“Başka birine iyi bakarak kendine de iyi bakarsın.

Kendine iyi bakarak karşındaki kişiye de iyi bakarsın. ”

_{Thich Nhat Hanh,How to Fight}

Duygusal kölelik = “Senin iyi olman benim işim”

“Aman şu kişi kırılmasın, ayıp olmasın, şu kişiyi kızdırmayayım”.. diye düşündüğümüzde adına “fedakârlık” diyebileceğimiz şeyler yapmak çok olası. Fedakârlık ile yaptıklarımız kısa vadede işe yarıyor gibi görünse de deneyimlerimden gördüğüm o ki eninde sonunda bedelini birileri ödüyor : ya kendi hoşnutsuzluğumuzla ya da tepemiz attığında “ben senin için neler yaptım, sen şimdi böyle mi yapıyorsun..” diye geçmiştekileri bir bir saymakla..

Duygularımızın sorumluluğu almaya ve başkalarının duygularının sorumluluğunu onlara bırakmaya dair farkındalığımızın olmadığı bu hâllere “duygusal kölelik” adını veriyor Marshall Rosenberg. Yani başkalarının iyi ya da kötü hissetmesi bizim elimizde olabilirmiş gibi, onların iyi ve rahat hissetmeleri için bizim ihtiyaçlarımız yok sayılabilirmiş gibi düşünmek ve davranmak.

Başkaldırı = “Benim de ihtiyaçlarım varmış! Şimdi ben!”

Ben Şiddetsiz İletişim’i öğrenmeye başladığımda ihtiyaçlarımın varlığına çok heyecanlanmıştım. “Benim görülme ihtiyacım varmış” “Sevilme, takdir görme istiyormuşuum”.. “Aa ben o yüzden öyle yapıyormuşum”.. gibi aydınlamalar yaşamıştım. Şaşırarak ve heyecanla fark ettiğim bu güzel ihtiyaçlarımı dile getirmek için de oldukça hevesli olduğumu hatırlıyorum. Tabi bu hevesle yaptığım denemelerin bazılarında Marshall Rosenberg’in başkaldırı olarak tanımladığı ikinci aşamadan hareket etmiş olabilirim. Öte yandan her iki tarafın ya da daha fazla taraf varsa herkesin ihtiyaçlarını gözetecek genişlikte bakmanın zaman ve pratik istemesi çok doğal. Bu yüzden, öğrenme aşamasında, bu ikinci aşama kaçınılmaz diyebiliriz.

Şu anda yine zaman zaman görüşümün daraldığı ve “ya onun ihtiyaçları ya benim ihtiyaçlarım” diye dar bir yerden baktığım oluyor. Fakat bu darlığı tanıyorum ve orada olduğumu fark ediyorum. Böylece bu anlarda “hem benim hem onun ihtiyaçları” dediğim yere doğru yürümek için kendimi nasıl destekleyebileceğime bakıyorum.

Bu arada herkesin ihtiyaçlarını karşılayacak kişi ben olmak zorunda -tabi ki- değilim. İstediğim şey, herkesin ihtiyaçlarını görebilecek perspektiften bakabilir olmak.

Duygusal Özgürlük = “Benim ihtiyaçlarım da, senin ihtiyaçların da önemli.”

Ve o geniş perspektif burası. Hem kendimin hem başkasının ihtiyaçlarını görebilir olduğum, göremediğim zamanlarda da görebilir olmaya istek duyduğum yer.

Her an herkesin ihtiyaçlarının ne olduğunu bilemesem de, her davranışın, her fikrin ardında bir ihtiyaç karşılama motivasyonu olduğunu bilmek, birbirimizin ihtiyaçlarını duyarsak bu ihtiyaçları karşılayacak yolları bulabileceğimize güven duymak..

Örneğin ailecek bir tatil günümüzü değerlendirmek için farklı şeyler yapmak istiyorsak, “tamam sizin dediğiniz olsun, sizin istediğiniz yere gidelim” dediğimde kendi ihtiyaçlarımı bırakıyorum. Ya da “illa benim dediğim yere gidelim” dediğimde kendi ihtiyaçlarımı gözetmek üzere diğerlerinin kendi ihtiyaçlarından vazgeçmesini beklemiş oluyorum. Halbuki hepimizin ihtiyaçlarını gözetecek bir çok yol olabilir. Planları harmanlayabiliriz, başka günlerde yapabiliriz, bazılarımız bir yere, diğerimiz diğer yere gidebilir…Benim tecrübe ettiğim şey şu : herkesin ihtiyaçlarını gözetecek bir bağ kurmayı önceliklendirdiğimizde, çözümler bir şekilde bulunuyor, kimseden vazgeçmemiz gerekmiyor.

İki duyurum var :

• KİTAP KULÜBÜ BULUŞMASI

  “Şiddetsiz İletişim : Bir Yaşam Dili” kitabının dördüncü ve beşinci bölümünü konuşmak üzere 29 Ağustos TR saatiyle 20:00’de zoom’da buluşuyoruz. Buluşma linkini whatsapp topluluğundan göndereceğim. Bu ve gelecekteki etkinliklere katılmakla ilgileniyorsanız sizi whatsapp topluluğuna eklemem için bana asununisleri@gmail.com adresinden yazabilirsiniz.

• GİRİŞ EĞİTİMİ

  Şiddetsiz İletişim’i, uygulamalar ve paylaşımlarla, bir grup eşliğinde öğrenmek isteyenler için “Şiddetsiz İletişim Giriş Eğitimi”ni Eylül ayında hafta içi gündüz ve haftasonu olmak üzere iki grup şeklinde açıyorum. Keyifli ve faydalı bir eğitim olduğuna dair geribildirimler alıyorum. İlgilenenler için bilgiler burada : https://sites.google.com/view/sigirisegitimi/ana-sayfa

Görüşmek dileğiyle, sevgiler, Asu

“İnsanlarla empatik bağ kurmayı öğrenirseniz, onların her zaman güzel bir şarkı söylediğini duyarsınız. İçlerindeki canlı olan, güzel ihtiyaçlarının görülmesini istiyorlar.”

^{Marshall Rosenberg}

Beşinci Bölüm Üzerine Notlarım-1

Duygulara dâir reflekslerimiz

Odada bir duygu dolaşmaya başladığında, mesela birisi kızdığında, kırıldığında, gerildiğinde.. içimde iki yönlü bir suçlama refleksinin hazırda beklediğini görüyorum.

Örneğin bir arkadaşım benim bir davranışım sebebiyle kırgın ya da kızgın hissettiğini söylediğinde hızlıca suçluluk girdabına düşebiliyorum.

