Read more

Po co pisać książkę o mieście, o którym wydaje się, że napisano już wszystko? Jak się fotografuje miasto, którego zdjęcia powtarzają się w tysiącach na Instagramie?

Oioi, l’è risegoso, vero?*

(*weneckie: ryzykowne, prawda?)

Read more

Trwałe ślady obecności czy obfitość przeżyć, którymi się obdarowaliśmy albo pozwoliliśmy, by nas obdarowano?

Za każdym razem, kiedy czuję, że dopada mnie wyuczony, kulturowy niedosyt zatrzymuję się, wyliczam w głowie swoje przywileje, a potem idę do kuchni. Jest sierpień, więc kroję pomidory i paprykę, potem piekę warzywa i robię z nich sos. Trzymam się grubych makaronów, na przykład mafaldine, sos wspaniale się do nich klei.

Nie można mieć wszystkiego, mówię na głos do psa, który zawsze czeka na kilka wstążek makaronu. Mówię do niej, choć chyba bardziej do siebie, bo ona to wszystko wie, tu i teraz jest jej miarą życia.

Nie można mieć wszystkiego, ale mamy sierpień. kiedy się nad tym zatrzymuję, nie da się czuć niedostatku.

A więc tu i teraz, podpowiada mi szorstki język psa na mojej dłoni, proszący o jeszcze jedną nitkę mafaldine.

Może miarą życia, czasownika, nie rzeczownika, jest bycie w czasie i zauważanie tego, co nam właśnie ofiarowuje?

Sierpniową codzienność bez oczekiwań, między jakimś trudem a nagłą radością, nanosekundy istnienia we wszechświecie i zdumienie nad tym. I jeszcze, może to jest jakieś popołudniowe, letnie oświecenie, że innego życia nie będzie. I mnie innej też.

Jak pisał w jednym z najpiękniejszych wierszy Derek Walcott:

(…) Zdejmij z półki

listy miłosne,

fotografie,

rozpaczliwe notatki.

Odklej własny wizerunek

od lustra.

Usiądź.

Ucztuj swoim życiem*

*Love after love

dobrego sierpnia.

ps. zabieram się do czytania: Azar Nafisi, Czytając Lolitę w Teheranie i László Krasznahorkai, Melancholia sprzeciwu. Będę nadrabiać, kończę pracę nad książkę o Wenecji.

🥳

ps. 1. Wieczorami czytam ponownie i będę niezmiennie polecać Tiziano Terzini, Nic nie zdarza się przypadkiem. Potrzebuję zanurzenia w czasie, mocno na miejscu.

ps. 2. w sierpniu słucham Arlo Parks, szczególnie Heaven. Odkryłam jej muzykę kilka lat temu i niezmiennie uwielbiam.

Read more

Read more

Trochę się sobie przyglądamy. Kiedy zasypia wtula głowę między skrzydła i wystaje jej tylko jej czubek. I trochę się martwię, co zrobię, jeśli zacznie na dłużej padać i będę musiała zwinąć markizę. Zatem na wszelki wypadek studiuję już zagadnienie budek dla sikorek bogatek. Już wiem, że ma mieć otwór 32 mm i być bez patyczka ułatwiającego wchodzenie (koty sąsiadów). Najlepiej, żeby była z pnia drzewa.

Jej obecność zmieniła mi rytm lata i jego wieczorów. Dopasowuję się do niej. Jej czas odpoczynku stał się trochę moim czasem. Nie wypełniam go krzątaniem się, bo nie chcę jej płoszyć. Ten jakby - nowy (a może jedyny właściwy) - wieczorny - czas ma przestrzeń na to, żebym była jego częścią, a nie osobnym bytem, który go organizuje.

Czasem jest zmęczenie skrzydeł ptaka i psa, który mocno zasypia, czasem są rosnące dzieci.

Wczoraj usłyszałam pytanie: czym nakarmić człowieka, który czuje się pusty?

Najlepiej światem. Im więcej zwracam uwagę, tym mniejsze jest moje własne cierpienie. Im więcej zauważam, tym gęstsze jest moje życie.

Uważność, choć tak przecież pragmatyczna, wprowadza w nie rodzaj codziennego zdumienia. Nad śpiącym ptakiem i pochrapującym psem, nad lipcem, kolejnym lipcem (co za przywilej).

