W dzisiejszej publikacji:

Analizujemy, co stoi za tym, że Pszenica, kukurydza i rzepak osiągają poziomy niewidziane od kilku lat. A na końcu patrzymy szerzej na najważniejsze wiadomości z Ukrainy, Rosji, Australii, Wielkiej Brytanii, USA i Ameryki Południowej, które pokazują, jak szybko zmieniają się dziś kierunki światowego handlu.

Dziś na rynkach agro znów dominuje kolor zielony, giełdy rosną, w tym pszenica, kukurydza i rzepak kontynuują ruch w górę, a rynek coraz wyraźniej pozostaje w trendzie wzrostowym. Tym razem nie jest to jednak wyłącznie historia poszczególnych bilansów surowcowych. Coraz większą rolę ponownie odgrywa geopolityka i logistyka.

Morze Czarne pogłębia wcześniejsze wzrosty i dokłada do cen kolejną premię za ryzyko. Zakłócenia w eksporcie i transporcie nie znikają, a napięcia wokół cieśniny Ormuz dodatkowo komplikują sytuację. Jednocześnie drożeją surowce energetyczne, co podnosi koszty i tak już trudnej logistyki. W efekcie zmieniają się kierunki handlu, część odbiorców szuka alternatywnych źródeł dostaw, a ceny coraz mocniej reagują nie tylko na samą dostępność ziarna czy nasion, ale również na możliwość ich fizycznego dostarczenia.

Na jakich poziomach cenowych znajdujemy się dziś i jak mocny jest obecny ruch? Przyjrzyjmy się dokładnie pszenicy, kukurydzy i rzepakowi.

🟦Szeroki rynek agro wyraźnie przyspiesza

Zanim przejdziemy do poszczególnych surowców, warto spojrzeć na rynek z szerszej perspektywy. Bloomberg Agriculture Subindex (BCOMAG) wzrósł w okolice 65 pkt, czyli znalazł się najwyżej od końcówki 2023 roku. Jeszcze na początku 2026 r. indeks schodził w okolice 53 pkt, co oznacza, że od tegorocznego minimum zyskał już ponad 20%. Co istotne, duża część tego ruchu przypadła na ostatnie tygodnie – wzrost wyraźnie nabrał tempa.

BCOMAG nie pokazuje jednego rynku, ale szeroki koszyk surowców rolnych – znajdują się w nim m.in. pszenica, kukurydza, soja, śruta i olej sojowy, a także inne towary rolne, takie jak cukier, kawa czy bawełna. Dlatego jego zachowanie jest dobrym barometrem tego, czy mamy do czynienia z pojedynczą historią na jednym surowcu, czy z szerszym ruchem całego kompleksu agro.

I właśnie to widać obecnie. Jeszcze przez większą część 2024 i 2025 roku indeks poruszał się głównie w przedziale około 53–60 pkt, a kolejne odbicia szybko traciły impet. Teraz rynek wybił się ponad ten zakres i zrobił to bardzo dynamicznie. Nie oznacza to jeszcze powrotu do ekstremów z 2022 roku – do ówczesnych szczytów w okolicach 79–80 pkt nadal pozostaje spory dystans – ale zmiana krótkoterminowego obrazu rynku jest wyraźna.

To ważne także z punktu widzenia tego, co dzieje się dziś na naszych głównych rynkach. Rosną pszenica i kukurydza, mocny pozostaje kompleks oleistych, a rzepak – którego BCOMAG bezpośrednio nie obejmuje – również podąża w górę na MATIF. Innymi słowy, to już nie jest ruch jednego surowca. Zielono robi się na coraz większej części rynku agro.

🟦Pszenica. Morze Czarne wraca na pierwszy plan, a MATIF najwyżej od ponad trzech lat

Pszenica jest dziś jednym z najmocniejszych elementów całego kompleksu agro. 254 EUR/t - to poziom, którego, patrząc na naszą tabelę historyczną, nie widzieliśmy od kwietnia 2023 roku.

Na wykresie kontraktów kontynuacyjnych MATIF i CBOT skala ruchu może wyglądać nawet nieco łagodniej niż w rzeczywistości. Przy zmianach serii kontraktów pojawiają się różnice wynikające z rolowania, dlatego bieżące notowania konkretnych kontraktów są dziś jeszcze bardziej imponujące. Kierunek jest jednak jednoznaczny: zarówno Europa, jak i Chicago są w silnym trendzie wzrostowym, a pszenica w USA wyszła na trzyletnie maksima.

Tym razem rynek ma jednak za sobą coś więcej niż tylko momentum techniczne. Fundamenty również zaczęły pracować na korzyść cen. Światowy bilans pszenicy w sezonie 2026/27 jest ciaśniejszy niż rok wcześniej – produkcja i zapasy końcowe mają spaść, a zapasy u głównych eksporterów pozostają poniżej średniej z ostatnich lat. To sprawia, że rynek znacznie mocniej reaguje na każdy problem z dostępnością ziarna.

A tych problemów przybywa przede wszystkim w regionie Morza Czarnego. Załadunki w rosyjskich i ukraińskich portach zostały niemal zatrzymane. Rynek coraz mniej wierzy więc, że zakłócenia będą krótkotrwałe. Do ceny pszenicy ponownie wróciła wyraźna premia za ryzyko geopolityczne i logistyczne. Widać to już również w fizycznym handlu. Importerzy z krajów Afryki coraz aktywniej szukają alternatywnych dostaw w zachodniej części UE. To dokładnie ten mechanizm, o którym pisaliśmy wcześniej: gdy jeden z kluczowych kierunków eksportowych staje się mniej pewny, handel nie znika, a zmienia trasę, podbijając popyt i premie w innych regionach.

Do tego dochodzi energia. Ponowna eskalacja napięcia USA–Iran podbiła ceny ropy, zwiększając koszty transportu i dodatkowo komplikując już napiętą logistykę surowców. W efekcie pszenica dostaje dziś wsparcie z kilku stron jednocześnie: z bilansu, Morza Czarnego, przepływów handlowych, funduszy oraz rynku energii.

254 EUR/t na MATIF nie jest więc przypadkowym wyskokiem jednej sesji. To najwyższa cena od kwietnia 2023 roku i efekt nakładania się kilku czynników, które jeszcze kilka miesięcy temu działały znacznie słabiej.

🟦Polska. Psychologiczne 1000 zł/t pękło. Kukurydza nawet droższa od pszenicy

Globalny ruch bardzo szybko przekłada się również na rynek krajowy. W portach Gdańsk/Gdynia zarówno pszenica, jak i kukurydza przekroczyły już poziom 1000 zł/t, a skala odbicia od jesiennych minimów 2025 roku robi się coraz bardziej wyraźna. Jeszcze kilka miesięcy temu obydwa zboża można było wyceniać w okolicach 800 zł/t. Dziś mówimy już o poziomach przekraczających 1000 zł/t.

Szczególnie ciekawie wygląda kukurydza, która obecnie wyceniana jest nawet powyżej pszenicy. To dobrze pokazuje, gdzie na rynku fizycznym pojawiło się największe napięcie. W przypadku kukurydzy nakłada się dziś kilka elementów: słabsze perspektywy zbiorów w UE po problemach pogodowych, ograniczona dostępność w regionie Morza Czarnego oraz utrzymujący się popyt ze strony sektora paszowego.

🟦Kukurydza na MATIF powyżej pięcioletniej średniej. Tak drogo w sierpniu było tylko w 2022 roku

Jeszcze mocniej niż w przypadku pszenicy wygląda dziś kukurydza. Notowania na MATIF przekroczyły 275 EUR/t, a sierpniowa średnia za 2026 rok wyniosła około 257 EUR/t. To już poziom wyraźnie powyżej pięcioletniej średniej i ogromna zmiana względem ostatnich dwóch sezonów.

Perspektywę dobrze pokazuje tabela historyczna.

Patrząc na sierpień, drożej niż obecnie było w ostatnich latach właściwie tylko w 2022 roku, czyli w pierwszym roku wojny w Ukrainie, kiedy średnia miesięczna przekraczała 320 EUR/t. Dzisiejszy rynek nie znajduje się jeszcze na tamtych ekstremach, ale coraz mocniej odrywa się od poziomów, które przez ostatnie dwa–trzy lata uznawaliśmy za „normalne”.

Fundamentalnie rynek ma ku temu podstawy. UE zmaga się z problemami pogodowymi i słabszymi perspektywami produkcji, region Morza Czarnego pozostaje źródłem ryzyka logistycznego, a kondycja upraw w USA pogorszyła się względem wcześniejszych oczekiwań.

Perspektywy dla unijnej kukurydzy wyraźnie się pogarszają. Jeszcze w czerwcu Komisja Europejska zakładała produkcję na poziomie 59,9 mln ton, ale w lipcu prognozę ścięto do 51,9 mln ton, a w sierpniu do zaledwie 50,1 mln ton. To oznacza spadek o ponad 10 mln ton względem sezonu 2025/26.

Naturalną konsekwencją jest rosnąca potrzeba importu. Prognoza zakupów spoza UE wzrosła z 19,1 mln ton w czerwcu do 25 mln ton w sierpniu. Innymi słowy, Europa coraz mocniej będzie musiała uzupełniać słabszą własną produkcję dostawami z zewnątrz.

To właśnie ten układ – mniej produkcji w UE i więcej importu – jest jednym z kluczowych fundamentalnych argumentów stojących dziś za siłą europejskich cen kukurydzy.

🟦Rzepak. 557 EUR/t – rynek znów wchodzi na bardzo wysokie poziomy

Rzepak również mocno uczestniczy w obecnej fali wzrostowej. Notowania MATIF doszły do 557 EUR/t, czyli poziomu, którego nie widzieliśmy od 2022 roku. W ujęciu historycznym obecne ceny są już bardzo wysokie – we wrześniu drożej było tylko w wyjątkowych latach 2021–2022, kiedy rynek funkcjonował w warunkach skrajnie napiętych bilansów i pierwszej fazy wojny w Ukrainie.

Co ciekawe, dzieje się to mimo bardzo dobrej sytuacji po stronie globalnej podaży. Światowa produkcja rzepaku w sezonie 2026/27 ma osiągnąć rekordowe 97,5 mln ton, głównie dzięki Kanadzie, Chinom i Indiom. Teoretycznie powinno to działać uspokajająco na ceny, ale europejski rynek ma dziś własną historię: niższa produkcja w UE, problemy z dostawami z Ukrainy oraz rosnące zapotrzebowanie na import zwiększają znaczenie dostaw z Kanady i Australii.

Do tego dochodzi mocny popyt ze strony sektora biopaliw oraz wzrost cen energii, który poprawia ekonomikę przerobu olejów roślinnych. Morze Czarne ponownie dokłada premię za ryzyko, a problemy logistyczne na Ukrainie dodatkowo ograniczają dostępność rzepaku dla Europy.

W efekcie mamy dziś ciekawy układ: globalnie rzepaku nie brakuje, ale Europa płaci coraz więcej za dostępność surowca tu i teraz. To właśnie dlatego przy rekordowej światowej produkcji MATIF potrafi ponownie handlować w okolicach 557 EUR/t.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Obraz rynku jest dziś wyraźnie bardziej wzrostowy niż jeszcze kilka miesięcy temu. Widać to zarówno na szerokim Bloomberg Agriculture Subindex, jak i na poszczególnych kontraktach – pszenica, kukurydza i rzepak znajdują się na poziomach niewidzianych od kilku lat, a wzrosty coraz wyraźniej przenoszą się także na rynek fizyczny w Polsce.

Najważniejsze jest jednak to, że nie mamy do czynienia z jednym wspólnym problemem podażowym, lecz z nakładaniem się kilku różnych historii. Pszenicę napędza przede wszystkim Morze Czarne i premia za ryzyko eksportowe, kukurydzę – słaba perspektywa zbiorów w UE i rosnąca potrzeba importu, a rzepak – napięty bilans europejski, mocny popyt na biopaliwa i droższa energia, mimo rekordowej produkcji globalnej.

Wspólnym mianownikiem pozostaje geopolityka i logistyka. Zakłócenia na Morzu Czarnym, napięcia wokół cieśniny Ormuz oraz wzrost cen surowców energetycznych podnoszą koszt transportu i zmuszają importerów do szukania alternatywnych kierunków dostaw. To już nie tylko wzrost cen giełdowych, ale realne przetasowanie światowych przepływów handlowych.

Dlatego obecny ruch warto traktować szerzej: rynek agro wszedł w fazę wyraźnie podwyższonej premii za ryzyko. Fundamenty poszczególnych surowców nadal są różne, ale dopóki problemy logistyczne i geopolityczne pozostają nierozwiązane, przestrzeń do szybkiego powrotu cen na wcześniejsze poziomy jest ograniczona.

PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦UKRAINA.ROSJA. MORZE CZARNE

Sytuacja w ukraińskich portach wygląda coraz mniej jak krótkotrwałe zakłócenie, a coraz bardziej jak problem, z którym rynek będzie musiał funkcjonować przez wiele miesięcy. Ukraińscy eksporterzy przygotowują się na scenariusz, w którym porty głębokowodne pozostaną praktycznie zamknięte co najmniej do grudnia 2026 lub stycznia 2027 roku.

To bardzo istotne, ponieważ przed eskalacją właśnie tą drogą realizowano około 90% ukraińskiego eksportu. Alternatywą pozostają porty naddunajskie oraz kolej, jednak koszt transportu może być wyższy nawet o 50 USD/t, a ich łączna przepustowość pozwala obsłużyć jedynie część wcześniejszych wolumenów. W sierpniu eksport zbóż z Ukrainy spadł o 67% r/r do 774 tys. ton.

Jednocześnie Rosja studzi oczekiwania dotyczące nowego porozumienia zbożowego.

Premia za ryzyko związana z Morzem Czarnym może pozostać w cenach znacznie dłużej, niż początkowo zakładano. W przypadku pszenicy jest to dziś jeden z najważniejszych czynników podtrzymujących wysokie notowania. Dodatkowo niższe dochody ukraińskich gospodarstw mogą przełożyć się na mniejsze zasiewy pszenicy ozimej pod zbiory 2027 roku, czyli problem zaczyna dotyczyć nie tylko bieżącego eksportu, ale również przyszłej podaży.

🟦UKRAINA.POLSKA

Ciekawy sygnał płynie jednocześnie z polsko-ukraińskiej granicy. W sierpniu średnia liczba wagonów przekazywanych przez przejścia z Polską wzrosła do 1012 dziennie, o blisko 8% względem lipca.

Szczególnie mocno wzrósł transport zbóż. W lipcu przez granicę przejeżdżało średnio tylko 14 wagonów ze zbożem dziennie, w sierpniu już 57, czyli ponad czterokrotnie więcej.

To bardzo dobrze wpisuje się w szerszą zmianę, którą obserwujemy na rynku. Jeżeli eksport morski nie działa, handel szuka innych dróg. Polska, porty bałtyckie, kolej i Dunaj zyskują na znaczeniu, ale są to kierunki droższe i mniej wydajne niż tradycyjny eksport przez Morze Czarne. Z punktu widzenia cen oznacza to wyższe koszty logistyczne i większe znaczenie naszej części Europy w przepływach handlowych.

🟦AUSTRALIA

Po przeciwnej stronie rynku znajduje się Australia. ABARES mocno podniosło prognozę produkcji ozimin w sezonie 2026/27 – aż o 12% względem czerwca, do 61 mln ton. Byłby to czwarty najwyższy wynik w historii.

Największa zmiana dotyczy warunków pogodowych. Lepsze od oczekiwań zimowe opady poprawiły wilgotność gleby w południowych regionach kraju.

Prognoza produkcji pszenicy wzrosła z 26,7 do 29,9 mln ton, a jęczmienia z 14,1 do 16,4 mln ton. Szczególnie istotna z naszego punktu widzenia jest jednak Kanola. Produkcja ma wynieść 7,3 mln ton – wprawdzie o 5% mniej niż przed rokiem, ale aż 37% powyżej średniej z ostatniej dekady.

🟦WIELKA BRYTANIA

Żniwa w Wielkiej Brytanii potwierdzają skutki wyjątkowo suchego i gorącego sezonu. Plony pszenicy pozostają około 12% poniżej średniej pięcioletniej, a trzeba pamiętać, że sama średnia obejmuje już słabe sezony 2024 i 2025.

Jeszcze gorzej wypada jęczmień jary – 4,6 t/ha, czyli 19% poniżej średniej – oraz owies, gdzie strata wynosi około 17%.

Wyjątkiem jest rzepak. Zbiory zostały już zakończone, a plony są około 19% powyżej średniej pięcioletniej.

🟦USA

Amerykańska kukurydza nadal bardzo dobrze radzi sobie w eksporcie. Tygodniowe inspekcje wyniosły 1,496 mln ton, o 13% więcej niż tydzień wcześniej. Od początku sezonu wyeksportowano już 83,8 mln ton, czyli o ponad 25% więcej r/r.

To kolejny argument wspierający amerykański rynek kukurydzy – nawet przy wysokich cenach popyt eksportowy pozostaje mocny.

🟦AMERYKA POŁUDNIOWA

Ciekawie zaczyna wyglądać również Ameryka Południowa. Oil World zakłada, że produkcja rzepaku w regionie może wzrosnąć w sezonie 2026/27 do 1,5–1,6 mln ton, wobec około 1,1 mln ton rok wcześniej i zaledwie 0,7 mln ton dwa sezony temu.

Największy wzrost ma nastąpić w Brazylii i Urugwaju. Oba kraje mogą zebrać po około 600 tys. ton rzepaku.

Szczególnie interesująca jest Brazylia, gdzie rośnie również krajowy przerób. Kraj zaczyna budować pozycję eksportera oleju rzepakowego, a pierwsze większe partie trafiły już na rynek.

Dziś są to wciąż niewielkie wolumeny w skali świata, ale kierunek jest ważny. Rzepak przestaje być historią skupioną wyłącznie na Kanadzie, Europie, Ukrainie i Australii. Ameryka Południowa powoli buduje własną podaż.

Share

W dzisiejszej publikacji:

Skupiamy się przede wszystkim na rzepaku, który w ciągu dwóch sesji pokazał skalę obecnej zmienności: po spadku MATIF o ponad 16 EUR/t nastąpiło odbicie o około 11 EUR/t, w dużej mierze w ślad za kanadyjską kanolą. Jednocześnie europejskie fundamenty pozostają napięte – prognozy zbiorów są obniżane, Polska jako trzeci producent w UE nadal potrzebuje importu, a krajowe ceny pozostają silnie związane z MATIF-em. W dalszej części zaglądamy też na Morze Czarne, żniwa w Ukrainie i USA oraz pokazujemy, jak skoncentrowane są światowe przepływy oleju i śruty słonecznikowej.

Na rynku agro robi się coraz ciekawiej. Kukurydza otrzymuje mocne wsparcie po obu stronach Atlantyku – w USA kolejne oceny wskazują na słabszą kondycję upraw i niższy potencjał plonowania niż jeszcze niedawno zakładano, a w Europie susza i długotrwałe upały zmusiły MARS do kolejnych cięć prognoz plonów. Kukurydza stała się więc jednym z najmocniejszych elementów rynku zbóż.

Pszenica próbuje się stabilizować, ale sytuacja na Morzu Czarnym nadal nie pozwala rynkowi o tym regionie zapomnieć. Ataki na infrastrukturę portową i statki poważnie utrudniają eksport zarówno z Ukrainy, jak i Rosji. Szczególnie mocno widać to po rosyjskim eksporcie – sierpniowe wysyłki pszenicy mogą być jednymi z najniższych od wielu lat, podczas gdy część kluczowych terminali pozostaje wyłączona lub pracuje z ograniczeniami.

Dzisiaj naszą uwagę przykuwa jednak rzepak. W poniedziałek MATIF stracił ponad 16 EUR/t w ślad za gwałtowną przeceną kanadyjskiej kanoli. I to właśnie w momencie, gdy europejskie prognozy zbiorów są ponownie obniżane, a bilans w części najważniejszych krajów producentów wygląda coraz mniej komfortowo. To dobre przypomnienie, jak wiele różnych sił potrafi jednocześnie wpływać na cenę rzepaku – również tę, którą ostatecznie widzimy w Polsce.

🟦Europejski rynek rzepaku

Rynek rzepaku w ostatnich miesiącach charakteryzuje się wyjątkowo dużą zmiennością. Ostatnie dwie sesje są tego dobrym przykładem. W poniedziałek listopadowy kontrakt na MATIF stracił ponad 16 EUR/t i spadł w okolice 522 EUR/t. Już we wtorek sytuacja częściowo się odwróciła – rzepak odbił o około 11 EUR/t, czyli 2,1%.

W ciągu dwóch dni europejski rynek wykonał więc dwa bardzo mocne ruchy w przeciwnych kierunkach. I w obu przypadkach jednym z najważniejszych impulsów ponownie była kanadyjska kanola. W poniedziałek listopadowy kontrakt na ICE stracił 28,5 CAD/t, a w ciągu dwóch sesji przecena przekroczyła 6%. Presję zwiększyło pogorszenie relacji handlowych pomiędzy Kanadą i Stanami Zjednoczonymi oraz obawy o perspektywy kanadyjskiego sektora przetwórczego. Dodatkowo spadały ceny pozostałych olejów roślinnych i ropy. We wtorek nastąpiło jednak równie gwałtowne odbicie. Listopadowa kanola zyskała 19,10 CAD/t, a uwaga rynku ponownie przesunęła się w stronę niepewności dotyczącej plonów i ostatecznej wielkości kanadyjskich zbiorów. W ślad za nią odbił również rzepak w Paryżu.

Nie oznacza to jednak, że cały kompleks oleistych nagle otrzymał jednoznaczny impuls wzrostowy. Ropa tego samego dnia straciła ponad 3%, schodząc do najniższego poziomu od tygodnia, podczas gdy olej sojowy w Chicago wzrósł jedynie nieznacznie. Rynek rzepaku znajduje się obecnie pomiędzy bardzo różnymi czynnikami, które potrafią zmienić jego kierunek praktycznie z sesji na sesję.

Widzimy duże ruchy na wykresie, ale nie wszystkie wynikają z rynku. Patrząc na dłuższy wykres MATIF, warto jednocześnie pamiętać, że nie każdy gwałtowny pionowy ruch oznacza rzeczywistą zmianę ceny podczas jednej sesji. Wykres przedstawia serię ciągłą, dlatego w momentach przechodzenia z jednego kontraktu na kolejny mogą pojawiać się luki wynikające z różnicy cen pomiędzy poszczególnymi terminami dostawy. Szczególnie dobrze widać to w okolicach kwietnia oraz na przełomie lipca i sierpnia. Samo przejście serii może więc stworzyć na wykresie ruch, którego rynek faktycznie w ciągu jednego dnia nie wykonał.

Poniedziałkowe -16 EUR/t i wtorkowe +11 EUR/t były jednak realnymi zmianami aktywnego listopadowego kontraktu. To właśnie te dwa dni najlepiej pokazują skalę obecnej zmienności. Co ciekawe, gwałtowne wahania pojawiają się w momencie, gdy informacje płynące z europejskich pól wskazują raczej na zaostrzenie niż poprawę sytuacji podażowej.

Najnowsze szacunki Oil World obniżają tegoroczne zbiory rzepaku w UE do około 19,85 mln ton, wobec 20,51 mln ton rok wcześniej.

Spadek produkcji ma nastąpić mimo zwiększenia powierzchni upraw o około 240 tys. ha do 6,37 mln ha. Problemem okazały się plony – średnio mają wynieść około 3,12 t/ha wobec 3,35 t/ha w poprzednim sezonie.

Wysokie temperatury i niedobory wody zaszkodziły uprawom bardziej, niż jeszcze kilka tygodni temu oczekiwano.

Sytuacja nie wygląda jednak tak samo w całej Europie. W Niemczech zbiory mogą spaść do około 3,8 mln ton, wobec 3,98 mln ton rok wcześniej. Znacznie większe straty widać w Czechach, gdzie przy praktycznie zakończonych żniwach plony są około 16% niższe niż w 2025 r., a całkowita produkcja może spaść jeszcze mocniej.

Lepiej wygląda Francja, gdzie większa powierzchnia zasiewów częściowo kompensuje słabsze plonowanie.

Sierpniowy raport MARS również potwierdza problemy pogodowe. Upały i deficyt wody dotknęły znaczną część zachodniej i centralnej Europy. W przypadku rzepaku część szkód pojawiła się jeszcze wcześniej – wiosenne przymrozki podczas kwitnienia dotknęły między innymi Polskę, Czechy i Litwę, a późniejsze fale upałów skróciły okres nalewania nasion.

Polska jest trzecim producentem rzepaku w UE. Na tym tle warto spojrzeć na mapę produkcji. Według prognozy UE na sezon 2026/27 największym producentem rzepaku pozostaje Francja z udziałem 23,5%, następnie Niemcy – 21,4% oraz Polska – 16,6%. Te trzy kraje odpowiadają więc łącznie za ponad 60% unijnej podaży. Kolejnym dużym producentem jest Rumunia z udziałem 12,8%, podczas gdy znaczenie pozostałych państw jest już wyraźnie mniejsze. Polska zajmuje więc trzecie miejsce w UE, ale duża produkcja nie oznacza, że krajowego surowca mamy za dużo. Wręcz przeciwnie. Polski przemysł olejarski posiada bardzo duże moce przerobowe i regularnie potrzebuje uzupełniać krajową podaż importem. W kolejnych latach zapotrzebowanie może być jeszcze większe. ORLEN Południe buduje w Kętrzynie nową tłocznię, która ma być zdolna do przerobu około 500 tys. ton rzepaku rocznie i produkcji około 200 tys. ton oleju wykorzystywanego między innymi do produkcji niskoemisyjnych biopaliw. W skali polskiego rynku jest to bardzo duża instalacja i kolejne potencjalne źródło popytu na surowiec, szczególnie w północno-wschodniej części kraju.

Napięte fundamenty nie oznaczają prostego wzrostu cen. I właśnie tutaj pojawia się najciekawsza cecha obecnego rynku. Z jednej strony europejskie fundamenty pozostają stosunkowo mocne: prognozy zbiorów są obniżane, w części głównych państw plony rozczarowują, a przemysł przetwórczy potrzebuje dużych ilości surowca. Z drugiej strony MATIF jest częścią znacznie większego, globalnego rynku oleistych.

W poniedziałek kanola pociągnęła rzepak o ponad 16 EUR/t w dół. Dzień później odbicie kanoli pomogło MATIF-owi odzyskać około 11 EUR/t.

Więc nawet napięty europejski bilans nie chroni rynku przed gwałtownymi korektami wynikającymi z wydarzeń w Kanadzie, zmian cen oleju sojowego i palmowego, ruchów na ropie czy sytuacji w sektorze biopaliw.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Ostatnie dwie sesje są dobrym podsumowaniem tego, czego można oczekiwać od rynku rzepaku w sezonie 2026/27. Ponad 16 EUR/t spadku w poniedziałek i około 11 EUR/t odbicia dzień później pokazują, że zamiast jednego wyraźnego kierunku możemy obserwować okres podwyższonej zmienności.

MATIF znajduje się pomiędzy napiętym bilansem europejskim a globalnym kompleksem oleistych. Z jednej strony mamy cięcia prognoz zbiorów w UE, wysokie zapotrzebowanie przetwórców oraz potrzebę importu. Z drugiej – kanadyjską kanolę, olej sojowy i palmowy, ropę naftową oraz sektor biopaliw, które mogą bardzo szybko zmieniać nastroje na giełdzie.

Dla Polski ma to szczególne znaczenie, ponieważ MATIF pozostaje podstawowym benchmarkiem dla krajowego rynku rzepaku. Ostateczna cena oferowana przez tłocznie i skupy zależy oczywiście od lokalnej podaży i popytu, zapasów, importu, tempa sprzedaży rolników oraz premii lub dyskonta względem giełdy. Mimo to krajowe ceny pozostają silnie skorelowane z notowaniami w Paryżu.

Polska jest trzecim największym producentem rzepaku w UE, ale jednocześnie posiada duże moce przerobowe i pozostaje importerem surowca. Przy słabszych zbiorach w części Europy oraz dalszym wzroście możliwości przerobu konkurencja o dostępny rzepak może pozostać wysoka.

Ostatnie dwa dni są więc kolejnym potwierdzeniem, że ceny w Polsce nie zaczynają się w Polsce. Impuls może pojawić się na rynku kanoli w Kanadzie, przejść przez MATIF w Paryżu, a następnie znaleźć odzwierciedlenie w cennikach polskich tłoczni i skupów. Lokalny bilans decyduje natomiast o tym, jak mocno ten ruch zostanie przeniesiony na krajowy rynek.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦NIEMCY

Długotrwała susza oraz wysokie temperatury mocno pogorszyły perspektywy upraw w Niemczech. Największe straty dotyczą późnych upraw – kukurydzy, ziemniaków i buraków cukrowych. Lokalny związek rolników ocenia, że zbiory buraków mogą być najsłabsze od 25 lat, a w części gospodarstw ziemniaczanych straty sięgają 40–50%.

Jeszcze większym problemem staje się dostępność pasz. Produkcja traw i innych pasz objętościowych spadła o 30–40%, lokalnie nawet o połowę, a część gospodarstw już wykorzystuje zapasy przygotowane na zimę. Na lokalnych rynkach podaż pasz jest mocno ograniczona, a ceny są około 50% wyższe niż przed rokiem. Sytuacja w Niemczech jest kolejnym sygnałem, że tegoroczna susza w Europie może wpływać nie tylko na podaż zbóż, ale również na koszty produkcji zwierzęcej.

🟦FRANCJA

Pierwsze wyniki zbiorów słonecznika we Francji potwierdzają obawy związane z tegoroczną suszą i upałami. W części najwcześniej zbieranych regionów plony wynoszą zaledwie 0,7–1,5 t/ha, choć są to na razie dane z pojedynczych gospodarstw i nie powinny być traktowane jako średnia dla całego kraju. Największe problemy występują w południowych regionach kraju. W Oksytanii plony mogą znaleźć się około 21% poniżej średniej pięcioletniej. Pierwsze wyniki żniw są więc kolejnym sygnałem pogarszającego się tegorocznego bilansu słonecznika w UE.

🟦UKRAINA

Ukraina wyczerpała kontyngent umożliwiający bezcłową sprzedaż pszenicy do UE. Dalsze dostawy podlegają cłu, przez co ukraińskie ziarno straciło konkurencyjność na zachodniej granicy, a europejscy odbiorcy mocno ograniczyli zakupy.

Eksport przesuwa się obecnie przede wszystkim w stronę portów naddunajskich oraz rumuńskiej Konstancy. Ograniczenie liczby dostępnych kierunków przy dużej podaży z nowego zbioru zwiększa presję na ceny wewnętrzne.

Ukraińscy rolnicy zebrali już 31,73 mln ton zbóż i roślin strączkowych z 58% planowanej powierzchni. Żniwa głównych zbóż ozimych są praktycznie zakończone. Pszenicę zebrano z 97% areału, uzyskując 24,61 mln ton przy średnim plonie 4,92 t/ha, natomiast produkcja jęczmienia wynosi 6,33 mln ton. Kończą się również zbiory rzepaku. Po skoszeniu 99% areału produkcja osiągnęła 3,79 mln ton przy średnim plonie 2,86 t/ha. Ukraina pozostaje więc istotnym źródłem podaży rzepaku dla rynku europejskiego, choć rzeczywista dostępność eksportowa będzie zależała również od funkcjonowania portów i alternatywnych szlaków logistycznych.

🟦ROSJA/MORZE CZARNE

Ograniczenia w pracy kluczowych terminali Azowo-Czarnomorskich coraz mocniej wpływają na rosyjski rynek zbóż. Przez ten region przechodziło nawet 88% morskiego eksportu, dlatego problemy z wysyłkami szybko przełożyły się na wzrost zapasów i spadek cen wewnętrznych. W ciągu tygodnia pszenica czwartej klasy na południu Rosji potaniała o około 19%, do 8,9–10 tys. RUB/t.

Prognozę rosyjskiego eksportu morskiego w sierpniu obniżono z 3,1 do 1,8 mln ton. Problem jest tym większy, że tegoroczne zbiory zbóż szacowane są na około 140 mln ton, a więc duża podaż trafia na rynek w momencie ograniczonych możliwości jej wywozu.

Rosja próbuje przenosić część eksportu na inne kierunki. Dłuższe utrzymanie problemów może więc oznaczać dalszą presję na ceny wewnętrzne, jednocześnie ograniczając dostępność rosyjskiej pszenicy dla światowych importerów.

🟦AUSTRALIA

Eksportowe ceny australijskiej pszenicy mocno wzrosły w odpowiedzi na mniejszą dostępność ziarna z regionu Morza Czarnego. Pszenica ASW1 osiągnęła 291 USD/t FOB Kwinana – najwyższy poziom od lipca 2023 r. – natomiast APW podrożała do 298 USD/t, maksimum od ponad dwóch lat. Od początku nasilenia problemów z transportem czarnomorskim na początku lipca oba gatunki zyskały około 25–26 USD/t. Kupujący z Azji Południowo-Wschodniej coraz częściej kierują się w stronę Australii, szczególnie że fracht z Morza Czarnego do regionu przekracza już 80 USD/t. Dodatkowym wsparciem są ograniczone sprzedaże australijskich rolników przed nowymi zbiorami oraz w dużej mierze zakontraktowane moce eksportowe na wrzesień i październik. Przykład Australii dobrze pokazuje, jak problemy logistyczne jednego regionu potrafią szybko zmienić konkurencyjność eksporterów po drugiej stronie świata.

🟦USA

Tegoroczny Crop Tour Pro Farmer wskazuje, że amerykańska kukurydza może nie powtórzyć rekordowego wyniku z 2025 r. Bardzo dobre plantacje we wschodniej części Corn Belt nie w pełni kompensują straty spowodowane suszą i wysokimi temperaturami w zachodnich regionach pasa kukurydzianego. Dodatkowo lokalnie problemem były intensywne opady wypłukujące składniki pokarmowe oraz wysokie temperatury podczas zapylania. Na części pól obserwowane jest niepełne zaziarnienie kolb. Dane Pro Farmer nie wskazują więc na słaby amerykański sezon, ale podważają wcześniejsze oczekiwania dotyczące kolejnych rekordowych zbiorów i zapewniają kukurydzy dodatkowe wsparcie fundamentalne.

🟦STREFA WIEDZY

Podejmowanie świadomych decyzji dotyczących handlu/obrotu zbożami to klucz do optymalizacji zysków i stabilności finansowej gospodarstw i przedsiębiorstw. Ceny pszenicy, kukurydzy i rzepaku w Polsce nie są ustalane przypadkowo – wpływa na nie szereg czynników, w tym notowania giełdowe, globalna podaż i popyt, kursy walut oraz sytuacja makroekonomiczna.

Mapa oleistych. Słonecznik

Część III: Kto sprzedaje olej i śrutę słonecznikową, kto je kupuje i jak bardzo świat zależy od kilku kluczowych szlaków?

W poprzednich częściach „Mapy oleistych. Słonecznik” pokazaliśmy, gdzie powstaje słonecznik oraz co dzieje się z nim po przejściu przez tłocznię.

Teraz stawiamy pytanie, kto rzeczywiście dostarcza produkty przerobu na światowy rynek i kto jest od tych dostaw najbardziej zależny.

Sierpniowy bilans USDA na sezon 2026/27 pokazuje, że światowy handel produktami słonecznika może wyraźnie wzrosnąć. Eksport oleju prognozowany jest na 15,67 mln ton wobec 13,51 mln ton w 2025/26, czyli o około 16% więcej. W przypadku śruty wzrost jest podobny: z 8,79 do 10,25 mln ton, czyli o blisko 17%.

Większy wolumen nie oznacza jednak bardziej rozproszonego rynku. Wręcz przeciwnie. Większość dodatkowego handlu nadal będzie przechodziła przez kilka państw. Prawie dwie trzecie oleju pochodzi z dwóch krajów.

Największym eksporterem oleju słonecznikowego w sezonie 2026/27 ma być Rosja z wolumenem około 5 mln ton. Niewiele mniej, około 4,95 mln ton, ma wyeksportować Ukraina. Łącznie oba państwa odpowiadają więc za około 63,5% światowego eksportu oleju słonecznikowego. Jeżeli dodamy Argentynę, której eksport prognozowany jest na 2,05 mln ton, otrzymujemy trzy kraje odpowiadające za ponad 76% całego światowego handlu.

Dopiero dalej znajdują się Turcja z około 1,1 mln ton oraz Unia Europejska z 0,85 mln ton.Szczególnie interesująca jest jednak nie sama wielkość eksportu, lecz jego relacja do produkcji.

Ukraina ma wytworzyć około 5,42 mln ton oleju i wyeksportować 4,95 mln ton. Oznaczałoby to, że na rynek międzynarodowy trafi ponad 91% krajowej produkcji. W Argentynie udział ten wynosi około 77%, a w Rosji około 65%.

To pokazuje, jak różną rolę mogą pełnić duzi producenci. Rosja posiada znacznie większy rynek wewnętrzny, podczas gdy Ukraina i Argentyna są w znacznie większym stopniu nastawione na sprzedaż produktu za granicę.

Po drugiej stronie rynku również widać koncentrację. Eksporterów jest niewielu, ale podobna koncentracja występuje po stronie największych odbiorców.

Największym importerem oleju słonecznikowego pozostają Indie. USDA prognozuje ich zakupy w sezonie 2026/27 na około 3,85 mln ton. Unia Europejska ma sprowadzić około 2,6 mln ton, Turcja 1,6 mln ton, a Chiny około 1 mln ton. Łącznie te cztery rynki odpowiadałyby za około 64% prognozowanego światowego importu. Co więcej, każdy z nich zwiększa zakupy.

Światowy rynek oleju słonecznikowego zaczyna więc przypominać układ, w którym z jednej strony znajduje się kilka bardzo dużych centrów podaży, a z drugiej kilka równie wyraźnych centrów popytu.Między nimi znajdują się konkretne szlaki handlowe.Ukraina patrzy na Europę i Indie. Dla Europy jest to naturalne źródło ze względu na położenie geograficzne. Indie znajdują się znacznie dalej, ale ich ogromny rynek olejów jadalnych powoduje, że pozostają jednym z najważniejszych światowych odbiorców.

Argentyna coraz mocniej łączy się z Indiami. Jednocześnie Argentyna zwiększa sprzedaż na inne rynki, które wcześniej w większym stopniu zaopatrywały się w regionie Morza Czarnego. Przykładem jest Irak, który stał się trzecim największym odbiorcą argentyńskiego oleju, między innymi wskutek trudności z tradycyjnymi dostawami z Ukrainy.

Jeszcze inaczej należy patrzeć na Turcję. USDA prognozuje jej import oleju słonecznikowego w 2026/27 na około 1,6 mln ton, przy jednoczesnym eksporcie sięgającym około 1,1 mln ton. Taki bilans pokazuje, że Turcja nie jest wyłącznie krajem docelowym, pełni więc rolę łącznika między podażą z regionu Morza Czarnego a rynkami Bliskiego Wschodu i Afryki.

W globalnym handlu nie zawsze wystarczy zatem wskazać producenta i końcowego odbiorcę. Pomiędzy nimi mogą znajdować się kraje, które importują surowiec lub olej, przetwarzają go, rafinują, pakują i wysyłają dalej.

W przypadku śruty słonecznikowej układ jest równie wyraźny.

Ukraina ma w sezonie 2026/27 wyeksportować około 3,3 mln ton, Rosja 2,8 mln ton, a Argentyna 2 mln ton. Te trzy państwa odpowiadają łącznie za około 79% światowego eksportu śruty słonecznikowej. Sama Ukraina ma udział przekraczający 32%, a Rosja około 27%. Co ciekawe, kierunki sprzedaży nie są identyczne.

W pierwszej połowie sezonu 2025/26 aż 66% ukraińskiego eksportu śruty słonecznikowej trafiło do Chin, a kolejne 21% do Unii Europejskiej.

Argentyna ma zupełnie inną strukturę odbiorców. Według prognoz FAS około 65% jej eksportu śruty słonecznikowej w sezonie 2026/27 ma trafić do UE. Jeżeli dodać Wielką Brytanię, oba rynki mają odpowiadać łącznie za blisko 80% argentyńskiego eksportu. Dla europejskiego przemysłu paszowego Argentyna jest więc jednym z najważniejszych alternatywnych źródeł podaży wobec regionu Morza Czarnego.

Globalne dane pokazują miliony ton eksportu i importu, ale rzeczywisty rynek opiera się na stosunkowo niewielkiej liczbie połączeń.

Rosja i Ukraina → światowy rynek oleju.

Ukraina → UE i Indie.

Argentyna → Indie.

Rosja → Turcja → Bliski Wschód i Afryka.

Ukraina → Chiny w przypadku śruty.

Argentyna → europejski przemysł paszowy.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Sezon 2026/27 może przynieść wyraźny wzrost światowego handlu produktami słonecznika. Eksport oleju ma zwiększyć się o około 16%, a śruty o prawie 17%. Nie oznacza to jednak większej dywersyfikacji rynku.

Rosja i Ukraina nadal mają odpowiadać za niemal dwie trzecie światowego eksportu oleju, natomiast Ukraina, Rosja i Argentyna za blisko 80% eksportu śruty. Po stronie popytu również widoczna jest koncentracja. Indie, UE, Turcja i Chiny odpowiadają za niemal dwie trzecie prognozowanego światowego importu oleju słonecznikowego.

Najważniejszym elementem analizy stają się więc nie tylko całkowite wolumeny, ale kierunek ich przepływu. W globalnym bilansie jedna tona oleju wygląda tak samo niezależnie od miejsca pochodzenia. W praktyce znacznie większe znaczenie ma pytanie, czy pochodzi z Ukrainy, Rosji czy Argentyny i do którego odbiorcy była pierwotnie kierowana. To właśnie zmiany tych relacji mogą jako pierwsze pokazać, gdzie pojawia się napięcie – zanim stanie się ono widoczne w całym światowym bilansie.

Share

„Kiedy potrafisz zmierzyć to, o czym mówisz, i wyrazić to w liczbach, wiesz coś na ten temat.” – Lord Kelvin

W dzisiejszej publikacji:

Pierwsze tygodnie nowego sezonu przynoszą wyraźne przyspieszenie handlu rolnego Unii Europejskiej. Najmocniej widać to po stronie importu kukurydzy i rzepaku, ale jednocześnie wyraźnie odbił również eksport pszenicy i jęczmienia.Samo tygodniowe przyspieszenie nie pokazuje jednak całego obrazu. Eksport zbóż nadal pozostaje znacznie słabszy niż przed rokiem, podczas gdy import kukurydzy i rzepaku już wyprzedza tempo poprzedniego sezonu. Sprawdzamy więc, jakie towary płyną dziś do Europy, skąd pochodzą i które kraje UE są najbardziej aktywne w handlu.

Handel rolny Unii Europejskiej wyraźnie przyspieszył. W ciągu ostatniego tygodnia eksport pszenicy miękkiej wzrósł z około 1,01 do 1,48 mln ton, a jęczmienia z 363 do 604 tys. ton.

Na pierwszy rzut oka wygląda to mocno. Problem w tym, że punkt odniesienia sprzed roku nadal pozostaje bardzo wysoko. Skumulowany eksport pszenicy jest obecnie około 49% niższy r/r, a jęczmienia aż 71% niższy. Tygodniowe odbicie jest więc wyraźne, ale nie zmienia jeszcze ogólnego obrazu słabego początku sezonu eksportowego.

Po drugiej stronie handlu sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Import kukurydzy do UE osiągnął już około 2,12 mln ton i jest 43% wyższy niż przed rokiem. Jeszcze mocniej w ostatnim tygodniu przyspieszył rzepak – skumulowany import wzrósł z około 262 do 470 tys. ton, czyli o blisko 80% w zaledwie tydzień. W porównaniu z poprzednim sezonem jest już o 31% wyższy.

I właśnie tutaj zaczyna się najciekawsza część obecnego handlu UE.

🟦Wykres tygodnia: kukurydza płynie do Europy coraz szybciej

Na rynku kukurydzy wyraźnie widać trzy główne kierunki dostaw.

Największym dostawcą pozostaje Ukraina, z której od początku sezonu do UE trafiło już około 1,02 mln ton kukurydzy. Bardzo mocną pozycję mają również Stany Zjednoczone – około 811 tys. ton.

Najbardziej zwraca jednak uwagę Brazylia. Jeszcze tydzień wcześniej dostawy brazylijskiej kukurydzy wynosiły zaledwie około 14 tys. ton. Obecnie jest to już blisko 176 tys. ton.

W ciągu jednego tygodnia Brazylia ponownie stała się istotnym kierunkiem dostaw. To ważne również dlatego, że tegoroczny import nie opiera się na jednym źródle.

Ukraina nadal pozostaje numerem jeden, ale bardzo duży wolumen pochodzi również z USA, a Brazylia zaczyna zwiększać obecność na europejskim rynku.

W praktyce UE coraz wyraźniej buduje podaż kukurydzy z kilku kierunków jednocześnie. I nie jest to wyłącznie efekt jednego mocniejszego tygodnia. Skumulowany import jest już o 43% wyższy r/r. To oznacza, że Europa od początku sezonu sprowadza kukurydzę wyraźnie szybciej niż przed rokiem.

🟦Rzepak: Australia prowadzi, ale źródeł dostaw jest więcej

Jeszcze bardziej dynamiczną zmianę widać na rynku rzepaku. W ciągu tygodnia import wzrósł z około 262 do 470 tys. ton. To niemal 80% wzrostu w ciągu siedmiu dni.

Największym dostawcą rzepaku do UE jest obecnie Australia, która odpowiada za około 177 tys. ton. Za nią znajdują się Ukraina z około 94 tys. ton oraz Kanada z podobnym wolumenem. W danych pojawiają się również dostawy z USA i Serbii..

Struktura jest więc zupełnie inna niż w przypadku kukurydzy. Tutaj nie mamy jednego dominującego regionu. Europejski import rzepaku jest rozłożony pomiędzy Australię, region Morza Czarnego i Amerykę Północną.

Co ciekawe, Kanada praktycznie nie była widoczna w porównywalnym momencie poprzedniego sezonu, a obecnie odpowiada już za ponad 90 tys. ton dostaw. Podobnie USA – przy zerowym wolumenie w analogicznym okresie poprzedniego sezonu – obecnie pojawiają się już w strukturze europejskiego importu. To pokazuje, jak szybko potrafią zmieniać się geograficzne kierunki handlu, kiedy rośnie aktywność importowa europejskiego rynku.

🟦Rumunia ciągnie eksport pszenicy UE

Eksport zbóż odbija, ale jeszcze nie wraca do normalnego tempa. Po stronie eksportowej obraz jest bardziej złożony. W ciągu tygodnia UE zwiększyła eksport pszenicy miękkiej o około 473 tys. ton. To bardzo duży przyrost. Największą rolę odegrała Rumunia.

Rumunia zwiększyła skumulowany eksport pszenicy z około 225 do 470 tys. ton. Oznacza to, że w ciągu zaledwie jednego tygodnia dołożyła około 245 tys. ton eksportu – ponad połowę całego tygodniowego przyrostu Unii. Wyraźnie wzrosła również sprzedaż z Bułgarii, Litwy i Polski. Polska zwiększyła eksport z około 96 do 133 tys. ton.

W ujęciu całej UE eksport wzrósł natomiast z około 1,01 do 1,48 mln ton. Tygodniowo wygląda to bardzo dobrze. Ale porównanie r/r ponownie zmienia perspektywę. Mimo ostatniego przyspieszenia eksport pszenicy nadal pozostaje o około 49% niższy niż przed rokiem.

Jeszcze większa różnica występuje w jęczmieniu. Eksport wzrósł wprawdzie z 363 do około 604 tys. ton, ale nadal jest o 71% niższy r/r. To bardzo dobrze pokazuje różnicę pomiędzy zmianą tygodniową a szerszym trendem.

Tydzień był mocny. Początek sezonu nadal jest słaby.

🟦Dokąd trafia europejska pszenica?

Największym odbiorcą pszenicy z UE pozostaje Nigeria. Ważnymi kierunkami są również Algieria, Indonezja, Arabia Saudyjska oraz Wietnam.

W strukturze handlu widać jednak spore różnice względem poprzedniego sezonu. Część rynków zwiększa zakupy, podczas gdy na innych UE sprzedaje wyraźnie mniej niż rok wcześniej. Dlatego sam wzrost całkowitego eksportu w jednym tygodniu nie oznacza jeszcze powrotu do poziomów obserwowanych w poprzednim sezonie.

🟦Soja i śruta sojowa również przyspieszają, ale pozostają słabe r/r

W ostatnim tygodniu zwiększył się również import soi i śruty sojowej. Import soi wzrósł z około 1,11 do 1,41 mln ton. W przypadku śruty sojowej skumulowany wolumen zwiększył się z około 1,73 do 1,98 mln ton. Mimo tego oba strumienie pozostają około 27% niższe niż przed rokiem.

To ciekawy kontrast względem kukurydzy i rzepaku. Wszystkie cztery surowce zanotowały wzrost w ostatnim tygodniu, ale ich pozycja względem poprzedniego sezonu jest zupełnie inna: kukurydza i rzepak są już powyżej ubiegłorocznego tempa, podczas gdy soja i śruta sojowa nadal wyraźnie pozostają za nim. I właśnie dlatego na handel warto patrzeć nie tylko przez pryzmat tygodniowej zmiany, ale również relacji do poprzedniego sezonu.

🟦Oleje również ruszyły

Przyspieszenie widać także w olejach roślinnych. W ciągu tygodnia import oleju rzepakowego zwiększył się o około 63%, sojowego o 34%, słonecznikowego o 13%, a palmowego o około 9%. Tutaj również obraz nie jest jednak jednolity.

Szczególnie olej palmowy pozostaje wyraźnie poniżej ubiegłego roku – jego import jest nadal około 25% niższy r/r. To kolejny przykład tego, dlaczego pojedyncza dodatnia dynamika tygodniowa nie zawsze oznacza mocny sezon.

🟦Co właściwie pokazuje nam handel UE?

Najciekawsze nie są same tygodniowe wzrosty. Najważniejsza jest różnica pomiędzy poszczególnymi surowcami.. Na początku sezonu wyłaniają się trzy różne obrazy.

Kukurydza i rzepak: import jest mocny i już przekracza tempo poprzedniego sezonu.

Pszenica i jęczmień: eksport przyspieszył, ale nadal pozostaje bardzo słaby r/r.

Soja i śruta sojowa: import również rośnie tydzień do tygodnia, ale nadal znajduje się znacznie poniżej poziomów sprzed roku.

W efekcie jeden tydzień przyniósł więcej handlu niemal we wszystkich głównych grupach surowców, ale kierunek zmian jest zupełnie inny. I właśnie to jest najważniejsze w obecnych danych. Nie tyle sam fakt, że handel przyspieszył, ile to, gdzie przyspiesza najmocniej i jak wygląda na tle poprzedniego sezonu.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Ostatni tydzień przyniósł wyraźne zwiększenie aktywności handlowej Unii Europejskiej, ale dane pokazują dwa różne obrazy rynku.

Po stronie importu zdecydowanie wyróżniają się kukurydza i rzepak. Import kukurydzy osiągnął około 2,12 mln ton i jest już o 43% wyższy r/r. W rzepaku tygodniowy wzrost był jeszcze mocniejszy – skumulowane dostawy zwiększyły się z około 262 do 470 tys. ton, a cały import jest już 31% wyższy niż rok wcześniej.

Jednocześnie UE zaczyna coraz szerzej korzystać z globalnych źródeł podaży. Kukurydza trafia przede wszystkim z Ukrainy i USA, ale bardzo szybko rosną również dostawy z Brazylii. W rzepaku największym dostawcą pozostaje Australia, a znaczące wolumeny pochodzą również z Ukrainy i Kanady.

Po stronie eksportowej sytuacja jest odwrotna. Pszenica i jęczmień bardzo mocno przyspieszyły w ostatnim tygodniu, jednak skumulowane wolumeny nadal pozostają odpowiednio około 49% i 71% poniżej poprzedniego sezonu.

Najważniejszym wnioskiem nie jest więc samo stwierdzenie, że handel UE przyspieszył. Znacznie ciekawsze jest to, w którym kierunku płyną obecnie tony. Na początku sezonu Europa wyraźnie szybciej sprowadza kukurydzę i rzepak, podczas gdy w eksporcie podstawowych zbóż nadal próbuje odrobić bardzo słaby start. A to właśnie fizyczne przepływy towaru są jednym z najlepszych sposobów sprawdzenia, czy zmiany widoczne wcześniej w bilansach zaczynają przekładać się na realny rynek.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦Europa

Ren praktycznie traci zdolność transportową – rosną koszty logistyki

Poziom Renu w rejonie Kaub spadł do zaledwie 10 cm, bijąc wcześniejsze minima. Część jednostek wykorzystuje już tylko około 20% normalnej ładowności, a coraz więcej transportów przenoszonych jest na kolej i samochody.

Problemy obejmują również handel zbożami i innymi surowcami rolnymi. Jeżeli susza utrzyma się dłużej, ograniczenia na Renie mogą stać się kolejnym czynnikiem zwiększającym koszty europejskiej logistyki w okresie pożniwnym.

