Từ những buổi đầu hướng dẫn cách dùng Zotero để quản lý tài liệu và trích dẫn; cùng nhau học cách đọc một bài nghiên cứu, tìm khoảng trống, thu thập số liệu, phân tích số liêụ, xây dựng lập luận trong biển data; rồi hết vòng này đến vòng khác sửa bản thảo, đọc đi đọc lại từng đoạn, rà từng lỗi. Có những lúc tưởng như đã xong, nhưng đọc lại vẫn thấy một câu cần viết rõ hơn, một ý cần lập luận chặt hơn, hay một tài liệu cần kiểm tra lại.

Quá trình review cũng là một bài học về sự kiên trì. Chờ đợi, nhận phản biện, có lúc hơi nản khi thấy một danh sách dài những điểm cần sửa 😅, rồi lại ngồi cùng nhau đọc từng comment, cân nhắc, chỉnh sửa và viết response. Cứ thế, bản thảo tốt dần lên sau mỗi vòng review, và người làm nghiên cứu cũng trưởng thành hơn sau mỗi lần sửa.

Nghiên cứu, với mình, cũng là một quá trình học nghề như thế. Các bạn có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ, kiên nhẫn làm từng bước, nhận phản hồi, sửa chữa, rồi lại tiếp tục. Không ai biết làm nghiên cứu ngay từ đầu; ai cũng trưởng thành dần qua chính quá trình ấy.

Vì vậy, nhìn thấy tên học viên của mình trên một bài báo khoa học có lẽ là một trong những niềm vui đặc biệt nhất của nghề dạy học. Không chỉ vì có thêm một publication, mà vì mình được chứng kiến một người học từng bước đi từ học cách làm nghiên cứu đến thực sự tham gia vào một dự án nghiên cứu được công bố.

Chúc mừng em Nga và cảm ơn cô Hằng vì một hành trình cộng tác thật nhiều ý nghĩa. ❤️ Teamwork hiệu quả, nhưng phía sau hai chữ hiệu quả ấy là rất nhiều kiên trì, nhẫn nại, và trách nhiệm.

Nhân tiện cũng chia sẻ với các bạn đang học MA hoặc PhD trong lĩnh vực Applied Linguistics and ELT. The Asian Journal of Applied Linguistics là một tạp chí scopus xịn xò, khá phù hợp để các bạn đọc, tham khảo cách viết và cân nhắc cho những nghiên cứu đầu tiên của mình, đặc biệt với những nghiên cứu gắn với bối cảnh giảng dạy và học ngôn ngữ ở châu Á. Link mình để trong comment.

Hy vọng đây mới chỉ là một trong những dấu mốc đầu tiên trên hành trình nghiên cứu còn dài phía trước. Mà đã gọi là Pathway rồi, quan trọng đâu chỉ là đích đến, mà còn là con đường cùng nhau đi qua.

Còn bài báo viết về cái gì?

Một câu chuyện khá quen thuộc với giáo viên tiếng Anh phổ thông. Khi chương trình hướng tới phát triển năng lực giao tiếp, nhưng kỳ thi tốt nghiệp THPT lại chủ yếu đánh giá đọc hiểu, từ vựng và ngữ pháp, thì giáo viên sẽ làm gì?

Qua phỏng vấn, quan sát lớp học và phân tích tài liệu đánh giá của 6 giáo viên THPT, bọn mình nhận thấy washback không đơn giản là thi gì dạy nấy. Giáo viên chính là người trung gian (teacher mediator), liên tục cân bằng giữa mục tiêu của chương trình và áp lực giúp học sinh đạt kết quả tốt trong kỳ thi.

Một phát hiện đáng suy nghĩ là ngay cả formative assessment cũng có xu hướng trở thành những vòng luyện thi nhỏ, bao gồm chữa đáp án, sửa lỗi, luyện dạng bài và chiến thuật làm bài. Điểm số có thể tốt lên, nhưng liệu năng lực giao tiếp của học sinh cũng tiến bộ tương ứng!!!

Vì vậy, muốn tạo ra positive washback, có lẽ thay đổi đề thi thôi chưa đủ; điều quan trọng là chương trình, cách thi và những gì chúng ta kỳ vọng ở giáo viên, học sinh cần thực sự đi cùng một hướng.

https://caes.hku.hk/ajal/index.php/ajal/index

#Pathway #ResearchJourney #AppliedLinguistics #Teamwork

Pathwaytoresearchsuccess

thiếu tính liên kết?

thiếu sự mạch lạc?

Hay là nhìn cây mà không thấy rừng không?

Nếu bạn say yes, thì bạn không hề cô đơn, và bài viết này dành cho bạn

Đó là văn bản mà mọi phần đều kết nối với tổng thể. Nghe thì có vẻ hiển nhiên, nhưng thực ra đây là điều người viết không dễ đạt được. Một phần cũng là bởi vì tổng thể rất dễ biến mất khỏi tầm nhìn của người viết, đặc biệt với những văn bản dài như kiểu thesis được viết qua nhiều ngày, nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Toàn bộ luận điểm (argument) của bài viết hiếm khi xuất hiện cùng lúc.

