Yazan: Ali Öney

Bu gün dünya siyasetinde, Türkiye’de ve hatta bu platformda bile rahatça gözlenebilen bir antisemitizm dalgası yükselmekte. Bir grup insanın ‘öz’ itibariyle kötü ve düşman olması fikri üzerine bina edilen bu reaksiyoner tepki ile yapısal sorunların, sosyolojik olguların, yönetici ve sömürücü elitin yozlaşmasının ve hatta kötü ekonomi politikalarının sonucu olan ekonomik krizlerin sorumlusu olarak günah keçisi ilan edilen Yahudiler gerçekten suçlu olabilir mi?

Elbette hayır; ırkçılık mantıksal ve bilimsel dayanağı bulunmayan, çağ dışı ve kabul edilemez bir ideolojik yanılsamadır. Sistemin ürettiği sorunların bir dış kimliğe yıkılması; bazen pogromları dahi halk tarafından kabul edilebilir hale getirmesi, sistemdeki sorunun köküne ulaşmak ve çözmek hedefine karşı bir engel teşkil etmesi sebebiyle tehlikelidir. İktidarların kriz anlarında kendi sorumluluğunu bir azınlığa devretme mekanizması kapitalizme ve içinde bulunduğumuz yüzyıla ait bir mekanizma değil kökü çok eskilere dayanan bir mekanizmadır(örn metinin devamında değinilecek 1290 olayı). Ancak bu gün hakim olan kapitalizm bunu 19-20.yyde yoğunlaştırdığı gibi bu gün krizin sorumluluğundan kaçmak için tekrar gündeme getirmektedir.

(Değinmekte fayda var bu bir mazeret üretme çabası değil anlama ve tanıma çabası. Öfkenin kaynağının anlaşılabilir veya mazur görülebilir olması onu bir kimliğe yönelten kişinin ahlaki ve hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde çoğu kişinin nefret duyduğu bir topluluğa benim nefret duymamam beni destekler bir pozisyona sokmaz

Burada yapısal bir mekanizmayı tanımlamak o mekanizmanın etkilediği bireysel eylemleri meşrulaştırmaz aksine bu mekanizmayı görünür kılmak, ona karşı direnme çabasının ilk adımıdır.)

Dünya genelinde bir ‘öfke patlaması’ olarak vuku bulan, yer yer yozlaşmış siyasetçiler tarafından sahiplenilen ve semirilen zenofobik söylem aslında bir savunma refleksidir. Toplumsal ve İktisadi buhran dönemlerinde kitlelerin biriken öfkesi nadiren kendiliğinden meşru ve rasyonel bir mecra bulur, bu öfke çoğu zaman en kolay yönlendirilebildiği kanallara doğru manipüle edilir ve yönetilmeye çalışılır. Türkiye’de ve dünyada yeniden tırmanışa geçen antisemitizm bir dış politika reaksiyonu veya ilkel bir dini önyargıdan ibaret değildir. Aksine bu eğilim derinleşen gelir adaletsizliğinin, mülksüzleşmenin ve güvencesizliğin yarattığı sınıfsal huzursuzluğun kültür savaşı yönünde saptırılmasının doğrudan bir tezahürü, dışavurumudur. Bu gün de sistematik ve yapısal sömürü mekanizmalarıyla hesaplaşma iradesi gösteremeyen reaksiyoner öfke günah keçisine yöneliyor. Bu gün faturanın soyut bir ‘küresel akla’ ve dünyayı yöneten bir ağa sahip(!) Saman Adamımız Yahudilere kesilmesinin sebebi de aslında bu. Gündelik hayatta kapitalizmin giderek ağırlaşan yükü altında ezilen halk doğal ve meşru bir öfkeyi beslemeye başlamakta ve bu öfkesine bir muhatap aramakta, öfkesini yöneltmesi gereken iktidar, kapitalist sistem ve baskı araçlarına karşı yürütmesi gereken mücadele gerek bu bilinçten yoksun olunması sebebiyle gerekse ağır bedeller beraberinde getirmesi sebebiyle tercih edilebilirliğini yitirmekte. Yakın zamanda bunu ülkemiz özelinde Suriyeli ve Afgan mültecilere karşı yürütülen pogrom girişimi örneğinden incelemekte fayda var:

Büyüyen ekonomik krizin doğurduğu öfkenin faturası bu mültecilere kesilmiş dükkanları ve evleri yağmalanmıştır. Burada yaşanan taciz olaylarından ve kültürel farklılıkların doğurduğu zenofobiyi göz ardı etmemek gerekir, ancak bir topluluğun bütün olarak suçlu olması mümkün ve mantıklı değildir. Suçun bireyselliği ilkesini merkeze alırsak yaşanan cinsel saldırı suçları yapan kişinin suçlarıyken bir halka bütünüyle mâl edilip ülke genelindeki göçmenlerin tamamına yöneltilmiştir. Peki taciz olaylarıyla bir patlama noktasına gelen bu öfkenin temelinde ne var? Elbette ki öfkenin yönlendirilmesi. Yaşanan cinsel saldırı suçlarını engellemeye, ekonomik krizi çözmeye ve denetimsiz kitlesel göçü engellemeye muktedir olamayan devlet; medya ve toplumda doğan öfkeyi semirerek prim elde eden bazı siyasetçiler (bkz. Özdağ) elbirliği ile bu öfkeyi yönelmesi gereken asıl hedefinden saptırarak mültecilere yöneltmiş ve böyle bir tepkinin doğmasında hazırlayıcı rol oynamışlardır. Denetimsiz göçü engelleyemeyen devlet sınırdan belki daha önce sabıkası da bulunan bir potansiyel suçlunun ülkeye girmesine engel olamamış, bu kişiyi kayıt altına alamamış, entegre edememiş, sokaklarda güvenliği sağlayamamış ve bu suçun doğmasına sebep olmuştur. Popülist sağ siyaset tarafından, hukuka aykırı bir şekilde asgari ücretin altında çalıştırılan mülteciler ekonomik bozulmanın temel sebeplerinden birisi olarak lanse edilmiştir. Oysa ucuz emek ve dolayısıyla yüksek kar payı sağlayan, angarya işlerde sigortasız ve güvencesiz çalıştırılan mülteciler, işveren ve sermaye kesimi için ucuz emek girdisi sağlayarak kâr marjını artırmıştır (Ancak bu durum aynı zamanda yerli düşük ücretli işçinin pazarlık gücünü ve ücretini baskılamıştır. mültecinin varlığı ekonomiye değil, sermayeye ve hakim sınıflara tek taraflı fayda sağlamıştır, bunun faturasını da yine emekçi sınıfın bir başka kesimi ödemiştir). Medya ise toplumda kök salan nefreti mülteci haberleri üzerinden kapitalize etmek suretiyle bu ön yargının ve nefretin körüklenmesinde rol oynamıştır.

Bu analizi ışığında yükselen antisemitizme dönecek olursak. ABD özelinde yaşanan yozlaşma, siyasetin ihtiyaç ve sorunlara çözüm üretme kısırlığı, AIPAC üzerinden gerçekleşen fonlanmalar, iç siyasette İsrail’in etki alanı toplumda bir öfkeye sebep olmuş fakat bu öfke çoğunlukla olduğu gibi meşru hedefine yönelmek yerine sistemden yararlanan İsrail devleti üzerinde özelleşmiş ve bir süre sonra kaçınılmaz olarak İsrail halkına rücu etmiştir. Epstein skandalında ise fatura buna izin veren hatta bununla işbirliği kuran Amerikan siyasi mekanizmasına, siyasetçilerine kesilmek yerine İsrail ve MOSSAD’a kesilmiştir. Elbette ki Epstein olayında suçlular iğrenç suçlar işlemiş ve öfkenin hedefi olmayı hak etmişlerdir fakat burada öfkenin yönelmesi gereken ana kaynak buna izin veren, işbirliği ve dostluk içerisinde bulunan egemen devlet Amerika ve Amerikan müesses nizamıdır. Amerikan halkı ve müesses nizamı faturayı kendisine çıkartmak yerine yalnızca azınlığa çıkartmış ve adaya gidenlerin isimlerini dahi açıklamaktan imtina etmiştir. Çünkü kolay olan budur; hesap vermek, hesap sormak, oturup yapısal sorunları çözmek, reformlara gitmek hatta devrim yapmak faturayı birisine veya bir gruba çıkartıp işin içinden sıyrılmak varken tercih edilmez. Boğazına kadar yolsuzluğa batmış Amerikan Kongresi ve Senatosu; yapısal sorunlarını çözerek, rüşvet akışını (lobicilik faaliyetleri) engelleyerek ve yolsuzlukla savaşarak vereceği iç hesaplaşmasını kurumların alacağı zararın ve kendilerine rücu edecek suçun korkusu sebebiyle engellemektedir. Bunun yansıması olarak egemen devlet Amerika ve Amerikan iç siyasetine her zaman kısmen bağlı olan periferi, semi-periferi devletlerde yükselen bir antisemitizm dalgasıyla karşılaşmak hiç de sürpriz değildir.

Süregelen ‘Yahudi’ kimliği, Refah Partisi siyasetinin attığı tohumlar, Filistin’de yaşananların doğurduğu tepki, Amerikan siyasi hareketlerinin yankısı Türkiye’de yükselen antisemitizmi anlamak için temel hareket noktalarıdır. Peki sırayla mütalaa etmek gerekirse ilk olarak: Süregelen Yahudi kimliği nedir?

‘Yahudi’ kimliğinin tarihsel gelişimi

Orta Çağ Hristiyan Avrupası'nda Yahudiler, feodal üretim ilişkilerinin ve toprak mülkiyetinin tamamen dışına bir Aracı Azınlık konumuna itilmiştir. Hristiyanlıkta faizle borç para vermenin dini olarak yasaklanması ve Yahudilere toprak sahibi olma, zanaat loncalarına girme veya kamu görevinde bulunma hakkı tanınmaması sebebiyle topluluk tefecilik, ticaret, vergi toplama gibi finansal alanlara yönelmek zorunda bırakılmışlardır. Gelişen ticaret ve büyüyen devletler için kredi zorunluydu. Devlet ve Kilise bu işi Yahudilere terk etti (Tevrat’ta da Yahudilerin yabancılara borç verirken faiz alabileceğine dair hükümler mevcuttur).

Burada ufakça konuyu dağıtmadan değinmekte fayda var kredi, finans ve borçlanma kapasitesi neden gerekli? Sermayenin zamanlar arası transferini sağlamak (örn. bir tüccar mal almak istediğinde hemen nakit paraya ihtiyaç duyar; kazanç ise aylar sonra gelir, Fiziksel altın veya gümüşü şehirlerarası taşımak tehlike içerirdi bunun yerine senet ve tahvil transfer etmek paranın fiziksel hareketine gerek kalmadığı için ticaretin hacim kazanmasını sağladı. Devletin tarım vergileri yılda bir veya iki kez, hasat döneminde toplanır ancak devletin giderleri her gün devam ederdi bu yüzden devlet hasat zamanı toplayacağı vergiyi teminat göstererek aradaki açığı borçlanarak kapatırdı. Orta Çağ ve Erken Modern dönemde devlet harcamalarının yüzde 70-80'i savaşlara giderdi. Düzenli ordular, paralı askerler maliyetliydi ve savaş anında halktan anında yüksek vergi toplamak isyan riski yaratırdı. Bunun yerine savaşı finanse edebilmek için tefecilerden borç alınmak zorundaydı.