🟦Francja

Susza coraz mocniej uderza w kukurydzę UE. Francja może mieć najgorsze zbiory od 50 lat

Perspektywy europejskiej kukurydzy nadal się pogarszają. Komisja Europejska obniżyła prognozę produkcji UE do 51,9 mln ton, ale część analityków zakłada już spadek poniżej 50 mln ton. Największym problemem pozostaje Francja, gdzie po wyjątkowo gorącym i suchym lecie produkcja może spaść poniżej 7 mln ton – do najniższego poziomu od 1976 roku.

Na tle Europy zdecydowanie lepiej wygląda Polska. Tegoroczne zbiory szacowane są na 8,7–9,0 mln ton, co może uczynić Polskę największym producentem kukurydzy w UE. Słabszy europejski bilans oznacza jednocześnie rosnące zapotrzebowanie na import w dalszej części sezonu.

🟦UKRAINA

Ukraina szykuje dodatkowe magazyny. Jesienią może zabraknąć miejsca na zboże

Ukraina zabezpieczyła finansowanie na dodatkowe magazyny o pojemności ponad 8 mln ton. Problemem jest mocno ograniczony eksport – niedobór powierzchni magazynowej szacowano wcześniej nawet na 11 mln ton, a zapasy przejściowe mogą wzrosnąć do rekordowych 14 mln ton.

Największe napięcie spodziewane jest we wrześniu i październiku, kiedy do pozostającej w magazynach pszenicy i jęczmienia dołączy nowa kukurydza. Przy zbiorach przekraczających 60 mln ton i eksporcie ograniczonym do około 40 mln ton presja na ukraińską logistykę pozostanie bardzo wysoka.

🟦USA

Soja na najwyższym poziomie od trzech tygodni dzięki słabszym ocenom upraw i popytowi Chin

Notowania soi w Chicago wzrosły do najwyższego poziomu od 27 lipca, wspierane pogorszeniem kondycji amerykańskich upraw oraz silnym popytem ze strony Chin. USDA obniżył udział soi w stanie dobrym lub bardzo dobrym do 61% z 62% tydzień wcześniej, a kukurydzy do 60% z 61%. W obu przypadkach są to najniższe oceny o tej porze roku od 2023 roku.

Dodatkowym wsparciem są pierwsze obserwacje z Pro Farmer Crop Tour. W Dakocie Południowej potencjał plonowania kukurydzy oraz liczba strąków soi były niższe niż rok wcześniej i poniżej średniej z ostatnich trzech lat po gorącym i suchym lecie. Jednocześnie rynek oczekuje dalszych zakupów ze strony Chin, które według informacji Reutersa kupiły już około 7 mln ton amerykańskiej soi. Wsparciem pozostaje także wysoki przerób – NOPA podała, że w lipcu przetworzono 216,647 mln buszli soi, o 1,1% więcej m/m i 10,7% więcej r/r.

Pszenica utrzymała ostatnie wzrosty dzięki zakłóceniom eksportu z regionu Morza Czarnego, natomiast kukurydza również lekko drożała.

„Ci, którzy nie pamiętają przeszłości, są skazani na jej powtarzanie.” – George Santayana

W dzisiejszej publikacji:

Sprawdzamy, czy żniwa rzeczywiście są najlepszym momentem na zakup pszenicy i jak obecne 855 zł/t wygląda na tle poprzednich sezonów. W „Strefie Wiedzy” wracamy natomiast do światowego rynku słonecznika. W pierwszej części pokazaliśmy, gdzie powstaje ziarno i dlaczego większość pozostaje blisko miejsca produkcji. Teraz przechodzimy krok dalej – do oleju i śruty, czyli produktów, na których zaczyna się prawdziwy globalny handel.

Rynek zbóż lubi proste reguły. Jedna z najczęściej powtarzanych mówi, że w żniwa jest tanio, bo na rynek w krótkim czasie trafia najwięcej ziarna. Duża podaż zwiększa presję na sprzedających, magazyny szybko się zapełniają, a część gospodarstw potrzebuje gotówki jeszcze przed zakończeniem prac polowych.

Tylko czy w przypadku pszenicy rzeczywiście oznacza to, że właśnie wtedy warto kupować?

Historia ostatnich sezonów pokazuje, że odpowiedź nie jest tak oczywista. Czasami cena z okresu żniw rzeczywiście okazuje się jedną z najlepszych w całym sezonie. Innym razem rynek schodzi jeszcze niżej kilka miesięcy później. A zdarzają się również lata, w których po żniwach rozpoczyna się ruch, którego wcześniej praktycznie nie dało się przewidzieć.

I właśnie dlatego tym razem zamiast patrzeć wyłącznie na dzisiejsze 855 zł/t, zestawiamy tę cenę z tym, co działo się z pszenicą w Polsce przez poprzednie sezony.

🟦Wykres tygodnia: Pszenica w żniwa – czy naprawdę wtedy jest najtaniej?

Na wykresie zestawiliśmy cztery poziomy cenowe w centralnej Polsce dla każdego sezonu: średnią cenę w okresie żniw, średnią cenę pomiędzy kolejnymi zbiorami oraz minimum i maksimum osiągnięte w danym sezonie.

Na pierwszy rzut oka widać jedną rzecz – w przypadku pszenicy nie działa prosta zasada „żniwa = najniższa cena roku”.

W 6 z 11 zakończonych sezonów cena żniwna była niższa od późniejszej średniej sezonowej. W pozostałych 5 przypadkach sytuacja była odwrotna. Statystycznie przewaga żniw jest więc znacznie mniejsza, niż można byłoby oczekiwać.

Najlepszym przykładem dwóch całkowicie różnych scenariuszy są sezony 2021/22 i 2022/23.

W sezonie 2021/22 cena żniwna wynosiła około 925 zł/t, podczas gdy średnia cena w okresie między zbiorami sięgnęła 1439 zł/t, a maksimum 2020 zł/t. Kto sprzedał wszystko podczas zbiorów, z perspektywy czasu zostawił na rynku bardzo dużą część potencjalnej ceny.

Rok później było dokładnie odwrotnie. W żniwa 2022 roku pszenica kosztowała około 1620 zł/t, podczas gdy średnia kolejnego sezonu wyniosła już tylko 1274 zł/t. Tym razem to sprzedaż podczas zbiorów okazała się znacznie korzystniejsza niż czekanie.

Oczywiście oba sezony były wyjątkowe. Wojna w Ukrainie, kryzys energetyczny, gwałtowne zmiany kosztów transportu i ogromna zmienność na światowych giełdach całkowicie zaburzyły wcześniejsze schematy. Ale właśnie te dwa lata dobrze pokazują, dlaczego samej sezonowości nie można traktować jako strategii sprzedaży lub zakupu.

A jak wygląda obecny sezon?

Średnia cena pszenicy zaznaczona dla tegorocznych żniw wynosi około 855 zł/t.

To o 60 zł/t więcej niż podczas żniw rok temu, kiedy cena wynosiła około 795 zł/t. Co ciekawsze, obecny poziom jest również wyższy od maksimum całego poprzedniego sezonu, które na naszym zestawieniu wyniosło około 830 zł/t.

Z drugiej strony 855 zł/t nie jest poziomem szczególnie wysokim w szerszej perspektywie. Dwa lata temu w żniwa było to około 870 zł/t, a trzy lata temu 985 zł/t. Nadal jesteśmy również bardzo daleko od ekstremalnych poziomów z lat 2021–2023.

Dzisiejsza średnia cena znajduje się więc w dość ciekawym miejscu. Nie wygląda tanio na tle poprzedniego sezonu, ale nie jest również wysoka na tle ostatnich kilku lat.

I właśnie tutaj zaczyna się najważniejsza część decyzji.

Czekanie na wyższą cenę nie jest darmowe. Pojawia się koszt magazynowania, finansowania zapasu, ryzyko pogorszenia jakości oraz koszt utraconego kapitału. Dlatego późniejsza cena musi być nie tylko wyższa od żniwnej, ale wyższa na tyle, aby te koszty pokryć.

Z drugiej strony kupujący również nie powinien automatycznie zakładać, że po zakończeniu żniw surowiec musi podrożeć. Ostatnie sezony pokazują, że przy dobrej podaży eksportowej, słabym popycie lub mocnej konkurencji ze strony regionu Morza Czarnego ceny mogą pozostawać pod presją jeszcze długo po zjechaniu kombajnów z pól.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Historia cen pszenicy nie potwierdza prostej zasady, że żniwa są zawsze najtańszym momentem sezonu. W 6 z 11 zakończonych sezonów cena żniwna była niższa od późniejszej średniej sezonowej, a w 5 przypadkach wyższa.

Obecne około 855 zł/t wygląda stosunkowo mocno na tle poprzedniego sezonu – cena jest wyższa zarówno od ubiegłorocznych żniw, jak i od jego maksimum. Nie oznacza to jednak automatycznie, że rynek jest drogi. W szerszej perspektywie jesteśmy znacznie poniżej poziomów obserwowanych w latach największej zmienności.

Najważniejszym pytaniem nie powinno więc być: „czy po żniwach pszenica zazwyczaj drożeje?”, ale raczej: „czy potencjalny wzrost ceny jest wystarczający, aby opłacało się ponosić koszt i ryzyko czekania?”

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦EUROPA

Ren osiąga rekordowo niski poziom i praktycznie zatrzymuje żeglugę w kluczowym punkcie

Poziom Renu w Niemczech spadł do nowych minimów, coraz mocniej ograniczając transport surowców. W rejonie Kaub, jednego z najważniejszych wąskich gardeł na rzece, głębokość żeglugowa wyniosła zaledwie 12 cm, wobec poprzedniego rekordu 25 cm z 2018 r. W praktyce większość statków nie jest już w stanie przepływać przez ten odcinek w obu kierunkach.

Niski poziom wody wymusza mocne ograniczanie ładunków. Na północnych odcinkach część jednostek pływa z wykorzystaniem jedynie około 20% normalnej ładowności. RheinCargo podał, że dzienny przewóz węgla i rudy z Rotterdamu do Duisburga spadł z około 24 tys. ton do 14,5 tys. ton.

Firmy zwiększają więc wykorzystanie kolei. RheinCargo uruchamia trzy dodatkowe kursy pociągów tygodniowo między Rotterdamem a Duisburgiem, a każdy skład ma przewozić około 2 tys. ton węgla. Problemy z Renem uderzają już w przemysł chemiczny, hutnictwo, energetykę oraz handel rolny i podnoszą koszty logistyki.

Sierpniowy WASDE – największe zmiany w kukurydzy UE

Sierpniowy raport USDA przyniósł największe korekty na rynku kukurydzy, przede wszystkim w Unii Europejskiej. Prognozę produkcji UE obniżono z 53,78 do 50,2 mln ton, czyli o 3,58 mln ton w ciągu miesiąca. Powodem są upały i niedobór opadów w głównych regionach produkcyjnych. USDA jednocześnie podniosło oczekiwany import kukurydzy do UE, a mniejsza dostępność ziarna zwiększa wykorzystanie pszenicy na cele paszowe.

W pszenicy zmiany były mniejsze – globalną produkcję obniżono do 819,3 mln ton, w tym w UE do 134,2 mln ton. Globalne zapasy wzrosły jednak lekko do 273,25 mln ton. W soi światową produkcję zwiększono do 442,25 mln ton, głównie dzięki wyższej prognozie dla USA, ale większa podaż jest w dużej mierze równoważona przez mocniejszy przerób i konsumpcję.

Pełną analizę sierpniowego raportu wraz z tabelami i zmianami w bilansach pszenicy, soi i kukurydzy publikujemy w sekcji WASDE – zapraszamy do przeczytania.

🟦UKRAINA

Blokada Morza Czarnego coraz mocniej uderza w ukraińskich rolników

Rosyjskie ataki na porty i żeglugę na Morzu Czarnym niemal zatrzymały ukraiński eksport zbóż w szczycie żniw. W pierwszych dwóch tygodniach sierpnia eksport zbóż spadł aż o 75% r/r, podczas gdy wcześniej Ukraina wysyłała drogą morską około 4–5 mln ton produktów rolnych miesięcznie. Problem jest szczególnie dotkliwy teraz, gdy magazyny szybko zapełniają się pszenicą i jęczmieniem, a we wrześniu ruszą duże zbiory kukurydzy.

Skutkiem blokady jest silna presja na ceny wewnętrzne. Mimo wysokich cen zbóż na rynkach światowych, lokalne ceny na Ukrainie spadają wraz z rosnącymi zapasami. Według ocen analityków jedynie eksport pszenicy może obecnie zapewniać dodatnią marżę, podczas gdy przy innych zbożach rolnicy mogą nie pokrywać kosztów produkcji.

To zwiększa ryzyko dla kolejnego sezonu. Rolnicy potrzebują gotówki na paliwo, płace i zasiewy ozimin, a przy ograniczonych wpływach z eksportu część gospodarstw może mieć problem z finansowaniem jesiennych prac. Ministerstwo Rolnictwa szacuje niedobór pojemności magazynowej nawet na 11 mln ton.

Alternatywne szlaki pozostają ograniczone. Transport przez zachodnią granicę jest droższy i trudniejszy niż w 2022 r., niski poziom Dunaju ogranicza przewozy rzeczne, infrastruktura kolejowa jest celem rosyjskich ataków, a warunki handlu z UE są bardziej restrykcyjne. Bank centralny szacuje, że sama blokada może zmniejszyć wpływy walutowe Ukrainy o około 2,5 mld USD do końca roku, a straty rolnictwa mogą sięgnąć około 3 mld USD.

Ukraina uderzyła w Noworosyjsk – dwa duże terminale zbożowe wstrzymały pracę

Silny ukraiński atak na Noworosyjsk uderzył w bazę rosyjskiej marynarki oraz infrastrukturę jednego z najważniejszych portów eksportowych Rosji. Według źródeł branżowych dwa duże terminale zbożowe wstrzymały działalność, zwiększając ryzyko zakłóceń rosyjskiego eksportu pszenicy. Po informacji o ataku notowania pszenicy w Chicago wzrosły o około 3%.

Rosyjskie Ministerstwo Rolnictwa poinformowało, że pracuje nad przekierowaniem eksportu na alternatywne trasy. Ma to szczególne znaczenie, ponieważ Rosja jest największym eksporterem pszenicy na świecie, a Noworosyjsk należy do kluczowych punktów wysyłkowych na Morzu Czarnym.

Jednocześnie problemy logistyczne nasilają się po obu stronach Morza Czarnego. Ukraiński eksport zbóż w pierwszych dwóch tygodniach sierpnia spadł o 76% r/r w wyniku rosyjskich ataków na żeglugę i infrastrukturę. Ukraina i Mołdawia uzgodniły natomiast plan zwiększenia transportu ukraińskiego zboża koleją przez terytorium Mołdawii.

Atak objął również rosyjską bazę morską. Ukraina podała, że trafione zostały m.in. dwie fregaty, duży okręt desantowy i korweta. Władze rosyjskiego regionu poinformowały również o ofiarach śmiertelnych oraz uszkodzeniach budynków mieszkalnych i przedsiębiorstw.

🟦USA

Rosnące koszty paliw i nawozów zwiększają presję na rolników w Wisconsin

W zachodnim Wisconsin coraz większym problemem dla gospodarstw są wysokie koszty paliw i nawozów, które stały się jednym z ważniejszych tematów kampanii przed wyborami do Izby Reprezentantów. Region jest silnie rolniczy, a producenci kukurydzy i soi odczuwają jednocześnie skutki droższego diesla, nawozów oraz słabszego popytu eksportowego wynikającego z napięć handlowych z Chinami.

Według danych AAA średnia cena diesla w Wisconsin wynosiła w niedzielę 5,05 USD za galon, wobec 5,87 USD na majowym szczycie i 3,51 USD rok wcześniej. Z kolei kwietniowe badanie American Farm Bureau wskazało, że 70% ankietowanych członków organizacji miało problem z zakupem nawozów po obecnych cenach.

Presję na rolników zwiększają również skutki wojny z Iranem, która podbiła ceny energii i nawozów, oraz napięcia handlowe ograniczające zakupy amerykańskich produktów rolnych przez Chiny. W regionie, gdzie soja i kukurydza mają duże znaczenie, kwestie kosztów produkcji i opłacalności gospodarstw coraz mocniej wpływają także na nastroje polityczne.

🟦AZJA

Olej palmowy spada drugi dzień z rzędu, schodząc poniżej 4700 MYR/t

Malezyjskie kontrakty na olej palmowy kontynuowały spadki w czwartek. Październikowy kontrakt na Bursa Malaysia obniżył się o 0,38% do 4679 MYR/t, po tym jak nie zdołał utrzymać psychologicznego poziomu 4700 MYR/t.

Presję na rynek wywierały słabsze notowania oleju palmowego w Dalian oraz spadek cen ropy o ponad 1 USD. Tańsza ropa ogranicza atrakcyjność oleju palmowego jako surowca do produkcji biodiesla. Olej sojowy w Dalian lekko wzrósł, natomiast notowania oleju sojowego w Chicago pozostawały bez większych zmian.

Malezja obniżyła również referencyjną cenę CPO na wrzesień, jednak stawka podatku eksportowego pozostanie na poziomie 10%.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Bilans kukurydzy w Unii Europejskiej wyraźnie się zacieśnia. Mocne cięcie prognozy produkcji oznacza, że nawet zakładany wzrost importu do 24 mln ton nie wystarczy, aby w pełni zrekompensować spadek zbiorów. Łączna podaż z produkcji i importu pozostaje poniżej prognozowanego zużycia, co zwiększa znaczenie zapasów oraz utrzymuje wysoką konkurencję o dostępne ziarno.

Polska, z produkcją szacowaną na około 8,7 mln ton, pozostaje jednym z ważniejszych dostawców kukurydzy na rynek unijny. Krajowe ceny są więc coraz silniej kształtowane nie tylko przez sytuację lokalną, lecz także przez popyt z Niemiec, Niderlandów i innych deficytowych rynków UE. Oznacza to, że większa podaż podczas zbiorów nie musi automatycznie przynieść tak głębokiej przeceny jak w poprzednim sezonie.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Rynek agro wchodzi w okres, w którym sama wielkość zbiorów coraz rzadziej wystarcza do oceny dostępności surowca. W Europie skrajnie niski poziom Renu ogranicza transport i podnosi koszty logistyki, a jednocześnie sierpniowy WASDE wyraźnie pogorszył perspektywy unijnego bilansu kukurydzy. Cięcie produkcji UE do 50,2 mln ton oznacza większą potrzebę importu i mocniejsze wykorzystanie pszenicy w paszach, co dodatkowo łączy rynki obu zbóż.

Największym źródłem ryzyka pozostaje jednak Morze Czarne. Rosyjskie ataki ograniczają ukraiński eksport dokładnie w momencie szybkiego napływu nowego ziarna do magazynów, podczas gdy ukraiński atak na Noworosyjsk pokazuje, że zakłócenia mogą dotknąć również rosyjskie kanały eksportowe. W efekcie problem przestaje dotyczyć wyłącznie poziomu produkcji – coraz większe znaczenie mają porty, kolej, Dunaj, dostępność magazynów i możliwość fizycznego wyprowadzenia towaru na rynek światowy.

Jednocześnie presja kosztowa pozostaje wysoka. W USA drogie paliwa i nawozy pogarszają rentowność gospodarstw, natomiast na rynku olejów spadek ropy ponownie ciąży olejowi palmowemu i ogranicza jego atrakcyjność w biodieslu. Wspólnym mianownikiem pozostają więc logistyka, energia i koszty produkcji – to one coraz częściej decydują, czy duża podaż widoczna w bilansach rzeczywiście przekłada się na tani i dostępny surowiec dla końcowego odbiorcy.

🟦Strefa wiedzy

Ziarno zostaje blisko pól. Olej i śruta ruszają w świat

W pierwszej części „Mapy oleistych” pokazaliśmy, gdzie koncentruje się światowa produkcja słonecznika, kto posiada największe zaplecze do jego przerobu i dlaczego większość zebranego ziarna w ogóle nie opuszcza kraju produkcji.

Teraz robimy kolejny krok.

Tym razem opieramy się przede wszystkim na danych za sezon 2025/26, aby na jednym, spójnym zestawie pokazać, co dzieje się ze słonecznikiem po zbiorach – ile ziarna rzeczywiście trafia do światowego handlu i jak bardzo zmienia się sytuacja po jego przerobie na olej i śrutę.

I właśnie tutaj zaczyna się najciekawsza część tego rynku.

Prawdziwy handel zaczyna się po tłoczeniu

Słonecznik pod tym względem mocno różni się chociażby od soi.

Nasiona stosunkowo rzadko przemieszczają się na bardzo duże odległości. Znacznie częściej trafiają do tłoczni znajdujących się w krajach produkcji, gdzie powstają dwa produkty o zupełnie innym zastosowaniu – olej słonecznikowy oraz śruta słonecznikowa.

Najlepiej pokazuje to zestawienie światowej produkcji i eksportu w sezonie 2025/26.

W sezonie 2025/26 światowa produkcja nasion słonecznika wynosi około 55,3 mln ton, podczas gdy eksport to zaledwie około 4,3 mln ton. Oznacza to, że do handlu międzynarodowego trafia niespełna 8% produkowanych nasion.

Po przerobie proporcje wyglądają zupełnie inaczej.

W przypadku śruty słonecznikowej światowa produkcja wynosi około 22,3 mln ton, a eksport około 8,8 mln ton – czyli blisko 39% produkcji. Jeszcze większa różnica widoczna jest w oleju: przy produkcji około 21,1 mln ton, na eksport przypada około 13,7 mln ton, czyli prawie 65% całego wolumenu.

To jedna z najważniejszych zależności całego rynku słonecznika.

Globalnym towarem nie jest przede wszystkim samo ziarno. Globalnymi towarami są produkty jego przerobu.

I właśnie dlatego sama mapa zbiorów pokazuje dopiero początek całej historii.

Morze Czarne pozostaje centrum układu

Najważniejszym regionem światowego rynku słonecznika pozostaje obszar Morza Czarnego.

Rosja i Ukraina należą zarówno do największych producentów nasion, jak i do kluczowych dostawców produktów ich przerobu. Szczególnie dobrze widać to na Ukrainie, gdzie zdecydowana większość słonecznika kierowana jest do krajowych tłoczni, a bezpośredni eksport nasion pozostaje niewielki. USDA wskazywało, że od września 2025 do lutego 2026 Ukraina wyeksportowała jedynie około 21 tys. ton nasion właśnie dlatego, że zdecydowana większość dostępnego surowca była przerabiana w kraju.

Z punktu widzenia gospodarki jest to logiczne.

Zamiast sprzedawać samo ziarno, kraj wykorzystuje własne moce przerobowe, a następnie eksportuje produkty o wyższej wartości dodanej.

Jedna tona słonecznika przestaje więc być jednym towarem. Po przejściu przez tłocznię powstają dwa produkty, które zaczynają funkcjonować na dwóch zupełnie różnych rynkach.

Olej szuka konsumenta, śruta szuka zwierząt

Olej słonecznikowy trafia przede wszystkim tam, gdzie występuje duże zapotrzebowanie na oleje jadalne.

Dlatego jego odbiorcami są duże rynki konsumpcyjne, a słonecznik konkuruje tam przede wszystkim z olejem palmowym, sojowym i rzepakowym.

Śruta podąża inną drogą.

Jej odbiorcami są przede wszystkim regiony posiadające rozwinięty przemysł paszowy i dużą produkcję zwierzęcą. Tutaj konkurentami słonecznika nie są już inne oleje, lecz przede wszystkim śruta sojowa i rzepakowa.

To rozróżnienie ma bardzo duże znaczenie dla ceny.

Wysoka wartość oleju może poprawiać rentowność tłoczenia i zachęcać zakłady do zwiększania przerobu. Ale większy przerób oznacza jednocześnie większą produkcję śruty, nawet jeśli popyt paszowy wcale nie rośnie.

Możliwa jest też sytuacja odwrotna.

Jeżeli rynek oleju słabnie, opłacalność przerobu może się pogarszać. Tłocznie ograniczają wtedy produkcję, a razem z mniejszą ilością oleju na rynek trafia również mniej śruty.

Jeden surowiec, dwa różne rynki

Tłocznia nie może zdecydować, że chce wyprodukować wyłącznie olej albo wyłącznie śrutę.

Oba produkty powstają jednocześnie.

Dlatego analizując słonecznik, nie wystarczy obserwować ceny samych nasion. Trzeba patrzeć również na wartość oleju, śruty, ceny produktów konkurencyjnych, koszty energii oraz logistykę.

To system naczyń połączonych.

Droższy olej może poprawić wartość przerobu i pozwolić tłoczni zapłacić więcej za nasiona. Większy przerób zwiększa jednak podaż śruty, co może ograniczać jej cenę. Z kolei droga śruta sojowa może zwiększyć zainteresowanie śrutą słonecznikową i poprawić ekonomikę całego procesu.

Właśnie dlatego sytuacja na rynku olejów roślinnych może ostatecznie przełożyć się na cenę komponentu paszowego – i odwrotnie.

A gdzie w tym wszystkim znajduje się Europa?

Unia Europejska jest dużym producentem i przetwórcą słonecznika, ale sama wielkość unijnych zbiorów również nie pokazuje pełnego obrazu.

Najpierw trzeba zobaczyć, gdzie ten surowiec rzeczywiście powstaje.

Mapa za sezon 2025/26 pokazuje wyraźną koncentrację produkcji w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej. Kluczowe znaczenie mają przede wszystkim takie kraje jak Rumunia, Bułgaria, Węgry czy Francja.

To oznacza, że pogoda w kilku państwach może mieć nieproporcjonalnie duży wpływ na sytuację całej Unii.

Susza lub fala upałów w południowo-wschodniej Europie nie jest więc wyłącznie lokalnym problemem. Jeżeli uderza w jeden z głównych regionów produkcji, skutkiem może być słabszy bilans całej UE i większa potrzeba uzupełnienia podaży z zewnątrz.

Komisja Europejska monitoruje zarówno produkcję, jak i handel oleistymi na poziomie całej Unii oraz poszczególnych państw członkowskich.

Ale sama mapa produkcji nadal nie odpowiada na najważniejsze pytanie

Europa produkuje dużo. Czy produkuje wystarczająco?

UE posiada rozbudowany przemysł przetwórczy, dlatego wielkość zbiorów trzeba zawsze zestawiać z zapotrzebowaniem rynku.

W sezonie 2024/25 produkcja słonecznika w UE wyniosła około 8,3 mln ton, przy zużyciu na poziomie około 8,2 mln ton.

W 2025/26 produkcja wzrosła do około 8,7 mln ton, ale równocześnie zużycie zwiększyło się do około 8,9 mln ton.

Własne zbiory nie zawsze są więc wystarczające do pokrycia potrzeb europejskiego rynku.

Relację produkcji do zużycia dobrze pokazuje wskaźnik samowystarczalności. W sezonie 2024/25 wynosił on 101,3%, co oznaczało, że unijna produkcja była wystarczająca do pokrycia unijnego zużycia. W 2025/26 wskaźnik spadł do 98,2%, a według prognozy na 2026/27 może obniżyć się do około 95,6%. Oznacza to rosnącą różnicę między własną produkcją a zapotrzebowaniem UE, którą trzeba uzupełniać dostawami z zewnątrz.

I właśnie tutaj ponownie wracamy do znaczenia Morza Czarnego.

Jeżeli europejskie tłocznie potrzebują więcej surowca, naturalnym kierunkiem uzupełnienia podaży jest region położony bezpośrednio za wschodnią granicą UE.

Szczególne znaczenie ma Ukraina.

Ale sama obecność surowca nie wystarcza. Trzeba go jeszcze fizycznie dostarczyć do odbiorcy.

Europa produkuje dużo. Czy produkuje wystarczająco?

W przypadku słonecznika logistyka ma szczególne znaczenie, ponieważ duża część globalnego handlu produktami przerobu jest powiązana właśnie z regionem Morza Czarnego.

Problemy portowe, ograniczona przepustowość kolei, transport przez Dunaj czy wzrost kosztów frachtu mogą powodować, że dostępny na papierze surowiec lub produkt staje się znacznie trudniejszy do pozyskania.

I tutaj ponownie widać różnicę między nasionami a produktami przerobu.

Zakłócenie pracy tłoczni nie oznacza jedynie mniejszej podaży oleju. Oznacza jednocześnie mniejszą podaż śruty.

Problem logistyczny dotyczący jednego regionu może więc oddziaływać równocześnie na rynek olejów spożywczych i na rynek komponentów paszowych.

Dlaczego sama mapa produkcji nie wystarcza?

To najważniejszy wniosek z dwóch części „Mapy oleistych”.

Patrząc wyłącznie na zbiory słonecznika, otrzymujemy stosunkowo prosty obraz: kilka dużych regionów produkuje zdecydowaną część światowego surowca.

Dopiero po przerobie układ zaczyna się komplikować.

Nasiona pozostają przede wszystkim w regionach produkcji. Olej rusza w stronę dużych rynków konsumpcyjnych. Śruta kieruje się tam, gdzie znajduje się przemysł paszowy i produkcja zwierzęca.

W efekcie jeden problem może uruchomić cały łańcuch reakcji.

Słabszy zbiór ogranicza dostępność nasion. Mniejsza podaż może zmniejszyć wykorzystanie tłoczni. Niższy przerób oznacza mniej oleju i mniej śruty. Jeżeli jednocześnie pojawiają się problemy logistyczne, lokalne zaburzenie bardzo szybko przestaje być lokalne.

A co dalej? Sezon 2026/27

Sezon 2025/26 daje nam dobry punkt odniesienia do pokazania struktury rynku. Nowy sezon odpowie natomiast na pytanie, jak ten system zachowa się przy zmianie podaży.

Sierpniowy raport WASDE został opublikowany wczoraj wieczorem. Poniższa analiza nie uwzględnia jeszcze tej aktualizacji i opiera się na lipcowym bilansie USDA.

Pierwsze prognozy na 2026/27 zakładają wyraźny wzrost światowej produkcji słonecznika. W lipcowym bilansie USDA produkcja była szacowana na około 62,7 mln ton, wobec 55,3 mln ton w 2025/26. Jednocześnie prognozowano wzrost produkcji zarówno oleju, jak i śruty słonecznikowej.

Więcej nasion nie oznacza jednak automatycznie równie dużej poprawy dostępności dla wszystkich odbiorców.

O tym nadal będą decydowały lokalizacja zbiorów, możliwości przerobu, relacje cenowe między olejami i śrutami oraz sprawność szlaków eksportowych z regionu Morza Czarnego.

Dlatego 2026/27 może przynieść większą podaż, ale nie zmieni podstawowej zasady funkcjonowania tego rynku.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Słonecznik jest dobrym przykładem rynku, na którym sama mapa produkcji pokazuje tylko początek historii.

W sezonie 2025/26 do światowego handlu trafiało niespełna 8% produkowanych nasion, ale już około 39% śruty i blisko 65% oleju. To właśnie po przerobie lokalny surowiec staje się produktem globalnym.

Europa zajmuje w tym systemie szczególną pozycję. Sama produkuje znaczące ilości słonecznika, ale produkcja jest skoncentrowana w kilku państwach, a zapotrzebowanie europejskiego przemysłu może przewyższać własną podaż.

Dlatego w analizie rynku nie wystarczy odpowiedzieć na pytanie:

Ile słonecznika zostanie zebrane?

Trzeba dodać jeszcze trzy kolejne:

Gdzie zostanie zebrany? Gdzie zostanie przerobiony? I czy powstały olej oraz śruta będą mogły dotrzeć do swoich odbiorców?

Dopiero odpowiedź na wszystkie cztery pytania pokazuje rzeczywistą sytuację na rynku słonecznika.

„Jedyną rzeczą, która czyni życie możliwym, jest trwała, nieznośna niepewność — niewiedza, co wydarzy się dalej” - Ursula K. Le Guin

W dzisiejszej publikacji:

Analizujemy, co wyniosło polską kukurydzę do 1000 zł za tonę, jak 14-procentowy spadek areału rzepaku może pogłębić krajowy deficyt oraz pokazujemy dlaczego ryzyko na Morzu Czarnym, rekordowe prognozy zbiorów w USA i tańsza ropa wysyłają uczestnikom rynku przeciwstawne sygnały.

Globalne rynki zbożowe nadal zwrócone ku wydarzeniom na Morzu Czarnym. Skala zakłóceń w żegludze rośnie. Nasilające się rosyjskie ataki na statki i infrastrukturę portową w rejonie Odessy zmuszają Ukrainę do przenoszenia eksportu na kolej, transport drogowy oraz porty naddunajskie. Problem w tym, że alternatywne szlaki mogą obsłużyć zaledwie około połowy przepustowości portów czarnomorskich. Ograniczone możliwości wywozu zwiększają presję sprzedażową wewnątrz kraju, dlatego ukraińska, a także rosyjska pszenica również pozostają najtańszymi ofertami na rynku światowym.

Jednocześnie ropa Brent obniżyła się poniżej 80 USD za baryłkę, wywierając presję przede wszystkim na ceny roślin oleistych. Rynek otrzymuje więc dwa przeciwstawne sygnały: ryzyko na Morzu Czarnym wspiera ceny zbóż i podnosi premię za bezpieczne dostawy, podczas gdy tańsza ropa ogranicza potencjał wzrostowy oleistych.

Na polskim rynku uwaga coraz wyraźniej przesuwa się jednak w stronę kukurydzy. Ceny zbliżyły się już do 1000 zł za tonę, a pytanie o skalę dalszych wzrostów zaczyna interesować nie tylko sprzedających, lecz przede wszystkim producentów pasz i odbiorców.

🟦Kukurydza po 1000 zł. Rynek przestaje wierzyć w jesienną przecenę

To, co dzieje się obecnie z cenami kukurydzy w Polsce, nie jest wyłącznie lokalnym ruchem. Źródła napięcia trzeba szukać w bilansie całej Unii Europejskiej, która od lat produkuje mniej kukurydzy, niż zużywa. W poprzednim sezonie unijne zbiory wyniosły około 60,2 mln ton, podczas gdy samo zużycie krajowe sięgnęło blisko 77 mln ton. Powstającą różnicę UE musi uzupełniać importem, dlatego pozostaje jednym z największych nabywców kukurydzy na świecie.

W tym roku problem jest jednak znacznie większy. Jeszcze w czerwcu Komisja Europejska oczekiwała produkcji na poziomie 59,9 mln ton. Pod koniec lipca prognoza została obniżona aż o 8 mln ton, do zaledwie 51,9 mln ton. To wynik o 13,8% niższy zarówno od poprzedniego sezonu, jak i od średniej pięcioletniej.

Cięcie Komisji Europejskiej jest nawet głębsze niż lipcowa korekta USDA. Amerykański resort rolnictwa prognozuje unijne zbiory na 53,8 mln ton, wskazując przede wszystkim na gwałtowne pogorszenie perspektyw we Francji i na Węgrzech. Według USDA francuska produkcja może być najniższa od ponad trzech dekad. Francja, która zwykle jest największym producentem kukurydzy w UE, została szczególnie mocno dotknięta przez rekordowe temperatury i brak opadów.

Europa mierzy się jednocześnie z suszą, kolejnymi falami upałów i lokalnymi pożarami. Dla kukurydzy największe znaczenie ma jednak stres cieplny oraz brak wody w okresie kwitnienia i zawiązywania kolb. To właśnie wtedy powstałych strat najczęściej nie można już odrobić późniejszymi opadami. W połowie lipca warunki suszowe pogarszały się m.in. we Francji, Niemczech, na Węgrzech i w Rumunii, czyli w ważnych regionach produkcji kukurydzy.

W reakcji na słabsze zbiory Komisja Europejska zwiększyła prognozę importu kukurydzy z 19,1 do 24 mln ton. Zakupy już przyspieszają. W pierwszych pięciu tygodniach nowego sezonu UE sprowadziła 1,26 mln ton kukurydzy, o 30% więcej niż rok wcześniej. Ponad połowa dostaw pochodziła z Ukrainy, a 38% ze Stanów Zjednoczonych.

Polska znajduje się w tym układzie po stronie eksporterów. Od lipca 2025 roku do maja 2026 roku z kraju wywieziono około 2,9 mln ton kukurydzy. Najwięcej trafiło do Niemiec, Niderlandów i na Węgry. Oznacza to, że polskie ziarno nie konkuruje wyłącznie o popyt krajowych wytwórni pasz – jest również aktywnie kupowane przez odbiorców z innych państw Unii. Im większy niedobór w unijnym bilansie, tym silniejsza presja, aby część polskiej podaży wyjechała za granicę.

Najlepiej widać zmianę sytuacji w strukturze cen. Rok temu kukurydza spot w porcie kosztowała około 965 zł za tonę, podczas gdy dostawy na okres październik–listopad można było zakontraktować w okolicach 810 zł. W połowie sierpnia ceny spadły nawet do około 750 zł. Rynek zakładał więc, że nowe zbiory przyniosą wyraźną przecenę.

Dzisiaj kukurydza spot kosztuje już około 1000 zł za tonę, a listopad wyceniany jest na 970–975 zł. Rynek praktycznie przestał dyskontować jesienną przecenę – zakłada, że nawet po rozpoczęciu zbiorów dostępność ziarna pozostanie ograniczona, a popyt eksportowy i paszowy szybko przejmie pojawiającą się podaż.

Nie oznacza to, że ceny muszą rosnąć bez przerwy. Import z Ukrainy, USA lub Ameryki Południowej może okresowo wyhamowywać wzrosty, podobnie jak ewentualna poprawa prognoz pogody. Obecny bilans pokazuje jednak, dlaczego każda korekta może być płytsza niż rok temu.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Bilans kukurydzy w Unii Europejskiej wyraźnie się zacieśnia. Mocne cięcie prognozy produkcji oznacza, że nawet zakładany wzrost importu do 24 mln ton nie wystarczy, aby w pełni zrekompensować spadek zbiorów. Łączna podaż z produkcji i importu pozostaje poniżej prognozowanego zużycia, co zwiększa znaczenie zapasów oraz utrzymuje wysoką konkurencję o dostępne ziarno.

Polska, z produkcją szacowaną na około 8,7 mln ton, pozostaje jednym z ważniejszych dostawców kukurydzy na rynek unijny. Krajowe ceny są więc coraz silniej kształtowane nie tylko przez sytuację lokalną, lecz także przez popyt z Niemiec, Niderlandów i innych deficytowych rynków UE. Oznacza to, że większa podaż podczas zbiorów nie musi automatycznie przynieść tak głębokiej przeceny jak w poprzednim sezonie.

🟦Rzepak 2026: więcej mocy przerobowych, ale mniej surowca z krajowych pól

W Polsce trwają żniwa rzepaku, a wraz z pierwszymi wynikami ponownie wraca pytanie o krajowy bilans. Moce przerobowe polskich zakładów od lat są większe niż krajowa produkcja nasion. Nie oznacza to jednak, że większe zapotrzebowanie automatycznie przełoży się na większe zbiory. O wielkości produkcji decydują przede wszystkim powierzchnia zasiewów i plon, a pierwszy z tych elementów już dziś wygląda zdecydowanie słabiej niż przed rokiem.

Według danych ARiMR powierzchnia rzepaku w Polsce zmniejszyła się w 2026 roku o około 14% r/r. Spadek widoczny jest niemal we wszystkich województwach. Największe ograniczenie areału nastąpiło na północy i północnym zachodzie kraju, gdzie powierzchnia upraw jest miejscami o 21–22% mniejsza niż rok wcześniej. To szczególnie istotne, ponieważ są to jedne z ważniejszych regionów produkcji rzepaku w Polsce.

Przy założeniu takiego samego średniego plonu jak w 2025 roku, czyli około 3,12 t/ha, tegoroczne zbiory wyniosłyby około 2,86 mln ton. Byłoby to o blisko 460 tys. ton mniej niż ubiegłoroczne 3,32 mln ton. To oczywiście uproszczona kalkulacja, ponieważ ostateczny wynik zależeć będzie od rzeczywistych plonów uzyskanych podczas trwających żniw.

Skala spadku powierzchni jest jednak na tyle duża, że do powtórzenia ubiegłorocznej produkcji potrzebny byłby średni plon wyższy o ponad 16%, wynoszący około 3,6 t/ha. Innymi słowy, nawet dobre wyniki z części gospodarstw nie muszą wystarczyć, aby w skali całego kraju zrekompensować utracone hektary. Tym bardziej że z wielu regionów napływają sygnały o nierównych plantacjach i ryzyku słabszych plonów.

Jeżeli szacunek na poziomie 2,86 mln ton okaże się zbliżony do rzeczywistości, luka między krajową produkcją a zapotrzebowaniem przemysłu olejarskiego ponownie się zwiększy. Polska będzie musiała uzupełniać niedobór importem, konkurując o surowiec z pozostałymi zakładami w Unii Europejskiej. Znaczenie będą miały przede wszystkim dostawy z Ukrainy, Rumunii, krajów bałtyckich oraz – w późniejszej części sezonu – z Australii i Kanady.

Większe moce przerobowe są więc czynnikiem wspierającym popyt na rzepak, ale nie gwarantują większych zbiorów. Wręcz przeciwnie: przy mniejszej krajowej podaży mogą zwiększać konkurencję o dostępne nasiona i ograniczać presję spadkową na ceny w okresie żniw.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Na obecnym etapie bardziej zasadne wydaje się pytanie nie o to, czy Polska zbierze więcej rzepaku niż przed rokiem, ale o to, jak dużo zabraknie do pokrycia potrzeb krajowego przerobu. Mapy powierzchni zasiewów pokazują, że punkt wyjścia do tegorocznego sezonu jest wyraźnie słabszy. Teraz o ostatecznej wielkości deficytu zdecydują wyniki żniw.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦POLSKA

Polska pozostaje jednym z kluczowych kierunków alternatywnego eksportu z Ukrainy, jednak krajowa infrastruktura nie jest przygotowana na nagłe przejęcie kilku milionów ton dodatkowych ładunków miesięcznie. Ograniczenia dotyczą przejść granicznych, kolei, terminali przeładunkowych, transportu drogowego oraz portów bałtyckich.

Największym problemem jest różna szerokość torów, która wymaga przeładunku towaru lub wymiany wózków wagonowych. Wzrost ruchu może więc szybko powodować kolejki na granicy, niedobór wagonów i przeciążenie terminali. Dodatkowo polska infrastruktura obsługuje przede wszystkim krajową gospodarkę, a wielu operatorów już teraz pracuje blisko pełnego wykorzystania możliwości.

Dla polskiego rynku oznacza to, że większy tranzyt ukraińskiego ziarna nie musi automatycznie przełożyć się na dużą dostępność surowca w kraju. Znaczna część ładunków będzie kierowana bezpośrednio do portów lub zachodnich odbiorców, natomiast zatory logistyczne mogą okresowo podnosić koszty transportu także dla polskich eksporterów i producentów pasz.

🟦UKRAINA

Eksport pszenicy przez ukraińskie porty Morza Czarnego wyhamowuje, choć jego skumulowany poziom nadal pozostaje wyższy niż w poprzednim sezonie. Ryzyko ataków na statki i infrastrukturę portową ogranicza liczbę zawinięć, dlatego część ziarna kierowana jest koleją, przez Polskę oraz porty naddunajskie.

Coraz większym problemem jest jednak niski poziom Dunaju. Barki nie mogą być w pełni załadowane, co podnosi jednostkowy koszt transportu do rumuńskiej Konstancy. Spadek cen płaconych ukraińskim producentom tylko częściowo rekompensuje droższą logistykę. W obecnych warunkach ten kierunek mógłby stać się bardziej opłacalny dopiero przy wyraźnym wzroście światowych cen zbóż.

Tegoroczna struktura eksportu może więc różnić się od typowego sezonu. W sierpniu zwykle gwałtownie rosną wysyłki z Ukrainy i Rosji, natomiast tym razem większa część wzrostu może przypaść na Konstancę oraz bułgarskie porty w Warnie i Burgas.

Jednocześnie ukraińskie żniwa pszenicy przekroczyły półmetek. Do 4 sierpnia zebrano ją z 2,74 mln ha, czyli 53% planowanej powierzchni. Produkcja osiągnęła 12,5 mln ton, a średni plon wyniósł 4,5 t/ha. Łącznie zbiory wczesnych zbóż i roślin strączkowych wyniosły już 17,6 mln ton. Duża część nowego ziarna będzie więc w najbliższych tygodniach szukała możliwości wywozu, co przy ograniczonej żegludze może zwiększać presję na ceny wewnętrzne w Ukrainie.

🟦MOŁDAWIA

Żniwa w Mołdawii postępują wolniej niż zazwyczaj, jednak wyniki plonowania są lepsze od wcześniejszych oczekiwań. Wraz z przesuwaniem się prac z południa na północ kraju rośnie wydajność pszenicy, jęczmienia i rzepaku.

Plony rzepaku wynoszą około 2,8–3,0 t/ha na południu i przekraczają 3 t/ha w centrum oraz na północy. W przypadku pszenicy wzrastają z 4,6–4,7 t/ha na południu do 5,7–5,8 t/ha w północnych regionach. Jęczmień osiąga od 4,5 do nawet 5,8 t/ha.

Pszenicę zebrano jednak dopiero z około 20–25% powierzchni wynoszącej blisko 340 tys. ha. Oznacza to, że główna część nowej podaży jeszcze nie pojawiła się na rynku. Tempo prac może dodatkowo ograniczać niestabilna dostępność oleju napędowego oraz prognozowane opady.

🟦ROSJA

Problemy z żeglugą na Morzu Azowskim i Czarnym zaczynają coraz mocniej wpływać także na rosyjski sektor olejów roślinnych. Eksport oleju słonecznikowego w lipcu może wynieść około 180 tys. ton, czyli o prawie 54% mniej niż w czerwcu. W sierpniu wysyłki mogą spaść do 150 tys. ton, co oznaczałoby spadek o około 40% rok do roku.

Przez porty Morza Czarnego i Azowskiego przechodziła wcześniej ponad połowa rosyjskiego eksportu olejów roślinnych. Szybkie przekierowanie tak dużych ilości na Bałtyk, Morze Kaspijskie lub transport kontenerowy będzie trudne i kosztowne. Szczególnie problematyczny jest wariant prowadzący przez Morze Kaspijskie i Iran, który wymaga kilku przeładunków i ma ograniczoną przepustowość.

Na razie rynek znajduje się pomiędzy sezonami, dlatego konsekwencje nie są jeszcze w pełni widoczne. Prawdziwym testem będzie wrzesień, gdy ruszy przerób nowego zbioru słonecznika. Jeżeli problemy z eksportem się utrzymają, rosyjskie ceny wewnętrzne mogą znaleźć się pod presją, ale światowy rynek oleju słonecznikowego może otrzymać dodatkowe wsparcie.

🟦USA

StoneX prognozuje amerykańskie zbiory kukurydzy na rekordowym poziomie około 410,5 mln ton, przy średnim plonie 11,6 t/ha. To wynik wyższy od ostatniej prognozy USDA, wynoszącej około 406,4 mln ton.

W przypadku soi różnica jest minimalna. StoneX oczekuje produkcji na poziomie 121,7 mln ton, niemal identycznym z prognozą USDA wynoszącą 121,8 mln ton.

Dla rynku najważniejszy będzie raport WASDE zaplanowany na 12 sierpnia. Potwierdzenie wysokiego potencjału plonowania kukurydzy zwiększyłoby presję na notowania w Chicago. Dla Europy jest to istotne, ponieważ przy słabych unijnych zbiorach Stany Zjednoczone mogą stać się jednym z ważniejszych źródeł importowanego ziarna.

🟦AUSTRALIA

Oil World obniżył prognozę australijskich zbiorów canoli w sezonie 2026/27 do 6,7 mln ton, czyli o około 1 mln ton względem poprzedniego sezonu. Spadek produkcji może nastąpić pomimo zwiększenia powierzchni zasiewów o około 200 tys. ha.

Największym zagrożeniem są wysokie temperatury i niedobór opadów w kluczowych regionach Nowej Południowej Walii, Victorii, Queenslandu, Australii Południowej oraz części Australii Zachodniej. Obecna prognoza zakłada plon bliski 1,7 t/ha, ale przy utrzymującej się suszy wynik może być niższy.

Eksport australijskiej canoli może zmniejszyć się do 5,4 mln ton lub mniej, wobec około 5,8 mln ton w obecnym sezonie. Ma to szczególne znaczenie dla Unii Europejskiej, która regularnie sprowadza australijski surowiec. Mniejsza dostępność canoli na początku 2027 roku może zwiększyć konkurencję o rzepak i ograniczyć potencjał spadku cen w Europie.

🟦BLISKI WSCHÓD

Notowania ropy Brent spadły w ciągu dwóch dni o ponad 11%, schodząc w okolice 79 USD za baryłkę. Rynek zareagował na informacje o możliwym tymczasowym porozumieniu pomiędzy USA, Iranem i Omanem, które miałoby umożliwić ponowne otwarcie cieśniny Ormuz.

Porozumienie miałoby obowiązywać przez 60 dni i przewidywać rozdzielenie ruchu statków pomiędzy wody irańskie i omańskie. Samo zmniejszenie ryzyka blokady wystarczyło do szybkiego wycofania części premii geopolitycznej z cen ropy.

Nie oznacza to jednak pełnej normalizacji transportu. Nadal utrzymuje się ryzyko ataków na statki na Morzu Czerwonym i w rejonie cieśniny Bab al-Mandab. Przy braku kolejnej eskalacji ropa może jednak przez najbliższe tygodnie stabilizować się w przedziale 75–80 USD za baryłkę.

Dla rynku agro jest to czynnik ograniczający ceny olejów roślinnych, rzepaku, canoli i soi, ponieważ tańsza ropa pogarsza konkurencyjność biopaliw. Z drugiej strony problemy z rosyjskim eksportem oleju słonecznikowego oraz ryzyko słabszych zbiorów canoli w Australii częściowo równoważą tę presję.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE

Rynek otrzymuje obecnie kilka przeciwstawnych sygnałów. Zakłócenia na Morzu Czarnym wspierają ceny pszenicy i podnoszą ryzyko logistyczne, ale jednocześnie zwiększają presję sprzedażową wewnątrz Ukrainy. Rekordowe prognozy zbiorów kukurydzy w USA działają spadkowo, jednak słaby bilans kukurydzy w UE zwiększa zapotrzebowanie na import.

W oleistych tańsza ropa ogranicza potencjał wzrostów, ale problemy z rosyjskim olejem słonecznikowym i gorsze perspektywy australijskiej canoli pozostają czynnikami wspierającymi.

Share

„Wszystko jest połączone ze wszystkim innym”. - Barry Commoner

W dzisiejszej publikacji:

Analizujemy silne zróżnicowanie warunków pogodowych w Europie i rosnące zagrożenie dla unijnych zbiorów kukurydzy. Przyglądamy się także wpływowi cen ropy, problemów logistycznych Rosji i pogarszającej się kondycji upraw w USA, a w „Strefie wiedzy” rozpoczynamy podróż po światowym rynku słonecznika – od największych producentów i tłoczni po zależności między nasionami, olejem i śrutą

W niemal wszystkich serwisach agro powtarza się dziś ten sam obraz: upał, susza, pożary i coraz większe straty w europejskich uprawach. Tymczasem za oknem w Polsce trudno czasem odnaleźć tę narrację. W wielu regionach jest chłodniej, pojawiają się opady, a północ kraju wcale nie przypomina krajobrazu wysuszonego przez skrajne temperatury.

Czy zatem europejska susza jest przesadzona? Nie. Problem polega na tym, że tegoroczna pogoda bardzo mocno podzieliła kontynent. Podczas gdy część Europy doświadcza niedoboru wilgoci i długotrwałego stresu cieplnego, inne regiony pozostają chłodniejsze, a lokalnie nawet zbyt mokre. To właśnie ten kontrast sprawia, że sytuacja widziana z Polski może wyglądać zupełnie inaczej niż ta obserwowana we Francji, Hiszpanii czy w części Europy Zachodniej.

Dzisiaj zamiast klasycznego wykresu tygodnia przyjrzymy się mapie pogodowej Europy. Sprawdzimy, gdzie susza jest rzeczywiście najpoważniejsza, które uprawy znajdują się pod największą presją i dlaczego wpływ pogody na tegoroczne zbiory będzie tak nierównomierny.

🟦Europa pogodowo. Największe ryzyko skupia się na kukurydzy

Tegoroczna pogoda bardzo mocno podzieliła Europę.

Mapa na sierpień pokazuje utrzymanie chłodniejszych warunków w Skandynawii oraz części Europy Wschodniej, podczas gdy zachód kontynentu pozostaje pod wpływem gorącej i suchej pogody. Największe ryzyko nadal dotyczy Francji, Półwyspu Iberyjskiego i części Europy Środkowej. Jeżeli prognozy się potwierdzą, sierpień może przynieść zachodniej Europie trzecią istotną falę upałów w tym sezonie.

We Francji i Hiszpanii utrzymująca się susza zwiększa również zagrożenie pożarowe. Pod koniec lipca pożary w południowo-zachodniej Francji i Hiszpanii wymusiły masowe ewakuacje, a nadchodzący ponowny wzrost temperatur utrudnia ich opanowanie. Dla rolnictwa największym problemem pozostaje jednak nie sam ogień, lecz długotrwały brak wody i powtarzające się okresy ekstremalnego gorąca.