Liên kết là lớp kết nối trên bề mặt của văn bản. Đó là việc sử dụng những câu dẫn, những đoạn chuyển ý, những cụm từ báo trước hoặc gợi lại, những đại từ liên kết về danh từ trước đó, hay những câu mở đầu tiếp nối mạch của câu trước. Điều này rất quan trọng vì một văn bản liên kết kém thì khiến việc đọc trở nên vô cùng khó khăn. Nhiều khi chính người viết đọc lại bản mình viết hôm qua đã phải thốt lên, ủa mình đã viết cái gì vậy ta.

Các đoạn văn có thể trôi chảy, mềm mại và nối tiếp nhau đầy tự nhiên. Tuy vậy, văn bản vẫn không thực sự mach lạc, nếu các đoạn trong văn bản ấy không cùng hướng về một trục chung gọi là main argument. Mạch lạc là vấn đề của cấu trúc. Nó liên quan đến việc liệu lập luận có xoay quanh xương sống hay không, có tập trung làm tốt argument tổng của bài hay không?

Xương sống đó giữ toàn bộ văn bản lại với nhau. Trong viết học thuật, xương sống thường là luận điểm trung tâm (main argument) hoặc câu hỏi chính mà bài viết xoay quanh. Trong một bài báo khoa học, luận điểm hoặc câu hỏi ấy thường được nêu rõ ở cuối phần mở đầu.

Bài viết này lập luận điều gì, nó muốn chỉ ra điều gì. Từ đó, mỗi phần của bài viết đều thực hiện một chức năng liên quan đến luận điểm ấy, thiết lập bối cảnh, đưa ra bằng chứng, giải quyết vấn đề, đặt giới hạn cho lập luận hoặc triển khai hệ quả của nó. Một phần không đóng góp gì cho lập luận sẽ không tạo ra sự mạch lạc, bất kể bản thân phần đó được viết tốt đến đâu.

Vì vậy, vấn đề là ở chỗ không phải là nội dung mình viết có hay không mà là nội dung này đóng vai trò gì ở đây, trong mối quan hệ với luận điểm chính mà bài viết đang cố gắng diễn đạt.

Người viết luận văn gặp khó khăn gì?

Người viết luận án tiến sĩ, hoặc luận văn thạc sĩ thường gặp vấn đề về mạch lạc ở những điểm khá quen thuộc. Điển hình như phần tổng quan tài liệu biến thành danh sách tóm tắt. Người viết lần lượt đi qua từng nguồn, mô tả từng tác giả nói gì, cho thấy mình đọc rất rộng nhưng lại không xây dựng được một hướng lập luận kết nối trở lại câu hỏi nghiên cứu của chính mình. Đây chính là lý do tại sao, nhìn cây mà không thấy rừng,

Một trường hợp khác là chương được viết quá sớm trong quá trình làm luận án rồi không bao giờ được chỉnh sửa lại để phù hợp với hướng đi sau này của thesis. Lập luận trong chương đó từng phù hợp với một dự án khác, và giờ nó nằm hơi lệch so với toàn bộ phần còn lại. Người đọc có thể cảm nhận được độ lệch ấy.

Một điểm khác thường xuất hiện ở phần discussion, nơi người viết bắt đầu đưa vào những ý tưởng, khái niệm hoặc hệ thống lý thuyết mới chưa từng xuất hiện trong phần khung lý thuyết, có thể vì họ thấy thú vị hoặc vì dữ liệu dường như gợi mở điều đó. Nhưng discussion là nơi phát triển và mở rộng điều mà thesis đã thiết lập, chứ không phải nơi bắt đầu một cuộc trò chuyện hoàn toàn mới.

Các vấn đề về tính mạch lạc thường xuất phát từ sự thiết gắn kết giữa nội dung tổng thể và từng phần riêng lẻ. Người viết quá tập trung vào từng đoạn hoặc từng chương đến mức đánh mất việc chúng đang đóng vai trò gì trong cấu trúc lớn hơn. Điều này thực ra rất dễ hiểu Khi bạn chìm đắm trong một chương, chương đó trở thành toàn bộ thế giới của bạn. Vậy để chương này kết nối với lập luận trung tâm đòi hỏi người viết phải nhìn nhận vấn đề khái quát hơn, điều mà không phải lúc nào cũng dễ thực hiện,nhất là khi bạn còn đang loay hoay với việc viết tiếp câu tiếp theo.

Vậy phải làm gì để tạo ra sự mạch lạc?

Một gợi ý hữu ích là hãy hình thành thói quen liên tục đối chiếu phần cụ thể với toàn bộ bài viết. Một chiến lược hiệu quả là backward mapping. Hãy viết một câu mô tả chức năng của từng đoạn văn, tự hỏi xem câu này đang phục vụ điều gì trong lập luận chung, rồi đọc tất cả các câu đó theo thứ tự.

Nếu chuỗi câu ấy tạo thành một phiên bản cô đọng nhưng hợp lý của lập luận, nhiều khả năng văn bản đã mạch lạc. Nếu không, hoặc nếu nhiều câu chỉ đơn thuần mô tả nội dung, bài viết có lẽ vẫn thiếu định Việc chỉnh sửa đóng vai trò quan trọng giúp khắc phục các vấn đề về tính mạch lạc của luận văn, bởi những vấn đề này thường khó nhận ra khi ý tưởng mới chỉ ở trong đầu. Đây cũng là lý do các chuyên gia viết học thuật thường khuyên hãy bắt đầu viết ngay cả khi ý tưởng chưa hoàn thiện. Một bản nháp chưa hoàn thiện hay thiếu mạch lạc vẫn tốt hơn, khi đó bạn có thể rà soát và chỉnh sửa. Hay nói cách khác, người viết chỉ có thể hoàn thiện tính mạch lạc khi đã có bản thảo.