***

Pod koniec życia Jung pisał:

„A przecież jest tyle rzeczy, które mnie przepełniają: rośliny,

zwierzęta, chmury, dzień i noc i to, co w ludziach wieczne. Im bardziej

byłem niepewny siebie, tym bardziej rosło we mnie poczucie pokrewieństwa

ze wszystkimi rzeczami”.

dobrego lipca,

Aga

ps. słucham ciągle ładnej piosenki o lecie Childish Gambino

ps. jestem w intensywnej fazie pracy nad książką i mam osobisty zakaz kupowania nowych pozycji, dopóki nie skończę. Ale bardzo chętnie przyjmę polecenia.

Read more

To taki miesiąc pełen przekonania, że wszystko, co piękne jest tutaj i jest jeszcze przed nami, że dni długie, noce krótkie i wybaczające, że nie ma potrzeby pytać o sensy. W słońcu i cieple jest po prostu łatwiej i prościej.

Z drugiej strony czerwiec też zawsze mnie zatrzymuje. Znowu minął rok szkoły, znowu coś się zakończyło. Cykl się domyka.

W ostatni weekend usiadłam z tekstami napisanymi dawno temu. Zatrzymały mnie zdania tak samo jak zrzucone z karty aparatu zdjęcia z tamtych czasów i czerwców, z twarzami moich dzieci, roześmianych, w tle wielki błękit i śmiech. Rozpoznałam miejsca w czytanych akapitach, nawet daty, podobnie jak na fotografiach.

Kiedy zamykam oczy i zawracam do świata, który już nie istnieje, czuję, że ciągle jest zapisany głęboko w moim ciele. Zdumiewa mnie, że wszystko tam było takie, jak powinno być, wystarczające i dające radość. I na wyciągnięcie ręki, a jednak zbyt oczywiste, aż przezroczyste. Tak jak teraz, w tym czerwcu.

Myślę o tym jak wiele z tego, co najważniejsze i najbardziej kruche ucieka, bo oczarowują nas wielkie oczekiwania, które w naszej głowie zawsze prowadzą gdzieś daleko, poza życie, które jak dziś jest zwykłym czwartkiem. Poza miejsce, które jest jedynym żywym i obecnym, jakie mam. Jakie mamy.

Opowieści umysłu uwodzą i obiecują nieskończenie wiele i jeśli pozwolimy się uwodzić, nie zauważamy tego, co wymaga uwagi i opieki. Co jest dobre tutaj.

W czwartek późnym popołudniem przypominam sobie o tym i przyprowadzam się cierpliwie do miejsca, w którym jestem. Dziękuję za wyprawy w szczęśliwe krainy, ale mam małe życie tutaj, jeśli mu pozwolę, da mi wszystko, czego potrzebuję.

życzę Ci pięknego, obfitego lata.

xoxo,

aga

ps. od początku wiosny pracuję nad nową książką, tym razem o miejscu, do którego wracam regularnie i które jest - już - trochę moim miejscem, mam wrażenie, że poznałyśmy się z Wenecją całkiem dobrze. Mimo że to wymagająca praca niezmiernie mnie. I rozwija. Moje biurko jest pełne książek o historii Wenecji i to są fascynujące lektury.

ps.1. czytelnicy płatnej subskrypcji znajdą u mnie od teraz mały Dziennik wenecki: kulisy pracy, wątpliwości i zdjęcia, które nie wejdą do książki. Plus jest tam jak zawsze kuratorstwo treści.

ps.2. a w chwilach przerwy zaglądam do książki Sny Einsteina, Alana Lightmana, fizyka i naprawdę dobrego pisarza. To jego pierwsza powieść, kupiłam ją w antykwariacie Tezeusz w Krakowie, który zresztą bardzo polecam.

ps.3. i jeszcze podczytuję eseje Ursuli Le Guin, Język nocy. Eseje o pisaniu, science fiction i fantasy. Można wybiórczo, można na raz, między refleksjami o fantasy zatrzymujące eseje o życiu. Piękna lektura.

ps. 3. i znowu nie mogę przestać słuchać, jak to w czerwcu Mac DeMarco, Another One.

dobrego przesilenia.