Dla pszenicy i rzepaku najważniejsze fazy rozwoju są już w większości zakończone. Wcześniejsze upały skróciły nalewanie ziarna i obniżyły potencjał plonowania, ale obecna sucha pogoda jednocześnie ułatwia żniwa. MARS obniżył prognozę średniego plonu pszenicy miękkiej w UE z 6,00 do 5,88 t/ha, natomiast dla rzepaku korekta była znacznie mniejsza – z 3,18 do 3,14 t/ha.

Największy problem dotyczy kukurydzy, ponieważ skrajne temperatury przypadły na kwitnienie, pylenie i zawiązywanie kolb. To straty, których późniejsze opady nie są już w stanie całkowicie odwrócić. MARS obniżył prognozę unijnego plonu kukurydzy z 7,38 do 6,93 t/ha, a USDA ocenia, że produkcja w całej UE może być o około 11% niższa od średniej pięcioletniej.

Francja ciągnie unijny bilans w dół

Największe cięcie dotyczy Francji. USDA prognozuje tam zaledwie 10 mln ton kukurydzy – o 24% mniej niż jeszcze miesiąc wcześniej, o 26% mniej niż przed rokiem i również o 26% poniżej średniej pięcioletniej. Byłby to najniższy wynik od sezonu 1990/91.

Część słabych plantacji prawdopodobnie trafi na kiszonkę, dlatego nie pojawi się w bilansie kukurydzy na ziarno. To ważne rozróżnienie: nie cała obniżka oznacza fizyczne zniszczenie pól, ale z punktu widzenia rynku efekt jest podobny – mniej ziarna będzie dostępne do handlu.

Lepsze warunki w Rumunii i Bułgarii częściowo łagodzą sytuację, ale nie są w stanie zrekompensować strat we Francji oraz pogorszenia perspektyw na Węgrzech i Słowacji.

Znaczenie Francji jest bardzo duże. W ostatnich pięciu latach odpowiadała ona średnio za około 22% produkcji kukurydzy w całej Unii. Tak głębokiego spadku nie są więc w stanie w pełni zrekompensować lepsze perspektywy w pojedynczych państwach.

Co to oznacza dla cen i handlu?

Słabszy zbiór zwiększy zapotrzebowanie Unii na import. Zgodnie z ostatnimi prognozami USDA, Unia ma zaimportować w nowym sezonie 22,5 mln t kukurydzy wobec 19,5 mln t jeszcze według prognoz miesiąc wcześniej. Europa będzie musiała mocniej konkurować o kukurydzę z Ukrainy, Brazylii, USA i innych kierunków. Dla kupujących oznacza to większą ekspozycję nie tylko na cenę samego ziarna, ale również na fracht, kurs dolara, dostępność portów oraz ryzyko geopolityczne w regionie Morza Czarnego.

Na rynku europejskim kukurydza może utrzymywać relatywnie wysoką premię wobec rynku światowego. Presja wzrostowa nie musi jednak oznaczać prostego i nieprzerwanego rajdu cenowego. Jeżeli globalne zbiory pozostaną wysokie, import będzie dostępny, ale jego dostarczenie do Europy stanie się droższe. Dlatego większe znaczenie może mieć lokalizacja towaru i koszt logistyki niż sama sytuacja na giełdzie w Chicago.

Słabsza podaż kukurydzy może również przesunąć część popytu paszowego w stronę pszenicy. To z kolei może ograniczać presję spadkową na europejskie ceny pszenicy, nawet przy relatywnie przyzwoitych zbiorach. Rynek będzie więc coraz częściej wyceniał nie każdy surowiec oddzielnie, lecz możliwość zastępowania jednego zboża drugim.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE

Najważniejszym wnioskiem z mapy nie jest to, że cała Europa cierpi na jednakową suszę. Tegoroczny problem jest skoncentrowany regionalnie, ale obejmuje miejsca o dużym znaczeniu produkcyjnym. Chłodniejsza i bardziej wilgotna pogoda w Polsce czy Skandynawii nie równoważy automatycznie strat we Francji i części Europy Zachodniej.

Dla rynku zbóż punktem zapalnym pozostaje kukurydza. Jej potencjał został osłabiony w fazie, w której roślina jest najbardziej wrażliwa, a sierpniowa kontynuacja upałów może przynieść kolejne korekty prognoz. Oznacza to bardziej napięty bilans unijny, większą potrzebę importu i rosnącą rolę kosztów frachtu oraz waluty.

Z perspektywy kupującego nie jest to więc moment, w którym należy patrzeć wyłącznie na poziom notowań giełdowych. Równie ważne stają się dostępność fizycznego towaru, pochodzenie, termin dostawy i koszt zabezpieczenia waluty. Właśnie te elementy mogą zdecydować, czy słabszy europejski zbiór przełoży się tylko na umiarkowany wzrost cen, czy na znacznie droższe zakupy w kolejnych miesiącach.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦ŚWIAT

Gwałtowny spadek cen ropy uruchomił szeroką wyprzedaż kontraktów rolnych. Brent stracił ponad 10% podczas jednej sesji i niemal 16% w ciągu dwóch dni, po informacjach o ograniczeniu działań militarnych i możliwym wznowieniu rozmów między USA a Iranem.

Tańsza ropa osłabiła perspektywy sektora biopaliw, w tym etanolu produkowanego z kukurydzy i biodiesla wytwarzanego z olejów roślinnych.

Część przeceny wynikała również z realizacji zysków po wcześniejszym wzroście napędzanym obawami o eksport z Rosji i Ukrainy.

Nie oznacza to jednak, że presja spadkowa musi utrzymać się długo. Pogarszający się stan upraw w USA, problemy eksportowe Rosji oraz nadal napięta sytuacja na Bliskim Wschodzie mogą szybko przywrócić premie za ryzyko.

🟦UKRAINA

W sezonie 2025/26 Ukraina przerobiła ponad 1,3 mln ton rzepaku, czyli około 42% krajowych zbiorów. Jest to najwyższy wynik w historii ukraińskiego sektora przetwórczego.

Eksport oleju rzepakowego wzrósł do 520 tys. ton wobec 210 tys. ton rok wcześniej. Szczególnie mocny wzrost nastąpił w pierwszej połowie 2026 roku, kiedy eksport oleju osiągnął 184,2 tys. ton wobec zaledwie 19,5 tys. ton rok wcześniej.

Ukraina coraz wyraźniej przechodzi więc od eksportu samego nasiona do sprzedaży produktów o wyższej wartości dodanej: oleju i śruty. Dla europejskich odbiorców pasz może to oznaczać większą dostępność ukraińskiej śruty rzepakowej, ale jednocześnie mniejszą podaż nasion kierowanych bezpośrednio na eksport.

🟦ROSJA

Trzy duże rosyjskie terminale zbożowe na Morzu Czarnym ograniczyły przyjmowanie ziarna transportem samochodowym. Chodzi o obiekty w Noworosyjsku i Tamaniu, których łączna zdolność przeładunkowa przekracza 20 mln ton rocznie.

Po ograniczeniu żeglugi na Morzu Azowskim większa ilość ziarna została skierowana do portów głębokowodnych. Doprowadziło to do przeciążenia transportu drogowego i kolejowego. Sytuację dodatkowo komplikują zagrożenia dla żeglugi na Morzu Czarnym oraz nocne ograniczenia ruchu statków w Noworosyjsku.

Problemy są już widoczne w prognozach. SovEcon po raz pierwszy obniżył ocenę rosyjskiego eksportu pszenicy bezpośrednio z powodu zakłóceń logistycznych. Prognoza spadła o 1,9 mln ton, do 44,6 mln ton. Łączny eksport zbóż i roślin strączkowych obniżono z 56,1 do 53,8 mln ton.

Nie jest to problem braku ziarna, lecz możliwości jego wywozu. Większa ilość surowca może pozostać na rosyjskim rynku, wywierając presję na ceny wewnętrzne. Jednocześnie ograniczona podaż eksportowa z Rosji może wspierać notowania światowe i podnosić premie za ziarno dostępne w portach.

Rosja będzie prawdopodobnie próbowała zwiększać wykorzystanie portów bałtyckich.

🟦USA

Gorąca i sucha pogoda pogorszyła kondycję amerykańskiej kukurydzy i soi. Udział kukurydzy w dobrej i bardzo dobrej kondycji spadł z 67% do 63%, wobec 73% rok wcześniej. W przypadku soi wskaźnik obniżył się z 66% do 63%, podczas gdy rok temu wynosił 70%.

Tak szybkie pogorszenie może ograniczyć potencjał plonowania, szczególnie jeśli sucha pogoda utrzyma się na centralnych i północnych równinach. Rynek może więc szybko wrócić do wyceny premii pogodowej, mimo wcześniejszego gwałtownego spadku notowań.

Słabo wyglądają również prognozy amerykańskiej pszenicy. USDA oczekuje zbiorów na poziomie 41,81 mln ton wobec 54,01 mln ton rok wcześniej. Byłby to najniższy wynik od 1970 roku. Spadek jest konsekwencją zarówno mniejszej powierzchni, jak i niższej wydajności.

🟦BRAZYLIA/ARGENTYNA

Brazylia szybko zwiększa udział w światowym handlu śrutą sojową. W pierwszej połowie 2026 roku jej eksport może przekroczyć 12,3 mln ton wobec około 13,3 mln ton w przypadku Argentyny. Jeszcze w 2021 roku Argentyna eksportowała niemal o 86% więcej śruty niż Brazylia, natomiast obecnie różnica może spaść do zaledwie 8%.

Zmiana wynika przede wszystkim z rozbudowy brazylijskich mocy przerobowych oraz rosnącego popytu na olej sojowy ze strony sektora biodiesla. Większy przerób soi oznacza jednocześnie większą podaż śruty kierowanej na eksport. Dla europejskich odbiorców oznacza to coraz większą konkurencję pomiędzy pochodzeniem brazylijskim i argentyńskim.

Argentyńskie zakłady znajdują się jednocześnie pod rosnącą presją marżową. Ceny światowe śruty sojowej spadły o około 10% względem maja, a dalsze osłabienie rynku oleju może ograniczać możliwości oferowania producentom wysokich cen za soję.

🟦ARGENTYNA

Argentyńscy producenci mogą ograniczyć zainteresowanie słonecznikiem w sezonie 2026/27. Popyt ze strony Unii Europejskiej i Turcji może zmniejszyć się łącznie o 0,7–1 mln ton wraz z odbudową lokalnej produkcji.

Dodatkowym obciążeniem będzie oczekiwany rekordowy zbiór słonecznika w Rosji. Większa podaż z regionu Morza Czarnego może obniżać ceny oleju słonecznikowego i zmniejszać rentowność uprawy w Argentynie.

W takich warunkach część gospodarstw może wybrać kukurydzę, pszenicę lub soję. Eksport argentyńskiego nasienia słonecznika może spaść niemal o połowę, do 500–600 tys. ton. Byłoby to również problemem dla lokalnego przemysłu, którego moce przerobowe sięgają około 5,5 mln ton rocznie.

🟦MALEZJA

Kontrakty na olej palmowy w Malezji spadły drugi dzień z rzędu.

Rynek pozostaje pod presją tańszej ropy oraz spadających cen oleju sojowego. Niższe ceny energii zmniejszają konkurencyjność oleju palmowego jako surowca do produkcji biodiesla.

Spadki ogranicza jednak mocny eksport. W pierwszych 25 dniach lipca wysyłki z Malezji wzrosły o 8,1–15,9% wobec analogicznego okresu poprzedniego miesiąca. Przy stosunkowo niewielkim wzroście produkcji może to nadal zapewniać rynkowi wsparcie popytowe.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Obecny rynek jest rozdarty pomiędzy dwoma przeciwstawnymi czynnikami. Z jednej strony niższe ceny ropy ograniczają popyt ze strony biopaliw i wywierają presję na kukurydzę, soję oraz oleje roślinne. Z drugiej strony pogoda w USA i Europie oraz problemy z rosyjską logistyką zwiększają ryzyko ograniczenia podaży.

Dla europejskich odbiorców kluczowe będzie nie tylko zachowanie kontraktów giełdowych, ale także dostępność fizycznego surowca. Problemy portowe w Rosji mogą podnosić premie eksportowe i koszty frachtu, nawet jeśli lokalne rosyjskie ceny pozostaną pod presją. Rosnąca konkurencja Brazylii na rynku śruty sojowej może natomiast zwiększyć wybór pochodzenia i ograniczać przewagę argentyńskich eksporterów.

🟦STREFA WIEDZY

Podejmowanie świadomych decyzji dotyczących handlu/obrotu zbożami to klucz do optymalizacji zysków i stabilności finansowej gospodarstw i przedsiębiorstw. Ceny pszenicy, kukurydzy i rzepaku w Polsce nie są ustalane przypadkowo – wpływa na nie szereg czynników, w tym notowania giełdowe, globalna podaż i popyt, kursy walut oraz sytuacja makroekonomiczna.

Mapa oleistych: słonecznik – ziarno, które rzadko opuszcza region produkcji

Część I: Kto produkuje słonecznik, kto go przerabia i dlaczego prawdziwy handel zaczyna się dopiero po tłoczeniu?

Kiedy mówi się o światowym rynku oleistych, pierwszym skojarzeniem jest zazwyczaj soja. To ona dominuje w globalnej produkcji, handlu i przemyśle paszowym. Słonecznik jest rynkiem znacznie mniejszym, ale jego znaczenia nie należy oceniać wyłącznie przez pryzmat liczby ton zebranych nasion.

W sezonie 2026/27 światowa produkcja słonecznika ma wynieść według USDA około 62,7 mln ton. Dla porównania produkcja soi prognozowana jest na 441,7 mln ton, a rzepaku na 97,6 mln ton. Po przerobie słonecznik daje jednak 23,6 mln ton oleju, co plasuje olej słonecznikowy na czwartym miejscu wśród głównych olejów roślinnych, za palmowym, sojowym i rzepakowym. Produkcja śruty słonecznikowej ma natomiast sięgnąć 24,9 mln ton – mniej niż śruty sojowej i rzepakowej, ale więcej niż pozostałych śrut oleistych wyszczególnianych przez USDA.

To właśnie przejście od nasion do oleju i śruty stanowi klucz do zrozumienia tego rynku. Słonecznik nie tworzy jednego globalnego strumienia handlowego. Najpierw jest uprawiany i w większości przerabiany w kilku wyraźnie określonych regionach, a dopiero później olej i śruta trafiają do odbiorców rozsianych po całym świecie.

Rosja i Ukraina pozostają centrum światowego rynku

Największym producentem słonecznika w sezonie 2026/27 ma być Rosja, z wynikiem 20,7 mln ton. Odpowiadałoby to za około jedną trzecią światowych zbiorów. Drugie miejsce zajmuje Ukraina z produkcją 13 mln ton i udziałem przekraczającym 20%.

Łącznie Rosja i Ukraina mają dostarczyć około 54% światowej produkcji słonecznika. Żaden inny duży rynek oleisty nie jest w podobnym stopniu skoncentrowany wokół dwóch sąsiadujących ze sobą państw regionu Morza Czarnego.

Kolejne miejsca zajmują Unia Europejska z produkcją 9,8 mln ton oraz Argentyna z wynikiem 8 mln ton. Czterech największych producentów – Rosja, Ukraina, UE i Argentyna – odpowiada łącznie za ponad 82% światowej podaży. Turcja, której zbiory prognozowane są na 1,68 mln ton, jest znacznie mniejszym producentem, ale odgrywa istotną rolę jako centrum przerobu i importu.

Taka koncentracja ma konkretne konsekwencje. Pogoda w południowej Rosji, na Ukrainie, w państwach UE położonych nad Morzem Czarnym oraz w Argentynie wpływa nie tylko na lokalne ceny nasion. Oddziałuje również na dostępność oleju spożywczego i komponentów paszowych na rynkach od Europy po Azję.

W przypadku słonecznika znaczenie ma więc nie tylko łączna wielkość światowych zbiorów. Równie ważne jest to, gdzie dokładnie powstaje podaż i czy może zostać sprawnie przerobiona oraz wywieziona.

Prawie dziewięć na dziesięć ton trafia do przerobu

USDA prognozuje, że w sezonie 2026/27 światowy przerób słonecznika wyniesie 55,8 mln ton. Odpowiada to około 89% całej produkcji nasion. Pozostała część przeznaczana jest między innymi na bezpośrednie spożycie, materiał siewny, pasze, inne zastosowania lub zwiększenie zapasów.

Globalny bilans USDA pokazuje, że z 55,8 mln ton przerabianych nasion powstać ma 23,6 mln ton oleju i 24,9 mln ton śruty.

Zakład nie kupuje słonecznika wyłącznie po to, aby wyprodukować olej. Jednocześnie wytwarza śrutę, której wartość zależy od zapotrzebowania przemysłu paszowego oraz relacji cenowych wobec śruty sojowej i rzepakowej. Ekonomika przerobu jest zatem wynikiem wartości obu produktów, pomniejszonej o koszt nasion, energii, logistyki i samego procesu technologicznego.

Zmiana sytuacji na rynku oleju może wpływać na podaż śruty, nawet gdy zapotrzebowanie paszowe pozostaje stabilne. Analogicznie silny popyt na śrutę poprawia wynik przerobu i może zwiększać zapotrzebowanie tłoczni na nasiona.

Najwięksi producenci są jednocześnie największymi centrami przerobu

Dane USDA dotyczące krajowego zużycia nasion obejmują przerób oraz pozostałe zastosowania, ale dobrze pokazują, gdzie koncentruje się przemysł słonecznikowy.

W Rosji krajowe zagospodarowanie słonecznika prognozowane jest na 19,4 mln ton przy produkcji 20,7 mln ton. Na Ukrainie relacja ta wynosi 12,8 mln ton zużycia wobec 13 mln ton zbiorów. W obu państwach zdecydowana większość nasion pozostaje więc w kraju i jest przekształcana przede wszystkim w olej i śrutę.

W Argentynie produkcja ma wynieść 8 mln ton, a krajowe zużycie 6,8 mln ton. Pozostawia to większą nadwyżkę nasion, choć również tam dominującym modelem pozostaje przerób krajowy i eksport produktów.

Inaczej wygląda sytuacja w UE i Turcji. Unia Europejska ma zebrać 9,8 mln ton słonecznika, ale jej krajowe zużycie prognozowane jest na 10,2 mln ton. W Turcji różnica jest jeszcze większa: 1,68 mln ton produkcji wobec około 2,55 mln ton zużycia. Oznacza to, że oba rynki posiadają przemysł przetwórczy, którego zapotrzebowanie przekracza możliwości lokalnego rolnictwa.

Nieprzypadkowo właśnie UE i Turcja mają być największymi importerami surowych nasion. Razem odpowiadają za prawie 62% światowego importu słonecznika w formie nieprzetworzonej.

Ziarno podróżuje znacznie mniej niż olej

Światowy eksport nasion słonecznika w sezonie 2026/27 ma wynieść zaledwie 3,74 mln ton. To niespełna 6% globalnej produkcji. Dla porównania eksport oleju słonecznikowego prognozowany jest na 15,62 mln ton, czyli około 66% jego światowej produkcji. W przypadku śruty słonecznikowej udział eksportu w produkcji wynosi około 41%.

Słonecznik jest więc przykładem rynku, na którym globalizacja następuje przede wszystkim po przerobie. Nasiona najczęściej trafiają do tłoczni położonych stosunkowo blisko obszarów produkcji. Dopiero olej oraz śruta wchodzą do szerokiego handlu międzynarodowego.

Z ekonomicznego punktu widzenia jest to logiczne. Eksportując produkty, kraj zatrzymuje u siebie część wartości dodanej, wykorzystuje własne moce przerobowe i rozdziela pierwotny surowiec na dwa strumienie odpowiadające potrzebom różnych odbiorców. Olej trafia głównie do sektora spożywczego, gastronomii i przemysłu, natomiast śruta do producentów pasz i hodowli zwierząt.

Dlatego samo zestawienie eksporterów nasion nie pokazuje rzeczywistego układu sił. Państwo może wywozić niewiele słonecznika, a jednocześnie być jednym z najważniejszych dostawców oleju lub śruty na świecie.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Rynek słonecznika trzeba analizować na trzech poziomach.

Pierwszym jest produkcja rolna, skoncentrowana przede wszystkim w Rosji, Ukrainie, UE i Argentynie. Drugim jest przerób, którego skala zależy nie tylko od wielkości zbiorów, ale również od dostępności mocy produkcyjnych, kosztów energii i możliwości uzupełniania surowca importem. Trzecim poziomem jest handel olejem i śrutą, którego mapa wygląda zupełnie inaczej niż mapa samych upraw.

Zakłócenie w jednym miejscu może oddziaływać na cały łańcuch. Słabsze zbiory ograniczają dostępność nasion. Problemy logistyczne mogą utrudnić dostawy do tłoczni lub eksport gotowych produktów. Mniejszy przerób oznacza jednocześnie mniej oleju i mniej śruty, nawet jeśli zapotrzebowanie na jeden z tych produktów pozostaje wysokie.

To właśnie dlatego słonecznik, mimo znacznie mniejszej skali niż soja, pozostaje jednym z najbardziej wrażliwych geograficznie segmentów światowego rynku oleistych.

W drugiej części przejdziemy od pól i tłoczni do właściwych szlaków handlowych. Pokażemy, kto kontroluje eksport oleju i śruty słonecznikowej, które kraje są od tych dostaw najbardziej zależne oraz dlaczego mapa odbiorców obu produktów wygląda zupełnie inaczej.

Chcemy, aby ta strefa była interaktywna i odpowiadała na realne potrzeby naszych czytelników. Masz temat, który chcesz lepiej zrozumieć? Chcesz, abyśmy przyjrzeli się konkretnej kwestii związanej z handlem, analizą cen czy zarządzaniem ryzykiem?

Napisz do nas i zaproponuj temat do omówienia! Możesz zostawić komentarz, wysłać wiadomość lub odpowiedzieć na ten post. Najciekawsze pytania i tematy trafią do kolejnych edycji Strefy Wiedzy, a my postaramy się je omówić w sposób prosty, praktyczny i dostosowany do realiów rynkowych.

Share

„Zawsze warto patrzeć w przyszłość, ale trudno patrzeć dalej, niż sięga wzrok”— Winston Churchill

W dzisiejszej publikacji:

W centrum analizy znajduje się kukurydza – kontrakt listopadowy na MATIF dogonił rynek bieżący, a w Porcie Gdańsk cena nowego zbioru wzrosła od marca mocniej niż cena spot i jest już od niej wyższa. Wyjaśniamy, jak na ceny wpływają susza i słabsze perspektywy zbiorów we Francji, ciaśniejszy bilans światowy, rosnące potrzeby importowe UE oraz ryzyko zakłóceń eksportu przez Morze Czarne. Całość uzupełnia przegląd najważniejszych informacji z Ukrainy, Europy, USA, Brazylii oraz rynku olejów roślinnych

Na półkuli północnej żniwa nabierają tempa, ale tegoroczny rynek po raz kolejny pokazuje, że sama obecność nowego ziarna nie musi oznaczać niższych cen. W ostatnich dniach coraz większe znaczenie mają nie tylko wyniki zbiorów, lecz także geopolityka, pogoda oraz obawy o bezpieczeństwo najważniejszych szlaków eksportowych. Rynek nie wycenia dziś wyłącznie tego, ile zboża znajduje się na polach. Wycenia również ryzyko, czy ziarno będzie można bezpiecznie i terminowo dostarczyć do odbiorców.

Konflikt na Bliskim Wschodzie ponownie się zaostrza, a ropa Brent wzrosła już powyżej 94 USD za baryłkę. Zagrożenie dla transportu przez kluczowe szlaki morskie podnosi koszty energii, frachtu i całej logistyki, a jednocześnie wspiera dolara, który umacnił się w warunkach podwyższonej awersji do ryzyka.

Napięcie utrzymuje się również w rejonie Morza Czarnego i Azowskiego. Choć po pierwszej, gwałtownej reakcji notowania próbowały się uspokoić, ryzyko ponownych ataków na statki, porty i infrastrukturę eksportową nie zniknęło. Ukraina straciła około jednej trzeciej miesięcznej przepustowości eksportowej swoich portów czarnomorskich, a ograniczenia żeglugi na Morzu Azowskim utrudniają również wywóz rosyjskiego ziarna. To wystarczyło, aby europejska pszenica w ciągu jednej sesji podrożała o 7%, pokazując, jak wrażliwy pozostaje rynek na każdy sygnał dotyczący logistyki regionu.

Jednocześnie pogarszają się informacje podażowe. SovEcon kolejny raz obniżył prognozę rosyjskich zbiorów pszenicy z 88,9 do 88,3 mln ton. W USA udział pszenicy jarej ocenianej jako dobra lub bardzo dobra ponownie spadł, a całkowita amerykańska produkcja pszenicy prognozowana jest na najniższym poziomie od 1970 roku.

Najwięcej emocji zaczyna jednak budzić kukurydza. Susza i kolejne fale upałów szczególnie mocno uderzyły w zachodnią Francję, gdzie rośliny wchodziły w kluczowy okres kwitnienia i zapylania przy bardzo niskiej wilgotności gleby. Część nieirygowanych plantacji była przeznaczana na paszę jeszcze przed osiągnięciem dojrzałości ziarna. Francuskie zbiory mogą okazać się najmniejsze od około 50 lat, natomiast prognozę produkcji kukurydzy w całej Unii Europejskiej obniżono do 52,7 mln ton – najniższego poziomu od 2007 roku.

Wzrosty na światowych giełdach coraz wyraźniej przenoszą się więc na rynek i krajowy. Dziś przyglądamy się kukurydzy: co obecny układ cen mówi o dostępności ziarna w kolejnych miesiącach, jak rynek wycenia skutki suszy w Europie i czy po rozpoczęciu żniw rzeczywiście możemy jeszcze liczyć na sezonową presję spadkową.

🟦Nowy zbiór przestał być tańszy. Co mówi nam kukurydza na MATIF?

Na powyższym wykresie zestawiamy dwa spojrzenia na ten sam rynek. Niebieska linia przedstawia kontrakt kontynuacyjny, czyli serię powstałą przez przechodzenie z jednego wygasającego kontraktu na kolejny. Z tego powodu część gwałtownych przeskoków może mieć charakter techniczny i wynikać z rolowania między seriami. Zielona linia pokazuje natomiast konkretny kontrakt listopadowy – dotyczący kukurydzy z tegorocznych zbiorów, który wraz z wejściem w sierpień będzie stawał się coraz ważniejszym punktem odniesienia dla transakcji na rynku fizycznym.

Od marca kontrakt listopadowy był najczęściej wyceniany poniżej kontraktu kontynuacyjnego. Rynek zakładał klasyczny scenariusz: przed Europą nowe żniwa, więcej dostępnego ziarna i sezonowa presja na ceny. Jeszcze wiosną listopadowa kukurydza była więc sprzedawana z wyraźnym dyskontem wobec bliższych terminów.

Od połowy czerwca ten układ zaczął się jednak szybko zmieniać. Oba kontrakty wybiły się gwałtownie w górę, a różnica między starym i nowym zbiorem praktycznie zniknęła. Kontrakt listopadowy, zamiast pozostawać tańszą alternatywą, zrównał się z rynkiem bieżącym i wzrósł w okolice 257 EUR/t. Kontrakt kontynuacyjny dotarł natomiast w pobliże 260 EUR/t. W naszym ujęciu oznacza to najwyższy poziom cen kukurydzy na MATIF od blisko trzech lat.

Rynek przestał wyceniać nowe zbiory jako źródło szybkiej ulgi podażowej. Dziś nie płaci już za oczekiwanie na dużą ilość taniego ziarna, lecz za ryzyko, że europejska kukurydza okaże się znacznie mniej dostępna, niż zakładano jeszcze kilka tygodni temu.

Największa zmiana nastąpiła we Francji. Kolejne fale upałów i brak opadów uderzyły w kukurydzę w szczególnie wrażliwym okresie rozwoju, a kondycja plantacji spadła do najniższego poziomu od co najmniej 15 lat. Część nieirygowanych upraw na zachodzie kraju zaczęto ścinać na paszę jeszcze przed zakończeniem zapylania, przez co ziarno z tych pól w ogóle nie trafi na rynek. Expana oceniała francuską produkcję na 8,9 mln ton, o około jedną trzecią mniej niż rok wcześniej, ale dopuszczała spadek poniżej 8 mln ton – po raz pierwszy od ekstremalnie suchego 1976 roku. Coceral obniżył jednocześnie prognozę zbiorów kukurydzy w całej UE o niemal 8%, do 52,7 mln ton, czyli najniższego poziomu od 2007 roku.

Presję zwiększył również lipcowy raport USDA. Departament obniżył prognozę światowych zapasów końcowych kukurydzy w sezonie 2026/27 o niemal 6 mln ton w ciągu miesiąca. Produkcję w UE zredukowano z 57,5 do 53,78 mln ton. Jednocześnie prognozę unijnego importu podniesiono z 19,5 do 22,5 mln ton, pokazując, że słabsze zbiory będą musiały zostać uzupełnione większymi dostawami z zewnątrz.

Unia Europejska już teraz pozostaje jednym z największych importerów kukurydzy na świecie. W zakończonym sezonie sprowadziła około 19 mln ton ziarna. Było to mniej niż w niektórych wcześniejszych latach, ale nadal jest to wolumen odpowiadający znacznej części europejskiego zużycia. Mniejsza produkcja własna oznacza więc powrót silniejszego popytu importowego – dokładnie w momencie, gdy rośnie niepewność dotycząca dostaw z jednego z najważniejszych kierunków dla Europy,czyli Ukrainy.

Morze Czarne ponownie stało się źródłem premii za ryzyko. Ukraina odpowiadała w ostatnich sezonach za około 11% światowego eksportu kukurydzy, ale nasilenie ataków na porty i infrastrukturę zmniejszyło jej miesięczne możliwości przeładunkowe z około 6 do 4 mln ton. Część terminali wstrzymała zakupy, operatorzy ograniczyli działalność, a armatorzy zaczęli ostrożniej podchodzić do zawijania do ukraińskich portów. Nawet jeżeli eksport nie został całkowicie zatrzymany, rynek musi liczyć się z droższym frachtem, opóźnieniami i ryzykiem dalszego ograniczania przepustowości.

Do tego dochodzą napięcia na Morzu Azowskim i możliwość zakłóceń w rosyjskim eksporcie zbóż. Choć problem ten bezpośrednio dotyczy przede wszystkim pszenicy, każda destabilizacja regionu Morza Czarnego podnosi premię geopolityczną również na pozostałych rynkach zbożowych.

Dzisiejsza cena nie mówi zatem, że kukurydzy zabraknie. Mówi jednak, że margines bezpieczeństwa wyraźnie się zmniejszył. Rynek wycenia jednocześnie słabszą Francję, niższą produkcję w całej UE, ciaśniejszy światowy bilans i ryzyko logistyczne na Morzu Czarnym. W takich warunkach kontrakt na nowy zbiór stał się jednym z głównych motorów wzrostu.

Dla rynku krajowego oznacza to, że sama obecność nowej kukurydzy nie musi automatycznie prowadzić do dużej przeceny. Notowania MATIF coraz wyżej ustawiają punkt odniesienia dla ofert. Jeszcze kilka tygodni temu pytanie brzmiało: jak mocno ceny spadną pod naporem nowych żniw? Dziś coraz częściej brzmi ono inaczej: czy nowego ziarna będzie wystarczająco dużo, aby zatrzymać rozpoczęty wzrost?

🟦Polski rynek podąża za MATIF-em. Nowy zbiór drożeje szybciej niż stary

MATIF pozostaje bezpośrednim punktem odniesienia dla wyceny kukurydzy w Polsce. Ostateczna cena krajowa zależy oczywiście również od lokalnej premii lub dyskonta, ale obecny kierunek jest jednoznaczny – wzrost światowych notowań coraz wyraźniej przenosi się na oferty w polskich portach.

Pod koniec marca kukurydza w Porcie Gdańsk była wyceniana na około 820 zł/t. Dziś cena spot sięga już 950 zł/t, co oznacza wzrost o 130 zł/t, czyli blisko 16%. Kukurydza drożeje na MATIF-ie i niemal równolegle rośnie w Polsce. To kolejne potwierdzenie zasady, którą często podkreślamy: ceny zbóż w Polsce nie zaczynają się w Polsce. Krajowy rynek jest częścią znacznie większego systemu, reagującego na notowania giełdowe, sytuację podażową w Europie, handel międzynarodowy i ryzyko geopolityczne.

Jeszcze ciekawiej wygląda zmiana ceny kukurydzy z dostawą w listopadzie, a więc ziarna pochodzącego już z nowych zbiorów. Pod koniec marca kontrakt listopadowy był wyceniany na około 785 zł/t, czyli o 35 zł/t poniżej ówczesnej ceny spot. Był to typowy układ dla rynku oczekującego żniw: nowa podaż miała zwiększyć dostępność ziarna i wywołać sezonową presję na ceny.

Dziś ta sama kukurydza na listopad kosztuje około 960 zł/t. Od marca jej cena wzrosła więc aż o 175 zł/t, czyli o ponad 22%. Co więcej, jest już o 10 zł/t droższa od kukurydzy dostępnej obecnie. W ciągu kilku miesięcy różnica między starym a nowym zbiorem zmieniła się z 35 zł/t dyskonta na 10 zł/t premii.

To ważniejszy sygnał niż sam wzrost ceny spot. Rynek nie tylko podniósł wycenę kukurydzy jako takiej, lecz przede wszystkim przestał zakładać, że nadejście nowych zbiorów przyniesie wyraźną ulgę cenową. Obawy dotyczą dziś już nie tylko bieżącej dostępności ziarna, ale również wielkości i jakości zbiorów, które dopiero mają trafić na rynek.

Słyszymy jednocześnie o aktywniejszej kontraktacji kukurydzy z dostawą po żniwach. Kupujący nie czekają biernie na listopad, lecz już teraz próbują zabezpieczać przyszłe potrzeby. Taki popyt dodatkowo wspiera ceny nowego zbioru, szczególnie gdy sprzedający widzą wzrost MATIF-u i nie są skłonni do składania ofert z dużym dyskontem. Rynek zaczyna więc konkurować o ziarno, którego fizyczna dostępność będzie znana dopiero po rozpoczęciu zbiorów.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE

Najważniejszą zmianą na krajowym rynku nie jest sam wzrost kukurydzy o 130–175 zł/t, ale zanik oczekiwanego dyskonta na nowe żniwa. Kukurydza listopadowa podrożała wyraźnie mocniej niż stary zbiór i jest obecnie wyceniana powyżej ceny spot. Oznacza to, że rynek przeniósł ciężar ryzyka z bieżącej dostępności na przyszłą podaż.

Dopóki MATIF pozostaje wysoko, a kupujący aktywnie zabezpieczają dostawy na końcówkę roku, sezonowa presja spadkowa podczas żniw może być słabsza lub krótsza, niż zakładano jeszcze wiosną. Ostateczny obraz będzie zależał od rzeczywistych plonów w Polsce i Europie, ale obecna krzywa cenowa mówi jednak jasno, że rynek nie oczekuje już nadmiaru taniej kukurydzy po żniwach.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦UE

Fala wysokich temperatur obniżyła prognozy produkcji zbóż w Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii o prawie 9 mln ton. Straty oszacowano na ponad 2 mld euro, a najbardziej ucierpiały uprawy we Francji, na Węgrzech, w Niemczech, Austrii i Polsce.

Największe pogorszenie perspektyw dotyczy kukurydzy. Słabsze zbiory zwiększą zależność Europy od importu, przede wszystkim z Ukrainy i Brazylii, a jednocześnie mogą podnieść koszty pasz dla producentów zwierzęcych.

Największe straty finansowe przypisano Francji, gdzie prognozę zbiorów zmniejszono o 4,1 mln ton, co odpowiada niemal 891 mln euro. Na Węgrzech straty oszacowano na 444 mln euro, w Hiszpanii na 276 mln euro, a w Niemczech na 233 mln euro.

Ceny owsa w Europie pozostają stabilne mimo umiarkowanego wzrostu kontraktów terminowych na CBOT.

Przetwórcy kupują głównie na bieżące potrzeby, natomiast sektor paszowy nie wykazuje większej aktywności. Rynek obserwuje pogodę w Kanadzie i północnych stanach USA, jednak na razie ryzyko suszy nie jest wystarczająco duże, aby wyraźnie podnieść europejskie ceny fizyczne.

🟦FRANCJA

Francuskie Zgromadzenie Narodowe przyjęło ustawę umożliwiającą czasowe stosowanie dwóch substancji zakazanych we Francji, lecz nadal dopuszczonych w Unii Europejskiej. Acetamipryd miałby być wykorzystywany w uprawie orzechów laskowych, a flupyradifuron w burakach cukrowych, jabłoniach i wiśniach.

Przepisy poparło 296 deputowanych, a 224 było przeciw. Ewentualne zezwolenia wymagałyby zgody agencji Anses i mogłyby obowiązywać maksymalnie przez trzy lata. Branża rolnicza argumentuje, że środki są potrzebne do zwalczania szkodników i ograniczania strat, natomiast organizacje środowiskowe ostrzegają przed wpływem na zapylacze i ekosystemy.

🟦UKRAINA

Eskalacja działań wojennych w rejonie Morza Czarnego i Azowskiego coraz silniej uderza w eksport zbóż. Ataki na porty, terminale i statki ograniczyły dostępność tonażu, skłoniły część armatorów do odwoływania rejsów i zmniejszyły gotowość traderów do zakupu ziarna bez pewności terminowego załadunku.

Szczególnie trudna sytuacja dotyczy kukurydzy, której rynek spotowy praktycznie się zatrzymał. Ukraińskie ziarno jest oferowane z dyskontem, jednak niższa cena nie rekompensuje ryzyka niewykonania kontraktów. Kupujący coraz częściej kierują się w stronę Brazylii, Argentyny, Rumunii i Bułgarii, a bezpieczniejsze porty rumuńskie i bułgarskie zyskują premię za pewność dostaw.

Dodatkowym problemem są szkody w infrastrukturze. Terminal Kernelu w Czarnomorsku został poważnie uszkodzony, a straty objęły około 45 tys. ton pszenicy i 9 tys. ton oleju słonecznikowego. Rynek coraz wyraźniej pokazuje, że w handlu zbożem liczy się już nie tylko cena, ale przede wszystkim możliwość bezpiecznego i terminowego wykonania dostawy.

Do 22 lipca Ukraina wyeksportowała w sezonie 2026/27 około 2,09 mln ton zbóż i roślin strączkowych, ponad dwukrotnie więcej niż rok wcześniej. Eksport pszenicy wyniósł 834 tys. ton, jęczmienia 182 tys. ton, a kukurydzy 1,069 mln ton.

Wysokie tempo początku sezonu pokazuje, że podaż eksportowa pozostaje duża. Jednocześnie dalsze wyniki będą w coraz większym stopniu zależeć od dostępności portów, liczby statków oraz bezpieczeństwa żeglugi. Przy obecnych zakłóceniach nawet duża ilość ziarna nie musi oznaczać równie wysokiego eksportu w kolejnych tygodniach.

Słonecznik zapewnił w 2025 roku najwyższą stopę zwrotu z kapitału obrotowego wśród głównych upraw polowych w Ukrainie. Według badania

🟦MAROKO

Po siedmiu latach badań naukowcy z Maroka i ICARDA opracowali trzy nowe odmiany pszenicy durum: Jawahir, Nacht i Sabil. Mają one lepiej znosić wysokie temperatury oraz długotrwały niedobór opadów bez znacznego pogorszenia plonowania.

Jawahir wyróżnia się wysokimi plonami w warunkach suszy, Nacht może być uprawiana w zróżnicowanych strefach klimatycznych, a Sabil łączy odporność na deficyt wody z dobrą jakością ziarna. Sabil została już wpisana do marokańskiego katalogu odmian, natomiast Jawahir i Nacht mają trafić do sprzedaży w latach 2027–2028.

🟦USA I BRAZYLIA

Wartość amerykańskiego eksportu rolnego w 2025 roku wyniosła 171 mld USD, zaledwie o 2 mld USD więcej niż eksport Brazylii. Brazylia konsekwentnie zwiększa udział w światowym handlu i w pierwszym półroczu 2026 roku podniosła eksport produktów rolnych o 6%, do rekordowych 87 mld USD.

Największym zagrożeniem dla pozycji USA są skutki wieloletnich sporów handlowych. Po wprowadzeniu ceł w 2018 roku Chiny ograniczyły zakupy amerykańskiej soi i skierowały większy popyt do Brazylii. Utraconych relacji handlowych nie da się szybko odbudować, nawet przy pomocy państwowych dopłat.

Według organizacji amerykańskich rolników produkcja wielu podstawowych upraw może w kolejnym sezonie przynosić straty. Szacowane wyniki wynoszą minus 138 USD na akr w przypadku soi, minus 167 USD dla kukurydzy, minus 145 USD dla pszenicy oraz minus 406 USD dla bawełny. USDA pozostaje jednak bardziej optymistyczne i prognozuje, że eksport rolny USA w 2026 roku może osiągnąć rekordowe 174 mld USD.

🟦ARGENTYNA I BRAZYLIA

Argentyna może w sezonie 2025/26 zostać drugim największym eksporterem kukurydzy na świecie, ustępując jedynie Stanom Zjednoczonym. Hedgepoint prognozuje jej eksport na 45 mln ton wobec 43 mln ton w przypadku Brazylii.

Argentyńskie ziarno jest bardziej konkurencyjne po dobrych zbiorach, natomiast Brazylia traci część popytu ze strony Iranu. Kraj ten kupił w 2025 roku około 9 mln ton brazylijskiej kukurydzy, ale w czerwcu 2026 roku nie odebrał żadnego ładunku. W pierwszej połowie roku import spadł do 1,5 mln ton z 2,3 mln ton rok wcześniej.

Jednocześnie brazylijskie zużycie wewnętrzne rośnie. Przerób kukurydzy na etanol ma zwiększyć się o 5,5 mln ton, do 28,5 mln ton, ograniczając część wolumenu dostępnego dla eksporterów. Produkcję Brazylii szacuje się na 140,3 mln ton, nieznacznie mniej niż w poprzednim sezonie.

🟦RYNEK OLEJÓW ROŚLINNYCH

Wzrost cen ropy i zakłócenia eksportu z Morza Czarnego ponownie podniosły notowania olejów roślinnych. Brent wzrósł w ciągu dwóch tygodni o 22%, a droższa energia poprawiła perspektywy popytu ze strony sektora biopaliw.

Najmocniej zareagował rynek rzepaku. Paryskie kontrakty wzrosły w ciągu dwóch tygodni o 7,9%, a cena oleju rzepakowego w Europie sięgnęła 1570–1575 USD/t FOB Holandia. Jednocześnie ograniczenie ukraińskiego eksportu drogą morską zwiększa prawdopodobieństwo większego przerobu rzepaku w kraju i sprzedaży oleju przez zachodnią granicę.

Olej sojowy w Chicago również drożał, wspierany przez ropę oraz nowe zakupy soi przez Chiny. Zdecydowanie spokojniej zachowuje się olej palmowy, na który negatywnie wpływa słabszy popyt z Indii. Kupujący pozostają ostrożni, ponieważ dobre zbiory rzepaku i słonecznika w UE, Ukrainie i Rosji mogą w kolejnych miesiącach zwiększyć podaż i wywołać presję spadkową.

Największa rozbieżność widoczna jest obecnie w Ukrainie: światowe ceny olejów rosną, ale krajowe ceny skupu pozostają pod presją, ponieważ ograniczone możliwości eksportowe utrudniają sprzedaż produktów przez porty czarnomorskie.

Share

„Keynes interesował się zachowaniem surowców, podczas gdy mnie interesowało zachowanie ludzi.”
— Peter Drucker

W dzisiejszej publikacji:

Analizujemy, dlaczego pszenica na MATIF-ie gwałtownie podrożała i jak duże znaczenie miały problemy żeglugowe na Morzu Azowskim, short covering oraz utrzymująca się premia za ryzyko. Sprawdzamy również wpływ słabszych zbiorów w Europie, zmieniających się kierunków światowego handlu i nowych szans eksportowych dla Polski, a w Strefie Wiedzy pokazujemy, jak przerób jednej tony rzepaku tworzy dwa odrębne rynki – oleju i śruty.

Rynki surowcowe ponownie weszły w tryb podwyższonego ryzyka. Ropa drożeje, dolar pozostaje mocny, a kurs EUR/PLN znalazł się najwyżej od dwóch lat. Do tego piątkowy raport WASDE zaskoczył mocnym cięciem globalnych zapasów kukurydzy i nieco niższą prognozą zapasów pszenicy. Ale czy to dane USDA wywołały gwałtowny skok pszenicy na MATIF-ie? Tym razem główny impuls przyszedł z zupełnie innego kierunku – z Morza Azowskiego.

🟦Co naprawdę stało za piątkowym ruchem na MATIF-ie?

Wszystko zaczęło się w piątek, kiedy kontrakty na pszenicę na MATIF-ie wzrosły w ciągu jednej sesji o ponad 5%. Wrześniowa seria zakończyła dzień na poziomie 216,25 EUR/t, a chwilowo dochodziła do 216,75 EUR/t. Impulsem były informacje o możliwym ograniczeniu żeglugi na Morzu Azowskim po ukraińskich atakach na rosyjskie jednostki oraz o problemach z ruchem przez kanał Don–Azow, ważny dla eksportu rosyjskiego zboża.

Skala ruchu była jednak większa niż sama zmiana sytuacji podażowej. Wielu inwestorów wcześniej grało na spadek cen, licząc na dobre zbiory w Rosji i dużą dostępność pszenicy z regionu Morza Czarnego. Gdy pojawiło się ryzyko logistyczne, zaczęli gwałtownie zamykać krótkie pozycje. Odkupywanie kontraktów napędziło wzrost, a rosnący wykres przyciągnął kolejnych kupujących, którzy nie chcieli zostać poza rynkiem. W praktyce mieliśmy więc do czynienia nie tylko z reakcją na geopolitykę, ale również z klasycznym efektem paniki i short coveringu.

Po pierwszej korekcie mogło się wydawać, że był to jedynie jednodniowy wybuch emocji. Rynek zaczął oddawać część zwyżki, ale dziś ceny ponownie ruszyły wyżej. Wzrost względem poziomów sprzed eskalacji sięga już około 9%, co pokazuje, że inwestorzy nadal utrzymują premię za ryzyko.

Presja na Morzu Azowskim nie zniknęła. Część rosyjskiej pszenicy nie trafia płynnie do tradycyjnych odbiorców położonych blisko Morza Czarnego i Morza Śródziemnego, między innymi w Turcji i na Bliskim Wschodzie. Nie oznacza to całkowitego zatrzymania rosyjskiego eksportu, ale opóźnienia i konieczność korzystania z innych portów chwilowo ograniczają dostępność ziarna.

Dla europejskiej pszenicy tworzy to szansę. Jeżeli odbiorcy nie mogą otrzymać rosyjskiego ziarna w oczekiwanym terminie, zaczynają szukać alternatyw. W takim układzie pszenica z UE może otrzymać więcej zapytań eksportowych i poprawić swoją konkurencyjność na rynkach Afryki Północnej, Bliskiego Wschodu i basenu Morza Śródziemnego.

Dodatkowym elementem niepewności jest nasilający się problem paliwowy w Rosji. Ataki na infrastrukturę energetyczną i ograniczona dostępność paliw mogą komplikować transport ziarna z regionów produkcyjnych do portów. Na razie jest to przede wszystkim kolejna warstwa ryzyka, ale rynek szybko reaguje na każdą informację, która może utrudnić rosyjską logistykę.

Wsparciem dla pszenicy był również ostatni raport WASDE. USDA obniżyło prognozy amerykańskiej produkcji i zapasów, a także zmniejszyło szacunki światowych zapasów końcowych. Raport był więc lekko prowzrostowy dla pszenicy, choć najmocniejsze korekty dotyczyły kukurydzy, gdzie wyraźnie obniżono globalne zapasy oraz perspektywy zbiorów w UE. Mocniejszy bilans kukurydzy pośrednio wspiera także cały kompleks zbożowy.

Trzeba jednak pamiętać, że obecna zwyżka opiera się w dużej mierze na zakłóceniach logistycznych i emocjach. Rosja nadal dysponuje dużą podażą pszenicy. Jeżeli sytuacja na Morzu Azowskim zostanie opanowana, ruch statków wróci, a ziarno ponownie zacznie płynąć do odbiorców, część premii za ryzyko może szybko zniknąć. Wtedy rosyjska podaż prawdopodobnie ponownie zacznie ciążyć cenom.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

To także dobry przykład działania psychologii rynku. Najpierw inwestorzy panikują i zamykają krótkie pozycje, później kolejni uczestnicy kupują, bo boją się dalszego wzrostu. W takich momentach najłatwiej podjąć decyzję na szczycie emocji. Dlatego MATIF pozostaje dla nas ważnym benchmarkiem, ale nie każdy jego ruch przełoży się jeden do jednego na ceny pszenicy w Polsce. Lokalnie nadal liczą się podaż, jakość ziarna, popyt eksporterów i młynów, logistyka oraz kurs EUR/PLN.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦POLSKA

Pierwsze wyniki zbiorów jęczmienia ozimego w Polsce są wyraźnie słabsze niż w poprzednich latach. W wielu regionach plony wynoszą 4–6,5 t/ha, ale na słabszych stanowiskach spadają poniżej 3 t/ha. Susza mogła obniżyć wydajność nawet o około 2 t/ha.

Jeszcze większym problemem są ceny. Oferty skupu wynoszą najczęściej 520–650 zł/t, a według kalkulacji izb rolniczych produkcja jęczmienia jarego może obecnie przynosić stratę przekraczającą 1,3 tys. zł/ha. Dla producentów jest to szczególnie trudny układ: niższe plony zbiegły się z bardzo słabą wyceną ziarna.

Polska jednocześnie podtrzymuje jednostronny zakaz importu części ukraińskich produktów rolnych. Warszawa argumentuje, że szybkie otwarcie rynku mogłoby ponownie zdestabilizować ceny i pogorszyć sytuację lokalnych producentów.

🟦UE

COCERAL obniżył prognozę zbiorów zbóż w UE i Wielkiej Brytanii do 286,6 mln ton, czyli o 23,4 mln ton mniej niż rok wcześniej. Największe straty dotyczą kukurydzy, której produkcję oszacowano na 52,7 mln ton wobec 57,4 mln ton w poprzednim sezonie. We Francji zbiory mogą spaść z 13,8 mln do zaledwie 9,4 mln ton.

Prognozę pszenicy miękkiej obniżono do 140,8 mln ton, a jęczmienia do 57,6 mln ton. Rzepak ucierpiał mniej dzięki zwiększeniu areału, ale jego produkcję również skorygowano w dół, do 21,2 mln ton. Dla polskiego rynku najważniejszy jest słaby bilans kukurydzy. UE może potrzebować większego importu, a Polska, dysponująca nadwyżkami eksportowymi, ma szansę skorzystać na mocniejszym popycie i stabilniejszych cenach.

🟦WĘGRY

Węgierskie zbiory pszenicy będą wyraźnie słabsze z powodu wiosennych przymrozków i długotrwałej suszy. Średni plon wynosi obecnie około 4 t/ha, a całkowita produkcja może być o blisko 1 mln ton niższa niż rok wcześniej.

Mimo spadku kraj nadal powinien dysponować wystarczającą ilością ziarna na potrzeby krajowe i eksport. Problemem pozostają jednak niskie ceny, które na początku żniw wynoszą około 60 tys. forintów za tonę, czyli około 167 EUR/t. Węgierscy rolnicy coraz częściej ograniczają kukurydzę na rzecz zbóż ozimych, które lepiej radzą sobie w coraz bardziej suchym klimacie.

🟦UKRAINA

Ukraińscy rolnicy coraz częściej odchodzą od maksymalizacji plonów na rzecz rentowności i bezpieczeństwa biznesu. Kukurydza pozostaje ważną uprawą, ale jej pozycję osłabiają wysokie koszty suszenia, droższa logistyka i większe ryzyko produkcyjne. Z tego powodu gospodarstwa ostrożniej dobierają hybrydy, większą uwagę zwracają na stabilność plonu, a coraz większą rolę w strukturze zasiewów odgrywa soja. Dla wielu producentów jest ona sposobem na ograniczenie kosztów i lepsze rozłożenie ryzyka.

Żniwa w Ukrainie rozpoczęły się już we wszystkich obwodach. Do 14 lipca zebrano ponad 3,1 mln ton zbóż z 763 tys. ha, czyli około 6% prognozowanego areału. Najwięcej zebrano jęczmienia – 1,84 mln ton przy średnim plonie 4,41 t/ha. Zbiory pszenicy wyniosły 1,11 mln ton, a średnia wydajność sięgnęła 3,96 t/ha. Równolegle rozpoczęto zbiór rzepaku, którego zebrano 149 tys. ton przy plonie 1,94 t/ha.