Devlet ve aristokrasi tarafından Yahudilere terk edilen finans alanı bu sebeplerden ötürü aynı zamanda onların ötekileştirilmesine sebep oldu. İşleyiş genelde şu şekilde oluyordu: Kral savaşa girmek veya devleti döndürmek için Yahudi tefeciden borç alır. Daha sonra borcu geri ödemek için halka ağır vergiler koyar ve vergi toplama hakkını çoğu zaman yine bu tefecilere devreder. Halk ise vergiyi koyan kralı veya aristokratı değil, kapısına dayanan Yahudii tefeciyi sömürücü olarak görür. Kral borcunu ödeyemeyecek noktaya geldiğinde veya halk isyan ettiğinde halkın öfkesini dindirmek ve borçlarını sıfırlamak için tefecileri “halkı soyan günahkârlar” ilan edip sürgün eder veya pogromlara göz yumar. (örn. I. Edward ve 1290 Sürgün Fermanı)

Yani toparlarsak devletler savaşa girmek veya bütçe açıklarını kapatmak için borçlanmak zorundaydı; Hristiyanlık ise bu faizli borç mekanizmasını kendi inananlarına yasakladığı için finansla uğraşmak büyük oranda Yahudilere kaldı. İflas anı geldiğinde ise iktidarlar borçlarını ödemek yerine alacaklılarını 'halkı sömüren tefeciler' ilan ederek sürgüne gönderdi, katletti veya mülklerine el koydu. Böylece devletin mali başarısızlığı, azınlığın ahlaki kötülüğü veya aşağılığı olarak tarihe tescillendi.

Devamında 19.yy'de ulus devletlerin doğuşu ve modernleşme sürecinde ise yaratılan ulus kimliğinin muhafazası için bir iç düşman yaratma ihtiyacı - Çünkü bir gruba aidiyet geliştirmenin en büyük yolu ‘düşmana’ nefret beslemektir - kendi sınırları, toprağı veya devleti olmayan, ancak farklı ülkelerdeki akrabalık ağları üzerinden iletişim kurabilen Yahudilerin, yeni doğan milliyetçi rejimler tarafından "asla tam olarak sadık olamayacak yabancılar" olarak damgalanmasına ve süregelen tarihsel kimlikleri sebebiyle dışlanmalarına sebep oldu.

Bu yüzyılda gerçekleşen sanayi devrimi ve onun doğurduğu henüz devlet eliyle korunarak palazlanan Kapitalizmin işsizlik, krizler gibi yıkıcı etkileri hissedildikçe reaksiyoner tepki kapitalizmin doğasını anlamak yerine onu Somut Emek ve Soyut Sermaye olarak ikiye bölmüştür. Reaksiyoner hareketler "üreten, milli, somut emek ve sanayiyi" överken "paradan para kazanmayı ve finansı" kötücül ilan etmiştir. Yahudilerin tarihsel olarak bankacılıkla olan zorunlu bağı, soyut kapitalizmin tüm günahlarının Yahudi kimliğine indirgenmesine ve bağdaştırılmasına yol açmıştır. Sistematik ve yapısal bir sömürü mekanizması olan sermaye düzeni, faili belli bir "Yahudi komplosu" olarak algılanmış, böylece kapitalizm ve sistem eleştirisi saptırılarak antisemitizme dönüştürülmüştür. Yahudilerin finans, ticaret veya entelektüel alanlardaki tarihsel ağırlığı onların devasa bir komplo ağına sahip olmasından değil, Orta Çağ'dan itibaren mülksüzleştirilerek bu alanlara zorla itilmelerinin bir sonucudur. Reaksiyoner popülizm ise tarihsel bir zorunluluğun yarattığı bu tabloyu alıp küresel gizli efendiler efsanesine dönüştürerek kitleleri sistemle mücadeleden, yapısal sömürüyle mücadeleden uzaklaştırmaktadır.

Stalin dönemi "kozmopolitizm" suçlamaları ve Doktorlar Komplosu

Metine girişinde de belirttiğimiz üzere bu mekanizma kapitalizme has değildir. İktidarlar faturayı başkasına keserek sorumluluğun altından kalkmayı yeni icat etmemişlerdir aksine (1290-I. Edward örneğinde olduğu gibi) bu mekanizmayı uzun yıllardır kullanmaktadırlar. Yazının objektifliğini arttırmak ve savımı güçlendirmek adına bu örneğe yer vermeyi de sağlıklı buluyorum. Sosyalist rejimlerde de parti eliti kendi yönetim başarısızlıklarının faturasını kozmopolit, köksüz, dış bağlantılı olarak kodladıkları Yahudi kadrolara kesti. Yani mesele sadece kapitalizm değil, — herhangi bir iktidar mekanizmasının kendi yapısal başarısızlığını meşrulaştırma ihtiyacı — bu günah keçisi safsatasının yaratılmasına ve kullanılmasına sebep olmuştur. 1948-53 arası SSCB'de kıtlık ve ekonomik durgunluk büyüdükçe parti kendi planlama başarısızlığını açıklamak yerine kozmopolit damgalı Yahudi doktor ve entelektüelleri hedef göstermiştir. (bkz. Yahudi Anti Faşist Komitesi'nin tasfiyesi, Doktorlar Komplosu iddianamesi)

Refah Partisi ve Necmettin Erbakan’ın Antisemitizm Tohumları

Türkiye’de Milli Görüş hareketi, Necmettin Erbakan ve Refah Partisi (RP) çizgisi; geleneksel muhafazakâr-milliyetçi damardaki dağınık antisemitik önyargıları bir siyasal doktrine, popülist bir söyleme ve sınıf çatışmasını saptırma mekanizmasına dönüştürmüştür. 1980 sonrası neoliberal dönüşüm (24 Ocak Kararları, Özal dönemi), sendikasızlaşma, tarımsal desteklerin erimesi ve köyden kente göç eden halkın mülksüzleşmesi derin bir sınıfsal öfke doğurdu. Erbakan, Refah kadroları, Milli Görüşçüler kapitalizmin yarattığı bu tahribatı yapısal artı değer gaspı veya sermaye birikim sisteminin sorunları üzerinden değil kasıtlı olarak faizci kapitalist nizam ve bunun arkasındaki Siyonist küresel güçler üzerinden açıkladı ve faturayı yine günah keçisine kesti. Tıpkı Avrupa reaksiyoner popülizminde olduğu gibi, sermaye ikiye ayrıldı ama bu sefer soyur ve somut değil Üreten, milli, ahlaklı yerli sanayi yüceltilirken; finans, borsa, bankacılık ve ithalata dayalı büyük sermaye Siyonizmin yerli işbirlikçileri olarak lanse edildi. MÜSİAD’a bağlı olanlar ülkenin en iyi insanları gibi gösterilirken diğerleri laik, siyonist işbirlikçiler denilerek ötekileştiriliyor ve baskı altına alınıyordu. Tabii sermaye sınıfını cebir yoluyla kendisine bağlamaya çalıştığından değil(!). Böylece sınıf mücadelesi bir anda milli sermaye ile gavur küresel finansın ahlaki kavgasına dönüştürüldü. Erbakan’ın siyasal söylemi, dünyadaki tüm siyasi, askeri ve ekonomik hadiseleri tek bir gizli merkeze (bkz. Erbakan’ın favori argümanlarından ‘300’ler meclisi’) bağlayan bir denklem kurdu. Erbakan’ın çok sevdiği meşhur “timsah metaforu” ile bu denklem şematize edildi, timsahın üst çenesi kapitalizm, alt çenesi komünizm, gövdesi BM/IMF/Dünya Bankası, beyni ise "Siyonizm" olarak kurgulandı. Bu denklem, kitlelere dünyadaki tüm ideolojik ve sınıfsal çatışmaların sahte olduğu, asıl amacın "Büyük İsrail"i kurmak ve Müslümanları sömürmek olduğu fikrini aşıladı. IMF borçları, bütçe açıkları, özelleştirmeler veya devalüasyonlar gibi somut iktisat politikaları tartışılmadı her ekonomik kriz Yahudilerin ve Doların arkasındaki gizli 300 Yahudi ailesinin oyunu olarak sunuldu.

1990'larda Refah Partisi'ni yerel yönetimlerde ve 1995 genel seçimlerinde birinci parti yapan ana güç gecekondu mahallelerindeki yoksul, mülksüzleştirilmiş, güvencesiz, dışlanmış emekçi kitlelerin bu saptırılmış öfkesiydi. RP, bir yandan yerel ağlar ve belediyeleri ile bu boşluğu doldururken diğer yandan kitlelerin yoksulluğunun sorumlusu olarak “Batıcı, laik, mason ve Siyonist işbirlikçisi” elitleri işaret etti. Gerçek sınıf çatışmasını yani emek-sermaye çatışmasını yeniden kurgulayarak; ‘inananlar vs. Siyonizm uşakları’ ve ‘takunya vs. frak’ gibi sembolik çatışmalara değiştirdi. Bunun sonucunda yoksul kitleler hak arama mücadelesi vermek yerine, kendilerini küresel bir cihadın ve ahlak mücadelesinin neferleri olarak buluverdiler. Bugün Türkiye'de sağdan sola geniş bir yelpazede döviz krizlerinden enflasyona, tarımdaki çöküşten jeopolitik gerilimlere kadar her konunun Siyonistler veya küresel baronlar gibi klişe söylemlerle açıklanabilmesi, RP'nin inşa ettiği bu diskur altyapısının sonucudur.

Refah Partisi ve Erbakan çizgisinin Türkiye sosyolojisine en büyük etkisi 1980 sonrası göç eden, mülksüzleşen halkın meşru sınıfsal öfkesini alıp, 'faizci kapitalizm = Siyonizm' formülüyle somut bir kültür savaşına ve soyut bir dış düşman nefretine dönüştürmesidir. İzleri halen daha siyasetimizde bulunan bu retorik, sermaye düzeninin yapısal sömürüsünü aklarken, toplumsal bilinci komplo teorilerine teslim etmiştir.

Filistin’de yaşanan katliam ve Siyonist, İşgalci İsrail Devleti

Elbette Filistin’de yaşanan soykırım inkar edilemez ve aklanamaz. İşgalci İsrail devletinin yaptıklarının kabul edilebilir bir tarafı yoktur. Fakat devletlerin yaptıklarından halk sorumlu tutulamaz

Nasıl ki Nazi Almanya’sı savaşı kaybettiğinde ve ülke tamamen işgal altına alındığında tüm Almanlar bundan sorumlu tutulmadıysa, bu gün İsrail devletinin hukuksuz ve haksız davranışlarından Yahudilerin tamamı sorumlu tutulamaz. Uluslararası mahkemeler (Nürnberg, ICTY, ICTR, UCM) nezdinde ceza sorumluluğu yalnızca yöneticiler, komutanlar ve suçu icra eden faillerle sınırlıdır. Yani bir toplum, yöneticilerinin savaş suçları, soykırım veya saldırı suçlarından ötürü fail sayılamaz.

