Fariidnimadii uu u dhashay, weli kama ay salguurin. Waad garan kartaa in uu ahaa inan-golyeed aan hal seegin, oo dhiggii arlada ku yaryahay. Sheekowanaaggiisa, qosolkiisa, kaftankiisa iyo nadaafadda ka muuqata maryihiisuba; waxa ay awood u leeyihiin in ay caqligaaga xadaan oo aad adiga oo sidii nin dhan oo kale ula sheekaysanaya is aragtid! Waxa uu kaaga warramayaa barbaarnimadiisii, guurkiisii, iyo sidii wacnayd ee hablaha loola haasaawi jiray waa’ aan Faysbuug, Watisaab iyo wax la halmaalaa toona jirin. Waa’gii geeljiruhu raad gabdheed oo ay arkeen isugu faani jireen, ninka bilcan isu soo taagtaana, nin guul weyn la hoyday uu xisaabsanaa.

Meheraddan uu caanka ku yahay ee uu fadhiisto, wax uu la yaabo kama waayo. Lagama waayayaba malaha wax yaab leh e. Adiguba, dhankiisa markaad arrimaha ka eegto, layaab bay kula noqon. Dadkan wada foorara, ee iyaga oo aan wada sheekaysanayn midba uu hoos u fadhayo moobilkiisa, hablaha koox-kooxda u wada socda ee ragga iska soo hormaraya, iyo shaahan sonkorta lagu badiyayba way ka yaabiyaan. Lacagta isagu kaash baa uu ku qaataa had iyo jeer, waxaanu aad ula tacajabaa ‘hawadan la isu dirayo’. “Hawo la dirayo” waa magaca uu Saadka ula baxay. Waxa uu u arkaa, in aad ninkaas dar Alle u shaqaysanaya ee makhaayadda haysta khiyaantay ama aad taagtay!

Fan-yaqaannimadiisu, way ii dhuuman jirtay intii hore, waxa aan se bartay galab aan agtiisa ku dhegaysanayay heestii Shankaroon ee barafasoor Dalxa. Waxa aan arkay uun odaygii oo isaga oo doonaya in uu igu soo durko, afka la raacraacaya yeedhmada fannaanka luuqda leh.

“Shaxda geenyo joogtoo

Kaymo biya-shubeeniyo

Ku shakaalan dooxoo

Weli aan shirrabo gelin!”

Waan joojiyay; mise isagaaba beydkii xigay qaatay:

"Oo shilawga qoortiyo

Shakaalqabadka feedhaha

Midab shaadir madow iyo

Shaash lagu hadheeyay..."

Xasuus baa uu galay. Aniga oo arkaya ayaa uu sannado aan dhawayn xaggooda u carraabay. Abaar heblaayo, dayrtii xilligaa, gu'gii colaaddaasi dhacday, iyo waa'gii geela badani u dhalay, awrkaasna magaalada loo soo iibgeeyay buu xuf ku tegay. Sii dhaaf goortii uu damcay, ayaan shaw su'aal iyo faallo is-huwan kaga qalindaaray: adeer, weli codkaagii wuu joogaaye! Qosol yasmo ah, una dhigan—sida aan u fasirtay: "Bal maad aragtid kaas oo labaatan jir ah" ayuu dhinac ula jeedsaday.

Wixii intaas ka danbeeyay, taariikhda abwaanka aan u baahdo, riwaayadda aan faahfaahin uga baahdo iyo xataa fannaanka aan doonayo in uu ila qiimeeyo ayaan ula tagaa. Suugaanta tirinteeda, waa uu igala dardaarmay. Sababta ma garan karo, anna ma warsan. Ma garan karo cidda u sheegtay in aan bahashaas belo ku qabo! Wuu qiyaasay malaha.

Oday Ducaale, waa nin wanaagsan.

Naftayda iyo nafihiinnaba, waxa aan u siday farriin kooban:

Mar koowaadkaba, ma jirto maalin gaar ah oo aynu ifka ku leennahay, maalin walba waa maalinteennii. Sidaas aan aniguba u illowsanaa, baa laga yaabaa in badi dadkana aanay u tirsanayn. Maalintani, agteenna waxba kama aha; aan ka ahayn in aynu shaashadaha ka aragno siyaasiyiin iyo ururro isku sheega in ay dhallinyarada u diranyihiin, balse aan manfacooda la arag, kuwaas oo maalintan inta ay hudheello AC-yo ka baxayaan suudhadh u soo qaataan, sharaab qabowna is mariyaan, hadaltiro madhax ah jeediya.

Markii aynu intan ka da' yarayn ee aynu dugsiga hoose dhigan jirnay, waxa aynu macallimiinteenna ka maqli jirnay dhiirrgelino. Qalinjebinaha iyo xafladaha waxa aynu siyaasiyiinta, odayaasha koofiyadaha leh iyo dadka inna dhiirrigelinaya ka dhegaysannaa naac iyo hadallo u dhignaa: "Mustaqbalkii waddankaad tihiin. Hoggaamiyeyaashii berri waa idinka. Hantida waddankani leeyahay waa idinka...iyo balaa balaa". Dhawaan baan is arkay aniga oo saddexdaas weedhood sidoodii saxda ahaa u macnaysanaya. Waxa aan dhaadaa, in ay u jeedaan: Inta aannu hanbo ka tagno uun iska suga. Muddada ka horraysa da'diinna kontonaadka, ha haweysannina hoggaamin, waayo dee annagaa joogayna, idinkuna dhallinyaraad tihiin inta ka horraysa. Berri suga. 'Hantidii waddankaad tihiin', waxa ay uga jeedaan: hantida musharrixiinta ayaad tihiin. Kuwa lagu awrkacsado ee hadba qabiil iyo been-guur aan jirin lagu maalo ayaad tihiin, ee sidaas iska ahaada.

Haddii aad u malaynayso in aan ku talaxtagay sida aan ereyadaas u fasiray, bal falkooda wax intaas ka duwan ka arag!

Maanta ayaa mustaqbalkii ah. Ma jirto maalin kale oo hadhay oo lagu sheegi karo isbedel soo socda. Hoggaamiyeyaal maanta hoggaaminta waddankooda hanan kara ayaynu nahay dhallinyaro. "Berri...berri...berri..", hadalladaasi waa marin-habaabin. Adiga oo hadda dugsiga sare ka baxay iyo odayga Golaha Guurtida ama Wakiillada fadhiyaa isku shahaado ayaad tihiin, adiga ayaaba waaqaca uga dhow oo casrigan wax bartay ee isagu waa xilli isaga iyo Ilaahay uun joogeen marka uu wax bartay.

Waxa dhacda in waddaniyad go' calanku ku xardhanyahay, se aan waxba uga hoosaynin laynagaga dedo xaqiiqada in badan. Waad aragtay iyada oo meel walba "Waddankaaga aamin" lala taaganyahay. Haddaad u fiirsato ninka sidaas ku leh, waa nin xil ka haya xukuumad wada qurbajoog ah oo reerkiisii Cidhifka Waqooyi ee wada barafka ah uga soo diirrimaad doontay, ama waa ganacsade. Ganacsade ka macaasha intarneedka, gaadiidka, dhismaha, khudaarta iyo xataa masaajiddada, haddana kugu tirtirsiyaya in dalka shaqo ka buuxdo balse aanad adigu shaqaysan aqoon. Waa runtii, waayo, in aad isaga u shaqayso ayuu rabaa!

Reerku, waa caqabad. Mar kale waa catabad (kaabad). Hadba waa sidii aad u adeegsato. Inta badana, wax innaga gala mooyaane, ka dhallinyaro ahaan, waxba innooma taro. Nidaamkeenna ku dhisan "Yaad tahay", waa la arkaa in uu wax kaaga taro iyo in kaleba, ee adiga oo taxaddarkaaga wata, haddana ha wada tuurin. Waxa uun baa ugu nasiib daran, qof aamminsan in uu reerkiisu ugu hiilin doono in uu reeraha kale caayo ama aflagaaddeeyo daraaddeed. In lagu yidhaahdo mar buu qabiil dartii u iimoobay qofkaasi, waxa dhaanta adiga oo iska noqda ka in uu ka dhashay uun loo tirsado ee aan waxba tarin.

Ugu danbayn, nafaheenna, qoysaskeenna iyo qarankeennuba way inna sugayaan ee yaynaan u daymo la'aan hadba wixii innagu aada.

Farriin dheer oo dhinacyo badan taabanaysa qor baan islahaa, se intaas bay igaga dhamaataye, ammin wanaagsan.

Aynu ku horrano e, abwaan Hadraawi waxa uu ahaa mahwi aan laga daalin miisaanka iyo mugweynida mucda weedhihiisa. Waxa hibadiisa ka mid ahayd in uu isu keen sheego oo arartiisa innoogu soo gudbiyo waxa uu hal-abuurka kale dheeryahay. Waxa uu innoo taataabanayaa sida uu tabta mahiigaan roob oo saqdhexe intuu da'ay, arliga maansheeyay oo oodda u rogay wixii abaarta ka soo hadhay. Waxa uu inna xasuusinayaa, in gaawihii lagaga maali jiray gaaxda mucda leh ee maansada aynu soo diyaarsanno oo aanu gudhin, gaagixinna. In saban barwaaqeedkaas da'ay uu sii bilay caanihii laga maali jiray ee Eebbe ku mannaystay. Sida uu cirkaasi u bilay dhulkii ay dhibciisu gaadheen, ayaa aan anna tuducyadayda u bilkeedinayaa ee ila eega ayuu inna leeyahay.

Waxa uu yidhi:

"Ma geyoon ma gamashiyin

Ma gommodin ma gaagixin

Ma gabloolin maan gudhin

Mana gabin halkaygii

Gabaygiina maan deyn

Geeraarradaydii

Imminkaan gardaadshoo

Weli maan gunaanadin".