Ukraiński sektor soi pozostaje mocno uzależniony od rynku unijnego. Do UE trafia ponad 70% eksportowanej śruty sojowej i aż 91% oleju sojowego. W dłuższym terminie może to być ryzykowne, ponieważ europejska polityka transportowa zakłada stopniowe ograniczanie udziału biopaliw, a spadek produkcji zwierzęcej może również zmniejszać popyt na śrutę. Ukraińscy przetwórcy będą więc musieli szukać nowych odbiorców poza Unią.

🟦AZJA

Rosnące ryzyko dla żeglugi w regionie Morza Czarnego może zmienić kierunki handlu pszenicą. Część armatorów ogranicza aktywność w regionie, a niektórzy eksporterzy czasowo wstrzymali załadunki w portach rosyjskich i ukraińskich. Problemy pogłębiają ataki na rosyjskie rafinerie, które zwiększają ryzyko niedoborów oleju napędowego w trakcie żniw i transportu ziarna.

Cena pszenicy konsumpcyjnej FOB Morze Czarne wzrosła do 233 USD/t, czyli najwyższego poziomu od 24 czerwca. Oferty na dostawy do Azji Południowo-Wschodniej są o około 10 USD/t wyższe niż miesiąc wcześniej. Jeśli zakłócenia się utrzymają, część azjatyckich odbiorców może zwrócić się w stronę Australii. Na razie australijska pszenica reaguje spokojnie: odmiany premium kosztują około 271 USD/t FOB, a standardowe około 266 USD/t. Rynek czeka, czy zainteresowanie przełoży się na realne kontrakty.

🟦CHINY

Chiny konsekwentnie ograniczają zależność od USA i Ukrainy w imporcie kukurydzy. Jeszcze w sezonie 2021/22 oba te kraje odpowiadały niemal za całość chińskich zakupów. Obecnie coraz większą rolę odgrywa Brazylia, która oferuje ziarno taniej niż Stany Zjednoczone. Pekin otworzył również rynek dla kukurydzy z Mjanmy, Rosji i Republiki Południowej Afryki.

Podobna dywersyfikacja zaczyna być widoczna na rynku rzepaku. Chiny planują dopuścić prywatnych przetwórców do importu australijskiego rzepaku po kilkuletniej przerwie. To reakcja na napięcia handlowe z Kanadą, dotychczasowym kluczowym dostawcą canoli.

Dla Europy oznacza to nową konkurencję o australijskie nasiona. Australia jest jednym z głównych dostawców rzepaku do UE, a przy mniejszych zbiorach i wysokich cenach kanadyjskiej canoli chiński popyt może ograniczyć dostępność surowca dla europejskich tłoczni. W takim układzie rośnie znaczenie Ukrainy jako alternatywnego dostawcy, a ceny rzepaku w Europie mogą otrzymać dodatkowe wsparcie.

🟦PÓŁNOCNA AFRYKA

Produkcja pszenicy w Afryce Północnej może wzrosnąć w sezonie 2025/26 o 15%, do około 20 mln ton. Największą poprawę przewiduje się w Maroku, gdzie zbiory mają wzrosnąć o 43%, do 5 mln ton. Algieria może zebrać 3,5 mln ton, a Egipt po raz pierwszy przekroczyć poziom 10 mln ton.

Lepsze wyniki zmniejszą zapotrzebowanie na import, ale region pozostanie jednym z największych odbiorców pszenicy na świecie. W ostatnich latach kraje Afryki Północnej kupowały około 25 mln ton rocznie. Dla eksportu z UE, Rosji, Ukrainy i Australii nadal będzie to więc kluczowy rynek, choć większa krajowa produkcja może ograniczyć liczbę przetargów w pierwszej części sezonu.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Światowy rynek coraz wyraźniej dzieli się na dwa kierunki. Z jednej strony pogoda i problemy logistyczne ograniczają podaż w Europie, na Węgrzech i w regionie Morza Czarnego. Z drugiej strony Chiny i inni importerzy coraz aktywniej rozpraszają ryzyko, szukając nowych dostawców. Dla Polski oznacza to potencjalną szansę eksportową w kukurydzy i pszenicy, ale jednocześnie większą konkurencję o rzepak i utrzymującą się wysoką zmienność cen.

🟦STREFA WIEDZY

Podejmowanie świadomych decyzji dotyczących handlu/obrotu zbożami to klucz do optymalizacji zysków i stabilności finansowej gospodarstw i przedsiębiorstw. Ceny pszenicy, kukurydzy i rzepaku w Polsce nie są ustalane przypadkowo – wpływa na nie szereg czynników, w tym notowania giełdowe, globalna podaż i popyt, kursy walut oraz sytuacja makroekonomiczna.

Mapa oleistych. Rzepak. Jak z jednej tony nasion powstają dwa globalne rynki.

Ziarno rzepaku jest dopiero początkiem łańcucha. Jego przerób łączy rynek olejów spożywczych, biopaliw oraz wysokobiałkowych komponentów paszowych.

Kiedy patrzymy na rzepak, najczęściej widzimy żółte pola, wielkość zbiorów oraz ceny nasion. Tymczasem zdecydowana większość wartości tej rośliny powstaje dopiero w tłoczni. To tam z jednego surowca otrzymuje się dwa podstawowe produkty: olej rzepakowy oraz śrutę rzepakową.

Olej jest głównym celem ekonomicznym przerobu i najważniejszym składnikiem kształtującym wartość nasion. Jednak pod względem masy z jednej tony rzepaku powstaje więcej śruty niż oleju. Oznacza to, że rzepak funkcjonuje jednocześnie na dwóch dużych rynkach: olejów roślinnych oraz białka paszowego.

Według prognozy USDA w sezonie 2026/27 świat wyprodukuje około 97,6 mln ton nasion rzepaku, z czego 92,2 mln ton zostanie przerobione. Tłocznie wytworzą z tej ilości około 37,4 mln ton oleju oraz 53,5 mln ton śruty. Rzepak jest obecnie trzecim pod względem wielkości źródłem oleju roślinnego na świecie – po palmie olejowej i soi, a jednocześnie drugim po soi źródłem śruty białkowej.

Rzepak czy canola?

W światowych statystykach można spotkać zarówno określenie „rapeseed”, czyli rzepak, jak i „canola”. Canola to nazwa stosowana przede wszystkim w Kanadzie, Stanach Zjednoczonych i Australii dla odmian rzepaku o niskiej zawartości kwasu erukowego w oleju oraz glukozynolanów w śrucie.

Co powstaje z jednej tony rzepaku?

Na podstawie światowego bilansu USDA dla sezonu 2026/27 można przyjąć, że z jednej tony nasion poddanych przemysłowemu przerobowi powstaje przeciętnie ok. 406 kg oleju rzepakowego i ok. 580 kg śruty rzepakowej, ok. 14 kg ubytków technologicznych, zanieczyszczeń i różnic bilansowych.

To wartości orientacyjne. Rzeczywisty uzysk zależy od odmiany, zawartości tłuszczu, wilgotności, zanieczyszczeń oraz zastosowanej technologii. Nasiona canoli mogą zawierać około 44–45% oleju, ale nie cały tłuszcz zostaje odzyskany – część pozostaje w śrucie lub makuchu.

Najważniejszy wniosek jest taki, że rzepak uprawia się przede wszystkim dla oleju, ale wagowo jego największym produktem przerobu jest śruta.

Wartość ekonomiczna obu produktów jest jednak zupełnie inna. Olej jest znacznie droższy w przeliczeniu na tonę i najczęściej odpowiada za większą część przychodów tłoczni. Śruta stanowi natomiast bardzo ważny element marży, ponieważ bez możliwości jej sprzedaży przerób nasion byłby znacznie mniej opłacalny.

Najbardziej oczywistym zastosowaniem jest produkcja oleju spożywczego. Olej rzepakowy trafia do sprzedaży detalicznej, gastronomii oraz przemysłu spożywczego.

Drugim filarem popytu jest przemysł paliwowy. Olej rzepakowy może być przetwarzany na biodiesel, przede wszystkim estry metylowe kwasów tłuszczowych, a także wykorzystywany jako surowiec do produkcji odnawialnego oleju napędowego.

Znaczenie tego kierunku jest szczególnie duże w Unii Europejskiej. Według prognozy USDA w sezonie 2026/27 unijna konsumpcja oleju rzepakowego wyniesie 10,5 mln ton. Z tego około 7,2 mln ton, czyli blisko 69%, USDA klasyfikuje jako wykorzystanie przemysłowe. Na cele spożywcze ma przypadać około 3,25 mln ton.

Oznacza to, że w Europie rynek rzepaku jest silnie powiązany nie tylko z cenami żywności, ale również z polityką biopaliwową, cenami ropy, regulacjami dotyczącymi emisji oraz zapotrzebowaniem producentów biodiesla.

Olej rzepakowy trafia również do produkcji smarów i olejów hydraulicznych, farb, lakierów i tuszów, środków powierzchniowo czynnych, kosmetyków, klejów i uszczelniaczy, tworzyw i bioplastików, komponentów przemysłu oleochemicznego.

Jest to mniejszy segment niż żywność i biopaliwa, ale pozwala zagospodarować olej o różnych parametrach jakościowych i rozszerza liczbę odbiorców.

Śruta rzepakowa – nie odpad, lecz drugi filar rynku

Po oddzieleniu oleju pozostaje śruta zawierająca przeciętnie około 36% białka surowego. Jest wykorzystywana przede wszystkim jako komponent mieszanek paszowych dla bydła mlecznego i mięsnego, trzody chlewnej, drobiu oraz ryb.

W porównaniu ze śrutą sojową śruta rzepakowa ma zazwyczaj niższą koncentrację białka i większy udział włókna. Posiada jednak korzystny profil aminokwasowy i może być wartościowym źródłem białka, szczególnie w żywieniu przeżuwaczy.

Śruta ma również strategiczne znaczenie dla Europy. Unia Europejska posiada duży sektor produkcji zwierzęcej, a jednocześnie pozostaje silnie uzależniona od importowanej śruty sojowej. Każda tona śruty rzepakowej powstająca w europejskich tłoczniach częściowo ogranicza zapotrzebowanie na import białka z Ameryki Południowej i Stanów Zjednoczonych.

Nie zastępuje ona śruty sojowej w każdej recepturze w proporcji jeden do jednego, ale jest jednym z najważniejszych lokalnych źródeł białka paszowego w Europie.

Kto produkuje najwięcej oleju i śruty rzepakowej?

Najwięksi producenci nasion nie zawsze są jednocześnie największymi producentami oleju i śruty. O pozycji kraju w przerobie decyduje nie tylko wielkość zbiorów, ale również dostęp do importowanych nasion, moce tłoczni, logistyka oraz popyt krajowy.

Unia Europejska pozostaje największym na świecie producentem oleju oraz śruty rzepakowej. Odpowiada za około 28% światowej produkcji oleju i prawie 27% produkcji śruty.

Europejski model polega na połączeniu własnych zbiorów z importem nasion. UE sprowadza surowiec między innymi z Australii, Ukrainy i Kanady, a następnie przetwarza go w europejskich tłoczniach. Dzięki temu wartość dodana – olej, śruta, rafinacja, biopaliwa i logistyka – pozostaje w dużej części na rynku europejskim.

Chiny są drugim największym ośrodkiem przerobu i jednym z największych konsumentów produktów rzepakowych. W sezonie 2026/27 zużycie oleju ma wynieść około 10 mln ton, natomiast śruty aż 14,4 mln ton.

W danych USDA praktycznie całe chińskie wykorzystanie oleju rzepakowego klasyfikowane jest jako spożywcze. Śruta trafia natomiast do ogromnego sektora paszowego, obsługującego produkcję trzody chlewnej, drobiu, mleka i akwakultury.

Kanada produkuje znacznie więcej oleju i śruty, niż jest w stanie zużyć na rynku krajowym. W sezonie 2026/27 kraj ma wytworzyć około 5,6 mln ton oleju i 7,6 mln ton śruty, przy krajowym zużyciu wynoszącym odpowiednio około 1,7 mln i 1,4 mln ton.

To sprawia, że kanadyjski sektor tłoczenia jest od początku projektowany z myślą o eksporcie. Produkty trafiają głównie do Stanów Zjednoczonych, ale również do Chin, Meksyku, Unii Europejskiej i innych odbiorców.

Indie reprezentują inny model. Kraj zużywa niemal całą własną produkcję oleju rzepakowego, ponieważ posiada ogromny rynek konsumpcyjny i strukturalny deficyt olejów roślinnych.

Jednocześnie część śruty może być eksportowana. W sezonie 2026/27 Indie mają wyeksportować około 1,4 mln ton śruty rzepakowej, ale zaledwie około 10 tys. ton oleju. Pokazuje to, jak odmienne mogą być kierunki handlu produktami powstającymi z tych samych nasion.

Kto eksportuje olej i śrutę rzepakową?

Kanada pozostaje liderem w obu produktach. W sezonie 2026/27 Kanada ma wyeksportować około 7,85 mln ton nasion, ok. 4,0 mln ton oleju, ok. 6,2 mln ton śruty.

Oznacza to, że Kanada jest nie tylko największym eksporterem surowych nasion, ale również najważniejszym pojedynczym eksporterem oleju oraz śruty rzepakowej. Największym rynkiem dla kanadyjskiego oleju i śruty są Stany Zjednoczone. W 2025 roku USA sprowadziły z Kanady około 2,5 mln ton oleju oraz 4,1 mln ton śruty. Dodatkowym źródłem popytu jest rozwój amerykańskiego rynku odnawialnego oleju napędowego.

UE jednocześnie importuje i eksportuje olej oraz śrutę. Wynika to z różnic regionalnych, lokalizacji tłoczni, zapotrzebowania sektora paszowego oraz przepływów pomiędzy portami i państwami członkowskimi.

Najważniejszą pozycją importową pozostają jednak nasiona. W sezonie 2026/27 UE ma sprowadzić około 5,75 mln ton rzepaku, wobec około 0,4 mln ton oleju oraz 0,8 mln ton śruty. Pokazuje to, że europejski sektor preferuje zakup surowca i jego przerób we własnych zakładach.

Chiny mogą kupować na rynku światowym zarówno nasiona, jak i gotowy olej oraz śrutę. W prognozie na sezon 2026/27 USDA zakłada import 4,8 mln ton nasion, 2,25 mln ton oleju, 2,7 mln ton śruty.

Struktura zakupów zależy jednak od relacji cenowych, dostępności surowca oraz polityki handlowej. Cła, ograniczenia sanitarne i napięcia polityczne mogą szybko zmieniać kierunki dostaw pomiędzy Kanadą, Australią, Rosją, Ukrainą i innymi eksporterami.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Rzepak jest rośliną spożywczą, energetyczną i paszową jednocześnie. Rzepak nie kończy swojej drogi w momencie sprzedaży nasion. Dopiero tłoczenie rozdziela jego wartość pomiędzy trzy duże sektory gospodarki. Olej trafia do żywności, gastronomii, biopaliw i przemysłu chemicznego. Śruta staje się źródłem białka dla produkcji mleka, mięsa, jaj i ryb. Nasiona są natomiast przedmiotem globalnego handlu pomiędzy krajami posiadającymi nadwyżki produkcji a regionami dysponującymi dużymi mocami przerobowymi.

Z jednej tony rzepaku powstają więc nie tylko dwa produkty. Powstają dwa odrębne, ale wzajemnie zależne rynki, które wspólnie decydują o cenie płaconej rolnikowi za nasiona.

Chcemy, aby ta strefa była interaktywna i odpowiadała na realne potrzeby naszych czytelników. Masz temat, który chcesz lepiej zrozumieć? Chcesz, abyśmy przyjrzeli się konkretnej kwestii związanej z handlem, analizą cen czy zarządzaniem ryzykiem?

Napisz do nas i zaproponuj temat do omówienia! Możesz zostawić komentarz, wysłać wiadomość lub odpowiedzieć na ten post. Najciekawsze pytania i tematy trafią do kolejnych edycji Strefy Wiedzy, a my postaramy się je omówić w sposób prosty, praktyczny i dostosowany do realiów rynkowych.

Share

„Mapa nie jest terytorium.” — Alfred Korzybski

W dzisiejszej publikacji:

Pokazujemy, dlaczego rynki rolne ponownie wchodzą w okres większej niepewności: Bliski Wschód podbija ceny ropy i dolara, pogoda w Europie utrzymuje wysoką premię na kukurydzy i rzepaku, a rynek czeka na nowe dane USDA. Szczególnie ważne są dziś trzy elementy: kukurydza na MATIF wspierana przez problemy pogodowe we Francji, rzepak z niższym importem do UE i wysokimi cenami oraz pszenica, która po wcześniejszej premii pogodowej wygląda dużo spokojniej. Na końcu patrzymy też na waluty i najważniejsze wiadomości z UE, Polski, Ukrainy, USA oraz regionu Morza Czarnego.

Rynki rolne ponownie wchodzą w strefę podwyższonej niepewności. Bliski Wschód znów wysuwa się na pierwszy plan: po okresie kruchego uspokojenia wróciły ataki, uderzenia odwetowe i obawy o bezpieczeństwo transportu surowców przez Zatokę Perską oraz cieśninę Ormuz. Czyli premia za ryzyko wraca szybciej, niż zdążyła zniknąć.

Ropa w reakcji na eskalację wzrosła już o około 7%, dolar się umacnia, a inwestorzy ponownie zaczynają kalkulować, co droższa energia i silniejsza amerykańska waluta mogą oznaczać dla kosztów importu, frachtu, nawozów i pasz. W tle nie znika drugi, równie ważny czynnik - pogoda. Problemy pogodowe w Europie nadal podtrzymują napięcie wokół kukurydzy, co pomaga utrzymywać wysokie notowania na MATIF.

Do tego dochodzi jeszcze jeden element, na który rynek będzie patrzył szczególnie uważnie - jutrzejszy raport USDA. Nowe dane o bilansach zbóż i oleistych mogą albo potwierdzić obecne obawy, albo dać rynkowi pretekst do korekty. W praktyce oznacza to, że najbliższe dni będą rozgrywać się na przecięciu kilku map naraz: mapy konfliktu, mapy opadów, mapy walut i mapy globalnych zapasów.

🟦Kukurydza: Europa płaci za pogodę

Kukurydza znów staje się jednym z ciekawszych elementów rynku zbóż. Unia Europejska pozostaje jednym z największych importerów kukurydzy na świecie, ale w sezonie 2025/26 jej zakupy wyraźnie zmieniły strukturę. Import spadł o około 7% do 18,47 mln ton, a największą zmianę widać w dostawach z Ukrainy — z około 11 mln ton sezon wcześniej do 8,5 mln ton obecnie. Ukraina nadal pozostaje głównym dostawcą, odpowiadając za około 46% importu, ale jej udział jest mniejszy. Jednocześnie UE zwiększyła zakupy ze Stanów Zjednoczonych do 5,9 mln ton oraz z Brazylii do 3 mln ton.

To ważne, bo pokazuje, że Europa nie rezygnuje z importu, tylko szuka większej dywersyfikacji. Gdy pojawia się ryzyko pogodowe, szczególnie we Francji i zachodniej części UE, rynek szybko zaczyna zabezpieczać dostawy. UE kontraktuje już ukraińską kukurydze na październik-grudzień.

Największym problemem nie jest dziś globalny brak kukurydzy, tylko lokalne napięcie w Europie. W Ukrainie i USA warunki dla kukurydzy są generalnie korzystne, a w amerykańskim pasie kukurydzianym nadal oczekiwane są opady. W USA 67% upraw jest ocenianych jako dobre lub bardzo dobre, w Brazylii drugi zbiór kukurydzy postępuje sprawnie, a ceny eksportowe pozostają pod presją dużej podaży.

Europa jest jednak w innej sytuacji. We Francji kondycja kukurydzy pogorszyła się bardzo szybko - udział upraw w stanie dobrym i bardzo dobrym spadł z 76% do 58%, a jeszcze trzy tygodnie wcześniej było to 84%. To najgorszy wynik od 13 lat. Dlatego ceny na Matif pozostają wyraźnie podniesione.

Dobrze pokazuje to wykres średnich miesięcznych cen kukurydzy na MATIF.

Ceny w 2026 roku nie są oczywiście tak ekstremalne jak w najdroższym 2022 roku, ale wyraźnie odbiły od poziomów z 2024 i 2025 roku. Co ważne, obecne notowania zaczynają zbliżać się do pięcioletniej średniej, która sama jest zawyżona przez bardzo drogi rok 2022. Innymi słowy, nawet jeśli uwzględnimy okres skrajnie wysokich cen po wybuchu wojny w Ukrainie, dzisiejszy MATIF nie wygląda już tanio.

Krzywa terminowa również nie daje rynku dużej ulgi.

Kontrakty utrzymują się bardzo blisko siebie, w rejonie 232–233 EUR/t. To sugeruje, że rynek nie zakłada szybkiego powrotu do dużo niższych cen. Nie ma tu klasycznego sygnału „za chwilę będzie taniej”. Raczej widzimy stabilizację na podwyższonym poziomie, gdzie pogoda, import i koszt ryzyka są już wliczone w cenę.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE

Kukurydza na MATIF jest dziś wspierana przede wszystkim przez europejskie ryzyko pogodowe, a nie przez globalny deficyt podaży. Światowa sytuacja wygląda dość mieszanie: USA i Ukraina mają relatywnie dobre warunki, Brazylia zbiera duży drugi plon, Ameryka Południowa pozostaje konkurencyjna cenowo. Problem jest bliżej nas — we Francji i części zachodniej Europy pogorszenie kondycji upraw mocno podniosło premię pogodową. Dlatego ceny w Paryżu trzymają się wysoko, zbliżają się do pięcioletniej średniej i nie pokazują jeszcze wyraźnego sygnału odprężenia.

🟦Rzepak: mniej importu, więcej napięcia

Rynek rzepaku w Europie pozostaje pod presją ograniczonej podaży i ostrożniejszego importu. Unia Europejska zmniejsza zakupy surowców oleistych — widać to zarówno w soi, rzepaku, jak i oleju palmowym. Najmocniej wyróżnia się jednak rzepak: jego import spadł o 29%, do około 5,4 mln ton. To nie jest mała korekta, tylko zmiana, która może mieć realne znaczenie dla unijnego bilansu oleistych, pracy tłoczni i dostępności surowca w kolejnych miesiącach.

W przypadku rzepaku kluczowe jest jednak to, że mniejszy import spotyka się z nadal wysokimi cenami na MATIF. Średnie miesięczne ceny rzepaku w 2026 roku utrzymują się powyżej poziomów z 2024 i 2025 roku z wielu miesięcy, a jednocześnie zbliżają się do pięcioletniej średniej.

Na wykresie dobrze widać, że rzepak w 2026 roku nie powtórzył ekstremów z 2022 roku, ale też nie wrócił do spokojnych poziomów. Od początku roku ceny stopniowo przesuwały się w górę — ze strefy około 470–480 EUR/t w styczniu i lutym w okolice 520 EUR/t w kwietniu. Potem nastąpiła korekta, ale notowania nadal pozostają blisko pięcioletniej średniej. To pokazuje, że rynek nadal płaci premię za ograniczoną podaż i niepewność bilansu.

Dla przetwórców oznacza to trudniejsze otoczenie zakupowe. Spadek importu rzepaku ogranicza elastyczność rynku, zwłaszcza jeżeli lokalna podaż w UE nie będzie wystarczająco komfortowa. Jednocześnie cały kompleks oleistych pozostaje powiązany z cenami soi, olejów roślinnych, biodiesla, ropy oraz kursami walut. To sprawia, że rzepak nie porusza się wyłącznie pod wpływem własnych fundamentów — reaguje też na szerszy rynek oleistych i energetyczny.

W praktyce rzepak jest dziś rynkiem, na którym trudno mówić o dużym odprężeniu. Import do UE jest niższy, ceny na MATIF pozostają relatywnie wysokie, a pięcioletnia średnia — mimo że zawyżona przez rekordowy 2022 rok — znów staje się realnym punktem odniesienia.

🟦Pszenica: mniej nerwów, więcej podaży

Na tle kukurydzy i rzepaku rynek pszenicy wygląda dziś spokojniej. Jeszcze kilka tygodni temu zarówno MATIF, jak i CBOT mocno reagowały na pogodę — widać to na wykresie wrześniowych kontraktów, gdzie od marca do maja ceny wyraźnie odbiły.

Rynek wyceniał wtedy ryzyko dla plonów, niepewność wokół warunków w Europie i obawy o jakość oraz wielkość zbiorów.

Ostatnie tygodnie przyniosły jednak schłodzenie nastrojów. Notowania na MATIF zeszły z lokalnych szczytów i ustabilizowały się w rejonie około 200–205 EUR/t, a pszenica w Chicago również oddała część wcześniejszych wzrostów. Czyli premia pogodowa została częściowo zdjęta z rynku. Coraz więcej sygnałów wskazuje na dobre zbiory i dużą globalną podaż, więc pszenica nie ma obecnie tak silnego paliwa wzrostowego jak kukurydza, gdzie Europa mocniej boi się pogody.

Po stronie handlu unijny eksport pszenicy miękkiej wygląda solidnie. W sezonie 2025/26 wzrósł o 8%, do 23,42 mln ton.

Największymi eksporterami były Rumunia i Francja, a głównymi kierunkami sprzedaży pozostały kraje Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu. Na wykresie widać, że Maroko utrzymało pozycję największego odbiorcy, z zakupami na poziomie około 3,25 mln ton. Ważne były też Nigeria, Arabia Saudyjska, Egipt i Algieria, choć struktura sprzedaży między sezonami wyraźnie się przesunęła.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE

Pszenica pozostaje rynkiem znacznie spokojniejszym niż kukurydza. Wcześniejszy wzrost cen był w dużej mierze efektem pogody i budowania premii za ryzyko, ale wraz z poprawą perspektyw zbiorów oraz obrazem dużej globalnej podaży rynek oddał część zwyżek. Eksport UE jest lepszy niż rok wcześniej, co wspiera bilans, ale nie zmienia głównego obrazu: pszenica ma dziś mniej argumentów do dynamicznych wzrostów niż kukurydza, a rynek wydaje się bardziej nastawiony na stabilizację niż na panikę cenową.

🟦Waluty: cichy, ale bardzo ważny element układanki

Na koniec warto spojrzeć na waluty, bo dla polskiego rynku rolnego to jeden z najważniejszych, a często niedocenianych czynników. Ceny zbóż, śrut i oleistych mogą poruszać się na giełdach w euro lub dolarze, ale dla krajowego odbiorcy końcowy koszt bardzo często rozstrzyga się dopiero po przeliczeniu na złotego.

Kurs EUR/PLN wzrósł w okolice 4,306, czyli do najwyższego poziomu od listopada 2024 roku. USD/PLN doszedł natomiast w okolice 3,77, co jest najwyższym poziomem od maja 2025 roku. To ważne, bo silniejsze euro podnosi przeliczenie cen z MATIF na złote, a mocniejszy dolar zwiększa koszt surowców wycenianych globalnie w USD — przede wszystkim soi, śruty sojowej, kukurydzy z kierunków zamorskich, frachtu czy komponentów importowych.

W kontekście eksportu unijnych zbóż waluty również mają duże znaczenie. Wyższy EUR/PLN oznacza słabszego złotego, co może wspierać polskich eksporterów — sprzedaż w euro po przeliczeniu daje więcej złotych, a krajowy towar staje się bardziej konkurencyjny dla odbiorców z UE.

Waluty znów stają się istotnym czynnikiem ryzyka dla krajowego rynku pasz i surowców rolnych. Obecny wzrost EUR/PLN i USD/PLN oznacza, że złoty przestał amortyzować ceny zewnętrzne, a zaczyna je wzmacniać.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

UE

W sezonie 2026/27 Unia Europejska może wyraźnie odbudować produkcję słonecznika po słabszym, suchym poprzednim sezonie. Według Oil World zbiory mają wzrosnąć do 9,8 mln ton, czyli o około 1,1 mln ton rok do roku. Pomóc mają większy areał i lepsze zapasy wilgoci w glebie, szczególnie w krajach takich jak Węgry, Francja, Bułgaria, Rumunia i Hiszpania.

Większa produkcja słonecznika oznacza większy potencjał przerobu w UE — nawet do 8,5 mln ton, czyli najwyżej od trzech lat. Najmocniej aktywność przetwórcza może wzrosnąć w Rumunii, Francji, na Węgrzech i w Bułgarii.

Większy unijny zbiór może też zmniejszyć potrzebę importu słonecznika. Oil World szacuje, że import w sezonie 2026/27 może spaść prawie o połowę, do około 0,9 mln ton. To szczególnie ważne dla eksporterów z Argentyny, dla których Europa jest jednym z istotnych kierunków sprzedaży.

POLSKA

W Polsce głównym tematem pozostaje pogoda i rzepak. Upały oraz brak opadów zaczynają coraz mocniej zagrażać uprawom, szczególnie we wschodnich regionach kraju. Rolnicy sygnalizują, że wysoka temperatura przyspiesza dosychanie ziarna, co może obniżać masę, jakość oraz parametry technologiczne pszenicy. W praktyce oznacza to ryzyko niższych plonów i słabszych cen jakościowych.

Według wstępnych ocen straty w pszenicy ozimej i rzepaku mogą sięgać co najmniej 10%, jeśli warunki pogodowe szybko się nie poprawią. To dobrze wpisuje się w obecny obraz rynku: globalnie pszenicy może być dużo, ale lokalnie pogoda nadal potrafi mocno zmienić bilans i nastroje.

Osobnym, bardzo ważnym tematem jest rzepak. Przed żniwami polskie zakłady przetwórcze i traderzy coraz aktywniej konkurują o surowiec. Ceny nowego zbioru w wielu regionach przekraczają już 2 150–2 250 zł/t, czyli są wyraźnie wyższe niż pod koniec wiosny. Polska produkuje zwykle około 3,5–3,9 mln ton rzepaku rocznie, ale krajowe moce przerobowe przekraczają 4 mln ton. To oznacza, że przetwórcy muszą zawczasu zabezpieczać dostawy, bo sam krajowy zbiór może nie wystarczyć. Dla polskiego rynku to jeden z najważniejszych sygnałów w całym kompleksie oleistych. Jeżeli lokalny rzepak będzie drogi, a podaż ograniczona, wzrośnie znaczenie importu z Ukrainy, Rumunii i innych krajów UE. Jednocześnie wysokie ceny surowca mogą obniżać marże tłoczni, jeśli nie uda się ich przenieść na ceny oleju i śruty rzepakowej.

UKRAINA

Ukraina wchodzi w nowy sezon z relatywnie dużym potencjałem zbiorów i eksportu, ale kluczowym ograniczeniem pozostaje logistyka. Ukraińska Zbożowa Asocjacja prognozuje łączny zbiór zbóż i roślin oleistych w 2026 roku na poziomie 83,6 mln ton, czyli o 3,6 mln ton więcej niż rok wcześniej. Potencjalny eksport w sezonie 2026/27 mógłby sięgnąć 50,8 mln ton wobec 42,3 mln ton w obecnym sezonie.

Najważniejsza pozostaje kukurydza. Jej zbiór szacowany jest na 32,1 mln ton, a potencjalny eksport mógłby wzrosnąć do 27 mln ton. To istotne również dla Unii Europejskiej, bo ukraińska kukurydza nadal pozostaje jednym z głównych elementów bilansu importowego UE.

W przypadku pszenicy potencjał eksportowy oceniany jest na około 17 mln ton, a jęczmienia na 2,2 mln ton. W oleistych Ukraina spodziewa się zbiorów słonecznika na poziomie 13,3 mln ton, przy czym tradycyjnie prawie cały wolumen ma zostać przerobiony w kraju. Eksport nasion słonecznika ma być marginalny. Zbiory rzepaku mogą sięgnąć 3,4 mln ton, ale eksport ma wynieść tylko około 1,9 mln ton, ponieważ większa część surowca zostanie przerobiona lokalnie. W soi prognozowany jest zbiór na poziomie 4,9 mln ton, przy niższym eksporcie i większym krajowym przerobie.

Dla Polski ma to duże znaczenie. Jeżeli Ukraina zwiększa lokalny przerób rzepaku i soi, to na rynek eksportowy może trafiać mniej surowca, a więcej produktów przetworzonych.

ROSJA

W okupowanym Krymie żniwa mają być utrudnione przez niedobór oleju napędowego. Lokalni rolnicy informują, że kombajny i sprzęt rolniczy stoją z powodu braku paliwa, mimo że okupacyjne władze deklarują kontrolę nad sytuacją. Problem dotyczy nie tylko zbiorów zbóż, ale też nawadniania, bo bez diesla nie działają pompownie obsługujące część gospodarstw.

To pokazuje, że rosyjska logistyka paliwowa pozostaje wrażliwym elementem całego systemu. Jeżeli paliwo trafia w pierwszej kolejności na potrzeby wojskowe, rolnictwo może działać „na końcu kolejki”. Dla rynku globalnego Krym nie jest najważniejszym regionem produkcji, ale sam problem jest sygnałem szerszego napięcia w rosyjskim sektorze rolnym i logistycznym.

USA

USA zakończyły sezon 2025/26 z najwyższym eksportem pszenicy od pięciu sezonów. Sprzedaż wyniosła 23,8 mln ton, czyli prawie 15% więcej niż rok wcześniej. To dobry wynik dla amerykańskich farmerów, szczególnie w warunkach niskich cen wewnętrznych.

Największym odbiorcą pozostał Meksyk, ale ważne były też stabilne zakupy Japonii, Filipin i Korei Południowej. Mocno wyróżniły się Nigeria i Indonezja — Nigeria kupiła 1,65 mln ton amerykańskiej pszenicy, czyli ponad dwa razy więcej niż sezon wcześniej, a Indonezja zwiększyła import do 1,15 mln ton.

Na starcie sezonu 2026/27 USDA odnotowała już ponad 3 mln ton sprzedaży amerykańskiej pszenicy.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE

W wiadomościach z rynku wyraźnie widać dwa równoległe procesy. Po pierwsze, Europa może odbudować produkcję słonecznika, co częściowo zwiększy komfort w bilansie oleistych i ograniczy import. Po drugie, rzepak pozostaje dużo bardziej napięty — szczególnie w Polsce, gdzie przetwórcy już przed żniwami mocno konkurują o surowiec, a pogoda zwiększa niepewność co do faktycznych plonów.

Dla polskiego rynku najważniejsze jest połączenie trzech elementów: pogody, importu i przerobu. Susza oraz upały mogą ograniczać krajową podaż pszenicy i rzepaku, Ukraina coraz większą część oleistych chce przerabiać u siebie, a unijna produkcja słonecznika może zmienić układ sił w olejach i śrutach. To oznacza, że rynek oleistych w najbliższych tygodniach będzie bardzo wrażliwy na pierwsze realne wyniki żniw, ceny rzepaku na MATIF oraz tempo sprzedaży surowca przez rolników.

Share

„Klimat jest tym, czego oczekujemy. Pogoda jest tym, co dostajemy.” - często przypisywane Markowi Twainowi.

W dzisiejszej publikacji:

Patrzymy na rynek zbóż przez pryzmat pogody, nowych sezonowych układów i nietypowej relacji cenowej między pszenicą a kukurydzą. Wykres tygodnia pokazuje, że na MATIF kukurydza jest dziś wyraźnie droższa od pszenicy, co dobrze oddaje napięcie w europejskim bilansie, szczególnie przy upałach we Francji, dużym imporcie kukurydzy przez UE i rozjeździe między MATIF a CBOT. W wiadomościach przechodzimy przez najważniejsze kraje i regiony — UE, Hiszpanię, Ukrainę, USA, Indie i Bliski Wschód — a w Strefie Wiedzy wyjaśniamy, dlaczego El Niño i La Niña to nie tylko ciekawostka pogodowa, ale zjawisko, które potrafi przesuwać ceny pszenicy, kukurydzy, soi, rzepaku czy oleju palmowego.

Początek lipca to dla rynku zbóż moment symboliczny: wchodzimy w nowy sezon marketingowy, jesteśmy tuż przed żniwami, a rynek zaczyna coraz mocniej wyceniać nie tylko to, co już wiadomo, ale przede wszystkim to, co może wydarzyć się w kolejnych tygodniach. Tym razem start sezonu przynosi jednak dość nietypową sytuację w relacji cenowej pszenicy i kukurydzy. Kukurydza na MATIF bije ostatnio rekordy kontraktu i porusza się w zupełnie innym kierunku niż kukurydza na CBOT, gdzie presja podażowa jest dużo wyraźniejsza.

Głównym źródłem napięcia jest pogoda. Świat coraz więcej mówi o El Niño i jego możliwym wpływie na globalne rynki rolne, ale Europa już teraz zmaga się z własnym problemem: falami upałów i ryzykiem pogorszenia kondycji kukurydzy, szczególnie we Francji. W efekcie rynek zaczyna wyceniać nie tylko zbiory pszenicy, które właśnie wchodzą w kluczową fazę, ale też coraz bardziej nerwowy bilans kukurydzy.

🟦Nietypowy spread na MATIF pokazuje napięcie w europejskim bilansie

Na pierwszy rzut oka to tylko wykres dwóch linii. W praktyce pokazuje jednak jedną z ciekawszych zmian na europejskim rynku zbóż: relację cenową między pszenicą a kukurydzą na MATIF. Spread, czyli różnica między ceną pszenicy i kukurydzy, mówi nam, który surowiec jest relatywnie droższy. Gdy linia znajduje się powyżej zera, pszenica jest droższa od kukurydzy. Gdy spada poniżej zera, oznacza to sytuację odwrotną — kukurydza staje się droższa od pszenicy.

I właśnie to widzimy obecnie. W analogicznym momencie poprzedniego sezonu różnica między pszenicą a kukurydzą była bliska zera. Innymi słowy, rynek wyceniał oba zboża niemal podobnie. Dziś spread spadł w okolice -34 EUR/t, co oznacza, że kukurydza na MATIF jest droższa od pszenicy o ponad 30 EUR/t. To mocny sygnał, bo historycznie w Europie częściej przyzwyczajeni jesteśmy do sytuacji, w której pszenica ma premię nad kukurydzą, zwłaszcza ze względu na szersze zastosowanie konsumpcyjne i eksportowe.

Obecne odwrócenie relacji nie bierze się znikąd. Pszenica na Euronext pozostaje pod presją bardzo dobrej podaży z regionu Morza Czarnego. Rynek widzi ryzyko strat plonów we Francji po fali upałów, ale jednocześnie zakłada, że Rosja i szerzej region Morza Czarnego mogą w dużym stopniu zrekompensować ewentualne problemy Europy Zachodniej.

Rynek kukurydzy bardzo mocno obawia się pogody we Francji, bo kukurydza jest bardziej wrażliwa na gorący i suchy początek lipca, szczególnie przed i w trakcie kluczowych faz rozwoju roślin. W komentarzach rynkowych pojawiają się już spekulacje, że francuska produkcja kukurydzy może spaść w okolice historycznie niskich poziomów. To dlatego listopadowy kontrakt na kukurydzę w Paryżu ustanawiał nowe maksima kontraktu, podczas gdy pszenica nie była w stanie utrzymać wcześniejszego impulsu wzrostowego.

Wykres dobrze pokazuje tę zmianę narracji. W poprzednim sezonie przez większą część analizowanego okresu pszenica była droższa od kukurydzy albo różnica oscylowała blisko neutralnego poziomu. Obecnie rynek wycenia coś zupełnie innego: większą premię pogodową i bilansową właśnie w kukurydzy. To nie jest już tylko lokalna reakcja na kilka gorących dni. To sygnał, że uczestnicy rynku zaczynają ostrożniej patrzeć na cały europejski bilans kukurydzy.

Ten bilans jest szczególnie ważny, bo Unia Europejska pozostaje jednym z większych importerem kukurydzy. Według danych i prognoz rynkowych import UE w ostatnich sezonach utrzymywał się w okolicach 20 mln ton. To oznacza, że Europa nie jest samowystarczalna w kukurydzy w takim stopniu, w jakim rynek mógłby sobie życzyć przy problemach pogodowych. Jeśli lokalna produkcja jest zagrożona, rynek zaczyna szybciej liczyć na import oraz przepływy wewnątrzunijne.

Właśnie dlatego presja na kukurydzy może być odczuwalna nie tylko na rynku spotowym, ale również „w przód”, czyli na kolejnych kontraktach terminowych. Jeżeli Francja, jeden z kluczowych producentów kukurydzy w UE, ma problem z pogodą, to rynek zaczyna dyskontować mniejszą dostępność ziarna w dalszej części sezonu. Jednocześnie import nie zawsze rozwiązuje problem natychmiast. Liczy się pochodzenie, logistyka, porty, konkurencja o dostawy, kurs euro do dolara i relacja cen europejskich do światowych.

Ciekawy jest też rozjazd między MATIF a CBOT. W ostatnim czasie kukurydza na CBOT była pod presją i taniała, natomiast kukurydza na MATIF rosła. To pokazuje, że europejski rynek żyje własnym bilansem. Globalnie kukurydzy może być dużo, szczególnie przy dobrej podaży z USA czy Ameryki Południowej, ale Europa w danym momencie może wyceniać coś innego: lokalne ryzyko pogodowe, słabszą produkcję we Francji, większe potrzeby importowe i wyższą premię za dostępność fizycznego ziarna.

Dla odbiorców paszowych ten spread jest ważny, bo pokazuje relatywną atrakcyjność surowców. Jeżeli kukurydza robi się wyraźnie droższa od pszenicy, mieszanki paszowe i decyzje zakupowe mogą zacząć przesuwać się w stronę alternatyw, o ile pozwala na to technologia żywienia i dostępność lokalna. W teorii tak duża różnica powinna zachęcać do większego zainteresowania pszenicą paszową. W praktyce wszystko zależy od jakości, lokalizacji, kosztów transportu i tego, czy rynek kukurydzy nie pozostanie napięty przez dłuższy czas.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Najważniejszy przekaz z wykresu jest prosty: to kukurydza, a nie pszenica, jest dziś bardziej „nerwowym” elementem europejskiego rynku zbóż. Pszenica ma konkurencję z Morza Czarnego i mimo ryzyk pogodowych nie otrzymuje tak silnego wsparcia cenowego. Kukurydza natomiast jest wystawiona na większą premię pogodową w Europie, szczególnie przez sytuację we Francji. Dlatego spread zszedł głęboko poniżej zera i pokazuje, że rynek płaci dziś więcej za kukurydzę niż za pszenicę.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦UE

W Unii Europejskiej upały i niedobór opadów zaczynają wpływać także na prognozy dla roślin oleistych. Według Expana sytuacja rzepaku wygląda na razie relatywnie stabilnie, a prognoza produkcji w UE została nawet podniesiona do 20,4 mln ton. To o 150 tys. ton więcej niż poprzednia ocena, choć nadal nieco mniej niż w poprzednim sezonie.

Słonecznik i soja są bardziej wrażliwe na dalszy przebieg pogody. Prognozę produkcji słonecznika obniżono do 10,2 mln ton, czyli o 60 tys. ton mniej niż wcześniej. Produkcja soi w UE została skorygowana do poziomu poniżej 3 mln ton, głównie przez niedobory wilgoci w części regionów. Mimo tych korekt łączna produkcja oleistych w UE w sezonie 2026/27 ma wzrosnąć do 33,6 mln ton, wobec 31,8 mln ton rok wcześniej.

Sytuacja we Francji i aktywność importowa Hiszpanii pokazują szerszy problem: UE jest dużym importerem kukurydzy, więc przy słabszej produkcji wewnętrznej musi jeszcze mocniej polegać na imporcie oraz przepływach między krajami członkowskimi. To oznacza, że lokalny problem pogodowy może szybko przełożyć się na ceny w całym regionie.

🟦FRANCJA

Najważniejszym punktem napięcia w Europie pozostaje Francja. Rekordowe upały i deficyt opadów mocno pogorszyły perspektywy dla kukurydzy. Według francuskiej organizacji AGPM produkcja może spaść nawet do około 9,5 mln ton, czyli do najniższego poziomu od 26 lat. Jednocześnie kondycja zasiewów szybko się pogorszyła — udział plantacji ocenianych jako dobre i bardzo dobre spadł w ciągu tygodnia z 84% do 76%.

To bezpośrednio wspiera notowania kukurydzy na Euronext/MATIF, które osiągały kontraktowe maksima. Rynek coraz mocniej wycenia ryzyko ograniczonej podaży w Europie, szczególnie że Francja jest jednym z kluczowych producentów kukurydzy w UE. W przypadku pszenicy sytuacja wygląda spokojniej. Pierwsze sygnały ze zbiorów jęczmienia i pszenicy we Francji są rozczarowujące, ale nie katastrofalne, a jakość ziarna pozostaje relatywnie dobra. Dlatego presja pogodowa jest dziś znacznie bardziej widoczna w kukurydzy niż w pszenicy.

🟦HISZPANIA

Drugim ważnym elementem europejskiej układanki jest Hiszpania, która aktywnie zwiększa zakupy kukurydzy z USA. To istotne, bo Hiszpania jest jednym z największych importerów kukurydzy w UE i jej decyzje zakupowe mocno wpływają na kierunki przepływów handlowych.

Przekierowanie części importu na ziarno amerykańskie wzmacnia różnicę między rynkiem europejskim i amerykańskim. W Europie ceny kukurydzy są wspierane przez ryzyko pogodowe i obawy o lokalną podaż, natomiast w USA rynek przez dłuższy czas pozostawał pod presją dużych zasiewów i dobrego stanu upraw. Ostatni raport USDA o niższych od oczekiwań zapasach kukurydzy w USA częściowo zmniejszył tę różnicę, ale podstawowy obraz pozostaje ten sam: europejski rynek kukurydzy jest znacznie bardziej napięty niż amerykański.

🟦BUŁGARIA

W Bułgarii żniwa dopiero się rozpoczynają, więc pierwsze wyniki nie dają jeszcze pełnego obrazu sezonu. Mimo opóźnionej jesiennej siewki, korzystna zima i brak dużej wiosennej suszy wsparły potencjał plonowania. Oczekiwania rynku pozostają umiarkowanie optymistyczne.

Produkcja pszenicy w Bułgarii może wynieść około 6,4 mln ton, a potencjał eksportowy szacowany jest na 5–6 mln ton. To ważne, bo Bułgaria pozostaje krajem nastawionym eksportowo. Przy problemach pogodowych w zachodniej Europie, zakłóceniach logistycznych w Rosji i stabilnym popycie importowym, bułgarska pszenica może zyskać na znaczeniu w regionalnym handlu.

🟦UKRAINA

Na Ukrainie rynek kukurydzy coraz mocniej przechodzi w stronę nowego zbioru. Aktywność zakupowa na starym ziarnie słabnie, a według Spike Brokers cena kukurydzy na bazie CPT Odessa spadła w ciągu tygodnia o 5 USD/t, do około 212 USD/t.

Ceny nowego zbioru pozostają stabilne: 205–206 USD/t CPT port oraz 185–188 EUR/t FCA Czop z dostawą w listopadzie–grudniu. Rosnąca podaż ofert nowego zbioru ogranicza oczekiwania cenowe na drugą połowę roku. W pierwszych 25 dniach czerwca Ukraina wyeksportowała 1,62 mln ton kukurydzy, a głównymi odbiorcami były Turcja, Włochy, Hiszpania i Holandia.

To ważne również dla UE. Duża podaż kukurydzy z Ukrainy i szerzej z regionu Morza Czarnego może ograniczać potencjał dalszego wzrostu cen w Europie, ale nie usuwa ryzyka lokalnej premii pogodowej, zwłaszcza jeśli sytuacja we Francji będzie się pogarszać.

Od 1 lipca Ukraina uruchamia program otwartego eksportu rzepaku i soi. Skorzystać z niego będą mogli wyłącznie producenci rolni, którzy złożą wnioski przez Państwowy Rejestr Agrarny.

Limity eksportowe wynoszą do 5 ton rzepaku na 1 ha użytków rolnych oraz do 3,5 tony soi na 1 ha. Wnioski dla rzepaku będzie można składać od 1 lipca do 1 kwietnia kolejnego roku, a dla soi od 1 września do 1 czerwca. Program ma uprościć procedury, zwiększyć przejrzystość i ograniczyć biurokrację. Dla rynku oznacza to większą przewidywalność ukraińskiego eksportu oleistych, choć faktyczny wpływ będzie zależał od podaży, cen i logistyki.

🟦USA

Raport USDA dotyczący powierzchni zasiewów w USA przyniósł ważne korekty. Najmocniej zaskoczyła pszenica — areał wszystkich klas pszenicy obniżono do 42,74 mln akrów, wobec marcowej prognozy na poziomie 43,775 mln akrów i oczekiwań analityków blisko 43,86 mln akrów. To o około 6% mniej niż rok wcześniej. Taka korekta wsparła notowania pszenicy.

W przypadku soi USDA podniosło areał do 85,36 mln akrów, czyli praktycznie zgodnie z oczekiwaniami rynku i wyraźnie powyżej ubiegłego roku. Areał kukurydzy utrzymano na poziomie 95,34 mln akrów, czyli nieco powyżej oczekiwań, ale poniżej ubiegłorocznych 98,8 mln akrów.

Raport o kwartalnych zapasach pokazał wzrost zapasów rok do roku: pszenicy do 25 mln ton, kukurydzy do 134,5 mln ton, a soi do 28,9 mln ton. W kukurydzy zapasy były jednak niższe od oczekiwań, co sugeruje większe zużycie krajowe, zwłaszcza paszowe. To częściowo wsparło CBOT, ale nie zmienia faktu, że w porównaniu z Europą amerykański rynek kukurydzy wygląda obecnie znacznie spokojniej.

🟦INDIE

Indie są jednym z najważniejszych krajów do obserwacji w kontekście El Niño. Sezon monsunowy rozpoczął się znacznie słabiej od normy, co zwiększa ryzyko dla ryżu, bawełny, roślin oleistych i innych upraw.

Według danych indyjskich służb meteorologicznych opady w sezonie 2026 mogą wynieść około 90% normy, a prawdopodobieństwo opadów poniżej normy oceniane jest na 84%. Do połowy czerwca suma opadów była już o 32% niższa od średniej, a w niektórych regionach deficyt przekraczał 90%.

Niedobór wilgoci wpływa na zasiewy. Areał oleistych obniżył się o 19%, w tym arachidów o 44%, a sezamu o 60%. Jednocześnie wzrosły zasiewy ryżu, roślin strączkowych i kukurydzy.

Dla rynku globalnego Indie są ważne nie tylko jako producent, ale też jako kraj, który w razie problemów pogodowych może zmieniać politykę handlową. Już teraz zakłada się wzrost importu soi w sezonie 2025/26 do 700 tys. ton, wobec 200 tys. ton rok wcześniej. Wysokie ceny śruty sojowej i prawdopodobne utrzymanie zakazu eksportu cukru pokazują, że Indie będą koncentrować się na zabezpieczeniu rynku wewnętrznego.

🟦BLISKI WSCHÓD

Osobnym, ale bardzo ważnym tematem jest rynek nawozów. Według FAO światowa wymiana handlowa nawozami spadła w pierwszych czterech miesiącach 2026 roku o 30%, do 41 mln ton, wobec 58 mln ton rok wcześniej. Wartościowo handel zmniejszył się o 18%, do 18 mld USD.

Główną przyczyną są zakłócenia podażowe związane z konfliktem na Bliskim Wschodzie, ale znaczenie mają też wysokie ceny środków produkcji, słabsze marże rolników i ograniczenia eksportowe w krajach takich jak Chiny i Turcja. Jeżeli duzi importerzy, szczególnie w Europie i Ameryce Północnej, będą opóźniać zakupy nawozów, może to stać się ryzykiem dla zasiewów i plonów w sezonach 2026–2027.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Najważniejszy obraz z tych informacji jest taki: globalnie rynek zbóż i oleistych nie wygląda jednolicie. W USA kukurydza pozostaje pod wpływem dużego areału i relatywnie dobrych zasiewów, choć niższe od oczekiwań zapasy ograniczają presję spadkową. W Europie sytuacja jest odwrotna — kukurydza dostaje wyraźną premię pogodową przez upały we Francji i ryzyko niższej produkcji. Ukraina i region Morza Czarnego mogą częściowo łagodzić europejskie napięcia podażowe, ale nie eliminują lokalnego ryzyka cenowego.

Najbardziej wrażliwe na pogodę pozostają dziś kukurydza w UE, soja i słonecznik w części Europy oraz rynek oleju palmowego i ryżu w Azji, jeżeli El Niño będzie dalej zakłócać opady. Dodatkowo spadek handlu nawozami tworzy ryzyko kosztowe dla kolejnych sezonów. W praktyce oznacza to, że nowy sezon zaczyna się nie od jednego dominującego tematu, ale od kilku nakładających się napięć: pogody, importu, logistyki, polityki eksportowej i kosztów produkcji.

🟦STREFA WIEDZY

Podejmowanie świadomych decyzji dotyczących handlu/obrotu zbożami to klucz do optymalizacji zysków i stabilności finansowej gospodarstw i przedsiębiorstw. Ceny pszenicy, kukurydzy i rzepaku w Polsce nie są ustalane przypadkowo – wpływa na nie szereg czynników, w tym notowania giełdowe, globalna podaż i popyt, kursy walut oraz sytuacja makroekonomiczna.

