1932 yılında toplanan Birinci Türk Tarih Kongresi’nde, resmî tarih tezine muhalefet ederek Afet İnan ve Reşit Galib ile tartışan hocası Zeki Velidî Togan’ı desteklemek amacıyla yedi arkadaşıyla birlikte Reşit Galib’e bir protesto telgrafı gönderdi. Reşit Galib’in Millî Eğitim Bakanı olmasıyla birlikte Atsız Mecmua’daki bir yazısı bahane edilerek 1933 yılında Türkiyat Enstitüsü’ndeki görevine son verildi. Kısa bir süre Malatya’da Türkçe öğretmenliği yaptıktan sonra Edirne Lisesi’ne edebiyat öğretmeni olarak atandı. Edirne’de çıkarmaya başladığı Orhun dergisinde, resmî tarih tezini eleştirdiği için açığa alındı. Aynı yıl arkadaşlarıyla birlikte gerçekleştirdikleri Çanakkale gezisinin notlarını, Çanakkale’ye Yürüyüş ismiyle kitaplaştırdı. 1934 yılında, Deniz Gedikli Hazırlama Okulu’nda Türkçe öğretmeni olarak çalışmaya başladı. Orhun dergisinde tefrika etmeye başladığı Türk Tarihi Üzerinde Toplamalar isimli eserini 1935 yılında bastırdı. 1937 yılında, Birinci Göktürk Kağanlığı’nın çöküşünü ve Göktürklerin Kürşad önderliğinde giriştiği bağımsızlık mücadelesini anlatan meşhur tarihî romanı Bozkurtların Ölümü’nü, Ateş isimli çocuk dergisinde yayımlamaya başladı. Dört yıl kadar görev yaptığı Deniz Gedikli Hazırlama Okulu’ndan 1938 yılında ihraç edilerek memuriyet kapısı kendisine kapatılınca, 1938-1939 yıllarında Özel Yüce Ülkü Lisesi’nde, 1939-1944 yıllarında da yine bir özel okul olan Boğaziçi Lisesi’nde çalıştı.

1943 yılında tekrar çıkarmaya başladığı Orhun dergisinde, dönemin başbakanı Şükrü Saraçoğlu’na hitaben yazdığı iki açık mektupla komünistlerin kadrolaşma faaliyetlerine dikkat çekerek Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel’i istifaya davet etti. Bu olay üzerine Orhun kapatıldığı gibi Atsız da Hasan Âli Yücel’in emriyle Boğaziçi Lisesi’ndeki görevinden uzaklaştırıldı. Atsız’ın söz konusu mektuplarda vatan hainliği ile itham ettiği Sabahattin Ali, Atsız aleyhine dava açtı. Davanın ikinci duruşmasının yapıldığı 3 Mayıs 1944 günü Türkçü gençlerin Atsız’ı desteklemek için Ankara’da yaptığı gösterilerle birlikte yakın tarihimizde Irkçılık-Turancılık Davası şeklinde bilinen süreç başladı. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, 19 Mayıs 1944 nutkunda Turancılığı vatan hainliği olarak tanımlayarak doğrudan dava sürecine müdahale etti. Atsız ve kendisiyle birlikte tutuklanan arkadaşları, çeşitli işkencelerden geçtikten sonra ancak 1945 Ekiminde Askerî Yargıtay’ın kararıyla tahliye olabilmişlerdir. 1946 yılında o güne kadar yayımlanmış şiirlerini Yolların Sonu isimli kitapta toplarken Osmanlı kroniklerini de yayımlamaya başlamıştır.

Uzun süre kendisine iş verilmeyen Atsız, 1949 yılında Süleymaniye Kütüphanesi’ne uzman olarak atanmıştır. Demokrat Parti’nin iktidara gelmesinden sonra Haydarpaşa Lisesi’ne edebiyat öğretmeni olarak atanmışsa da 1952 yılında verdiği ve kendi tarih görüşünü açıkladığı “Türkiye’nin Kuruluşu” başlıklı konferans sebebiyle öğretmenlikten alınarak tekrar Süleymaniye Kütüphanesi’ndeki görevine iade edilmiştir. Atsız’ın 1969’daki emekliliğine kadar sürecek olan en uzun memuriyet dönemi bu olmuştur. Bu uzun ve verimli dönemin önemli ürünleri olarak Birgili Mehmed Efendi, Gelibolulu Mustafa Âli ve Ebussuud Efendi’nin bibliyografyalarını hazırlamıştır.

Yayımına tefrika olarak başladığı Bozkurtların Ölümü romanını 1946 yılında tamamlayarak bastıran Atsız, 1949’da da Bozkurtlar Diriliyor adıyla romanın devamını yayımlamıştır. 1956 yılında çeşitli makalelerini derleyerek Türk Ülküsü adıyla kitaplaştırmıştır. 1958 yılında bir diğer tarihî romanı Deli Kurt’u yayımlamıştır. Otobiyografik özellikler taşıyan Ruh Adam romanı ise 1972 yılında okuyucularla buluşmuştur. Orkun dergisinin 1950-1952 ve 1962-1964 yıllarındaki kısa yayın hayatından sonra Atsız’ın çıkardığı son ve en uzun ömürlü Türkçü dergi, 1964-1975 yıllarında çıkan Ötüken olmuştur. Ötüken’de bölücü faaliyetlere dikkat çeken yazıları sebebiyle 15 ay hapse mahkum edilmiş ve 1973 yılında tutuklanmıştır. Fakat affedilmesi için bilim insanları ve üniversite öğrencileri tarafından yapılan kampanyanın sonucunda, Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk cezasını affetmiş ve iki buçuk ay kadar hapis yattıktan sonra tahliye edilmiştir. Hüseyin Nihal Atsız, 11 Aralık 1975 Perşembe günü, geçirdiği kalp krizine bağlı olarak hayata gözlerini yummuştur.

Kendisine ve fikirlerine tamamen karşıyım ama bu onunla ilgili yazı okumamı ve yazı yazmamı engellemiyor tıpkı şiirlerini ve kitaplarını okumamı engellemediği gibi.Edebiyatta ne kadar iyi olursa olsun ırkcı olduğuda unutulmaz bir gerçek.

Hürmüz, dünyada kendisini temsil etmesi için Zerdüşt’ü gönderir ve yüreğini sevgi ile doldurur. Zerdüşt ise buna karşılık oğullarını ve kızlarını Hürmüz’e hediye eder. Ehriman bu durumu kıskanır ve yüzyıllar boyunca sürecek olan iyilerle savaşına başlar. Tüm iyilere, Zerdüşt’ün soyuna ve iyiliklere Medya (Kuzeybatı İran) coğrafyasındaki yaşamı çekilmez bir duruma getirir. Ehriman bazen gökten ateşler yağdırır, bazen fırtınalar koparır ve iyiliğe ve iyilere hep zulüm eder. En sonunda da içindeki nefreti ve kötülük zehrini zalim Kral Dehak’ın beynine akıtır ve onu bir bela olarak İran halkının üzerine salar. Dehak’ın bildiği tek şey kötülük etmektir. Zalim Dehak halkının kanını emerken beynindeki zehir bir ura dönüşür ve onu ölümcül bir hastalığın pençesine düşürür. Dehak acılar içinde kıvranarak yataklara düşer ve hastalığına bir türlü çare bulanamaz. Dönemin doktorları acılarının dinmesi ve yarasının kapanması ve hastalığının iyileşmesi için yaraya genç ve çocukların beyinlerinin sürülmesini önerirler.

Böylece İran coğrafyasında aylarca hatta yıllarca süren bir katliam başlar; her gün zorla anne babalarından alınan iki gencin kafası kesilip beyinleri merhem olarak Dehak’ın yarasına sürülür. Halk çaresiz ve güçsüz düşmüştür. Gençler katledilirken sıra, daha önce bu şekilde 17 oğlunu kaybetmiş olan Kawa adındaki demircinin en küçük oğluna gelmiştir. Her gün gençler Dehak'ın askerleri tarafından başları kesilmek üzere götürülürken Kawa'nın aklına başkaldırı fikri gelir ve bu konuyu etrafında güvendiği birkaç kişiye açıklar.

Demirci dükkanında demirden savaş malzemeleri olarak Gürz-ü Kember, Kér gibi araçlar yapar ve bir taraftan da başkaldırı için etrafındakileri eğitir. Bu hareket yavaş yavaş yayılmaya başlar. Mart ayının 20'sini 21'ine bağlayan gece zalim Dehak'a karşı direniş başlar. O gece kralın sarayı direnişçiler tarafından ele geçirilir. Aynı zamanda bu direniş Dehak'ın egemenliğindeki bütün topraklarda devam eder. Direnişçiler kendi aralarında dağlarda ateş yakarak haberleşirler.