Suçlu arama refleksi kendime döndüğünde şöyle diyor : “Acaba ben neyi yanlış yaptım?”

Diğerine dönünce ise şöyle : “Ama asıl onun yaptığı şey yüzünden böyle oldu.”

Ve bir bakmışım bir kendimi suçluyorum bir karşı tarafı.

Şiddetsiz İletişim’de bu iki farklı görünen refleksin de aslında aynı düşünme biçiminden beslendiğini öğrendim: “Bir şey ters gidiyorsa, mutlaka bir suçlu olmalı”

“Ya benimle ilgili değilse”

Bazen insanın kendisini fazla ciddiye aldığını düşünürüm. Üstüne alınmak ve kişisel algılamak gibi durumlar da kendini fazla ciddiye almanın ürünleri olabilir.

Birisi kırıldığında, bozulduğunda, kızdığında -o duygusunun sebebi olarak beni göstermiş olsa bile- tek ve mutlak sebebinin ben olamayacağım bilincinden hareket etmek diğerinin kendi duygusunun sorumluluğunu almasına, duygusundan çıkaracağı anlama, öğrenmeye alan bırakmak üzere bir saygı ifadesi olarak görüyorum. Bir başka deyişle karşı tarafın başrol olduğu bir sahnede ondan rol çalmayı istemiyorum.

İnsanlar ne yapıyorlarsa, ne söylüyorlarsa, çoğu zaman kendileriyle ilgili bir motivasyondan yapıyor ya da söylüyorlar. Duygunun oluşmasında bir etkimiz olabilir. Fakat bu, bizi, duygunun tek ve mutlak sebebi yapmıyor. Bir duyguyu tetikliyor olabiliriz, ancak duygunun oluşmasındaki önemli pay : Kişinin olayları algılama biçimi, geçmiş öğrenmeleri ve o anda onun için neyin önemli olduğu.

Aynısı kendimiz için de geçerli. Duygumuzun baskısını “senin yüzünden” diye karşı tarafa atma refleksi ne kadar güçlü olsa da, duygusal özgürleşme bizden bu reflekse kapılmamayı, kendi hikâyemizde ve ihtiyaçlarımızda kalmayı istiyor.

Dört Seçenek

Kitapta Marshall Rosenberg hoşumuza gitmeyen bir şey duyduğumuzda, rahatsız olduğumuz bir davranış karşısında dört seçeneğimiz olduğunu söylüyor.

İlk ikisine çoğumuz aşinayız ve bu ikisi birbirini tetikleyen bir döngü halinde cereyan edebiliyor :

1. Kişisel algılama, üzerine alınma, kendini suçlama

2. Diğerini suçlama

Diğer iki “empatik” seçenek ise şöyle :

3. Kendi duygu ve ihtiyaçlarıma odaklanmak, kendime empati

4. Karşımdakinin duygu ve ihtiyaçlarına odaklanmak, başkasına empati

Bu iki seçenek, duygularımızın sebebinin karşılanan ve karşılanmayan ihtiyaçlar olması varsayımına dayanıyor. Yani alışık olduğumuz refleks “suçlu kim” diye sorarken, bu seçenekler için “ihtiyaçlar ne olabilir” diye soruyoruz.

Suçluluk ya da suçlama varken merak için yer yok

Suçluluk ve suçlama varken merak için yer yok. Ne karşı tarafın halinden anlamaya, onu dinlemeye ne de kendimi halimle, ihtiyaçlarımla ifade etmeye yer yok. Odada sadece haklılık-haksızlık, açıklamalar, savunmalar ya da suçlamalar varken bağlantı kurmaya yarayacak duygu ve ihtiyaçlara yerimiz yok.

Bağ kurmanın anahtarı ihtiyaçlar

Marshall Rosenberg’in bir tespiti var, benim de bir çok çalışmadan ve kendi hayatımdan tecrübe ettiğim : “Karşılıklı olarak birbirimizin ihtiyaçlarını duyabildiğimizde bir çözüm bulmak en fazla 20 dakika sürer”.

Bu tespitin kritik bölümü şurası : “karşılıklı olarak birbirimizin ihtiyaçlarını duyabildiğimizde”.

İhtiyaçları gözetmek bencillik değil

Kitabın 5. bölümünde bir ihtiyaç listesine yer veriliyor ve bu liste sadece fiziksel değil duygusal ihtiyaçlarımızı da içeriyor. Canlı, sağlıklı olmak için havaya, suya, fiziksel aktivitelere ihtiyacımız olduğu gibi, kendimizi duygusal olarak güvende ve rahat hissetmek için de duyulmaya, anlaşılmaya, sevilmeye, neşeye, oyuna ihtiyaç duyuyoruz.

Duygularımın sebebini gösteren okun ucunu diğer kişinin davranışından alıp ihtiyaçlarıma doğru çevirmeye başladığımda ne çok ihtiyacım olduğunu görmekten dolayı hayret içinde kaldığımı hatırlıyorum. Ve etrafa baktığımda (Yoram Mosenzon’u tabiriyle) yürüyen ihtiyaçlar görmeye başladığımı.

Dinlenme, rahatlama, keyif, özgürlük, kolaylık, işbirliği; çocuk bakımı ve rutin işlerden bunaldığımda bana kendini duyurmak isteyen ihtiyaçlarım..

Anlam, topluluk, katkı sunma, görülme, takdir edilme ; bu yazıyı hazırlamak üzere beni harekete geçiren motivasyonlar.

Daha nicesini sayabiliriz..

Kadın olmak ve ihtiyaçlar

Marshall Rosenberg’in ihtiyaçlarla kadın olmak arasında şöyle bir tespiti var :

“Asırlardır, sevecen kadın imgesi, başkalarını gözetme uğruna kendini feda etme ve kendi ihtiyaçlarını inkar etmeyle özdeşleştirilmiştir. Kadınlar, başkalarına bakmayı kendileri için en yüce görev olarak görecek şekilde eğitildikleri için, genellikle kendi ihtiyaçlarını görmezlikten gelmeyi öğrenirler.” sy. 73

Benim de kendi hayatımdaki kadınların davranışlarına ve kendi otomatiklerime baktığımda gördüğüm resim, bu tespitle uyumlu. Akşama kadar neredeyse hiç durmadan ev işi yapan, dinlenmeyi kendine yakıştıramayan, kısa süreliğine oturduğunda sonraki yemekleri sonraki temizlikleri planlayan, Umut Sarıkaya’nın “kadın anam” tiplemesi, hangimize yabancı ki ?

Kendi ihtiyaçlarımı gözetmek, benden önceki nesillerden öğrenmediğim ve deneye yanıla keşfettiğim, özdeğerle yakından ilişkili bir konu benim için.