El Niño i La Niña: pogodowe wahadło, które porusza rynkami agro

El Niño i La Niña to dwa przeciwne stany tego samego zjawiska klimatycznego, które rozgrywa się na tropikalnym Pacyfiku, ale jego skutki potrafią być odczuwalne na globalnych rynkach rolnych. Najprościej: El Niño oznacza ocieplenie wód środkowego i wschodniego Pacyfiku równikowego, a La Niña — ich ochłodzenie. Brzmi jak temat dla meteorologów, ale w praktyce chodzi o coś bardzo konkretnego: gdzie spadnie deszcz, gdzie pojawi się susza, gdzie pogorszą się plony i które surowce mogą szybciej reagować cenowo.

Dlaczego mówi się o tym akurat teraz? Bo według NOAA warunki El Niño są już obecne, a zjawisko ma dużą szansę utrzymać się przez zimę 2026/27 na półkuli północnej. NOAA wskazuje też 63% prawdopodobieństwa bardzo silnego El Niño w okresie listopad 2026 – styczeń 2027. WMO wcześniej informowała o wysokim prawdopodobieństwie utrzymania El Niño co najmniej do listopada 2026 r.

Mechanizm jest stosunkowo prosty. W normalnych warunkach pasaty spychają ciepłą wodę w stronę Australii i Indonezji. Przy El Niño te wiatry słabną, ciepło przesuwa się bardziej na wschód Pacyfiku, a to zmienia układ opadów w wielu regionach świata. Przy La Niña dzieje się odwrotnie: pasaty są silniejsze, chłodna woda mocniej pojawia się przy zachodnich wybrzeżach Ameryki Południowej, a ciepła woda kumuluje się bliżej Azji i Australii. Dla rynku oznacza to nie tyle „pewną pogodę”, ile przesunięcie ryzyka: większe prawdopodobieństwo suszy, nadmiaru opadów, problemów z zasiewami, zbiorami albo logistyką.

Najważniejszy dla agro jest wpływ na kraje, które są dużymi producentami i eksporterami. Przy El Niño rynek zwykle uważniej patrzy na Australię, bo rośnie ryzyko suchszej pogody, co może mieć znaczenie dla pszenicy, jęczmienia i rzepaku. W Azji Południowo-Wschodniej większa susza może uderzać w Indonezję i Malezję, czyli kluczowe regiony dla oleju palmowego. Indie obserwują zjawisko przez pryzmat monsunu, a więc ryżu, cukru, bawełny i zbóż paszowych. W Ameryce Południowej skutki są bardziej zróżnicowane: Argentyna i południowa Brazylia często mogą liczyć na lepszą wilgotność, co bywa korzystne dla soi i kukurydzy, ale północna i północno-wschodnia Brazylia mogą być bardziej narażone na niedobory deszczu.

W USA El Niño często zmienia układ zimowej i wiosennej pogody, dlatego obserwowany jest pod kątem pszenicy ozimej, kukurydzy, soi i bawełny. Nie zawsze oznacza to problem — czasem większa wilgotność może pomóc uprawom. Ale dla rynku ważne jest samo przesunięcie oczekiwań: jeśli modele zaczynają sugerować ryzyko suszy lub nadmiaru opadów w kluczowym pasie produkcyjnym, ceny kontraktów terminowych mogą reagować jeszcze zanim realne szkody pojawią się na polach.

Dla Europy wpływ El Niño i La Niña jest mniej bezpośredni niż dla krajów Pacyfiku, ale nie oznacza to, że jest nieważny. Polska nie musi od razu odczuwać tego zjawiska w pogodzie, ale może odczuć je w cenach. Jeśli susza uderza w Australię, problem dotyczy globalnej podaży pszenicy i rzepaku. Jeśli pogoda komplikuje zbiory soi w Brazylii albo Argentynie, reaguje rynek śruty sojowej. Jeśli Azja ma problem z olejem palmowym, wpływa to na cały kompleks olejów roślinnych. Jeśli Peru ogranicza połowy, drożeć może mączka rybna. A jeśli kilka takich ryzyk pojawia się jednocześnie, rynek zaczyna szybciej wyceniać premię pogodową.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Warto pamiętać, że El Niño i La Niña nie są prostą prognozą typu: „będzie susza” albo „będą rekordowe plony”. To raczej sygnał, że w konkretnych regionach świata zmienia się prawdopodobieństwo określonej pogody. Dlatego dla rynku agro ENSO jest jednym z ważnych elementów układanki, obok zapasów, areałów, polityki handlowej, kursu dolara, cen energii i lokalnych warunków pogodowych. Ale jest to element, którego nie można lekceważyć, bo zaczyna się w oceanie, a kończy często w cenie pszenicy, soi, rzepaku, oleju palmowego, śruty czy mączki rybnej.

Chcemy, aby ta strefa była interaktywna i odpowiadała na realne potrzeby naszych czytelników. Masz temat, który chcesz lepiej zrozumieć? Chcesz, abyśmy przyjrzeli się konkretnej kwestii związanej z handlem, analizą cen czy zarządzaniem ryzykiem?

Napisz do nas i zaproponuj temat do omówienia! Możesz zostawić komentarz, wysłać wiadomość lub odpowiedzieć na ten post. Najciekawsze pytania i tematy trafią do kolejnych edycji Strefy Wiedzy, a my postaramy się je omówić w sposób prosty, praktyczny i dostosowany do realiów rynkowych.

Share

„Trend jest twoim sprzymierzeńcem, dopóki nie zacznie się odwracać.” — Ed Seykota

W dzisiejszej publikacji:

Pokazujemy rynek agro w momencie pozornego uspokojenia: ropa oddaje premię wojenną, geopolityka lekko schodzi z pierwszego planu, ale Europa zaczyna coraz mocniej wyceniać ryzyko pogodowe w kukurydzy i zbożach. Jednocześnie mocny dolar przypomina, że ceny surowców rolnych zależą nie tylko od plonów, zapasów i deszczu, ale także od waluty, która potrafi zmienić lokalną kalkulację kosztów nawet wtedy, gdy globalne fundamenty wyglądają spokojnie.

Po kilku miesiącach, w których geopolityka dyktowała rytm rynkom surowcowym, emocje zaczynają wyraźnie opadać. Rozmowy pokojowe między USA i Iranem schłodziły napięcia wokół cieśniny Ormuz, ruch statków stopniowo rośnie, a ropa wraca w okolice poziomów sprzed wojennej eskalacji. To ważny sygnał także dla rynków rolnych, bo gdy tanieje energia, słabnie presja na biopaliwa, nawozy i cały kosztowy łańcuch produkcji.

W kukurydzy oznacza to prosty, ale ważny mechanizm: skoro ropa oddaje wojenną premię, to popyt na kukurydzę jako surowiec biopaliwowy również traci część wcześniejszego rozpędu. Do tego dochodzi wyraźne schłodzenie rynku nawozów azotowych, które jeszcze niedawno były jednym z głównych źródeł kosztowego stresu w rolnictwie. Innymi słowy, część argumentów, które mogły podbijać ceny, zaczyna się wyciszać.

Nie wszystko jednak działa dziś uspokajająco. Uwagę przykuwa umocnienie dolara, czynnik, który potrafi szybko zmienić obraz rynku.

Dziś zatrzymamy się przy dwóch rynkach - kukurydzy, która globalnie traci część energetycznego wsparcia po spadku cen ropy i słabszym impulsie ze strony biopaliw, ale na MATIF pozostaje mocniejsza, bo europejski rynek coraz uważniej patrzy na pogodę i ryzyko dla oraz dolarze, który znów przypomina, że na rynku agro waluta bywa równie ważna jak pogoda.

🟦Kukurydza. Świat studzi emocje, Europa dopłaca za pogodę

Na globalnym rynku kukurydzy fundamenty pozostają dziś dość spokojne. Amerykańska kukurydza weszła w sezon z dobrym startem, a USDA utrzymał ocenę kondycji upraw na poziomie 68% w stanie dobrym lub bardzo dobrym, czyli dokładnie tam, gdzie oczekiwał rynek. Środkowy Zachód USA korzysta z opadów i umiarkowanych temperatur, więc pogoda na razie bardziej wspiera produkcję, niż ją ogranicza. Oczywiście coraz częściej pojawia się pytanie, czy tej wilgoci nie będzie za dużo, ale na dziś nie jest to jeszcze czynnik, który wywraca bilans.

Dlatego giełda w Chicago zachowuje się spokojniej niż Europa. Lipcowe kontrakty na kukurydzę w ostatnich dniach praktycznie stoją w miejscu, a w ujęciu miesięcznym są wyraźnie niżej. Do tego dochodzi Brazylia, gdzie zbiory drugiej kukurydzy, czyli tzw. safrinhi, w środkowo-południowej części kraju obejmują już około 16% areału. Im szybciej postępuje zbiór drugiej kukurydzy, tym mocniej brazylijskie ziarno zaczyna pojawiać się w globalnym handlu. Innymi słowy, światowy rynek nie wygląda dziś jak rynek, który cierpi na brak kukurydzy.

Drugim hamulcem dla cen pozostaje energia. Spadek cen ropy odbiera kukurydzy część wsparcia ze strony biopaliw. Gdy ropa tanieje, produkcja etanolu traci część wcześniejszej atrakcyjności, a kukurydza jako surowiec energetyczny oddaje część premii. W Brazylii dochodzi jeszcze jeden ważny element- nawozy azotowe, w tym mocznik, spadły już o około połowę od szczytów, a jednocześnie cena kukurydzy lekko się poprawiła. To może zachęcać rolników do przyspieszenia sprzedaży obecnych zapasów i zabezpieczania zakupów nawozów pod kolejny sezon drugiej kukurydzy. Globalnie mamy więc więcej argumentów za stabilizacją niż za mocnym rajdem.

Ale Europa gra dziś trochę inną partię.

Na giełdzie MATIF kukurydza rośnie, bo rynek coraz mocniej wycenia pogodę. Fala upałów we Francji, największym unijnym producencie zbóż, uruchomiła ruch na listopadowym kontrakcie. W ciągu tygodnia notowania wzrosły o 7,9%. To nie jest jeszcze historia o potwierdzonych stratach produkcyjnych, ale raczej o premii za ryzyko. FranceAgriMer ocenia, że 84% francuskiej kukurydzy jest nadal w stanie dobrym lub bardzo dobrym, wobec 86% tydzień wcześniej i 83% rok temu. Kondycja upraw pozostaje więc relatywnie dobra, ale rynek nie czeka na oficjalne potwierdzenie problemu. Zaczyna płacić za samą możliwość, że pogoda może się pogorszyć.

Bardzo dobrze pokazuje to tabela średnich miesięcznych cen kukurydzy na MATIF od 2017 roku.

Obecny poziom 221 EUR/t, nie jest historycznie ekstremalny, bo do cen z lat 2021–2022 wciąż brakuje bardzo dużo. Wtedy kukurydza regularnie była wyceniana znacznie powyżej obecnych poziomów. Ale jednocześnie dominujący zielony kolor w ostatnich latach mówi coś ważnego: obecna cena jest już wyższa niż większość średnich miesięcznych od drugiej połowy 2023 roku. Mówiąc prościej, nie jesteśmy w rejonach wojennego szoku cenowego, ale jesteśmy najwyżej od dłuższego czasu w ramach bardziej ustabilizowanego rynku po okresie silnych turbulencji.

To jest istotna zmiana psychologiczna. Jeszcze kilka miesięcy temu kukurydza była rynkiem raczej ciężkim, spokojnym i pozbawionym mocnego impulsu wzrostowego. Teraz tabela pokazuje, że obecna wycena zaczyna wychodzić ponad poziomy, które dominowały przez dużą część 2024, 2025 i początku 2026 roku. Nie jest to jeszcze euforia, ale jest to sygnał, że MATIF przestał ignorować ryzyko pogodowe.

Warto jednak zachować chłodną głowę. Prognozowane opady pod koniec tygodnia mogą znacząco osłabić wpływ upałów, dlatego obecny wzrost bardziej przypomina pogodową premię niż pełną zmianę trendu fundamentalnego. To klasyczny moment, w którym rynek europejski reaguje szybciej niż bilanse. Fundamenty globalne są spokojne, ale lokalnie Europa ma własną historię: duży import, wysokie zapotrzebowanie i dużą wrażliwość na każdy sygnał pogorszenia plonów.

I tu dochodzimy do Polski.

W porcie Gdańsk/Gdynia bieżąca cena kukurydzy jest dziś bardzo zbliżona do poziomu z czerwca ubiegłego roku - około 900 zł/t. Na pierwszy rzut oka można więc powiedzieć, że nic wielkiego się nie dzieje. Ale wykres pokazuje coś ważniejszego. Cena na żniwa 2026 jest obecnie wyceniana na około 845 zł/t, podczas gdy rok wcześniej, w czerwcu 2025, kukurydza na żniwa 2025 była wyceniana na ok.810 zł/t. Różnica wynosi 35 zł/t.

To nie jest ogromna przepaść, ale jest to bardzo czytelny sygnał. Cena bieżąca wygląda podobnie jak rok temu, ale przyszłość jest droższa. A w rynku kukurydzy to właśnie relacja między ceną bieżącą a ceną na żniwa często mówi najwięcej o tym, jak handel ocenia nadchodzący sezon.

PODSMOWANIE EKSPERCKIE:

Najciekawsze w kukurydzy jest więc dziś to, że globalny rynek mówi: „spokojnie”, a europejski rynek odpowiada: „jeszcze poczekajmy na pogodę”. USA mają dobre perspektywy, Brazylia zwiększa podaż, ropa ogranicza wsparcie ze strony biopaliw, ale MATIF i polski port zaczynają wyceniać lokalne ryzyko. W takim układzie kukurydza staje się rynkiem dwóch prędkości: świat hamuje emocje, Europa dopłaca za pogodę, a Polska już widzi to w cenach na żniwa.

Na dziś kukurydza nie wygląda globalnie na rynek deficytowy. Ale lokalnie, szczególnie w Europie, zaczyna wyglądać na rynek, który nie chce czekać, aż problem stanie się oficjalny.

🟦Dolar wybija. Technika mocniejsza niż fundamenty

USD/PLN kontynuuje rajd, rynek wybił się już powyżej marcowych szczytów. W momencie pisania publikacji już w okolicach 3,78, czyli poziom najwyższy w ostatnim roku. To ważne technicznie, bo marcowe okolice 3,74–3,75 wcześniej działały jak bariera, przy której kupujący dolara tracili impet. Teraz ta bariera została przełamana.

Jeżeli USD/PLN utrzyma się dłużej powyżej tych marcowych szczytów, z technicznego punktu widzenia będzie można mówić o przejściu w średnioterminowy trend wzrostowy. Rynek wyszedł nie tylko ponad lokalne opory, ale znajduje się także powyżej średnich odniesienia: miesięcznych, kwartalnych i rocznych. To oznacza, że obecny ruch nie jest już tylko krótkim odbiciem po wcześniejszym osłabieniu dolara, ale zaczyna wyglądać jak zmiana układu sił na parze USD/PLN.

Fundamentalnie mamy jednak pewien zgrzyt. Naszym zdaniem dolar krótkoterminowo wygląda już drogo. Poprawa sytuacji na linii Iran–USA i spadek napięcia geopolitycznego powinny teoretycznie ograniczać popyt na bezpieczne aktywa. Ropa faktycznie oddaje premię wojenną, czyli zachowuje się zgodnie z logiką deeskalacji, a dolar rośnie. To nie jest czysty scenariusz „risk-on”, w którym kapitał szeroko wraca do aktywów ryzykownych. Bardziej wygląda to na selektywną ucieczkę do płynności i do dolara, mimo że jeden z głównych czynników geopolitycznych został częściowo schłodzony.

Dlaczego dolar wybija? Po pierwsze, rynek walutowy często nie reaguje wyłącznie na jeden temat. Iran i ropa są ważne, ale dla dolara równie istotne pozostają oczekiwania wobec polityki monetarnej w USA, rentowności obligacji, siła amerykańskiej gospodarki oraz przepływy kapitału. Jeżeli inwestorzy zakładają, że stopy procentowe w USA pozostaną relatywnie wyżej dłużej, dolar dostaje wsparcie. Po drugie, po wybiciu technicznym często uruchamia się mechanizm czysto rynkowy: zamykanie krótkich pozycji, aktywacja zleceń obronnych i podłączanie się graczy trendowych. Wtedy fundamenty mogą mówić „dolar jest już drogi”, ale wykres odpowiada: „trend jest silniejszy”.

I właśnie to widzimy teraz. Technika zaczęła brać górę nad klasyczną interpretacją fundamentalną. Rynek nie pyta już tylko, czy dolar powinien być mocny. Rynek sprawdza, jak daleko może dojść, skoro przełamał poziomy, które wcześniej zatrzymywały wzrosty.

Dla rynku agro ma to bardzo konkretne znaczenie. Mocny dolar działa jak hamulec dla amerykańskich surowców rolnych, w tym kukurydzy. Gdy dolar się umacnia, kukurydza z USA, na przykład, staje się droższa dla importerów płacących w innych walutach. To pogarsza konkurencyjność amerykańskiego eksportu i ogranicza potencjał wzrostowy notowań w Chicago. Dlatego nawet jeśli pojawiają się lokalne ryzyka pogodowe, mocny dolar może tłumić reakcję cenową na amerykańskim rynku.

To dobrze tłumaczy różnicę między Chicago a Europą. Globalnie kukurydza pozostaje pod presją spokojnych fundamentów, dobrej kondycji upraw w USA, rosnącej podaży z Brazylii i tańszej ropy. Dodatkowo mocny dolar ogranicza atrakcyjność amerykańskiego ziarna. Europa natomiast gra własny temat: pogodę, import i lokalną premię za ryzyko. Dlatego MATIF może rosnąć, mimo że Chicago pozostaje spokojniejsze.

Dla polskiego rynku mocniejszy USD/PLN ma jeszcze jeden wymiar. Wiele kluczowych elementów kosztowych w agro jest bezpośrednio lub pośrednio powiązanych z dolarem: śruta sojowa, fracht, energia, nawozy, komponenty importowane, a także globalna wycena zbóż i oleistych. Nawet jeśli cena bazowa surowca na giełdzie nie rośnie, słabszy złoty wobec dolara może podbijać wycenę w PLN. Dlatego waluta potrafi zmienić odbiór rynku: na świecie ceny mogą wyglądać spokojnie, ale w lokalnej kalkulacji kosztowej napięcie pozostaje.

Na dziś USD/PLN wygląda technicznie mocno, choć fundamentalnie krótkoterminowo zaczyna być drogi. Dopóki jednak kurs pozostaje powyżej marcowych szczytów, rynek będzie traktował dolara jako aktywny czynnik ryzyka dla surowców rolnych.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Dolar ponownie stał się jednym z kluczowych czynników dla rynku agro. Wybicie USD/PLN powyżej marcowych szczytów pokazuje, że rynek walutowy zaczyna budować mocniejszy układ techniczny, mimo że fundamentalnie dolar krótkoterminowo wygląda już drogo. To ważny sygnał, bo utrzymanie kursu powyżej wcześniejszych oporów może oznaczać przejście w średnioterminowy trend wzrostowy, a tym samym większą presję na wyceny surowców rolnych w złotym.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦POLSKA/EGIPT

Egipt rozmawia z Polską o zwiększeniu importu pszenicy w ramach dywersyfikacji dostaw strategicznych surowców żywnościowych. To ważny sygnał, bo Egipt pozostaje jednym z największych importerów pszenicy na świecie, a w 2025 roku aż 85% jego importu pochodziło łącznie z Rosji i Ukrainy. Dla Polski byłaby to szansa na większą obecność na rynku północnoafrykańskim, choć konkurencja z regionu Morza Czarnego nadal pozostaje bardzo silna cenowo i logistycznie. W rozmowach pojawił się również temat współpracy przy rozwoju egipskiej infrastruktury magazynowej, technologii elewatorowych i ograniczaniu strat w przechowywaniu ziarna.

🟦UE

Czerwcowy biuletyn MARS pokazuje, że warunki dla upraw w UE są ogólnie sprzyjające, ale skutki suchej wiosny i majowych fal upałów zaczynają być widoczne. Prognoza średniej wydajności pszenicy w UE wynosi 5,79 t/ha, czyli 3% powyżej średniej pięcioletniej, ale 5% poniżej ubiegłego roku. Jęczmień prognozowany jest na 5,09 t/ha, czyli 2% powyżej średniej, lecz aż 10% poniżej zeszłorocznego wyniku. Dla rzepaku perspektywy są słabsze: 3,18 t/ha, czyli 1% poniżej średniej i 5% mniej niż rok temu.

Największe ryzyko koncentruje się w Europie Zachodniej i Środkowej. We Francji, Hiszpanii i części Niemiec majowe upały już pogorszyły potencjał plonowania, a kolejna fala wysokich temperatur pod koniec czerwca może zwiększyć stres roślin. W Polsce, Czechach, Słowacji i na Węgrzech deficyt opadów obniża oczekiwania dla upraw ozimych i jarych. Dla Polski szczególnie istotny jest rzepak, gdzie MARS wskazuje spadek wydajności o 10% względem średniej pięcioletniej.

🟦RUMUNIA/BUŁGARIA

Na tle słabszych prognoz dla części Europy Środkowej bardzo dobrze wypadają Rumunia i Bułgaria. W Rumunii prognoza plonowania pszenicy jest aż 15% powyżej średniej, a rzepaku 9% powyżej średniej pięcioletniej. Bułgaria wyróżnia się szczególnie w kukurydzy i słoneczniku — prognozy mówią odpowiednio o 23% i 35% powyżej średniej. To ważne dla rynku czarnomorskiego, bo dobre zbiory w tych krajach mogą zwiększyć konkurencję eksportową na początku nowego sezonu.

🟦UKRAINA

MARS ocenia, że średnie plony głównych upraw w Ukrainie mogą być powyżej średniej, choć sytuacja regionalnie jest bardzo nierówna. Centralne, południowe i wschodnie obwody otrzymały wystarczającą ilość opadów, natomiast zachodnia Ukraina nadal zmaga się z deficytem wilgoci.

🟦IRAN/USA

Iran deklaruje gotowość do zakupu amerykańskiej żywności, w tym pszenicy, jeśli cena i jakość będą konkurencyjne. Jednocześnie Teheran podkreśla, że nie ma obowiązku przeznaczania odblokowanych środków wyłącznie na towary z USA. Dla rynku agro istotne jest to, że ewentualne łagodzenie sankcji i stopniowe przywracanie żeglugi przez cieśninę Ormuz może poprawiać przepływy handlowe i schładzać premię geopolityczną w surowcach. Iran pozostaje ważnym importerem zbóż i oleistych — w sezonie 2025/26 import kukurydzy wyniósł 9,5 mln ton, a soi 2,15 mln ton.

🟦BRAZYLIA

Badania brazylijskich naukowców wskazują, że połączenie wyższego stężenia CO₂, wysokich temperatur i suszy może zwiększać plon soi, ale jednocześnie pogarszać jej skład odżywczy. W eksperymencie plon wzrósł o 50%, ale zawartość skrobi spadła o 20%, a białka o 6%. To ciekawy sygnał dla długoterminowych bilansów agro: sama wielkość produkcji może w przyszłości nie wystarczyć do oceny rynku. Coraz większe znaczenie będzie miała również jakość surowca, szczególnie w paszach i przetwórstwie.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Z jednej strony geopolityka lekko się uspokaja, ropa oddaje część premii wojennej, a poprawa rozmów USA–Iran może schładzać koszty energii i biopaliw. Z drugiej strony pogoda w Europie pozostaje najważniejszym czynnikiem ryzyka dla zbóż i rzepaku, szczególnie we Francji, Polsce i Europie Środkowej, gdzie susza i fale upałów już obniżają potencjał plonowania.

Największa zmiana widoczna jest jednak w handlu międzynarodowym. Egipt szuka alternatyw dla pszenicy z Rosji i Ukrainy, co może otwierać nowe możliwości dla Polski. Chiny przebudowują rynek olejów roślinnych, zwiększając import oleju palmowego i rosyjskiego oleju rzepakowego kosztem kanadyjskiej canoli. Jednocześnie dobre perspektywy zbiorów w Rumunii, Bułgarii i Turcji mogą zwiększać konkurencję w regionie Morza Czarnego. Wniosek jest prosty: globalnie podaż nadal wygląda relatywnie komfortowo, ale lokalne ryzyka pogodowe, walutowe i handlowe mogą mocno różnicować ceny między regionami.

Share

„Rolnik musi być optymistą. Gdyby nim nie był, już dawno przestałby być rolnikiem.”
— Will Rogers

W dzisiejszej publikacji:

Pokazujemy, jak informacje z Bliskiego Wschodu przełożyły się na ropę, nawozy i cały kompleks agro. W wiadomościach patrzymy na UE, Rumunię, Ukrainę, Rosję, Kanadę, Brazylię i Pakistan, gdzie pogoda, handel, paliwa oraz polityka wpływają na zboża i oleiste. W „Strefie Wiedzy” kontynuujemy mapę rynku soi i pokazujemy, dlaczego prawdziwa wartość powstaje nie tylko na polu, ale przede wszystkim w przerobie na śrutę i olej.

Jesteśmy już ponad trzy miesiące w rzeczywistości, w której rynek agro bardziej niż na pogodę czy raporty USDA patrzy na nagłówki napływające z Bliskiego Wschodu. Przez ostatnie tygodnie inwestorzy wyceniali ryzyko wojny, zamknięcie cieśniny Ormuz, skoki cen ropy naftowej, wzrost kosztów transportu oraz potencjalne konsekwencje dla nawozów, olejów roślinnych i całego sektora surowców rolnych. Jednego dnia pojawiały się informacje o eskalacji konfliktu, kolejnego o możliwym porozumieniu. Ropa gwałtownie rosła i spadała, dolar reagował na każdą nową informację, a wraz z nimi poruszał się niemal cały kompleks agro.

Ostatnie dni przyniosły jednak wyraźną zmianę nastrojów. Informacje o memorandum podpisanym pomiędzy USA i Iranem zostały przez rynek odebrane jako realny krok w kierunku zakończenia konfliktu i ponownego otwarcia cieśniny Ormuz. Efekt był natychmiastowy – ropa Brent spadła, osiągając najniższe poziomy od początku marca. Inwestorzy zaczęli usuwać z cen tzw. premię wojenną, która przez wiele tygodni wspierała notowania energii i części surowców.

Dlaczego jest to tak ważne dla rolników i uczestników rynku agro? Ponieważ ropa naftowa znajduje się na początku całego łańcucha kosztowego. Jej cena wpływa na koszty transportu, produkcję biopaliw, a pośrednio również na rynek nawozów. Gdy ropa drożeje, cały ten łańcuch zwykle podąża za nią. Gdy ropa tanieje, presja kosztowa stopniowo zaczyna słabnąć.

Dlatego w dzisiejszym „Wykresie Tygodnia” przyglądamy się temu, jak od początku konfliktu na Bliskim Wschodzie zmieniały się ceny ropy naftowej oraz mocznika w Zatoce Perskiej. Przez ostatnie miesiące oba rynki pozostawały pod silnym wpływem ryzyka geopolitycznego, obaw o zakłócenia dostaw energii oraz niepewności dotyczącej funkcjonowania cieśniny Ormuz. Dziś sprawdzamy, gdzie znajdują się ceny obu surowców po kilku miesiącach wojennej huśtawki nastrojów i czy obecne informacje o możliwym porozumieniu zaczynają przekładać się na realną ulgę dla rynku nawozów i kosztów produkcji rolnej.

🟦Wojna, ropa i nawozy – rynek wraca do równowagi szybciej, niż wielu oczekiwało

Zestawiliśmy ceny ropy Brent oraz mocznika w Zatoce Perskiej – dwóch rynków, które w ostatnich miesiącach były wyjątkowo mocno uzależnione od wydarzeń na Bliskim Wschodzie. To właśnie w tym regionie znajduje się zarówno znaczna część światowej produkcji energii, jak i kluczowe moce produkcyjne nawozów azotowych. Nic więc dziwnego, że wybuch konfliktu pomiędzy USA i Iranem wywołał gwałtowną reakcję obu rynków.

W momencie rozpoczęcia wojny ropa Brent kosztowała około 72,5 USD/baryłkę, a mocznik w Zatoce Perskiej wyceniany był na niespełna 500 USD/t (487,5USD/t). Rynek błyskawicznie zaczął wyceniać ryzyko zakłóceń dostaw surowców energetycznych, zamknięcia cieśniny Ormuz oraz potencjalnych problemów logistycznych w regionie odpowiadającym za znaczną część światowego handlu ropą, gazem LNG i nawozami.

W efekcie ropa Brent wzrosła chwilowo w okolice 115–120 USD/baryłkę, natomiast ceny mocznika wystrzeliły do około 800 USD/t. Był to klasyczny przykład gwałtownego wzrostu premii geopolitycznej. Co ciekawe, mocznik reagował jeszcze silniej niż ropa, ponieważ uczestnicy rynku obawiali się nie tylko droższej energii, ale również ograniczeń eksportowych i problemów z dostępnością nawozów.

Dziś sytuacja wygląda już zupełnie inaczej. Po informacjach o porozumieniu pomiędzy USA i Iranem oraz perspektywie ponownego otwarcia cieśniny Ormuz rynek zaczął usuwać z cen wojenną premię. Ropa Brent spadła do około 81 USD/baryłkę, czyli jest już bardzo blisko poziomów obserwowanych przed wybuchem konfliktu. Jeszcze ciekawiej wygląda sytuacja na rynku nawozów. Mocznik w Zatoce Perskiej kosztuje obecnie około 485 USD/t, poziomy cenowe sprzed wojny.

To doskonały przykład jednej z najważniejszych zasad funkcjonowania rynków surowcowych – w długim terminie ceny mają tendencję do powrotu w okolice poziomów wynikających z fundamentów podaży i popytu. Wojny, susze czy kryzysy potrafią wywoływać gwałtowne odchylenia, jednak z czasem emocje ustępują miejsca ekonomii. W tym przypadku proces powrotu do równowagi nastąpił wyjątkowo szybko. Jeszcze kilka tygodni temu wielu uczestników rynku zakładało, że podwyższone ceny energii i nawozów mogą utrzymać się przez większą część roku. Tymczasem po niespełna czterech miesiącach zarówno ropa, jak i mocznik znajdują się już bardzo blisko poziomów sprzed konfliktu.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Jeżeli obecny trend utrzyma się w kolejnych tygodniach, presja kosztowa związana z nawozami azotowymi powinna stopniowo słabnąć. Oczywiście lokalne ceny będą jeszcze zależały od kursów walut, marż dystrybutorów oraz sytuacji na rynku gazu ziemnego, jednak sam rynek światowy wysyła dziś wyraźny sygnał: największa premia geopolityczna została już z cen usunięta. To dobra wiadomość dla wszystkich, którzy planują zakupy nawozów na nowy sezon.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦UE

Komisja Europejska zaproponowała pakiet wsparcia dla rolników dotkniętych wysokimi cenami nawozów. W krótkim terminie ma zostać uruchomione 540 mln EUR pomocy, a wraz ze środkami krajowymi całkowita wartość wsparcia może wzrosnąć do 1,5 mld EUR. Komisja chce także zmian w WPR, które pozwolą państwom członkowskim szybciej wypłacać zaliczki i elastyczniej zarządzać środkami. To odpowiedź na ryzyko ograniczenia zużycia nawozów, spadku plonów i wzrostu cen żywności w Europie.

🟦FRANCJA

Po trzech latach stagnacji ceny ziemi rolnej we Francji ponownie wzrosły. W 2025 roku średnia cena niezabudowanych gruntów rolnych wyniosła 6 460 EUR/ha, czyli o 0,9% więcej niż rok wcześniej. Grunty dzierżawione podrożały o 2,5%, do 5 350 EUR/ha. Najdroższe pozostają regiony upraw polowych, gdzie średnia cena wyniosła 8 150 EUR/ha. Rynek winnic nadal wyróżnia się bardzo wysokimi wycenami, choć pozostaje pod presją problemów sektora winiarskiego.

🟦RUMUNIA

Rumunia może w 2026 roku zebrać rekordowe 13,86 mln ton pszenicy. Prognoza Argus opiera się na oczekiwanej średniej wydajności 5,9 t/ha oraz rekordowej powierzchni upraw na poziomie 2,35 mln ha. Najlepiej wyglądają plantacje na południowym wschodzie kraju, w rejonach bliskich portowi w Konstancy, gdzie opady były wyraźnie korzystniejsze niż na zachodzie. Wilgotna pogoda i niższe temperatury poprawiły potencjał plonowania, choć mogą opóźnić start żniw. Ryzykiem pozostają grad, silne deszcze i lokalne wyleganie zbóż. Dobre perspektywy Rumunii są ważne dla całego rynku unijnego, ponieważ kraj ten pozostaje jednym z kluczowych eksporterów pszenicy przez Morze Czarne.

🟦UKRAINA

Warunki pogodowe na Ukrainie pozostają korzystne dla upraw. Umiarkowane temperatury i regularne opady zapewniły większości plantacji dobry poziom wilgoci glebowej. Lokalne problemy występują na zachodzie i północy kraju, gdzie nadmiar opadów zwiększa ryzyko chorób grzybowych i zachwaszczenia. Ministerstwo Gospodarki utrzymuje prognozę zbiorów zbóż na poziomie 60–61 mln ton, w tym 22–23 mln ton pszenicy oraz do 32 mln ton kukurydzy. Ukraina pozostaje więc na dobrej drodze do utrzymania silnej pozycji eksportowej w sezonie 2026/27.

🟦ROSJA

W Rosji rośnie ryzyko niedoboru oleju napędowego przed żniwami. Problemy z dostępnością paliwa zgłaszane są już w około 25 regionach, szczególnie na południu kraju, gdzie koncentruje się produkcja zbóż. W niektórych miejscach ceny hurtowe wzrosły niemal dwukrotnie, a dostawcy nie gwarantują terminów ani wolumenów. Deficyt diesla może opóźnić zbiory, zwiększyć koszty transportu ziarna i pogorszyć jakość części plonów. Jednym z powodów problemów są uszkodzenia rosyjskich mocy rafineryjnych, które ograniczają produkcję paliw. To czynnik, który rynek będzie uważnie obserwował w trakcie startu rosyjskiej kampanii żniwnej.

🟦ŚWIAT

Futures na zboża i oleje roślinne spadły po informacjach o możliwym ponownym otwarciu cieśniny Ormuz. Rynek zaczął zdejmować część premii wojennej, która wcześniej podbijała ceny energii, nawozów i transportu. Na CBOT kukurydza i pszenica traciły około 0,7%, olej sojowy spadł o około 1%, a soja pozostała blisko poprzednich poziomów. Malejące ryzyko zakłóceń w dostawach paliw i nawozów jest korzystne dla kosztów produkcji rolnej, ale rynek nadal pozostaje wrażliwy na każdy komunikat dotyczący USA, Iranu i bezpieczeństwa szlaków handlowych.

🟦KANADA

Kanada w kwietniu wyeksportowała 780 tys. ton kanoli, wyraźnie mniej niż w marcu, kiedy wysyłki wyniosły 1,01 mln ton. Wynik był także niższy niż rok wcześniej i poniżej oczekiwań rynku, który zakładał eksport powyżej 1 mln ton. Największym odbiorcą pozostały Chiny z wolumenem 452 tys. ton, jednym z najwyższych w ostatnich dwunastu miesiącach. Dużo słabiej wyglądał natomiast eksport do Japonii, gdzie dostawy spadły do 34 tys. ton wobec 269 tys. ton miesiąc wcześniej. Od początku sezonu 2025/26 Kanada wyeksportowała 6,06 mln ton kanoli. Najważniejszymi rynkami pozostają UE, Chiny i Japonia, ale struktura sprzedaży zmienia się: rośnie znaczenie Europy, a dostawy do Chin są nadal niższe niż rok wcześniej.

🟦PAKISTAN

Pakistan widzi w soi szansę na zmniejszenie zależności od importu olejów roślinnych. Rozwój krajowej produkcji mógłby według lokalnych przedstawicieli branży ograniczyć wydatki importowe nawet o 3,4 mld USD rocznie. W sezonie 2024/25 Pakistan sprowadził olej sojowy za około 344 mln USD oraz ponad 2 mln ton soi, wykorzystywanej głównie w sektorze paszowym i drobiarskim. Największą pozycją w imporcie pozostaje jednak olej palmowy – w roku finansowym 2025 jego zakupy szacowane są na 3,21 mln ton o wartości około 3,4 mld USD. Dla rynku soi oznacza to potencjał wzrostu, ale także dużą barierę cenową, ponieważ olej palmowy pozostaje tańszym wyborem dla konsumentów.

🟦USA/BRAZYLIA

USA rozważają wprowadzenie dodatkowego 25% cła na większość towarów importowanych z Brazylii. Propozycja USTR jest efektem dochodzenia dotyczącego brazylijskiej polityki handlowej, w tym regulacji cyfrowych, preferencji celnych, dostępu do rynku etanolu, ochrony własności intelektualnej i działań przeciwko nielegalnemu wylesianiu. Dla rynku agro temat jest istotny, ponieważ Brazylia jest jednym z najważniejszych globalnych eksporterów soi, kukurydzy, cukru, mięsa i etanolu. Ewentualne cła mogą zwiększyć napięcia handlowe między dwoma rolniczymi gigantami i pośrednio wpłynąć na przepływy surowców.

🟦BRAZYLIA

Brazylijski sektor soi pozostaje bardzo mocny, a produkcja oleju sojowego ma osiągnąć rekordowy poziom. Jednocześnie sytuacja finansowa części rolników pogarsza się. Problematyczne zadłużenie w kredytach rolnych wzrosło w ciągu dwóch lat ponad czterokrotnie, do 171,2 mld reali, a udział trudnych długów zwiększył się z 5,5% do 19,6%. Liczba aukcji przejętych gospodarstw wzrosła w 2025 roku do 14 219, czyli o 30% r/r. Rolników uderzają niższe ceny zbóż, wysokie koszty produkcji, bardzo wysokie stopy procentowe i nieprzewidywalna pogoda. To ważny sygnał: Brazylia pozostaje potęgą produkcyjną, ale presja finansowa w gospodarstwach może wpływać na decyzje zasiewowe w kolejnych sezonach.

🟦STREFA WIEDZY

Podejmowanie świadomych decyzji dotyczących handlu/obrotu zbożami to klucz do optymalizacji zysków i stabilności finansowej gospodarstw i przedsiębiorstw. Ceny pszenicy, kukurydzy i rzepaku w Polsce nie są ustalane przypadkowo – wpływa na nie szereg czynników, w tym notowania giełdowe, globalna podaż i popyt, kursy walut oraz sytuacja makroekonomiczna.

Mapa rynku. Oleiste. Soja. Cz. II

🟦Od ziarna do śruty i oleju – gdzie naprawdę powstaje wartość na rynku soi?

W poprzedniej części pokazaliśmy, gdzie produkuje się soję, kto ją eksportuje i dlaczego Brazylia, USA, Argentyna oraz Chiny tworzą najważniejszy układ sił na światowym rynku. Dziś wykonamy kolejny krok i przyjrzymy się temu, co dzieje się z ziarnem po zbiorach. Bo prawda jest taka, że najciekawsza część historii soi zaczyna się dopiero wtedy, gdy trafia ona do tłoczni.

W przeciwieństwie do pszenicy czy kukurydzy soja bardzo rzadko jest konsumowana bezpośrednio w formie surowego ziarna. Jej główną wartością jest przerób. To właśnie w zakładach tłuszczowych z jednej tony soi powstają dwa strategiczne produkty: śruta sojowa oraz olej sojowy.

W uproszczeniu można przyjąć, że z jednej tony soi uzyskuje się około 78-80% śruty oraz 18-20% oleju. Oznacza to, że rynek soi jest w rzeczywistości jednocześnie rynkiem białka i tłuszczu. To właśnie dlatego ceny soi zależą nie tylko od sytuacji na rynku paszowym, ale również od rynku olejów roślinnych, energii i biopaliw.

Kto przerabia najwięcej soi?

Patrząc na światowy rynek łatwo zauważyć, że największy producent nie zawsze jest największym przetwórcą.

Brazylia produkuje około 186 mln ton soi, ale na eksport wysyła aż 117,5 mln ton ziarna. Kraj przerabia około 65 mln ton, czyli niewiele ponad jedną trzecią własnej produkcji. Brazylijski model biznesowy opiera się przede wszystkim na sprzedaży surowca, głównie do Chin.

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w USA. Amerykanie produkują około 120mln ton soi, ale aż 74 mln ton trafia do krajowego przerobu. Eksport ziarna wynosi około 44 mln ton.

Jeszcze ciekawszym przypadkiem jest Argentyna. Kraj eksportuje jedynie około 6 mln ton ziarna, ale przerabia aż 43 mln ton. To właśnie dlatego Argentyna od wielu lat jest światową potęgą w eksporcie śruty i oleju sojowego. Można powiedzieć, że podczas gdy Brazylia sprzedaje światu głównie soję, Argentyna sprzedaje efekty jej przetworzenia.

Śruta – niewidzialny fundament światowej produkcji mięsa

Dla przeciętnego konsumenta soja kojarzy się przede wszystkim z olejem. Dla rynku rolnego najważniejszym produktem pozostaje jednak śruta sojowa.

Największym producentem śruty są Chiny(87 mln t), potem USA (59 mln t), następnie Brazylia (50 mln t) oraz Argentyna (33 mln t). Jednak dopiero analiza eksportu pokazuje prawdziwy układ sił.

USA eksportują zaledwie około 19,7 mln t śruty. Brazylia około 26,9 mln t. Argentyna natomiast eksportuje aż 29,4 mln t.

To właśnie dlatego ceny śruty sojowej na świecie są tak silnie uzależnione od sytuacji gospodarczej i politycznej Argentyny. Problemy logistyczne na rzece Paraná, strajki portowe czy zmiany podatków eksportowych natychmiast odbijają się na globalnym rynku paszowym.

Największym importerem śruty sojowej pozostaje Unia Europejska, która sprowadza około 20 mln ton rocznie. Dalej znajdują się Wietnam (6,85 mln t), Indonezja (6,7 mln t), Filipiny (3,35 mln t), Tajlandia (3,25 mln t) czy Meksyk (3 mln t).

To pokazuje bardzo ważną zależność. Kraje rozwijające produkcję drobiu, trzody chlewnej i akwakultury potrzebują coraz większych ilości białka paszowego. W praktyce oznacza to rosnący popyt na śrutę sojową.

Olej – żywność, energia i biopaliwa

Drugim produktem przerobu jest olej sojowy. Jeszcze kilkanaście lat temu był on przede wszystkim surowcem spożywczym. Dziś coraz większą rolę odgrywa sektor energetyczny.

Największym producentem oleju sojowego są Chiny(21 mln t), za nimi USA( 14,8 mln t) później Brazylia (13,3 mln t), a tuż za nią Argentyna (8,6 mln t). Jednak różnice pojawiają się przy eksporcie. Największymi eksporterami oleju sojowego są Argentyna i Brazylia.

Brazylia eksportuje około 1,7 mln ton oleju, podczas gdy Argentyna aż 6,55 mln ton. Wynika to z faktu, że Brazylia coraz większą część produkcji zużywa wewnętrznie, szczególnie na potrzeby sektora biodiesla.

Podobny proces obserwujemy w USA. Rozwój produkcji odnawialnego diesla (Renewable Diesel) sprawił, że amerykański przemysł tłoczenia zaczął gwałtownie zwiększać moce przerobowe. W efekcie coraz większa część amerykańskiego oleju sojowego trafia do sektora paliwowego zamiast na eksport.

Największym importerem oleju sojowego są obecnie Indie (4,3 mln t), a następnie Kanada, Bangladesz, Maroko. Chiny, mimo ogromnego importu ziarna soi, importują relatywnie niewielkie ilości gotowego oleju, ponieważ większość produkują samodzielnie we własnych tłoczniach.

A gdzie w tym wszystkim jest Europa i Polska?

Unia Europejska znajduje się w specyficznej sytuacji. Importuje około 13,2 mln ton ziarna soi oraz ponad 20 mln ton śruty sojowej rocznie. Jednocześnie import oleju sojowego pozostaje relatywnie niewielki i wynosi około 0,6 mln ton.

Polska jest częścią tego systemu. Krajowy sektor paszowy zużywa ponad 3 mln ton śruty sojowej rocznie, głównie na potrzeby produkcji drobiu i trzody chlewnej. Oznacza to, że sytuacja w Argentynie, Brazylii czy USA ma bezpośredni wpływ na koszty produkcji mięsa i jaj również w Polsce.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE

Brazylia pozostaje królem eksportu ziarna. USA coraz mocniej stawiają na krajowy przerób, napędzany przez sektor biopaliw. Argentyna pozostaje światową stolicą eksportu śruty i oleju sojowego. Chiny importują ziarno i same produkują śrutę oraz olej. Unia Europejska natomiast pozostaje jednym z największych importerów białka paszowego na świecie.

Dla polskiego rolnika i uczestnika rynku agro najważniejszy wniosek jest prosty: ceny śruty sojowej nie zależą wyłącznie od wielkości zbiorów soi. Coraz większe znaczenie mają marże tłoczenia, popyt na biodiesel, polityka energetyczna USA, eksport Argentyny oraz zapotrzebowanie rozwijających się krajów Azji na białko paszowe. Dlatego obserwując rynek soi warto patrzeć nie tylko na pola uprawne, ale również na tłocznie, rafinerie biopaliw i światowy handel śrutą oraz olejami roślinnymi. To właśnie tam coraz częściej zaczyna się historia cen, które później widzimy w europejskich mieszalniach pasz i na rynku rzepaku.

Chcemy, aby ta strefa była interaktywna i odpowiadała na realne potrzeby naszych czytelników. Masz temat, który chcesz lepiej zrozumieć? Chcesz, abyśmy przyjrzeli się konkretnej kwestii związanej z handlem, analizą cen czy zarządzaniem ryzykiem?

Napisz do nas i zaproponuj temat do omówienia! Możesz zostawić komentarz, wysłać wiadomość lub odpowiedzieć na ten post. Najciekawsze pytania i tematy trafią do kolejnych edycji Strefy Wiedzy, a my postaramy się je omówić w sposób prosty, praktyczny i dostosowany do realiów rynkowych.

Share

„Właściwe ceny nie gwarantują zysków w danym roku, ale niewłaściwe ceny niemal na pewno gwarantują ostateczne straty.” - Warren Buffett

W dzisiejszej publikacji:

Patrzymy na rynek tuż przed czerwcowym raportem WASDE, który może nadać kierunek notowaniom zbóż i oleistych na kolejne tygodnie. Pszenica po mocnej przecenie próbuje złapać równowagę w okolicach 200 EUR/t na MATIF, ale zbliżające się żniwa, poprawa pogody w USA i duża podaż z regionu Morza Czarnego nadal ograniczają potencjał wzrostowy. Rzepak pozostaje dużo mocniejszy niż zboża, bo europejski bilans importowy jest napięty, a ceny olejów roślinnych wciąż reagują na nerwowe ruchy ropy i sytuację na Bliskim Wschodzie. W tle mamy też ważne sygnały z Rumunii, Chin, USA, UE, Argentyny, Egiptu i rynku nawozów, które pokazują, że globalny rynek coraz mocniej wraca do gry podaży, kosztów i konkurencyjności eksportowej.

Jesteśmy tuż przed czerwcowym raportem WASDE, który może nadać rynkom rolnym nowy kierunek na kolejne tygodnie. Po ostatnich spadkach na giełdach pszenica i kukurydza próbują odbijać i przechodzą w fazę większej stabilizacji. Rzepak pozostaje natomiast relatywnie mocny, wciąż wspierany przez rynek olejów roślinnych, które reagują nie tylko na własne fundamenty, ale także na zmienność ropy naftowej. A ropa co chwilę dynamicznie zmienia kierunek notowań, ponieważ konflikt wojenny na Bliskim Wschodzie nadal podtrzymuje wysoką premię geopolityczną i nerwowość na szerokim rynku surowców.

🟦Pszenica próbuje złapać równowagę

Pszenica wraca w tym tygodniu do centrum uwagi, bo jesteśmy tuż przed czerwcowym raportem WASDE, a rynek po mocnej przecenie próbuje złapać równowagę. Na MATIF wrześniowy kontrakt obronił psychologiczny poziom 200 EUR/t i odbił w okolice 203–204 EUR/t. Podobne odreagowanie widzieliśmy w Chicago. Na wykresie widać więc klasyczny układ: najpierw szybki zjazd po majowych szczytach, później zatrzymanie spadków i próba technicznego odbicia. Na razie jednak bardziej wygląda to na oddech po wyprzedaży niż początek nowej fali wzrostowej.

Jeszcze kilka tygodni temu rynek miał więcej argumentów po stronie kupujących. Majowy WASDE pokazał niższą produkcję pszenicy na przyszły sezon, a w USA pojawiały się obawy o kondycję upraw. To pozwoliło cenom utrzymywać się wyżej. Ale pogoda w Stanach zaczęła się poprawiać, a inwestorzy bardzo szybko zdjęli z rynku część premii pogodowej. Innymi słowy, obawy były, ale rynek nie dostał na razie potwierdzenia, że przełożą się one na realny, duży ubytek podaży.

Dzisiaj najważniejsze jest to, że półkula północna wchodzi w żniwa. To moment, w którym rynek przestaje handlować wyłącznie prognozami, a zaczyna patrzeć na realny napływ ziarna. W południowej Francji ruszyły już zbiory jęczmienia, a Niemcy powinny wejść w pierwsze prace żniwne w najbliższych dniach. Do tego dochodzi Morze Czarne, które nadal pozostaje kluczowym punktem odniesienia dla światowego handlu pszenicą. Jeżeli Rosja, Ukraina i pozostali eksporterzy z regionu potwierdzą dużą podaż, będzie to dalej ograniczać potencjał wzrostowy cen w Europie.

Również w samej Europie nie widać obecnie mocnego impulsu do budowania trwałej premii. Coceral podniósł prognozy zbiorów pszenicy miękkiej w UE i Wielkiej Brytanii, wskazując na dobre warunki w Niemczech i Europie Południowo-Wschodniej. Wcześniejsze upały we Francji były dla rynku ważnym sygnałem ostrzegawczym, ale na ten moment nie zmieniły całego obrazu bilansu w sposób, który uzasadniałby silniejszy ruch cen w górę.

Tabela średnich miesięcznych cen pszenicy na MATIF dobrze pokazuje, w jakim miejscu jesteśmy dzisiaj. Aktualna cena w okolicach 203 EUR/t nie wygląda już tak ekstremalnie nisko, jeśli porównamy ją z okresem sprzed 2021 roku, ale na tle ostatnich kilku sezonów jest to nadal jeden z niższych poziomów. Z drugiej strony obecny poziom jest już dużo bliższy temu, co widzieliśmy w 2025 roku oraz w latach wcześniejszych, przed okresem największych zawirowań cenowych. Innymi słowy, pszenica przestała być droga względem ostatnich lat, ale nie jest też historycznie „ekstremalnie tania” w ujęciu długoterminowym. Bardziej można powiedzieć, że rynek wrócił do strefy niższych cen.

Wykres sezonowości dodaje do tego jeszcze jeden ważny element.

Zbliżamy się do żniw na półkuli północnej, a to zazwyczaj okres, w którym rynek zaczyna mocniej dyskontować napływ nowej podaży. W ujęciu sezonowym ceny pszenicy często słabną właśnie wiosną i na początku lata, kiedy ryzyko pogodowe stopniowo ustępuje miejsca realnym zbiorom. W tym roku ten schemat również jest widoczny: po odbiciu wiosną rynek ponownie zatrzymał się w okolicach 200 EUR/t i próbuje znaleźć równowagę.

Na tle ostatnich pięciu lat obecna ścieżka cenowa pozostaje wyraźnie poniżej średniej. Trzeba jednak pamiętać, że ta średnia jest mocno zawyżona przez wyjątkowo drogi 2022 rok. Dlatego bardziej praktycznym punktem odniesienia jest dla nas 2025 rok — i tutaj widać, że dzisiejsze ceny są bardzo zbliżone do poziomów z poprzedniego sezonu. To ważna obserwacja: rynek nie tworzy dziś nowego, skrajnie niskiego poziomu, ale porusza się w rejonie, który w ostatnim roku był już testowany.

Krótkoterminowe średnie ceny pszenicy również bardzo mocno się spłaszczyły.

Cena spot około 203 EUR/t, średnia tygodniowa to 202 EUR/t, średnia kwartalna również znajduje się w okolicach 202 EUR/t, a średnie z półrocza i roku są nawet nieco niższe — odpowiednio około 197 i 195 EUR/t. To pokazuje, że rynek od dłuższego czasu porusza się blisko jednej strefy cenowej i nie ma obecnie wyraźnego impulsu do mocnego wybicia w górę lub w dół.

W praktyce poziom 200 EUR/t stał się dla pszenicy na MATIF psychologicznym benchmarkiem. To nie jest tylko okrągła liczba na wykresie, ale punkt odniesienia dla całego rynku: producentów, eksporterów, przetwórców i funduszy. Dlatego ostatnie zejście notowań w okolice 200 EUR/t było tak ważne. Utrzymanie tego poziomu i późniejsze odbicie pokazały, że rynek nie jest jeszcze gotowy na głębszą przecenę bez dodatkowego impulsu fundamentalnego.