Direniş bittiğinde Kawa'nın halk hareketi Dehak'ı ve yönetimini devirir. Sevinçle dağlara koşan halk bu ateşlerin etrafında oynamaya başlar. O gün Kürtlerve o topraklarda yaşayan Halk için özgürlügü simgeler ve Newroz bayramı olarak kutlanmaya başlar.

Siyabendê Sîlivi ve Xecê Zerê’dir diğer adı destanın. Zerê’nin kızı Xecê ve Sîlivi köyünden Siyabend’in aşk hikâyesi anlatılır. Siyabend yiğit cesur gözüpek bir avcıdır. Aynı zamanda çok da yakışıklıdır. Xecê’nin ise o bölgede güzelliği dillere destandır. Siyabendin gönlü Xecê’dedir. Ama Xecê’nin babasının istediği başlık parasını verecek durumda değildir. Fakirdir. Siyabend’in bölgenin en iyi avcısı olması ve yiğitliğinden dolayı babası Xecê’yi Siyabend’e vermek ister fakat işin sonunda insanların dilinde düşmek vardır. Ve onu isteyen ağalardan, Mirlerden, beylerden çekinir. Veremez kızını Siyabend’e.

Anasız babasız amcasının yanında yetişen Siyabend gözünü karartmıştır ve sonucu ne olursa olsun Xecê ile evlenmek ister. Xecê de Siyabend için aynı şekilde karartmıştır gözünü oda varmak ister Siyabend’e. Her ikisi de dengbejdir. Gizli gizli buluştuklarında Siyabend başını Xecê’nin dizlerine koyar beraber stran söylerler. Xecê umutsuzdur gözyaşı döker ve bu durumun her buluşmalarında tekrar etmesi Siyabend’in canını çok sıkar. Sonunda ölümde olsa kavuşacağız der ve Xecê’nin gönlüne su serpmeye çalışır.

Eski bir Kürt geleneği olan ve kızlarla erkeklerin birbirlerini görüp beğendikleri bındarukaya giderler. Burda Xecê’yi gören ağaların, mirlerin oğulları Xecê ye talip olurlar. Xecê hiçbirini istemez. Lâkin babası da artık Xece’yi evlendirmek ister. Siyabend öfkelenir. Başlık parasını bulmakta neredeyse imkânsızdır. Siyabend ile Xecê Süphan dağına kaçarlar. Başka hiçbir seçenekleri kalmamıştır. Heybetli Süphan dağının derin vadilerinde kavuşmanın tadını çıkarırlar. Üç gün vadide saklanırlar. Dördüncü gün vadiden çıkıp yemyeşil bir düzlükte otururlar. Siyabend başını Xecê’nin dizine koyar. Gözkapakları ağırlaşan Siyabend huzurlu bir uykuya dalar. Xecê Siyabend’in başını okşadığı sırada ansızın gelen bir sesle irkilir. Üç geyiğin bir dişi geyiği kovaladığını görür. Çiftleşme dönemidir, normaldir diye düşünür. Ama bir gariplik vardır. Arkalarından koşan güzel bir erkek geyiği, öndeki iri geyik dişi geyiğe yaklaştırmaz. Bu durum Xecê için Siyabend’le aralarındaki aşkın doğadaki karşılığı gibidir. Siyabend’i uyandırmaya kıyamaz. İçin için ağlar ve gözyaşı Siyabend’in alnına düşer. Siyabend aniden uyanır ve Xecê nin ağladığını görünce ona ‘’Neden ağlıyorsun? Yoksa benimle kaçtığına pişmanmısın? Eğer öyleyse Süphan dağı şahidimdir elimi sana sürmedim. İstersen seni geri götürebilirim.’’ der. Bu sözlerin karşılığında Xecê ‘’Azrail göğsüme çöktüğü ana kadar seninleyim.’’ der. Ve ağlamasına sebep olan geyikleri anlatır.

Siyabend bölgenin en usta avcısıdır. Ve yanından geçen geyiği fark edemediği için Xecê’nin gözyaşlarından kendini sorumlu tutar. Xecê’ye geyiklerin ne yöne gittiğini sorar. Kılıcını, ok ve yayını kuşanır geyiklerin peşine düşer. Geyikleri yakalar. Okunu hazırlar. Geyiği vuracağı sırada başka bir geyik Siyabend’in sırtına boynuzunu geçirir.

Siyabend uçurumdan aşağı yuvarlanır, sırtından girip göğsünden çıkan bir dal parçasının üzerine düşer. Xecê meraklanır ve Siyabend’i aramaya koyulur. Bir inleme sesi duyar ve sesin geldiği yöne gidince Siyabend’in can çekişmekte olduğunu görür. İçi yanar.

Ve dengbej Xecê Siyabend’e seslenir.

Serê çiyayê Sîpanê Xelatê bi mij e

Binê çiyayê Sîpanê Xelatê bi mij

Kê dîtiye, kê bînaye

Ku nêçir, nêçirvan bikuje

Gakûviyo, te strudirêjo weke bejna mê

Çawan te ji hev kir destê jin û mêro

Strudirêjo weke dara sûkê

Çawan te xirab kir bextê xort û buk

Xecê nin bu sözleri karşısında Dengbej Siyabend can havliyle cevap verir.

Xecê, Xeca min a delal

Çawan nebû mirazê min û te

Me ê ji xwe ra li serê Sîpanê Xelatê

Çêkira konekî rind û delal

Xecê neke melûrîne Hêstiran di ser sûretê sor de nebarine

Siyabend bu sözlerin sonunda daha fazla dayanamaz ve can verir. Xecê şalıyla gözlerini bağlar ve uçurumdan aşağı bırakır kendini.

Destana göre Xecê siyabendin göğsüne saplanan dalın üzerine düşer ve cansız bir şekilde kavuşurlar.

Bu hikâye Süphan bölgesindeki dengbêjler tarafından bu şekilde anlatılır. Bu şekliyle destan mitolojik bir öğe barındırmaz. Fakat Kürdistan’ın farklı bölgelerinde dengbêjlerin anlatılarına göre değişiklik gösterip bazı mitolojik öğelerle süslenmiştir.

Kürt Sinemasında Siyabend û Xecê

1991 yılında destanın, Siyabend û Xecê ismiyle filmi de çekildi. Şahin Gök’ün yönetmenliğini yaptığı filmde Siyabend’i Tarık Akan, Xecê’yi ise Mine Çayıroğlu Canlandırmıştır. Hüseyin Erdem tarafından senaryolaştırılan filmde hikâye dengbêjlerin anlatımlarına göre biraz farklılık göstermektedir. Film çekildiği dönemde “sakıncalı” görülmüştür ve gösterimleri engellenmiştir. Kürt sinemasının gelişiminde kuşkusuz bir payı olan filmin çekildiği dönemin politik koşulları ve Kürtçe konuşabilen profesyonel oyuncu sıkıntısı nedeniyle Kürtçe çekilememiş, fakat Kütçe dublaj yapılmıştır. Film bu özelliğiyle Kürtçe dublaj yapılan ilk filmdir.

Bir tavuğun hayatı çoğu insanın düşündüğünden çok daha fazlasıdır. Tavuklar yalnızca yumurta üretmek için yaratılmış canlılar değillerdir; çevrelerini keşfeden, sosyal ilişkiler kuran, hareket eden ve doğal davranışlar sergileyen canlılardır.

Ancak yumurta üretimi için kullanılan bazı tavuklar tamamen kafes içerisinde yaşamakta ve bu da doğalarına tamamen ters bir şeydir.

Kafes sisteminde tavukların hareket alanları tamamen yok olmaktadır. Tavuklar günlük hayatta gezmeli, toprağı eşelemeli, kanatlarını açmalı ve diğer tavuklarla iletişim halinde olmalıdır. Lakin kafes sisteminde onlar için gerekli tüm doğal koşulları ortadan kaldırıyoruz.

Özellikle yoğun üretim yapılan sistemlerde tavuklar sadece bir üretim aracı olarak görülüyor ve onların birer canlı olduğu tamamen unutuluyor. Bu da tavukların ihtiyaçları ve üretim açısından büyük dengesizliklere sebep oluyor. Bu, hayvan refahı için büyük sorunlar demektir.

Kafeste yaşayan tavuklar sadece fiziksel olarak zarar görmezler, aynı zamanda psikolojik olarak da zarar görebilirler. Hayvanlar bir kafes içerisinde, üst üste, doğal yaşam alanları olmadan yaşadıklarında stres düzeyleri artar. Hatta eğer kafesteki tavukları bir kere bile gördüyseniz fark etmişsinizdir, tüyleri dökülmüştür. Bunun sebebi strestir.

Buradaki mesele yalnızca “Tavuklar kafeste mi, değil mi?” sorusundan ibaret değil. Asıl soru, insanlar tüketim ihtiyaçlarını karşılarken diğer hayvanların özgürlüklerine ve yaşam koşullarına ne kadar önem veriyor?

Sonuç olarak, kafeste yaşayan tavuklar endüstriyel üretimin görünmeyen taraflarından biridir.