Fakat burada otoriter devlet ve demokratik devlet ayrımına dayanmakta fayda var. Ceza sorumluluğu bireyseldir ve uluslararası ceza hukukunun temel ilkesidir bir halk, yöneticilerinin işlediği savaş suçu veya soykırımda suçlu sayılamaz. Bu, otoriter rejimler için olduğu kadar demokratik rejimler için de geçerlidir. Demokratik olarak seçilmiş bir hükümetin bu eylemlerde bulunması bir değişiklik yaratmaz, seçilmiş bir hükümet olması kolektif cezalandırmayı, nefreti veya bir kimliğin bütününün düşmanlaştırılmasını meşrulaştırmaz.

Sistem eleştirisinin, meşru öfkenin saptırılarak başka bir hedefe yöneltilmesinin en büyük mağdurlarından birisi olan Yahudileri bir bütün olarak suçlamak ve nefret hedefi haline getirmek doğru değildir. Adil olmalı, suçun bireyselliğini kavramalı, Devlet veya hükümetin suçlarını topluma isnat etmemeliyiz ve her ne olursa olsun çağ dışı bir ırkçılıktan kendimizi her koşulda her zaman korumamız gerekir. Unutmayalım ki meşru savaş kültürler arası değil sınıflar arasıdır, bu öfkenin asıl muhatabı Kapitalizm ve Burjuvazidir

,

Yazan: Ali Öney

Biricik çocuklar

Her birimiz olmasak da büyük çoğunluğumuz ailelerinin maddi, manevi emekle zorluklar içinde yetiştirdiği, üzerine titrediği evlatlarız; her birimiz ailemizin, sevdiklerimiz biriciğiyiz. Etrafımız bizi çok seven ebeveynler, kardeşler, arkadaşlar ve dostlarla dolu. Tabii bizlerde ailemizi, kardeşlerimizi, arkadaşlarımızı çok seviyoruz onlarda bizim biriciğimiz, belki yerini dolduramayacaklarımız.

Bazen çok sevdiklerimizi, değer verdiklerimizi korumak da bizim görevimiz değil mi?

Elbette ki öyle.

Bu insanları korumak için elimizden geleni yaparız onların kılına zarar gelse hesabını sorarız değil mi?

Şüphesiz,

Ayrıca burası da dingonun ahırı değil sonuçta bir hukuk devleti! Herkes yaptıklarının hesabını verir, herkes yargı önünde eşittir; hiç kimse bir başkasının biriciğinin canını yakıp, hatta belki canını alıp hiçbir şey olmamış gibi sıyrılamaz değil mi?

….

Dün sevdiğim bir arkadaşımla otururken sohbet sırasında “Bir daha dünyaya gelecek olsan ne olmak istersin?” diye bir soru sordu. Bende biraz düşünüp “karınca falan olmak isterdim herhalde” dedim, cevaben “öyle de hayatının hiçbir kıymeti yok ezerler” dedi bende şakayla karışık karşıdan karşıya geçen bir milletvekilinin beni ezmesinden farkının ne olduğunu, sanki insan halimle ezilsem adamın başının ağrıyacağını söyledim. Güldük, ben de soru üzerine biraz daha düşünüp “ağaç da olabilirdim aslında hiç fena değil” dedim, “manyak mısın keserler, yanarsın” dedi arkadaşım. Ben de duraksayıp geçtiğimiz yıllarda yaşanan Grand Kartal Otel’deki yangında ölen 34’ü çocuk 78 kişiyi; bakanın, üst düzey bürokratların ve müfettişlerin başlarının ağrımadığını yargılanmadıklarını ve hatta istifa dahi etmediklerini hatırlattım. Daha sonra da Beşiktaş Masquerade tadilatında çıkan 34 işçinin hayatını kaybettiği yangını ve yine hesap vermesi gereken kimsenin hesap vermediğini hatırlattım. Bu sefer gülemedik de, sadece derin bir sessizlik oluştu.

Hakikaten bizim gücümüz yettiği için böceği ezmemizle, ağacı kesmemizle ve daha sonra kimseye hesap vermeyişimizle farkı nedir bu olayların?

Erdoğan’ın öp öz oğlu Ahmet Burak Erdoğan’ın ehliyetsiz bir şekilde kullandığı annesine ait arabayla Sevim Tanürek’i katletmesiyle bir karıncanın ezilmesi arasındaki fark nedir?

veya

Eski AKP Milletvekili Şirin Ünal’ın beylik tabancısından çıkan kurşunla vurulan, vurulmadan önceki gece arkadaşlarına tacize uğradığını ve korktuğunu söyleyen Nadira Kadirova’nın, basındaki iddialara göre silahtaki parmak izleri ve atış açısına dair kriminal çelişkilere rağmen apar topar otopsi raporunun tamamlanıp cenazesinin yurt dışına gönderilmesinin, bir serçenin vurulmasıyla arasındaki fark nedir?

veya

Ölümünden önce dönemin AKP Elazığ Milletvekili Tolga Ağar tarafından cinsel saldırıya uğradığını söyleyen, jandarmaya şikayette bulunmasının ardından asılmış süsü verilerek ölü bulunulan Yeldana Kaharman’ın dosyasının apar topar kapatılıp cenazesinin yurt dışına gönderilmesiyle, bir kelebeğin ezilmesiyle arasındaki fark nedir?

veya

Suruç Devlet Hastanesinde AKP Şanlıurfa Milletvekili İbrahim Halil Yıldız ile tartıştığı için kaldığı hastane basılan Celal ve Adil Şenyaşar ile onları görmeye gelen baba Esvet Şenyaşar'ı hastane içinde serum askıları, oksijen tüpleri ve kesici aletlerle vahşice darp ederek ve kurşunlayarak katleden Mv. Yıldız’ın yakınları ve korumalarının hiç bir ceza almamasın. Hatta bir de üstüne saldırıya uğrayan aileden Fadıl Şenyaşar’ın meşru müdafaa iddiasına rağmen 37 yıl hapis cezası alırken, saldırıyı yapan milletvekilinin ailesinden kişilerin yalnızca sembolik cezalar alması sonrasında sanıkların birçoğunun tutuksuz kalması veya tahliye edilmesi ile bir karınca yuvasının dağıtılmasıyla arasındaki fark nedir?

veya

Dönemin AKP Genel Başkan Yardımcısı ve Giresun Milletvekili Nurettin Canikli'nin üstünü örtmek için çabaladığı, baba Şaban Vatan’ın yürüttüğü araştırmalar ve bağımsız adli tıp uzmanı görüşlerine göre, Rabia Naz dönemin Eynesil Belediye Başkanı Coşkun Somuncuoğlu’nun yeğeninin lüks aracının çarpması yüzünden ölmedi mi? Kızının ölümünün aydınlatılması için mücadele eden baba Şaban Vatan hakkında olaya adı karışan siyasetçilerin ve yerel yetkililerin şikayeti üzerine hakaret, tehdit ve iftira suçlamalarıyla çok sayıda dava açılmadı mı? Hatta baba bir dönem zorla psikiyatri kliniğine yatırılmak istendi ve gözaltına alınmadı mı? Soruyorum yine bunun bir kedinin yavrusunu alıp gözü önünde canice boğup sonra kediye tekme atmaktan farkı nedir?!

Ben söyleyeyim hiç bir fark yoktur.

Bu insanların hepsi birilerinin biriciği idi. Bu biricikler hayatlarından kopartıldılar ve geride kalanlar hesabını soramadı.

Peki neden hesabı sorul(a)madı bu dalkavuklardan?

Cevap aslında basit. Çünkü bizler eşit vatandaşlar değiliz.

Güç ve servet sahipleri, Nişantaşı burjuvazisi, kompradorlar, cemaatlerde el ayak öperek makam edinmişler bizleri bir böceğin ezildiği gibi ezip hesap vermeden hiç bir şey olmamış gibi hayatlarına devam edebiliyorlar!

Bu hesapsızlık ve sorumsuzluk yalnızca tek tek isimlerde değil, kitlelere karşı da inatla tekrarlanıyor.

Bu gün Bağımsız Maden-İş sendikasına bağlı madenciler Eskişehir’den Kütahya’dan Elazığ’dan gelip Ankara’da Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı önünde alınlarının terini, çocuklarının rızkını dilenmek zorunda bırakılıyor. Madencilerimiz Yıldızlar SSS Holding sahibi Sebahattin Yıldız’ın gasp ettiği maaşlarını, tazminatlarını, zorla çıkartıldıkları ücretsiz izinin karşılığını istiyorlar. Bu insanlar devletin vatandaşı değil mi, bu insanlara yazık değil mi? “Hakkımızı istiyoruz!” diyorlar. 17 gündür Güvenpark’ta direnen işçilere üç bakanlığın garantörlüğünde verilen sözler tutulmadı müfettiş raporu ile tespit edilen alacaklarını vermeyen Sebahattin Yıldız serbest gezerken direnişi örgütleyen Bağımsız Maden-İş sendikasının Genel Başkanı Gökay Çakır ve Örgütlenme Uzmanı Başaran Aksu tutuklanıyor.

Hak gasp edenler, hak yiyenler dışarda keyif çatarken işçiler polis şiddeti ile karşılaşıyor.

Yine Ankara’da, Güvenpark'ta bazıları yıllar boyu süren terör yüzünden evlatlarını kaybetmiş acılı analar, babalar, sahipsiz kalan çocuklar, dul eşler; bazıları ise kendisini bu vatanı korumak için mermiye siper etmiş kolunu, bacağını vücudunun çeşitli yerlerini kaybetmiş yada kahpe pusularda ölümcül yaralar almış kahraman gazilerden oluşan kalabalık en doğal hakları olarak kayıplarının hesabını soruyorlar.

Şehadete yürüyen kahramanların, bu ailelerin evlatlarının, hiç mi canının kıymeti yoktu?

Kahpe pusularda, kanlı çatışmalarda arkadaşlarını, uzuvlarını kaybeden bu kahraman gazilerinin canının kıymeti yok mu?

Meclise yürüyüp haklarını arayan bu insanların karşılaştığı şey ise yine Polis şiddeti oluyor.

Peki kabahat hükümetin dediğini dinlemedikleri, kaybettikleri ve kaybetmekte olduklarının acılarını gömüp geçemediği için bu insanlarda mı? Çok büyük bir devlet aklı veyahut 'derin devlet' (!) var da bu yaşananlar aslında “imparatorluk sancıları” mı?