Jednocześnie porównanie z dłuższymi średnimi pokazuje, że dzisiejsze ceny są niskie względem ostatnich kilku lat. Średnia 5-letnia wynosi około 247 EUR/t, a 10-letnia około 219 EUR/t, czyli wyraźnie powyżej obecnych notowań. Trzeba jednak pamiętać, że szczególnie średnia 5-letnia jest mocno podbita przez wyjątkowo drogi okres po 2021 roku.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Ostatnie odbicie pokazuje, że kupujący nie chcą jeszcze dopuścić do głębszej przeceny, ale trudno mówić o silnym trendzie wzrostowym.

Ceny są wyraźnie niższe niż w latach 2022–2024 i bardziej przypominają poziomy z poprzedniego sezonu. Zbliżające się żniwa, poprawa pogody w USA oraz oczekiwana duża podaż z regionu Morza Czarnego nadal ograniczają potencjał wzrostowy.

🟦Rzepak trzyma się mocno. Przy 528 EUR/t rynek nadal wycenia napięty bilans i drogie oleje

W przypadku rzepaku obraz jest wyraźnie inny niż przy pszenicy. Cena na poziomie 528 EUR/t, należy do jednych z wyższych poziomów obserwowanych w ostatnich latach. Oczywiście nie jesteśmy już w ekstremach z 2022 roku, kiedy rynek żył szokiem wojennym, kryzysem energetycznym i bardzo wysoką zmiennością. Ale patrząc szerzej, obecny poziom nadal jest wysoki. W tabeli dominuje kolor zielony, co oznacza, że w wielu historycznych miesiącach ceny były niższe niż dzisiaj. To dobrze pokazuje, że rzepak pozostaje relatywnie mocny, szczególnie na tle zbóż.

Za tą siłą stoi kilka elementów. Po pierwsze, europejski bilans rzepaku nadal nie wygląda komfortowo. Według danych Komisji Europejskiej import rzepaku do UE od początku sezonu 2025/26 wyniósł 4,89 mln ton i jest o 29% niższy niż rok wcześniej. Największymi dostawcami pozostają Australia z wolumenem 1,76 mln ton oraz Ukraina z 1,53 mln ton, ale oba kierunki dostarczają mniej niż przed rokiem. To oznacza, że Europa nie ma tak dużej poduszki importowej jak wcześniej.

Po drugie, rzepak nadal korzysta z mocnego otoczenia na rynku olejów roślinnych. Oleje pozostają powiązane z ropą naftową, a ropa nadal bardzo nerwowo reaguje na sytuację na Bliskim Wschodzie. Informacje o czasowym uspokojeniu konfliktu między Iranem i Izraelem potrafią szybko obniżyć ceny energii, ale kolejne komunikaty geopolityczne równie szybko przywracają premię ryzyka. Dla rzepaku jest to ważne, bo droższa ropa i mocniejsze oleje roślinne wspierają cały kompleks oleistych, w tym rzepak na MATIF.

Widać to również na rynku kanoli. Wsparciem dla kanoli był wzrost oleju sojowego w Chicago, natomiast presję chwilowo wywierały niższe ceny ropy oraz słabszy olej palmowy. Dodatkowo pogoda w Kanadzie nieco się poprawiła — deszcze i wyższe temperatury pomogły uprawom na preriach, choć część zasiewów nadal odbywa się pod presją krótkiego sezonu wegetacyjnego.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Dla nas najważniejszy wniosek jest taki, że rzepak pozostaje mocny nie dlatego, że rynek ignoruje presję sezonową, ale dlatego, że ma za sobą znacznie więcej argumentów wspierających niż pszenica czy kukurydza. Napięty bilans importowy UE, niższe dostawy z Australii i Ukrainy, mocne oleje roślinne oraz nerwowa ropa utrzymują ceny wysoko. Dlatego okolice 520–530 EUR/t na MATIF pokazują, że rzepak nadal jest rynkiem, w którym kupujący muszą płacić premię za dostępność surowca.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦RUMUNIA

Nowy sezon na rynku rzepaku w regionie Morza Czarnego, Dunaju i Bałkanów rozpoczyna się pod znakiem rosnącego znaczenia przetwórstwa oraz produktów o wyższej wartości dodanej. Coraz większą rolę odgrywa produkcja biodiesla i olejów roślinnych, podczas gdy handel samym surowcem stopniowo traci na znaczeniu.

Największym beneficjentem tych zmian pozostaje Rumunia. Prognozy wskazują na rekordowe zbiory rzepaku na poziomie około 2,6 mln ton, a eksport może osiągnąć najwyższy poziom w historii. Silny popyt ze strony europejskich zakładów przetwórczych oraz sektora biopaliw sprawia, że rumuński rzepak cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem odbiorców. Dodatkowym wsparciem pozostają niepewność na rynku energii oraz polityka klimatyczna UE, które zwiększają znaczenie surowców wykorzystywanych do produkcji biodiesla.

Pomimo zbliżających się żniw ceny rzepaku pozostają stabilne, a uczestnicy rynku koncentrują się obecnie na warunkach pogodowych i potencjalnej wielkości zbiorów.

🟦CHINY

W maju Chiny zaimportowały 11,79 mln ton soi, co oznacza spadek o ponad 15% w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Wynik ten okazał się jednak lepszy od oczekiwań rynku.

Na dane wpłynęły przede wszystkim zmiany logistyczne i skrócenie czasu odpraw celnych w chińskich portach. Część dostaw, które wcześniej były opóźnione, została zaksięgowana właśnie w maju. W efekcie spadek importu nie oznacza osłabienia popytu, lecz raczej przejściowe zaburzenia w przepływie towarów.

Łączny import soi od początku roku pozostaje praktycznie na poziomie ubiegłego sezonu, a analitycy spodziewają się, że w kolejnych miesiącach Chiny nadal będą sprowadzać od 10 do 11 mln ton miesięcznie. Potwierdza to utrzymującą się wysoką aktywność sektora paszowego oraz produkcji białka zwierzęcego.

🟦USA

Amerykański eksport pszenicy zakończył sezon 2025/26 bardzo mocnym akcentem. Łączny wolumen eksportu osiągnął 23,7 mln ton, co oznacza wzrost o niemal 15% rok do roku i najlepszy wynik od pięciu lat.

Sukces ten jest szczególnie istotny w warunkach silnej konkurencji ze strony eksporterów z regionu Morza Czarnego. Amerykańska pszenica pozostała konkurencyjna cenowo mimo wysokich kosztów logistyki i niestabilnej sytuacji geopolitycznej. Ponad 55 krajów kupowało amerykańskie ziarno w zakończonym sezonie, a sprzedaż nowego zbioru już przekroczyła 3 mln ton.

Rosnące koszty frachtu morskiego, związane z napięciami na Bliskim Wschodzie, mogą dodatkowo poprawić pozycję amerykańskich eksporterów na niektórych rynkach, zwłaszcza w Ameryce Łacińskiej.

🟦ARGENTYNA

Argentyna w ostatnich miesiącach wyraźnie skoncentrowała się na przetwórstwie soi. Wraz z rozpoczęciem przerobu nowego zbioru wzrósł eksport śruty i oleju sojowego, podczas gdy eksport produktów słonecznikowych wyraźnie osłabł.

Sprzedaż nasion słonecznika, oleju słonecznikowego i śruty słonecznikowej spadła do kilkumiesięcznych minimów. Jednocześnie eksport śruty sojowej wzrósł o 17%, a oleju sojowego o 12%.

Eksperci podkreślają jednak, że nie oznacza to trwałego odwrotu od sektora słonecznikowego. Argentyna nadal dysponuje znacznymi możliwościami przetwórczymi i w kolejnych miesiącach może ponownie zwiększyć podaż produktów słonecznikowych. Dla Ukrainy oznacza to utrzymanie silnej konkurencji zarówno na rynku indyjskim, jak i europejskim.

🟦EGIPT

Egipt kontynuuje działania mające na celu ograniczenie zależności od importu zbóż. W bieżącym sezonie państwo zakupiło już ponad 4,3 mln ton pszenicy od krajowych producentów, realizując większość planu zakupowego.

Kluczową rolę odegrały zachęty finansowe dla rolników, gwarantowane ceny skupu oraz inwestycje w infrastrukturę magazynową. W ciągu ostatniej dekady pojemność egipskich silosów wzrosła trzykrotnie, co pozwoliło ograniczyć straty po zbiorach.

Mimo tych sukcesów Egipt pozostanie jednym z największych importerów pszenicy na świecie ze względu na bardzo wysokie krajowe zużycie, przekraczające 20 mln ton rocznie.

🟦NAWOZY

Jednym z najważniejszych wydarzeń ostatnich tygodni jest gwałtowny spadek cen nawozów azotowych. Ceny mocznika obniżyły się o ponad 30% względem szczytów osiągniętych po wybuchu konfliktu między Izraelem a Iranem.

Na początku konfliktu obawy o transport przez Cieśninę Ormuz doprowadziły do gwałtownego wzrostu cen nawozów i zbóż. Obecnie rynek stopniowo odrabia wcześniejsze wzrosty dzięki złagodzeniu ograniczeń eksportowych w Chinach, zwiększeniu produkcji w Azji oraz poprawie sytuacji logistycznej.

Spadek cen nawozów wywiera presję również na rynek zbóż. Dodatkowym czynnikiem są korzystne warunki pogodowe w USA oraz rozpoczęcie żniw na półkuli północnej, które zwiększają globalną podaż.

Choć ryzyko geopolityczne nie zniknęło całkowicie, rynek coraz wyraźniej wraca do fundamentów opartych na podaży, popycie i perspektywach produkcyjnych.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE

Obecnie dominującym czynnikiem na światowych rynkach rolnych jest rosnąca podaż i stopniowy spadek kosztów produkcji. Rekordowe perspektywy dla rumuńskiego rzepaku, bardzo dobre wyniki eksportowe USA, zwiększona produkcja pszenicy w Egipcie oraz gwałtowna korekta cen nawozów tworzą środowisko sprzyjające dalszej presji na ceny zbóż i części oleistych. Wyjątkiem pozostaje rynek rzepaku, gdzie silny popyt ze strony sektora biopaliw nadal wspiera notowania.

Share

„Dobre decyzje wynikają z dobrych informacji, ale najlepsze z właściwej interpretacji informacji.” — Peter Drucker

W dzisiejszej publikacji:

Pokazujemy, dlaczego rynek oleistych nie daje się sprowadzić do prostego wniosku: „większa produkcja oznacza niższe ceny”. Analizujemy rzepak i kanolę w kontekście nowych prognoz USDA, pogody w Australii, przerobu w Ukrainie, popytu tłoczni w UE i Polsce oraz wpływu ropy i biopaliw. W części newsowej sprawdzamy najważniejsze sygnały z UE, Ukrainy, Maroka, USA, Chin i Rosji, a w Strefie Wiedzy rozpoczynamy mapę rynku soi — surowca, bez którego trudno zrozumieć cały globalny kompleks oleistych.

W pierwszym prognostycznym raporcie na sezon 2026/27 USDA zobaczyliśmy wyraźny wzrost globalnej podaży roślin oleistych. Rynek powoli zaczyna więc przechodzić z analizowania końcówki starego sezonu do układania bilansu nowych zbiorów. Równolegle swoje wewnętrzne prognozy zaczynają publikować krajowe agencje i instytucje, co pozwala coraz lepiej ocenić, jak może wyglądać produkcja surowców w poszczególnych krajach. W przypadku oleistych sama podaż to jednak tylko część układanki. Cały kompleks pozostaje mocno powiązany z rynkiem ropy, biopaliwami. A ponieważ ropa nadal pozostaje niestabilna, jej wpływ na wyceny oleistych, w tym rzepaku i kanoli, pozostaje jednym z ważniejszych czynników rynkowych.

🟦Rzepak i kanola: ceny trzymają trend, mimo że bilans wygląda pozornie wygodniej

Rzepak i kanola patrzą szerzej: na zapasy początkowe, pogodę, popyt na biopaliwa, ceny ropy, marże tłoczni, eksport z Ukrainy, produkcję w Australii i Kanadzie oraz rosnące zapotrzebowanie przemysłu przetwórczego.

Zarówno rzepak na MATIF, jak i kanola na ICE weszły w mocny trend wzrostowy po dołku z końca 2025 roku. Rzepak MATIF odbił z rejonu ok. 435 EUR/t do ponad 520 EUR/t, a kanola na ICE przesunęła się z okolic 620 CAD/t w stronę 770–780 CAD/t.

Według USDA światowa produkcja rzepaku w sezonie 2026/27 ma wzrosnąć o ok. 1,4 mln t rok do roku. To wzrost, ale raczej umiarkowany, szczególnie jeśli zestawimy go z rosnącym przerobem i popytem na oleje roślinne. Co ważne, część komfortu globalnego bilansu pochodzi nie tyle z bardzo dużego przyrostu nowej produkcji, ile z relatywnie wygodniejszego bilansu początkowego. Innymi słowy, świat wchodzi w nowy sezon z pewną poduszką zapasów, ale niekoniecznie z takim nadmiarem nowego rzepaku, który sam w sobie miałby złamać ceny.

Do tego dochodzi pogoda. Najbardziej czytelny sygnał ostrzegawczy pojawił się w Australii. ABARES prognozuje spadek produkcji kanoli o 20% do 6,2 mln t, przy jednoczesnym ograniczeniu areału o 6%. Problemem są nierówne opady, niski poziom wilgoci glebowej, ryzyko zimowej suszy oraz słabsze perspektywy plonów. Szczególnie ważne są tu Nowa Południowa Walia, Queensland oraz Australia Zachodnia, czyli kluczowy region dla tamtejszej kanoli. To pokazuje, że globalna podaż oleistych może być większa, ale regionalnie rynek nadal pozostaje bardzo wrażliwy.

Ukraina wygląda lepiej produkcyjnie, ale tu również obraz nie jest jednoznacznie spadkowy dla cen. UGA prognozuje zbiory rzepaku na poziomie ok. 3,4 mln t, wobec 3,2 mln t rok wcześniej. Jednocześnie eksport ma wynieść tylko ok. 1,9 mln t, ponieważ coraz większa część surowca zostanie przerobiona w kraju. To bardzo ważna zmiana strukturalna. Ukraina nie jest już tylko źródłem nasion dla europejskich tłoczni. Coraz mocniej przesuwa się w stronę krajowego przetwórstwa, co ogranicza ilość surowca dostępnego na eksport.

W Unii Europejskiej prognozy są relatywnie dobre. Komisja Europejska prognozuje produkcje rzepaku na poziomie ok. 20,85 mln t ( w tym 3,66 mln t Polska), czyli wyraźnie powyżej słabszych lat z początku dekady. Taki wynik teoretycznie powinien chłodzić ceny. Problem w tym, że Europa jest jednocześnie dużym konsumentem i dużym centrum przerobu. Rzepak nie trafia na rynek jako samotne ziarno, trafia do tłoczni, które produkują olej rzepakowy i śrutę rzepakową. Dopóki popyt na przerób pozostaje silny, sama większa produkcja nie musi oznaczać dużej presji spadkowej.

Polska jest tu dobrym przykładem. Produkcja rzepaku według pokazanych prognoz ma wzrosnąć tylko lekko, do ok. 3,66 mln t. To nie jest skok, który rozwiązuje problem surowcowy krajowego przetwórstwa. Wręcz przeciwnie — zapotrzebowanie może rosnąć szybciej niż krajowa podaż. Szczególnie że na mapie popytu pojawia się nowy, duży element: inwestycja Orlenu w tłocznię rzepaku w Kętrzynie. Zakład ma przerabiać ok. 500 tys. t rzepaku rocznie i produkować ok. 200 tys. t oleju na potrzeby niskoemisyjnych biopaliw. To oznacza dodatkowy, strukturalny popyt na krajowy surowiec, a więc kolejny argument za tym, że polski bilans rzepaku nie będzie nadmiernie komfortowy.

Nie można też zapominać o ropie. Kompleks oleistych jest mocno powiązany z rynkiem energii, ponieważ oleje roślinne są wykorzystywane w produkcji biopaliw. Droga i niestabilna ropa zwiększa znaczenie biodiesla oraz HVO, a to wspiera popyt na olej rzepakowy, sojowy i inne oleje roślinne. Jeżeli olej rzepakowy utrzymuje mocną pozycję, tłocznie mają większą motywację do zakupu surowca, a to przenosi się na ceny nasion.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Dlatego obecna sytuacja na rynku rzepaku i kanoli jest bardziej złożona niż prosty wniosek: „produkcja rośnie, więc ceny powinny spadać”. Produkcja faktycznie rośnie, ale popyt również. Australia pokazuje ryzyko pogodowe. Ukraina ogranicza eksport nasion przez większy przerób krajowy. Polska ma ograniczony wzrost produkcji i rosnące zapotrzebowanie tłoczni. UE nadal potrzebuje surowca do przerobu. A ropa i biopaliwa pozostają ważnym wsparciem dla całego kompleksu oleistych.

Na dziś wykres mówi więc jasno: rynek rzepaku i kanoli pozostaje w trendzie wzrostowym, a fundamenty nie dają jeszcze mocnego argumentu za głęboką przeceną. Oczywiście wysokie zapasy początkowe i lepsze prognozy produkcji mogą ograniczać tempo dalszych wzrostów. Ale dopóki pogoda, ropa, biopaliwa i przerób pracują po stronie popytu, rzepak pozostaje rynkiem, na którym „większa produkcja” nie oznacza automatycznie „tańszego surowca”.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦UE

Dane Komisji Europejskiej pokazują, że od początku sezonu 2025/26 UE zaimportowała 12,4 mln ton soi, czyli o 7% mniej niż rok wcześniej. W ostatnim tygodniu dostawy mocno wzrosły, głównie dzięki Brazylii, która pozostaje największym dostawcą soi do Europy.

Znacznie ważniejszy dla rynku oleistych jest jednak rzepak. Import rzepaku do UE wyniósł 4,8 mln ton i jest aż o 28% niższy niż rok temu. Największymi dostawcami pozostają Australia i Ukraina, ale oba kierunki notują wyraźnie mniejsze wolumeny. To też tłumaczy, dlaczego rzepak i kanola pozostają relatywnie mocne, mimo oczekiwanego wzrostu globalnej produkcji.

Import śruty sojowej do UE wyniósł 16,7 mln ton, również o 7% mniej rok do roku. Ostatni tydzień przyniósł jednak silny wzrost dostaw z Brazylii i Argentyny. Dla rynku paszowego oznacza to, że presja na śrutę sojową może utrzymywać się, zwłaszcza jeśli globalna podaż pozostanie wysoka.

🟦UKRAINA

Na Ukrainie ceny słonecznika zaczęły spadać, ponieważ coraz więcej zakładów przetwórczych zatrzymuje pracę na przeglądy techniczne i przygotowania do nowego sezonu rzepaku. Mniejsza liczba aktywnych kupujących od razu przełożyła się na słabszy popyt i niższe ceny skupu.

W ostatnim tygodniu ceny słonecznika o zawartości oleju 50% spadły o 200–300 UAH/t, do poziomu 31 300–33 000 UAH/t, czyli około 630–660 USD/t. Przetwórcy nie chcą już płacić wysokich premii za większe partie, ponieważ zgromadzili wystarczające zapasy, kupując surowiec mniejszymi wolumenami.

Rynek oleju słonecznikowego pozostaje stabilny, ale bez wyraźnych impulsów wzrostowych. Aktywne dostawy z Argentyny zwiększają konkurencję. Dodatkowo chłodna i wilgotna pogoda poprawia perspektywy nowych zbiorów słonecznika oraz rzepaku w Ukrainie i UE.

Ukraina przyspiesza oczyszczanie terenów rolnych z min i niewybuchów. To ważna informacja dla rynku rolnego, ponieważ dostępność bezpiecznych pól bezpośrednio wpływa na potencjał produkcyjny Ukrainy w kolejnych sezonach. Im szybciej ziemia wraca do użytkowania, tym większa szansa na odbudowę areału zasiewów i stabilizację podaży zbóż oraz oleistych.

🟦MAROKO

W porcie Casablanca narasta problem z rozładunkiem importowanego zboża. Przy nabrzeżach i na redzie czeka około ośmiu statków z pszenicą miękką, a rozładunki mają być prowadzone stopniowo między 4 a 15 czerwca. W kolejce znajdują się również jednostki z pszenicą durum, kukurydzą i komponentami paszowymi.

Problem wynika z przeciążenia logistyki portowej i ograniczonej dostępności transportu wewnętrznego, szczególnie w okresie świątecznym. Dla Maroka, które pozostaje silnie zależne od importu pszenicy, sprawność portów jest kluczowa dla stabilności cen żywności. Im dłużej statki czekają na rozładunek, tym większe ryzyko wzrostu kosztów w całym łańcuchu dostaw.

🟦USA/CHINY

Notowania soi na CBOT spadły trzecią sesję z rzędu. Głównym powodem są bardzo dobre warunki pogodowe na amerykańskim Midwest oraz brak większych zakupów amerykańskiej soi przez Chiny. Według USDA obsiano już 87% areału soi, a 66% upraw oceniono jako dobre lub bardzo dobre. Rynek wyraźnie pokazuje, że przy dobrej pogodzie w USA i słabszym popycie eksportowym trudno o mocniejszy impuls wzrostowy.

🟦USA

Stany Zjednoczone rozważają wprowadzenie dodatkowych ceł na import z Unii Europejskiej i 59 innych krajów. Proponowane stawki mają wynosić 10% lub 12,5%, w zależności od oceny działań danego kraju w zakresie ograniczania importu towarów wytwarzanych z wykorzystaniem pracy przymusowej.

Na liście znalazły się m.in. UE, Kanada, Meksyk, Chiny, Indie, Japonia, Turcja i Rosja. Dla rynku agro temat jest istotny, ponieważ nowe bariery handlowe mogą ponownie zwiększyć niepewność w globalnym handlu, wpływać na kursy walut i pośrednio oddziaływać na ceny surowców rolnych.

🟦ROSJA

Według ukraińskiego wywiadu w Rosji narasta problem degradacji ziem rolnych. Rocznie ma ulegać degradacji od 1,5 do 2 mln hektarów gruntów, co oznacza utratę potencjału produkcyjnego odpowiadającego około 4 mln ton zbóż. Pod zagrożeniem pustynnienia znajduje się nawet 84 mln hektarów ziem.

Dla rynku zbóż to temat długoterminowy, ale ważny. Rosja pozostaje jednym z największych eksporterów pszenicy na świecie, dlatego pogarszająca się jakość gleb może w kolejnych latach wpływać na koszty produkcji, stabilność plonów i potencjał eksportowy.

🟦STREFA WIEDZY

Podejmowanie świadomych decyzji dotyczących handlu/obrotu zbożami to klucz do optymalizacji zysków i stabilności finansowej gospodarstw i przedsiębiorstw. Ceny pszenicy, kukurydzy i rzepaku w Polsce nie są ustalane przypadkowo – wpływa na nie szereg czynników, w tym notowania giełdowe, globalna podaż i popyt, kursy walut oraz sytuacja makroekonomiczna.

Mapa rynku. Oleiste. Soja. Cz. I

Ostatnio pisaliśmy o roślinach oleistych i ich znaczeniu dla Unii Europejskiej oraz Polski. Dla polskiego rolnika najważniejszą z nich pozostaje oczywiście rzepak. To on jest widoczny na polach, to on trafia do krajowych tłoczni i to jego cena najczęściej budzi emocje w rozmowach o opłacalności produkcji. O rzepaku pisaliśmy już szerzej: jak naprawdę wygląda jego bilans, gdzie koncentruje się globalna produkcja, kto jest największym producentem, kto eksporterem i dlaczego ceny rzepaku nie zaczynają się ani w Polsce, ani nawet w samej Unii Europejskiej.

Rynek rzepaku nie żyje w próżni. Jest częścią większej układanki oleistych, w której liczą się nie tylko zbiory w Europie czy Kanadzie, ale także ceny soi, śruty sojowej, oleju sojowego, oleju palmowego, słonecznika, kanoli, biodiesla, pasz, kursów walut i decyzji politycznych. Dlatego pozostałych oleistych nie warto lekceważyć. Żeby lepiej zrozumieć, jak działa cały rynek, dziś przedstawiamy mapę rynku soi — rośliny, która w globalnym handlu rolno-spożywczym ma znaczenie absolutnie strategiczne.

Soja – roślina, która karmi świat i porusza giełdy

Soja zaczęła swoją historię daleko od wielkich giełd i portów eksportowych. Jej centrum pochodzenia to Azja Wschodnia, najczęściej wskazywane są północne i środkowe Chiny. Przez tysiące lat była tam rośliną żywnościową, wykorzystywaną w diecie człowieka: do tofu, mleka sojowego, sosu sojowego, fermentowanych produktów i tradycyjnych potraw. Dopiero znacznie później stała się tym, czym jest dzisiaj — globalnym surowcem przemysłowym, paszowym i olejowym.

To bardzo ważne rozróżnienie. Historycznie soja była rośliną spożywczą. Współcześnie jest przede wszystkim rośliną przemysłową i paszową. Jej znaczenie nie wynika tylko z tego, że daje olej. Wynika z tego, że daje jednocześnie olej i bardzo wartościowe białko. To właśnie białko jest kluczem do zrozumienia, dlaczego soja stała się tak ważna dla światowej produkcji mięsa, mleka, jaj i pasz.

Ziarno soi zawiera relatywnie dużo białka i umiarkowaną ilość tłuszczu. W uproszczeniu, po przerobie jednej tony soi powstaje głównie śruta sojowa oraz mniejsza ilość oleju sojowego. Śruta jest wysokobiałkowym komponentem paszowym, używanym przede wszystkim w żywieniu drobiu, trzody chlewnej, bydła i ryb. Olej sojowy trafia do żywności, gastronomii, przetwórstwa spożywczego, a coraz częściej również do sektora biopaliw i zastosowań przemysłowych. Z soi powstają także produkty bardziej specjalistyczne: koncentraty białkowe, izolaty białka, lecytyna, dodatki spożywcze i składniki żywności wysokoprzetworzonej.

W tym miejscu widać pierwszą różnicę między intuicją a rynkiem. Wielu osobom soja kojarzy się z olejem, bo jest zaliczana do roślin oleistych. Ale w ekonomii przerobu soi śruta jest równie ważna, a często ważniejsza niż olej. To nie jest zwykły „odpad” po tłoczeniu. To pełnoprawny produkt, który napędza globalny popyt na soję. Bez śruty sojowej trudno byłoby wyobrazić sobie dzisiejszą skalę produkcji drobiu, wieprzowiny i jaj.

Globalna produkcja soi w ostatnich kilkunastu sezonach wyraźnie rosła, choć nie był to wzrost liniowy. Z poziomu 269 mln t w sezonie 2012/13 zwiększyła się do prognozowanych 442 mln t w 2026/27, czyli o ok. 64%. Po drodze rynek notował krótkie spadki, ale każdy z nich był później nadrabiany kolejną falą wzrostu. Prognoza na 2026/27 zakłada kolejny rekord na poziomie 442 mln t, co potwierdza, że soja pozostaje jedną z najszybciej rozwijających się upraw oleisto-białkowych na świecie.

Dlaczego więc największymi producentami soi nie są dziś Chiny, czyli kraj jej pochodzenia? Odpowiedź leży w geografii, skali gospodarstw, klimacie, technologii i handlu. Soja potrzebuje odpowiednich warunków cieplnych, dużych areałów, sprawnej logistyki, magazynowania i dostępu do portów. Właśnie dlatego centrum światowej produkcji przesunęło się do obu Ameryk.

Największym producentem soi jest dziś Brazylia. To kraj, który w ostatnich dekadach zbudował potęgę sojową dzięki ogromnym areałom, ekspansji upraw w regionach takich jak Mato Grosso, rozwojowi technologii rolniczych, poprawie odmian, inwestycjom w logistykę i bardzo silnemu popytowi ze strony Chin. Brazylia stała się nie tylko największym producentem, ale też dominującym eksporterem soi na świecie. Jej rola jest tak duża, że pogoda w Brazylii, tempo zbiorów, kurs reala brazylijskiego, kolejki w portach i chiński popyt potrafią wpływać na ceny soi, śruty, oleju, a pośrednio także na inne oleiste, w tym rzepak.

Drugim filarem rynku są Stany Zjednoczone. USA przez lata były liderem globalnej produkcji i eksportu soi, a do dziś pozostają absolutnie kluczowym graczem. Amerykańska soja jest powiązana z giełdą CBOT w Chicago, która jest jednym z głównych punktów odniesienia dla wycen soi, śruty sojowej i oleju sojowego na świecie. To właśnie tam rynek codziennie wycenia pogodę, tempo zasiewów, kondycję upraw, raporty USDA, popyt eksportowy, zapasy, marże tłoczni i politykę biopaliwową.

Trzecim wielkim graczem jest Argentyna, ale jej rola jest trochę inna. Argentyna nie jest największym eksporterem samego ziarna soi, ponieważ bardzo dużo surowca przerabia u siebie. To kraj potężnego przemysłu tłoczenia, skoncentrowanego wokół portów i zakładów przetwórczych nad rzeką Paraná. Argentyna jest jednym z najważniejszych eksporterów śruty sojowej i oleju sojowego. Innymi słowy: Brazylia często sprzedaje światu ziarno, Argentyna sprzedaje światu produkty przerobu.

Chiny są z kolei największym importerem soi na świecie.

I to jest najważniejszy element całej mapy rynku. Chiny produkują własną soję (produkcja na poziomie 21 mln t), ale skala ich popytu paszowego i olejowego jest tak duża, że kraj musi sprowadzać ogromne ilości ziarna. Importowana soja jest tłoczona w chińskich zakładach, a uzyskana śruta trafia głównie do krajowego sektora paszowego. Olej zasila rynek spożywczy i przemysłowy. W praktyce Chiny importują nie tylko surowiec. Importują białko i olej ukryte w ziarnie.

Właśnie dlatego relacje USA–Chiny są dla rynku soi tak ważne. Soja stała się jednym z najbardziej politycznych surowców rolnych świata. Gdy Chiny kupują więcej soi z USA, amerykańskie ceny i premie eksportowe dostają wsparcie. Gdy Chiny przenoszą zakupy do Brazylii, presja spada na amerykańskich farmerów, a brazylijska logistyka i porty zaczynają pracować pełną parą. Gdy pojawiają się cła, napięcia handlowe albo deklaracje zakupowe, rynek soi reaguje natychmiast, bo chodzi o dziesiątki milionów ton przepływających między kilkoma krajami.

To nie jest zwykły handel rolny. To układ zależności między największym importerem świata a dwoma największymi dostawcami. Chiny potrzebują soi do wyżywienia własnego sektora zwierzęcego i utrzymania podaży białka w gospodarce. Brazylia potrzebuje chińskiego popytu, żeby zagospodarować rekordowe zbiory. USA potrzebują eksportu, żeby bilans krajowy nie stał się zbyt ciężki, szczególnie przy dużych areałach i wysokich plonach. Każda zmiana w tej trójkątnej relacji wpływa na globalne ceny.

Europa znajduje się w innej pozycji. Unia Europejska produkuje pewną ilość soi, ale nie jest samowystarczalna. Jej siła leży bardziej w konsumpcji śrut i olejów niż w produkcji samej soi. UE importuje soję i śrutę sojową, ponieważ sektor paszowy potrzebuje białka. Dotyczy to również Polski, gdzie śruta sojowa jest jednym z kluczowych komponentów pasz, szczególnie w produkcji drobiu. Dlatego polski hodowca, firma paszowa i pośrednio rolnik uprawiający zboża czy rzepak również są częścią globalnego rynku soi, nawet jeśli sama soja nie dominuje w polskim krajobrazie rolniczym.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Warto zapamiętać prostą mapę przepływów. Brazylia jest dziś największym producentem i eksporterem soi. USA są drugim wielkim producentem, dużym eksporterem i jednocześnie coraz ważniejszym krajem przerobu, zwłaszcza ze względu na popyt na olej do biopaliw. Argentyna jest potęgą tłoczenia i eksportu śruty oraz oleju. Chiny są największym importerem ziarna i największym centrum przerobu importowanej soi. Unia Europejska jest dużym konsumentem śruty i importerem białka paszowego. A kraje takie jak Meksyk, Egipt, Turcja, Wietnam, Indonezja czy Pakistan zwiększają znaczenie, bo rozwijają własny sektor paszowy, drobiarski i przetwórczy.

Dlaczego soja oddziałuje na rzepak? Bo oleiste konkurują ze sobą na kilku poziomach. Po pierwsze, konkurują o areał zasiewów. Rolnik w USA, Brazylii czy Argentynie podejmuje decyzję, czy bardziej opłaca się siać soję, kukurydzę, pszenicę czy inne uprawy. Po drugie, konkurują w tłoczniach, paszach i przemyśle. Śruta sojowa jest punktem odniesienia dla innych śrut białkowych, w tym rzepakowej i słonecznikowej. Po trzecie, oleje roślinne konkurują między sobą w żywności i biopaliwach. Olej sojowy, rzepakowy, palmowy i słonecznikowy nie są identyczne, ale ich ceny wzajemnie na siebie oddziałują. Po czwarte, rynek patrzy na całe bilanse oleistych. Jeżeli świat ma dużo soi i dużo śruty, presja może przechodzić na inne komponenty paszowe. Jeżeli drożeje olej sojowy albo rośnie popyt na biopaliwa, poprawiają się marże tłoczenia i zmienia się wycena całego kompleksu oleistego.

Dla polskiego rolnika oznacza to jedno: nawet jeśli najważniejszy jest rzepak, nie da się dobrze rozumieć rzepaku bez soi. Cena rzepaku na MATIF, premia do rynku fizycznego, popyt tłoczni, ceny śruty rzepakowej i oleju rzepakowego są osadzone w szerszym świecie oleistych. Ten świat zaczyna się w Brazylii, USA, Argentynie i Chinach, przechodzi przez Chicago, porty w Paranaguá, Santos, Rosario, Gulf i PNW, a kończy się w europejskich tłoczniach, mieszalniach pasz i gospodarstwach.

Soja jest więc czymś więcej niż rośliną. Jest mapą globalnych zależności.

W kolejnej publikacji Strefy Wiedzy będziemy kontynuować temat soi, ale spojrzymy na nią przez pryzmat produktów jej przetworzenia, a także na pozycji Unii Europejskiej oraz Polski na tych rynkach.

Chcemy, aby ta strefa była interaktywna i odpowiadała na realne potrzeby naszych czytelników. Masz temat, który chcesz lepiej zrozumieć? Chcesz, abyśmy przyjrzeli się konkretnej kwestii związanej z handlem, analizą cen czy zarządzaniem ryzykiem?

Napisz do nas i zaproponuj temat do omówienia! Możesz zostawić komentarz, wysłać wiadomość lub odpowiedzieć na ten post. Najciekawsze pytania i tematy trafią do kolejnych edycji Strefy Wiedzy, a my postaramy się je omówić w sposób prosty, praktyczny i dostosowany do realiów rynkowych.

Share

„Celem jest zamiana danych w informacje, a informacji we wnioski.” - Carly Fiorina

W dzisiejszej publikacji:

Przyglądamy się rynkowi roślin oleistych przed wejściem w nowy sezon - od globalnych prognoz USDA, przez znaczenie UE i Polski w produkcji rzepaku, po zależność Europy od importu oleistych i produktów ich przerobu. Pokazujemy, dlaczego wzrost światowej produkcji oleistych nie musi oznaczać automatycznej presji na ceny rzepaku, skoro dodatkowa podaż ma pochodzić głównie z soi i słonecznika. W części newsowej omawiamy także wpływ polityki handlowej UE–USA, zapasów zbóż w Ukrainie, suszy w Rumunii, rynku nawozów i sytuacji geopolitycznej na nastroje w agro.

Na Bliskim Wschodzie nadal nie ma trwałego porozumienia, a codzienne komunikaty dotyczące konfliktu wciąż potrafią mieszać na rynkach surowcowych. Wpływ tych informacji jest już jednak nieco słabszy. Po ostatnim dynamicznym wzroście cen zbóż, wywołanym m.in. mocnym obniżeniem prognoz produkcji na przyszły sezon, rynek zaczyna się schładzać i odwracać uwagę w stronę bardziej klasycznego tematu: dużej podaży z półkuli północnej. Jesteśmy tuż przed żniwami, a więc tuż przed wejściem w nowy sezon — z nowymi cenami, nowymi wyzwaniami i nową układanką bilansową. Dlatego zanim cała nasza uwaga będzie skupiona na zbożach, dzisiaj przyjrzymy się bliżej rynkowi roślin oleistych: soi, rzepaku i słonecznika. Dla polskiego rolnika najważniejszy pozostaje oczywiście rzepak. Polska odpowiada za około 18% unijnej produkcji tego surowca, a krajowe moce przerobowe są nadal większe, co sprawia, że lokalny rynek jest silnie powiązany zarówno z cenami MATIF, jak i z sytuacją w całym europejskim bilansie oleistych.

Nie można jednak patrzeć na rzepak w oderwaniu od reszty kompleksu. Soja, słonecznik oraz produkty ich przerobu — śruta i oleje roślinne — mają ogromne znaczenie dla rynku unijnego i polskiego. To one wpływają na konkurencyjność surowców paszowych, marże tłoczni, ceny olejów oraz nastroje inwestorów na całym rynku oleistych. Dlatego warto sprawdzić, gdzie naprawdę jesteśmy: w liczbach, trendach oleistych.

🟦Oleiste idą pod prąd zbóż: USDA widzi większą podaż, ale nie wszędzie widać komfort

Po mocnych emocjach na rynku zbóż, gdzie ostatnie prognozy dla przyszłego sezonu przyniosły wyraźne cięcia produkcji i chwilowo rozpaliły bycze nastroje, w oleistych obraz wygląda inaczej. Według majowego WASDE globalna produkcja nasion oleistych w sezonie 2026/27 ma wzrosnąć do około 718 mln ton, czyli o 19,6 mln ton względem sezonu 2025/26. Na pierwszy rzut oka jest to więc historia większej podaży, ale po rozbiciu danych na poszczególne surowce widać, że ten wzrost nie rozkłada się równomiernie.

Największą część dodatkowej produkcji ma dostarczyć soja. USDA zakłada wzrost globalnej produkcji ziarna soi o około 14 mln ton, przede wszystkim dzięki większym zbiorom w Brazylii, USA i Argentynie. To ważny sygnał dla całego kompleksu paszowego, bo soja i śruta sojowa pozostają globalnym punktem odniesienia dla wyceny białka paszowego. Jednocześnie rośnie także przerób, szczególnie w USA, Brazylii, Chinach i Argentynie, co pokazuje, że rynek nie patrzy wyłącznie na większą podaż ziarna, ale również na silny popyt na produkty przerobu — śrutę i olej.

Drugi wyraźny wzrost widać w słoneczniku. Produkcja ma zwiększyć się o około 7 mln ton, głównie w Ukrainie, Rosji, UE i Argentynie. To istotne dla europejskiego rynku olejów roślinnych, bo większa dostępność słonecznika i oleju słonecznikowego może wpływać na konkurencyjność rzepaku oraz oleju rzepakowego. W praktyce oznacza to, że rzepak będzie coraz mocniej porównywany nie tylko z kanolą i soją, ale również z odbudowującą się podażą słonecznika w regionie Morza Czarnego.

Najciekawszy z polskiej perspektywy jest jednak rzepak. Tutaj nie widać dużego skoku produkcji. Globalna produkcja ma wzrosnąć jedynie o około 1,4 mln ton, do 97 mln ton. To niewielka zmiana na tle soi i słonecznika, szczególnie że areał rzepaku według USDA ma rosnąć, ale plony w kluczowych krajach, takich jak Kanada i UE, wracają raczej do poziomów trendowych po wcześniejszych wysokich wynikach. Innymi słowy, światowy bilans oleistych wygląda szerzej, ale sam rzepak nie dostaje takiego komfortu podażowego jak soja.

Dla polskiego rolnika to bardzo ważne rozróżnienie. Polska jest jednym z kluczowych producentów rzepaku w Unii Europejskiej i odpowiada za około 18% unijnej produkcji, a krajowe moce przerobowe są nadal większe niż sama produkcja. Dlatego nawet jeśli globalny bilans oleistych pokazuje wzrost, nie oznacza to automatycznie silnej presji na rzepak. O cenach nadal decydować będą pogoda w Europie, kondycja upraw, relacja do kanoli, konkurencja ze strony oleju słonecznikowego i sojowego oraz popyt tłoczni.

Ogólny trend jest więc mieszany: globalnie oleistych będzie więcej, ale wzrost produkcji opiera się głównie na soi i słoneczniku. To oznacza, że wchodząc w nowy sezon, nie wystarczy patrzeć na jeden nagłówek: „produkcja oleistych rośnie”. Trzeba zadać ważniejsze pytanie — które oleiste rosną, gdzie rosną i jak wygląda podaż/popyt.

Gdzie w tym bilansie jest UE i Polska?

🟦Europa stoi rzepakiem, a Polska jest jednym z kluczowych elementów tej układanki

W przypadku Unii Europejskiej widać, że rynek oleistych nie jest jedną, równą historią. Trzy surowce — rzepak, słonecznik i soja — ich znaczenie dla europejskiego bilansu jest zupełnie inne. Zdecydowanie najważniejszy pozostaje rzepak. Prognozowana produkcja w UE wynosi 20,85 mln ton, z czego Polska ma odpowiadać za około 3,67 mln ton. To oznacza, że nasz kraj produkuje blisko 18% unijnego rzepaku i jest jednym z filarów całego europejskiego rynku.

To ważne, bo Unia Europejska jest drugim po Kanadzie największym producentem rzepaku na świecie, ale jednocześnie pozostaje największym importerem tego surowca. Innymi słowy, nawet tak duży producent jak UE nie jest samowystarczalny. Europejskie tłocznie potrzebują więcej rzepaku, niż unijni rolnicy są w stanie wyprodukować, dlatego rynek pozostaje silnie zależny od importu, przede wszystkim z Ukrainy, Australii i Kanady.

W Polsce ten problem jest szczególnie dobrze widoczny. Przy produkcji rzepaku na poziomie około 3,6–3,7 mln ton krajowe moce przerobowe sięgają około 4 mln ton. To oznacza, że rzepaku w Polsce strukturalnie brakuje. Nie jest to więc rynek, na którym można patrzeć wyłącznie przez pryzmat lokalnych zbiorów. Cena rzepaku w kraju jest wypadkową krajowej podaży, zapotrzebowania tłoczni, notowań MATIF, kursu euro, importu oraz konkurencji ze strony innych olejów roślinnych.

Na tle rzepaku soja i słonecznik mają w Polsce znacznie mniejsze znaczenie produkcyjne. UE produkuje około 8,9 mln ton słonecznika, ale Polska zaledwie 76 tys. ton. W soi unijna produkcja prognozowana jest na 2,78 mln ton, z czego Polska odpowiada za około 84 tys. ton. To pokazuje, że w przypadku tych dwóch upraw jesteśmy raczej uczestnikiem rynku przetworów, śrut i olejów, a nie dużym producentem surowca.

🟦UE produkuje dużo, ale jeszcze więcej musi sprowadzać — tu zaczyna się prawdziwa waga rynku oleistych

Na powyższym wykresie pokazujemy dlaczego o rynku oleistych w Europie nie można mówić wyłącznie przez pryzmat produkcji. Unia Europejska jest dużym producentem rzepaku, ale jednocześnie pozostaje jednym z najważniejszych importerów oleistych i produktów ich przerobu na świecie. To właśnie import domyka europejski bilans paszowy, olejowy i tłuszczowy.

Najmocniej widać to w rzepaku. UE odpowiada aż za 31% światowego importu ziarna rzepaku. To bardzo ważna liczba, bo pokazuje pewien paradoks: Europa jest drugim po Kanadzie największym producentem rzepaku na świecie, ale mimo to pozostaje największym importerem tego surowca. Wynika to z dużych mocy przerobowych, silnego popytu tłoczni oraz znaczenia oleju rzepakowego w sektorze spożywczym i biopaliwowym.

Podobnie istotna jest rola UE w słoneczniku. Unia odpowiada za 28% światowego importu ziarna słonecznika, 29% importu śruty słonecznikowej i 18% importu oleju słonecznikowego. To pokazuje, jak mocno europejski rynek jest powiązany z regionem Morza Czarnego — Ukrainą, Rosją, ale także coraz aktywniejszą Argentyną. Każda zmiana podaży słonecznika i oleju słonecznikowego wpływa więc pośrednio na konkurencyjność rzepaku oraz oleju rzepakowego.

W soi obraz jest nieco inny. UE ma relatywnie niewielki udział w światowym imporcie ziarna soi — około 7% — ale za to odpowiada za 24% światowego importu śruty sojowej. To bardzo dobrze pokazuje strukturę europejskiego rynku paszowego. Europa nie jest dużym producentem soi, ale pozostaje ogromnym konsumentem białka paszowego, dlatego śruta sojowa nadal pełni kluczową rolę w żywieniu zwierząt.

Dla polskiego rolnika najważniejszy pozostaje rzepak, ale jego cena jest częścią znacznie większej układanki. Jeżeli UE musi importować 31% światowego importu rzepakiem, to lokalny bilans w Polsce, popyt tłoczni, import z Ukrainy, Australii czy Kanady oraz konkurencja ze strony soi i słonecznika stają się elementami jednej całości. Innymi słowy, rzepak nie jest już tylko lokalną uprawą z krajowym bilansem. To surowiec mocno wpięty w globalny handel oleistymi.

Wniosek jest prosty, Unia Europejska jest dużym graczem produkcyjnym, ale jeszcze większym graczem importowym. A to oznacza, że ceny oleistych w Europie będą nadal bardzo wrażliwe na pogodę, logistykę, politykę handlową i dostępność surowca poza granicami UE.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Globalny bilans oleistych na sezon 2026/27 wygląda dość komfortowo — USDA prognozuje wzrost produkcji do około 718 mln ton. Kluczowe jest jednak to, że większość tego wzrostu ma pochodzić z soi i słonecznika, a nie z rzepaku. Dla polskiego rolnika to bardzo ważne, bo właśnie rzepak pozostaje najważniejszą rośliną oleistą w naszym regionie.

Unia Europejska jest drugim po Kanadzie producentem rzepaku na świecie, ale jednocześnie największym importerem tego surowca. Polska produkuje około 3,6–3,7 mln ton rzepaku, podczas gdy krajowe moce przerobowe sięgają około 4 mln ton. To oznacza, że rzepaku w Polsce strukturalnie brakuje, a tłocznie nadal muszą konkurować o surowiec.

Świat będzie miał więcej oleistych, ale rzepak nadal nie wygląda na rynek z dużym nadmiarem podaży.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦UE/USA

Unia Europejska zgodziła się na zniesienie ceł na część amerykańskich produktów, w tym produkty rolne i rybne, aby uniknąć nowych taryf zapowiadanych przez administrację Donalda Trumpa. To element szerszej umowy handlowej, w której USA miały obniżyć cła na większość towarów z UE do 15%.

Dla rynku rolnego oznacza to, że polityka handlowa znów staje się jednym z kluczowych czynników ryzyka. Dla polskiego rolnika najważniejsze jest to, że każda zmiana w dostępie amerykańskich produktów do rynku unijnego może wpływać na konkurencję cenową, zwłaszcza w sektorach, gdzie UE już dziś jest silnie zależna od importu. Sam kierunek jest jasny: handel rolny coraz częściej staje się elementem większych negocjacji politycznych.

🟦ŚWIAT

Pogłębiająca się susza w zachodniej Rumunii zaczyna być jednym z ważniejszych ryzyk dla słonecznika w regionie czarnomorsko-dunajskim. Mimo lokalnych opadów deficyt wilgoci w głębszych warstwach gleby pozostaje problemem, a rynek coraz mocniej patrzy na lato jako kluczowy okres dla budowania plonów.

Do tego dochodzą prognozy klimatyczne ONZ i WMO, według których najbliższe pięć lat może przynieść kolejne rekordy temperatur. W praktyce oznacza to większą zmienność pogody, częstsze susze, fale upałów i wyższe ryzyko stresu dla upraw. Dla rolnika nie jest to już tylko temat klimatyczny, ale bardzo konkretny czynnik rynkowy: pogoda coraz częściej będzie decydowała o cenach zbóż, rzepaku, słonecznika i nawozów.

🟦OLEISTE

Na rynku rzepaku utrzymuje się wsparcie ze strony wysokich cen ropy i oczekiwań silnego popytu na biopaliwa. Analitycy zakładają, że jeżeli konflikt z Iranem będzie się przedłużał, ropa może pozostać droga, co pośrednio wspiera oleje roślinne i rzepak.

Futures na rzepak na MATIF wzrosły do najwyższych poziomów w sezonie, a kanola w Winnipeg również zyskała od początku konfliktu. W Ukrainie sezon eksportowy starego rzepaku praktycznie się kończy, a traderzy oferują za nowy zbiór około 590–600 USD/t z dostawą do portów czarnomorskich.

Dla polskiego rolnika najważniejsze jest to, że rzepak nadal pozostaje mocno powiązany z trzema czynnikami: ropą, biopaliwami i bilansem europejskim.

Słonecznik pozostaje mocno uzależniony od pogody w regionie Morza Czarnego. Susza w Rumunii, sytuacja w Ukrainie i konkurencja ze strony Argentyny oraz tańszego rosyjskiego oleju słonecznikowego mogą wpływać na wycenę całego kompleksu olejów roślinnych.

W soi uwagę zwraca Ukraina, gdzie niedobór surowca w zakładach przetwórczych może dalej podbijać ceny soi i śruty sojowej. Indie anulowały natomiast część kontraktów eksportowych na śrutę sojową i zwiększają import soi z Afryki, co pokazuje, że globalny rynek białka paszowego pozostaje napięty.

Dla Polski oznacza to, że rzepak trzeba analizować w szerszym układzie. Soja wpływa na ceny białka paszowego, słonecznik na ceny olejów, a rzepak znajduje się pośrodku tej układanki.

🟦UKRAINA

Zapasy zbóż w Ukrainie są o jedną trzecią wyższe niż rok wcześniej i wynoszą 12,7 mln ton. Największy wzrost dotyczy pszenicy i kukurydzy. To ważny sygnał dla rynku Morza Czarnego, bo większe zapasy mogą zwiększać presję eksportową, szczególnie jeśli logistyka będzie działać bez większych zakłóceń.

🟦BRAZYLIA

Brazylia odnotowała rekordowy przerób pszenicy — 13,27 mln ton w 2025 roku. Prawie połowa przerabianej pszenicy pochodziła z importu, głównie z Argentyny, Paragwaju i Urugwaju. To pokazuje, że globalny handel pszenicą nadal pozostaje aktywny, ale coraz większe znaczenie mają jakość ziarna, białko, gluten i koszty logistyki.

🟦CHINY

Chiny zaczęły ponownie wydawać limity eksportowe na mocznik, co może częściowo złagodzić globalny kryzys nawozowy wywołany zakłóceniami dostaw z Bliskiego Wschodu. Potencjalny eksport około 1,5 mln ton mocznika może pomóc szczególnie Indiom, które wcześniej były mocno zależne od dostaw z regionu Zatoki Perskiej.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Najważniejszy obraz z tych wiadomości jest taki: rynek wchodzi w nowy sezon z dużą zmiennością i bez jednego prostego kierunku. W zbożach uwagę przyciągają większe zapasy w Ukrainie i oczekiwanie podaży z nowych żniw. W oleistych rzepak nadal wygląda relatywnie mocniej, bo wspierają go biopaliwa, ropa, popyt tłoczni i napięty bilans w UE. Jednocześnie soja i słonecznik będą wpływać na rzepak przez rynek śrut i olejów.

Dla rolnika kolejny raz oznacza to, że decyzje sprzedażowe warto podejmować w oparciu o szerszy obraz: pogodę w Europie, ceny ropy, kurs euro, import do UE oraz koszty nawozów. Wchodzimy w sezon, w którym lokalne żniwa będą ważne, ale globalna układanka może bardzo szybko zmieniać nastroje na rynku.

Share

„Przetrwają nie najsilniejsi ani nie najinteligentniejsi, lecz ci, którzy najlepiej potrafią dostosować się do zmian.” — Charles Darwin

W dzisiejszej publikacji:

Pokazujemy, że globalny rynek agro coraz mocniej wraca do klasycznych fundamentów podaży i pogody. Analizujemy najnowsze prognozy produkcji pszenicy u największych eksporterów świata po szokującym raporcie USDA WASDE oraz sprawdzamy, dlaczego rynek coraz mniej wierzy w scenariusz komfortowej globalnej podaży. Omawiamy m.in. wsparcie UE dla rynku nawozów, pogarszające się perspektywy dla kukurydzy w USA, sytuację na rynku soi w Chinach i Brazylii oraz wpływ drogiej ropy na ceny olejów roślinnych. W „Strefie Wiedzy” tłumaczymy natomiast, dlaczego na MATIF funkcjonują tylko wybrane miesiące kontraktowe i co tak naprawdę oznaczają kontrakty futures dla rynku fizycznego.