Waxa uu intaa innoo xigsiiyay, in uu bari ka yahay summadda abwaanka la hadha ee ah in uu hal-abuurku gawdhgawdho oo uu hadba dhinac laan ka gooso yidhaahdo.

Waxa uu inna yidhi:

"Murti nimaan gunteediyo

Baran gogol-dhiggeedoo

Gonda-degi aqoonoo

Garab-daar lahayn baa

Gawl-gawla hadalkoo

Kolba dhinac garoocdee

Sida webi Ganaanoo

Cirka godollo maaloo

Biyihii ku gaaxdiyo

Gebiyadii kusoo degey

Ku darsaday gufaaciyo

Guullaama diriroo

Galli jabay habeenkii

Kolba gacan masoo rogay

Qudhaciyo galoolkii

Gunta xididka maw jaray

Dhulka wada galaal iyo

Gabbalaha makaga tegey;

Afartaa geddaydii

Dhaha laygu garan jirey!

Intaa waxa uu innoo xigsiiyay, kaalinta ay haweenku dagaalka iyo wax iska dhicinta ka qaataan. Waxa uu inna tusayaa, sida nin dhiirranni aanu dhiillada iyo dhiirrinta haweenka la'aantood far u dhaqaajinayn. Waxa uu innoo saarayaa farta, in qabanqaabada iyo kicinta iyo abaabulka iyo iskudubarridka dagaalka oo idili, dhinacooda innooga yimaaddaan. Waxa uu qabaa, geesi ma hanteen guul uu ku faano, haddaan gabadhi guubaabin oo geyaysiin xaq-soo-dhacsashadiisa.

Waaka yidhi:

"Gurmashada dagaalkiyo

Gulufkiyo colaadaha

Goobaha naf waagiyo

Halka laysku gowroco

Marka gorodda lays daro

Haddaan dumarku goonyaha

Guubaabo kicinayn

Sida galowga dhiilloon

Illayn geesi qayrkii

Birta kuma gumaadeen"!

Marka gu' barwaaqeed la galo, nabadna Guulluhu ugu daro habaqlaha oo lagu naalloonayo nabad iyo nimcada Alle, waxa aadamuhu meel walba oo uu joogo u caadoah in uu ciyaar u qalab qaato. Waxa ay dhallinyaradu, dareenka caabboon ee carfigaasi wato ku cabbiraan jaan-dheer, wiglo, dhaanto, saylici, warasaqo ama wilwilo hadba wixii ay yaqaannaanba. Wiilasha doobabka ah iyo hablaha gashaantimaha ahi, waa kuwa cawayska marka xoolaha laga soo maalo wixii Alle candhadooda soo geliyo, illaa waaberiga kugaadha ciyaartaas iyo caaddifaddeeda. Haddaba ciyaartaas laysu marayo, lays xifaalaynayo ee xaraabuhu u seeska yahay, haddii aan bilcan guudka daban oo sida geenyada shaaximani dhex boodayn, oo hadba u marayn wiilka la hollin waayay, meeshaasi waa ciyaar li'i oo waa geriyaad sida Hadraawi yidhi.

Waxa uu innagu lahaa:

"Gurya samo barwaaqa ah

Dhulka geedo jiifaan

Haddii geeddi lagu furo

Dhallinyaro is gurataa

Gurdan raaca fiidkii

Gole weyn ku kulantoo

Cagta garan-garkeediyo

Isu geysa jiibkoo

Googooska luuqdiyo

Gedda sacabka loo jaro

Hablahaa u gaaroo

Garashada codkoodaa

Qof gaboobay kicisoo

Gelbiskiyo mashxaraddaa

Gama´ kaa ilaashee

Haddaan gabadhi boodeyn

Illayn gegi cayaareed

Wax ma dhaanto Geriyaad".

Hoyga iyo bilicdiisu, waa inta haween dhex joogaan. Si walba oo ninku u nadaafad jecelyahay, marnaba ma gaadhsiin karo halka habluhu hagaajinta iy habaynta gurigaas gaadhsiiyaan. Haddii guriga aan gabadhi joogin, waa laga gartaa markaba oo suurtagal kama aha nolol teeda wanaagsani. Guri ma laha dareen iyo damac lagu sii joogo midna, haddii aan gabadhi dhexda u xidhan inay bisho oo bilicdiisa ilaaliso. Intaas ayaa uu godka lagu jannee innoo faahfaahinayaa.

Miyaanu inna odhan:

"Haddaan guudka laga jirin

Gudihiisa xaabkiyo

Cayayaanka laga gurin

Marwo dumar garka u xidhan

Illayn guri dugsoon ma leh".

Xikmadaha Rabbaaniga ah ee guurka horseeda waxa ka mid ah; in qofku wehel uu nolosha waayaheeda ka dugsado helo. Ninku haddii aanu helin gabadh ay iska garaabsadaan dhibta gabadanada habeen iyo gufaacada maalineed, waa waxbayahay. Si kasta oo uu indheer-garad iyo garaad badane ninku u sheegto, ka maarmi maayo marnaba marwo tabantaabisa, taakulaysa oo tubta uu doonayo kula hagaagta. Intaasuu inno farshaxameeyay abwaan Hadraawi.

Waxa ka mid ahaa tuducyadiisii:

"Gaadaha habeenkii

Kelidaa galgalashiyo

Ged-geddoonka dhalisoo

Adigiyo go´aagaa

Hadba dhinac u guuroo

Barkintaad gabbood iyo

Gaashaan ka dhigataa

Haddaan guud haldhaaley

Kolba gacan la saareyn

Illayn gogoshu wehel ma leh

Kuma galo adduunyada

Ninna goonni-socodkoo

Marwo garasho dheer baa

Ninka raga u gudinoo

Iyadaa guddoonkiyo

Gadh-hayaa naftaadiyo

Gaadiidka reerkiyo

Gurgurshaaga noqotoo

Arrin kula gorfaysee

Haddaan gaari kula jirin

Illayn noloshu guul ma leh".

Intaa marka uu inna dhaadsiiyo, waxa uu u dhaafayaa inuu inna xasuusiyo muhiimadda guurka gabdhaha aad dal iyo diin wadaagtaan leeyahay. Si diinta, dhaqanka, afka iyo tafiirteennu u ilaashanto, waa in aynu guur ka doonnaa gabdhaheenna bilcan ee gobta ah.

Waxa uu yidhi isaga oo intaa ku xarragoonaya:

"Gocashada xanuunka leh

Waxaan uga gol leeyahay

Go'i waa barbaareey

Haddaad gabar caddaaniyo

Dhulka gaalo keentaan

Midaan kuu garaabayn

Dhibta kaa gargaarayn

Xilka kaala gubanayn

Gacal haddaad ka dhigataan

Guumays shisheeyaa

Haddaad gacanta qabataan

Hablaheenu guur iyo

Geyaan yay ka sugayaan!"

Intaa waxa xiga, in uu innoo muujiyo gaarnimada iyo soocnimada hablaheenna Gabdho aan gaajadu karin oo adkaysi badan, haddii ay kartana aan laga garan. Waa hablo dulqaad leh oo dabcigoodu gaar la yahay qurux, qaayo iyo qiime aan dhiggood lahayn.

Waxa uu yidhi - رحمه الله

"Gocashada xanuunka leh

Waxaan uga gol leeyahay

Go'i waa barbaareey

Gobi waxay ku dhaqantaa

Garab waxay ka dhigataa

Gallad waxay ku dheeftaa

Samo waxay ku gaadhaa

Gololadda haweenkee

Hiddaheena gaarka ah

Hablihii gabowgiyo

Geerida ku sugi jiray

Hablihii garayskiyo

Xidhan jiray guntiinada

Hablihii gu' iyo dayr

Sida baarqab golongolay

Dhexda xadhig ku goyn jiray

Hablihii garaaraha

Gaatan-socodka laafyaha

Sida gorayga ciideed

Gelbin jiray tallaabada

Hablihii gun iyo baar

Isha gacalo-eegtaa

Gama' aanay ledi jirin

Hablihii guhaadiyo

Qarsan jiray gaf mooyee

Hadalkoodu gaabnaa

Hablihii talada guunkiyo

Gunti jirey xishoodkee

Hadday gaajo liitaan

Ammay godolo soomaan

Cidi aanay garan jirine

Hablihii gamaan faras

Iyo geela ugubka ah

Guurdoon ka bixin jiray

Hablihii Gargaariyo

Guuleed ku curan jiray

Hablihii wax gali jiray

Hablihii wax goyn jiray

Hablihii wax gudi jiray

Goldaloolo iyo ceeb

Hablihii ka guban jiray".

Halkan waxa ku jirta sida oo kale, in yar oo innoo tibaaxaysa dhawrsoonida iyo iin-la'aanta haweenka Soomaaliyeed caanka ku yihiin. Waa gabdho Ilaahay u dhaliyay xishood aan gankood helin. Waa gobannimo Alle abuuray oo ku xadgudbiddiisu gunnimo weyn tahay.

"Hablahaan gankoodiyo

Hilibkooda gadi jirin

Haddii aad gujeysaan

Guulguul ku leysaan

Godol qudha ku moodaan

Gabal kooda dumisaan

Hadba tooda goosha ah

Ganacdeeda jabisaan

Dadku gabanaa xooriyo

Garracyaaley yidhaahdaan

Inagoo gumowniyo

Dhaqan guurey weeyee.."

Waxa intan la sii socota, xadiis uu Rasuulka ka soo minguurinayo oo u dhigan in nin walba waxa uu dhigtaa dhito u taalla ay tahay.