Bunları düşünmek en hafif tabiriyle AHMAKLIKTIR. Bunu düşünmek aslında her şeyi bilen ve gören uhrevi derin devletin(!) bu günleri tahmin ettiği ve önlem almadığına veya bunları bize reva gördüğüne çıkar. Ya demek öyle, her şeyi bilen ve gören derin devletimiz bunları bize reva görmüştür. Aynaya bakın ve sorun kendinize, kendinize sormak istemiyorsanız çıkın sokağa kolunu bacağını kaybetmiş gaziye, kocasını kaybetmiş şehit eşine, babasını kaybetmiş yetime, oğlunu şehit vermiş ana babaya, hakkını savunurken polis dayağı yiyen madenciye, ses çıkartmaya çalışırken polisin attığı gaz mermisiyle gözünü kaybeden öğrenciye, devletin tarlasına/zeytin bahçesine çöktüğü ihtiyara gerçekten bize reva mıdır ulan bu?!

Yağmalanan ülkemize, maden veya otel ruhsatları için talan edilen yakılan yıkılan ormanlarımıza, parsel parsel satılıp mafyalara dağıtılan sahillerimize, madenlerin sızdırdığı atıklarla kirlenen içme sularımıza, hidroelektrik santraller yüzünden havası zehirlenip terkedilen köylerimize, yıllardır Güneydoğumuzda ve Ortadoğu'da dökülen kanlarımıza, enkaz altında kalan canlarımıza, katledilen gençlerimize, verilen ve tutulmayan sözlere, peşkeş çekilen topraklarımıza, baskılara, korku rejimine, çalınan ve hükümet tarafından kokain parası yapılan veyahut cemaatlere peşkeş çekilen vergilerimize, “Bir kereden bir şey olmaz” denilerek sapkın cemaatlerin eline bırakılıp tecavüze uğrayan çocuklarımıza, yerlerde sürüklenen öğrencilerimize, ayaklar altına alınan değerlerimize rağmen.

Yine itilen, kakılan yine hor görülen, aşağılanan, aptal yerine konulan biziz.

Yine cemaat evlerinde çorap koklamaktan beynini yitirmiş kimselerin gördüklerini dahi göremeyecek kadar aptal yerine konan biziz.

Yine ağızından salyalar saçılan eskinin NATO tetikçisi bu günün büyük 'Devlet' adamlarının gördüklerini görme kabiliyetine sahip olmayan biziz.

Yine hiçbir açıklama borçlu olunmayan, yine insan yerine koyulmayan, işlerine gelince koyun sürüsü gibi telef olmaya gönderilen işlerine gelince köle gibi çalıştırılan bizleriz.

Yani toparlamak gerekirse 'üstüne basılıp bir kenara savrulan karıncalar' hikayesi aslında bize o kadar yabancı gelmemeli. Henüz üstüne basılmamış karıncalar olarak bu ihtimali kendimize uzak görmemeli, üstümüze basılmamış olmasını bir lütuf değil hesap sormak için bir fırsat olarak görmeliyiz.

Yazımı Cem Karaca ve Dervişan’ın çıkarttığı “Durduramayacaklar Halkın Çoşkun Akan Selini” (1976) şarkısının sözleri ile bitirmek istiyorum. Esenlikle kalın, yeni yazılar için abone olabilirsiniz.

Subscribe now

Gardiyanları ve yargıçları ve savcıları
Hepsi halka karşıdır
Kanunları, yönetmelikleri, bütün kararları
Hepsi halka karşıdır
Dergileri, gazeteleri, bütün yayınları
Hepsi halka karşıdır
Bunların hiçbiri onları kurtaramayacak
Bunların hiçbiri onları kurtaramayacak
Durduramayacaklar halkın coşkun akan selini
Durduramayacaklar halkın coşkun akan selini
Panzerleri, kelepçeleri, bütün silahları
Hepsi halka karşıdır
Zindanları, tutukevleri, işkence evleri
Hepsi halka karşıdır
Borsaları ve şirketleri ve iktidarları
Hepsi halka karşıdır
Bunların hiçbiri onları kurtaramayacak
Bunların hiçbiri onları kurtaramayacak
Durduramayacaklar halkın coşkun akan selini
Durduramayacaklar halkın coşkun akan selini

Yazan: Ali Öney

Bu metin politik ajandası olan bir polemik yazısıdır.

Bilindiği üzere 8 Ağustos’ta TBMM Genel Kurula sevk edilen ve geçtiğimiz günlerde kabul edilen 12 Maddelik Çerçeve Yasa ışığında yürütülen 2. Çözüm Süreci kamuoyuna duyurulabilecek olgunluğa gelmeden önceki adımlar ve güncel gelişmeler de dikkate alınarak hukuki ve siyasi bakımdan bir tahlilini yapmak üzere bu yazıyı kaleme alıyorum. yazıya geçmeden önce tarihleriyle birlikte kısaca önemli haber başlıklarına ve açıklamalara değinmekte fayda var.

11.10.2025- Pervin Buldan’ın sansür çağrısı:

“Öcalan’ın medyanın diline yönelik ciddi eleştirileri var. Hâlâ birçok kanalın ve yorumcunun geçmişteki düşmanca dili sürdürdüğünü özellikle belirtti. Bu çevrelerin derdinin çözüm olmadığını, kardeşlik ve barış olmadığını hamaset ve düşmanlık olduğunu açık bir şekilde ifade etti.

Medyada bazı yorumcuların, bazı habercilerin, bazı kanalların sürecin aleyhine yorumlar yapması bizim çözeceğimiz bir sorun değil, bu da iktidarın meselesi. Çünkü bugün medya da AKP’nin elinde, yargı da AKP’nin elinde. Yaşamın her alanına hakim olan bir iktidardan bahsediyoruz.

Ancak hâlâ televizyonlarda, kanallarda bu sürece karşıt bir yerden hem sözünü hem dilini ciddi anlamda bir nefrete bir öfkeye büründüren bazı kesimler var. Bu da süreci elbette ki zarar veriyor.

Bütün bunları iyileştirmek, bu tür meseleleri ortadan kaldırmak iktidarın görevi.”

İmralı’nın daimi ulaklarından Pervin Buldan açık bir şekilde iktidara sansür çağrısı yaptı daha sonra kendi zemini ve Türk solunda çizmeye çalıştığı demokrat imgesi bozulmasın diye açıklamalar yapıp çevirmeye çalıştı ama ne fayda! Söz ağızdan bir kere çıkar ve Pervin hanım gayet net konuşmuş.

24.11.2025’te gerçekleşen İmralı görüşmesi:

TBMM’de oluşturulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu tarafından alınan karar doğrultusunda, üç milletvekilinden (Hüseyin Yayman, Feti Yıldız ve Gülüstan Kılıç Koçyiğit) oluşan bir heyet 24 Kasım 2025’te İmralı Yüksek Güvenlikli Cezaevi’nde PKK elebaşı Abdullah Öcalan ile görüşmüştü. Heyet üyelerinin şehit ailelerinin hassasiyetlerini aktarması üzerine Öcalan, “Her asker kaybı trajedidir, asla sevinmedim” dedi ve TUSAŞ saldırısından üzüntü duyduğunu iletti. Türk ve Kürt halkları arasında düşmanlık oluşmadığını belirten heyete Öcalan, “Ben devletin hizmetine hazırım, sözlerimin arkasındayım” yanıtını verdi.

27 Şubat çağrısında “ayrı devlet, federasyon ya da özerklik” taleplerinin olmadığının hatırlatılması üzerine Öcalan “Evet öyle” diyerek bunu doğruladı.

*Burada önemli bir dipnot paylaşmak gerek zira riyakarlığı ile tanınan Abdullah Öcalan yalan söylüyor. Yakalandığındaki mahkeme sürecinde de yaptığı gibi işine geldiği gibi konuşuyor (hatırlamak gerekirse ilk yakalandığında da şiddet ve saldırı emirlerinin bir kısmının "alt kademelerin kontrolsüzlüğü" nedeniyle gerçekleştiğini iddia ederek sorumluluğu üzerinden atmaya çalıştığı görülmüştü.) şayet öne sürdüğü gibi her asker kaydının bir trajedi olduğunu düşünseydi ve hiç sevinmeseydi örgüt içi telsiz konuşmalarında, verdiği direktiflerde, örgüt içi toplantı tutanaklarında, öldürülen askerlerin ailelerinin ve toplumun acı çekmesinden duyduğu memnuniyeti açıkça dile getirmezdi. "Analarını ağlatacaksınız", "Kanlarında boğulacaklar" ve "Bir tanesini dahi nefes alır bırakmayacaksınız" şeklinde direktifler vermez şehit olan askerlerimiz için "Korkakça öldüler", “leşler” gibi ifadeler kullanmaz Türk devlet yetkililerini ve askeri yapıyı kastederek "Ben gücümü Türklerin aptallığını kullanarak kuruyorum" demezdi.*

(detaylı inceleme için Ankara 2 Nolu DGM İddianamesi (1999), İmralı Duruşma Tutanakları (31 Mayıs - 29 Haziran 1999), Öcalan'ın militanlara yönelik gerçekleştirdiği konuşmaların derlendiği "Kürdistan'da Halk Kahramanlığı" ve "Savaş Gerçeği" adlı yayınlar kullanılabilir.)

18.02.2026’da yayınlanan Komisyon raporu:

Rapor, terörün tamamen sona erdirilmesi, terör örgütünün feshi ve silah bırakma sürecinin hukuki ve idari çerçevesinin belirlenmesi ile demokratikleşme ve toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesini hedefleyen yetersiz bir yol haritası çiziyor. Komisyon raporu üç ana hedefe odaklanıyor: Terörsüz Türkiye, Güçlü Demokrasi, Kalkınma ve Ekonomik Refah Artışı. Burada raporları detaylı incelediğim bir yazı serisi yapacağım için çok detaylı incelemeyeceğim fakat burada bahsedilmesi gereken önemli bir husus da TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un raporu “bir nihayet değil, atılacak kararlı adımların mihenk taşı” olarak tanımlaması.*

(Bahsi geçen komisyon raporu için)

rapor

03.08.2026 Tarihli “‘Terörsüz Türkiye’ yasasında 40 yıllık model: Çerçeve yasa için 11 düzenleme mercek altında.” Başlıklı Oda Tv haberi.

Yazıda çerçeve yasanın hazırlanma süreci ile ilgili bilgiler verilmiş ilginç olan şey ise 1985’te Turgut Özal hükümeti tarafından çıkartılan 3216 sayılı kanundan, 2014 yılında kabul edilen Terörün Sona Erdirilmesi ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun’a kadar 11 temel düzenleme(3216, 3419, 3618, 3713, 3853, 4085, 4450, 4537, 4959, 5237 ve 6551 sayılı kanunlar.) incelendiğinden bahsediliyor.