Po szokującym raporcie USDA i gwałtownych zmianach prognoz produkcji rynek wraca dziś do fundamentów. Geopolityka nadal steruje giełdami, ale coraz bardziej krótkoterminowo. Wystarczyło spotkanie Donald Trump – Xi Jinping i informacja o możliwych zakupach amerykańskich produktów rolnych przez Chiny o wartości 17 mld USD, aby CBOT wystrzelił w górę. Jednak równie szybko emocje opadły. Rynek nadal czeka na szczegóły.

Pszenica zachowuje się jednak inaczej niż soja czy kukurydza. Tu rynek coraz mocniej zaczyna wyceniać coś znacznie poważniejszego niż polityczne nagłówki - globalny problem podażowy. W grze jest cięcie światowej produkcji pszenicy o około 25 mln ton r/r, jedne z najsłabszych plonów w USA od lat, coraz większe problemy pogodowe oraz pogarszające się perspektywy u części największych eksporterów świata.

Dlatego w dzisiejszym „Wykresie tygodnia” sprawdzamy, jak wyglądają prognozy produkcji pszenicy na sezon 2026/27 względem bieżącego sezonu w kluczowych krajach eksportowych. Czy wszyscy mają problem? A może rynek dopiero zaczyna rozumieć skalę zmian, które mogą pojawić się w globalnym bilansie pszenicy w kolejnych miesiącach?

🟦Od Rosji po Australię — świat tnie prognozy pszenicy

Dzisiejszy wykres pokazuje prognozowaną zmianę produkcji pszenicy u największych eksporterów świata w sezonie 2026/27 względem bardzo mocnego sezonu 2025/26 według danych USDA. Co najważniejsze —wszędzie widzimy spadki.

Największym eksporterem świata pozostaje Rosja, następnie Unia Europejska, Kanada, Australia, USA, Argentyna i Ukraina. Co ciekawe, mimo różnych warunków klimatycznych i różnych problemów lokalnych, każdy z tych regionów mierzy się dziś z podobnym scenariuszem: niższym potencjałem produkcyjnym, problemami pogodowymi lub rosnącymi kosztami produkcji.

Rynek coraz mocniej zaczyna więc zadawać pytanie: czy globalna produkcja pszenicy po rekordowym sezonie zaczyna wchodzić w fazę wyraźnego schłodzenia?

Rosja, czyli największy eksporter świata, według USDA ma obniżyć produkcję z 90,3 mln ton do 86 mln ton. Lokalna agencja SovEcon również pozostaje relatywnie ostrożna i obecnie prognozuje około 85,9 mln ton w swoich krajowych szacunkach. Rynek rosyjski nadal zmaga się z problemami pogodowymi po słabszym starcie sezonu, a część regionów południowych wciąż pozostaje pod wpływem deficytu wilgoci.

W Unii Europejskiej USDA obniża prognozę z 145,1 mln ton do 136 mln ton. Dane lokalne są bardzo zbliżone. Komisja Europejska dla pszenicy miękkiej prognozuje spadek do 134 mln t. Jednocześnie monitoring upraw MARS obniżył prognozy plonów większości zbóż i rzepaku w Europie. Prognoza plonu pszenicy miękkiej została obniżona do 6,01 t/ha. Mimo że warunki we Francji pozostają relatywnie dobre, a opady poprawiły sytuację w krajach bałtyckich i części Europy Centralnej, rynek nadal widzi skutki wcześniejszej suszy i lokalnych przymrozków.

Kanada według USDA ma spaść z niemal 40 mln ton do 35 mln ton. Krajowa agencja Statistics Canada oraz AAFC również wskazują podobny kierunek, prognozując około 35 mln ton. Rynek obawia się przede wszystkim pogorszenia warunków pogodowych na preriach oraz możliwego ograniczania nawożenia.

Australia jest dziś jednym z najbardziej niepokojących punktów globalnego rynku pszenicy. USDA zakłada spadek z 36 mln ton do 30 mln ton, ale lokalne komentarze sugerują, że ryzyko jest jeszcze większe. ABARES sygnalizuje ograniczenie areału zasiewów przez suszę oraz gwałtowny wzrost kosztów nawozów i paliw po eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie. Rolnicy redukują nawożenie, przechodzą częściowo na jęczmień i kanolę lub ograniczają zasiewy nawet o kilkadziesiąt procent. Rynek coraz częściej mówi o scenariuszach produkcji znacznie poniżej 30 mln ton, jeśli warunki pogodowe dalej się pogorszą. Dodatkowym ryzykiem pozostaje potencjalne El Niño.

Argentyna pokazuje największy procentowy spadek spośród głównych eksporterów. USDA obniża prognozę z 27,9 mln ton do 21 mln ton. Lokalny oddział USDA w Buenos Aires również prognozuje silne cięcie produkcji. Po rekordowym sezonie rynek zakłada powrót plonów do bardziej normalnych poziomów, ale coraz większe znaczenie mają również koszty produkcji oraz niepewność pogodowa.

Ukraina pozostaje relatywnie stabilna na tle reszty świata, ale również tutaj widzimy lekkie cięcie - z 24,1 mln ton do 23 mln ton według USDA. Ukraińskie ministerstwo rolnictwa jest nawet nieco bardziej pesymistyczne i mówi o około 22,4 mln ton. Rynek nadal funkcjonuje pod wpływem ryzyka logistycznego, wojennego oraz problemów finansowych producentów.

Dlatego mimo chwilowego schłodzenia po geopolitycznych newsach dotyczących relacji USA–Chiny, pszenica nie reaguje tak słabo jak soja czy kukurydza. Rynek coraz mocniej zaczyna bowiem dostrzegać, że problem może mieć charakter globalny i strukturalny. Dodatkowo stan amerykańskiej pszenicy ozimej pozostaje bardzo słaby — jedynie 28% upraw ocenianych jest jako dobre lub bardzo dobre, co jest jednym z najgorszych wyników dla tego momentu sezonu od wielu lat.

Na razie krajowe agencje nie zdążyły jeszcze oficjalnie zaktualizować wszystkich prognoz po ostatnim raporcie WASDE, jednak ich wcześniejsze szacunki były bardzo zbliżone do kierunku wskazanego przez USDA —wszędzie widzimy cięcia produkcji. A to oznacza, że rynek pszenicy może w kolejnych miesiącach coraz bardziej przechodzić z narracji geopolitycznej na klasyczne fundamenty podaży i pogody.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Najważniejszy wniosek z tego wykresu jest prosty: globalny rynek pszenicy nie wygląda już tak komfortowo podażowo, jak jeszcze kilka tygodni temu. USDA pokazuje spadek produkcji u wszystkich kluczowych eksporterów - od Rosji i UE, przez Kanadę i Australię, po Argentynę oraz Ukrainę. To nie oznacza automatycznie gwałtownego wzrostu cen, ale zdecydowanie zmniejsza przestrzeń do dużej przeceny pszenicy, szczególnie jeśli pogoda w kolejnych tygodniach dalej będzie pogarszać potencjał plonowania.

Jeżeli świat faktycznie zbierze mniej ziarna u największych eksporterów, dobra jakościowo pszenica z Europy Środkowej może być w tym sezonie bardziej poszukiwana.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦UE

Komisja Europejska przygotowała nowy plan wsparcia dla europejskich rolników i rynku nawozowego. Bruksela chce ograniczyć zależność UE od importu nawozów oraz poprawić płynność finansową gospodarstw przed kolejnym sezonem produkcyjnym. W praktyce oznacza to możliwość uruchomienia dodatkowych środków z rezerwy rolnej UE, większą elastyczność płatności oraz wsparcie zakupów nawozów.

Rynek interpretuje te działania jako reakcję na gwałtowny wzrost kosztów nawozów po eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie i problemach logistycznych związanych z cieśniną Ormuz. UE jednocześnie mocno promuje rozwój nawozów biologicznych, obiegu zamkniętego oraz odzysku azotu i fosforu.

Dla rynku zbóż i rzepaku oznacza to coraz większe uzależnienie przyszłych plonów od kosztów energii i nawozów, a nie wyłącznie od samej pogody.

Unia Europejska jest blisko finalizacji nowego porozumienia handlowego z USA, które ma ograniczyć ryzyko dalszej wojny celnej z administracją Donalda Trumpa.

UE zgodziła się na częściowe obniżenie ceł dla wybranych produktów przemysłowych i rolnych z USA, podczas gdy Amerykanie utrzymają 15% taryfy na większość towarów z Europy.

Rynek interpretuje to jako próbę stabilizacji relacji handlowych przed kolejną fazą negocjacji globalnych oraz ograniczenia ryzyka nowych ceł na europejski przemysł motoryzacyjny i agro.

🟦USA

Najnowszy raport USDA WASDE potwierdził spadek produkcji kukurydzy w USA o około 6% w sezonie 2026/27. Głównym powodem jest ograniczenie areału zasiewów, ponieważ część producentów przechodzi na bardziej opłacalną soję.

USDA prognozuje produkcję na poziomie około 16 mld buszli, przy jednoczesnym mocnym spadku zapasów końcowych. Rynek coraz wyraźniej zaczyna odchodzić od narracji „rekordowej podaży” i przechodzi w kierunku bardziej zmiennego i pogodowego rynku.

🟦CHINY

Import amerykańskiej soi do Chin w kwietniu wzrósł ponad dwukrotnie r/r i osiągnął 3,33 mln ton. To efekt wcześniejszych zakupów po częściowym odblokowaniu handlu USA–Chiny pod koniec 2025 roku.

Mimo poprawy, Brazylia nadal zdecydowanie dominuje na chińskim rynku. Import brazylijskiej soi wzrósł do 4,75 mln ton, a narastająco od początku roku dostawy z Brazylii są niemal dwukrotnie większe niż z USA.

Rynek zwraca uwagę, że ostatni szczyt Trump–Xi nie przyniósł nowych dużych zobowiązań zakupowych ze strony Chin. Dlatego po początkowej euforii giełdy szybko schłodziły nastroje, czekając na konkretne wolumeny i harmonogram dostaw.

🟦BRAZYLIA

Brazylijski rynek zaczyna coraz mocniej odczuwać skutki wysokich kosztów nawozów i energii. Konsultanci Veeries prognozują, że areał soi w sezonie 2026/27 wzrośnie jedynie o około 400 tys. ha — byłby to najwolniejszy wzrost od dwóch dekad.

Dla rynku jest to bardzo ważny sygnał. Brazylia była w ostatnich latach głównym źródłem globalnego wzrostu podaży soi. Jeżeli tempo ekspansji zacznie hamować, światowy rynek może stopniowo tracić dotychczasową „poduszkę bezpieczeństwa” po stronie podaży.

🟦OLEISTE

Ceny olejów roślinnych pozostają mocno powiązane z sytuacją na rynku ropy. Brent Crude Oil utrzymuje się powyżej 110 USD/bbl, wspierając ceny oleju palmowego, sojowego i słonecznikowego.

Najmocniej reaguje olej sojowy na CBOT, który w ostatnim miesiącu wzrósł o blisko 9%. Dodatkowym wsparciem pozostają oczekiwania większego popytu na biopaliwa oraz utrzymujące się napięcia wokół Iranu i transportu ropy przez Ormuz.

Jednocześnie importerzy zaczynają ograniczać zakupy przy wysokich cenach. W efekcie rynek coraz bardziej konkurencyjnie porównuje olej sojowy, palmowy i słonecznikowy, a w niektórych kierunkach słonecznik ponownie staje się najtańszą oleiną na świecie.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE

Rynek agro coraz mocniej wraca dziś do klasycznych fundamentów podaży i pogody. O ile geopolityka nadal krótkoterminowo steruje giełdami, o tyle najnowsze prognozy USDA pokazują wyraźne pogorszenie bilansów u wielu kluczowych producentów zbóż i oleistych. Spadki produkcji pszenicy u największych eksporterów, słabsze perspektywy dla kukurydzy w USA, wolniejszy wzrost areału soi w Brazylii oraz rosnące koszty nawozów zaczynają tworzyć znacznie bardziej napięte środowisko rynkowe niż jeszcze kilka miesięcy temu.

Dla europejskich i polskich producentów oznacza to, że rynek może pozostawać bardzo zmienny, ale jednocześnie coraz trudniej będzie utrzymać narrację o komfortowej globalnej podaży.

🟦STREFA WIEDZY

Podejmowanie świadomych decyzji dotyczących handlu/obrotu zbożami to klucz do optymalizacji zysków i stabilności finansowej gospodarstw i przedsiębiorstw. Ceny pszenicy, kukurydzy i rzepaku w Polsce nie są ustalane przypadkowo – wpływa na nie szereg czynników, w tym notowania giełdowe, globalna podaż i popyt, kursy walut oraz sytuacja makroekonomiczna.

Dlaczego na MATIF są tylko cztery miesiące kontraktowe, skoro rok ma dwanaście miesięcy?

Na pierwszy rzut oka może to wyglądać dziwnie. Rok ma dwanaście miesięcy, handel zbożem, kukurydzą czy rzepakiem odbywa się praktycznie cały czas, a na MATIF widzimy tylko wybrane miesiące kontraktowe. Pszenica nie ma kontraktu na każdy miesiąc. Kukurydza też nie. Rzepak również funkcjonuje w swoim własnym rytmie.

Czy to oznacza, że giełda czegoś „nie pokazuje”? Nie. To oznacza, że rynek terminowy nie jest kalendarzem. Jest narzędziem do wyceny najważniejszych momentów sezonu.

I to jest klucz do zrozumienia kontraktów futures na MATIF.

Kontrakt futures nie pokazuje ogólnej ceny surowca

Kiedy mówimy: „pszenica na MATIF kosztuje tyle”, bardzo często upraszczamy rzeczywistość. W praktyce zawsze powinniśmy dopowiedzieć: która pszenica? Wrześniowa? Grudniowa? Marcowa? Majowa?

To bardzo ważne, bo kontrakt futures nie jest jedną, uniwersalną ceną surowca. To cena przypisana do konkretnego miesiąca dostawy. A więc do konkretnego punktu sezonu.

Wrześniowa pszenica pokazuje inny moment rynku niż majowa pszenica. Sierpniowy rzepak mówi coś innego niż listopadowy rzepak. Listopadowa kukurydza znajduje się w innym miejscu sezonu niż marcowa kukurydza.

Dlatego jedna z najważniejszych zasad brzmi: sama cena bez nazwy kontraktu mówi niewiele. Dopiero połączenie surowca i miesiąca kontraktowego daje nam prawdziwy kontekst.

Jakie miesiące kontraktowe są na MATIF?

Dla najważniejszych kontraktów rolnych na Euronext cykl wygląda następująco:

Pszenica: wrzesień, grudzień, marzec, maj.

Kukurydza: marzec, czerwiec, sierpień, listopad.

Rzepak: luty, maj, sierpień, listopad.

Warto od razu doprecyzować jedną rzecz. To nie znaczy, że na giełdzie są tylko cztery aktywne kontrakty. Oznacza to, że w cyklu roku powtarzają się cztery główne miesiące dostawy dla danego surowca. Giełda może jednocześnie notować kilka kolejnych serii w przód, ale zawsze są one oparte na tych samych miesiącach kontraktowych. Euronext wskazuje dla pszenicy miesiące: wrzesień, grudzień, marzec i maj, przy 12 dostępnych miesiącach dostawy do handlu; dla kukurydzy: marzec, czerwiec, sierpień i listopad; dla rzepaku: luty, maj, sierpień i listopad.

Dlaczego nie ma kontraktu na każdy miesiąc?

Bo rynek rolny nie żyje równomiernie od stycznia do grudnia. Rynek rolny żyje sezonami.

Są momenty, w których rynek szczególnie mocno potrzebuje ceny odniesienia. Są to okolice zbiorów, handel pożniwny, okres magazynowania, końcówka starego sezonu i przejście na nowy zbiór. To właśnie wokół tych punktów budowane są serie futures.

Gdyby giełda stworzyła kontrakt na każdy miesiąc, płynność zostałaby rozbita na dwanaście osobnych serii. Część z nich miałaby niewielki obrót, szerokie spready i mniejszą wiarygodność cenową. A kontrakt futures ma sens tylko wtedy, gdy skupia wystarczająco dużo uczestników rynku: producentów, handlowców, przetwórców, eksporterów, importerów, fundusze i firmy zabezpieczające ryzyko cenowe.

Innymi słowy, giełda nie tworzy kontraktów po to, żeby ładnie wypełnić kalendarz. Tworzy je tam, gdzie rynek fizyczny naprawdę potrzebuje punktu odniesienia.

Cztery miesiące kontraktowe to sposób koncentracji płynności i informacji. Dzięki temu cena z danego kontraktu jest bardziej użyteczna dla rynku.

Pszenica: wrzesień, grudzień, marzec, maj

W pszenicy logika miesięcy kontraktowych jest silnie związana z europejskim sezonem zbożowym.

Wrzesień to wejście w nowy sezon po żniwach. Rynek zaczyna już handlować świeżym zbiorem, pojawiają się pierwsze realne oceny jakości, plonów, eksportu i dostępności towaru.

Grudzień to okres handlu pożniwnego. Część towaru jest już sprzedana, część trafia do magazynów, rynek zaczyna lepiej widzieć, czy bilans jest luźny, czy napięty.

Marzec pokazuje środek sezonu. Wtedy znaczenia nabierają tempo eksportu, zapasy, konkurencja z rejonu Morza Czarnego, polityka handlowa i pogoda przed kolejnym sezonem.

Maj to końcówka starego sezonu. Rynek zaczyna coraz mocniej porównywać stary zbiór z nadchodzącym nowym zbiorem. W tym okresie cena może być wrażliwa zarówno na resztki dostępności starego towaru, jak i na prognozy kolejnych żniw.

Kukurydza: marzec, czerwiec, sierpień, listopad

Kukurydza ma inny rytm niż pszenica, dlatego jej miesiące kontraktowe też są inne.

Listopad znajduje się blisko okresu zbiorów kukurydzy w Europie. To ważny moment, bo rynek przechodzi od prognoz do realnej podaży.

Marzec i czerwiec pokazują kolejne etapy sezonu handlowego. Wtedy znaczenia nabierają zapasy, import, popyt paszowy i konkurencja między pochodzeniami.

Sierpień jest okresem przejściowym. Rynek patrzy już na nowy sezon, ale jednocześnie nadal analizuje końcówkę starego bilansu. To często moment, w którym pogoda i perspektywy zbiorów mogą silnie wpływać na wyceny.

Rzepak: luty, maj, sierpień, listopad

W rzepaku szczególnie ważny jest sierpień, bo znajduje się bardzo blisko wejścia nowego zbioru do obrotu. To jeden z kluczowych punktów odniesienia dla europejskiego rynku oleistych.

Listopad pokazuje handel po zbiorach, gdy rynek ma już więcej informacji o realnej podaży i jakości. Luty to środek sezonu, kiedy coraz ważniejsze stają się zapasy, przerób, import oraz relacje cen rzepaku do soi, kanoli i olejów roślinnych. Maj to końcówka starego sezonu, czyli moment, w którym rynek zaczyna porównywać dostępność starego rzepaku z oczekiwaniami wobec nowego zbioru.

Dlatego sierpniowy rzepak i majowy rzepak to nie jest „ta sama cena w innym miesiącu”. To dwa różne punkty sezonu.

Miesiąc dostawy, okres dostawy i ostatni dzień handlu — trzy pojęcia, których nie warto mylić

W kontraktach futures często pojawiają się trzy pojęcia: miesiąc dostawy, okres dostawy i ostatni dzień handlu. Brzmią podobnie, ale oznaczają coś innego.

Miesiąc dostawy to miesiąc przypisany do danej serii kontraktu. Jeśli mówimy o majowym rzepaku, to miesiącem dostawy jest maj. Jeśli mówimy o grudniowej pszenicy, to miesiącem dostawy jest grudzień.

Okres dostawy to techniczny przedział dni, w którym, zgodnie z zasadami giełdy, może dojść do fizycznej realizacji kontraktu. To pojęcie jest szczególnie istotne dla uczestników rynku fizycznego, którzy mogą wejść w procedurę dostawy.

Ostatni dzień handlu to data, do której daną serią można jeszcze handlować na giełdzie. Po tej dacie kontrakt przestaje być aktywną serią rynkową.

Najprościej:

miesiąc dostawy mówi, którego momentu sezonu dotyczy cena;

ostatni dzień handlu mówi, do kiedy kontrakt jest aktywny na giełdzie;

okres dostawy mówi, kiedy może dojść do fizycznej realizacji kontraktu.

Dlaczego pszenica jeszcze „wisi”, a rzepak już znika?

To bardzo dobre pytanie, bo właśnie tutaj widać, że każdy kontrakt ma swoją własną specyfikację.

W przypadku pszenicy ostatni dzień handlu przypada o 18:30 dziesiątego dnia kalendarzowego miesiąca dostawy, a jeśli nie jest to dzień roboczy, wtedy w kolejnym dniu roboczym. To oznacza, że majowa pszenica może być jeszcze widoczna i handlowana przez pierwsze dni maja.

W przypadku kukurydzy ostatni dzień handlu przypada o 18:30 piątego dnia kalendarzowego miesiąca dostawy, a jeśli nie jest to dzień roboczy, wtedy w kolejnym dniu roboczym. Dlatego kukurydza również może być widoczna jeszcze na początku miesiąca dostawy, ale krócej niż pszenica.

Rzepak działa inaczej. Kontrakty na rzepak wygasają zasadniczo w ostatnim dniu handlowym miesiąca poprzedzającego miesiąc kontraktu. Dlatego majowy rzepak kończy handel jeszcze w kwietniu i 1 maja nie jest już aktywną serią do handlu.

To nie jest błąd systemu. To nie jest różnica między platformami. To nie jest „zniknięcie ceny”. To efekt różnych specyfikacji kontraktów.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE

MATIF pokazuje jednej uniwersalnej ceny pszenicy, kukurydzy czy rzepaku. Pokazuje ceny konkretnych kontraktów, a więc konkretnych miesięcy i konkretnych momentów sezonu.

Cztery miesiące kontraktowe w roku nie są przypadkiem. To sposób na skupienie płynności, uporządkowanie handlu i stworzenie realnych punktów odniesienia dla rynku fizycznego.

Dlatego pytanie nie powinno brzmieć tylko: ile kosztuje pszenica, kukurydza albo rzepak? Lepsze pytanie brzmi: który kontrakt patrzymy, którego sezonu dotyczy i co mówi nam różnica między kolejnymi miesiącami?

Dopiero wtedy MATIF przestaje być prostą tabelą z cenami, a zaczyna być mapą rynku.

Chcemy, aby ta strefa była interaktywna i odpowiadała na realne potrzeby naszych czytelników. Masz temat, który chcesz lepiej zrozumieć? Chcesz, abyśmy przyjrzeli się konkretnej kwestii związanej z handlem, analizą cen czy zarządzaniem ryzykiem?

Napisz do nas i zaproponuj temat do omówienia! Możesz zostawić komentarz, wysłać wiadomość lub odpowiedzieć na ten post. Najciekawsze pytania i tematy trafią do kolejnych edycji Strefy Wiedzy, a my postaramy się je omówić w sposób prosty, praktyczny i dostosowany do realiów rynkowych.

Share

„Niebezpieczeństwo pojawia się wtedy, gdy wszyscy zaczynają wierzyć, że ryzyko zniknęło.” — Howard Marks

W dzisiejszej publikacji:

Analizujemy majowy raport USDA, który wywołał gwałtowną reakcję na światowych giełdach zbóż i oleistych. Przyglądamy się, dlaczego rynek pszenicy i kukurydzy nagle wrócił do handlu fundamentami oraz co oznacza spadek globalnej produkcji przy nadal bardzo wysokim popycie. Omawiamy również reakcję MATIF-u, zachowanie funduszy inwestycyjnych oraz rosnące znaczenie pogody w USA, Ukrainie i Europie.

Wtorkowy raport USDA z 12 maja dosłownie wstrząsnął rynkami surowców rolnych. Inwestorzy od tygodni czekali na pierwsze prognozy sezonu 2026/27, ale mało kto spodziewał się tak mocnego sygnału fundamentalnego już na starcie nowego roku gospodarczego. Reakcja giełd była natychmiastowa — do wojny, pogody i napiętej geopolityki doszły twarde liczby pokazujące wyraźnie mniejszą podaż zbóż na świecie.

W centrum uwagi znalazła się przede wszystkim pszenica. USDA prognozuje, że światowa produkcja w nowym sezonie spadnie aż o blisko 25 mln ton względem obecnego roku. Rynek zareagował błyskawicznie — kontrakt na pszenicę Kansas na giełdzie CBOT zaliczył tzw. „limit up”, czyli maksymalny dzienny wzrost ceny dopuszczalny przez giełdę.

Mocno zaskoczyła również kukurydza, gdzie USDA prognozuje spadek światowej produkcji o około 17 mln ton rok do roku. Po wielu miesiącach rynku skupionego głównie na polityce i funduszach inwestycyjnych, fundamenty wróciły na pierwszy plan z ogromną siłą.

Dlatego dzisiaj skupiamy się właśnie na raporcie USDA i odpowiedzi na pytanie: czego tak naprawdę możemy spodziewać się w sezonie 2026/27?

🟦Rekordowa podaż w sezonie 2025/26 przechodzi w wyraźne zacieśnienie bilansów zbóż w 2026/27

Sezon 2025/26 był dla światowych rynków zbóż i oleistych sezonem rekordowej podaży. Rekordowe zbiory kukurydzy na poziomie 1,313 mld ton, rekordowa produkcja pszenicy wynosząca 844 mln ton oraz bardzo wysokie zbiory soi stworzyły w ostatnich miesiącach względnie komfortowy bilans globalny. Rynek przez długi czas żył więc przekonaniem, że świat jest dobrze zabezpieczony pod względem podaży żywności i pasz.

Majowy raport USDA zmienił jednak narrację niemal z dnia na dzień.

W nowym sezonie 2026/27 USDA prognozuje wyraźne schłodzenie podaży na rynku zbóż. Najmocniej widać to na pszenicy. Globalna produkcja ma spaść aż o 24,8 mln ton – z rekordowych 843,8 mln ton do 819,1 mln ton. Co ważne, nie chodzi o pojedynczy region, ale praktycznie wszystkich głównych eksporterów jednocześnie: USA, UE, Australię i Argentynę. Szczególnie mocno zaskoczył rynek raport ze Stanów Zjednoczonych, gdzie produkcja pszenicy ozimej HRW została mocno obniżona po słabszych plonach i problemach pogodowych.

Jeszcze ciekawiej wygląda kukurydza. Produkcja globalna ma spaść o 17,3 mln ton, ale jednocześnie światowa konsumpcja osiąga rekordowe 1,315 mld ton. Innymi słowy, świat zaczyna konsumować więcej kukurydzy niż produkuje. To właśnie dlatego zapasy końcowe spadają do najniższego poziomu od sezonu 2013/14. Rynek pozostaje bardzo wrażliwy na pogodę w USA i Ameryce Południowej, a dodatkowo napięcia geopolityczne oraz rosnący popyt paszowy utrzymują wysoką zmienność cen. Jeśli latem pojawią się problemy pogodowe w USA, rynek kukurydzy może bardzo szybko wejść w znacznie bardziej byczą fazę.

Na tle zbóż zdecydowanie spokojniej wyglądają oleiste. Soja pozostaje rynkiem dużej podaży. Globalna produkcja ma wzrosnąć o prawie 14 mln ton, głównie dzięki Brazylii, USA i Argentynie. Jednocześnie bardzo mocno rośnie światowy przerób, wspierany przez sektor biopaliw i wysokie marże tłoczenia. Szczególnie ważny staje się tutaj rynek oleju sojowego, którego zużycie do biopaliw w USA nadal dynamicznie rośnie. Dlatego mimo większej produkcji rynek nie wygląda aż tak „ciężko”, jak mogłoby się wydawać po samych liczbach.

Rzepak z kolei pozostaje jednym z najbardziej interesujących rynków nowego sezonu. USDA zakłada kolejną bardzo wysoką produkcję, choć wzrost wynosi zaledwie około 1,4 mln ton rok do roku. Kluczowe pozostaje jednak coś innego — bardzo silny popyt ze strony sektora biodiesla i tłoczni. Wysokie ceny ropy, stabilne mandaty biodieslowe oraz rozwój mocy przerobowych w Kanadzie i Ukrainie sprawiają, że coraz większa część nasion zostaje lokalnie przetwarzana zamiast trafiać bezpośrednio na eksport.

Patrząc szerzej, raport USDA pokazuje dziś wyraźny podział rynku na dwa światy. Zboża zaczynają wchodzić w okres coraz ciaśniejszej podaży i rosnącej wrażliwości pogodowej, podczas gdy oleiste nadal korzystają z relatywnie komfortowej produkcji, choć wspieranej bardzo mocnym popytem ze strony biopaliw i sektora tłoczenia.

I właśnie dlatego sezon 2026/27 może okazać się jednym z najbardziej zmiennych i emocjonujących sezonów ostatnich lat.

Reakcja europejskich giełd po publikacji raportu USDA była natychmiastowa.

MATIF bardzo szybko zdyskontował szokujące prognozy dla światowej pszenicy i kukurydzy, a inwestorzy w pierwszej reakcji skupili się przede wszystkim na ryzyku znacznie mniejszej podaży zbóż w sezonie 2026/27. Szczególnie mocno było to widoczne na rynku pszenicy, gdzie kontrakty na Euronext zanotowały jeden z najmocniejszych jednodniowych ruchów wzrostowych od wielu tygodni. Impulsem były przede wszystkim prognozy najniższych zbiorów pszenicy w USA od początku lat 70., co wywołało gwałtowny rajd cenowy także na CBOT.

Patrząc jednak szerzej na wykres MATIF-u, widać wyraźnie, że rynek zaczyna już powoli przechodzić z fazy „szoku raportowego” do spokojniejszej analizy fundamentów. Pszenica po bardzo dynamicznym wybiciu zaczęła lekko oddawać część wzrostów, podobnie jak rzepak.

Ważnym elementem schładzającym nastroje stało się również zachowanie funduszy inwestycyjnych. Dane z Euronext pokazują wyraźną redukcję długich pozycji spekulacyjnych zarówno na pszenicy, jak i na rzepaku.

Innymi słowy, część kapitału finansowego zaczęła realizować zyski po bardzo mocnym rajdzie cenowym z przełomu marca i kwietnia. To naturalny mechanizm po gwałtownych ruchach wzrostowych, zwłaszcza gdy rynek w krótkim czasie wycenił już sporą część ryzyk pogodowych i podażowych.

Dodatkowo rynek europejski coraz mocniej obserwuje pogodę. Majowe opady poprawiły sytuację upraw w wielu regionach UE, szczególnie we Francji, Niemczech i Polsce, gdzie jeszcze kilka tygodni temu obawy o suszę zaczynały mocno wspierać ceny. Lepsza wilgotność gleby chwilowo zmniejszyła premię pogodową w notowaniach MATIF-u i ograniczyła dalszą presję wzrostową.

Nie oznacza to jednak, że temat ryzyka podaży zniknął. Wręcz przeciwnie — rynek wszedł obecnie w okres bardzo wysokiej wrażliwości na każdą zmianę prognoz pogodowych, szczególnie dla USA, Rosji i regionu Morza Czarnego. Dlatego mimo krótkoterminowego ochłodzenia nastrojów, zmienność na rynku zbóż i oleistych prawdopodobnie pozostanie dosyć wysoka przez kolejne miesiące.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Najważniejszy wniosek po majowym WASDE jest dziś bardzo prosty: rynek wraca do handlu fundamentami, a nie tylko polityką i przepływem kapitału spekulacyjnego. Sezon 2025/26 pozostawia po sobie rekordową produkcję i relatywnie komfortowe bilanse, jednak pierwsze prognozy USDA dla 2026/27 pokazują wyraźnie, że globalny rynek zbóż zaczyna wchodzić w okres większej wrażliwości podażowej.

Najmocniej dotyczy to pszenicy i kukurydzy. W obu przypadkach obserwujemy jednoczesny spadek produkcji przy nadal bardzo wysokim popycie światowym. Szczególnie istotne jest to, że cięcia dotyczą głównych eksporterów, a więc krajów odpowiadających za bezpieczeństwo podaży na rynku globalnym. Tego typu układ historycznie niemal zawsze prowadził do wzrostu zmienności cen i silniejszej reakcji rynku na każdy problem pogodowy czy geopolityczny.

Jednocześnie obecne ochłodzenie notowań na MATIF-ie nie zmienia jeszcze średnioterminowego obrazu rynku. W dużej mierze jest to efekt realizacji zysków przez fundusze po bardzo dynamicznych wzrostach oraz chwilowej poprawy pogody w Europie. Rynek nadal pozostaje jednak bardzo nerwowy i niezwykle podatny na nowe informacje.

Warto również zwrócić uwagę na coraz większe rozdzielenie sytuacji pomiędzy zbożami a oleistymi. Soja i rzepak wciąż korzystają z relatywnie dobrej podaży, ale jednocześnie są silnie wspierane przez sektor biopaliw, wysokie moce tłoczenia oraz rosnący globalny popyt na oleje roślinne. To sprawia, że nawet przy wyższej produkcji rynki oleistych pozostają znacznie bardziej odporne na głębsze przeceny niż jeszcze kilka lat temu.

Najbliższe miesiące prawdopodobnie będą więc okresem bardzo wysokiej zmienności. Pogoda w USA, sytuacja geopolityczna, ceny energii, zachowanie funduszy inwestycyjnych oraz polityka handlowa Chin będą decydowały o kierunku rynku praktycznie z tygodnia na tydzień. Jedno wydaje się dziś jednak coraz bardziej prawdopodobne — era rekordowo komfortowych bilansów zbóż powoli zaczyna się kończyć.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦UE

Majowe opady wyraźnie poprawiły sytuację upraw we Francji, Niemczech i Polsce po bardzo suchej pierwszej części wiosny. Rynek jeszcze kilka tygodni temu obawiał się większych strat plonów w Europie, szczególnie przy równoczesnej suszy w USA i ryzyku El Niño dla Australii.

Na razie deszcze ograniczyły premię pogodową w cenach oraz chwilowo uspokoiły nastroje na rynku europejskim.

Komisja Europejska zaproponowała uproszczenie zasad związanych z regulacją EUDR dotyczącą przeciwdziałania wylesianiu. Nowe przepisy mają ograniczyć koszty administracyjne nawet o 75%, szczególnie dla małych importerów oraz dostawców z krajów niskiego ryzyka.

Zmiany obejmują m.in. uproszczone deklaracje oraz ograniczenie wymagań dotyczących oceny ryzyka, choć obowiązek raportowania pochodzenia produktów nadal pozostanie.

🟦UKRAINA

Ukraiński rynek kukurydzy wchodzi w jeden z najbardziej wrażliwych momentów sezonu. Zasiewy są opóźnione względem średniej wieloletniej, a pogoda pozostaje bardzo nierównomierna regionalnie. Na początku maja obsiano około 30% planowanego areału, choć tempo prac wyraźnie przyspieszyło.

Największe ryzyka dotyczą centralnej i północnej Ukrainy, gdzie jednocześnie występują duże areały kukurydzy oraz niedobory wilgoci w górnych warstwach gleby. Ukraina utrzymuje jednak prognozę produkcji na poziomie 31,5 mln ton, wskazując na dobre zapasy wilgoci w głębszych warstwach gleby. Rynek pozostaje jednak bardzo zależny od pogody w kolejnych tygodniach.

🟦HOLANDIA

Holandia odrzuciła partie śruty sojowej z Argentyny i Brazylii po wykryciu odmian GMO HB4 niedopuszczonych do obrotu w UE. Sprawa dotyczy soi odpornej na suszę, zatwierdzonej m.in. w Argentynie i Chinach, ale nadal niezaakceptowanej przez Unię Europejską.

Rynek obawia się, że temat może zwiększyć napięcia handlowe pomiędzy UE a Mercosurem, szczególnie że Holandia pozostaje główną bramą importową soi do Europy.

🟦CHINY/USA

Chiny wyraźnie zwiększyły zakupy soi ze Stanów Zjednoczonych. Łączny import soi z USA i Brazylii wzrósł w okresie styczeń–kwiecień o 10% rok do roku i osiągnął rekordowe 37 mln ton.

Udział amerykańskiej soi w chińskim imporcie wzrósł do 55%, podczas gdy rok wcześniej wynosił 41%. To efekt porozumień handlowych zawartych pod koniec 2025 roku. Jednocześnie Brazylia nadal utrzymuje rekordowe tempo eksportu, osiągając historycznie najwyższe wysyłki w kwietniu.

🟦MAROKO

Maroko czasowo zawiesi import pszenicy miękkiej od czerwca do końca lipca po wyraźnej poprawie krajowych zbiorów. Produkcja zbóż może w tym sezonie wzrosnąć nawet dwukrotnie, do około 9 mln ton, dzięki bardzo dobrym opadom po wielu latach suszy.

To ważna informacja dla rynku europejskiego, ponieważ Maroko było w ostatnich latach jednym z największych odbiorców pszenicy z UE, szczególnie z Francji.

🟦NAWOZY

StoneX ostrzega, że ceny nawozów fosforowych mogą pozostać wysokie aż do jesieni. Kluczowym problemem pozostają ograniczenia eksportowe Chin, wysokie koszty produkcji oraz problemy logistyczne związane z sytuacją na Bliskim Wschodzie.

Coraz więcej rządów ingeruje również w handel nawozami. Egipt wprowadził dodatkowe cła eksportowe na nawozy azotowe, próbując zatrzymać większą część podaży na rynku krajowym.

🟦ROPA

Międzynarodowa Agencja Energetyczna całkowicie zmieniła prognozy dla rynku ropy po eskalacji konfliktu USA–Iran. IEA oczekuje obecnie deficytu podaży na poziomie nawet 1,78 mln baryłek dziennie w 2026 roku, podczas gdy jeszcze kilka miesięcy temu prognozowano nadwyżkę.

Ograniczenia w cieśninie Ormuz oraz problemy produkcyjne na Bliskim Wschodzie doprowadziły już do wyłączenia ponad 14 mln baryłek dziennej podaży. Rynek pozostaje bardzo napięty, a wysokie ceny energii coraz mocniej wpływają również na rynki nawozów, biopaliw oraz cały kompleks agro.

PODSUMOWANIE EKSPERCKE:

Na rynku agro coraz mocniej widać, że końcówka wiosny może ustawić nastroje na całe lato. Europa dzięki majowym opadom chwilowo ograniczyła obawy o plony, ale sytuacja na Ukrainie nadal pozostaje bardzo delikatna, a rynek wciąż żyje pogodą praktycznie z tygodnia na tydzień. Coraz większym tematem stają się także napięcia wokół GMO w UE oraz rosnący wpływ rynku energii na cały sektor agro. Droga ropa, wysokie ceny nawozów i geopolityka ponownie zaczynają mocno wpływać nie tylko na koszty produkcji, ale również na wyceny zbóż, śrut i olejów roślinnych.

Share

W dzisiejszej publikacji:

Pokazujemy, dlaczego rynek agro coraz mocniej zależy nie tylko od pogody i lokalnej podaży, ale także od ropy, dolara, geopolityki i zachowania funduszy. Analizujemy gwałtowny spadek ropy Brent po sygnałach możliwej deeskalacji na Bliskim Wschodzie oraz jego przełożenie na USD/PLN i szeroki koszyk surowców rolnych. W przeglądzie rynkowym omawiamy sytuację w USA, Brazylii, Ukrainie, UE, Kanadzie, Malezji, Indiach i Chinach, pokazując, jak energia, biopaliwa, zasiewy i handel światowy wpływają na zboża i oleiste. W Strefie Wiedzy wyjaśniamy, jak czytać pozycjonowanie funduszy na Euronext i dlaczego same ceny nie wystarczą, aby dobrze zrozumieć rynek.

Ostatnie dni na rynkach agro można określić jako relatywnie stabilne, ale była to stabilizacja oparta na bardzo kruchych fundamentach. Na CBOT notowania zbóż i oleistych pozostawały wspierane przede wszystkim przez pogodę w USA, gdzie rynek wciąż uważnie śledzi kondycję pszenicy ozimej, tempo zasiewów kukurydzy i soi oraz ryzyko opóźnień związanych z układem opadów w Pasie Kukurydzy. Do tego dochodził drugi, równie ważny element: utrzymujące się wysokie ceny energii. Ropa, gaz i cały kompleks energetyczny w ostatnich tygodniach podbijały premię ryzyka w surowcach, wzmacniając zwłaszcza te segmenty rynku agro, które są powiązane z biopaliwami, olejami roślinnymi, logistyką i kosztami produkcji.

Na Euronext najmocniej było to widać w rzepaku. Jego notowania pozostawały wspierane przez olej rzepakowy, a szerzej przez cały kompleks olejów roślinnych. Wysoka ropa poprawiała relację biopaliw do paliw kopalnych, przez co rynek olejów dostawał dodatkowy impuls popytowy. W tym samym czasie pszenica zachowywała się znacznie spokojniej, po wcześniejszym wsparciu ze strony pogody i ryzyka geopolitycznego rynek wszedł w fazę wyczekiwania. Wczoraj pojawiły się jednak pierwsze wyraźniejsze spadki, ponieważ prognozy zaczęły wskazywać na poprawę warunków pogodowych w części kluczowych regionów upraw, a lekka korekta ropy ograniczyła presję wzrostową w szerokim koszyku surowców. Poprawa pogody w USA i cofnięcie ropy były jednymi z czynników schładzających notowania zbóż.

Dzisiaj sytuacja stała się jeszcze ciekawsza. W momencie pisania tego postu obserwujemy bardzo mocny ruch spadkowy na ropie po doniesieniach o możliwej deeskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie. Rynek zaczął gwałtownie zdejmować z cen premię geopolityczną po informacjach, że USA i Iran mogą być blisko wstępnego porozumienia. Ropa Brent spadła poniżaj 100 USD/bbl, a WTI poniżej 92 USD/bbl, co pokazuje, jak duża część ostatnich wzrostów była związana nie tylko z realnym ryzykiem podażowym, ale też z obawami o dalszą eskalację wokół Zatoki Perskiej i Cieśniny Ormuz.

Dlatego w dzisiejszym „Wykresie tygodnia” skupiamy się właśnie na ropie. Dlatego, że ropa stała się obecnie jednym z głównych sterowników rynku agro. Jej ruchy wpływają na oleje roślinne, rzepak, soję, kukurydzę, koszty frachtu, nawozy, waluty i ogólny apetyt funduszy na ryzyko w surowcach. Przy tak silnym cofnięciu cen ropy pytanie nie brzmi już tylko: „co zrobi Brent?”, ale również: jak szybko ten ruch przełoży się na rzepak, oleje, śrutę, zboża i cały koszyk surowców rolnych?

🟦Ropa pociągnęła dolara w dół. Dla rynku agro to nie detal - to sygnał ostrzegawczy

Na pierwszy rzut oka to wykres ropy i dolara. W praktyce to jednak jeden z najważniejszych obecnie obrazów dla rynku agro. Od momentu eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie ropa Brent i USD/PLN zaczęły poruszać się niemal jak jeden organizm. Gdy ropa rosła, dolar również dostawał wsparcie. Gdy rynek zaczął zdejmować premię wojenną z ropy, złoty natychmiast odetchnął, a USD/PLN szybko zsunął się poniżej 3,60.

Ten ruch bardzo dobrze widać na wykresie. Jeszcze przed wybuchem silniejszej premii geopolitycznej ropa poruszała się relatywnie spokojnie, w przedziale mniej więcej 60–70 USD/bbl, a USD/PLN stopniowo osuwał się z poziomów powyżej 3,75 w kierunku 3,55–3,60. Rynek walutowy żył wtedy głównie dolarem globalnym, oczekiwaniami wobec stóp procentowych i nastrojami wobec złotego. Ropa była ważna, ale nie dominowała całej narracji.

Wszystko zmieniło się wraz z konfliktem na Bliskim Wschodzie. Od marca ropa Brent wykonała gwałtowny ruch w górę — najpierw w okolice 90–100 USD/bbl, później jeszcze wyżej, miejscami dochodząc w okolice 110–115 USD/bbl. Równolegle USD/PLN także wystrzelił, z rejonu 3,55–3,58 w okolice 3,70–3,73. To nie był przypadek. Droższa ropa oznacza większą premię za ryzyko, obawy o inflację, presję na koszty transportu i energii oraz większy popyt na dolara jako walutę bezpiecznej przystani.

Obecny ruch jest równie ważny, tylko działa w drugą stronę. Po informacjach o możliwej deeskalacji i rozmowach USA–Iran rynek ropy bardzo szybko zaczął oddawać wcześniejszą premię geopolityczną, szczególnie po doniesieniach, że strony mogą być blisko wstępnego porozumienia. Na naszym wykresie widać to niemal książkowo: Brent gwałtownie cofa się w okolice 98 USD/bbl, a USD/PLN zsuwa się do okolic 3,59. EUR/PLN również reaguje spadkiem, ale zmienność na euro jest mniejsza, dlatego to właśnie dolar najlepiej pokazuje skalę obecnego impulsu.

Dla rynku agro to kluczowy sygnał. Ropa od początku konfliktu jest jednym z głównych sterowników szerokiego koszyka surowców. Jej wzrost wspierał oleje roślinne, rzepak, częściowo soję i kukurydzę przez kanał biopaliw, a jednocześnie podbijał koszty energii, frachtu, nawozów i ogólne oczekiwania inflacyjne. Jeżeli ropa szybko spada, presja na część tych segmentów może słabnąć. To może oznaczać chłodniejsze otwarcie dla olejów, mniejszą premię w rzepaku i ostrożniejsze podejście funduszy do całego sektora commodities.

Ale tu pojawia się najważniejsze „ale”. Ropa spadła bardzo szybko, bo rynek zareagował na nadzieję deeskalacji. Taka sama dynamika może pojawić się w drugą stronę, jeżeli rozmowy się załamią, napięcie wróci albo pojawią się nowe incydenty wokół transportu ropy. Geopolityka nie daje komfortu liniowego myślenia. To nie jest rynek, na którym można raz spojrzeć na wykres i uznać temat za zamknięty.

Ropa nie jest zbożem, ale w praktyce bardzo często ustawia tło dla rynku rolnego. Po pierwsze, wpływa na koszty produkcji — paliwo, transport, suszenie, energia, logistyka i pośrednio nawozy. Po drugie, działa przez rynek biopaliw. Gdy ropa jest droga, większego znaczenia nabierają komponenty wykorzystywane w biodieslu i bioetanolu, czyli oleje roślinne, rzepak, soja i kukurydza. Po trzecie, ropa wpływa na zachowanie funduszy. Kiedy energia mocno rośnie, cały koszyk surowcowy wygląda atrakcyjniej dla kapitału spekulacyjnego. Kiedy ropa gwałtownie spada, część tego kapitału może zacząć redukować ryzyko również w innych segmentach.

Dla polskiego rynku dodatkowo dochodzi waluta. Śruta sojowa, soja, wiele komponentów paszowych i część surowców importowanych są mocno zależne od dolara. Dlatego spadek USD/PLN poniżej 3,60 może być bardzo ważnym oknem do rozważenia zabezpieczenia kursu, szczególnie pod przyszłe zakupy śruty sojowej lub innych komponentów rozliczanych w dolarze. Nie chodzi o to, że dolar nie może spaść niżej. Może. Chodzi o to, że przy obecnej geopolityce takie okazje potrafią trwać krótko. Jeden komunikat z Bliskiego Wschodu może ponownie podnieść ropę, odwrócić nastroje i szybko cofnąć złotego.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Dzisiejszy wykres pokazuje, że rynek agro nie zaczyna się i nie kończy na cenie pszenicy w lokalnym skupie czy kontrakcie rzepaku na MATIF. Dzisiaj o cenach zbóż, oleistych i komponentów paszowych coraz częściej decydują ropa, dolar i geopolityka. Spadek Brent poniżej 100 USD/bbl i jednoczesne zejście USD/PLN poniżej 3,60 to sygnał, że rynek zdjął część premii wojennej. Dla kupujących surowce importowane, szczególnie śrutę sojową, może to być moment do uważnej obserwacji i rozważenia zabezpieczenia części ekspozycji walutowej.

Nie zakładamy jednak, że temat jest zamknięty. Tak szybko jak ropa spadła, tak samo szybko może wrócić wyżej, jeżeli geopolityka znów się zaostrzy. Dlatego w obecnym otoczeniu przewagę ma ten, kto patrzy szerzej: nie tylko na zboża i rzepak, ale także na ropę, waluty, fundusze i globalny apetyt na ryzyko. W rolnictwie cena nie zaczyna się na polu — coraz częściej zaczyna się na rynku energii, w dolarze i w nagłówkach geopolitycznych.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦USA

W Stanach Zjednoczonych rynek zbóż i soi zaczął korygować wcześniejsze wzrosty. Soja na CBOT spadła po dwóch mocniejszych sesjach, głównie przez realizację zysków, większą sprzedaż farmerów i tańszą ropę.

Szybkie tempo zasiewów ogranicza potencjał wzrostowy. Według danych NASS soja została zasiana na 33% planowanego areału, wyraźnie powyżej średniej pięcioletniej wynoszącej 23%. Kukurydza również jest wysiewana sprawnie - obsiano 38% areału wobec średniej 34%. To zmniejsza część obaw o opóźnienia, choć prognozowane opady w Midwest mogą chwilowo spowolnić prace polowe.

Pszenica na CBOT spadła po wcześniejszych wzrostach, bo prognozy opadów dla suchych regionów Great Plains wywołały realizację zysków. Rynek nadal jednak pamięta o słabej kondycji pszenicy ozimej - jedynie 31% upraw oceniane jest jako dobre lub bardzo dobre. To oznacza, że deszcze mogą poprawić nastroje, ale niekoniecznie odwrócą wcześniejsze straty plonowe.

Dla polskiego rynku najważniejsze jest to, że USA nadal wyznaczają globalny sentyment. Jeżeli ropa słabnie, farmerzy sprzedają więcej, a pogoda poprawia się w kluczowych regionach, fundusze mogą szybciej redukować długie pozycje w zbożach i soi.

🟦BRAZYLIA

Brazylia pozostaje jednym z największych źródeł presji podażowej na rynku soi. StoneX podniosła prognozę produkcji soi w sezonie 2025/26 do 181,6 mln ton, czyli powyżej prognozy USDA. Korekta wynika z dobrych plonów i większego areału, szczególnie w stanie Rio Grande do Sul.

Podniesiono również prognozę produkcji kukurydzy do 137 mln ton, wobec 132 mln ton według USDA. Pierwszy zbiór kukurydzy oszacowano wyżej, natomiast drugi, główny zbiór, pozostawiono bez zmian.

Tak duża produkcja soi w Ameryce Południowej ogranicza potencjał wzrostowy cen śruty i samego ziarna. Dla rynku paszowego w Europie i Polsce oznacza to, że globalnie podaż soi i śruty pozostaje wysoka, a głównym czynnikiem wsparcia cen pozostaje obecnie nie sama soja, lecz olej sojowy i ropa.

🟦UKRAINA

Na Ukrainie sytuacja na rynku oleistych pozostaje napięta. W przypadku słonecznika i oleju słonecznikowego utrzymuje się deficyt surowca, dodatkowo pogłębiony przez uszkodzenia terminali przeładunkowych po rosyjskich atakach dronami. Ceny ukraińskiego oleju słonecznikowego wzrosły do 1325–1335 USD/t z dostawą do portów Morza Czarnego.

Na rynku soi popyt ze strony przetwórców pozostaje silniejszy niż ze strony eksporterów. Eksporterzy ograniczają programy zakupowe z powodu braku dużych partii towaru, natomiast zakłady nadal konkurują o surowiec. Ceny soi GMO wzrosły do 21 000–21 700 UAH/t z dostawą do zakładów, a soja non-GMO osiąga podobne poziomy. Eksport soi z Ukrainy w kwietniu wyniósł tylko 158,5 tys. ton, a od początku sezonu 1,65 mln ton. Przy obecnym tempie trudno będzie przekroczyć 2 mln ton eksportu w całym sezonie, co oznacza większą przestrzeń dla krajowego przerobu.

🟦UE/POLSKA

Na Euronext pszenica spadła do tygodniowych minimów po opadach w Europie i prognozach deszczu w USA. Kontrakt wrześniowy obniżył się wczoraj do 211 EUR/t. Poprawa pogody w Niemczech i Polsce zaczęła zdejmować z rynku wcześniejszą premię suszową, która w ostatnich tygodniach wspierała ceny.

Dodatkowym czynnikiem presji był spadek ropy, który ograniczył wsparcie dla szerokiego kompleksu surowcowego. W eksporcie uwagę przyciąga przetarg Algierii oraz rosnąca aktywność Polski. Według traderów w kwietniu z Polski wyeksportowano ok. 500 tys. ton pszenicy, a dodatkowo pojawiły się informacje o sprzedaży nowych zbiorów do młynów na wschodnim wybrzeżu USA.