Isagoo yidhi:

"Godob aabbe falaybaa

Ubadkiisa gocondhiyo

Gumarshiga ku noqotoo

Gabi dheer ku dumisee

Ninka inan ma geyda ah

Golqaniin ku maalee

Guraac kaga danaystow

Waxaad gaaxsaneysiyo

Gashigaad cuneysiyo

Xumahaad galeysaa

Ruuxay ka go'an tahay

Gabadhaada weeyoo

Gafka aad falaysiyo

Waxaad geysaneysaa

Galab kale ka sheekayn"!

Bal u fiirso oo - waa dardaarane - sida uu innoo faray ilaalinta gabdhaha innala dhashay iyo kuwa innoo dhixi doonaba. Waa gooddi iyo digniin innaga reebaysa inaynu dagno oo gurrac kaga danaysanno gabadh dhalashadeenna leh.

Gunaanadka iyo gabagabada tixdu, waa ammaan iyo sifayn. Waa guntin hadiyad ah oo ka mid ah hadiyadaha uu Hadraawi haweenka u gaar yeelay. Waa abwaannada ugu mudan ee abaalka haweenka hibadooda ugu celiyay baan odhan karaa. Waxa uu ku sifaynayaa in gabdhaha Soomaaliyeed hiilka ragga leeyihiin, quruxdoodu wada mase tahay oo aan dhiggood arlada saarnayn.

Waxa uu ku soo afmeeray:

"Afartaa garaariyo

Gaashooyin mariyee

Waxaa iga gunaanada

Gabigeed adduunyada

Gobol-gobol u qaadoo

Hablo weerar geli kara

Hablo geela dhicin kara

Hablo geesi dili kara

Gobonimana hanan kara

Hablo talada goyn kara

Garta madal ka niqi kara

Garashana isaga mida

Quruxdana ka wada gob ah

Geesteenna mooyee

Geyi kale ma joogaan"!

Sooyaal aad sinaba u duugoobayn dheh.

Intii aan safarkaas ku jiray, waxa aan bartay dhowr arrimood oo ku saabsan sida akhrisku dhab ahaantii u shaqeeyo.

Halkan waxa aan kugula wadaagayaa, afar talo oo kaa dhigi doona akhriste ka wanaagsan kii aad ahayd markii hore.

Tan koowaad; cadaadi—si fiican ula falgal buugagga. Kala bixi dhabarka buugga haddii loo baahdo. Hoosta ka xarriiq meelaha muhiimka ah. Wax ku qor geesaha bogagga.

Buuggu ma aha shay qaali ah oo la ilaaliyo. Waa aalad lagu fikiro. Hadba inta aad si firfircoon ula falgasho, ayay sii badanaysaa waxa aad xasuusanayso.

Talada labaad; Baro sida loo joojiyo buugga aan ku anfacin. Haddii buuggu aanu ku soo jiidanayn, jooji akhriskiisa. Mas'uuliyadi kaama saarna adiga inaad naftaada ku khasabto. Mas'uuliyaddu waxa ay saaran tahay qoraaga, inuu xiisahaaga ilaaliyo.

Midda saddexaad; Dhiso "maskax labaad". Hal meel ku kaydi qoraalladaada iyo meelaha aad calaamadisay. Waxay noqon kartaa Notion, Google Docs, ama nidaam kasta oo aad ku kalsoon tahay. Soo guuri qoraallada note-ka, kuna dar wixii aad gacanta ku qortay. Mustaqbalka, fikradahaas waxay kuu noqonayaan kayd aad mar kasta dib ugu laaban karto.

Talada afraad; Noqo akhriste leh aqoon qoto dheer oo aqoon ballaadhan (T-shaped reader). Si qoto dheer uga baro akhriska xirfadda ama cilmigaaga. Isla markaana si ballaadhan uga akhri culuumta kale sida cilmi-nafsiga, farshaxanka, taariikhda, suugaanta, xataa maadda.

Qoto dheeraan aan ballaadhhnayn waxa ay xaddiddaa aragtidaada; ballaadhnaan aan qoto dheeraan lahaynna, waxa ay daciifisaa aqoontaada. Ujeeddadu waa in aad labadaba yeelato.

Haddii aad dhaqangeliso afartan qodob, kama dhignaan doonto oo keliya in aad buugag badan akhrin doonto, balse waxa aad sidoo kale si fiican u xasuusan doontaa waxa aad akhriday.

— Waxa qoray: Daniel Pink.

— Turjumaad: Cabdiraxmaan Xaashi.

Waa maxay riyada aad adduunka ka leedahay?! Su’aashu waa tan. Waa midda sidaa u qayaxan, una miisaanka culus. Waa su’aal adag, saw ma aha! Aniga oo arkaya sida ay u adagtahay, ayaan haddana isku qaaday. Maadaama oo cidda i weydiisay ay tahay naftayda, cidda jawaabta laga sugayaana ay isla iyada uun tahay. Riyo, marka la yidhaahdo, waxa laga yaabaa in ay hortaada ku soo faylaan arrimo fara badan oo si ama si kale niyadda aad uga gacloonayso. Waxa agtaada isa soo xoominaya, wax walba oo aad yaraannimo ku soo dhaadday in ay yihiin wax guusha lagu halbeego. Waxa soo dhinac istaagaya, wax walba oo waaya’aragnimada noloshu ku soo bartay. Xoolo, magac, mansab, iyo isku darkooda. Intaasaa iyagaa oo isa soo barbar taagan ku soo eegaya, ama iyagoo kala taggan bartan ka soo muuqda.

Waxa aan meesha soo dhigtay sawir tilmaamaya lacag badan. Waxa i ag taaltaalla hanti aan qiyaas lahayn, oo sidii caleemo geed ka soo daatay is kor rasaysan. Waxa shandadaha ka buuxda, in kale oo aad mooddo sida ay u habaysantahay in qof si fiican safar ugu diyaarsani laadlaadsanayo. Maalqabeennimo aan cid loodinaysaa jirin. Farxad ka timid farriqidda xoolaha aan xisaab badani ka danbayn doonin. Raynrayn ka dhalatay, niyaddan mabsuudka ku ah in wax walba oo ay gaclooto ay guunyadan gacanteeda ku jirtaa u goonayso. Waxa dhinac yaalla, sawir iyo hummaag sida aqoon ciiddaa iyo camaarkaas ka badan. Cilmi aad is odhanayso cid kaa sidataa ma jirto, ayaa la iigu deeqay. Waxa la ii dabafadhiistaa, cilmiyada carro-edeg kala wada. Waxa aan, sidii boqor kibir badan ka dhex santaagayaa mahwi shir ah oo madaxyaweyntii oo idili ku dhantahay.

Waxa dheegga kale yaalla, sawir aan kuwaas hore waxba ka laalaadin. Waxa uu hillaadinayaa maamuus aan ku helay mansab iyo kaalin aan ku magacaabanahay. Waxa iga soo fula amarro aan loo noqonnin haddii aan jaro. Waxa aan majaraha u hayaa masiir ummadeed. Ummad ammaano culus guudka iga saartay. Waxa qalinkaygu saxeexo, ma qabtaan dhaayo ka qaloodaa. Sidii roob iyo raxmad Eebbuhu soo shubo oo muddo loo harraaddaanaa, ayaa araggayga loo abshiraystaa. Waayeel in badan soo talinayay, xaajooyin badanna u joogay, ama wadaad xalaal-miiradnimo ku caan ah oo darka aqoonta dadweynaha wadaamo waafi ah uga daraya sidoodii, baa warkayga laysugu bishaareeyaa, looguna dhegraariciyaa.

Saddexdaas xaaladood ee aan sida isku midka ah u sawirtay, waxa ay haystaan kansho isku mid ah oo ay ku dhici karaan. Waa saddex natiijo oo saadaal isleeg ku rumoobi kara. Waxa aan markaas dib isu su’aalay, miyaanay jirin wax intaas ka weyn oo aad rumayn kartaa? Ma intaas uun baa guusha aad filanaysaa? Waxa aan si uun u dareemayay in ay jirto libin ka gudaballaadhan intan oo aan xaqiijin karaa.

Waxa i soo riixayay, dareen ii sheegayay in aan guusha dhabta ah ee noloshan laga haaban karaa intan uun ahayn. Waxa aan hibanayay, farxadda xaqiiqada ah ee qof ku faani karo iyo deggenaanshiyaha nafsadeed ee aan abdaynayaa in ay intan ka ballaadhanyihiin. Waan ogaa, in su’aashan isweydiinteedu igu soo faruuri doonto baddan aan kala joogsiga lahayn. Waan se u badheedhay!

Si kastaba, waxa aan garwaaqsaday, in aan si dhab ah isu dultaago su’aashan aan dhinacyada kale la aaday. Waxa aan isku qanciyay in aan si dhab-abbaarnimo leh u wajaho weydiintan miisaanka leh. Asalkaba, qofka waxa sameeya waayihii kala geddisnaa ee uu soo maray. Maalmihii uu soo noolaaday iyo marxaladihii uu u soo joogay, waxa ay qaybta ugu weyn ka qaataan adduun-araggiisa iyo waxa ka muuqanaya noloshiisa. Qofka kuu muuqda ee aad ficilladiisa u bogayso ama aad ka biyadiidaysaa, ammaanta ama eedda isagu ma laha, ama, ugu yaraan, keli kuma aha. Korniinkiisii, kaalingalnimadii iyo kacaannimadiiba, waa ay sameeyeen qofkan. Duunkiisa hoose iyo damiirkiisa, waxa ku daabacan far waaweyn oo ay reebeen xasuuso doocaan ka macaanaa ama dacar ka qadhaadhaa.