Market rafında gördüğümüz önemsiz bir yumurtanın arkasında insanların görmediği veya görmek istemediği koşullarda yaşayan canlar vardır. Bu nedenle hayvansal bir ürünü satın aldığımızda o ürünün sadece kalitesine ve fiyatına bakmamalıyız; o ürünün hangi koşullarda elde edildiğini de sorgulamak gerekir. Bu, hayvan refahı için önemli bir adımdır.

Yumurta alırken üzerindeki yazılara dikkat etmeliyiz.

0 → Organik yetiştiricilik: Tavuklar organik üretim kurallarına uygun şekilde yetiştirilir.

1 → Açık dolaşıma erişimli yetiştiricilik: Tavukların dışarı çıkabileceği bir alan bulunur.

2 → Kümeste kafessiz yetiştiricilik: Tavuklar kafeslerde tutulmaz ancak kapalı bir kümes ortamında yaşarlar.

3 → Kafesli yetiştiricilik: Tavuklar kafes sistemlerinde yetiştirilir ve hareket alanları diğer sistemlere göre daha sınırlıdır.

Bu sayılara dikkat ederek “3” sayısının satın alımını azaltarak kafes içinde yaşayan tavuklara yardım edebiliriz. 🙏🏻

30 AĞUSTOS 1922'DE NELER OLDU?

Sakarya'da 22 gün 22 gece süren kanlı çarpışmaların ardından durdurulan düşman ordusunu tamamen yurttan atmak amacıyla bir yıl kadar süren hazırlık döneminden sonra 26 Ağustos 1922'de Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Büyük Taarruz'u başlattı.

Başkomutan Mustafa Kemal, 26 Ağustos sabahı Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa (Çakmak), Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa (İnönü) ile muharebeyi yönetmek üzere Afyonkarahisar sınırlarında kalan Kocatepe'de yerini aldı.

Topçu ateşleriyle şafak vakti başlayan harekâtın devamında Türk askeri, sabahın ilk ışıklarıyla hücuma geçip Tınaztepe'yi ele geçirdi ve Belentepe ile Kalecik Sivrisi'nden düşmanı uzaklaştırdı.

Taarruzun ilk gününde 1. Ordu birlikleri, Büyük Kaleciktepe ile Çiğiltepe arasında 15 kilometrelik alanda, düşmanın birinci hat mevzilerini ele geçirdi. 5'inci Süvari Kolordusu, düşman gerilerindeki ulaştırma kollarına başarılı taarruzlarda bulundu, 2'nci Ordu ise cephede tespit görevini aksatmadan sürdürdü.

Türk ordusu, 27 Ağustos sabahı yine bütün cephelerde yeniden taarruza geçti ve aynı gün Afyonkarahisar, 8'inci Tümen tarafından düşman işgalinden kurtarıldı. 28 ve 29 Ağustos'ta başarıyla sürdürülen taarruz, düşmanın 5'inci tümeninin etkisiz kılınmasıyla neticelendi. 29 Ağustos gecesi durum değerlendirmesi yapan komutanlar, hemen harekete geçilip taarruzun kısa sürede sonuçlandırılmasında hemfikir oldu ve planın 30 Ağustos'ta aksamadan uygulanması için gerekli önlemler alındı.

Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Türk Ordusu'nun Kurtuluş Savaşı'nda kazandığı en önemli zaferin arifesinde, 30 Ağustos sabahında şimdi belde olan Kütahya'nın Altıntaş ilçesine bağlı Zafertepe Çalköy'de birliklere taarruz emrini verdi.

Mustafa Kemal Paşa'nın bizzat yönettiği Dumlupınar'daki meydan muharebesinde kahraman Mehmetçik, Yunan birliklerini Allıören, Keçiler, Kızıltaş deresi yolunun iki yanında tamamen sarıp imha etti. Kızıltaş deresi bölgesinde açık kalan alandan bazı Yunan birlikleri, General Trikopis, General Dyenis ve birçok Yunan komutanı kaçtı.

Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi 30 Ağustos'ta zaferle noktalandı.

Hıristiyanlığa göre tanrı alemi kendi özgür iradesiyle yoktan yaratmıştır. Dolayısıyla alemin varoluşu ezeli ve ebedi değildir. Alemin yaratılışı belli bir süreçte gerçekleşen hadisedir. Hıristiyanlık’ta insan bir irade hürriyetine sahip olarak yaratılmıştır. O çizilen bir yolda giden varlık değildir, olmamıştır da. Tanrı dünyayı iyi olarak yaratmıştır. İnsanın hataları dünyaya kötülük getirmiştir. Hıristiyanlık başta felsefe ile ilişkisi kurmamıştır. Sonraları Hıristiyanlık temel görüşleri ve ahlak anlayışından dolayı felsefeciler tarafından tenkit edilmeye başlamıştır. Bu tenkitler, onu kendini savunma eğilimine itmiştir.

İlk dönemde sadece dogmalarla temel görüşlerini açıklayan Hristiyanlık yavaş yavaş felsefi temellendirmeleri esas almaya başlamıştır. Dogmalarını felsefenin kullandığı yöntemler ile filozoflara nakletme yoluna gitmiştir. Hıristiyanlığın, dogmalarını filozofların saldırılarına karşı korumak için Hristiyan filozof yetiştirdiği bu döneme patristik felsefe dönemi denir. Patristik felsefe kilise babalarının felsefesidir. Kilise babaları 2. ve 6. yüzyıllarında yaşamışlardır. Bunlar aklı ile dogma, felsefe ile din arasında uzlaşmaya gitmiş Hristiyan filozoflardır. Bu kimselere örnek olarak Tertullianus, Clemens, Augustinus verilebilir.

Taliban, Ağustos 2021'de iktidara tekrar gelmiştir ve kadın hakları tamamen yok edilmiştir. Bunun en çok görüldüğü alanlardan biri de eğitim hakkıdır. Afganistan, kız çocuklarının eğitimden tamamen uzak tutulduğu bir yer hâline gelmiştir. Eğitim sadece meslek sahibi olmakla sınırlı değildir. Eğitim sayesinde insan kendi hayatına yön verir, farkındalık sahibi olur. Lakin Afgan kadınları eğitim hakkından yoksundur. Bu, onların fikir özgürlüğünü ve geleceğini ellerinden almakla aynı şeydir. Eğitim hakkının engellenmesi, birçok hakkı da beraberinde yok eder.

Kadınlar çalışma alanında neredeyse hiç yoktur. Kadınların ekonomik özgürlük kazanmasını engellemişlerdir. Böylelikle kişinin kendi hayatı için söz sahibi olmasını da engellemişlerdir ve kocalarının, oğullarının, abilerinin, babalarının onları köleleştirmesine olanak sağlamışlardır.

Kadınlar yanlarında bir erkek olmadan dışarı çıkamıyor. Bu da onların özgürlüklerini yok etmektedir. Ne giyeceklerine, ne diyeceklerine, ne yiyeceklerine, nasıl hareket edeceklerine ve yaşayıp yaşamayacaklarına kendileri karar veremiyor. Bu da insan özgürlüğünün ortadan kaldırıldığı anlamına geliyor.

Kadınlar hastanelerde tıbbi işlemlerden de mahrum kalıyor. Erkek doktorların kadınlara bakması yasaktır. Kadının okumadığı bir yerde de kadın doktor bulmak mucizedir. Kadınlar sağlık hakkından bile mahrumdur.

Afgan kadınları okuyamıyor, konuşamıyor, çalışamıyor; ne giyeceklerine, ne diyeceklerine, yaşayıp yaşamayacaklarına bile karar veremiyor.

Afgan kadınlarının yaşadıklarını sadece Afganistan'ın iç meselesi olarak görmemeliyiz. Bugün bir Afgan kız çocuğunun okul kapısından çevrilmesi, dünyada herhangi bir yerde haklarımızı ne kadar kolay kaybedebileceğimizin kanıtıdır.

Bunlar sadece kadın hakları değildir, insan haklarıdır. Şu an bir yerde birilerinin yaşama hakkı yok ediliyor ama herkes buna sessiz. Ve emin olun, bir şeye susarsan aynısı seni bulur. Orada olduğunda tepki vermezsen, burada olduğunda ağzını açmana izin vermezler.

Afgan kadınlarını savunmak, onlar için ses çıkarmak insan onuru için gereklidir.

Ayrıca din adı altında böyle şeyler yaşandıkça dine iyi bakan insan sayısı her zaman azalacaktır.

Not olarak, şeriat isteyen picleri çok fena sikerim.

nomik olarak özgür olup ailemi geride bırakıp gitmeyi hayal etmişimdir. Bu benim için her zaman çok kolaydı. Gidecektim. Her şeyi bırakıp gidecektim; odamı, hayatımı, annemi, babamı, her şeyi… Onlarla bir daha görüşmeyecektim. Beni bir daha göremeyeceklerdi.