Sau cùng, mạch lạc là kết quả của một lập luận rõ ràng (clear argument). Nếu bạn biết mình đang lập luận điều gì, bạn có thể đặt câu hỏi với từng phần của bài viết rằng liệu nó có đang phục vụ cho lập luận ấy hay không. Nếu bạn vẫn chưa thực sự biết lập luận của mình là gì và đang viết để tìm ra nó, văn bản sẽ phản ánh sự chưa chắc chắn đó, dù từng phần riêng lẻ có được trau chuốt đến đâu. Và nếu bạn biết rằng lập luận của mình vẫn chưa thật sự định hình, có lẽ điều cần làm tiếp theo là nhìn lại tính mạch lạc của toàn bộ bài viết, thay vì tiếp tục chỉnh sửa từng phần nhỏ.

Nhưng điều này không hề dễ dàng, ít nhất là với mình. Tuần qua mình cũng vừa nhận được phản hồi tơi tả từ giáo sư của mình, rốt cuộc cũng xoay quanh chữ argument. Càng viết càng thấy, viết chính là một quá trình học hỏi. Sắp già đến nơi, gần về hưu rồi mà ngày nào cũng vẫn phải học thêm.

Phuong Cao

Sai lầm phổ biến nhất là cho rằng research gap chỉ đơn giản là chưa có ai nghiên cứu ở Việt Nam hoặc chưa có nghiên cứu tại trường em. Cách xác định này thường chưa đủ sức thuyết phục về mặt học thuật. Trong nghiên cứu quốc tế, một research gap mạnh phải xuất phát từ vấn đề mà literature hiện tại chưa giải thích đầy đủ, chưa thống nhất hoặc chưa phù hợp với thực tiễn giáo dục mới.

Một ví dụ điển hình trong assessment là vấn đề đánh giá quá trình. Nhiều nghiên cứu tại Anh, Úc và Canada cho thấy đánh giá quá trình giúp người học chủ động hơn trong việc học tiếng Anh. Khi sinh viên nhận phản hồi thường xuyên thay vì chỉ thi cuối kỳ, họ có xu hướng tự điều chỉnh lỗi và cải thiện kỹ năng hiệu quả hơn. Tuy nhiên, ở nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam, thực tế lớp học lại khác. Người học thường chú trọng điểm số cuối kỳ hơn phản hồi trong quá trình học. Điều này xuất phát từ văn hóa thi cử và tâm lý xem bài kiểm tra là thước đo chính của năng lực.

Chính sự khác biệt này tạo ra một research gap có giá trị học thuật. Vấn đề không còn là Việt Nam chưa nghiên cứu đánh giá quá trình, mà là: liệu các lý thuyết về đánh giá quá trình được xây dựng ở phương Tây có thật sự phù hợp với môi trường học tập chịu ảnh hưởng mạnh của thi cử tại Việt Nam hay không. Đây là một khoảng trống nghiên cứu mạnh vì nó giúp kiểm tra giới hạn của lý thuyết hiện tại trong một bối cảnh giáo dục khác.

Một ví dụ khác liên quan đến năng lực đánh giá của giáo viên tiếng Anh. Trên thế giới, nhiều nghiên cứu cho thấy giáo viên thường gặp khó khăn trong việc thiết kế tiêu chí chấm điểm, phản hồi bài viết hoặc đảm bảo tính công bằng trong đánh giá kỹ năng nói. Tuy nhiên, ở nhiều nước phát triển, giáo viên được đào tạo khá bài bản về assessment literacy ngay từ chương trình đào tạo sư phạm.

Trong khi đó, tại Việt Nam, nhiều giáo viên phải chuyển nhanh từ hình thức kiểm tra truyền thống sang đánh giá theo năng lực, nhưng chưa được hỗ trợ đầy đủ về chuyên môn đánh giá. Điều này tạo ra khoảng cách giữa yêu cầu của chương trình giáo dục và thực tế giảng dạy trong lớp học. Vì vậy, research gap không nằm ở việc khảo sát giáo viên Việt Nam, mà có thể ở việc lý giải vì sao giáo viên gặp khó khăn khi áp dụng các hình thức đánh giá mới vào thực tiễn.

Ngoài ra, trí tuệ nhân tạo đang tạo ra rất nhiều research gap mới trong assessment. Ở các nước như Mỹ và Anh, nhiều trường đại học bắt đầu lo ngại rằng sinh viên sử dụng AI để viết bài có thể làm mất tính chính xác của việc đánh giá năng lực viết. Một số nhà nghiên cứu cho rằng AI khiến giáo viên khó phân biệt đâu là năng lực thật của người học. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng AI nên được xem như một công cụ hỗ trợ học tập mới thay vì chỉ nhìn nhận dưới góc độ gian lận học thuật.