Qoysku, weligayba waa uu igu weynaa. ‘Nin-reereed’ in aan noqon doono, ma hubine, waan doonayay. Mar haddaan, caawa, nafta uga fadhiyo su’aal ah ‘Riyadeeda’ waxa ay soo baadhay duunka hoose ee qalbiga. Barta ay ka soo dhurto dareennada qotada dheer ee loo sii odoroso timaaddada iyo aayaha ku lammaan Si dhab ah marka ay naftu uga jawaabayso ‘Riyadaadu waa maxay’, waxa ay ku jawaabaysaa, riyadaydu, waa reer weyn oo dhisan. Waa qoys ballaadhan, oo haddana isku xidhan. Waa qoys, xataa haddii uu ka koobanyahay xubno kooban, xubnahaasi is xaal waraystaan, is dareemaan, isuna tirsanyihiin. Qof kasta oo qoyska ka tirsani, reer uu ka dhex yahay qof muhiim ah oo aan ku cidloonnin, kuna ciishoonnin guriga dhexdiisa. Riyadaydu, waa noqoshada ‘family man’ lagu soo hirto, kaas oo marka uu albaabka soo garaaco aan la kala dhuummanine, loo kala dheereeyo laabgelintiisa. Sidaas ayay naftii tidhi. Taas ayaa riyo u ah.

“Haddaad riyayahay, rumoobi lahayd!”

Sidaas oo ay tahay, waxa laga yaabaa in aad maanka ku hayso in aan weli la gaadhin wakhtigii saxda ahaa ee aad bilaabi lahayd. Waxa ay u badantahay, in aad isleedahay la eego goor munaasib ah iyo goob ku habboon. Sida ay u badantahay, waxa aad maskaxda ku haysaa la sug cid kula dhaqaajisa, isla markaana kula higelisa riyada weyn ee habeen walba hurdada badh kaa qaadda. Way dhacdaa, wayna dhici kartaa, in aad gooro badan nafta kula faqday in aad u baahantahay caawimo aan la garanayn meel ay ka soo socoto iyo kaalmo aanay jirin cid hubta in ay iman doonto. Maalin soo socota oo sida qiyaamaha loo sugayo iyo mucjiso cir ka soo dhac ah.

Aan kuu sheego haddaba, ma jirto 'goor munaasib ah'. Ma jirto maalin aynu sii calaamadsan karno, taas oo aynu ku sii shaanbadayn karno in ay tahay wakhtiga ugu habboon. Codka gudaheenna ka soo baxayaa, waxa uu innoo sheegayaa, in aynaan weli u diyaarsanayn hawlgalkaas sidaas oo dhan u weyn. Laakiin se, waxa dhici karta, in aynaan nafteenna u diyaarin in ay ka fikirto in ay qaban karto hawl sidaas u muhiim ah, una gudo weyn. Waxa dhici karta in aynu isku xeernay dad dib innoo jiidaya, oo mar walba innagu haynaya bartaas aynu joogno. Waxa suurtagal ah, in aynu si aynaan dareensanayn ugu dhex gama'nay 'aagga raaxada', ka dibna illownay in sababtii aynu hurdadaba u galnay ay ahayd in aynu hawsha weyn ee inna sugaysa ugu yar nasanno.

Suurtagalnimdu, waxa ay leedahay kun albaab, balse qofka sugaya 'goor ku habbooni' waxa uu arkaa uun hal albaab oo ay hareereeyeen qodxo iyo caqabado ciiddaas leeg. Waxa u muuqda, boqollwyda ugu yar ee ay ku suurtageli karto. Waxa u muuqda, raadka weyn ee fashilkiisu yeelan doono, waxaana, middaas bedelkeeda ka qarsoon, in natiijadu noqon doonto laba uun midkood: guul ama barasho. Guul ku waarta baalsha taariilhda ee aan waxba illoobin. Guul tusaale u noqota kumannaanka soo mari doona radka aad ka tagto. Ama, hadday taasi dhicisowdo, barasho. Barasho laga faa'iido habab cusub oo loo guulaysto. Habab iyo qaaciidooyin aan la heli karin haddii aan la fashilmin ama aan marnaba la guuldarraysan.

Waxa aad maanka ku haysaa, in aan dadka aynu bidayno in ay lib gaadheen dhammidood wada helin kansho ku habboon, balse ay abuureen jaaniska. Kala dhinnaanshuhu ma aha wax dunida inta cid gaar ah ku geegan uun ka muuqata, balse waa dabci uu Abuuruhu soo raaciyay markay dhalatay. Waa daaqad ku wada bannaan uumiyaha oo dhan.

Waxa lagu kala tagaa, ma aha inta kansho ee inna soo mara, balse waa inta fursadood ee aynu si dhab ah uga faa'idaysanno. Baahideenna ugu weyni, waa nolol ka madhan sugidda xilli ku habboon, ee ma aha nolol ka madhan caqabado iyo jilaafooyin. Waxa inna farran, in aynaan sugin 'goorta habboon' ee aynu qorshayno sida aynu ugaga faa'idaysan lahaynn sida ugu habboon.

2. Haddii aad kelinimada badsato, dadka aad taqaanno ayaa yaraan, hase yeeshee, dhibka idin kala gaadhaya ayaa yaraan.

3. Haddii aad akhriska badsato, wax isweydiintaadaa badan, se wacyigaagaa kor u kici.

4. Haddii aad haasaawaha badsato, khibraddaada ayaa badan, se qiimaha aad jacayl dhab ah u hayso ayaa yaraan.

5. Haddii aad shaqada badsato, daalkaaga iyo mashquulkaaga ayaa badan, laakiin se, wakhtiga aad dad kale ka sheekayntooda u heli lahayd baa yaraan doona.

Tusaale ahaan, qoyska. Qoysku waa meesha qofka soomaaliga ah, isaga oo yar, laga soo raaciyo farriinta ad-adkaanshaha iyo qabta.

Lammaanaha is-qaba, waa ka mamnuuc in ay ku dhawaaqaan ereyo muujinaya is-jacaylkooda. Waa ku ceeb in ay yidhaahdaan ‘Waannu isqabnaa’ iyo hadallo la mid ah.

Waxa aad ka maqlaysaa “Waannu wada joognaa”, “Kii aannu wada noolayn” “Carruurta aabbahood”, iyo hadallo la halmaala.

Marka ay ka sheekaynayaan guurkoodii, waxa ay odhanayaan: "Berigii aqalkayaga la dhisay".

Carruurta hortooda in lagu muujiyo wax kalgacal xanbaarsan, waa laga xishoonayaa. La iskuma hor ammaanayo, la iskuma mahadcelinayo... balse indhahooda oo shan ah baa la iscanaanayaa, oo la isu gacanqaadayaa, xataa la isfurayaa.

Bartaasaa lagagala soo dardaarmayaa qofka wax kasta oo naxariis, debecsanaan iyo tudhaale muujinaya.

Waxsaarku ku qaban ogaa”

Maxaa ka run badan labadan meeris?

Waxa cajiib ah sida nooluhu u yihiin indho-ku-garaadle. Waa astaan iyo dabeecad ku abuuran aadanaha in ay kugu qiimeeyaan maalka, mansabka iyo kaalinta aad ku jirto. Qofku marka uu fara madhanyahay, waxa uu u nugulyahay iin kasta oo aadamuhu ka dhinto. Waxa aad hoostagaysaa iinsaan kula mid ah, kaas oo marka wax la bido isla booda, si walba oo uu u yahay maalqabeen xeradiisu buuxdana darsiimadu u xisaabsantahay.

Waxa kale oo qofka aan markaa waxba hayni u banyaallaa, eed iyo aanooyin badan oo midka mooradiisu hadlaysaa uu gaashaan kaga jiro.

Waxa uu sii raaciyay:

“Weedhaadu itaal yaraa.”

Alleylehe, warkaagu waxa uu noqonayaa mid aad u miisaan yar oo aan wax ka soo qaad lahayn. Xikmadaha kaa soo burqanaya waxa ka xoog badanaya xoolo iyo lacag yar oo uu iska soo horraysiiyo mid aan xariir iyo dunnimo kugu gaadhin.

Waa tii lagu heesay:

“Ninkii haya way u hadashaayoo

Waa hoobal hadduu hantaataco.”

Waa taas loo wada sacabbo tumayo midkii wax lagu tuhmayay. Isaga oo aan golaha wax maanka gala ka odhan baa loo sara kacayaa. Ogsoonow oo, cidda loo istaagayaa ma aha isaga, ee waa shilimaadka. Waa mansabka iyo xilka. Sidaa ayaa weedhaada iyo warkaaguna u yahay mid aan cidna la weyneyn, marka uu kaa maqanyahay wixii lagu weyneynayay.

Waxa waliba sii quwaynayaa xaqiiqdaas, baydadka ku xiga ee odhanaya:

“Walaalkaa kolay ku tahay

Baryadu weydaysanaa.”

Waxyaabaha ina nabi Aadan necebyahay ayaa wax weydiintu ka mid tahay. In walba oo uu kuu jiro qofka aad gargaar iyo gacan ka dalabtaa, waa kii dhibsada ee ka dhinta. Caawimada bixinteeda ha lagu kala wanaagsanaado, se waxa laga wada simanyahay in aan qof ku farxaa jirin su’aasha xaggiisa loola qasdo.

“Wax hayntu mar fiicanaa.”

Aad iyo aad. Wanaagsanaa wax hayntu. Weliba, mar qudha ma aha ee mar walba wanaagsanaa. Wanaagsanaa oo wanaagsanaa in aad gacanta ku haysatid wixii aad quudan lahayd. Wanaagsanaa in aad qaraarkaaga iyo go’aankaaga adigu leedahay. Waayo, marka aad quudkaaga masuul ka tahay, waxa aad xor u tahay go’aanka aad qaadanaysid. Waxa aad xor u tahay cidda aad la safanaysid iyo qofka aad u xaglinaysid. Haddii se lagaa arko saaduf iyo madhnaan, waxa aad noqonaysaa qof lagula soo dhiirran karo wax aan damiirku aqbalin. Waxa lagugula soo dhici karaa in lagaa iibsado masiirkaaga.