Bunu hayal etmek beni her zaman mutlu etmiştir. Ta ki babam yan odaya gelip annemin yanına oturana kadar.

Annem her zaman yan odadaydı ve hiçbir zaman hayal ettiklerimi duymazdı. Bu yüzden rahattım. Bu yüzden onu terk etmek benim için kolaydı.

Ama babam öyle değil. Hayallerimin sesini duyuyor gibi hissediyorum. O yan odada otururken çekip gitmek benim için çok zorlaşıyor.

Ama yine de gideceğim. Belki onun için her gece ağlayacağım, belki geri dönmeyi deli gibi isteyeceğim ama dönmeyeceğim. Çünkü tek bir nedene tutunup kalmaktansa bütün nedenleri yakmak her zaman daha kolaydır.

Annemi de babamı da her zaman sevmişimdir.

Annem asla memnun olmayan biri. Bana asla güvenmez. Ondan korkarım.

Babam ise bana güvenir. Ondan da korkarım. Hatta korkuma sebep verdiği anlar da çoktur. Ama yine de günün sonunda babamla kalırım.

Babam iğrenç bir eş, gerçekten iğrenç bir eş. İyi bir baba mı? Onu da tam olarak bilemiyorum. Benim onu sevmem, onu iyi biri yapmaz. O, kötüye yakın bir baba ama iyiden de çok uzak değil. Bilmiyorum, belki de sadece ben böyle düşünüyorum çünkü onu anlamaya çalışıyorum.

Annemin yerinde olsaydım, ondan nefret ederdim. Ki annem de ondan nefret ediyor zaten. Nasıl bunca yıl dayandı bu adama, hiç bilmiyorum.

Babamın kötü ya da iyi bir baba olduğuna dair de şüphelerim var. Ama her şeye rağmen, kaçmaya çalışırken ona çarpıyorum.

“Ölenle ölünmez,” derdi annem. Ben öldüm. O bir kere öldü, ben yüz bin kere öldüm. O bir gece öldü, ben her gece öldüm. Her mezarını gördüğümde öldüm, her adı geçtiğinde öldüm, onu hatırlatan bir şey gördüğümde öldüm, ona ait bir şey gördüğümde öldüm. Babam hep ona çok benzediğimi söyler. Her aynaya baktığımda öldüm.

O gittikten sonra yetim kaldım. Annem vardı, babam vardı ama ben yetimdim. Çünkü asıl bana sahip çıkan gitmişti.

Hasta yatağındayken ağlamadım. Öldüğü gece ağlamadım. Yerin yedi kat altına gömerken ağlamadım. Annem artık delireceğimden korkuyordu. Ağlamam, gözlerimden yaş gelmesi için yalvarıyordu ama hayır, onun yatağına yatıp uyuduğumda bile ağlamadım. Ta ki çok sevdiği, yanından ayırmadığı aynayı paramparça bir şekilde görene kadar.

Kırık parçaları toplarken elimin her yerini kestim ama hissetmiyordum. Çünkü onun yokluğunun gerçekten kafama dank ettiği an oydu. O gün çok ağladım; ağlamadığım bütün günlerin acısını çıkarır gibi ağladım.

“Ölenle ölünmez,” der annem. Ben ölüyorum. Her gün, her gece ölüyorum.

Sırrı Süreyya Önder, 1962'de doğdu. Kürt nüfusun yoğun olduğu Adıyaman'da Türkmen bir ailede büyüdü. Babası, Türkiye İşçi Partisi'nin kurucularından.

İlk gözaltına alınması lisedeyken Maraş Katliamı'na karşı bir eylemde. 12 Eylül 1980'de Türkiye'yi sarsan darbe esnasında Sırrı Süreyya, Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde 18 yaşında bir öğrenci. Ertesi yıl siyasi çalışmalarından dolayı tutuklandı, işkence gördü, 7 yıl Mamak Cezaevi'nde yattı.

Hapishane yılları sonrasında kamyon şoförlüğü, fotoğrafçı çıraklığı gibi çeşitli işler yaptı. Kendi anlattıklarına göre sinemaya, okumaya, yazmaya ilgisi hep yoğun oldu. 2006, onun için bir dönüm noktasıydı. Senaryosunu yazdığı, yönetmenliğini yaptığı ayrıca rol da aldığı Beynelmilel filmiyle geniş kitleler tarafından tanındı.

Film 12 Eylül dönemi atmosferni mizahi bir dille ele almıştır. Bu filmden

sonra F tipi film ve o..çocukları gibi işlerde yer aldı.

Ayrıca bir gün ve radikal gazetelerinde yazarlık yaptı.

2011 yılında siyasete daha aktif biçimde girdi. Emek, demokrasi ve özgürlük bloku’nun bağımsız adayı olarak İstanbul milletvekili seçildi.

2013’te gezi parkı olaylarında da yer aldı polis müdahalesi sırasında yaralandı kafasına bir şey gelmişti glba.

Aynı yıl HDP’de eş genel başkan yardımcısı oldu.

2013-2015 yılları arasında çözüm sürecinin önemli siyasi aktörlerinden biri oldu.

İmralı'ya giden heyetten biriydi süreç boyunca İmralıdan gelen haberleri mektupları Türkçe olarak okudu.

2015’de yapılan seçimde Ankara milletvekili oldu ve görevini sürdürdü.

Çözüm süreci sona erdikten sonra hakkında açılan davalar sonucu 6 Aralık 2018’de ceza evine girdi.

Anayasa mahkemesi’nin ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine dair kararın ardından 4 Ekim 2019’da tahliye edildi.

2023 de DEM parti’den İstanbul milletvekili seçildi ayrıca TBMM başkanvekili olarak görev yaptı.

2024-25 dönemlerinde yeniden gündeme gelen İmralı heyetinde yer aldı barış süreci kapsamında siyasi görüşmelerde bulundu.

3 Mayıs 2025’te,62 yaşındayken hayatını kaybetti(Allah rahmet eylesin).

Açıkçası ölümünden sonra çıkan sırıcılık akımının tamamen saçmalık olduğunu düşünüyorum neredeyse Türkiyede ki herkes bu sebeple linclendi kendisinin doğuyu ve batıyı birleştiren nadir isimlerden biri olduğunu düşünüyorum. Ayrıca linç kültürünün sadece tek bir kişiyi hedef almasıda saçmalık Erdoğan, Bahçeli, kılıçtaroğlu gibi isimler de şuan terörle adı geçen bir çok kişiyle görüntülenmiş ve İmralı'ya destek veren kişiler.Ayrıca Bahçeli'nin tutarsız açıklamalarına da hepimiz aşinayız.

Tabiki diğeride yaptı diye bunu kabul edelim affedelim gibi bir şey yok ama her şey tek bir kişiye yüklenmemeli.

Güneş ışığının bahsi geçen mağaranın içine sızmasına engel olacak uzunlukta bir geçit ile dış dünya ile bağlantı kuran dev bir mağara hayal edin. Bu mağaranın içerisinde sadece kol ve bacaklarından değil kendilerini dahi göremeyecek bir şekilde boyunlarından duvara başlanmış olan bir dizi esir hayal edin. Bu esirler arkaları mağaranın içine dönük olarak karşıda bulunan duvara bakmaktadırlar. Görebildikleri duvardan ibarettir ve bütün hayatlarını bu durumda olduğunu düşünsünler. Arkalarında yanan parlak bir ateşi bir duvardan dolayı bilemesinler, bu duvarın öteki yanında yani mağaranın girişinde bir şeyler taşıyan insanlar olsun. Bu insanların gölgeleri ateş yardımı ile mahkumların bulundukları duvara düşer ve sesler de aynı şekilde duvardan yansıyıp mahkumların kulağına gelir. Platon mahkumların bu noktada algılayabildikleri bütün varlıkların bu gölge ve

yankılardan ibaret olduğunu söylemektedir.

Mahkumlar bu durumda var olan bütün gerçekliği gölge ve yankılarda arayacaklardır. Aralarında geçen bütün konuşmalar bu gerçeklikten öteye gidemeyecektir.

Eğer mahkumlardan bir tanesi iplerini çözerek kurtulabilirse kafası allak bullak olacak ve çok uzağa gidemeden gölgelerin bulunduğu o gerçekliğe yani anladığı ve bildiği dünyasına geri dönecektir. Çünkü eğer mağaradan çıkarak aydınlığa ulaşır ise sersemleyecek ya da kör olacaktır. Nesneleri görmesi ya da anlaması uzun bir süreç gerektirecektir. Ama sonrasında bu dünyaya yaşamaya alışırsa mağaraya döndüğünde karanlıktan dolayı geçici körlük yaşayacaktır. Yaşadıklarını diğer mahkumlara anlatmaya çalışırsa dilleri gölge ve yankılar üzerine kurulan bu insanlara anlaşılmaz bir gerçeklik gibi gelecektir.