İlginç olan ise 1988’de çıkartılan 3419 sayılı kanunun kapsamının genişletilmiş olması. “Düzenlemeye göre kanundan yararlanan kişilerin fiziki görünümlerinin estetik cerrahiyle değiştirilmesi, kendilerinin veya eşlerinin yurt içinde ya da yurt dışında işe yerleştirilmesi mümkün hale getirildi. Kişinin kendisi ile anne, baba, eş ve çocuklarının nüfus kayıtları, sürücü belgeleri, evlenme cüzdanları ve diplomalarının değiştirilmesi de koruma tedbirleri arasında sayıldı. Ailelerin başka yerlere yerleştirilmesi, tedavi, ulaşım ve maddi yardım giderlerinin İçişleri Bakanlığı bütçesinden karşılanması öngörüldü. 1990’daki değişiklikle itirafta bulunan kişinin ailesine mahkeme kararı beklenmeden maddi yardım yapılmasının ve can güvenliği tedbirleri alınmasının önü açıldı. Sanıkların avukatlık ücretlerinin de devlet tarafından karşılanabileceği düzenlendi.” . Bu düzenlemenin mahiyetini anlamak gerçekten çok güç ilerde yazacağım raporları ve değişiklikleri ele aldığım yazıda detaylı bir şekilde incelemeye çalışacağım.

(bahsi geçen yazı için)

odatv

09.08.2026 PKK’nın Sessizliğini Bozması

Çerçeve yasanın kapsamı, Meclis takvimi ve örgüt mensuplarının hukuki durumuna ilişkin tartışmalar devam ederken. PKK, 10 Temmuz'dan 9 Ağustos'a kadar süreç hakkında kendi adına kamuoyuna yeni bir kapsamlı açıklama yapmadı. 9 Ağustos’ta yönetim tarafından yapılan açıklama çerçeve yasayı “ciddi hata ve yetersizlikler” taşıdığı gerekçesiyle eleştirdi. Asıl dikkat çekici bölüm ise yasanın uygulanmasına ilişkin ortaya konulan şartlar oldu. Açıklamada, sürecin elebaşı Abdullah Öcalan tarafından “yürütülmesi ve yönetilmesi”, Öcalan’ın “özgür, yaşar ve çalışır” koşullara sahip olması ve çerçeve yasanın yeni demokratik düzenlemelerle devam ettirilmesi istendi. Ayrıca Öcalan’ın koordinasyon rolü üstlenmemesi halinde yasada öngörülen birçok başlığın hayata geçirilemeyeceğini savundu. Böylece Ankara’nın örgütün silahsızlandırılması ve sürecin hukuki zeminini oluşturmak amacıyla hazırladığı düzenlemeye karşı PKK cephesinden ilk güçlü yanıt “Öcalan şartı” üzerinden geldi. Yani kısacası PKK maksimalist taleplerinden ve Öcalan’ın özgürlüğünden vazgeçmek bir tarafa yasa TBMM Genel Kurula gelip kamuoyu önüne çıkana kadar sessizliğini koruyup baskıyı daha sonra kurmayı seçti.

11.08.2026 Örgütün Avrupa Yapılanması KONGRA-GEL Eşbaşkanı Remzi Kartal’ın ANF Röportajı

Remzi Kartal örgüte yakın ANF'ye 11 Ağustos'ta yaptığı açıklamada, yasanın eksik olduğunu savunurken Öcalan'ın süreçteki konumuna ilişkin çok daha açık ifadeler kullandı. Kartal, Öcalan'ın muhatap olmadığı ve çağrı yapmadığı bir süreçte ne örgütün silahlı unsurları ne de Avrupa'daki yapılanmalar açısından geri dönüşlerin gerçekleşeceğini söyledi. Kartal, devletin de bunun farkında olduğunu öne sürdü. Kartal'ın açıklamasındaki dikkat çekici bir diğer nokta, Öcalan'ın yalnızca mevcut süreçte değil, sonraki hukuki düzenlemelerde de statüsünün ele alınması gerektiğini söylemesi oldu. Kartal, mevcut yasada Öcalan'ın statüsünün açık biçimde yer almadığını belirtirken sürecin devamında bu konunun ikinci aşamada yeniden gündeme geleceğini ifade etti.

Yani örgüt yasa ve süreç ilerledikçe taleplerini daha net bir şekilde ifade ediyor az önceki başlıkta da bahsetmiş olduğumuz üzere Öcalan’ın özgürlüğü için yapılan baskı süreç ilerledikçe artacak.

Burada bir gelecek okuması yapmaya çalışırsak süreç Ankara ve örgüt adına sabit bir hızda ilerlemeye devam edecek fakat artık örgüt sürecin ve yeni anayasanın şartını Öcalan’ın özgürlüğüne bağladığı anda hükümet bunu bir oldubittiye getirerek Öcalan’ı serbest bırakmayı deneyecek. (tamamen spekülatif ve kendi geliştirdiğim bir tahmindir, kimseyi itham etmiyorum)

15.08.2026 Barzani Bloğunun ‘İşbirlikçi’ İthamı

Irak Kürdistan Bölgesi Başkanı Mesud Barzani'ye yakınlığıyla bilinen ‘Darka Mazi’ isimli yayın organı Terörsüz Türkiye süreci ve Öcalan’a sert ithamlarda bulundu Öcalan’ın Kürtlerin siyasi statüsü ve anayasal tanınması gibi taleplerinden söz etmemesini eleştirdi. Ayrıca Öcalan’ın ‘‘Kürdistan’’ yerine ‘‘Anadolu’’ demesini de tepkiyle karşılayan Darka Mazi "Abdullah Öcalan’ın içinden Ziya Gökalp ve Alpaslan Türkeş çıktı" dedi. Yani Kürt Sağı ve Barzani bloğu ise PKK’yı yeterince bölücü davranmadığı gerekçesiyle eleştirmiş oldu.

20.08.2026 Pervin Buldan’ın Açıklaması ve Alt Kurullarda Öcalan’ın da Görev alacağı haberi

Zannediyorum bugün çıkan bu haber kahvaltı masamdan bir hışımla kalkıp bilgisayarın başına oturmama ve yazmaya başlamama sebep oldu

Bugün dolaşıma giren ve NTV’ye dayandırılan haberlerde bürokratik hazırlıkların dört ana çalışma alanı üzerinde yoğunlaştığı belirtiliyor. Bu yapıların kesin biçimleri 24 Ağustos toplantısında belirlenecek. Bu ayrıntılar henüz resmî bir kurul kararı değil, medyada yer alan bilgilere dayanıyor. Alt kurulların başlıkları ise şöyle: Silah teslimi ve saha doğrulama, Adli işlemler, Sosyal uyum ve rehabilitasyon, Başvuru ve kayıt sistemi.

24 Ağustos’taki ilk toplantı, kanunun uygulanmasının idari mimarisini somutlaştıracak ilk aşama olacak. Kurulun çalışma usulleri ile alt komisyonların sayısı, görevleri ve kurumlar arası iş bölümü bu toplantıda ele alınacaktır. PKK/KCK’nin feshi ve silahların teslimine ilişkin güvenlik tespitinin ardından MGK’nın teyit kararı Resmî Gazete’de yayımlandığında, soruşturma, kovuşturma, infaz ertelemesi ve 6 aylık başvuru sürecinin önü açılacak.

Bugün Taksim’de yapılan basın açıklamasında Pervin Buldan ve DEM Parti heyeti Meclis'te kabul edilen çerçeve yasanın ardından oluşturulacak kurulların ilkinin 24 Ağustos'ta toplanacağını ve kurulacak alt kurullardan biri olan Silahsızlanma ve Siyasallaşma Kurulu’nda Abdullah Öcalan'ın bizzat yer alacağını açıkladı. Taksim'de düzenlenen basın toplantısında sürecin yeni aşamasını değerlendiren heyet, Öcalan’ın bu kurullarda dönüş ve entegrasyon süreçlerini doğrudan organize edeceğini belirtti.

İmralı heyeti üyesi Faik Özgür Erol, resmiyet kazanan kök yasanın yaklaşık 4 bin siyasi tutuklunun serbest kalmasını sağlayacağını ve 75 binin üzerinde soruşturma ile kovuşturma dosyasını etkileyeceğini duyurdu. Yasanın, taraflar arasındaki metodolojik tartışmaları sonlandırarak hukuki ve demokratik bir zemin yarattığını vurgulayan Erol, oluşan yeni mekanizmanın aynı zamanda Öcalan’ın süreci daha etkin yönetebilmesine olanak tanıyacağını ifade etti.

Öncelikle bu günden baktığımızda net bir şekilde görüldüğü ve 18.02.2026 tarihli Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu raporunda tespit edildiği üzere Erdoğan’ın 2024 yılı sonbaharındaki “iç cepheyi tahkim” vurgusu ve MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin Ekim 2024’te yaptığı çağrılar sürecin RESMİ başlangıç adımları olarak sayılabilir. Sonraları ise DEM partili vekillerininde öve öve bitiremediği, söylemekten dillerinde tüy bitirdikleri gibi ortada hiç böyle bir gereklilik, ihtiyaç ve soru işareti bulunmamasına rağmen avaz avaz Öcalan öven, meclise çağırmaktan imtina etmeyen Devlet Bahçeli sürecin Türk kamuoyuna sunulması görevini üstlendi. Zannediyorum bu da “Padişahın halk tepkisiyle karşılaşınca Sadrazamı astırması” Türk devlet geleneğinin günümüzdeki ardılı denebilir. Zira devlet kadrolarına çöreklenmiş ve ideolojik zemini her geçen gün daha çok altından kayan MHP ve Devlet Bahçeli’nin şayet bu süreç başarısızlığa uğrarsa amiyane tabirle ‘doğranacağı’ açıktır.

Sebep Ne?

Örgütün bu kadar küçüldüğü ve zayıfladığı bu dönemlerde neden böyle bir işe kalkışıldığını anlamak için ise iktidarın yıllardır ağzından düşürmediği fakat bir türlü gücünü toparlayıp işe koyulamadığı en önemli sorunu yatmakta: 1982 Anayasası. Yıllardır delik deşik edilen, hiçe sayılan ve bilfiil askıya alınan; iktidarın yıllardır kullandığı ‘darbe anayasası’ gibi söylemlerle tahrip edilen bu Anayasanın değiştirilmesi iktidar için neden bu kadar önemli? Neden böyle bir çaba içerisindeler? Gelin birlikte cevaplayalım:

• Anayasanın değiştirilemez ilk 4 maddesini değiştirmek

• İktidarın kurmak istediği yeni dengeler için Türk kimliğine olan düşmanlığı, bunu ortadan kaldırma isteği ve yerine getirmek istediği Anayasal Yurttaşlık “İmparatorluk sancıları bunlar azizim :D”

• 82 Anayasasının laik/seküler yapıyı katı bir şekilde koruması sebebiyle yeniden yazılacak anayasadaki muhtemel ‘dini değerlere saygılı devlet’ veya ‘özgürlükçü laiklik’ gibi muğlak kavramlarla dini suistimal uygulamalarına yasal bir zemin ve kurumsal yapı kazandırmak

• Cumhurbaşkanlığı Hükümet sisteminin tahkim edilmesi. 2017 referandumuyla getirilen sistemin mevcut anayasaya “yama” gibi oturduğu, yargı ve yasama denetiminde hala pürüzler yarattığı için sistemi kurumsallaştırmak yürütmenin yetkilerinin daha da perçinlemek ve olası yargı engellerini (Anayasa Mahkemesi gibi) tamamen pasifize etmek