Waa xaqiiq biyo kama dhibcaan ah hadalkii faylasuuf Hadraawi —AHN — ee dhigayay: "Gunnimada laguu sheegayaaba waa fara madhnaanta."

Inta aad xarrago beelayso, xilo beelayso ee xarakaad beelayso, marka aad xoolo beesho, waxa ka daran oo ka badan inta aad waayayso karaamada aadanuhu xisaabsado ee agtiisa ka ah xaynka kuu buuxa iyo xerada gingiman.

-> Saaxiib, xil culus baad i saartaye, laba talo ayaan ku siin lahaaa:

:- Waa tan koowaad e, saaxiib, dhibkaaga dadka ha la dhexgalin. Ka dhowrso in aad iimahaaga la doonato in ay kuu buuxiyaan asaaggaagu. Dunidan wada mashaqada ah, qof waliba mushkilad isaga u gaar ah buu la tacaalayaa. Ha la doonanin qof tiisiiba cuslaysay tu aanu xammili karin. Keliya tus inta aad ismuuq aragtaan weji dhoollacaddayn leh iyo deggenaan. Markaad ku noqoto meeshq dhibtaasi kuu taal, bartaa ka calaacal, ka barooro oo si walba ku yeel; balse ka gaws-qabso wixii aan dhibtaa waxba kaaga tarayn.

Hadda ha ii fahmin, saaxiib, in aan ku leeyahay iscabbudhi oo cidna ha la wadaagin wqxa ku luraya. Cid aad ku nafisto, kula talisa oo kuu niuad qqboojisa waad u baahantahay. Laakiin se, taladaydu waxa ay daarrantahay uun, ha noqon mid marka la arkaba, lagu soo xasuusto baahi iyo bayhoof. Ha noqon qof ku kallifa dadka in ay kula ooyaan, iyaga oo iyaguba dhibaatodii qosol ku qarinaya!

Meel walba ku noolow meeqaamkeeda saaxiib.

:- Waa ta labaad e, ha isku dhextuurin wax aan dani kuugu jirin. Ha kala xigsan laba kooxood oo aanad midna nafci ku qabin. Dagaal jinsiyeedka (rag iyo dumar) macne la'aanta ah, siyaasiyiinta isbursanaya, iyo laba qolo oo dano iyaga ku kooban isku qardoofay ha ku aakhira seegin. Siyaasiga taageer oo ku taageer intuu bulshadaada u qabtay, balse ha ula ordin in aad isku jufo tihiin, in uu gaar kuu naasnuujiyo iyo ku xumayn mid kale toona. Dadka sax, oo wax u sheeg intii karaankaaga ah. Ka aragti dhiibo wixii aad u atagto in lagaaga maarmi waayay, kuna suntanow barta saxdu taallo goor kasta; hase ahaatee, ha noqonnin mid mawjaduhu dhan walba u qaataan oo aan lahayn dhaladnimo gaar ahaaneed iyo qaayasoor qeexa.

Mawjaddaada gaarka ah uun ka soo hadal, saaxiib, xataa haddii aad wax cusub la imanaysid doorkan

Nabad ahow saaxiib.

Dabcan, noocani, wuu ka halis badanyahay, ka faafid badanyahay, kana saamayn culusyahay kii hore. Haddii kaas hore ee qadiimiga ah laysku qabsan jiray hub, ciidan iyo saanad; kan casriga ahi uma baahna waxaas. Waxa la adeegsadaa Awoodda Jimcoon "Soft Power". Manhajka oo la qaso, xiddigo shisheeye oo la abuuro iyo deymo laysku madaxgooyo ayuu wataa. Xaddaaradda ummadi leedahay baa ummad kale lagu qasbaa oo iyada oo aan dareensanayn la qudhqudhsiiyaa.

Badanaa, noocanna, sidii kii hore, ayaa loo tiiriyay reer Galbeedka. Deymaha ay Afrikaanka siiyaan, maamulka maskaxeed ee madaxda ku qabsadaan iyo ku mammanaata nidaamyadooda loo qabo ayaa lagu jaangooyaa. Caawimaadaha ay xilliyada abaaraha keenaan baa qayb ka ah, kabka iyo kaalmaynta doorashooyinka ayaa ka mid ah, xalka ay dad badani kula rooraan marka ay dhexdoodu iskhilaafaan ayaa iyaduna ka mid ah. Mucqaradkeenna iyo muxaafidku in ay iyaga isku la tagaan baa ay kaga kalsoonyihiin cid kasta oo kale.

Hase yeeshee, intan uu kuma eka. Neo-colonialism xagga diinta ah baa jira xataa. Metelan, ma arkaysid wadaad suudh xidhan oo khudbadaynaya. Shaadh iyo surwaal masjid ma ku tukin kartaa? In aad xeer weyn oo salaaddu lahayd jebisay baa la moodayaa. Sababta oo ah toob-Carbeed ma xidhnid!

Surwaal sunnihii waafaqaya oo asturan, saw ma jiro? Ma diintay ka mid tahay in khamiis uun ay ku ansaxayso salaaddu ama imaamnimadu?

Mayee waa aaminaad uun. Waa dhar dhaqan dad kale ahaa oo la innagu socodsiiyay, sida waxbarasho iyo nidaam iyo taariikh dad kale lahaayeenba la innoogu socodsiiyay.

Waxa uu la dhacsanyahay sida uu noolaha Alle abuuray oo dhammi ugu riyaaqsanyahay raxmaddan Eebbe ee beledka maanshaysay. Dadka oo yar iyo weyn faraxsan baa dhan walba ka dhaafayay. Dhirta, oo aanu luuqaddooda fahmayn, balse uu ruxankooda u qaatay mahadnaq baa dharabku dul yaallaa, dhibicuna dusha ka salaaxayaa.

Dadka jidka marayaa, laba laba iyo ka badanba waa ay u wada sheekaysanyaan, iyaga oo jawiga faaqidaya, Allena u shukri naqiisana isxasuusinaya. Isaguse, waxa uu tebayaa qof. Qof aanu beryahan baalasha saarin, se aanu si yar ku hilmaami karin. Ka fogaanshaha ay ka dheertahay aawadeed, waxa uu dhegaha u raaricinayaa heestii ahayd:

"Qof kaa dhoofoo aan iman

Dhibaatuu leeyahee

Wakhtigu wuu dheeryahoo

Dhulkuna wuu kala fogyee..."

Rabbi buu si dhab ah uga durraamanayaa in uu u soo nabadceliyo, isaga oo ku niyadsan in haddii la noolaado, dib loo midoobi doono. Niyadda ayaa u degaysa marka uu codka fanaanadda ka helo jawaabta su 'aal uu isweydiinayay oo ahayd: Sidee isku sii sabtaan inta aad kala maqantihiin? Waa tan leh:

"Dhanbaallada soo diroo

Dhegaha uun igala soco."

***

🌷):

:::::::::::

Maqaalkan yar waxa aan qoray dhammadkii Ramadan, 20-kii Abriil, 2023; si kedis ah ayaan uga dhex helay kaydka.

****

Ramadaantii way idlaatay. Habeenkii u danbeeyay horraantiisii baan maqaalkan qorayaa. Dibadda haddaad guriga uga baxdo, waxaad la kulmaysaa wadaad masjidka ka soo baxay oo taraawiixdii soo macasalaameeyay, gabadh suxuur laalaadinaysa oo ku faraxsan in ay habeenkii u danbeeyay soo gaadhay, kuray timajaraha ku ordaya iyo hooyo laba ubad ah daadahaynaysa oo malaha maanta u heshay wax ay hu' ay ku iitaan u soo siiso.

Sida caadada ah, dadka, si guud, dareen farxadeed baa laabtooda deggen ayaamahan oo kale. Mashquul badan baa suuqa ka jira, meheradaha qaarkood lamaba xidho habeen iyo maalin, darawallada gawaadhida dadweynaha wadaana ma seexdaanba.

Ha yeeshee, anigu miyaan iskaga kaa warramay? May dheh dee. Waxaad mooddaa in aan magaalada sidan looga diyaargaroobayo ka maqanahay. In aanan la soconba halka laysla marayo. In aan kuman mayl u jiro meeshan la isku tahniyadaynayo ee iibku xaammiga yahay. Farxadi iguma yara, weligayna malaha meel fog kamaan doondooninba. Ha yeeshee, si baan u maahsanahay, muudhkaa iga qaldan ma idhaahdaa? May dee. Muudhku ma sidan baa! Si kale aan kuu taabsiiyee, iiddani, iilama mid aha kuwii hore. Sababtu ma aha in aanab dhar soo iibsan, ama aanan bishii Soon cibaadaysan, ama aanan ehelkaygii la joogin, ama eef iyo xanuun i hayo, ee waa ammuur kale.

Waxa aad mooddaa in naftu i leedahay wxa aad u xiistay maalmihii carruurnimada ee aad sii tirin jirtay inta ka hadhay iidka. Wakhtigii aad habeeenkii saddex jeer soo baraarugi jirtay adigoo aan ku kalsoonayn xataa dadkii aad ku ballansataay in ay hiirta ku toosiyaan. Waxa aan dareemayaa in aan u hilloobay ayaamihii aan nafsad ahaan ugu farxi jiray isku soo baxa dadweynaha iyo raynraynta ka muuqata wejiyada ubadka yaryar ee aan ka midka ahay.