Tại Việt Nam, vấn đề này còn phức tạp hơn vì nhiều trường đại học chưa có quy định rõ ràng về việc sử dụng AI trong học tập và kiểm tra. Sinh viên có thể dùng AI để hỗ trợ viết nhưng vẫn xem bài làm là sản phẩm của mình. Điều này cho thấy các lý thuyết truyền thống về tính trung thực học thuật có thể chưa đủ để giải thích thực tế mới trong thời đại AI. Đây chính là một research gap mang tính lý thuyết và thực tiễn cùng lúc.

Một ví dụ khác thường xuất hiện trong nghiên cứu assessment là đánh giá đồng đẳng, tức sinh viên nhận xét bài làm của nhau. Ở nhiều nghiên cứu quốc tế, hình thức này được chứng minh giúp người học phát triển khả năng phản tư và ý thức tự học. Tuy nhiên, trong nhiều lớp học tiếng Anh tại Việt Nam, sinh viên thường ngại góp ý trực tiếp vì tâm lý sợ làm mất lòng bạn học hoặc ngại phê bình công khai. Kết quả là phản hồi đồng đẳng đôi khi trở nên hình thức và thiếu chiều sâu.

Nếu chỉ viết rằng chưa có nghiên cứu về đánh giá đồng đẳng peer assessment tại trường X, research gap đó rất yếu. Nhưng nếu đặt vấn đề rằng yếu tố văn hóa và tâm lý giữ thể diện có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của phản hồi đồng đẳng trong lớp học tiếng Anh tại Việt Nam, thì khoảng trống nghiên cứu trở nên mạnh hơn nhiều. Lúc này, nghiên cứu không chỉ mô tả hiện tượng mà còn giúp giải thích cách văn hóa ảnh hưởng đến hoạt động đánh giá trong TESOL.

Nhìn chung, trong nghiên cứu assessment, một research gap mạnh không nằm ở việc thay đổi địa điểm nghiên cứu, mà nằm ở khả năng chỉ ra rằng lý thuyết hiện tại chưa giải thích đầy đủ thực tế giáo dục mới. Việt Nam có thể trở thành một bối cảnh nghiên cứu quan trọng nếu người viết chứng minh được rằng đặc điểm văn hóa học tập, áp lực thi cử, sự phát triển công nghệ hoặc điều kiện giáo dục tại Việt Nam có thể tạo ra những kết quả khác với literature quốc tế. Đây mới là nền tảng giúp một nghiên cứu assessment có giá trị học thuật thực sự trong TESOL.

Research Gaps in TESOL

Trong nghiên cứu TESOL, việc xác định đúng loại khoảng trống nghiên cứu là bước rất quan trọng vì nó quyết định hướng đi của toàn bộ đề tài. Một research gap mạnh không chỉ cho thấy điều chưa được nghiên cứu, mà còn phải chứng minh được vì sao vấn đề đó có giá trị học thuật đối với lĩnh vực hẹp mà học gỉả đang nghiên cứu. Thông thường, trong nghiên cứu giáo dục và ngôn ngữ học ứng dụng, có sáu loại khoảng trống nghiên cứu phổ biến.

Thứ nhất là khoảng trống về bằng chứng, gọi là Empirical Gap. Đây là trường hợp các nghiên cứu trước đưa ra kết quả không thống nhất hoặc mâu thuẫn với nhau. Ví dụ, trong nghiên cứu về phản hồi sửa lỗi trong kỹ năng viết tiếng Anh, một số nghiên cứu quốc tế cho rằng phản hồi trực tiếp giúp cải thiện độ chính xác ngôn ngữ tốt hơn, trong khi các nghiên cứu khác lại cho rằng phản hồi gián tiếp giúp người học phát triển khả năng tự sửa lỗi hiệu quả hơn. Khi literature chưa có kết luận rõ ràng, nghiên cứu mới có thể được thực hiện để giải thích nguyên nhân của sự khác biệt này.

Thứ hai là khoảng trống tri thức, gọi là Knowledge Gap. Loại khoảng trống này xuất hiện khi một vấn đề quan trọng đã được nhắc đến trong literature nhưng vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ. Ví dụ, hiện nay nhiều nghiên cứu quốc tế đề cập đến tác động của trí tuệ nhân tạo đối với việc học ngoại ngữ, nhưng vẫn còn rất ít nghiên cứu về cách sinh viên sử dụng AI để tự học kỹ năng viết tiếng Anh trong môi trường đại học tại Việt Nam. Điều này cho thấy lĩnh vực vẫn còn thiếu tri thức thực nghiệm về hiện tượng mới.

Thứ ba là khoảng trống thực tiễn (Practical Gap). Đây là trường hợp có sự khác biệt giữa lý thuyết và thực tế lớp học. Chẳng hạn, lý thuyết dạy học giao tiếp khuyến khích sinh viên chủ động trao đổi và tương tác bằng tiếng Anh, nhưng trong nhiều lớp học tại Việt Nam, sinh viên vẫn ngại phát biểu do tâm lý sợ sai hoặc áp lực thi cử. Khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn này tạo ra một research gap có giá trị vì nó giúp giải thích tại sao một phương pháp hiệu quả ở quốc gia này nhưng chưa chắc phù hợp ở quốc gia khác.