Bu alegoriyi anlamanın en güzel yolu insanları bedenlerine hapsolmuş, kendi benliğinin bilincine varamayan varlıklar olarak algılamaktan geçer. Yaşantıladığımız şeyler gerçeklik değil, kafamızda tasarlanan şeylerdir.

Daha bilimsel bir açıdan bakılırsa;

Mağara 3 boyutlu olan bir dünyayı, zincir ya da ipler ise 5 duyuyu simgeliyor diyebiliriz. Gölgeler ise bu 5 duyu organı ile algılanan sınırlı gerçekliği temsil etmektedir. 5 duyu insanları evrende sınırlıyor. Duyulan frekans aralığı, görülen renk çeşitleri bunların en basit örnekleridir. Platon'un bu alegorisini farklı bir biçimde yorumlamak için Matrix filmi ile bağdaştırabiliriz. Matrix filminde de insanlar kendi gerçekliklerini ya da algı düzeylerini yaşamaktadırlar. Hatta gerçeği bilmesine rağmen geri dönmek isteyen bir karakter bile vardır.

Böylesine duyarlı bir aydın olması onu çok sevdiği memleketinden ayırdı. 9 Şubat 1919’da İşgal kuvvetlerinin İstanbul’ a girmeleri üzerine Kenan Akyüz’ün tabiri ile “medeni cesaretin ve yurtseverliğin en güzel örneklerinden” olan Kara Bir Gün adlı yazısını Hadisat gazetesinde siyah bir çerçeve içinde yayınladı. Memleketin işgal altında olmasının yanında azınlık olan Ermeni ve Rum halkının

işgalcileri; sevinç, coşku nidalarıyla, alkış ve tezahüratlarla karşılaması onu öfkelendirdiği gibi aşırı derecede üzmüştür.”Sen sabret. Çünkü nasıl olsa zaman sabretmez.”sözü ile biten bu yazı Nazif’in işgalci emperyalist güçlerin dikkatini çekmesine neden olmuştu. Süleyman Nazif ilk fırsatta ya kurşuna dizilecek ya da tutuklanacak kişiler arasında, hazırlanan kara listede yer almıştır.

Bu olaydan sonrada

Nazif’in durulmayan vatan ateşi kendini meşhur Türk dostu Pierre Loti’yi anma konferansında kendini bir kez daha ortaya çıkarır. Başta Türkler adına sayısız uğraşlar vermiş olan arkadaşı Pierre Loti’yi övme adına başlayan bu konferans yanındaki fikir dostu Yahya Kemal’inde hitabetiyle birlikte bambaşka bir çehre almış ve toplantı işgali

ve haksızlığı lânetleyen millî bir heyecana, nümayişe dönüşmüştür.

SÜLEYMAN NAZİF

(1870 – 1927)

Mehmet

Samsakçı’nın makalesinde bu şekilde açıkladığı toplantıda daha sonra orada bulunan işgal kuvveti askerleri Nazif’i tutuklar. İsmail Çetişli’nin söylemi ile hitabet ustası’nın,1 sene evvel sansürden kaçırılarak yayımlanan yazısı büyük dikkat çekmişken, böyle bir konuşma Fransız komutanının sinirlenmesine yol açar ve Nazif’in kurşuna dizilmesini emreder Ancak şüpheli bir şekilde karar sürgüne dönüştürülür ve Nazif, birçok mükemmel eser vereceği Malta adasına sürülür. Bütün bunlara göre; Süleyman Nazif’in sürgün yemesinin nedeni vatanına ihanet midir? Yoksa birçok çağdaşının desteklediği işgalcilere ihanet midir?

Bosnalıları, Türklerin birer uzantısı olarak gören Sırplar, Türklere karşı duydukları nefreti Bosnalıları kullanarak tatmin etmeye çalışmıştır. Radko Mladic önderliğindeki Sırp askerleri, Bosna'yı işgal ederek, tarihe geçecek bir soykırıma neden olmuşlardır. Bosna'da güvenli bölge olarak ilan edilen ve bölgenin kontrolünün Birleşmiş Milletler'in Hollandalı askerlerine terk edilen Srebrenica, tüm Bosnalıların adeta sığınağı olarak kabul edilmekteydi. Bölge güvenli ilan edilince binlerce Boşnak buraya sığınmıştır. Radko Mladic, bölgenin ve doğal olarak Bosnalıların kontrolünü Hollanda askerlerinden hiç zorlanmadan devralmıştır. Hatta Hollandalılar hiçbir tereddüt görmeden binlerce Bosnalıyı Sırp askerlerine teslim etmiştir. Bölgeden ayrılan Hollandalı askerlerin sonrasında Sırplar toplu katliamı başlamışlar ve Bosnalı olan tüm erkekleri katletmeye başlayan Sırp askerleri, öldürdükleri Bosnalıları toplu mezarlara gömmüşlerdir.

11-22 Temmuz 1995 tarihinde gerçekleşmiş olan bu katliamda binlerce Bosnalı erkek öldürülmüş ve parçalanarak toplu mezarlara gömülmüşlerdir. Sırplar cesetleri parçalayarak özellikle de kafa kısımlarını gövdelerinden ayırarak kimlik tespiti yapılmasını zorlaştırmayı amaçlamıştır. Erkeklere çeşitli işkenceler yapılarak öldürülse de asıl eziyeti kadınlar ve çocuklar çekmiştir. Kadınların neredeyse tamamı tecavüze uğramıştır. Burada Sırplar Bosnalı kadınların bir çoğuna hamile kalıncaya kadar defalarca tecavüz etmiş ve böylelikle Bosnalıları ya da başka bir ifadeyle Türkleri Sırplaştırdıklarına inanmışlardır. Hamile kalan birçok kadın doğum yapana kadar kontrol altında tutulmuştur. Ancak bunlardan bazıları tecavüz sonucu dünyaya getirdikleri çocukları boğmak zorunda kalmıştır. Dünyada eşine az rastlanır bir vahşetin yaşandığı Srebrenica topraklarında toplam 8,373 Boşnak erkek hayatını kaybetmiştir. Bu soykırım sonrasında Lahey'de Sırp komutanlar Mladiç ve Karadziç ve aynı zamanda da Sırp devleti 30,000 kişinin öldürülüp tecavüze uğraması sebebiyle savaş suçlusu olarak kabul edilse de ölen binlerce Boşnak geri gelmemiştir.

Son Akşam Yemeği

sanat tarihinin şüphesiz en meşhur resimlerinden biridir.

Hem yapıldığı dönemde hem de günümüzde son derece ilgi görmüş, sevilmiş ve eleştirilmiştir. Günümüzde popüler kültürü o kadar etkilemiştir ki çoğu eşyanın üzerinde bu eseri görebiliriz. Ya da popüler filmlerde karakterlerin "Son Akşam Yemeği"ndeki gibi resmedildiğini görebiliriz.

Eser hakkında yazılan kurgu romanlar ve çekilen bazı belgeseller ona olan merakı arttırırken, aynı zamanda yanlış bilgileri de çoğaltmıştır. Özellikle Dan Brown’un _Da Vinci Şifresi_ adlı romanında bu eser hakkında anlatılanları çoğu sanat tarihçi hakaret olarak kabul etmektedir.

Eğer bir ortamda Sanat Tarihçi olduğunuzu söylerseniz size hızlıca gelecek iki-üç soru vardır: Son Akşam Yemeği, Mona Lisa veya Mısır Piramitleri hakkında yanlış bilgiler üzerinden sorulan sorular.

Eser Hakkında

Öncelikle bu eseri detaylı bir şekilde anlatacağım. Sonra da hakkında yanlış bilinen birkaç şeyden bahsedeceğim.

Leonardo Da Vinci bu eseri İtalya-Milan’da Santa Maria Della Grazie Manastırı’nın yemek salonuna yapmıştır. Rahiplerin yemek yediği salona uygun olması için konusu İsa’nın havarileriyle yediği son akşam yemeği olarak belirlenmiştir.

1495-1498 yıllarına tarihlenen eser, tuval üzerine yağlı boya değil, duvar üzerine tempera tekniği ile yapılmıştır. Resim sanatında birkaç kırılma noktası vardır dersek "Son Akşam Yemeği" kesinlikle onlardan biridir. Batı resim sanatında ciddi bir değişimin başlangıcı olarak kabul edilmektedir.

Leonardo Da Vinci aydın filozof Rönesans insanını yansıtırken, bu eser de batı kültürünü ve aydınlanmayı yansıtmaktadır. Sahne bir İncil sahnesidir.

İncil’de Geçen Olay

‘Hamursuzun birinci gününde Havariler sofranın nerede hazırlanacağını sordular. (Hamursuz: Yahudilerin 7 Nisan ile 13 Nisan tarihlerinde mayasız ekmek yediği bir ibadettir. 14 Nisan akşamı ise bir kuzu kesilir ve bu kuzu sabah şafak vakti yenir.)