Hepimiz için, en çok da ihtiyaçlarını bastırmayı öğrenmiş kadınlar için, suçluluk duymadan dinlenebilmeyi; keyif ve rahatlama ihtiyaçlarını lüks değil normal görmeyi; özbakım, özdeğer, kendine ait zaman, alan, anlam.. gibi ihtiyaçları bencilce değil doğal birer ihtiyaç olarak görmeyi diliyorum!

5. bölüme dair notlarımın ikinci bölümü bir sonraki yazıda..

Beşinci Bölüm Özeti - 1

• “Başkalarının yaptıkları, duygularımızın uyaranı olabilir, sebebi değil.” sy. 66

• Birisi bize sözlü ya da sözsüz olarak olumsuz bir mesaj verdiğinde, onu nasıl algılayacağımıza dair dört seçenek: kendimizi suçlamak, diğerini suçlamak, kendi duygu ve ihtiyaçlarımızı algılamak, başkasının duygu ve ihtiyaçlarını sezmek.

• “Duygularımızı kendi ihtiyaçlarımızla ne kadar doğrudan ilişkilendirebilirsek diğerlerinin bize şefkatle karşılık vermesi de o kadar kolaylaşır. ” sy. 70

• “Ne yazık ki çoğumuza ihtiyaç temelli düşünmek hiç öğretilmedi. Bizler, ihtiyaçlarımız karşı lanmadığında diğerlerinin hataları üzerine düşünmeye alışığız.” sy.70

• “Tekrar tekrar yaşadığım deneyimler bana, insanların birbirlerinin hatalarıyla ilgili konuşmayı bırakıp kendi ihtiyaçlarıyla ilgili konuşmaya başladıkları andan itibaren, herkesin ihtiyacını gözetecek yolları bulma olası lığının büyük ölçüde arttığını gösterdi” sy 71

• “Asırlardır, sevecen kadın imgesi, başkalarını gözetme uğruna kendini feda etme ve kendi ihtiyaçlarını inkar etmeyle özdeşleştirilmiştir. Kadınlar, başkalarına bakmayı kendileri için en yüce görev olarak görecek şekilde eğitildikleri için, genellikle kendi ihtiyaçlarını görmezlikten gelmeyi öğrenirler.” sy. 73

“Olgun birey en ince nüansa kadar hislerini ayırt edebilir; neyin güçlü ve tutkulu bir arzu olduğunu, neyin hassaslık ve kırılganlığı ortaya çıkaran bir deneyim olduğunu kolayca fark eder. Tıpkı senfonideki müziğin değişik pasajlarını duyabilmek gibi.”

Rollo May - Kendini Arayan İnsan

Dördüncü Bölüm üzerine notlarım

Kitabın bu bölümünü okurken duygularla ilgili öğrenme isteğimin ya da belki daha doğrusu ihtiyacımın ne zaman başladığı üzerine düşündüm.

Duygularla ilişkide “benim bir sorunum yok aslında” devri

Kendimi bildim bileli duyguları ile barışık, kendini açıklıkla dile getiren, spontan bir insan olarak görürdüm. Bana göre sadece ara sıra “parlıyordum” ve bu normaldi. Çocukluğumda bu parlama hallerim sebebiyle bana “asabi” yakıştırması yapıldığını hatırlıyorum. Başına buyruk olmayı sevdiğim için bunu da pek dert etmiyordum. Beni anlamadıkları sonucuna varıp, arada bir “bu defa biraz ileri gittim galiba” dediğim durumlarda uyumlanacak geri vitesler yapıyordum. Böyle böyle 30 lu yaşlara kadar geldim.

Geriye dönüp baktığımda bu memnuniyetin “Ben normalim, diğerleri beni anlamıyor” diyen, bir çeşit başa çıkma mekanizması olduğunu görüyorum. Anlaşılmadığımı düşündüğümde de içimin küsmesi ve içine kapanma devreye giriyordu. Yıllar içinde kendi sorunlarını kendi çözen, her koşulda kendi başına ayakta durmaya çalışan, boş durmayı sevmeyen, meşguliyetle rahatlayan birine böyle böyle evrilmiş olmalıyım.

Konuyla ilişkisine gelirsem, kendimden “sözde” memnun olduğum bu yıllarda, duygularım neler, nasıl ifade ediyorum gibi konulara pek de kafa yormam gerekmedi, ta ki çocuklarım olana kadar.

Annelik ve kalmak meselesi

İlk çocuğumla beraber annelik rolümün de doğmasıyla, annelikten başımı alıp gidemeyeceğimi- en azından benim bunu tercih etmeyeceğimi-, bu el kadar yavruya küsemeyeceğimi, arada bir parlamalarımın bu minik insan için -diğer yetişkinlere göre- daha büyük etkileri olduğunu görmeye ve duygularımı, ihtiyaçlarımı tanımak ve ifade etmek üzerine kafa yormaya başladım.

Duygu, ihtiyaç farkındalığı olmadığında devreye giren otomatik tepkiler

Bilmediğim duyguları keşfetmek, bildiğim duyguların benim bildiğim gibi olmadığını anlamak, nüansları ayırt etmek, duyguları düşüncelerden ayırmak, duygunu ve ihtiyacını açıklıkla ifade etmek gibi becerileri geliştirmek zaman aldı.

İlk aşamada bu konuya eğilmeye başladığımda, kendimi ve “bu defa biraz ileri gittim” galiba dediğim anlardaki tepkilerimi çözmeye çalıştım.

Ve böylesi anlarda izlediğim yolun genelde şöyle olduğunu gördüm :

1. Haklılığını ispatlamaya çalış, karşıdakinin eksiklerini, yanlışlarına odaklan, kazan! (Savaş)

2. İspatlayamıyorsan, duygusal olarak çekil - ya küs ya da hatayı kendinde bul ( Kaç-Don)

Daha eski yıllarda kalmış başka bir yol da karşıdakini memnun et, ağzımızın tadı kaçmasın diye orta yolda kal, uyum sağla (Boyun eğmek, Memnun etmek)

“Ben anlatamıyorum sen anla”

Duygularımı tanımadığım ve açıklıkla dile getiremediğim zamanlarda kendimi ancak imalarla, üstü kapalı şekilde ifade ettiğimi görüyorum. Yani bir nevi : “Ben anlatamıyorum sen anla” demeye çalışmak.

Surat asarak, konuşmayarak,

Dolaylı, şaka yollu ifade ederek…

Bozuk bir sesle “acıkmadım” diyerek,

Odaya çekilerek..