🟦MALEZJA /INDIE

Olej palmowy na Bursa Malaysia wzrósł w skali tygodnia do miesięcznego maksimum, wspierany drogą ropą oraz planami Malezji dotyczącymi zwiększenia udziału oleju palmowego w biodieslu do 15% w 2026 roku. To pokazuje, jak silnie rynek olejów roślinnych jest dziś powiązany z polityką biopaliwową.

Jednocześnie Indie ograniczyły popyt na olej palmowy, zwiększając zakupy oleju słonecznikowego i sojowego, szczególnie z Argentyny. W kwietniu import oleju słonecznikowego do Indii podwoił się względem marca.

🟦KANADA

Kanola na ICE Futures spadła pod wpływem tańszej ropy i słabszej soi w Chicago. Lipcowy kontrakt obniżył się do 749,30 CAD/t, a listopadowy do 762,10 CAD/t. Rynek czeka teraz na dane Statistics Canada o zapasach, które mogą pokazać wyższy poziom zapasów niż rok temu.

Mimo krótkoterminowej presji w dół, kanola nadal ma kilka czynników wsparcia. Wysokie ceny nawozów mogą zachęcać farmerów do zwiększenia areału canoli kosztem pszenicy jarej, chłodna pogoda na preriach opóźnia zasiewy, a eksport do Chin stopniowo się odbudowuje. Dla europejskiego rynku rzepaku kanola pozostaje ważnym punktem odniesienia, szczególnie gdy ropa i oleje roślinne zmieniają kierunek.

🟦CHINY

Administracja Donalda Trumpa rozważa nowe działania celne wobec krajów z nadwyżkami mocy produkcyjnych, m.in. Chin, UE, Japonii i Korei Południowej. Sektor przemysłowy w USA naciska na ostrzejszą ochronę rynku, ale amerykańskie rolnictwo ostrzega przed ryzykiem odwetu.

Największe obawy dotyczą soi. Amerykańscy producenci boją się powtórki z wcześniejszych napięć handlowych, gdy chińskie cła odwetowe mocno ograniczyły eksport soi z USA. Dla rynku globalnego to istotne, bo Chiny pozostają największym importerem soi na świecie. Każde pogorszenie relacji USA–Chiny może przesunąć popyt w stronę Brazylii i Argentyny, osłabiając pozycję amerykańskiej soi.

🟦EUROPA

Marże rafineryjne benzyny w Europie Zachodniej lekko spadły, ale nadal pozostają historycznie wysokie. Po wcześniejszym rajdzie marża obniżyła się do 27,68 USD/baryłkę. Rynek paliw pozostaje napięty przez ograniczoną podaż, wysoki popyt sezonowy i ryzyka geopolityczne.

Dodatkowym czynnikiem niepewności są ataki Ukrainy na rosyjską infrastrukturę rafineryjną oraz niskie zapasy benzyny w USA. Dla rynku agro wysokie marże paliwowe oznaczają utrzymującą się presję kosztową w transporcie, logistyce i produkcji.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Najważniejszy obraz jest dziś prosty: ropa steruje nastrojami, pogoda zdejmuje część premii z pszenicy i kukurydzy, a biopaliwa nadal trzymają wysoko oleje roślinne. Dla polskiego rolnika i uczestnika rynku oznacza to konieczność patrzenia szerzej niż tylko na MATIF czy lokalny skup. Ceny zbóż, rzepaku, śruty i olejów są dziś zależne od ropy, dolara, polityki handlowej USA–Chiny, pogody w USA i Europie oraz podaży z Ameryki Południowej.

W praktyce obecny rynek nie daje komfortu spokojnego czekania. Spadek ropy może szybko schłodzić część surowców, ale powrót napięć geopolitycznych równie szybko może przywrócić premię ryzyka. Dlatego przewagę ma ten, kto obserwuje nie tylko cenę własnego surowca, ale cały układ: energia – waluty – fundusze – pogoda – handel światowy.

🟦STREFA WIEDZY

Podejmowanie świadomych decyzji dotyczących handlu/obrotu zbożami to klucz do optymalizacji zysków i stabilności finansowej gospodarstw i przedsiębiorstw. Ceny pszenicy, kukurydzy i rzepaku w Polsce nie są ustalane przypadkowo – wpływa na nie szereg czynników, w tym notowania giełdowe, globalna podaż i popyt, kursy walut oraz sytuacja makroekonomiczna.

Fundusze, hedgerzy i kapitał spekulacyjny

Kiedy patrzymy na wykres ropy, pszenicy, rzepaku czy kukurydzy, widzimy tylko cenę. Ale za każdą świecą, każdym wybiciem i każdą gwałtowną korektą stoją konkretne grupy uczestników rynku. Jedni zabezpieczają realny towar, inni spekulują na zmianach cen, jeszcze inni zarządzają ekspozycją klientów lub dużych portfeli inwestycyjnych. Dlatego sama cena mówi nam „co się stało”, ale dopiero struktura pozycji pokazuje, „kto za tym ruchem stoi”. Fundusze, uczestnicy komercyjni, producenci, firmy handlowe, banki, swap dealerzy czy pozostali duzi gracze finansowi. To bardzo ważne, bo ten sam ruch cenowy może mieć zupełnie inne znaczenie w zależności od tego, kto go napędza.

Dla zobrazowani tabela z Reutersa pokazuje pozycjonowanie uczestników rynku futures i opcji na kukurydzę na giełdzie Euronext.

Na pierwszy rzut oka widać, że cały rynek jest lekko netto krótki. Pozycja „TOTAL NET” wynosi -33 082 kontrakty, co oznacza, że w ujęciu zagregowanym pozycje krótkie nieznacznie przeważają nad długimi. Nie jest to jednak obraz jednoznacznie spadkowy, bo pod spodem widać bardzo duże różnice pomiędzy poszczególnymi grupami uczestników rynku. I właśnie te różnice są najciekawsze.

Najważniejszą grupą z punktu widzenia nastrojów inwestycyjnych są „Managed Money”, czyli fundusze zarządzane. To najczęściej fundusze hedgingowe, fundusze commodity, CTA oraz inni zarządzający kapitałem, którzy nie kupują kukurydzy po to, żeby ją fizycznie odebrać, tylko po to, żeby zarobić na zmianie ceny. W tej tabeli grupa Managed Money ma pozycję netto długą na poziomie 135 501 kontraktów. To oznacza, że fundusze nadal mają więcej longów niż shortów, czyli wciąż są ustawione raczej pod wzrost cen kukurydzy. Jednocześnie tygodniowa zmiana wynosi -7 900 kontraktów, czyli fundusze zaczęły lekko redukować swoje pozytywne nastawienie. To bardzo ważny sygnał: fundusze nadal są po stronie wzrostowej, ale już nie zwiększają agresywnie zaangażowania, tylko delikatnie je przycinają.

W praktyce oznacza to, że rynek kukurydzy może być wrażliwy na zmianę narracji. Jeżeli pojawią się czynniki wspierające, na przykład pogorszenie pogody, problemy z zasiewami, silniejsza ropa, lepszy popyt eksportowy albo wzrost całego koszyka zbóż, fundusze mogą ponownie dołożyć longi i przyspieszyć ruch w górę. Ale jeżeli pogoda zacznie się poprawiać, ropa będzie spadać, a rynek agro straci impet, ta sama grupa może dalej redukować pozycje długie. Wtedy spadek ceny może być szybszy, bo fundusze nie muszą sprzedawać fizycznej kukurydzy — wystarczy, że zamykają kontrakty.

Druga ważna kategoria to „Non-Commercial”, czyli uczestnicy niekomercyjni. To szerzej rozumiany kapitał finansowy, najczęściej niezwiązany bezpośrednio z fizycznym handlem kukurydzą. W tabeli pozycja „NON-COMM NET” wynosi 285 061 kontraktów na plusie. To pokazuje, że duży kapitał finansowy jako całość pozostaje wyraźnie netto długi. Innymi słowy, inwestorzy finansowi nadal mają większą ekspozycję na wzrost niż na spadek. Tygodniowa zmiana tej pozycji jest jednak lekko ujemna, co potwierdza podobny obraz jak przy Managed Money: nastawienie pozostaje wzrostowe, ale pojawia się ostrożność.

Po drugiej stronie mamy „Commercial”, czyli uczestników komercyjnych. To podmioty związane z fizycznym rynkiem: firmy handlowe, eksporterzy, importerzy, przetwórcy, magazyny, duzi odbiorcy, a czasem także podmioty zabezpieczające sprzedaż lub zakup surowca. W tej tabeli commercial net wynosi -318 144 kontrakty. To oznacza dużą przewagę pozycji krótkich nad długimi. Nie należy jednak czytać tego automatycznie jako „commercials grają na spadek”. Bardzo często uczestnicy komercyjni zajmują shorty, bo zabezpieczają przyszłą sprzedaż fizycznego towaru. Firma, która posiada lub będzie posiadała kukurydzę, może sprzedawać kontrakty futures, żeby zablokować cenę. Z punktu widzenia tabeli wygląda to jak pozycja krótka, ale ekonomicznie jest to często zabezpieczenie, a nie czysta spekulacja.

To jest jedna z najważniejszych lekcji dla rolnika. Fundusz zajmuje shorta, bo chce zarobić na spadku. Producent albo firma handlowa może zajmować shorta, bo chce zabezpieczyć cenę sprzedaży. Ten sam instrument, ta sama strona rynku, ale zupełnie inny cel działania.

Ciekawie wygląda również grupa „Producer”. W tabeli pozycja producer net wynosi 331 154 kontrakty na plusie. Na pierwszy rzut oka może to zaskakiwać, bo intuicyjnie producent kojarzy się raczej z zabezpieczaniem sprzedaży, czyli z pozycją krótką. W praktyce klasyfikacje w takich raportach są bardziej złożone. W tej grupie mogą znajdować się różne podmioty związane z fizycznym rynkiem, które zabezpieczają nie tylko sprzedaż, ale też zakupy, przetwarzanie, marże albo ekspozycję wynikającą z kontraktów handlowych. Dlatego pozycji „producer” nie wolno interpretować zbyt mechanicznie. Ona pokazuje kierunek ekspozycji danej kategorii, ale nie zawsze mówi dokładnie, jaka transakcja fizyczna stoi za kontraktem.

Największą pozycję ujemną w tabeli ma „Swap Net”, na poziomie -649 298 kontraktów. Swap dealerzy to najczęściej banki, instytucje finansowe albo podmioty obsługujące klientów poprzez produkty pozagiełdowe, swapy, struktury albo indeksy surowcowe. Ich pozycje na futures często są zabezpieczeniem ekspozycji, którą mają wobec klientów. Dlatego nie należy ich traktować tak samo jak funduszy spekulacyjnych. Swap dealer może być krótki na futures nie dlatego, że ma negatywną opinię o kukurydzy, ale dlatego, że zabezpiecza drugą stronę transakcji zawartej z klientem.

W tabeli mamy też kategorię „Other”, czyli pozostałych dużych uczestników raportujących. Ich pozycja netto wynosi 149 560 kontraktów na plusie. To grupa mniej jednoznaczna, ale nie można jej ignorować. Czasem są tam duże instytucje, które nie pasują do prostego podziału na fundusze, commercials czy swap dealerów. Jeżeli ta kategoria gwałtownie zwiększa albo zmniejsza ekspozycję, może również wpływać na krótkoterminową dynamikę rynku.

Co ta tabela mówi nam o kukurydzy na Euronext? Przede wszystkim to, że rynek nie jest jednostronny. Fundusze i non-commercial pozostają netto długie, czyli kapitał finansowy nadal widzi argumenty za utrzymaniem ekspozycji wzrostowej. Z drugiej strony commercials i swap dealerzy są mocno netto krótcy, co pokazuje, że po drugiej stronie rynku znajduje się duża aktywność zabezpieczająca i finansowa. Cały rynek netto jest lekko ujemny, ale pod powierzchnią widać napięcie pomiędzy kapitałem spekulacyjnym a uczestnikami związanymi z fizycznym handlem i zabezpieczeniami.

Dla rynku kukurydzy to ważne szczególnie teraz, gdy notowania są pod wpływem kilku czynników jednocześnie: pogody, zasiewów, cen ropy, biopaliw, kursów walutowych i zachowania szerokiego koszyka surowców. Jeżeli ropa spada i zmniejsza się premia geopolityczna, fundusze mogą mieć mniej powodów, żeby agresywnie trzymać długie pozycje w surowcach. Jeżeli jednak pogoda znów zacznie budzić obawy, a kapitał wróci do sektora agro, obecna pozycja netto long po stronie funduszy może ponownie działać jako paliwo dla wzrostów.

Dlatego raporty o pozycjonowaniu nie są prognozą w stylu: „cena na pewno wzrośnie” albo „cena na pewno spadnie”. To raczej mapa rynku. Pokazują, gdzie kapitał jest już ustawiony, gdzie może dojść do realizacji zysków, a gdzie istnieje ryzyko gwałtownego ruchu, jeżeli duża grupa uczestników zacznie jednocześnie zamykać pozycje. W przypadku kukurydzy na Euronext obecny układ mówi: fundusze nadal są po stronie wzrostowej, ale zaczynają być ostrożniejsze. Commercials pozostają mocno po stronie zabezpieczeń. A cały rynek czeka na nowy impuls — pogodowy, energetyczny albo walutowy.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Dla polskiego rolnika najważniejszy wniosek jest prosty: cena kukurydzy na Euronext nie zależy wyłącznie od tego, ile kukurydzy jest lokalnie w magazynach albo jaka jest cena w najbliższym skupie. Coraz większe znaczenie ma to, jak ustawione są fundusze, jak zachowuje się ropa, co robi euro i dolar oraz czy duży kapitał finansowy chce zwiększać, czy zmniejszać ryzyko w surowcach rolnych. Obecna tabela pokazuje, że fundusze nadal mają dodatnią ekspozycję na kukurydzę, ale zaczęły ją lekko redukować. To oznacza, że rynek może szybko reagować na nowe informacje. Przy poprawie pogody i spadku ropy presja może przejść w dół. Przy powrocie ryzyka pogodowego albo geopolitycznego ruch może równie szybko odwrócić się w górę. Dlatego w zarządzaniu sprzedażą zboża warto patrzeć nie tylko na lokalną cenę, ale też na pozycjonowanie funduszy, ropę, waluty i cały sentyment do rynku agro.

Chcemy, aby ta strefa była interaktywna i odpowiadała na realne potrzeby naszych czytelników. Masz temat, który chcesz lepiej zrozumieć? Chcesz, abyśmy przyjrzeli się konkretnej kwestii związanej z handlem, analizą cen czy zarządzaniem ryzykiem?

Napisz do nas i zaproponuj temat do omówienia! Możesz zostawić komentarz, wysłać wiadomość lub odpowiedzieć na ten post. Najciekawsze pytania i tematy trafią do kolejnych edycji Strefy Wiedzy, a my postaramy się je omówić w sposób prosty, praktyczny i dostosowany do realiów rynkowych.

Share

„Przetrwanie jest jedyną drogą do bogactwa.”— Peter L. Bernstein

W dzisiejszej publikacji:

Pokazujemy, że rynek zbóż i oleistych nie rośnie z jednego powodu, ale z całej mieszanki napięć: wojny, drogiej ropy, kosztownych nawozów, pogody oraz zmian technicznych na kontraktach MATIF. Przy rzepaku wyjaśniamy, dlaczego majowy kontrakt „odleciał” przez short squeeze i wygasanie serii, podczas gdy realnym punktem odniesienia staje się już sierpień. Przy pszenicy sytuacja jest odwrotna: majowy kontrakt wygląda spokojniej, ale wrzesień zaczyna wyceniać ryzyko nowego sezonu, suszy, kosztów produkcji i możliwych problemów z plonami. W drugiej części patrzymy szerzej na najważniejsze wiadomości z UE, Ukrainy, Argentyny, Holandii, RPA i rynku olejów, pokazując, jak globalne wydarzenia mogą przełożyć się na decyzje polskiego rolnika.

Na rynkach surowcowych wciąż nie ma ciszy. Wojna trwa, do przełomu w rozmowach pokojowych nie dochodzi, a ropa utrzymuje się wyraźnie powyżej 100 USD za baryłkę, podbijając koszty energii, transportu i nawozów. To impuls, który coraz mocniej przenosi się na rolnictwo i giełdowe wyceny zbóż oraz oleistych.

W ostatnich dniach surowce rolne wyraźnie złapały wiatr w żagle. Pszenica rośnie, bo rynek dostał podwójny cios: z jednej strony susza na amerykańskich równinach, czyli w kluczowym pasie produkcji pszenicy, z drugiej coraz droższe nawozy wywołane wojną na Bliskim Wschodzie. Kukurydza również idzie w górę – wspierana wysokim popytem oraz rosnącym prawdopodobieństwem ograniczenia areału zasiewów zarówno w USA, jak i w Unii Europejskiej. Przy drogich nawozach każda decyzja o zasiewach staje się coraz bardziej kosztowa.

Mocno zachowuje się także kompleks oleistych. Canola i rzepak korzystają z wysokich cen energii, bo ropa powyżej 110 USD wzmacnia cały sektor biopaliwowy i poprawia nastroje wokół olejów roślinnych. Ale dochodzi jeszcze jeden, bardzo ważny element: technika rynku. Wygasanie kontraktu majowego, zmiana serii i rotacja pozycji na kolejne miesiące sprawiają, że część ruchów cenowych nie wynika wyłącznie z fundamentów, ale również z mechaniki samej giełdy.

I właśnie o tym jest dzisiejsza publikacja. Sprawdzamy, co naprawdę dzieje się obecnie na MATIF z cenami pszenicy i rzepaku. Gdzie kończy się wpływ wojny, ropy, nawozów i pogody, a gdzie zaczyna się efekt zmiany kontraktów, rolowania pozycji i technicznego przesuwania rynku na nowe serie. Bo czasami wykres mówi nie tylko o popycie i podaży, ale też o tym, który kontrakt właśnie schodzi ze sceny, a który zaczyna grać pierwsze skrzypce.

🟦Rzepak na MATIF: majowy kontrakt odleciał, ale rynek patrzy już na sierpień

Zacznijmy od rzepaku, bo ten wykres bardzo dobrze pokazuje, że czasami sama cena nie wystarczy - trzeba jeszcze wiedzieć, który kontrakt właśnie oglądamy. Na wykresie zestawione są dwa kontrakty terminowe na rzepak na giełdzie MATIF: wygasający kontrakt majowy COMK6 oraz kontrakt sierpniowy COMQ6, który od maja staje się głównym punktem odniesienia dla rynku. I właśnie tutaj zaczyna się najważniejsza historia tego tygodnia.

Na pierwszy rzut oka widać, że oba kontrakty poruszały się przez ostatnie miesiące w podobnym kierunku. Rzepak był wspierany przez cały kompleks oleistych, drożejącą energię i poprawę sentymentu na rynkach surowcowych. Nowy kontrakt sierpniowy również utrzymuje się wysoko, powyżej 500 EUR/t, co pokazuje, że rynek nie jest słaby fundamentalnie. Ale końcówka wykresu pokazuje już coś więcej niż zwykły wzrost cen. To klasyczny przykład sytuacji, w której technika rynku zaczyna dominować nad spokojną analizą podaży i popytu.

Wygasający kontrakt majowy gwałtownie oderwał się od kolejnej serii. Według ostatnich notowań rzepak na majowym kontrakcie wzrósł do absurdalnie wysokich poziomów, sięgając okolic 663 EUR/t, czyli aż o 111 EUR w jeden ruch. To nie wygląda jak normalna zmiana fundamentalna. To raczej techniczne „wyciśnięcie” rynku, czyli short squeeze przed wygaśnięciem kontraktu. W praktyce oznacza to, że uczestnicy rynku, którzy mieli krótkie pozycje na wygasającym kontrakcie, musieli je zamykać lub rolować na kolejne serie. Gdy płynność na starej serii gwałtownie spada, a sprzedających jest mało, każdy przymusowy odkup kontraktu może wypychać cenę coraz wyżej.

Dlatego tak ważny jest widoczny na wykresie spread, czyli różnica między starym a nowym kontraktem. Przy sierpniowym kontrakcie w okolicach 513 EUR/t różnica względem majowej serii urosła do około 150 EUR. To ogromna luka, która pokazuje, że majowy kontrakt przestał być czystym obrazem rynku fizycznego, a stał się przede wszystkim polem technicznego rozliczania pozycji. Innymi słowy, rynek rzepaku jest mocny, ale majowa cena nie powinna być traktowana jako normalny poziom odniesienia dla kolejnych miesięcy.

Tło fundamentalne nadal sprzyja oleistym. Kanola na ICE również rosła, wspierana przez odbicie ropy i oleju sojowego. Lipcowy kontrakt doszedł w okolice 747,9 CAD/t, a słabszy dolar kanadyjski dodatkowo poprawiał konkurencyjność eksportową Kanady. Kluczowym impulsem pozostaje energia, ropa Brent powyżej 111 USD/bbl wzmacnia sektor biopaliw, a wraz z nim cały kompleks olejów roślinnych. Wzrosty oleju sojowego na CBOT przenoszą się więc na kanolę, a przez kanolę również na europejski rzepak.

Do tego dochodzi pogoda w Kanadzie. Na razie niskie temperatury nie są jeszcze bezpośrednim zagrożeniem dla zasiewów, ale rynek już obserwuje, czy opady i chłód nie zaczną opóźniać prac polowych. To ważne, bo w obecnym otoczeniu, przy drogiej energii, napięciach geopolitycznych i wysokich kosztach nawozów, każdy problem produkcyjny może szybko zostać „dokupiony” przez fundusze i uczestników rynku.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Najważniejszy wniosek z tego wykresu jest jednak taki, że rzepak na MATIF pozostaje mocny, ale ostatni wystrzał majowego kontraktu to nie tylko fundamenty. To przede wszystkim efekt wygasania starej serii, niskiej płynności i przymusowego domykania pozycji. Od maja realnym punktem odniesienia dla rynku będzie kontrakt sierpniowy. A ten, choć nie pokazuje tak spektakularnego „odlotu” jak maj, nadal utrzymuje się powyżej 500 EUR/t, czyli na poziomie, który potwierdza, że rynek oleistych pozostaje pod wyraźnym wpływem energii, biopaliw i globalnego napięcia surowcowego.

🟦Pszenica na MATIF: majowy kontrakt śpi, wrzesień już dyskontuje ryzyko

Na pszenicę przedstawiamy dwa kontrakty terminowe na giełdzie MATIF: kontrakt majowy BL2K6 oraz kontrakt wrześniowy BL2U6, który od maja zaczyna przejmować rolę głównego punktu odniesienia dla rynku. I właśnie ta zielona linia pokazuje dziś więcej o realnych nastrojach na rynku niż kontrakt majowy.

Sytuacja jest odwrotna niż w rzepaku. Tam wygasający kontrakt majowy został „wyciśnięty” technicznie i oderwał się od kolejnych serii. W pszenicy stary kontrakt nie pokazuje pełnej skali obecnego napięcia rynkowego. Majowa seria kończy wykres w okolicach 197 EUR/t, podczas gdy wrześniowa jest już przy 214,25 EUR/t. Spread wynosi więc około 17,25 EUR/t i to nie jest przypadek. Rynek coraz wyraźniej przenosi uwagę ze starego sezonu na nowy zbiór.

Technicznie oznacza to, że kapitał, zabezpieczenia i płynność zaczynają przechodzić z kontraktu majowego na wrześniowy. Kontrakt majowy dotyczy starego sezonu, gdzie obraz jest już w dużej mierze znany: dostępny towar, bieżący popyt, logistyka i konkurencja eksportowa. Wrzesień to natomiast nowy sezon, czyli pogoda, plony, koszty nawozów, energia i pytanie, ile pszenicy faktycznie trafi na rynek. Dlatego obecny wzrost napięcia nie musi być w pełni widoczny na najbliższym kontrakcie. Czasami rynek nie „ucieka” na starej serii, tylko buduje premię na tej, która zacznie żyć za kilka tygodni.

Fundamentalnie pszenica dostała w ostatnich dniach kilka impulsów jednocześnie. Notowania w Europie zostały wsparte silnym ruchem w USA, gdzie rynek reaguje na suszę w pasie pszenicy ozimej i rosnące obawy o kondycję upraw. Do tego dochodzi energia: ropa Brent utrzymująca się powyżej 110 USD/bbl w związku z napięciami wokół Iranu i Cieśniny Ormuz podbija koszty paliw, transportu i nawozów, a więc pośrednio zwiększa koszt produkcji zbóż.

W Europie sytuacja też nie jest jednoznacznie spokojna. Według MARS warunki dla upraw pozostają jeszcze zasadniczo korzystne, ale deficyty opadów w centralnej, północnej i wschodniej Europie zaczynają budzić coraz większą uwagę wraz ze wzrostem zapotrzebowania roślin na wodę. Innymi słowy, gleba jeszcze „trzyma”, ale rynek zaczyna wyceniać ryzyko, że przy braku deszczu problem może pojawić się dokładnie w tym momencie, kiedy roślina będzie najbardziej wrażliwa.

Jednocześnie rynek nie ma pełnej swobody do wzrostów. Popyt eksportowy pozostaje selektywny, a kupujący w wielu przypadkach wstrzymują się z decyzjami, licząc na uspokojenie geopolityki i ewentualne cofnięcie cen. Region Morza Czarnego nadal utrzymuje konkurencyjność wobec Europy Zachodniej, co ogranicza potencjał do bardzo szybkiego przenoszenia wzrostów futures na rynek fizyczny. Dane Komisji Europejskiej pokazują, że eksport pszenicy miękkiej z UE w sezonie 2025/26 osiągnął 19,28 mln ton do 24 kwietnia, czyli był o około 6% wyższy rok do roku, ale sam eksport nie jest dziś wystarczająco mocnym impulsem, żeby samodzielnie pchać rynek w górę.

Dla polskiego rolnika najważniejszy wniosek jest prosty: przy pszenicy nie patrzymy już tylko na „najbliższą cenę” na MATIF. Coraz ważniejszy staje się kontrakt wrześniowy, bo to on lepiej pokazuje, jak rynek wycenia nowy sezon i ryzyka pogodowo-kosztowe. Majowy kontrakt może wyglądać spokojniej, ale to nie znaczy, że na rynku nic się nie dzieje. Wręcz przeciwnie - ryzyko przenosi się dalej na krzywej cenowej.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

pszenica nie wystrzeliła technicznie jak rzepak, ale rynek zaczyna budować premię za nowy sezon. Susza w USA, deficyty opadów w części Europy, droga energia i drogie nawozy wspierają ceny, natomiast konkurencja Morza Czarnego i ostrożny popyt eksportowy ograniczają tempo wzrostów. Dlatego wrześniowy MATIF powyżej 214 EUR/t to sygnał, którego nie warto ignorować, ale też nie jest to jeszcze rynek paniki, tylko rynek coraz większej ostrożności wobec tego, co przyniosą nowe zbiory.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦UE

Unia Europejska w obecnym sezonie zwiększyła eksport zbóż i produktów zbożowych o 16% rok do roku. Po 43 tygodniach sezonu, który rozpoczął się 1 lipca 2025 r., eksport wyniósł 32,7 mln ton. To pokazuje, że mimo wysokich kosztów, mocnej konkurencji z regionu Morza Czarnego i ostrożnego popytu globalnego, europejskie zboże nadal znajduje odbiorców.

Dla rynku pszenicy i kukurydzy w Europie to umiarkowanie wspierający sygnał. Eksport pomaga zdejmować część podaży z rynku, ale nie oznacza jeszcze pełnego komfortu cenowego dla producentów. Kupujący nadal bardzo uważnie patrzą na ceny z Rosji, Ukrainy i innych eksporterów Morza Czarnego. Europa sprzedaje więcej niż rok temu, ale musi walczyć o konkurencyjność.

🟦POLSKA/UKRAINA

Ukraina stała się jednym z najważniejszych kierunków eksportowych dla Grupy Azoty, obok Niemiec. To logiczne, bo wojna ograniczyła część ukraińskiej produkcji nawozów, a bliskość geograficzna i istniejące kanały logistyczne wzmacniają rolę polskiego producenta. Jednocześnie sama Grupa Azoty przechodzi przez bardzo trudny okres: restrukturyzację zadłużenia, zamrożenie wynagrodzeń, reorganizację oraz próbę sprzedaży projektu Polyolefins.

To ważna informacja nie tylko dla rynku nawozów, ale też dla całego rolnictwa w regionie. Kryzys dużego europejskiego producenta pokazuje, jak wrażliwa jest branża nawozowa na ceny gazu, energii, regulacje unijne i konkurencję importową. Dla polskiego rolnika oznacza to, że rynek nawozów pozostaje jednym z kluczowych źródeł ryzyka kosztowego w sezonie. Jeśli energia pozostanie droga, a napięcia geopolityczne będą się utrzymywać, nawozy mogą nadal mocno wpływać na decyzje zasiewowe i opłacalność produkcji zbóż oraz kukurydzy.

Wysokie ceny nawozów i energii zaczynają realnie wpływać na decyzje zasiewowe w Europie. Kukurydza, jako uprawa silnie nawozochłonna i kosztowna w suszeniu, staje się mniej atrakcyjna przy obecnych kosztach produkcji. Analitycy zakładają, że areał kukurydzy w UE może spaść poniżej 8 mln ha.

Największa redukcja może dotyczyć Francji, gdzie areał może spaść o 10–15%, a część rolników przechodzi w kierunku słonecznika. W Polsce spadek ma być umiarkowany - z około 1,3 mln ha do 1,25 mln ha, ponieważ alternatywy są ograniczone, a ceny kukurydzy pozostają relatywnie atrakcyjne. Z kolei w Niemczech areał może nawet wzrosnąć, bo część gospodarstw wcześniej zabezpieczyła nawozy, zanim ceny mocno wzrosły.

Dla polskiego rolnika to jeden z najważniejszych tematów tygodnia. Jeżeli areał kukurydzy w UE faktycznie zostanie ograniczony, a pogoda w maju i czerwcu nie będzie sprzyjająca, rynek może zacząć szybciej wyceniać ryzyko niższej podaży. Na razie siewy postępują, ale ostateczny obraz sezonu będzie zależał od opadów, temperatur i kosztów produkcji.

🟦UKRAINA

Ukraina wchodzi w końcówkę sezonu z wyraźnie większymi zapasami zbóż niż rok temu. Według danych ukraińskiej statystyki, na 1 kwietnia zapasy zbóż i roślin strączkowych wynosiły 15,68 mln ton, czyli były o ponad 5 mln ton wyższe niż rok wcześniej. Największy wzrost widać w pszenicy, kukurydzy i jęczmieniu. Zapasy pszenicy wzrosły do 5,4 mln ton, kukurydzy do 8,8 mln ton, a jęczmienia do ponad 705 tys. ton.

Dla rynku oznacza to, że Ukraina nadal pozostaje ważnym źródłem podaży w regionie Morza Czarnego. Większe zapasy mogą ograniczać potencjał wzrostów cen zbóż w Europie, szczególnie jeśli eksport będzie przebiegał płynnie. Z drugiej strony wojna, logistyka, koszty energii i ryzyko zakłóceń w portach nadal sprawiają, że ukraińska podaż nie działa na rynek tak stabilizująco, jak w normalnych warunkach. Ciekawie wygląda również rynek słonecznika — jego zapasy spadły o 10%, co przy wysokich cenach olejów roślinnych może mieć znaczenie dla marż tłoczni i cen oleju słonecznikowego.

🟦HOLANDIA/ARGENTYNA

Holandia odrzuciła co najmniej dwie partie argentyńskiej śruty sojowej po wykryciu niedozwolonych w UE cech GMO. To może wydawać się lokalnym incydentem, ale w praktyce ma większe znaczenie, bo Holandia jest jednym z głównych hubów importowych dla pasz w Europie, a Argentyna należy do największych eksporterów śruty sojowej na świecie.

Jeżeli kontrole zostaną zaostrzone, europejscy odbiorcy mogą zacząć ostrożniej podchodzić do zakupów z Argentyny i szukać alternatyw, m.in. w USA. Futuresy na śrutę sojową w Chicago wzrosły o ponad 3%, bo inwestorzy zaczęli wyceniać ryzyko przesunięcia popytu. Dla europejskiego sektora paszowego to temat do obserwacji, ponieważ UE importuje około 20 mln ton śruty sojowej rocznie i pozostaje silnie zależna od dostaw z Ameryki Południowej.

🟦ARGENTYNA

Argentyńscy rolnicy coraz mocniej stawiają na słonecznik. W sezonie 2025/26 areał tej uprawy przekroczył 3 mln ha, a produkcja może wynieść 7,2 mln ton, czyli prawie jedną trzecią więcej niż rok wcześniej. Głównym powodem jest odporność słonecznika na suszę oraz dobre perspektywy popytu ze strony przemysłu olejarskiego.

Dla globalnego rynku olejów to ważny element układanki. Większa produkcja słonecznika w Argentynie zwiększa dostępność oleju słonecznikowego i może ograniczać tempo wzrostu cen, szczególnie na rynkach importowych takich jak Indie. Z punktu widzenia Europy oznacza to dodatkową konkurencję w segmencie olejów roślinnych, ale też czynnik stabilizujący w sytuacji, gdy rynek energii i biopaliw podbija oczekiwania cenowe.

🟦OLEJE

Mimo kolejnego silnego wzrostu cen ropy, rynek olejów roślinnych zareagował dość spokojnie. Brent wzrósł w ciągu tygodnia o około 13% i utrzymuje się powyżej 110 USD za baryłkę, ale ceny oleju sojowego, palmowego i słonecznikowego nie wykonały równie gwałtownego ruchu. To ważny sygnał: rynek energii wspiera kompleks oleistych, ale fizyczna podaż olejów nadal ogranicza tempo wzrostów.

W oleju sojowym widać dużą różnicę między rynkiem terminowym w USA a cenami fizycznymi w Ameryce Południowej. Brazylijski i argentyński olej sojowy oferowane są z dużym dyskontem wobec cen amerykańskich, co stabilizuje handel fizyczny. Olej palmowy w Malezji również nie poszedł mocno za ropą - ceny pozostają blisko poziomów sprzed najnowszej eskalacji, a eksport z Malezji w kwietniu wyhamował. Na rynku oleju słonecznikowego presję cenową zwiększa sezonowa podaż z Argentyny, co obniża ceny w kierunku Indii.

Dla europejskiego rynku oleistych to oznacza jedno: energia pozostaje bardzo mocnym argumentem wzrostowym, ale nie działa w próżni. Jeżeli fizyczna podaż olejów jest dostępna, a kupujący mają alternatywy, wzrosty mogą być wolniejsze niż sugerowałby sam wykres ropy.

🟦REPUBLIKA POŁUDNIOWEJ AFRYKI

RPA może w sezonie 2026/27 osiągnąć rekordową produkcję Kanoli. Areał ma wzrosnąć do około 189 tys. ha, czyli o 8% rok do roku, a zbiory mogą sięgnąć 357,5 tys. ton. To efekt rosnącego popytu na oleje roślinne i śruty, a także przesuwania części areału z pszenicy w kierunku bardziej opłacalnych upraw oleistych.

Choć skala produkcji w RPA nie jest porównywalna z Kanadą czy Unią Europejską, trend jest ważny. Pokazuje, że globalnie rolnicy coraz częściej szukają upraw, które lepiej odpowiadają na zmiany klimatu, popyt na oleje i opłacalność produkcji. Kanola i słonecznik stają się beneficjentami tego przesunięcia.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Ten zestaw informacji dobrze pokazuje, że rynek rolny jest dziś rozciągnięty między dwoma siłami. Z jednej strony mamy duże zapasy zbóż, konkurencyjny region Morza Czarnego i stabilną fizyczną podaż części olejów roślinnych. Z drugiej strony wojna, ropa powyżej 100 USD, drogie nawozy, ryzyka logistyczne i problemy pogodowe zaczynają podnosić premię za ryzyko w zbożach i oleistych.

Dla polskiego rolnika najważniejsze jest to, że ceny nie rosną dziś tylko dlatego, że „brakuje towaru”. One rosną, bo rynek zaczyna wyceniać droższą produkcję, trudniejszy handel, ryzyko pogody i możliwość ograniczenia zasiewów. To oznacza, że trzeba patrzeć szerzej: na ropę, nawozy, Ukrainę, Morze Czarne, pogodę i krzywe terminowe na giełdach.

Share

„Rynek jest pełen ludzi, którzy znają cenę wszystkiego, ale nie znają wartości niczego.” — Philip Fisher

W dzisiejszej publikacji:

Pokazujemy, jak globalna produkcja kukurydzy i rekordowe prognozy z Ameryki Południowej zmieniają układ sił na rynku i ograniczają potencjał wzrostów cen. Uzupełniamy obraz o bieżące impulsy ze świata, które krótkoterminowo kreują zmienność. W Strefie Wiedzy pokazujemy, kto naprawdę „spina” ten rynek globalnie – czyli rolę firm z grupy ABCD.

🟦Globalny export kukurydzy

Przedstawiamy na wykresie czterech największych eksporterów kukurydzy na świecie – USA, Brazylię, Argentynę i Ukrainę – wraz z danymi za sezon 2024/25 oraz prognozą na 2025/26. To kluczowa grupa, ponieważ odpowiada ona za ponad 90% światowego eksportu kukurydzy, co pokazuje, jak silnie skoncentrowany jest globalny handel tym surowcem.

Na poziomie globalnym pozostajemy w bardzo komfortowym bilansie kukurydzy. Produkcja oscyluje wokół 1,3 mld ton i systematycznie rośnie, podobnie jak konsumpcja. Mimo rosnącego popytu, rynek utrzymuje stabilne zapasy końcowe na poziomie ok. 300 mln ton, co ogranicza presję wzrostową cen w dłuższym terminie. Innymi słowy – kukurydzy na świecie po prostu nie brakuje.

Na wykresie szczególnie wyróżnia się USA, gdzie prognozowany jest wyraźny wzrost eksportu – zgodnie z kwietniowym raportem USDA. Jednak jeszcze ciekawsza historia rozgrywa się w Argentynie. Oficjalne wcześniejsze prognozy USDA zakładały produkcję na poziomie 52 mln ton i eksport około 37 mln ton, natomiast aktualizacja USDA Attache z 20.04 podniosła te wartości odpowiednio do 61 mln ton produkcji i aż 41 mln ton eksportu. To fundamentalna zmiana obrazu rynku.

Argentyna wchodzi więc w sezon 2025/26 z rekordowym potencjałem podażowym. Tak duże zbiory wymusiły bardzo konkurencyjną politykę cenową – od końca stycznia 2026 argentyńskie ceny FOB należały do najniższych na świecie, co wyraźnie przyspieszyło eksport. Już w marcu wysyłki osiągnęły 4,3 mln ton (+48% r/r), a eksporterzy bardzo agresywnie zabezpieczali sprzedaż – pozwolenia eksportowe na poziomie 11,8 mln ton w pierwszych dwóch miesiącach sezonu oraz zakupy 20,7 mln ton (+85% r/r) pokazują skalę aktywności.

Z perspektywy Europy ma to kluczowe znaczenie. UE pozostaje jednym z największych importerów kukurydzy na świecie, sprowadzając rocznie od 8 do nawet 20 mln ton. W sezonie 2024/25 dominowała Ukraina (ponad 50%), dalej USA (~20%), Kanada (~10%) i Brazylia (~8%). W bieżącym sezonie struktura się zmienia – od lipca 2025 do marca 2026 UE zaimportowała już 12,48 mln ton, w tym 4,65 mln ton z Ukrainy, 3,78 mln ton z Brazylii (ponad dwukrotnie więcej r/r) oraz 3,78 mln ton z USA (również znaczący wzrost).

Import z Argentyny pozostaje relatywnie niewielki (ok. 0,1–0,2 mln ton rocznie), ale nie oznacza to, że jej rola jest marginalna. Wręcz przeciwnie – zwiększona podaż i agresywny eksport z Argentyny wpływają na globalny poziom cen, a przez to pośrednio również na rynek europejski.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

W tak skoncentrowanym rynku każda rewizja produkcji u jednego z głównych eksporterów ma globalne konsekwencje. Dla uczestników rynku w Europie i Polsce oznacza to konieczność patrzenia na ceny przez pryzmat rynku światowego – bo to nie lokalny bilans, a globalna podaż i konkurencyjność eksportowa będą wyznaczać kierunek rynku.

I to jest kluczowy wniosek: ceny kukurydzy w Polsce nie zaczynają się w Polsce. W warunkach globalnej nadpodaży i rosnącego eksportu z największych krajów, potencjał do wzrostów cen pozostaje ograniczony, nawet jeśli lokalnie widzimy krótkoterminowe odbicia. Warto przy tym pamiętać, że Polska – mimo zmienności produkcji i importu – pozostaje eksporterem kukurydzy, a więc jest bezpośrednio wrażliwa na globalne relacje podaży i cen.

🟦PRZEGLĄD - WIEŚCI Z RYNKÓW ZBOŻOWYCH I OLEISTYCH:

🟦CHINY

China zaczynają bardzo wyraźnie sygnalizować zmianę podejścia do importu soi. Według najnowszych założeń rządowych import może spaść do ok. 82,5 mln ton do 2035 roku, czyli o około 25–26% względem poziomów z 2025 roku. Równolegle Pekin chce zwiększyć własną produkcję zbóż i poprawić efektywność rolnictwa.

To nie jest jeszcze zmiana „tu i teraz”, ale kierunek jest jednoznaczny. Przez ponad dwie dekady to właśnie Chiny budowały globalny popyt na soję – głównie pod sektor paszowy i dynamicznie rozwijającą się produkcję trzody chlewnej. Jeśli ten popyt zacznie się stabilizować lub spadać, oznacza to strukturalną zmianę dla całego rynku.

Najbardziej odczują to eksporterzy, przede wszystkim Brazylia i USA, gdzie modele biznesowe i inwestycje były przez lata oparte na rosnącym imporcie Chin. Dla Europy to również sygnał – rynek może w kolejnych latach być bardziej konkurencyjny cenowo.

🟦USA I AMERYKA POŁUDNIOWA

Na drugim biegunie mamy bardzo mocny fundament popytowy, czyli przerób soi. Według Oil World w sezonie 2025/26 globalny przerób soi po raz pierwszy przekroczy 100 mln ton.

W USA przerób rośnie w tempie blisko 9% w skali sezonu, a zużycie śruty wyraźnie przyspiesza – zarówno na rynku wewnętrznym, jak i w eksporcie. To pokazuje, że mimo zmienności handlu, popyt końcowy na białko paszowe pozostaje stabilny.

Brazylia korzysta z dużej podaży surowca i również zwiększa przerób, natomiast Argentina pozostaje bardziej zmienna, choć odbicia miesiąc do miesiąca są silne.

Z perspektywy rynku paszowego to kluczowy wniosek: nawet przy potencjalnym spowolnieniu importu Chin, globalny popyt na śrutę i olej nadal „trzyma” rynek i ogranicza przestrzeń do głębokich spadków.

🟦UKRAINA

Rynek kukurydzy w Ukraine w ostatnim tygodniu pokazał bardzo charakterystyczny schemat. Początkowe spadki do ok. 216 USD/t szybko zostały odwrócone, a ceny wróciły w okolice 218–222 USD/t (DAP port).

Nie wynikało to jednak z poprawy fundamentów, tylko z krótkoterminowego popytu – głównie ze strony Turcji, która weszła na rynek z zakupami spotowymi.

Globalnie obraz pozostaje raczej miękki: presja na notowania giełdowe, nierówny popyt i silna konkurencja eksportowa. To oznacza, że takie ruchy wzrostowe mogą być krótkotrwałe i zależne od bieżących przetargów czy decyzji zakupowych.

Dla kupujących to klasyczny rynek „okien zakupowych”, a nie trwałego trendu.

🟦IRAK

Irak rozpoczyna sezon skupu pszenicy, przygotowując 78 obiektów magazynowych o łącznej pojemności ok. 340 tys. ton. Kluczowe jest podejście systemowe: kontrola jakości, zakaz mieszania zbóż i szybkie przyjmowanie surowca od rolników.

To rynek, który funkcjonuje bardziej w logice bezpieczeństwa żywnościowego niż wolnego handlu. W tle pojawiają się napięcia w regionie Kurdystanu dotyczące poziomu skupu, co może wpływać na lokalne przepływy i politykę zakupową.

🟦MAROKO

Maroko może w tym sezonie podwoić produkcję zbóż do ok. 9 mln ton dzięki poprawie warunków pogodowych. To wyraźna zmiana po kilku latach suszy.

Dla rynku oznacza to potencjalnie mniejszy import w regionie północnej Afryki, co w krótkim terminie może ograniczyć popyt na ziarno z Europy czy basenu Morza Czarnego.

🟦EUROPA

Kryzys wokół Iranu zaczyna przekładać się na realne koszty dla gospodarek. Francja szacuje wpływ na budżet na 4–6 mld euro i reaguje zamrożeniem części wydatków oraz wsparciem dla sektorów energochłonnych, w tym rolnictwa.

To bardzo ważny sygnał dla rynku agro: energia znów staje się kluczowym czynnikiem kosztowym. Droższe paliwo i nawozy bezpośrednio wpływają na decyzje o strukturze zasiewów i poziomie produkcji – szczególnie w kukurydzy i uprawach intensywnych.

PODSUMOWANIE EKSPERCKIE:

Rynek coraz wyraźniej rozdziela się na dwa poziomy. Krótkoterminowo rządzą nim impulsy – pogoda, przetargi, decyzje zakupowe. Długoterminowo budują się jednak znacznie ważniejsze zmiany, z których najistotniejsza to możliwe ograniczenie dynamiki importu soi przez Chiny.

Jednocześnie wysoki poziom przerobu i stabilny popyt na śrutę utrzymują fundamenty rynku oleistych w relatywnie dobrej kondycji. W efekcie wchodzimy w fazę rynku bardziej selektywnego – z większą zmiennością, ale też większą liczbą okazji zakupowych dla tych, którzy potrafią reagować na krótkie impulsy.

🟦STREFA WIEDZY

Podejmowanie świadomych decyzji dotyczących handlu/obrotu zbożami to klucz do optymalizacji zysków i stabilności finansowej gospodarstw i przedsiębiorstw. Ceny pszenicy, kukurydzy i rzepaku w Polsce nie są ustalane przypadkowo – wpływa na nie szereg czynników, w tym notowania giełdowe, globalna podaż i popyt, kursy walut oraz sytuacja makroekonomiczna.

ABCD – kto naprawdę rządzi globalnym handlem surowcami rolnymi

W świecie surowców rolnych istnieje pojęcie, które rzadko pojawia się w codziennych rozmowach rolników czy nawet w analizach medialnych, ale dla każdego, kto zajmuje się handlem, zakupami czy analizą rynku, jest absolutnie fundamentalne. To ABCD – skrót od czterech firm, które od dekad stanowią kręgosłup globalnego handlu zbożami i oleistymi: ADM (Archer Daniels Midland), Bunge, Cargill oraz LDC (Louis Dreyfus Company). To właśnie one, choć często działają w tle, organizują fizyczny przepływ ogromnej części światowej produkcji rolnej.

Żeby zrozumieć ich rolę, trzeba cofnąć się o ponad sto lat. Każda z tych firm powstała w momencie, gdy globalny handel zbożem dopiero się kształtował – w czasach rozwoju kolei, portów i pierwszych dużych przepływów między kontynentami. Cargill zaczynał jako operator magazynów zbożowych w Stanach Zjednoczonych, Archer Daniels Midland rozwijał się jako przetwórca nasion oleistych, Bunge budował handel między Europą a Ameryką Południową, a Louis Dreyfus Company rozwijał globalny obrót surowcami już w XIX wieku. To nie były firmy „finansowe” – to były firmy infrastrukturalne, które od początku łączyły handel z logistyką i fizycznym towarem. I dokładnie ten model pozostał do dziś.

ABCD to nie są typowi traderzy, którzy kupują i sprzedają wyłącznie kontrakty. To podmioty, które kontrolują cały łańcuch wartości – od pola do portu i dalej do odbiorcy końcowego. Posiadają elewatory, terminale portowe, flotę transportową, a przede wszystkim ogromne moce przetwórcze. W praktyce oznacza to, że są w stanie kupić zboże lub soję bezpośrednio od rolnika, przetransportować je przez pół świata, przetworzyć i sprzedać jako produkt końcowy – np. śrutę sojową czy olej. W starszych opracowaniach często pojawia się teza, że firmy ABCD odpowiadają za 70–90%, a nawet około 90% światowego handlu zbożem, ale nowsza analiza przygotowana dla Parlamentu Europejskiego szacuje udział samej czwórki raczej na około 50–60%, a około 70–80% dopiero po doliczeniu COFCO International i Viterra.

Najlepiej ich znaczenie widać na rynku soi i produktów jej przerobu. Soja jest dziś jednym z kluczowych surowców na świecie, ponieważ stanowi podstawę produkcji białka paszowego. ABCD kupują ją w największych regionach produkcyjnych – takich jak Brazylia, Argentyna czy Stany Zjednoczone – a następnie przetwarzają w swoich tłoczniach na śrutę i olej. Te zakłady przetwórcze są rozmieszczone strategicznie: zarówno w krajach produkcji, jak i w miejscach konsumpcji, w tym w Europie. To właśnie dlatego rynek paszowy w Europie, a szczególnie w takich krajach jak Polska, jest w dużym stopniu uzależniony od dostaw realizowanych przez te firmy oraz przez innych wielkich globalnych operatorów obecnych w tym samym łańcuchu dostaw.

Ta zależność ma charakter strukturalny. Europa nie produkuje wystarczającej ilości białka paszowego, więc musi je importować. ABCD nie tylko dostarczają surowiec, ale też organizują jego przepływ – od kontraktacji w Ameryce Południowej, przez transport oceaniczny, aż po dostawy do portów europejskich i dalszą dystrybucję. To daje im ogromną przewagę informacyjną i operacyjną. Wiedzą wcześniej niż rynek, gdzie pojawi się nadwyżka, gdzie wystąpi niedobór i jak zoptymalizować przepływ towaru. W efekcie nie tylko reagują na ceny – często współtworzą ich kierunek.

Szczególnie dobrze widać ich rolę na rynku pszenicy, który pozostaje jednym z najbardziej globalnych i jednocześnie najbardziej „logistycznych” rynków rolnych. Pszenica nie jest tak skoncentrowana jak soja – produkuje ją wiele regionów świata – ale jej handel w dużej mierze opiera się na infrastrukturze i zdolności do szybkiego przemieszczania dużych wolumenów. I właśnie tutaj ABCD odgrywają kluczową rolę. Firmy te są obecne w głównych basenach eksportowych – od Stanów Zjednoczonych, przez Europę, po region Morza Czarnego – i aktywnie uczestniczą w przetargach międzynarodowych, dostarczając zboże do krajów importujących, takich jak Egipt, Algieria czy kraje Bliskiego Wschodu. To one często „spinają” fizyczny rynek pszenicy, łącząc nadwyżki jednego regionu z niedoborami w innym.

Ale ich przewaga nie wynika wyłącznie z logistyki. Kluczowym elementem ich działalności jest zarządzanie ryzykiem cenowym poprzez rynki terminowe. ABCD aktywnie wykorzystują giełdy takie jak Chicago Board of Trade czy Euronext (MATIF), gdzie zabezpieczają swoje pozycje. W praktyce oznacza to, że kupując fizyczne zboże od rolnika, jednocześnie sprzedają kontrakty futures, aby zablokować marżę i ograniczyć ryzyko zmienności cen. Dzięki temu są w stanie operować na bardzo dużych wolumenach, nie ponosząc pełnego ryzyka rynkowego.

Ten mechanizm jest fundamentem współczesnego handlu surowcami rolnymi. Fizyczny rynek i rynek finansowy są ze sobą nierozerwalnie powiązane. Ceny w portach, ceny w skupach i ceny oferowane przez przemysł paszowy są w praktyce pochodną notowań giełdowych oraz premii lokalnych. ABCD, działając jednocześnie na obu tych poziomach, pełnią rolę „mostu” między światem fizycznym a finansowym. To właśnie dlatego rozumienie giełd – takich jak CBOT czy MATIF – jest dziś niezbędne nie tylko dla traderów, ale również dla rolników, przetwórców i działów zakupów.

W efekcie rynek pszenicy – podobnie jak soja czy kukurydza – nie jest już rynkiem lokalnym. Jest częścią globalnego systemu, w którym decyzje podejmowane na giełdzie w Chicago czy Paryżu natychmiast przekładają się na ceny w Europie Środkowej. A gdzieś pomiędzy tymi decyzjami a fizycznym towarem bardzo często znajduje się jeden z graczy z grupy ABCD.

Chcemy, aby ta strefa była interaktywna i odpowiadała na realne potrzeby naszych czytelników. Masz temat, który chcesz lepiej zrozumieć? Chcesz, abyśmy przyjrzeli się konkretnej kwestii związanej z handlem, analizą cen czy zarządzaniem ryzykiem?

Napisz do nas i zaproponuj temat do omówienia! Możesz zostawić komentarz, wysłać wiadomość lub odpowiedzieć na ten post. Najciekawsze pytania i tematy trafią do kolejnych edycji Strefy Wiedzy, a my postaramy się je omówić w sposób prosty, praktyczny i dostosowany do realiów rynkowych.

Share