Thứ tư là khoảng trống phương pháp (Methodological Gap). Loại khoảng trống này xuất hiện khi một chủ đề đã được nghiên cứu khá nhiều nhưng phương pháp nghiên cứu còn hạn chế. Ví dụ, nhiều nghiên cứu về lo âu khi nói tiếng Anh chỉ sử dụng bảng hỏi khảo sát, trong khi cảm xúc của người học thay đổi liên tục trong quá trình giao tiếp thực tế. Vì vậy, các nghiên cứu mới có thể sử dụng quan sát lớp học, phỏng vấn hoặc nghiên cứu theo chiều dọc để tạo ra dữ liệu sâu hơn và chính xác hơn.

Thứ năm là khoảng trống lý thuyết (Theoretical Gap). Đây là trường hợp các lý thuyết hiện tại chưa đủ khả năng giải thích hiện tượng mới. Ví dụ, nhiều mô hình động lực học tập được xây dựng trước thời đại AI nên chưa giải thích đầy đủ việc sinh viên sử dụng ChatGPT trong học tiếng Anh. Người học có thể vừa phụ thuộc vào AI vừa cảm thấy bản thân học hiệu quả hơn, nhưng các lý thuyết truyền thống chưa giải thích rõ hiện tượng này.

Thứ sáu là khoảng trống đối tượng nghiên cứu (Population Gap). Khoảng trống này xuất hiện khi một vấn đề đã được nghiên cứu ở nhiều nhóm người học nhưng chưa được khảo sát ở một nhóm có đặc điểm đặc biệt. Ví dụ, việc học tiếng Anh bằng công nghệ đã được nghiên cứu nhiều ở sinh viên thành phố, nhưng còn ít nghiên cứu về học sinh vùng nông thôn có điều kiện tiếp cận công nghệ hạn chế. Tuy nhiên, population gap chỉ có giá trị khi người nghiên cứu giải thích được vì sao nhóm đối tượng mới có thể tạo ra kết quả khác với các nghiên cứu trước đó.

Nhìn chung, việc hiểu rõ các loại khoảng trống nghiên cứu giúp sinh viên xây dựng proposal logic hơn, xác định được đóng góp học thuật rõ ràng hơn và tránh tình trạng chọn đề tài chỉ vì chưa có ai làm ở trường em, hay là ở Việt Nam. Trong nghiên cứu TESOL hiện nay, một research gap mạnh luôn phải xuất phát từ vấn đề thực sự tồn tại trong literature quốc tế và có khả năng tạo ra hiểu biết mới cho lĩnh vực.

Cách đơn giản nhất tìm ra research gaps là đọc các cuốn handbooks mới nhất, các bài State of the Arts Article của big names, hay là systematic review mới nhất trong chuyên ngành hẹp mà bạn hướng tới. Đừng chỉ nói rằng em quan tâm tới Testing and Assessment cô ạ:))))

Điều khiến tôi thích cuốn sách này là Penny Ur không viết như một học giả đang cố chứng minh một hệ tư tưởng giảng dạy mới. Bà viết như một người đào tạo giáo viên đã ở trong thực tế lớp học đủ lâu để hiểu rằng việc dạy học hiếm khi vận hành đẹp đẽ như trong các hội thảo hay bài báo học thuật. Có một sự điềm tĩnh rất đặc trưng trong cách bà viết: không cực đoan, không thần thánh hóa bất kỳ phương pháp nào, và đặc biệt không khiến giáo viên trẻ cảm thấy mình đang làm sai mọi thứ chỉ vì chưa đủ giao tiếp hay chưa đủ lấy người học làm trung tâm.

Có lẽ điểm hay nhất của cuốn sách nằm ở chính sự cân bằng đó. Penny Ur thừa nhận cách tiếp cận giao tiếp đã thay đổi việc dạy tiếng Anh theo hướng tích cực, nhưng bà cũng nhắc một điều mà nhiều giáo viên chỉ hiểu sau vài năm đứng lớp rằng giao tiếp không có nghĩa là phủ nhận việc dạy ngữ pháp hoàn toàn, chỉ là dạy khi nào. Từ vựng vẫn cần được dạy có chủ đích. Dịch thuật không phải thứ nên bị xem như tàn dư lỗi thời. Thậm chí, Penny Ur còn khá thẳng thắn khi nói rằng không có lý do gì phải cấm hoàn toàn tiếng mẹ đẻ trong lớp học. Với giáo viên ở những bối cảnh học tiếng Anh như ngoại ngữ như Việt Nam, đây thật sự là một quan điểm dễ thở hơn rất nhiều so với kiểu lớp học chỉ được dùng tiếng Anh thường được quảng bá như chuẩn mực nghề nghiệp.

Đọc cuốn sách này có cảm giác như đang nghe một giáo viên kinh nghiệm nói chuyện thật lòng về nghề. Chương về tiết học và tương tác lớp học chẳng hạn, không cố biến lớp học thành một không gian lý tưởng nơi giáo viên chỉ đóng vai trò hỗ trợ còn học sinh tự khám phá mọi thứ. Penny Ur gợi ý rằng dạy ngôn ngữ vẫn cần sự hướng dẫn chủ động từ giáo viên, vì ngôn ngữ không phải thứ học sinh có thể tự khám phá hoàn toàn. Điều này nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng trong nhiều cuộc thảo luận về giảng dạy tiếng Anh, giáo viên đôi khi bị khiến cho cảm thấy rằng càng nói ít, càng giải thích ít thì càng hiện đại. Penny Ur không đi theo hướng đó. Bà nhìn giáo viên như người hướng dẫn, hình mẫu ngôn ngữ, người tạo động lực, người quản lý lớp học và người phản hồi cùng lúc, nghĩa là một vai trò phức tạp hơn rất nhiều so với hình ảnh người hỗ trợ thường thấy trong các sách phương pháp.