Bu imalı anlatımların sadece kafa karıştırdığını, mesafe yarattığını, yalnızlaştırdığını fark ettikçe bu eğilimleri azaltma niyetim güçleniyor. Hayatı kolaylaştırmadıkları deneyimle sabit.

Bildiğim duygular, bilmediğim duygular

Şiddetsiz İletişim öğrenmeye başlamadan önce bildiğim duygular vardı : mutluluk, huzur, kızgınlık, küskünlük..

Zaman içinde bildiğimi düşündüğüm duyguları daha iyi tanıdım. Bir duygunun arkasındaki saklanan başka duygular olduğunu gördüm. Öfkenin ardındaki yası, depresyonun ardındaki suçluluğu ve utancı, küskünlüğün ardındaki hayal kırıklığını.

Nüansları keşfettim : Mesela mutluluk diye tarif ettiğim duygunun huzur, şükran, takdir, neşe, keyif gibi tonlarını. Ya da öfkenin irritasyon, ajitasyon ve hiddet arasındaki onlarca irili ufaklı halini.

Ve elbette bütün bu duyguların duyulmayı, görülmeyi istediğimi, şefkate, yakınlığa ihtiyaç duyduğumu haber verdiğini.

“Bir duygum yok” “Duygusal değilimdir”

Ben böyle ifadeler kullandığımı hatırlamıyorum ama kitaptaki bir anektok birisinin “bununla ilgili bir duygum yok” dediği geçiyor.

Okuduğumda şunu düşündüm : Duyguları içimizdeki hava durumunun tarifine benzetiyorum. Hava durumu güneşli, yağmurlu, parçalı bulutlu veya fırtınalı olabildiği gibi bizim de iç dünyamız huzurlu, memnuniyetsiz ya da öfkeli olabilir.

Bir hava durumu spikeri çıkıp “Merhaba, bugün havanın bir durumu yok” demesi kulağımıza ne kadar anlamsız gelirse “bir duygum yok” denmesi bir o kadar anlamsız geliyor bana.

Duygular : Hayatın hareketi

Duygular, içimizdeki hayatın hareketleri.

Sıkıldığımızda göğsümüzün patlayacak gibi sıkışması.

Memnuniyetsizlik hissettiğimizde gözlerimizin devrilmesi.

Üzüntü hissettiğimizde gözlerimizin dolması.

Özlem hissettiğimizde burnumuzun direğinin sızlaması.

Heyecan hissettiğimizde kalbimizin hızla atması.

Öfke hissettiğimizde dişlerimizin kenetlenmesi.

Hepsi birer hareket.

Hayatın hareketi.

Bütün bu hareketi, olabildiğince zenginliğiyle izlemek, tanımlamak, işaret ettikleri yere doğru bakmak, dikkati suçlamalardan, otomatik tepkilerden alıp hayata doğru çevirmeme yardım ediyor..

Dördüncü Bölümün Özeti

• Şiddetsiz İletişim yoluyla kendimizi ifade etmek için gerekli olan ikinci bileşen, duygulardır.

• Duygularımızı net ve somut bir şekilde tanımlamayı ve dile getirmeyi sağlayacak bir sözcük dağarcığı oluşturarak birbirimizle daha kolay bağlantı kurabiliriz.

• Şiddetsiz İletişim kullanırken duyguları ve düşünceleri birbirinden ayırmaya dikkat veririz. (Önemsenmemiş gibi hissediyorum, yetersiz hissediyorum gibi ifadeler duygu değil düşünce ifadesidir)

Ters Yüz 2 filmini izlediyseniz, Riley’nin annesinin duygularını masada gördüğümüz bu sahneyi belki hatırlarsınız : Annesi, Riley’e yeni taşındıkları yerde buz hokeyi için deneme dersi ayarladığını söyler. Riley “aman ne harika” diye cevap verir. Annesinin beyninde sinyaller çalar: “eyvah, bize anlatmadığı bir sorunu var, hemen öğrenmeliyiz, çözmeliyiz”. Devamında babaya kaş göz işaretleri yapar ve ona yardımcı olmasını anlatmaya çalışır.

Bu sahne bana çok tanıdık geliyor. Ben de çocukların sesindeki bir ton düşüklüğü, verdikleri bir cevap üzerine hızlıca bu gibi yorumlar, değerlendirmeler yapabiliyorum.

Bir de çocukluğumda bizim evde böyle kaşlı gözlü iletişim bolca görülürdü.

Nefes Vermeye Yüklediğim Anlam

• Çocukluğumda bizim evde “sessiz iletişim”e sıklıkla başvurulurdu. Kahvaltı sofrasında babam çayının tazelenmesini istediğinde bardağını ileri doğru iter, bir konuda rahatsızlığını ima etmek istediğinde (ki hangi konu olduğunu bulmanız gerekirdi) kaşlarını çatarak ve dudaklarını büzerek bakar, mesaj iletilmediyse birkaç kez uzun uzun oflardı. Ben de bu sahneleri izlerken bu mimiklere ve davranışlara anlamlar yüklemeyi öğrendiğimi çok sonradan görebildim.

• Zaman içinde, “ne gördüm, ne duydum ve üzerine ne anlam yükledim?” sorusunu sordukça, gerçekte olanla, benim eklediğim hikâye arasında ayrım yapabilmeye başladım.

• Bu çıkarımların çoğu zaman çocuklukta öğrenilmiş güvende hissetme çabalarının birer sonucu olduğunu görüyorum. O zamanki halimin elinden gelenin en iyisi buydu diyerek şefkatle yaklaşıyorum ve bugün farklısını seçmenin mümkün olduğunu görmektn memnunum.

• Örneğin eşimle öylesine kendi halimizde oturuyorken, sesli nefes verdiğinde içimde hızla harekete geçen yorumlar şunlara benziyordu : “Bir şeye canı sıkıldı” “Bana bir şey anlatmaya çalışıyor” “sorunun ne olduğunu o kızmadan anlamalıyım”

Böyle anlarda kendime “dur canım, ne gördün ne duydun, onu bir söyle kendine” demeyi hatırlıyorum.

İçimden şuna benzer bir cevap geliyor : “Asucum, eşin nefes aldı sadece..”

Eşim sadece nefes alıyor.

Ben ise -onun haberi bile olmadan- onun moralinin bozulduğuna, bana bir şey anlatmaya çalıştığına, bunu anlamam ve çözmem gerektiğini düşünüyorum.

Gerçekten olanla, benim olanla ilgili yorumum arasına bir b o ş l u k koyabildiğimde gerginliğim azalıyor, içim sakinleşiyor.

Ve eğer gerçekten bir sorun varsa bile, onu artık zihnimde kendi başıma çözmeye çalışmak yerine konuşabileceğimizi hatırlıyorum.