İsa onlara yemek yiyecekleri evi söyledi. Akşam olduğunda hepsi evde toplandı. Bu sırada on iki havariden olan Yahuda İskariot, İsa’yı öldürmek isteyen başrahiplere otuz gümüş karşılığında Hz. İsa’yı ele vereceğine dair söz vermişti. Bu yüzden uygun bir fırsat kolluyordu.

İsa hep birlikte yerlerken şöyle dedi: ‘Size derim ki, içinizden biri beni ele verecek.’

Çok üzülen havariler telaşlanarak ‘Ben miyim?’ diye sormaya başlarlar.

İsa şöyle cevap verir: ‘Benimle birlikte sahana ekmek banan biri bana ihanet edecek. Tanrı’nın oğlu alnına yazıldığı için gidiyor, ama Tanrı’nın Oğlu’na ihanet edenin başına gelecekleri düşünün! Hiç doğmasaydı onun için daha iyi olurdu.’

İşte o zaman Yahuda İskaryot ‘Ben miyim?’ dediğinde İsa, ‘Ağzınla söyledin’ der.

Matta 26:14-25

Resmin Kompozisyonu ve Detayları

Peki bu eseri diğer son akşam yemeği resimlerinden ayıran ve özel kılan nedir? Diğer ressamlar genellikle sadece yemek yiyen İsa ve Havarilerini resmediyorlardı. Figürlerin duygu ve hareketleri bize pek bir şey ifade etmiyordu. Sahne basit bir yemek sahnesi olmaktan öteye gidemiyordu.

Ancak Leonardo’nun Son Yemeği’nde bir olay var...

Da Vinci burada ‘anı’resmederek fark yaratmış. İsa’nın ‘İçinizden biri beni ele verdi!’ dediği anı yansıtmayı amaçlamış. Havariler kendi aralarında tartışıyor. Ona ‘Ben miyim?’ diye soruyorlar. İsa ise üzgün bir şekilde önüne bakıyor.

Bu eserde hem bir düzen var hem de bir olay var. Yüz ifadeleri, el-kol hareketleri ve daha birçok detayı izlemekten kendinizi alamıyorsunuz. Ancak resme son bir kez bakıp kafanızı çevirmek istediğinizde gözünüz İsa figürüne kayıyor. Bu şüphesiz Leonardo’nun oluşturduğu mükemmel perspektif ve kompozisyon ile mümkün oluyor.

Basık bir tavana sahip odanın aydınlatılması neredeyse loştur. Etrafta dikkatimizi dağıtacak hiçbir ayrıntı yok. İsa’nın arkasındaki pencere, dikkati eninde sonunda merkeze çeken önemli bir detaydır.

Uzunluğu yaklaşık 9 m, yüksekliği yaklaşık 5 m olan bu eserin figürleri hem anıtsallaşıyor hem de ufak ipuçlarıyla kim olduklarını anlamamızı sağlıyor.

-Yuhanna: İsa’nın solunda, yas tutmaya başlamış gibi resmedilmiş.

-Aziz Petrus: Yuhanna’nın solunda, daha yaşlı ve elinde bir bıçak tutuyor. İsa’yı yakalamaya gelen askerlerden birinin kulağını keseceği bıçak.

- Yahuda İskariot: Yüzü tam görünmeyen, sakallı ve koyu tenli. Elinde gümüş kesesi var.

- Şüpheci Thomas: İsa’nın sağında, parmağı havada.

Leonardo hem mekanı hem de zamanı bütün olarak bizlere sunmuştur.

Resmin Bozulma Süreci ve Yenilikleri

Normalde böyle bir duvar resmi yapılırken ıslak zemine, yani sıva yeni atıldığında yapılır. Ressamlar hemen boyamaya başlar ve resim zemine güzelce işler. Buna Fresk tekniği denir.

Leonardo ise sıvanın kurumasını bekledi ve kuru zemin üzerine çalıştı. Zemine kalsiyum, magnezyum ve beyaz kurşun karışımı uyguladı. Böylece rahat düşünüp detayları kusursuz yansıtmak istedi.

Ancak her şeyi mükemmel yapmak isterken eseri yok olma eşiğine getirdi. Kuru zemine yapılan resim nefes alamadı. Hava almayan boya tabakası sıcaklık ve nem ile çatlamaya ve bozulmaya başladı.

Eser Santa Maria Della Grazie Manastırı’nın yemek salonunda, mutfak duvarına bitişik konumdaydı. Mutfaktan gelen sıcaklık ve manastırın altından geçen su kanalları resmin yosunlanmasına ve sürekli nemlenmesine neden oldu.

Rahipler bir süre bez ve havluyla nemi almaya çalıştı. Yetmeyince sıcaklığı dağıtmak için duvara bir kapı açtılar. Bu kapı nedeniyle bazı figürlerin ayakları da yok oldu.

Resmi yaptıktan birkaç sene sonra Milan’a gelen Leonardo, eserin uğradığı tahribatı görünce şaşırmış olmalı.

Colombia Üniversitesi’nden David Rosand eseri şöyle tanımlar:

_“Resim genetik bir hastalıkla doğmuştu, ömrünün ilk yıllarını sakat olarak geçirdi, ardından yıllarca yatalak kaldı ve son olarak günümüzde yoğun bakımdadır.”

Yanlış Bilinenler: Da Vinci Şifresi İddiası

Günümüzde eser hakkında en çok yayılan yanlış bilgiler Dan Brown’un _Da Vinci Şifresi_ romanından gelir. Kitaptaki en büyük iddia: İsa’nın solundaki genç havari Yuhanna figürünün aslında Mecdelli Meryem olduğu.

Mecdelli Meryem, İncil’e göre İsa’ya inanan ve onu takip eden bir azizedir. Ancak bu figürün Mecdelli Meryem olduğunu söylemek mantıksızdır. Da Vinci’nin bu sahneyi İncil’den resmettiği kesindir ve sahnede İsa ve Havarileri yer almalıdır.

Kitaptaki diğer iddia: Mecdelli Meryem ile İsa arasında ilişki olduğu ve Kutsal Kadeh’in aslında onların çocuğu olduğudur. Bu iyi tasarlanmış bir hikayedir ancak tarihi belgelerle uyuşmaz. Gnostik İncil’de güçlü bir bağdan bahsedilir ama normal İncillerde böyle bir bilgi yoktur.

Sonuç

Ne gizli tarikatlar ne de resimlere konduğu iddia edilen şifreler Leonardo’yu dahi yapan şeydir. Onu dahi yapan şey, hiçbir zaman denemekten geri durmamasıdır. Her zaman okuyan ve yeniliklere açık bir bilim adamı ve sanatçıydı.

Bu yenilikler Son Akşam Yemeği gibi muhteşem bir eserin yavaş yavaş acı çekmesine ve defalarca restore edilmesine yol açsa da, Mona Lisa’da yaptığı yenilikler resim sanatına büyük katkı sağlamıştır.

Bu kullanım, diğerlerinden ayrışan isteklerimiz, prensiplerimiz, değerlerimiz ve amaçlarımız doğrultusunda ilişkilerimizde gerekli olan kişisel sınırı çizmeye yardım edebilir.

-Hayır diyememenin başlıca nedenleri:

Arzu edilenin aksine ‘hayır’ diyebilmek genellikle pek çoğumuz için kolay değildir. Bunun çocukluktan itibaren gelişen sürecin bir parçası olduğunu düşünürsek, ‘hayır’ın neden yalnızca bir kelimeden ibaret olmadığını daha iyi kavrayabiliriz.

Çocukken fiziksel bakımımızın ve bunun da ötesinde ihtiyacını duyduğumuz sevginin devam etmesi için ebeveynlerimizi veya büyüklerimizi memnun etmek isteriz. Dolayısıyla bu ilginin devam etmesi için onların kurallarıyla uyumlu bir şekilde yaşamayı da kabul edebiliriz. Öte yandan bazılarımız için bu ihtiyacımız, yetişkinlikte sevgiyi kaybetmeye dönük bir kaygıya dönüşebilir ve bu durumda çocukluk yaşantılarımızı güncel ilişkilerimize yansıtarak, kendi isteklerimizden taviz vermek pahasına karşı tarafı hoşnut kılmaya çabalayabiliriz.

Reddedilme veya karşı tarafı incitme kaygısıyla kendi duygularımızı ve düşüncelerimizi görmezden gelebiliriz. Benzer kaygıları aidiyet ihtiyacıyla dahil olduğumuz gruplar arası ilişkilerimizde de sürdürebiliriz. Gruptaki diğer insanlarla aynı kimliği paylaşma isteği, o kişilerle yakın ilişki kurma isteği, uyumu bozacağı düşünülen bir ‘hayır’ın önüne set çekebilir.

Hem kamusal hayatta hem de yakın ilişkilerde ‘evet’i kullanmak bize basit bir çözüm gibi görünebilir. Böylelikle ilişkilerimizde tartışmalardan uzak durduğumuzu ve eleştirilen ya da hoş görülmeyen taraf olmaktan kurtulacağımızı düşünebiliriz. Fakat zannedilenin aksine bu tutum, küçük şeylerin bile birikerek...