Một điểm khác khiến cuốn sách này vẫn còn giá trị là phần về học từ vựng và động lực học tập. Penny Ur không tin rằng chỉ cần tiếp xúc ngôn ngữ là người học sẽ tự hấp thụ đủ từ vựng. Bà nhấn mạnh vai trò của việc dạy có chủ đích, ôn tập và tái sử dụng ngôn ngữ. Với những ai từng đi dạy ở các lớp học nơi học sinh quên sạch từ mới sau vài tuần, quan điểm này rất bám sát thực tế . Tương tự, phần về động lực học tập không được viết theo kiểu truyền cảm hứng sáo rỗng, mà rất thực tế: học sinh có động lực hơn khi các em cảm thấy mình có thể thành công, được khích lệ đúng cách và được tham gia những hoạt động thật sự thú vị.

Tất nhiên, đây không phải một cuốn sách hoàn hảo. Vì xuất bản từ năm 2012 nên một số phần về công nghệ giờ đã hơi cũ, và nếu đọc ở bậc thạc sĩ thiên về nghiên cứu, bạn sẽ thấy sách chưa đi quá sâu vào các hướng như bản sắc người học, lý thuyết xã hội văn hóa chẳng hạn. Nhưng A Course in English Language Teaching giúp bạn hiểu lớp học rõ hơn, hiểu học sinh rõ hơn, và hiểu rằng dạy học thường là nghệ thuật của sự cân bằng hơn là việc chạy theo một phương pháp duy nhất.

Câu trả lời có nhiều, nhưng một lý do có thể là các bạn đang được học để nhận diện ngôn ngữ chứ không phải sử dụng ngôn ngữ. Rất nhiều người học ở Việt Nam có thể làm tốt bài đọc, nghe được từ khoá, thậm chí thuộc rất nhiều từ vựng học thuật, nhưng khi bước vào Speaking thì lại chững hẳn. Các bạn dừng rất lâu để nghĩ cấu trúc, sợ sai ngữ pháp, sợ phát âm chưa đúng, càng cố nói hoàn hảo thì càng mất tự nhiên. Điều này không hoàn toàn là lỗi của người học. Trong nhiều lớp học tiếng Anh, chúng ta vẫn dành phần lớn thời gian cho đầu vào (input) và sự chính xác (accuracy), trong khi độ trôi chảy (fluency) gần như bị bỏ trống. Người học được luyện để làm đúng bài thi (test), nhưng lại thiếu cơ hội để xử lý ngôn ngữ theo thời gian thực.

Paul Nation gọi đây là vấn đề thiếu sự phát triển độ trôi chảy (fluency development). Trong nghiên cứu về Four Strands, ông cho rằng người học cần được thực hành với ngôn ngữ quen thuộc dưới áp lực thời gian vừa phải để hình thành khả năng nói một cách tự động (automaticity), tức khả năng sử dụng ngôn ngữ gần như tự động mà không cần dịch trong đầu. Đây cũng là lý do rất nhiều học viên có nền tảng ngữ pháp tốt nhưng phản xạ nói rất chậm. Các bạn không thiếu kiến thức, mà thiếu tốc độ truy xuất ngôn ngữ. Khi người học phải vừa nghĩ ý, vừa chọn từ, vừa kiểm tra ngữ pháp cùng một lúc, bộ nhớ làm việc (working memory) sẽ nhanh chóng bị quá tải. Kết quả là câu nói bị đứt đoạn, thiếu tự nhiên và mất tự tin. Điều thú vị là khi giảm áp lực về độ chính xác và tăng tần suất lặp lại nội dung quen thuộc, độ trôi chảy thường cải thiện rất nhanh.

Hôm nay dạy lớp Thạc sĩ về thiết kế học liệu và chương trình tiếng Anh, mình có giới thiệu một chiến thuật tăng độ trôi chảy gọi là hoạt động 4-3-2 (4-3-2 activity). Người học nói về cùng một chủ đề ba lần, lần đầu trong 4 phút, lần hai trong 3 phút và lần cuối trong 2 phút. Mỗi lần đổi người nghe (partner) và phải nói nhanh hơn. Các bạn được trải nghiệm peer feedback và self feedback. Điều thú vị là các bạn học viên không chỉ nhìn hoạt động này từ góc độ người học mà còn chiêm nghiệm từ góc độ giáo viên. Các bạn bắt đầu nhận ra rằng học viên có thể nói tự nhiên hơn, ít ngập ngừng hơn và dùng từ linh hoạt hơn dù không hề được học thêm từ mới hay cấu trúc mới nào. Điều thay đổi nằm ở tốc độ xử lý ngôn ngữ. Đây là một chi tiết rất đáng suy nghĩ với người dạy tiếng Anh, đó là học viên có thể không cần học thêm nhiều kiến thức, mà cần được thiết kế những hoạt động buộc họ sử dụng phần kiến thức đã có một cách liên tục và có ý nghĩa.