Başka durumlarda da benzer bir şekilde, örneğin çocuklarım beni endişelendiren bir şey söylediklerinde, bir arkadaş grubunda ben bir şey anlatırken birisi telefonuna baktığında, eğitimde bir katılımcı esnediğinde.. çıkardığım anlamlarla stres, öfke ya da utanç yokuşundan aşağı yuvarlanmadan önce “şu anda ne gördüm, ne duydum” diye sorabildiğimde duruma açık kalpli ve aklı selim yaklaşmam kolaylaşıyor.

Böyle olunca zamanımı ve enerjimi zihnimin yazdığı hikâyelerin peşinden gitmek yerine, hayatıma ayırabiliyorum.

Üçüncü bölüm özeti:

• Gözlem, ne olduğunu fark etmek ya da ifade etmek.

  Değerlendirme, olanlarla ilgili yorum, analiz, yargı düşüncesi ya da ifadesi.

• Gözlem yapmak, Şiddetsiz İletişim sürecinin ilk adımıdır.

• Gözlem ve değerlendirmeyi birbirinden ayırmak, daha açık ve şefkatli bir iletişim kurmamıza yardımcı olur.

  “Şiddetsiz İletişim, sabit genellemeler yapmaktan kaçınmayı öneren bir süreç dilidir.” sy. 42

Bazı iletişim şekilleri bizi şefkatli doğamızdan koparıyor.

İkinci bölüm üzerine notlarım :

• Bir gün, fikirlerine, deneyimine önem verdiğim birisi sunduğum çalışmayla ilgili bir yorum yapmıştı. Eleştiriyi duyar duymaz içimde yükselen paniği ; yaptıklarımı hemen geri almayı, sözlerimi ve davranışlarımı onun söylediği şekilde düzenlemeyi ve böylece o eleştirileri hiç duymamış olmayı dilediğimi hatırlıyorum. Şimdi adını koymayı biliyorum. Hissettiğim duygu utançtı..

• Şimdilerde böyle benzer bir durumda kaldığımda dikkatimi içime çevirmeyi öğrendim. Ve her seferinde zihnimin hikaye üretmeye ışık hızında geçtiğini görüyorum.

Hikaye akışı genelde şuna benziyor :

“Beni beğenmedi, eleştirisinde haklı” demek ki “ben yeterli değilim..”

Eleştiriyi duymakla yeterli olmadığım sonucuna varmam arasında saniye bile olmuyor.

Buton bende

• Ben bu gibi “otomatik çıkarımlarımızın” devreye girmesini bir butona benzetmeyi seviyorum. Şöyle : Birisi bir şey söylüyor ve benim butonuma basmış oluyor. Türkçede de “damarıma bastı” denir. O hesap.. O andan sonra bende bir duygu reaksiyonu başlıyor. Sinirleniyorum, yıkılıyorum, suçluluk duyuyorum.. Duyduğum sözden genellemeye giden yola giriyorum. Örn: eleştiriden => ben yeterli değilim düşüncesine.

• Bütün bu reaksiyon, bütün bu alevlenme, benim bir zamanlar güvende hissetmek adına yaptığım bir çıkarım sebebiyle oluyor.

• Kendini yetersiz görmek, sevilmek için hata yapmamak gerektiği, dinlenmeye hakkım olmadığı gibi inanışlar yüzeyde görünenden biraz daha derine bakmayı istiyor.. Acaba hangi durumlarda hangi çıkarımları yapıyorum? Hangi butonlarım var? Ne zaman alıngan oluyorum, neye sinirleniyorum..

• Dürüstlükle bu soruları kendime sormaya başlamadığım sürece farklı farklı kişiler, farklı farklı şekillerde aynı yere basıp benim panik, korku, öfke sistemimi tetiklemiş oluyorlar. Butona basanı değiştirmeye çalışmak, onu suçlamak çözüm sağlamıyor.

Dikkati çözümü bulabileceğim yere odaklamak

Marshall Rosenberg de bu bölümde düşünce ve değerlendirme biçimlerimize dikkatimizi çekiyor. Düşünme ve iletişim biçimimizin şiddetin kökeninde yatan temel sebep olduğunu söylüyor. Sadece fiziksel şiddetten bahsetmiyor, her gün kendimize ve birbirimize yönelik davranış ve sözlerimizin yarattığı gözle görünmeyen şiddetten ve sebep olduğu duygusal acıdan bahsediyor.

Düşüncelerimizi dönüştürdüğümüzde doğamızda olan şefkate hem kendimiz hem de başkaları için erişmemizin mümkün olduğunu söylüyor ve ben de bunu kendi hayatımda böyle tecrübe ediyorum.

İkinci bölüm özeti:

Bizi hayata ve şefkatli doğamıza yabancılaştıran iletişim şekilleri :

• Ahlakçı yargılar, değerlendirmeler, etiketler..

• Karşılaştırma yapmak,

• Kendi düşünce ve davranışlarımızdan sorumlu olduğumuzu reddetmek,

• İstediğimizi yolu gerçekleştirmek üzere zorlayıcı, manipülatif taleplerde bulunmak.

Gönülden vermek, şefkatli akış : Hayatı zenginleştirmenin verdiği keyfiyle vermek ve suçluluk, korku, karşılık verme zorunluluğu hissetmeden verilen armağanın tadını çıkararak almak.

Birinci bölüm üzerine notlarım :

Gönülden verme

• İsteyerek başladığım bir iş yük olmaya başladığında bunu fark etmediğim zamanlar oluyor. “Oyun olmayan hiçbir şeyi yapma” sözündeki oyun bozuluyor ve bu beni görevlerini yerine getiren “aşırı ciddi ve sıkıcı insan” rolüne sokuyor. Çocuklara kitap okumak, onlarla oyun oynamak, yakınlarımı aramak-sormak, yemek yapmak, yazı yazmak, eğitim sunmak, egzersiz yapmak.. bunlar keyifle yaptığım, hayatıma neşe, anlam, bağlantı katan rutin eylemler. Fakat bazen bu eylemleri sanki birileri beni zorluyormuş gibi, ruhsuz ve hatta bazen söylenerek yapıyorum. Bu durum, eylemlerimin altında karşılamaya çalıştığım güzel ihtiyaçlarımla bağlantım koptuğunda oluyor. Bu bağı korumak için,

  bir işe başlarken niyetle bağlantı kurmayı hatırlamaya çalışıyorum :

  “Ben bu işi yaparak hangi ihtiyaçlarımı karşılamak istiyorum?