Baraha bulshada waxa ka socda lamaan socon. sawir maan soo djigi jirin—ma baan geli jirin— meelo iyo maqaaxiyo la cammiraana iimay bilownayn. Sxaab badan maan lahayn, aqalkan waaxa ugu weyn ee aan ka heli jiray maalmahn oo kale waxa uu ahaa telefishanka heesaha ciidda iyo salaamuhu iska soo daba galaan.

Kanshada aan u heli jiray dibaddu waa ay yarayd, waxaa se badnayd in soo heli jiray shucuur aan imika si yar lagu soo taabi karin aniga oo gelin qudha dhowr jeer booqanaya bartii aan ikhtiyaaraba.

Farxaddii way na soo raacday, balse dareenkii dhabta aha wuxuu ku hadhay carruurnimadii.

Waxa laga yaabaa in aynaan lumin farxaddii, balse aynu luminay habkii aynu u dareemi jirnay. Carruurnimadu ma ahayn oo keliya marxalad, waxay ahayd muraayad nadiif ah oo aan ku arkaynay adduunka—iyadoo aan lahayn culays, isbarbardhig, ama xisaab nololeed. Maanta, waxa aynu haynaa wax badan oo aynu markaas haysan jirin, balse waxa laga yaabaa in aynu waynay sida aynu ugu farxi jirnay wax yar.

Iidda maanta, waxa laga yaabaa in ay tahay mid ka buuq badan, ka iftiin badan, kana mashquul badan kuwii hore, balse qalbigu waxa uu weli raadinayaa aaminnimadii iyo sahalnimadii farxadda ee uu hore u yaqaanay.

Waxaa laga yaabaa in farxadda dhabta ahi aanay ahayn wax dibadda laga soo iibsan karo, ee ay tahay wax dib loo xasuusan karo, dibna loo nooleyn karo—haddii aynu ogolaano in aynu mar kale si fudud u faraxno.

Aan idhaahdo, waa hilow qotodheer oo aan ka guurayn maskaxda (Nostalgia).

:::::::::::

Maqaalkan yar waxa aan qoray dhammadkii Ramadan, 20-kii Abriil, 2023; si kedis ah ayaan uga dhex helay kaydka.

****

Ramadaantii way idlaatay. Habeenkii u danbeeyay horraantiisii baan maqaalkan qorayaa. Dibadda haddaad guriga uga baxdo, waxaad la kulmaysaa wadaad masjidka ka soo baxay oo taraawiixdii soo macasalaameeyay, gabadh suxuur laalaadinaysa oo ku faraxsan in ay habeenkii u danbeeyay soo gaadhay, kuray timajaraha ku ordaya iyo hooyo laba ubad ah daadahaynaysa oo malaha maanta u heshay wax ay hu' ay ku iitaan u soo siiso.

Sida caadada ah, dadka, si guud, dareen farxadeed baa laabtooda deggen ayaamahan oo kale. Mashquul badan baa suuqa ka jira, meheradaha qaarkood lamaba xidho habeen iyo maalin, darawallada gawaadhida dadweynaha wadaana ma seexdaanba.

Ha yeeshee, anigu miyaan iskaga kaa warramay? May dheh dee. Waxaad mooddaa in aan magaalada sidan looga diyaargaroobayo ka maqanahay. In aanan la soconba halka laysla marayo. In aan kuman mayl u jiro meeshan la isku tahniyadaynayo ee iibku xaammiga yahay. Farxadi iguma yara, weligayna malaha meel fog kamaan doondooninba. Ha yeeshee, si baan u maahsanahay, muudhkaa iga qaldan ma idhaahdaa? May dee. Muudhku ma sidan baa! Si kale aan kuu taabsiiyee, iiddani, iilama mid aha kuwii hore. Sababtu ma aha in aanab dhar soo iibsan, ama aanan bishii Soon cibaadaysan, ama aanan ehelkaygii la joogin, ama eef iyo xanuun i hayo, ee waa ammuur kale.

Waxa aad mooddaa in naftu i leedahay wxa aad u xiistay maalmihii carruurnimada ee aad sii tirin jirtay inta ka hadhay iidka. Wakhtigii aad habeeenkii saddex jeer soo baraarugi jirtay adigoo aan ku kalsoonayn xataa dadkii aad ku ballansataay in ay hiirta ku toosiyaan. Waxa aan dareemayaa in aan u hilloobay ayaamihii aan nafsad ahaan ugu farxi jiray isku soo baxa dadweynaha iyo raynraynta ka muuqata wejiyada ubadka yaryar ee aan ka midka ahay.

Baraha bulshada waxa ka socda lamaan socon. sawir maan soo djigi jirin—ma baan geli jirin— meelo iyo maqaaxiyo la cammiraana iimay bilownayn. Sxaab badan maan lahayn, aqalkan waaxa ugu weyn ee aan ka heli jiray maalmahn oo kale waxa uu ahaa telefishanka heesaha ciidda iyo salaamuhu iska soo daba galaan.

Kanshada aan u heli jiray dibaddu waa ay yarayd, waxaa se badnayd in soo heli jiray shucuur aan imika si yar lagu soo taabi karin aniga oo gelin qudha dhowr jeer booqanaya bartii aan ikhtiyaaraba.

Farxaddii way na soo raacday, balse dareenkii dhabta aha wuxuu ku hadhay carruurnimadii.

Waxa laga yaabaa in aynaan lumin farxaddii, balse aynu luminay habkii aynu u dareemi jirnay. Carruurnimadu ma ahayn oo keliya marxalad, waxay ahayd muraayad nadiif ah oo aan ku arkaynay adduunka—iyadoo aan lahayn culays, isbarbardhig, ama xisaab nololeed. Maanta, waxa aynu haynaa wax badan oo aynu markaas haysan jirin, balse waxa laga yaabaa in aynu waynay sida aynu ugu farxi jirnay wax yar.

Iidda maanta, waxa laga yaabaa in ay tahay mid ka buuq badan, ka iftiin badan, kana mashquul badan kuwii hore, balse qalbigu waxa uu weli raadinayaa aaminnimadii iyo sahalnimadii farxadda ee uu hore u yaqaanay.

Waxaa laga yaabaa in farxadda dhabta ahi aanay ahayn wax dibadda laga soo iibsan karo, ee ay tahay wax dib loo xasuusan karo, dibna loo nooleyn karo—haddii aynu ogolaano in aynu mar kale si fudud u faraxno.

Aan idhaahdo, waa hilow qotodheer oo aan ka guurayn maskaxda (Nostalgia).

Waxa aan la falgalay jabaqda ‘jaqafjaqafta’ ah ee ka yeedhaysa kabaha aan illanahay, oo markan aan ahayn kuwii aan boodhka iyo siigada ka dhowri jiray, balse ah kuwo aan keliya danxidhay oo aanan xarrago-xidhan.

Cirku waa saafi aan wax daruur ah lagu ogayn. Haddii laga tegi waayo, waxa ku daadsan xaydh-riyaad teelteel ah oo sida salliga u goglan inta aad arki karayso. Waa sababta dayaxa afar iyo tobnaadka caawa ku tirsani, arlada guudkeeda nuurka u soo gaadhsiinayo isaga oo la soo yara badhxay. Waxa hortayda yaacyaacaya, dhallaan u oomman dhadhanka dheesha macaan ee ay hadba dhan ula dheelmanayaan. Sida baraad-la’aanta ah ee ay hadba isu baacsanayaan, waxa ay i xasuusinaysaa, maahmaahdii hooyaday caadada u lahayd markay aragto ficil carruurnimo ama fikir barbaarnimo oo aan meel fog laga doonin ee ahayd: “Adduunba yaa carruur uun ka ahaada.” Waa tabtii. Iyaga uma bilowna fadqalallada iyo fitnooyinka uunka kala gaadhay. Waxa ay keliya u tooghayaan dheesha ay u arkaan waxa qudha ee macnaha leh ee ifka dulyaal.

Waxa aan socod dheer ka dib fadhiistay, goob shaaha iyo bunka laga fiiqsado oo uumiye badan isu keentay. Waa markii koowaad ee aan deggenaantii socodkayga ka tanaasulay si aan tamar waxoogaa ah ugu darsado kaydka, horena ugu sii wato lugtaydii. Meheradda waxa fadhiya dad kala wada jaad ah, kala dano ah oo kala wada da’ ah. Waxa ay badidoodu u fadhiyaan koox-koox. Waxa aad markaba dusha ka garanaysaa, in inta wada fadhidaba wax isu keenay. Waxa iga yaabisay, sida dadka, da’ walba oo ay marayaan ay ula noolyihiin duruuf iyaga la gu’ ah. Dhallaannimadaada, waxa ugu muhiimsan ee aad daydaydaa waa in aad dibadda u raacdo qofka dukaanka u socda, markaad soo dheelmanaysaanna uu kuu soo gado buskudkaad jeclayd. Marka barbaarnimo la gaadho, banooniga shaaracyada cadcad la eryadaa, waa balwadda ugu weyn ee kuray walba. Dhallinyaranimada, waxa weheliya malaha doorashooyin intii hore ka yar faalalsan. La gadhaynta asxaabta, gadhka markaa soo fiilay oo la xiirxiiro iyo la hadalka gabdhaha ayaa lagu shuqlanyahay. Guur-galka wixii loo gaadho, masuuliyadaha tirabeelka ah ayaa booskii madadaalada iyo meelo-fadhiga gala. Masruuf iyo soo dhicintii maa madaxa loo ritaa. Meesha hadba shilimaadku kaa soo galayaan, waa mabda’aaga ugu mudan. Duqaytinnimadu, dano kale ayay la soo shirtagtaa. Jaangoynta danta reerka iyo u madax-noqoshada jilibku, waa wax aan odayna moogganayn. Mag baa innagu baaqatay, xeer baa innooga meel yaalla, iyo maxaa laga yeelayaa ninkaanay u muuqan baa maalin walba laysku maskax-dhaafayaa.