• Erdoğan’ın yeniden adaylığı ve %50+1 barajı

• AKP’nin, 1923’te kurulan "Birinci Cumhuriyet" ile simgesel bir hesaplaşma içinde olması. 1982 Anayasası’nı kaldırmak, siyasi söylemde “Kurucu Meclis” rolüne soyunmak ve Yeni Türkiye’nin kurucu belgesine imza atarak kendi tarihsel hegemonyasını tescillemek

Oysa ülkede anayasa kaynaklı yaşanan temel sorunların sebebi uygulama ve denetim mekanizmaları ile baş müsebbibi olarak Erdoğan'ın bulunduğu hukuki ve siyasi açıdan bir felaket olan Cumhurbaşkanlığı Hükümet sistemidir. Bahsedilmiyor fakat AKP’nin iktidara geldiği 3 Kasım 2002 tarihinden beri 12 Anayasa Değişiklik Paketi kabul edildi. Buradan ve önceki yazılarımdan göreceğimiz şey değiştirilen, delik deşik edilen Anayasa hükümleri, ciddiye alınmayan AYM kararları, yok sayılan Sayıştay, yürütmenin yargı ve yasama üzerindeki baskısını arttırmaya yönelik yapılan değişiklikler itibariyle veyahut gerek var olan anayasayı ve hukuki kurumları gerek mesnetsiz iddiaları ile tahrip etmek olsun gerekse bu kurumları keyfi uygulamalarıyla hiçe sayan yapısı itibariyle AKP hükümeti hiç bir zaman Hukuk Devletinin bir uygulayıcısı yada koruyucusu niteliği taşımadı. Yalnızca kendi çıkar ve rantlarına aykırı olan ve çıkarlarıyla çatışan yasaları, tüzükleri, bakanlar kurulu kararlarını aşmak için demagogluk yapan bu partinin ifade ve basın özgürlüğü, sosyal haklar, kuvvetler ayrılığı veya yargı bağımsızlığı gibi endişeler taşımadığını; üstlendiği her işi eline yüzüne bulaştıran bu beceriksizlerin bir anayasa yapamayacağını, yapsa bile ne amaçlar ile yapacağını gayet iyi biliyoruz.

Neler Oluyor?—

Kısacası neler oluyor? Süreç, iktidarın özellikle Erdoğan’ın haksızlara ait telaşı ekseninde ölmeden önce yargılanmamak istemesiyle ve bunu sağlamak için yapması gereken her şeyi yapması etrafında şekilleniyor. Erdoğan’ın ve Bahçeli’nin ‘iç cepheyi tahkim’ açıklamaları, ortada böyle bir fikir akımı dahi yokken üretilmeye çalışılan siyasi iklim, çağrılar, göz kırpmalar, flörtleşmeler ışığında iyice gün yüzüne çıkan nur topu gibi bir 2. Çözüm Sürecimiz oluyor. Temelleri komisyon raporlarında ‘Bahçeli ve Erdoğan’ın açıklamalarıyla gelişti ve olgunlaştı’ şeklinde açıklansa da 1. Çözüm sürecinden dersimizi aldığımız için henüz ortaya çıkmamış bir ‘‘Oslo Görüşmeleri’’ olduğunu tahmin etmek zor değil.

Erdoğan ve Bahçeli’nin açıklamalarıyla Türk kamuoyuna da açıklanan 11 Temmuz 2025 tarihinde PKK’nın silahlarını yakması şovu ile parlatılan süreç sanki tüm dertlerimizin devasıymış gibi pazarlanmaya devam ediliyor. Öcalan sağa sola selam gönderip ‘‘Barışın yolu İmralı’dan geçer’’ diyor, DEM parti için ‘kilit parti’ diyor, oy potansiyelinin %20 olduğunu iddia ediyor, adeta bu kendisini bütün bir halkın temsilcisi gibi lanse ediyor. Tabii yıllardır gün yüzü görmemiş, kendisini Mehdiyani bir figür olarak gören, kamuoyu ile hiçbir bağlantısı olmayan birinin mesnetsiz görüşleri ciddiye alınabilecek şeyler değil. Fakat acı olan şey devlet ve hükümet görevlilerinin en hafif tabirle gaflet ve dalalet içerisinde bu oyuna ortak olması. Etrafındaki tarikat benzeri yapılanmanın yarattığı sosyal eko, gitgelli bozuk psikolojisi sebebiyle sağlıklı bir fikir sahibi olma potansiyeline dahi sahip olmayan bu kişi yıllardır kopuk olduğu toplumla ilgili sosyolojik çıkarımlar yapıyor ve talimatnameler yayınlıyor. Bunlar ciddiye alınıp üstüne bir de çanak tutuluyor, yıllardır tutulan çanak ve bu gün ki sağlanan legitimasyon var olmayan bir olguyu hayata geçirmeye çalışan insanların işbirliği gibi gözüküyor.

Sağlanan legitimasyon ile neyi kastediyorum? Yani biz bir topluluğu, bir örgütü hatta yer yer bir adamı devletin muhatabı olarak kabul ediyoruz. Hükümetler ve devletler başka hükümetler ve devletlerle anlaşma yapar karşımızda ise ne bir devlet ne bir hükümet var ama göz göre göre bu hataya ikinci defa düşüyoruz, peki niye?

Çünkü Türk müesses nizamı, Türk entelijansiyası ve hükümet Abdullah Öcalan’ı ve tarikatı KCK’yı bir proto-devlet olarak görmeyi tercih ediyor.

Böyle bir durum olmadığına inanmak ve hatta iddia etmek yani bunu görmeyi reddetmek bu durumdan doğan sorumluluklardan yüksünmektir, bunu görmeyi reddetmek üstümüze düşen sorumluluğu reddetmek ve görevlerimizden kaçmaktır.

Esenlikle kalın,

Zaman ayırıp okuduğunuz için teşekkürler ilerdeki yayınlar için abone olabilirsiniz.

Subscribe now

Tarih: 8 Ağustos 2026

Yazar: Ali Öney

Bu politik ajandası olan hukuki bir polemik yazısıdır.

8 Ağustos 2026 sabahı itibarıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu, kamuoyunda “12 Maddelik Çerçeve Yasa” olarak bilinen kanun tasarısını kabul ederek TBMM Genel Kurulu’na sevk etti.

Süreç olağanüstü bir hızla işletildi. 5 Ağustos’ta Genel Kurul’dan Adalet Komisyonu’na sevk edilen ve 7 Ağustos’ta görüşülmeye başlanan tasarı, yaklaşık 17-18 saatlik bir maratonun ardından Komisyondan geçti. Ülkenin hukuki ve siyasal geleceğini doğrudan ilgilendiren bu kadar kritik bir düzenlemenin bu denli bir acele ile çıkması da doğal olarak hukuki sorunları, boşlukları, muğlak alanları ve cevapsız soruları da beraberinde getirdi. Kurulun yasa yoluyla belirlenmesi gereken çerçevesi; görev, nitelik, kapsam ve donatıldığı yetkilerin yasa yoluyla belirlenmedi ve adeta yürütme ve idari erke açık çek niteliğinde teslim ettiği tasarı alelacele TBMM genel kurulda oylanmak üzere meclise gönderildi. Durumun absürtlüğü, öngörülemezliği de gayet haklı bir takım endişeleri doğurdu.

Bu yazıda, Adalet Komisyonu’ndan geçen tasarısının maddelerini, öngördüğü mekanizmayı ve yaratacağı muhtemel hukuki/siyasal riskleri hukuk doktrini çerçevesinde inceleyeceğiz.

Yazıya geçmeden önce iktidarın tutumunu ve yasa tasarısının maddelerini özet geçmekte fayda var:

• Amaç ve kapsam

  MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı, PKK/KCK terör örgütünün ve bununla bağlantılı her türlü oluşumun fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakip, yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar ile verilen mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi işlemlerinin ve yapılacak diğer işlemlerin belirlenmesidir.

  (2) Bu Kanun hükümleri, PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüte üye olma veya bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgütün propagandasını yapma suçları ile bu örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçları ve bu örgüt lehine işlenen 7/2/2013 tarihli ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanunda düzenlenen suçları kapsar.

• Tanımlar

  MADDE 2- (1) Bu Kanunda geçen;

  a) Örgüt: PKK/KCK terör örgütünü ve bağlı bütün oluşumlarını,

  b) Kurul: Bu Kanunun 7 nci maddesi uyarınca oluşturulacak Kurulu,

  ifade eder.

• Soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi

  MADDE 3- (1) Örgütün fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmış olması koşuluyla, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1/6/2005 tarihinden önce işlenen müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar hariç olmak üzere, 1 inci madde kapsamına giren ve üst sınırı onbeş yıl veya daha az cezayı gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar beş yıl, onbeş yıldan fazla hapis cezası ile müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar on yıl süreyle ertelenir. Erteleme süresi içinde dava zamanaşımı işlemez. Bu suçlarla ilgili dosya ve suçun ispatına yarayan deliller, erteleme kararının verildiği tarihten itibaren erteleme süresince muhafaza edilir. Müsadereye konu eşya ve malvarlığı değerleri hakkında erteleme kararıyla birlikte tasfiye kararı verilir ve Hazineye irat kaydedilir. Karar, kanun yollarına başvurma hakkı bulunanlara tebliğ edilir. Kararda başvuru ve itiraz hakkı ile süresi ve mercii gösterilir.

  (2) Birinci fıkra uyarınca Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kararlara karşı kanun yollarına başvurma hakkı bulunanlar iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Birinci fıkra uyarınca kovuşturmanın ertelenmesine ilişkin mahkeme tarafından verilen kararlara karşı da iki hafta içinde itiraz edilebilir.

  (3) Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından önce işlenmiş olup da 1 inci madde kapsamına giren suçlardan dolayı bu tarihten sonra başlatılacak soruşturmaların yapılması, Kurulun iznine bağlıdır.

• Koruma tedbirleri ve kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalar

  MADDE 4- (1) 3 üncü madde uyarınca erteleme kararı verilecek suçlardan dolayı verilmiş olan tutuklama ve adli kontrole ilişkin koruma tedbirleri, soruşturma veya kovuşturmanın bulunduğu evredeki yetkili hâkim veya mahkeme ile bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay ilgili ceza dairesi tarafından değerlendirilir ve koşullarının bulunması halinde bu tedbirlerin kaldırılmasına karar verilir.

  (2) 3 üncü madde uyarınca erteleme kararı verilecek suçlarla ilgili istinaf veya temyiz kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalar hakkında bozma kararı verilir.

• Erteleme kararlarının kaydedilmesi ve yeniden suç işlenmesi

  MADDE 5- (1) 3 üncü madde uyarınca verilen erteleme kararları, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, ikinci fıkrada belirtilen amaç için kullanılabilir.