Read more

Read more

Read more

Te same zwroty, gesty rękami, te same zatrzymania, spojrzenia w obiektyw. Ludzie mówią do kamer w bardzo podobnym rytmie i bardzo podobną twarzą. To jest fascynujące jako zjawisko i niepokojące jednocześnie. Krótki format, algorytm, walka o widoczność, wszystko to nas powoli formuje i na - swój - sposób - formatuje. Tak czuję.

Im bardziej zanurzam się w odtwarzający się bez końca świat pięknych historii z instagrama, tym bardziej wszystko mi się miesza. Czy moje sny są jeszcze moje czy to cudze historie, które głowa próbuje w nocy poukładać? Czy zdążę być tym wszystkim, kim powinnam być według wielogłosów z zewnątrz?

Ryzyko podglądania cudzych żyć polega na tym, że zaczynają nam zajmować nasze.

Otwarte, czekające na zamieszkanie przestrzenie dziennych i sennych fantazji przestają zapraszać do zanurzania się w nich, z ufnością w ich spełnienie.

Zamiast tego wypełniają się czyimiś i naśladują je, czasem tak wiernie, że w końcu zaczynamy wierzyć, że to nasze. że chcemy właśnie tego i właśnie tacy być. Tam zamieszkać, już wszystko wiemy. O sobie. O życiu też.

A wtedy marzenia przestają być intymną głęboką historią nadziei i odwagi. Nie są już aktem wyobraźni nieskończonych możliwości. Stają się pragnieniem i oczekiwaniem. wyliczeniem, które uwodzi i obiecuje nagrodą po spełnieniu określonych warunków. Atrakcyjnością, statusem, sukcesem, projektem życia.

Tymczasem, mimo wszystko, marzenia nie są mrzonką, a materią, nawet jeśli dopiero śmiałej wyobraźni.

Na przykład o upartości robienia czegoś dlatego, że daje nam to radość, a nie wymierny sukces. O upartości mimo wszystko.

Są delikatną i czułą materią bycia żywym we własnym życiu, nie odziedziczonym. Nie realizowanym poprzez skrypty innych, choćby te były nawet najbardziej uwodzące.

Marzenia wyciągają nas z życia na autopilocie. W snuciu ich i sprowadzaniu na ziemię, w codzienne działanie, jest głęboka uważność. Przypominanie, żeby nie przestawać się dziwić własnej obecności tutaj.

Marzyć oznacza nie dawać się nieuchronności czasu. Nie pytać o sensy, nie studiować bezsensów. Nie podpierać się wiedzą.

Polegać czasem z ufnością na niewiedzy i tam szukać nowych miejsc do zamieszkania.

czego Ci życzę w maju, potem w czerwcu, całe życie.

xoxo,

Aga

ps. czytam - i naprawdę nie mogę zrozumieć, dlaczego dopiero teraz: Arundhati Roy, Bóg rzeczy małych. Jakie to jest po prostu piękne pisanie.

ps. 1. czytam również - a jakże - Sztuka życia po włosku, R. D`Agostino Mautner. Idealne na maj, do zatrzymania, po prostu przyjemne.

ps. 2. słucham bez końca Childish Gambino, Feels like Summer.

ps. przesyłam trochę chiaroscuro (uczę się włoskiego wieczorami i wyszukuję sobie słowa, których pewnie nigdy nie użyję zamawiając kawę, jak na przykład to, oznacza światłocień, jest piękne:)

Read more

I czy w końcu nie stanie się tak, że nie starczy nam miejsca na nasze własne życie? Albo w ogóle przestaniemy istnieć — zanurzając się w niekończącym się pragnieniu bycia wypadkową tego, co podsuwa nam algorytm, bez możliwości powrotu.

Zajmuje mnie to. Im bardziej daję się skusić i podglądam, i podsłuchuję cudze życia, tym mniej przestrzeni mam na swoje własne. Tym mniej obecna jestem w nim, w sobie. To nie jest metafora — to jest coś, co czuję fizycznie: pewne zagęszczenie, utratę czegoś, co trudno nazwać, ale co jest wyraźnie moje.

Myślę o tym często. Bo skoro w tej niemożliwej do ogarnięcia liczbie atomów i ich maleńkiej kombinacji, której wypożyczono przestrzeń i ciało, ale także świadomość — dobrze byłoby się zatrzymać i poczuć ten zadziwiający kaprys kosmosu, którym jestem. Na chwilkę przecież tylko. Na tę jedną, konkretną, dzisiejszą chwilę.