Hadda garo oo, idilkood, ninna uma qabo in isaga laga masuuliyad culusyahay. “Nin walba, qummanihiisa ayaa qoorta loo sudhay”, waa maahmaah aad u murtiyaysan. ‘Qummanahan’ la sheegayaa, waa wixii aayadda 13aad ee suuradda 17aad ee Qur’aanku innoo sheegtay. Waa qalad-ka-dheeraanshihii, quud-raadsigii, qaraabo-dhexgalkii iyo qawlaysigii.

Waa sidan aan, anigu, caawa, hareer walba oo aan dayo ugu arkayo: dhallin gool baa la dhaliyay la mirqaansan, gadh-madoobe mid uu in uu dhaamo bidayo shaqo ka dalbaya, duq tusbaxa rogaya, gacanta kalena ugu tannaagoonaya mid uu dayac ku caayayo oo uu abti ugu toosanyahay. Dusha iyo daahirka, ayay mid walba kaga taallaa duruuftiisu.

Haba danseegee, waa yaryahay nin aan dareensanayn masuuliyadda dusha u saaran. Xaqiiqada yaabka iyo qadhaadhka huwan baa se ah, in qaar badan oo rejo sugayaa hungoobi doonaan. In kuwo badan oo quustay, mar kale qosli doonaan. Waxa la hubaa, in qolal badan oo qaabdarani, dib ka qurxoonaan doonaan. Qaaddirka ayaa arrimaha rogroga e, isagaa mudan in loo qayshado. Isaga uun baana, mar walba, mudan in qalbiga lagu hayo oo aan xuskiisa afka laga qaadin.

Sidii roon.

Ka soo-qaad yar oo aad meesha soo dhigato in

waxaas aad filaysaa ku seegi karaan, ayaa kaaga filan in aad iska ilaaliso kediso aanad diyaar u ahayn. Haddii aad qorshe wanaagsan dejisato, qorshe kasta oo aynu degnaa ma aha mid guul innoo horseeda. Waxa soo bixi kara caqabado aynaan xisaabta ku darsan. Hadalkani waxa kale oo uu dabbaqayaa wax kasta oo aad u aragto suurtagalnimada in uu ka fogyahay (waxyaabaha aad rajaynayso sida aad ugu darsanayso xisaabta suurtagalnimo ah in ay ku seegaan ayaa ay muhiim u tahay in aad waxyaabaha aad suurtagal la’aanta u aragto ugu samayso iyagana nisbo kooban oo ah in ay dhici karaan).

Anigu waxa aan badanaa dejiyaa qorshe isku

dheellitiran mawduuc kasta oo aan qorshaynayaba, kaas oo aan ugu sii talogalo ka guulgaadhid iyo fashilba. Nisbadaas waxa aan ka dhigaa konton boqolkiiba oo ah in uu dhici karo arrinkaasi, iyo konton boqolkiiba oo ah

in uu dhici waayo (50% oo togan iy 50% oo taban), waxaana aan isku dayaa in aan naftayda ku qanciyo sidaas, si aan uga ilaaliyo kediso aanan u sii diyaargaroobin, iyo si aanay ii haleelin quus iyo isdhiibid.

Xaaladdaas waxa uu noqonayaa raadka ay arrinta ii suurtagali waydaa igaga tagtaa mid aad u yar. Haddii ay natiijadu noqoto mid togan, oo aan helo sidii aan doonayayna, waxa aan noqdaa qof aad u faraxsan, waxaana qalbigayga ka buuxsanta raynrayn aad u badan.

Sidaa daraaddeed, isku day in aad isku dheellitirto filashadaada, arrintaasina waxa ay adiga kuugu soo laaban doontaa faa’iido ahaan. Waxa la yidhaahdaa: “Weydii mid wax soo tijaabiyay, halkii aad wax ka weydiin lahayd mid xikmad badan.”

Anna waxa aan qoraalkan qorayaa, aniga oo wax badan soo tijaabiyay oo waaya’arag ah, arrimo fara badanna nolosha iga soo mareen.

– W\Q: Maxamed al-Xasan.

– Turjumaad: Cabdiraxmaan Xaashi.

Ka gadaal, waxa aan meesha soo dhigtay in culayska ugu darani noqon karo midka qoys. Kani run ahaantii wuu ka miisaan culusyahay midkii aqooneed. Qofka hantaaqo ama hurid la'aan qoys la noolina, waa mid ay wax badani ka dhimanyihiin. Muddaan midkanna dultaagnaa oo aan madaxa u ruxayay. Waxa se hal bacaad lagu lisay ka dhigay fikraddanna, rg aannu ollog nahay oo iyagoo ka fog ehelkoodii iyo halkay ku ababeen, haddana aan u aabboyeelin ee furinta hore kaga jira halganka. Markaan arkay niman kumannaan mayl ka durugsan halkii xudduntoodu taallay oo haddana xarbiga nololeed u xusul-duuban had iyo goor, tanna waan ka tanaasulay oo waxay ii dirtay baadhis kale.

Dhaqaale. Ka warran halkan! Saw ma dhib badna? Labadaas horeba miyaanu ka adkayn? Dabcan haa. Marka horeba, waxa adag sida lagu helo meel dhaqaale kaa soo galo. Shaqo. Haddaad heshidna, waa lagu qaybsanayaa. Haddii cid kugu tiirsantahay oo aad qoyskiinna biiliso ama aad u tahay isha keliya ee wax ka soo galaan, waa habeenkii xalay ahaa ee tagay in ay wax kuu dhigmaan. Haddii aad waxbarashadaada ku filnaan lahayd, oo aan cid kale ku rifayn, fiicnaan lahaydaa! Yaase kaa furan weeye su'aashu?!

 Dad badan baa waxay moodaan in haddii aanad weli reerayn oo aad keli tahay, shaqada aad haysaa ku kafayn karto oo ku gaadhsiin karto bartaad u socoto. Balse. 'Kelinimadu', keligeed, ma ka dhigantahay kelinimo? Intaan cid kale kugu soo biirinba, waxa aad la daalaadhacaysaa duruufaha ku gedaaman qoyskiinna ee doonaya in la daboolo. Waxa taas ka sii daran, marka aad dad kale oo, iyaguna, ku tuhmaya u noqoto daaraha ifkooda.

Markay noqoto saddexdaas musharrax, midkan baa aan hadda joogaa. Aaminaaddan baan qabaa haatan. Haddii aan aayaha soo socda wax iga riixin, sidii kuwii hore, waxaan joogi doonaa bartan. Waxbarashadu ku ciirin mayso, haddaanad kaga mashquin bariis-soo dhicin iyo soo taabidda inta yar ee kuwa ku magacqaataa ay kaa shubaan. Qoyskana, waxa ay u badantahay in aydaan isugu imanayn waxyaabaha kale ee ka yasiran, mar haddii aad halkaa kaaftoon kaga jirto. Ka fogaanshaha ehelkaa, kuu taaban mayso si taban mar haddii aad isbixinayso. Inta kale tannaagadooduna, sidaas oo kale, kuguma taagayso wax dhib ah.

Si kasta oo ay ahaataba, adduunkan eedi kama dhammaatee, adkaysi u lahow. U tooghay mar kastaba in ay jiraan cido aad u tahay nalka keliya ee u baxa. Ha rejo dhigin oo ha is dhiibin, waxa suure ah in aad dad badan u tahay muraayad ay ka dhex daawadaan riyooyinkooda'e! Haddaad xataa kun jeer kufto, iyaga dartood u kac kunkaa kunkiisa.

Dedaal karaan ku dhisan iyo dabci dulqaad hagayo ayaa inna farran goor walba.

“Ha saluugun waayaha.”

Marnaba si dhab ah umaan joojin waxbarashada ka dib jaamacadda. Ma aha sababtu in aan ku qasbanaa, balse run ahaantii nolol aan waxbarasho lahayn ma qiyaasi karo. Markii aan qalin-jabiyay, waxaan xusuustaa in uu jiray dareen faaruqnimo ah oo si tartiib ah qalbigaya ugu soo degay. Cutub baa xidhmay, laakiin xiisihii iyo baahida waxbarashadu weli wuu soo jeeday.

Markaas ayaan samaystay meel aan u bixiyay: “Jaamacadda Wax-isbbaridda” ― waa goob gaar ah oo aan si gooni ah wax uga barto, xawaare aniga ii gaar ah, habka iyo siyaasaddanana anigu aan leeyahay. Waxaan ka sameeyaa qorsheyaasha waxbarasho ee bilow ilaa dhammaad ah. Waxaan urursadaa buugaag iyo agab runtii igu dhiirrigeliya, waxaanan raacaa xiisaha meesha uu igu jiheeyo qorshahaasi.

In muddo ah, waxa aan rumaysnaa in aanay muhiim ahayn waddada aan nolosha ku soconno; balse wax-is-bariddu waa in ay mar walba qayb ka noqotaa. Adeerkay baa mar igu yidhi: “Dadka ugu fiican meel kasta waa kuwa diyaar u ah inay wax yar ka sii bartaan maalin kasta, xitaa haddii uu yahay keliya hal fikrad oo fudud.” Wuu saxnaa.

Aniga, waxbarashadu waxa ay iila muuqataa nolosha lafteeda. Marar badan waxa aan sawirtaa sida neerfaha maskaxdu isugu xidhmaan oo “isku shidaan” marka aan wax cusub baranno, waxaanan jecelahay in aan mala'awaalo sida habkaas uu si dhab ah ugu dhici karo isla waqtigaas. Gaar ahaan marka aan arko xidhiidh u dhexeeya laba meelood oo gebi ahaanba kala duwan, sida taariikh iyo farshaxan, ama luuqad iyo tiro-xisaabeed (numerology). Xilliyadaas waxay la mid yihiin “iftiin yar oo gudaha ah”.