  (2) Erteleme kararının verildiği tarihten itibaren erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde, erteleme kararı kaldırılarak soruşturma ve kovuşturmaya devam olunur. Mahkûmiyet halinde verilen cezanın infazı, 6 ncı madde uyarınca ertelenmez ve mahkûmiyet hükümlerinin tüm sonuçları doğar. Belirtilen süre suç işlenmeksizin geçirildiği takdirde kovuşturma yapılmasına yer olmadığı veya düşme kararı verilir.

• Mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi

  MADDE 6- (1) Örgütün fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmış olması koşuluyla, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçundan mahkûm olanlar ile 1/6/2005 tarihinden önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar hariç olmak üzere, 1 inci madde kapsamına giren suçlardan;

  a) Toplam onbeş yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olan hükümlülerin cezalarının infazı beş yıl süreyle,

  b) Toplam onbeş yıldan fazla hapis cezası ile müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olan hükümlülerin cezalarının infazı on yıl süreyle,

  infaz hâkiminin kararıyla ertelenir. Bu fıkranın uygulanması, müsadere kararlarının yerine getirilmesini engellemez. Erteleme süresi içinde ceza zamanaşımı işlemez.

  (2) Birinci fıkra uyarınca infaz hâkimi tarafından verilen erteleme kararlarına karşı itiraz edilebilir.

  (3) Birinci fıkra uyarınca verilen erteleme kararları, 5 inci maddenin birinci fıkrasına göre oluşturulan sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, dördüncü fıkrada belirtilen amaç için kullanılabilir.

  (4) Erteleme kararının verildiği tarihten itibaren erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde, infaz hâkimi tarafından erteleme kararı kaldırılarak cezanın infazının devamına karar verilir. Belirtilen süre suç işlenmeksizin geçirildiği takdirde verilen ceza infaz edilmiş sayılır. Erteleme kararlarının takibi Cumhuriyet başsavcılıklarınca yapılır.

• Takip, koordinasyon ve uygulama

  MADDE 7- (1) Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin uygulanmasının takibi ve değerlendirilmesi; Kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakiben, Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı, Milli Savunma Bakanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterinden müteşekkil Kurul tarafından yapılır. İhtiyaç halinde Kurul tarafından; alt komisyonlar oluşturulabilir, bakanlık, kurum ve kuruluşların temsilcileri ile gerekli görülen kişiler Kurul ve komisyon toplantılarına davet edilebilir.

  (2) Kurul tarafından, sürecin örgüt nezdindeki ilerlemesini sağlamak üzere alt komisyonlarda görevlendirme yapılabilir.

  (3) 1 inci maddede belirtilen Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakiben bu Kanunun amacı ve kapsamı doğrultusunda; örgütün tamamen tasfiyesi ve bu duruma ilişkin gözlem raporları uyarınca dönemsel olarak Kurul tarafından değerlendirme yapılabilir. Kurulun gerekli görmesi halinde adlî, idarî ve yasal düzenlemeler konusunda talepte bulunulur.

  (4) Bu Kanun uyarınca verilen erteleme kararları, 1 inci maddede belirtilen Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakiben dönemsel olarak Kurul tarafından değerlendirilir ve gerekli görülmesi halinde;

  a) Soruşturma ve kovuşturmalar nedeniyle doğan hak yoksunluğunun tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılması, sulh ceza hâkimliğinden veya mahkemesinden,

  b) Mahkûmiyet hükümleri nedeniyle doğan hak yoksunluğunun tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılması, infaz hâkimliğinden,

  Kurul tarafından talep edilir. Talep hakkında ilgili mercii tarafından karar verilir. Bu kararlara karşı itiraz edilebilir. Bu fıkranın (b) bendi uyarınca talepte bulunulabilmesi için beş yıl olarak verilen erteleme kararları bakımından kararın verildiği tarihten itibaren iki yıl, on yıl olarak verilen erteleme kararları bakımından ise üç yıl geçmiş olması gerekir.

  (5) Kurul, çalışmaları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisini düzenli olarak bilgilendirir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri izlemek üzere İzleme Komisyonu kurulur. İzleme Komisyonu, bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri izler ve tavsiyelerde bulunabilir.

  (6) Kurulun sekreterya hizmetleri Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından yerine getirilir.

• Silah ve malzeme teslimi

  MADDE 8- (1) Bu Kanun kapsamındaki örgüt mensuplarının beraberinde getirdikleri yahut beyan ettikleri silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve her türlü malzeme kayıt altına alınır.

  (2) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenir.

• Süre

  MADDE 9- (1) Bu Kanun hükümleri, 1 inci maddede belirtilen Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakiben altı ay içinde bu Kanun hükümlerinden yararlanmak istediğini bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görev verilen kurumlara yazılı olarak bildirenlere uygulanır.

• Görev ve sorumluluk

  MADDE 10- (1) Bu Kanun kapsamında verilen görevler, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca ivedilikle yerine getirilir.

  (2) Bu Kanunun amaç ve faaliyetleri kapsamında verilen görevleri yerine getiren kişilerin bu görevleri nedeniyle hukukî, idarî veya cezaî sorumluluğu doğmaz.

• Yürürlük

  MADDE 11- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

• Yürütme

  MADDE 12- (1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Bu taslak, 5 Ağustos 2026'da TBMM Başkanlığına sunulan kanun teklifinin metnine, madde gerekçelerine ve 7-8 Ağustos 2026 tarihli TBMM Adalet Komisyonu görüşmelerine göre hazırlanmıştır. Teklif Komisyonda kabul edilmiş olup henüz yasalaşmamıştır; Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları ve içerikleri değişebilir.

İktidar Kanadının Tutumu—

Komisyon, AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel başkanlığında toplanarak 12 maddelik kanun teklifinin görüşmelerine başladı dolayısıyla Cüneyt Yüksel’in açıklamalarıyla iktidarın savunması ve tutumunu tahlil etmek iktidar kanadının yeknesak bir parça olmadığını gözetirsek tamamen doğru olmasa da bu bilgiye zaten tam anlamıyla haiz olmak mümkün olmadığı için isabetli olacaktır.

Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel’in Resmî Açıklamaları:

• Af Düzenlemesi Değildir: “Bu teklif bir af değildir. Mahkûmiyet hükümlerini ortadan kaldıran veya ceza sorumluluğunu kaldıran bir düzenleme söz konusu değildir. Devam eden soruşturma/kovuşturmalar ile kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri hukuki sonuçlarıyla varlığını korumaktadır.”

• 2 Kümülatif Ön Şart (MGK Kararı): “Mekanizma, PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların fiili varlığına son verdiğinin ve silah tesliminin güvenlik kurumlarınca tespiti ile bu tespitin teyidine dair MGK Kararının Resmî Gazete’de yayımlanması şartına bağlıdır. Bu koşul gerçekleşmezse erteleme uygulanamaz.”

• Erteleme Süreleri & Kapsam Dışı Suçlar: “Suçların niteliğine göre 5 yıl veya 10 yıl infaz ve yargılama ertelemesi öngörülmektedir. Ancak kasten öldürme suçu ile örgüt yöneticileri bakımlarından erteleme UYGULANMAYACAKTIR.”

Buradan analiz edilebileceğimiz üzere düzenlemenin ‘‘af’’ niteliği taşıdığını inkar edildiği ve ‘‘erteleme’’ teriminin kullanımında ısrar edildiği, ‘‘Devam eden soruşturma ve kovuşturmalar ile kesinleşmiş mahkumiyet hükümleri hukuki sonuçlarıyla varlığını korumaktadır’’ Kısımından ise biraz önce okuduğunuz ve ileride birlikte inceleyeceğimiz maddeler uyarınca soruşturma kovuşturma ile mahkumiyet hükümlerinin devamlılığına işaret edilmekte. Fakat özellikle alıntıladığımız kısımda tehlikeli olan bir anlam bağı var: Bu sonuçların varlığı şuan için korunuyor öngörülen taslak yürürlülüğe girdiğinde bu sonuçların varlığı ortadan kalkacak. Metinin devamında bu maddeler daha da anlaşılabilir bir şekilde açıklanacak ve Cüneyt Yüksel’e ait açıklamalarda vurgulanan durumlar tahlil edilecek.

1. Yasanın Öngördüğü Mekanizma ve Gri Alanlar

Metnin bütünü incelendiğinde temel işleyiş şu adımlara dayanıyor:

1. Örgütün Lağvedilmesi ve Teyit: Güvenlik bürokrasisinin terör örgütünün (PKK/KCK ve iltisaklı oluşumlar) lağvedildiğine dair teyidi ve Milli Güvenlik Kurulu’nun (MGK) bu durumu onaylayarak Resmi Gazete ’de yayımlaması.

2. 6 Aylık Başvuru ve Teslim Süreci: Kararın yayımlanmasından itibaren başlayan 6 aylık süreçte örgüt mensuplarının teslim olması ve silah/mühimmat teslimi.

3. Yargılama ve İnfazın Ertelenmesi: Teslim olan örgüt mensupları hakkında tutukluluk ve adli kontrol tedbirlerinin kaldırılması; cezası 15 yılın altında olanlar için 5 yıl, 15 yıl ve üzeri olanlar için 10 yıl süreli infaz veya yargılama ertelemesi verilmesi.

4. Özel Sicil Kaydı: Erteleme kararlarının adli sicil yerine yeni oluşturulacak yalnızca yargı makamlarının erişebileceği gizli ve özel bir sisteme işlenmesi.

5. Davanın Düşmesi ve Sicilin Temizlenmesi: Belirlenen 5 veya 10 yıllık denetim sürelerinde terör iltisaklı yeni bir suç işlenmemesi halinde cezaların tamamen infaz edilmiş sayılması ve davaların düşürülmesi.

Operasyonel İmkânsızlık ve Mantık Hatası

Süreçteki en büyük gri alan, teyit mekanizmasında yatıyor. Yasaya göre 6 aylık süre, MGK’nın örgütün lağvedildiğini teyit etmesiyle başlıyor. Ancak silahlarını teslim etmemiş, dağdan inmemiş ve eylemsizliği doğrulanmamış bir yapının lağvedildiği bilgisine teslim süreci başlamadan önce nasıl ulaşılacağı bir soru işareti, adeta ‘‘yumurta mı tavuktan çıkar tavuk mu yumurtadan?’’ sorusu gibi bir oksimoron söz konusu. İktidarın, devlet kurumlarına çöreklenmiş ideolojik olarak tabanını yitirmiş ve halkta bir karşılığı olmayan kadroların ve ittifak kurduğu Kürt Feodal ve Neofaşist çetelerin işbirliğiyle aceleyle hazırlanıp bir an evvel uygulamaya konulmaya çalışan bir yasadan da ancak bu kadar anlaşılabilirlik beklenirdi. Ayrıca asimetrik bir coğrafyaya yayılmış örgütün binlerce silah ve mühimmat deposu varken, bu lağvedilme sürecinin sahadaki somut karşılığını denetlemek operasyonel açıdan imkânsızlığa yakınlığı özellikle de süreç boyunca bunu denetleyecek bağımsız bir 3. oluşumun olmaması sebebiyle de bu soru işareti derinleşmekte. Yasa taslağının sürecin örgüt ayağının takibi için gerekli yapıların eksikliğine çözüm olarak getirdiği şey ise öngördüğü kurula alt komisyonlar kurma izininin tanıması fakat bu komisyonun geleceğini tahmin etmek pek de zor değil. Kurul tarafından ‘sürecin örgüt ayağını takip edilmesi amacıyla oluşturacağı’ bu varsayımsal komisyonu DEM Parti’nin vekilleriyle dolduracağını öngörememek amiyane tabirle basiretsizlik olacaktır. Bu vekillerin veya örgütün yöneticilerinin samimiyetine inanıp inanmamak ise bize kalmış bir karar değil maalesef.