Reference:
Nation, I.S.P. (2007). The four strands. Innovation in Language Learning and Teaching, 1(1), 2–13.

Mấy hôm nay thấy nhiều trung tâm chia sẻ đề thi thử mà đọc xong mình thật sự choáng. Rất nhiều từ và cụm từ ở mức C2, mình phải dừng lại tra mới hiểu. Điều đáng nói là đây lại là những bộ đề dành cho học sinh THPT thi thử tốt nghiệp.

Trong những năm gần đây, đề thi tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Việt Nam liên tục trở thành chủ đề gây tranh luận trong xã hội. Đặc biệt, kỳ thi năm 2025 đã tạo ra làn sóng phản ứng mạnh mẽ từ học sinh, giáo viên và phụ huynh khi nhiều ý kiến cho rằng đề thi quá khó so với năng lực thực tế của học sinh phổ thông. Một nghiên cứu mới công bố trên The University of Danang, Journal of Science and Technology (trong link này https://jst-ud.vn/jst-ud/article/view/10335) đã cung cấp những dữ liệu phân tích độ khó của các bài đọc hiểu trong đề thi tiếng Anh THPT quốc gia giai đoạn 2015–2025.

Đề thi ngày càng khó và thiếu ổn định

Theo nghiên cứu, nhóm tác giả đã phân tích 22 bài đọc hiểu trong đề thi tiếng Anh THPT từ năm 2015 đến 2025 bằng các công cụ đo độ khó học thuật và mật độ từ vựng. Kết quả cho thấy nhiều bài đọc có mức độ khó vượt quá chuẩn B1, đó là mức năng lực mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt ra cho học sinh tốt nghiệp THPT.

Cụ thể, nhiều bài đọc đạt điểm “Flesch Reading Ease” dưới 50, mức được xem là khó đối với học sinh phổ thông và tương đương trình độ sinh viên đại học ở nước ngoài. Đặc biệt, các năm 2015, 2016, 2017, 2019 và 2025 xuất hiện những văn bản có cấu trúc câu dài, từ vựng học thuật phức tạp và độ khó cao bất thường.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng đề thi thường được thiết kế theo kiểu hai tầng độ khó, bài đọc đầu tiên tương đối phù hợp với học sinh phổ thông, trong khi bài đọc thứ hai có độ khó tăng mạnh nhằm phục vụ mục tiêu tuyển sinh đại học. Điều này tạo ra sự thiếu ổn định giữa các năm và khiến nhiều học sinh bị áp lực lớn trong phòng thi.

Từ vựng vượt xa chương trình học

Một trong những vấn đề nổi bật là yêu cầu từ vựng của đề thi. Theo nghiên cứu, để hiểu được khoảng 95% nội dung bài đọc, là mức tối thiểu để làm bài hiệu quả, học sinh cần vốn từ khoảng 3.000 tới 5.000 word families (họ từ). Tuy nhiên, ở một số đề khó như năm 2025, học sinh cần tới 10.000–14.000 họ từ để đạt mức hiểu tối ưu 98%. Trong khi đó, học sinh THPT Việt Nam theo chuẩn chương trình hiện hành chỉ được kỳ vọng đạt khoảng 2.000–3.000 họ từ, tương đương trình độ B1 theo Khung tham chiếu châu Âu (CEFR). Điều này cho thấy sự chênh lệch đáng kể giữa mục tiêu đào tạo và yêu cầu thực tế của đề thi.

Các tác giả cho rằng việc đưa quá nhiều từ vựng học thuật và từ hiếm vào đề thi không chỉ gây áp lực tâm lý mà còn ảnh hưởng đến tính công bằng, đặc biệt đối với học sinh ở khu vực nông thôn hoặc điều kiện học tập hạn chế.

Mâu thuẫn giữa xét tốt nghiệp và tuyển sinh đại học

Một nguyên nhân sâu xa được nghiên cứu chỉ ra là kỳ thi tiếng Anh hiện nay đang phải gánh hai mục tiêu cùng lúc: vừa xét tốt nghiệp THPT, vừa dùng để tuyển sinh đại học. Điều này dẫn đến “nghịch lý” trong thiết kế đề thi: nếu đề quá dễ sẽ không đủ khả năng phân loại học sinh giỏi, nhưng nếu quá khó sẽ vượt khỏi năng lực trung bình của học sinh phổ thông.

Theo nhóm nghiên cứu, giải pháp phù hợp là tách riêng hai mục tiêu này bằng các bài thi khác nhau. Một bài thi nên tập trung đánh giá năng lực cơ bản phục vụ xét tốt nghiệp, trong khi bài thi còn lại phục vụ tuyển chọn đại học với yêu cầu học thuật cao hơn.

Cần thay đổi cách dạy, học, và đánh giá tiếng Anh

Ngoài việc điều chỉnh đề thi, nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò của nhà trường và giáo viên trong việc nâng cao kỹ năng đọc hiểu tiếng Anh cho học sinh. Các tác giả khuyến nghị học sinh cần được tiếp xúc nhiều hơn với tài liệu thực tế như báo chí, truyện ngắn và bài viết học thuật thay vì chỉ học theo sách giáo khoa. Đồng thời, giáo viên cần chú trọng phát triển vốn từ vựng theo “word families” và tăng cường việc đọc mở rộng để học sinh làm quen với văn bản dài, khó. Quan trọng hơn cả, là việc đánh giá cần được thay đổi, để tương ứng với những yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông đề ra.