Maalmaha soo socda waxa aan diyaariyay ururin agab ah oo aan rabo in aan dhex galo, waxaanan jeclaan lahaa in aan adiga kula wadaago.

Aan idinla wadaago buug muhiim ah oo aad wax ka dheefi doontaan. Waa buugga la yidhaahdo: "Five ideas I took away from The Artist’s Way", ee uu qoray Julia Cameron.

Waxa buuggan la qoray 1992, illaa maantana waa mid ka mid ah buugta loo tixgeliyo kuwa ugu mudan ee ka hadla furista hal-abuurka gudeed, waana mid ka mid ah kuwa aan ka dheefay.

- Qalinkii: Rania Gebagi

- Turjumid: Cabdiraxmaan Xaashi.

Ma cid baa tijaabisay in aan xilliyada kale laga soo guri karin gunta hoose ee qalbiga waxa uu dareemayo?

Anigu hadda, maqaalkan, waxa aan qorayaa duhur dheer oo ay cadceeddu ku guudjoogto badhtamaha arlada, fallaadhaheeduna toos ugu soo dhacayaan ubucda dhulka. Markaa sow ma cadda in aanay hubaal ahayn sheekadaasi?! Kollay waa aaminaad uun, ama, haddaan in yar soo yara dabco, badnaanta uu habeenkii kaga badanyahay dareenka nasiinada ah ee godliya qofka hummaagyadiisa, xasuusihiisana soo faruura.

Haa. Waa aaminaad. Aaminaadduna, sideedaba, mabda' ma aha. Qaaciido lagama kacaan ah ma noqon karto. Qayb bay se ka noqon kartaa mabda'aas oo way xoojiaa. Quruxda, metelan, waxa uu qof waliba ka haystaa fikrad gaar ah. Mid baa quruxda ku qeexa waxa maanka la xidhiidh leh. Mid kalaa, aragtida iyo waxa ishiisu qabtan ugu jiraan booskaas. Waxa la soo helayaa, sidoo kale, mid wixii taabasho iyo dubaaq guud la xidhiidhaa ay u buuxinayaan khaanaddaas. Fikraddaas ayaa aaminaad dhalisa. Aaminaaddaas ayaa mabda'a qaadhaan weyn ku darsata oo qayb weyn ka qaadata si-u-aragga qofku shay ama cid gaar ah ka qabo.

Marka aaminaaddaasi in door ah la falgasho maanka iyo duunka hoose, waxa ay ogaalkeenna la jirkii ama la'aantiisba isugu beddeshaa mabda'eenna ugu weyn. Wax aanu qofkaasi ka tanaasuli karin marnaba. Waa sida ay iga noqotay aaminaaddii aan adiga kaa haystay. Haa. Ka hor is barashadeennii, waxa aan u jeedaa isla hadalkeenii koowaad ka hor, maxaa yeelay intaas horteed anigu waan ku aqaannay. Si fiican waliba!

Waxa laga yaabaa in aad istidhaahdo, sidee buu qof aanad aqoonnin oo aanad ka war haynin kuu baran karaa ama u noqon karaa mid ku yaqaanna?! Gar baad u leedahay in aad isweydiiso, balse gartaa ma aha in aad suurtagalnimadeeda meesha ka saarto. Waa wax dhici kara. Sida ay haddaba u dhacday oo kale.

Dusha waxa aad uga eekayd qof xidhxidhan. Qof aan si fudud loo furfuri karin. Waxa aad dhab ahaan ahayd kelisocod aan badanaa lagu ag arag qof ay la hadlayso ama la socoto. Astaantaasi, waxa laga yaabaa in ay dadka badidooda didiso, balse aniga waa midda i soo dabtay. Waa dareenka i soo jiitay ee docdaada i keenay. Waxa aan ogaa, in hadalyaraanta, asxaabyaraanta iyo socodyaraanta qofku, siiba gabadhu, siyaadiso uun qurux, haybad iyo xikmad. Taasaa keentay in aan qasbadda faduulinnimada kuu furo. Waa tii aan khaanaddaas ka soo dhex helay ereyo furfura albaabbada ganjeelka ah ee aad isku dayrtay. Hadalkaagii koowaad, dhab buu maanka nalkiisa u daaray, qalbigana u godliyay. 

Maalintaa ka gadaal, waxa aad ahayd miqyaaska aan wanaagga oo idil ku dherwreriyo. Waxa aad ahayd, welina tahay, qof aan cd u dhiganta laga soo helayn carro edeg. Diin ku dhaqan leh, dabci xishood huwan, dadnimo aan isqarinayn, iyo dabuubta xigmadda miidhan ah baa aad ku noqotay qofkii aan hore u aqaannay. Halkaas baad isaga eekaateen dookhaygii. Qoftii laabtayda ku noolayd. Waa kobtaa meesha aan kaaga helay qof aan abuurtay oo soconaya. Waa bartaas cutubkii koowaad ee noloshan aadka u cuddooni. Wixii ka danbeeyay oo idil waa dheehashada muuqaas dhalaalka badan ee nolosha ku soo biiray.

Sawirradii qurxoonaa ee aad xasuusaheenna ka kaydisay, qoraalladii mucjisada ahaa ee aad qalinka kaga hadlisay iyo dhiirrigelinahaaga aan kala go'ayn marnaba ee shidaalka ii ah baan wax la siistaa jirin. Waa sooc wax walba oo kugu saabsani. Hab-fikirkaaga, dhaqankaaga, hammigaaga iyo hagoogtaaduba. Waa ma-dhaafaan dhab ahaan astaamaha aad ku darsatay bilicdaada dabiiciga ah. Balwadahaaga aan badhkood kaa bartay, waa waxa kaa bixinaya sharraxaadda ugu muhiimsan. Jawigu, si dabiici ah ayuu isugu rogaa mid aad u qurxoon marka aynu ku haasawno buugagga iyo bunka aad gacanta macaan ku karisay ee aan dhadhamadiisa ku hilmaamo hawl kasta oo adduun! Ruux yaab leh oo cajab qabta ayaad tahay runtii.

Nafuhu way is qaataan. Ruuxuhu way isdarsaan laftoodu, in ka badan ita ay caqliyadeennu is kormeeraan ee is imtixaamaan. Hadday isku waayaan ballankaas ay ku heshiiyeen, iskuma sii habayaamaan sida jidhadh isa sii haysta iyaga oo qalbiyadoodu kala rawaxeen.

Naftu ruuxay, oggolaatay

Ajal mooyee, ma awooddo

In ay aayar, mar agtiisa

Ka irdhowdoo, waa aayad

Eebbe weyne, u asteeyay!

Waa amaarad, ogaysiisa

Dad is qaatay, isma eedo!

Ayaamo badan baan u qalinqaatay sidii aan wax uga odhan lahaa qiimahaaga, way se ii ahaan wayday oo ma helin wax lagu cabbiri karo. Qaamuuska liiska wanaagyada qaybiya ayaan dhowr habeen marti uga ahaa, waa uu se soo qaban waayay. Arooro badan baan maskaxda ka martiyay in ay soo mirto midhaha aan hore looga muudsan macaanka, way se ka biyo dhaceen oo badhax bay ila noqdeen wax waliba!

Waa xaalad layaabkeeda leh, xaaladda aad waydo ereyo aad ku masanuuniso macnaha qofkani uu agtaada ku leeyahay. Waa dhib aan yarayn, in garaadku ducan waayo dabuub lagu shaanbadeeyo aqoonsiga naftu u hurto qof in badan aad abaabulkiisa ku hawllanayd. Waa se wax laga bogsan karo, oo hadda laga nool yahay, mar haddaad is yeelateen noolihii ku xadrayn jiray qalbiga qolalkiisa gaarka ugu kiraysan inta aan loo oggolayn in ay ka baxaan. Waa gallad weyn maantaba, mar haddaad keligaa ku xayaadayso dabaqa ugu sarreeya sarta dheer ee qaabbisha martisharafta milgaynta gaarka ah mudan. Waa qiraal, in aad u qalabto halkan. Waa xaqiiqo biyo-kama-dhibcaan ah, in aan cid kaa mudani marmarayn dhulka korkiisa. Waa wax aan loo noqonayn, in aad inta mar dumar xidhata, mudantooda tahay adigu!

Waxa ugu weyn ee qof kugu weyn lagu weyneeyaa, waa in aad u qirto weynidiisa Waa in aad boos weyn oo waafi ah u hurto qormayntiisa. Waa sida aan qabo in aan kaa yeelay. Dhabtii waa wax aad iga mudnayd. Ku bushaarayso, ma jirto cid kaa sheegan karta booskan. Lama helayo cid damac ka geli karo kobtan. Waa wax aan marnaba dhacayn, in qandaraaskan abadiga ah laga noqdo.

Keliya, ku qorshee halkan wanaagyadii aad astaanta u lahayd ee baadisoocda kuu ahaa. Ku dakee oo ku deg booskan aan cid waliba darmada wadhan karin; waa qalbiga'e. Daah-feyd, oo na tus annaga iyo dunida kale, astaamihii mar-la-aragg ahaa ee aad dheerayd noolaha kale ee ku neefsanaya dunidan ballaadhan.

Haakah! Aan halkaa ku dhigo qalinka.

Ma u malaynaysaa in aan wax u dhigma wanaaggaaga qoray, mise caawa iyo caddada iyo dayaxa soo cillaaman doonaan la sugaa, cadceedda hoosteeda intaasaa ka curataye?!