Dobrze byłoby zatrzymywać się przy tym jak najczęściej.

Im dalej w życie, tym bardziej zdumienie nad światem okazuje się wartością samą w sobie — nie jako postawa, którą się przyjmuje, ale jako coś, co się odzyskuje. Buddyzm mówi, że przyczyną cierpienia jest pragnienie. Dodałabym: zdziwienie nad światem jest odkryciem, że jest w nim dużo piękna, rodzajem pocieszenia, kiedy zauważamy, że szczelin wokół nas przybywa. Że coś pęka. Że świat jest głośniejszy i bardziej bolesny niż chciałabym.

I właśnie wtedy, szczególnie wtedy, warto wracać do siebie.

Niezależnie od tego, co się wydarzy jutro, przyszłość nie daje się przewidzieć na pewno. Ale mam dziś sprawczość na wyciągnięcie ręki. Mam wybór, czemu daję swoją uwagę, a uwaga jest zasobem życia. Może najcenniejszym z nich.

Substancja mnie. Moich dzieci. Psa w kolorze czekolady. Krzyczących mew nad wodą. Substancja miejsc, tęsknoty, radości. Jak to jest możliwe, że tyle mi się zdarzyło?

Siedzę z tym pytaniem. Nie szukam odpowiedzi, chciałabym, żeby nie uciekło w zgiełku. Żeby zostało. Żeby było tutaj, ze mną, dziś.

I życzę Ci tego samego.

xoxo,

aga

ps. dziś wyjątkowo bez poleceń książkowych, co nie znaczy, że nie czytam czegoś. będzie podwójnie w następnym liście.

ps. 1. w kwietniu słucham i nie mogę przestać - Vito Bambino, Etna. tak bardzo mnie porusza jego muzyka i teksty…

ps.2. przesyłam trochę chiaroscuro (światłocienia) z pewnego miasta.

do napisania.

Read more

Czytam ponownie książkę Julii Cameron i jej „Drogę Artysty”. Otwieram kolejny rozdział i zatrzymuje mnie zdanie:

w rzeczywistości życie twórcze wymaga bezmiaru uwagi.

Biorę w nawias przymiotnik „twórczy”, który w kontekście, w którym jestem nagle nie ma aż takiego znaczenia.

Czytam dalej krótką opowieść o babci Cameron, która do końca życia pisała listy i która, według pisarki, w listach tych opowiadała jej „o wszystkim i o niczym”. O chorobie dziadka i że kwiaty tak pięknie zakwitły i pod kamieniem przebiegła jaszczurka i wieczorem było piękne światło, a ktoś zawiódł wtedy, bo miał przyjść i w ogóle nie przyszedł.

I babcia jej, żyjąca z lekkoduchem, który zarabiał i jeszcze więcej tracił, obiecywał i zawodził, do końca życia widziała te drobiazgi, które pozwalały widzieć piękno, mimo mieszkania w byle jakim domu, mimo chaosu i ciągłej niepewności.

Pisze dalej Cameron o lekcji od swojej babci, którą odkryła w listach po jej śmierci:

„podstawą przetrwania jest zdrowie psychiczne, a podstawą zdrowia psychicznego uważność.”

Kiedy przyszłość jest ciemną plamą, ratunek przynosi zakotwiczanie się w chwili obecnej.

Zawsze coś jest. Powrót do domu. Widok z okna na drzewa, które zaraz będą zielone. Dźwięki kosa, który budzi mnie co rano. Wiadomość od młodszej B z pięknego miejsca, w którym właśnie jest przez kilka dni: „jestem tu taka szczęśliwa” i zdjęcie morza.

Uważność daje poczucie bezpieczeństwa, pisze dalej Julia Cameron.

Uważność łączy nas z tym, co jest poza nami. W najgorszych chwilach pozwala coś odnaleźć, coś na przeciwległym biegunie, czego można się złapać, do czego przytulić. Choćby nawet to był ciepły wiatr wpadający nagle przez okno.

•••

Przypominam sobie, że dawno temu, w innym życiu, tym tak spokojnym, sama napisałam: „zajmij się tym, dzięki czemu rośniesz”.

Zajmuj się tylko tym, na co masz wpływ.