Bunlarla beraber ‘hayır’ diyebilme becerisinin, çevresel ve kültürel faktörlerle zaman zaman ilişki içerisinde olduğu gözlemlenebilir. Bununla beraber toplumsal cinsiyet rolleri de kendimizi ifade etmemizi engelleyebilecek olan faktörlerden biri olabilir.

Örneğin küçük yaşlardan itibaren diğerlerinin ne düşündüğüyle aşırı düzeyde ilgilenmesi ve onları hoşnut etmesi tavsiye edilen bazı kız çocukları, yetişkin hayatlarında da ‘hayır’ demekten uzak durabilirler. Aynı toplumsal cinsiyet rolleri erkekler üzerinde de bu konuda baskı yaratabilir. Örneğin evin geçimini sağlaması gerektiği söylenen, etrafındaki insanların sorumluluğunu alması vurgulanan bazı erkek çocukları da yetişkinlik döneminde çok fazla sorumluluğu üstlenmeye ayak uydurmaya çalışıp ‘hayır’ demekten çekinebilirler.

Hayır diyebilmek için çözüm önerileri:

İlk olarak, ‘hayır’ demenin her zaman ve tek başına olumsuz anlamlar ifade etmeyeceğini vurgulamak önemlidir. Bu davranışı kötü bir davranış olarak algılamak yerine onun da tıpkı ‘evet’ gibi zaman zaman gerekli olabileceğine odaklanabiliriz. Hayır demek bizi kötü bir insan yapmaz. Hem kendimiz hem de karşı taraf için, eşit düzeyde iletişimi kolaylaştıran basit bir anahtar işlevi görür yalnızca. Bu düşünceyi hayat pratiklerimize aktarırken öncelikle günlük, basit ve önemsiz görünen olaylarla başlamak bizim için teşvik edici olabilir. Böylelikle giderek daha öz güvenli bir şekilde bu davranışı kazanabiliriz.

-Geliştirdiğimiz çoğu irrasyonel düşüncede olduğu gibi ‘hayır’ demenin de birtakım kaygılarımızdan dolayı, gerçekte olandan çok daha kötü sonuçlar doğuracağını düşünebiliriz.

Örneğin romantik bir ilişkide kişi partnerinin her isteğine olumlu yanıt vermezse ilişkisinin biteceğini ve genelleme yaparak bir daha asla romantik bir ilişki yaşayamayacağını veya kimse tarafından sevilmeyeceğini düşünebilir. Bu ve benzeri durumlarda ‘hayır’ dediğimizde, genelleme yapmadan o olaya özgü olarak en kötü ihtimalle ne olacağını düşünebilir ve gerçek isteğimizle kıyasladığımızda bunu tolere edip edemeyeceğimizi, bizim için hangi seçeneğin daha yararlı olacağını düşünebiliriz. Zannettiğimizin aksine ‘hayır’ demenin ‘dünyanın sonu’ olmadığını görebiliriz.

- ‘Evet’ daha önce bahsedilen çeşitli nedenlerle bir alışkanlık halini aldığından dolayı, genellikle çok da üzerine düşünmeksizin kullanılabilir ve ‘hayır’ı baskılayabilir. Bu nedenle iletişim esnasında ezber bir cevap vermeden önce durup bir nefes alarak, gerçekten ne istediğimizi bulmak için kendimize düşünme olanağı yaratabiliriz. Karşı taraf cevap için biraz bekleyebilir. Eğer cevap vermeden önce daha çok süreye ihtiyacımız olursa bunu çekinmeden talep edebiliriz. Buna sadece kendi iyiliğimiz için değil diğer kişinin taleplerini de derinlemesine anlayabileceğimiz bir fırsat gözüyle bakabiliriz. Doğru olmayan bir ‘evet’ten ziyade yapmaktan hoşlanmadığımız bir şeyi nedenleriyle birlikte açıklamak, karşı tarafın da hak ettiği saygıyı ifade eder.

- ‘Hayır’ demenin üzerimizdeki ağırlığını hafifletmek için onu tek bir kelimeye indirgemekten kaçınabiliriz. ‘Hayır’ın taşıdığı anlamı başka cümlelerle; fakat aynı açıklıkla ifade edebiliriz. Örneğin ‘Güzel bir öneri; ama ben şu an ... yapmayı tercih ederim.’ ya da ‘Seni anlıyorum. Aslında normalde ben de ... yapardım; ama şimdi ... ilgilenmek benim için daha önemli.’ gibi diğer kişiyi kırmadan da reddetmenin yollarını bulabiliriz.

- Pratik yaparak geliştirdiğimiz bu süreçte ‘hayır’ demek için tek şansımız olmadığını, bir kez istemeden ‘evet’ dediğimizde bunun diğer ‘hayır’ ihtimallerini öldürmediğini aklımızdan çıkarmamalıyız. Bu süreçte kendimize yüklenmek yerine yeni bir alışkanlık kazanmakta olduğumuzu hatırlatıp, hayatın doğal akışı içerisinde önümüze çıkan diğer fırsatlara kendi isteklerimiz çerçevesinde yanıtlar vermeye odaklanabiliriz.

ABD'nin New York kentinde bir dokuma fabrikası...

Çok ağır çalışma koşulları, çok uzun iş günleri ve buna karşın çok düşük ücretler. Koşulların her geçen gün daha da dayanılmaz hale gelmesi, kadın işçilerin artık tahammül sınırını zorlamaya başladı.

Greve çıkma kararı alan kadınlar, taleplerini de açıkladılar: "Daha iyi koşullarda çalışmak, 10 saatlik iş günü, eşit işe, eşit ücret..."

40.000 dokuma işçisi daha iyi çalışma koşulları talebiyle greve başladı. Bu sırada çıkan olaylar sırasında fabrika içinde şüpheli bir yangın başladı. 129 kadın, yangında hayatını kaybetti...

1910 yılında Kopenhag'da gerçekleştirilen İkinci Enternasyonal’e bağlı Sosyalist Kadınlar Konferansı’nda kadın ve emek mücadelesi masaya yatırılmıştı. Almanya Sosyal Demokrat Partisi’nden Clara Zetkin, bu konferansta yaptığı konuşmada kadınlar için bir mücadele günü belirlenmesi gerektiğini söylemişti. Zetkin’in önerisi kabul edilmiş, her ülkenin sosyalist kadınlarının her yıl aynı gün, kendi ülkelerinin işçi sınıfı örgütleriyle mutabakat içinde bir kadınlar günü düzenlemesi kararlaştırılmıştı.

Söz konusu yıllarda neredeyse hiçbir ülkede kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmemişti. Bu sebeple, pek çok ülkede eş zamanlı kutlanacak bu günün temel olarak kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmesi için bir mücadele günü olarak düzenlenmesi karara bağlanmıştı.

Takvimler 8 Mart 1857’yi gösteriyordu. İşçilerin cenaze törenine 10.000’i aşkın kişi katıldı. Almanya Sosyal Demokrat Partisi önderlerinden Clara Zetkin, bu olayın ardından 8 Mart’ın Dünya Kadınlar Günü olarak anılmasını öneri olarak sundu ve öneri oy çoğunluğuyla kabul edildi.

8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü ilk kez 19 Mart 1911’de Almanya ve İsviçre’de anıldı. Anmaların 8 Mart olarak değiştirilmesine 1921'de Moskova'da düzenlenen 3. Uluslararası Kadınlar Konferansı'nda karar verildi. ABD’de de ise 1960’lı yıllarda anılmaya başlandı. Birleşmiş Milletler, 66 yıl sonra 8 Mart'ın 'Dünya Kadınlar Günü' olarak kabul etti.

Türkiye'de 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü ilk kez 1921 yılında "Emekçi Kadınlar Günü" olarak kutlanmaya başlandı. 1975 yılında ve onu izleyen yıllarda daha yaygın, ve yığınsal olarak kutlandı, kapalı mekanlardan sokaklara taşındı. "Birleşmiş Milletler Kadınlar On Yılı" programından Türkiye'nin de etkilenmesiyle, 1975 yılında "Türkiye 1975 Kadın Yılı" kongresi yapıldı. 12 Eylül Darbesi'nden sonra cunta yönetimi tarafından dört yıl süreyle herhangi bir kutlama yapılmasına izin verilmedi. 1984'ten itibaren her yıl çeşitli kadın örgütleri tarafından "Dünya Emekçi Kadınlar Günü" kutlanmaya devam edildi.

Niobe’nin trajik öyküsü Yunan mitolojisindeki en dokunaklı öykülerden biridir. Babası Anadolu’da -şu an Manisa’da bulunan Spil Dağı olarak bilinen- Sipylus Dağı’nın üzerindeki bir kasabanın kralı olan Tantalus’tur, ancak annesinin kim olduğunu tam olarak bilmiyoruz. Niobe’nin Broteas Pelops adında iki erkek kardeşi vardı.