Bir başka durum, birisi bende bir şey istediğinde, o isteğe karşılık verirken, yani bir şeye “evet” derken,

niyetimle bağlantı için : “şu anda bu isteğe içtenlikle isteyerek mi evet diyorum yoksa yarım gönülle, kendimi zorlayarak mı? suçluluktan kaçınmaya çalışıyor olabilir miyim?”

Keyifle Alma

• Birisine isteyerek, gönülden bir katkı teklif ettiğimde ve bu teklifim -bir sebeple- kabul edilmediğinde hayal kırıklığı yaşayabiliyorum. Bu hayal kırıklığı ile küsüp uzaklaşmak ilişkileri zora sokuyor. “Hayır” cevabını kişiselleştirmek yerine altındaki ihtiyacı duyabildiğimde kafası daha rahat, birlikte olunması daha hoş bir insan oluyorum :) Ve katkıyı sunacak başka kanallar da muhakkak çıkıyor karşıma.

• Alıcı tarafın ben olduğumu düşününce, eskiden yardım almanın benim için ne kadar zor olduğunu hatırlıyorum. Ya karşı taraf “mecburiyetten” yapıyorsa diye bir tedirginlik duyardım..kendi içimde görevden vermelerimi gönülden vermelere dönüştürdükçe artık başkalarından alma konusunda da daha rahatım.

Sizler neler fark ettiniz, yorumlara bırakabilir ya da 22 temmuzdaki buluşmamızda paylaşmak üzere defterinize not edebilirsiniz.

Birinci bölüm özeti:

Marshall Rosenberg’in kendine çocukluğundan itibaren sorduğu 2 soru : “Bizi, doğamızdaki şefkatten koparan, şiddet ve sömürü odaklı davranışlara yönelten nedir? Ve tam tersine, bazı insanların, en zor koşullar altında bile doğalarındaki şefkate bağlı kalmalarını sağlayan şey nedir?”

Şiddetsiz İletişim sürecinin amacı : Şefkatli bir akış açında, gönülden vermek ve bunun için bilincimizin ışığını bunu sağlayacak yere odaklamak.

Şiddetsiz İletişim’in dört adımı : Gözlem, Duygu, İhtiyaç, Rica

Örnek : Sehpanın altında çoraplarını gördüğümde (gözlem), rahatsız oluyorum (duygu), ortak alanda düzene ve işbirliğine ihtiyacım var (ihtiyaç), rica etsem çoraplarını çamaşır sepetine koyar mısın? (rica)

Şiddetsiz İletişim’in iki yönü : Kendimizi ifade etmek, Empati ile dinlemek

Valizini hazırlarken önce kitabını koyanlar burada mı :)
Peki birlikte okuyunca daha güzel oluyor diyenler?
Şiddetsiz İletişim kitabı okuma listesinde bekleyenler,
Şiddetsiz İletişim’i öğrenmek isteyenler..

Temmuz, Ağustos, Eylül boyunca kitabın ilk 8 bölümünü birlikte okuyoruz 😍

Genel Akış

Yazılar : Her hafta kitaptan bir bölüm üzerine substack’ten yazı ve notlar yayınlayacağım. Substack hesabına üye olursanız (ücretsiz olarak) bu serinin yazılarını her hafta posta kutunuzdan takip edebilirsiniz. Her yazının sonunda birkaç soru bırakacağım. Yorumlara cevap bırakabilirsiniz.

Ücretsiz buluşma : Ayda 1 defa ücretsiz bir buluşma ile kitap üzerine bizde kalanlar, etkilendiklerimiz üzerine paylaşım yapacağız.

Giriş eğitimi rotası : Bunlara ek olarak ayda 1 defa pazar günü gerçekleşecek 3 buluşmaya gelerek giriş eğitimini tamamlama rotası var. Onu merak edenler asununisleri@gmail.com adresine yazarak bana detaylarını sorabilir.

Şiddetin Soyağacı

Kitabın önsözünü Mahatma Gandhi’nin torunu Arun Gandhi yazmış. Yazıda dedesinin yönlendirmesiyle hazırladığı “şiddetin soyağacı” ile ilgili deneyimini anlatıyor. Dedesi ona her akşam, o gün olanları, gördüklerini, okuduklarını ya da başkalarına yaptıklarını düşünüp, eğer fiziksel güç kullanımı içeriyorsa “fiziksel”, duygusal acı veren türde bir şiddet içeriyorsa “pasif” başlıklarının altına yerleştirmesini söylüyor. Birkaç ay içinde pasif şiddet olarak not aldıklarının duvarı kapladığını görüyor. Bu küçük deney sonrası Gandhi torununa pasif şiddetin, eninde sonunda öfkeyi, şiddeti körüklediğini anlatıyor.

Buna paralel bir bakış açısıyla Marshall Rosenberg de Şiddetsiz İletişim sürecini, şiddetin kök nedenlerinin “dil ve düşünce biçimimiz” olduğu temeli üzerine oluşturuyor.

Arun Gandhi’nin bu deneyimini ve barışla ilgili bakış açısını anlattığı tedx konuşmasını buradan izleyebilirsiniz. Bu konuşmanın Türkçe altyazılı küçük parçası reels olarak instagram hesabımdan izleyebilirsiniz.

Haftaya birinci bölümün yazısında görüşmek üzere..

90 alınca üzülen, 10 puanın nereden kırıldığını anlamak için kağıdı isteyen çalışkan öğrenci sendromum yetişkinliğe geldiğimde bir yere gitmedi, sadece kılık değiştirdi. Küçücük bir hatayı kafaya dolamaya ya da hata yapmamak adına bir işe hiç başlamamaya dönüştü.

Hayatımda bir değişim istediğimde, bir konunda kendimi geliştirmek istediğimde bu hayaletler yine canlanıyor. Fakat sesleri git gide cılızlaşıyor. Şiddetsiz İletişim, benim hata kabul etmezlikle kendini tüketen hallerime merhem oldu, oluyor.

Değişiminizi acılı mı alırdınız yoksa ekstra acılı mı?

Daha sağlıklı beslenmek, daha çok hareket etmek, ekran süresini azaltmak, yeni bir dil öğrenmek, daha çok kitap okumak ve benzeri konular çoğumuzun gündemine girip girip çıkıyor diye tahmin ediyorum. (Sizinki hangisi?)