•••

Na kolejnej stronie książki czytam:

„Wśród sukcesów czy porażek, wydarzenia nie mają wielkiego wpływu na jakość życia. Jest ona zawsze proporcjonalna do naszej zdolności do zachwytu. A zdolność do zachwytu jest owocem uważności”.

to krzepiące.

•••

ps. czytam: Emmanuel Carrére, Joga. Wspaniała, wielka literatura. Autobiograficzna powieść o dojrzałym człowieku szukającym równowagi. Świetnie napisana, czyta się jednym tchem.

ps. 1. czytam również i jestem zachwycona Wszystko na swoim miejscu, Olivera Sacksa. Można czytać powolutku, potem pomyśleć, potem wrócić. Piękne.

ps. 2. Słucham, bo gra to często Radio Chilli Zet, Lubię, Mateusza Gędka. Jakie to jest zatrzymujące i kojące…

ps. 3. tu gdzie mieszkam wczoraj zakwitły magnolie.

dobrego marca,

xoxo,

aga

Włosi, oprócz wielu pięknych zwrotów, które streszczają ich radosną filozofię życia, mają też proste i trafne memento: tutto passa. Wszystko mija.

Read more

Read more

Tamte zimy to był bardzo trudny czas, jego dorastania i naszego wspólnego uczenia się życia na nowo, po stracie najbliższego nam człowieka.

Często zdarza mi się, że myślę o tamtej mojej n a d z i e i. Że tylko ona pozwalała mi kiedyś zasnąć. Że trzymałam się jej mocno i kurczowo, tyle miesięcy, zaciskając pod powiekami wyobrażenie nowego dnia, który przecież musiał nadejść, jasny i czysty, a ja mogłabym coś zrobić, cokolwiek. I robiłam. Wyprawiałam dzieci w świat, mimo wszystko. Pies czekał, żeby go wyprowadzić i wychodziłyśmy razem na długie spacery, mimo wszystko.

Moja nadzieja z tamtego czasu niczego mi nie obiecywała i nie pozostawiała złudzeń, że zdarzy się cud i wszystko będzie tak, jak dawniej.

Ale w uznaniu tego, że pewne rzeczy są poza nami i nic ich nie zmieni, nadzieja jest opowieścią o tym, że ciągle jesteśmy obecni, żywi, że nawet niepewność i poruszanie się po omacku są lepsze, niż strach tak wielki, że nie pozwala się ruszyć. I oddychać.

Nadzieja jest odwagą, która czasem wydaje sią absurdalna, kiedy tkwimy w samym środku końca świata, jest czymś, co przekracza granice umysłu, który lubi proste wyjaśnienia i przewidywalne rozwiązania.

Czasem rozwiązań nie ma i pewne rzeczy pozostają tajemnicą, a jednak życie stwarza się bez końca i trwa, nieprzewidywalne, groźne i zdumiewająco piękne za rogiem, jeśli zaryzykujemy i zdecydujemy się tam spojrzeć.

„Do miejsca, w którym siedzę dzisiaj,
Wieki temu inni przychodzili, by siąść.
Minie tysiąc lat – wciąż będą przybywać.
Kto jest tym, co śpiewa, a kto tym, co słucha?”
/Nguyen Cong Tru/

Nie mogę przestać zachwycać się tym wierszem. Tyle w nim nadziei właśnie. Jak zawsze o tej porze roku, mimo wszystko.

dobrego marca,

xoxo.

aga

ps. czytam Znaczenie i melancholia. Życie w epoce oszołomienia, Christophera Bollasa. Opis i próba analizy dzisiejszych czasów z punktu widzenia i rozumienia psychoanalityka. Bardzo, zdumiewająco aktualne.

ps. 1. czytam również Kowbojskie tango, Maggie Shipstead. Zbiór świetnych opowiadań o ludziach i ich historiach.

ps.2. słucham włoskiego Gabin i ich sunącego przez miasto La Maison. Lekko melancholijne, a może marzycielskie, nie wiem sama, ale zatrzymujące, bardzo smooth.

ps. 3. moje kulinarne odkrycie to oliwa z oliwek z bazylią. Wybacz ignorancję, jeśli to dla Ciebie oczywiste. Po prostu świeży chleb maczany w tym boskim płynie jest wszystkim, czego czasem potrzebujesz. Niezależnie od pory dnia.

do napisania,

a.

Read more