Niobe büyüdüğünde Teb kralı Amphion ile evlenir. Bu onun hayatında bir dönüm noktası olur ve onu Yunan mitolojisindeki en trajik dramlardan biri olmasını sağlayan bir dizi trajik olaylar yaşanır. Niobe ve Amphion yedi erkek ve yedi kız olmak üzere on dört çocuk dünyaya getirmiştir.

İlahi ikizler Apollon ve Artemis’in annesi olan ve Teb’de yaşayan Leto’nun onuruna düzenlenen bir törende Niobe, kibirle on dört çocuğuyla övünür. Aslında Niobe, sadece iki değil on dört çocuğu olduğu için Leto’dan daha üstün olduğunu söylemiştir.

İkizler bu hakareti öğrendiklerinde öfkelenirler ve Niobe’nin çocuklarını öldürmek için hemen yeryüzüne inerler. Işık ve müzik tanrısı Apollon, Niobe’nin yedi oğlunu da annelerinin gözleri önünde güçlü oklarıyla öldürür.

Niobe, hayatta kalan son oğluna merhamet etmesi için Apollon’a yalvarsa da, Apollon’un ölümcül oku çoktan yayından çıkıp ölümcül bir isabetle hedefini bulur ve böylece Niobe’nin tüm erkek neslini yok eder. Doğanın ve avcılığın saf tanrıçası Artemis de, Niobe’nin yedi kızını öldürücü oklarıyla öldür ve cesetlerini dokuz gün boyunca gömmeden öylece bırakır.

Çocuklarının katledilmesiyle yıkıma uğrayan Amphion intihar eder. Bazı versiyonlar, onun da çocuklarının intikamını almaya çalışırken Apollon tarafından öldürüldüğünü söyler. Ve böylece Niobe’nin tüm ailesi tanrılar tarafından birkaç dakika içinde yok edilmiş olur ve derin bir ıstırap içinde Sipylus Dağı’na koşar. Orada Tanrılara acısına bir son vermeleri için yalvarır. Zeus onun için üzülür ve duygularını taştan yapmak için onu bir kayaya dönüştürür.

Ancak, bir kaya olarak bile Niobe ağlamaya devam etmiştir. Kayadan akan sonsuz gözyaşları, bir annenin sonsuz yasının dokunaklı bir hatırlatıcısı gibi durmaktadır. Niobe bugün de çocukları için yas tutmaktadır ve insanlar onun silik görüntüsünün Manisa’da Spil Dağı’ndaki kireçtaşından bir kayalığa oyulmuş olarak hala görülebileceğine inanmaktadır; gözenekli kayalardan sızan su, onun bitmek bilmeyen gözyaşlarına güçlü bir gönderme yapmaktadır.

O zamanlar daha 7-8 yaşlarındaydım. Daha çok küçüktüm. O ise o zamanlar 18-19 yaşlarındaydı. Bunu nasıl hâlâ hatırlıyorum bilmiyorum. Çünkü çocukluğum ve geçmişim hakkında çoğu şeyi hatırlamam. Ama bu hariç. Ne kadar unutmak istesem de unutamadığım tek şey bu. Ona "abi" diyordum. Onu seviyordum. Beni en çok üzen de bu.

Bir gün benimle oyun oynamak istediğini söyledi. Biz her zaman oyun oynardık. Yine aynı oyunu oynarız herhalde, değil mi?

Öyle olmadı. Başka bir oyun oynadık. İğrenç bir oyun oynadık. Bu oyun uzun bir süre sürdü. Bana dokunurdu. Aklınıza gelecek her türlü istismarı "oyun" adı altında yapardı. O zamanlar o kadar aptaldım ki anlayamıyordum. Bugün durup düşününce kendimden nefret ediyorum. "Nasıl anlamadın? O kadar aptal mıydın?" diye soruyorum kendime. Bana her zaman aynı şeyleri yapardı. 2 ay boyunca hep aynı şeyler.

Sonra bir gün kendi evimde, annemin, babamın, abimin, ablamın ve bir sürü misafirin olduğu evimde yine aynı şeyi yaptı. Ama bu sefer ileri gitti. Dudaklarıma yapıştı. O iğrenç dudakları benim dudaklarıma değdi. Nefessiz kaldım. Beni bırakmıyordu. Kimse yardımıma gelmiyordu. Kimse sesimi duymuyordu. Ama bir şekilde ondan kurtulmayı başardım. Ondan kaçtım. Zaten peşimden de gelmemişti. O zaman da anlamamıştım bana ne yaptığını. Ama artık ondan korkmaya ve ondan iğrenmeye başladım. O gün iki saat boyunca sadece kurmuştum.

O günden sonra onunla oyun oynamaya gitmedim. Onunla konuşmadım. Onu gördüğümde saklandım. Annem bunu gördü ama neden diye sormadı. Ben de hiç anlatamadım. "Bana bunu yaptı" diyemedim. Çünkü ailelerimiz iç içeydi. Çünkü kuzenimdi. Çünkü bana inanmazlardı.

Bu yaşıma geldim, hâlâ da aileme anlatamadım. Ailem hâlâ onunla konuşur, eğlenir. Bütün ailem onu çok sever. Ablam benden çok onu sever. Abim onun en iyi arkadaşı. Annem ona her seferinde kurban olur. Onunla aynı ortama girer çıkarım. Bazen yüzüne bakıyorum. "Hatırlıyor musun bana ne yaptığını?" diye sormak istiyorum. Ama o unutmuş gibi. Muhtemelen benim de unuttuğumu düşünüyor. Ama ben unutmadım. Unutamadım.

Hâlâ da bir erkekle aynı ortamda kalınca gerilirim. Nefessiz kalırım. Biri izinsiz bana dokunduğunda ölecek gibi olurum. Ama hiç kimse bana yardım edemez.

Beni en çok üzen şey ise ailemin onu benden çok sevmesi. Eminim babam bunu bilseydi onu yaşatmazdı. Ve yine eminim anneme anlatsaydım bana inanmaz, beni susturmaya çalışırdı. Bu yüzden bir kere bile ağzımı açıp konuşmadım.

Sevgili ailem, tecavüzcüme aşık. Bana ise bu aşktan arta kalan nefreti veriyorlar.

Bugün benim doğum günüm. Sen bunu bilmiyorsun, babam bunu bilmiyor, abim bilmiyor, ablam bilmiyor. Arkadaşlarım, onlar biliyorlar ama şu anda müsait değiller.

Hayatım boyunca hiçbir zaman doğum günümü kutlamadın anne. Saydığım bütün insanlar içinde en çok sen gözüme batıyorsun. Neden mi?

Çünkü beni gerçekten sevmesini istediğim kişi sensin.

Gözlerimin önünde onun doğum gününü kutladınız pastalarla, mumlarla, kutlamalarla... Bana bir mesaj atmaya üşenen siz, evet siz.

Onu benden daha önemli kılan ne bilmiyorum ama bu gerçekten çok önemli bir şey olmalı. Yoksa bütün ailem nasıl ona bu kadar hayran olabilir ki?

O benden daha güzel, daha zeki, daha çalışkan ve daha sevilesi... Ama ne kötü şanstır ki sizin payınıza düşen benim.

Bütün hayatım boyunca sana yaranmaya çalıştım, sen ise bunun karşılığında ilk yere düştüğümde beni tekmeledin.

Okul hayatımda her zaman ondan daha başarılıydım ama senin tek gördüğün onun karnesiydi. Belki bir kere benim karneme baksaydın senin için daha önemli bir konuma gelebilirdim.

Bugüne kadar düzeleceğin günü bekledim, daha dün bile bunu umut ediyordum ama bu gece anladım ki düzelemezsin. Çünkü bu senin için düzelmesi gereken bir şey değil, bu sana göre benim hak ettiğim şey.

Ama ben senin kızınım anne, sen de benim annemsin. Ne kadar istesen de bunu değiştiremezsin.

Orada bana sürekli hakaret eden, beni sürekli küçümseyen, beni sürekli başkalarıyla kıyaslayan bir annem olmayacak. Orada kimseye anne demeyeceğim ama bunun eksikliğini de hissetmeyeceğim.

Orada sürekli sinirli, sürekli bağıran o adam olmayacak; ama aynı zamanda bana güvenen ve az da olsa bana değer veren o adam da olmayacak. Orada kimseye baba demeyeceğim ve belki de her gece bunun için biraz ağlayacağım.

Orada beni gerçekten seven arkadaşlar olacak; güzel bir evim, küçük bir arabam ve beni gerçekten seven bir adam olacak. Orada istediğim gibi giyinecek ve özgürlüğün tadını gerçekten hissedeceğim. İstediğim zaman yalnızlığın, bazen de kalabalığın tadını çıkaracağım.

Ne olursa olsun orada mutlu olacağım anne, sana rağmen.