İster hayatımızda istediğimiz bir değişim ya da kendimizde geliştirmek istediğimiz bir konu olsun, sürecin acılı mı yoksa ekstra acılı ve ızdıraplı mı olacağı, bizi yönlendirenin ne olduğuna göre değişiyor : yargılayıcı düşünceler mi şefkatin sesi mi? Hani o sözde diyor ya :

“acı kaçınılmazdır, ızdırap opsiyoneldir”

Yargılayıcı düşünceler, kendimizden beklediğimiz değişimi gerçekleştirmek için baskıyla, zorlamayla, suçlamayla bizi disipline etmeye çalışır. Bu da içimizde çeşitli tepkiler oluşturur : nasıl olursa olsun beklediği sonucu oldurmaya çalıştığımızda gelen gerginlik ve mutsuzluk. Ya da ilk fırsatta okuldan kaçmaya çalışan haylaz öğrenci halleri. Bir farkla : kaçmaya çalıştığımız okul değil kendimiziz :)

Sizin daha çok meylettiğiniz hangisi? Kolayca vazgeçmek mi oldurana kadar didinmek mi?

Değişim-Gelişim yolunda “Çakal ne der, Zürafa ne der?”

Alışkanlıklarımızı fark etmek ve kabullenmek değişimin ilk ve en önemli adımı. Carl Rogers’ın sözlerindeki gibi :

“Tuhaf bir çelişki var, kendimi olduğum gibi kabul ettiğimde değişiyorum.” Carl Rogers.

Şiddetsiz İletişim yaklaşımı bize hem kendimizi olduğumuz gibi kabul etmek ve hem de değişim yolunda adım atabilir olmak konusunda yardım edebilir.

Değişim yolunda duyabileceğimiz “çakal*ları” nasıl karşılayıp dönüştürebileceğimiz konusunda bir özet hazırladım.

Pdf olarak şuradan indirebilirsiniz : Zürafa ne der, Çakal ne der - 1

*Çakal=Şiddetsiz İletişim’de şefkatten uzak dil ve düşünceyi sembolize eder.

Not: “Zürafa ne der, Çakal ne der” bir seri olacak, özellikle sosyal medya kullanmayanlar ya da sosyal medya yorgunları için pdf olarak burada (substack hesabımda) yayınlayacağım. Meraklısı takipte kalsın lütfen.

Ek olarak Çakal ne derse desin Zürafa kulaklarımızla nasıl duyarız ;) diye merak edenler için :

Yakında Başlayacak Eğitimler ⬇️

Kasım- Aralık boyunca takviminize göre seçebileceğiniz 2 farklı grupla Şiddetsiz İletişim’in temelleri ile tanışabilir ya da bilgilerinizi tazeleyebilirsiniz..

Eğitimlerde interaktif olarak deneyim üzerinden ilerleyeceğiz. İçimizde dans eden çakalları duyacak ve zürafa çevirilerini yapmayı deneyeceğiz.

Size uyanı seçebilirsiniz :

1. GRUP : 18 Kasım Salı 19:30-22:00 başlayarak 5 hafta Salı akşamları

2. GRUP : 13 ve 14 Aralık Cumartesi 10:30-17:00-Pazar 10:30-17:00

Kayıt ve bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Şefkatli değişimlerimiz olsun,

Sevgiyle

Bu serinin birinci bölümünde içini dökerken karşıdan beklediği yanıtları ya da tepkileri alamayan birisinin “dinlemiyor galiba” diye başlayan yorum ve değerlendirmelerini canlandırmıştım. “Çakal dansı” isimli bu ilk bölümü görmediyseniz linkini aşağıda bırakıyorum. 3 dakikalık bir video ve bir sayfa da yazı içeriyor :

Hayal ettiğimiz gibi gitmeyince…

Hayatın içinde günlerimizi yaşarken, bazen dinleyen bazen anlatan oluyoruz. Birileriyle telefonda konuşuyor, birileriyle yolda karşılaşıyoruz. Selam veriyor, alıyor, bazen dalgınlıkla verilen selamı almıyor bazen de selamı havada asılı kalan oluyoruz. Birisinin yazdığı yazıları okuyor, bir başkasına nasıl olduğunu soran bir mesaj atıyoruz. Birileri için yemek pişirirken kulağımız birinin hikayesini dinlemekte oluyor.

Görünmez bağlarla birbirine örülü bu yaşam ağının içinde bazen işler istediğimiz ve hayal ettiğimiz gibi ilerlemiyor. Gün geliyor, pişirdiğimiz yemek yenmeden kalıyor. Verdiğimiz selam havada kalıyor. Önerdiğimiz fikre itirazlar geliyor. Mesajlarımız cevapsız kalıyor, aradığımız kişiye ulaşılamıyor..

Böylesi anlarda önümüzdeki seçenekler var. İlk videodaki gibi düşüncelerde savrulup durabilir, kendimizde ya da başkasında eksikler bulabilir ve kontrol etmeye çalışabiliriz. Bu hep bir seçenek. Bu yolları bir sebeple seçmiş olanlar sonuçları tahmin edebilir. İncinme, küsme, kopukluk.. Ya da kendimize ya da ilişkide olduklarımıza bağlantı kurma amacıyla yönelebiliriz. Daha az incinme, daha az kopukluk için.

Zürafa neyi sembolize ediyor?

Zürafa, bağlantı kurma amacının ve bu amaç için empatiyle dinlemenin ve ihtiyaçlarımızı ve isteklerimizi kalpten ifade etmenin sembolü. Söylenen ne olursa olsun - eleştiri, yargı, suçlama da olsa - zürafa kulakları ile duyduğumuzda sadece duygu ve ihtiyaçları duyarız. Konuşurken de suçlama, utandırma ile değil duygu ve ihtiyaçlarımızı kullanarak ifade ederiz.

Çünkü Şiddetsiz İletişim’e göre her davranış bir insani ihtiyacı karşılama girişimi. Bu bakış açısıyla, şefkatten uzak olsa da yargılayıcı düşünceler de bir ihtiyaç ifadesidir. Fakat trajik ifadelerdir. Çünkü ifade etmeye çalıştıkları ihtiyacın karşılanmasına yardımcı olmak bir yana çoğu zaman bu çabanın tam tersi ile sonuçlanacak sözler ve davranışlara sebebiyet verirler.

Örneğin “Benimle hiç ilgilenmiyorsun, ne kadar ilgisizsin” diyen birisi ilgilenilmek, sevilmek ihtiyacını dile getirmeye çalışırken bu ihtiyaçlarının karşılanması bir yana karşıdan alacağı tepki büyük ihtimalle savunma, saldırı ya da uzaklaşma olacaktır.

Bu sebeple kendimizi çakal dansında kaybetmek; yani, ihtiyaçlarımızı ifade etmek isterken suçlama ve utandırma uyandıracak sözler kullanmak ya da “neyse söylemeyeyim” diyerek içimize atmak yerine, “bağ kurma” yolunu seçebiliriz.