2. Terminoloji Oyunları: İnfaz Ertelemesi Kisvesi Altında Örtülü Af

Komisyon yetkilileri yapılan düzenlemenin bir af olmadığını, sadece bir infaz ertelemesi mekanizması olduğunu iddia etse de metnin hukuki niteliği açıktır: Bu düzenleme gayet net bir örtülü özel aftır.

Mahkûmiyetin sonuçlarını ortadan kaldıran ve denetim süresi sonunda cezayı “hiç çekilmemiş” sayan bir düzenleme, hukuki niteliği itibarıyla af dışında başka bir terimle açıklanamaz.

Anayasa’nın 87. maddesi uyarınca TBMM’nin genel veya özel af ilan edebilmesi için üye tamsayısının üçte beş çoğunluğunun yani 360 milletvekilinin oyu gerekmektedir . Yasa koyucu, bu nitelikli çoğunluk şartının etrafından dolanmak (Fraus Legi / Kanuna Karşı Hile teşkil eder konuyla ilgili AYM’nin içtihadını ihlal etmiş ve Anayasa m.153’ün açık ihlal etmiştir ) ve kamuoyundaki siyasal tepkiyi yumuşatmak adına düzenlemeyi “infaz ertelemesi” başlığı altında sunmuş ve Anayasa m.87’i ihlal etmiştir. Anayasa Mahkemesi’nin 4616 sayılı kamuoyunda Rahşan Affı olarak da bilinen kanununla ilgili vermiş olduğu karar (AYM, E.2001/4, K.2001/332, 18/7/2001, § ) bir kanunun adının "erteleme", "şartla salıverme" veya "infaz durdurma" olmasının önemli olmadığını, sonucu itibarıyla kamu davasını düşüren veya cezayı çektirmeyen her düzenlemenin bir örtülü af olduğunu karara bağlamıştır. AYM, bu tür yasaların Anayasa m. 87’deki 3/5 nitelikli çoğunlukla çıkarılmaması halinde iptal edileceğini içtihatlaştırmıştır. Bu verilerle açıkça görülebileceği üzere Adalet Komisyonunun imtina ile ‘‘af’’ demekten kaçındığı ve ‘‘erteleme’’ terimini kullanmakta inat ettiği bu düzenleme doğası itibariyle bir af düzenlemesidir. Kanunun etrafından dolanmaya çalışması sebebiyle hem Anayasa m.87’i ihlal etmiş hem de AYM’nin bağlayıcı içtihat kararını ihlal etmiş ve Anayasa m.153’ü açıkça ihlal etmiştir.

İlgili maddeler:

Anayasa m.87 :

Anayasa m153 :

3. Anayasa’ya ve Ceza Hukuku İlkelerine Aykırılıklar

Tasarı, Anayasa’nın ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) en temel ilkelerini ihlal etmektedir:

Yargı Bağımsızlığının İhlali (Anayasa m. 138): Tasarının 4. maddesi, erteleme kapsamındaki dosyalar hakkında istinaf veya temyiz incelemesindeki mahkemelerin “bozma kararı” vermesini zorunlu kılmaktadır. Yürütme veya yasama organının yargı mercilerine nasıl karar vereceği yönünde talimat vermesi, Anayasa’nın 138/2. maddesinin açık ihlalidir ve kabul edilemez.

Anayasa m.138:

Re’sen Soruşturma İlkesinin Katli (CMK m. 160): Tasarının 3. maddesi, savcıların soruşturma açmasını yürütme bürokrasisi içinde oluşturulacak bir kurulun iznine bağlamaktadır. Cumhuriyet Savcısı’nın suç ihbarı üzerine re’sen (kendiliğinden) soruşturma açma yetkisinin kurul iznine bağlanması yargı bağımsızlığını yok etmektedir ve kabul edilemez.

Ceza Muhakemesi Kanunu m.160:

Masumiyet Karinesi ve Mülkiyet Hakkı (Anayasa m. 35 ve m.38): Erteleme kararı ile birlikte Terörün Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki mal varlıklarının doğrudan hazineye irat kaydedilmesi (müsadere), henüz kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü yokken mülkiyet hakkı ve masumiyet karinesi açısından tartışmaya açık bir uygulama

Anayasa m.35, m.38:

Kanun Önünde Eşitlik (Anayasa m. 10): Cezaevinde cezasını infaz eden diğer suç failleri ile bu yasadan yararlanacak örgüt mensupları arasında yaratılan imtiyazlı rejim, eşitlik ilkesini zedelemektedir. Anayasa Mahkemesinin metinde daha önce bahsi geçen (AYM, E.2001/4, K.2001/332, 18/7/2001, § ) kararında [2. bendinin birinci paragrafının "... şahsî hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkûm edilenler ile aldıkları ceza herhangi bir nedenle şahsî hürriyeti bağlayıcı cezaya dönüştürülenlerin toplam hükümlülük süresinden on yıl indirilir" bölümünün Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE oyçokluğuyla karar verilmiştir.] ibaresi bulunmaktadır bu kısmın Anayasaya aykırı görülmesinin sebebi ise mahkumların düzenleme sonrasında hapiste kalacakları öngörülen süre arasındaki farkların ‘adaletsiz bir sonuç doğuracağı’ ve ‘hukuk devleti ilkesine aykırılık taşıması’ sebebiyle bu bent iptal edilmiştir. Görülebileceği üzere Kanun Önünde Eşitlik ilkesi ayaklar altına alınmış ve ‘özel aftan yararlanacaklar için’ imtiyaz sağlanmıştır bu durum Anayasa m.10’a aykırıdır.

Anayasa m.10:

Cezasızlık Zırhı (Anayasa m.2, ve m. 137): Tasarının 10. maddesinin 2. fıkrası, bu yasa kapsamında görev yapan kamu görevlilerine ve bürokratlara “hukuki, idari ve cezai sorumsuzluk” getirmektedir. Hukuk devletinde hiçbir kamu görevlisine denetimsiz ve mutlak bir cezasızlık zırhı tanınamaz ve bu kabul edilemez buradan çıkartılacağı üzere Anayasa m.2’de yer alan hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacağı gibi yargısal denetimi engellemesi açısından da kabul edilemezdir. Anayasa m.137 uyarınca suç teşkil edilen emir cezasız bırakılamaz. Görülebileceği üzere Anayasanın iki maddesi taslak yasanın yalnızca bir fıkrası ile ihlal edilmiştir.

Anayasa m.2, m.137:

4. Tipik Olay Analizleri: Pratik Uygulamada Ne Olacak?

Hukuki düzenlemenin doğuracağı sonuçları üç fiktif prototip üzerinden inceleyelim:

X Kişisi (Eyleme Karışmamış Örgüt Mensubu)

Kasten öldürme suçuna karışmamış, örgütün lojistik veya yapısına dâhil olmuş bir kişi 6 ay içinde başvurur. Silahını teslim ettikten sonra hakkındaki dava ertelenir, adli kontrol veya tutukluluk hali kaldırılır. 5 yıllık “uslu durma” adeta ‘‘paspas cezası’’ süresinin sonunda hakkındaki kamu davası düşer ve sicili tamamen temizlenir.

Y Kişisi (Kasten Adam Öldürmüş Örgüt Mensubu)

Yasa, “kasten öldürme” suçlarını kapsam dışında bırakmaktadır ancak geçmişte dağ kadrosunda çatışmalara girmiş bir kişinin bu suçu işleyip işlemediği nasıl tespit edilecektir?

Sahadaki delillerin yıllar sonra toplanmasının imkânsızlığı nedeniyle, kasten öldürme fiilini işleyen bir eylemcinin “Ben sadece lojistikteydim, kimseye ateş etmedim” şeklindeki beyanını aksini ispatlamak teknik olarak mümkün olmayacaktır. Dolayısıyla fiilen adam öldürmüş failler de bu ‘‘ceza paspası’’ düzenlemesinden yararlanarak topluma karışacaktır.

Z Kişisi (Hükümlü Örgüt Mensubu)

Cezaevinde 40 yıl mahkûmiyeti bulunan bir örgüt mensubu, yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte tahliye edilecektir. 10 yıllık erteleme süresince terör suçu işlemezse cezası infaz edilmiş sayılacaktır.

5. Siyasi Hakların İadesi ve Gelecek Projeksiyonu

Tasarının en kritik noktalarından biri de erteleme süresi içinde bulunan kişilerin 2 ila 3 yıl içerisinde sosyal haklarının iadesini talep edebilecek olmasıdır.

Bu düzenleme, geçmişte dağ kadrosunda bulunmuş veya örgüt üyeliğinden hüküm giymiş kişilerin birkaç yıl içerisinde milletvekili veya belediye başkanı adayı olabilmesinin önünü açmaktadır. Seçilme hakkının bu kadar kısa sürede ve denetimsiz şekilde iadesi, siyasal alanda ve toplumsal hafızada tamiri zor kırılmalar yaratacaktır. Tahayyül etmesi artık çok da zor olmayan bir gelecekte, bir kaç yıl öncesine kadar dağlarda masum sivilleri, Türk askerlerini yer yer Suriye veya başka ülkelerin askerlerini katleden eli kanlı teröristleri mecliste Milletvekili veya Belediye Başkanı gibi unvanlar altında veya ‘‘Kanaat Önderi’’ kisvesi altında siyaset yaparken göreceğiz.

Sonuç

TBMM Adalet Komisyonu’ndan geçen 12 maddelik çerçeve yasa; Anayasal denetim mekanizmalarını dolanan, yargı bağımsızlığını yürütmenin kararlarına tabi kılan ve cezasızlık algısını derinleştiren bir “örtülü af” metnidir.

Devletin ve hukukun güvenilirliğini zedeleyen bu tarz geçiş dönemi yasaları, toplumsal barışı sağlamaktan ziyade hukuki güvencesizliği ve keyfiliği kurumsallaştırma riski taşımaktadır. Yasanın Genel Kurul sürecindeki seyri ve olası bir Anayasa Mahkemesi (AYM) iptal davası süreci, Türk hukuk devleti ilkesinin geleceği açısından belirleyici olacaktır. Fakat burada şahsi duygularıma yer vermek gerekirse pek umut sahibi olmamakta fayda var.

Ayrıca konuyla ilgili video halinde hazırladığım ve maddeleri teker teker değerlendirdiğim videoya ulaşmak için butona basabilirsiniz.

Video