Bir pusula olarak ihtiyaçlar

İçimizdeki ve aramızdaki hayatla bağ kurmak için -bir yön gösterici olarak- ihtiyaç bilincinden yardım alabiliriz. Hayatın hayal ettiğimiz gibi gitmediği her an, iç pusulamızı ele alıp, ihtiyaçlarla bağ kurup, rotamızı gözden geçirmek için bir fırsat. O anlarda öyle gelmese de, en azından durup sormaya değer : Canım sıkıldı, kızdım, üzüldüm.. Başkasını suçlar ya da kendimi eleştirir haldeyim.. Acaba hangi ihtiyaçlarım karşılanmamış olabilir?

Konforsuz duygular karşılanmayan ihtiyaçlarımızın habercisidir. Bu konforsuz duygu, bir fikir ayrılığı içindeyken ilişkimizin tehlikeye girdiğine dair bir yoğun bir endişe olabilir. Ya da kısacık bir anın içinde yaşadığımız bir şaşkınlık, bir iç sıkıntısı.

Konforsuz duyguları hissettiğimiz anlar, ister yoğun ister hafif olsun, çoğumuzun içinde durmak istemediği anlardır. Bu anlarda, kaçınma ya da saldırı moduna geçen zihnimiz en iyi bildiği işi yaparak olanlarla ilgili bir hikaye yazar. Şiddetsiz İletişim öğrenmeye başladığımda bu hikayelerin nasıl bir tekrar içinde olduğunu gördüğümde oldukça şaşırmıştım. Kişiler, olaylar değişiyor da sanki zihnimde aynı senaryolar dönüp duruyordu.

Videodaki örnekte canlandırdığım karakter, karşısındaki kişinin onun dinlemediğini düşünüyor. “Beni dinlemiyor galiba” diyerek kendine anlatmaya başladığı hikaye, muhtemelen sadece o kişiyle yaşadığı bir durum değil. Bir süre sonra yargılarının oklarını kendine çeviriyor. “Dinlemez tabi ben sıkıcıyım” diyerek.. Ve sonra yine karşıya : “bir daha anlatmayayım zaten dinlemiyor” diyerek.

Karşısındaki kişinin sessiz kalması, telefonuna bakması ya da başka bir yere kafasını çevirmesi gibi bir görüntü onda bu hikayeleri tetiklemiş olabilir. Bu gördüğüne “beni dinlemiyor ve ben sıkıcıyım” anlamını yüklüyor. Tahmin edebiliriz ki daha genç yaşlarında, geçmişte bir zamanda bir hayatta kalma stratejisi olarak bu hikayeye inanmış olabilir.

Yargılayıcı düşüncelerden oluşan bu hikayeye inandığımızda öfke, utanç, kopukluk.. duygularımızın canlanması ya da yoğunluğunun artması çok muhtemel. Bu duygulardan hareket ettiğimizde de “dinlemiyorsun” diye çıkışmak ya da “bir daha da kendimi anlatmayayım” gibi ilişkiden kaçınmak gibi tepkisel davranışlarda bulunmamız çok olası.

Duygulardan ya da düşüncelerden değil ihtiyaçlardan hareket etsek neler mümkün olur? Buna, bir sonraki yazıda değineceğim.

Bunları okuyunca sizde neler canlandı?

Leave a comment

Alıştırma :

1- İçinizden “beni dinlemiyor galiba” cümlesini tekrar edin ve bu düşünceye inandığınızı hayal edin, nasıl hissediyorsunuz?

2- İçinizden “Off ne kadar sıkıcıyım” cümlesini tekrar edin ve bu düşünceye inandığınızı hayal edin, nasıl hissediyorsunuz?

3- Karşınızdaki kişi böyle düşünmenizi tetikleyen ne yaptı/ ne dedi? Örn : karşınızdakinin sessiz kaldığını, telefonuna baktığı ya da başka bir yere kafasını çevirdiğini hayal edin. 1 ve 2. maddedeki yargılar ve hikayeler olmadan sadece olana bakmaya, gözlemci kalmaya çalışın. Gözlemci kaldığınızda nasıl hissediyorsunuz?

Aynı podcast’te Şeyma’ya neden en göçmen benim diye anlatmıştım :) Şuradan dinleyebilirsiniz.

Yurt içi yurt dışı defalarca kez taşınarak, her seferinde “yeniden başlama madalyalarını” nasıl yan yana dizdiğimi. Ve bunun yanında şimdiki evimizde, diğer hiç bir evimde olmadığı kadar uzundur oturuyorum : 6 yıldır. Neler sığdı o 6 yıla :

Yabanmersini diye aldığımız bir fidanın dibinden bir söğüt ağacı özgürlüğünü ilan etti de 4 metre kadar oldu bu sürede. Yabanmersininden haber yok. Bir yaz çok iri ve leziz çilekler yedik. Diğer yaz öyle çok yağmur yağdı ki salyangozlara gün doğdu, onlar bizden daha çok iri ve leziz çilekler yediler. Bu sene yine leziz ve fakat küçücük çileklerimiz var. Kelebek çalısı da böceklendi bu sene, çiçek açmadı.

“İşte böyle oluyormuş” diyerek olan biteni hayretle izliyor içimdeki çocuk. “Böyle oluyormuş demek bir evde belli bir süre kalındığında”. Yetişkinliğim düşünceli. Belli bir süre midir evi ev yapan yoksa güvende ve sakin geçirdiğin zamanların çokluğu mudur? Bilemiyorum. İzliyorum ve acemisi olduğum bu yerleşme halinin tadını çıkarıyorum. Razı oluyorum belki de Didem Madak’ın şiirindeki gibi :

"Güneşi özledim, sonra seni

Keşke gölgesine razı bir fesleğen olaydım."

İşte böyle bir 6 yıl. Bir yanım güneşi özler, bir yanım gölgeye razı olur haldeyken ben evin içinde “müsait bir yerde!” diyerek yaşamaya devam ediyorum.

Şaşırmıyorum da galiba. Annem bana 6 aylık hamileyken, ailem, ülkenin en batısından en doğusuna taşınmış. “Orada başlayan göç devam ediyor” diyerek sevgiyle bakıyorum hikayeme. “Ben aslında şehirlerarası göçer idim, ülkeler arası da göçeyim dedim ve şimdilerde gün içinde köşeler arasında göçmekteyim”.

Nihayetinde hepimiz bu dünyada bir nevi konar-göçer değil miyiz?

Ram Dass’ın sözlerindeki gibi “tek yaptığımız, birbirimize eve kadar eşlik etmek”

Siz ne kadar konar ne kadar göçersiniz? Evin en çok hangi odasında zaman geçiriyorsunuz? Yorumlar bölümünde sizde canlananları paylaşırsanız okumayı çok isterim.

Leave a comment