Kết luận

Những dữ liệu từ nghiên cứu cho thấy đề thi tiếng Anh THPT ở Việt Nam đang tồn tại khoảng cách đáng kể giữa mục tiêu đào tạo và yêu cầu đánh giá thực tế. Việc nâng cao chất lượng tiếng Anh cho học sinh là cần thiết trong bối cảnh hội nhập quốc tế, tuy nhiên điều đó cần được thực hiện một cách hợp lý, công bằng và phù hợp với năng lực của đa số người học. Nếu không có những điều chỉnh kịp thời, kỳ thi tiếng Anh có thể tiếp tục trở thành áp lực lớn thay vì là công cụ đánh giá hiệu quả năng lực học sinh.

Bài viết của TS Cao Thị Hồng Phương, tốt nghiệp chương trình TS về ngôn ngữ học ứng dụng tại ĐH Victoria Wellington, bà có chuyên môn sâu về kiểm tra đánh giá chương trình Tiếng Anh học thuật.

1. Hãy xây dựng lập luận

Literature review không phải là nơi bạn kể lại mình đã đọc gì, mà là nơi bạn xây dựng lập luận dựa trên những gì đã đọc. Và để làm được điều đó, bạn cần những cấu trúc cụ thể. Bắt đầu từ phần mở đầu, thay vì viết quá chung chung hoặc quá cá nhân , hãy dùng những câu có khả năng “neo” chủ đề của bạn vào dòng chảy nghiên cứu hiện đại:

• In recent years, there has been growing interest in the role of corrective feedback in second language classrooms.

• A large and growing body of literature has investigated how feedback influences learner uptake.

• Much of the current literature on second language acquisition pays particular attention to interactional feedback.

Những câu này giúp bạn làm rõ với hội đồng rằng, đây là một chủ đề đã được nghiên cứu rộng rãi và bạn đang làm chủ cuộc chơi.

2. Nghệ thuật tổng hợp theo ý tưởng (Synthesis)

Lỗi phổ biến nhất là viết theo kiểu liệt kê từng tác giả. Để bài viết có cấu trúc rõ ràng thay vì rời rạc , bạn cần tổng hợp theo ý tưởng, ví dụ như

• Several studies have reported that corrective feedback facilitates language development in classroom settings.

• Previous research has shown that explicit feedback is more effective for adult learners than implicit feedback.

• A number of researchers have examined the relationship between feedback and learner uptake.

Sau đó, khi cần dẫn chứng cụ thể hoặc nhắc đến những Big names trong ngành, bạn có thể cân nhắc các cách diễn đạt sau:

• According to author A (year), recasts are the most frequently used type of feedback in classrooms.

• Author A argues that different types of feedback may lead to different learning outcomes.

3. So sánh và bình luận

Phần này là lúc bạn thực sự bắt đầu viết như một nhà nghiên cứu bằng cách đặt các nghiên cứu cạnh nhau để so sánh.

Khi bạn thấy các tác giả cùng nhìn về một hướng:

• Similarly, several studies have found positive effects of feedback on learner performance (nhớ trích dẫn nhiều tác giả ở đây).

• In line with these findings, other researchers report that feedback enhances noticing.

Khi các tác gỉa đi theo trường phái khác nhau

• In contrast, some researchers argue that corrective feedback may have limited long-term effects.

• However, Author A (year) suggests that error correction should be abandoned altogether.

• While Author B (year) emphasizes the benefits of interactional feedback, others question its effectiveness in real classrooms.

Nếu không có những câu chuyển sắc bén như vậy, bài của bạn chỉ dừng ở mức tóm tắt thô sơ.

4. Critical Analysis Phân tích để tìm thấy khoảng trống nghiên cứu

Bạn cần thể hiện rằng mình hiểu nghiên cứu sâu đến mức có thể đánh giá được cả điểm mạnh lẫn hạn chế của nó.

• A major strength of this study is its use of classroom-based data collected over an extended period.

• This approach provides valuable insights into how learners respond to feedback without delay.

Nhưng hãy tỉnh táo chỉ ra những giới hạn để đặt nghiên cứu vào đúng bối cảnh:

• However, this study is limited by its small sample size.

• One weakness of this research is the lack of longitudinal evidence.

• The findings may be limited due to the controlled experimental setting.

5. Cú chốt khi bạn khẳng định sự tồn tại của nghiên cứu

Từ những hạn chế trên, bạn đi đến bước quan trọng nhất: Xác định khoảng trống nghiên cứu (Research Gap). Đây chính là lý do vì sao nghiên cứu của bạn cần tồn tại.

• However, there is a lack of empirical evidence of on corrective feedback in online learning environments.

• Few studies have addressed how Vietnamese EFL learners respond to peer feedback.

• This area remains underexplored in the context of technology-mediated language learning.

• To date, little attention has been paid to learner perceptions of feedback in blended classrooms.

Cuối cùng, hãy kết nối trực tiếp với nghiên cứu của chính bạn:

• This study addresses this gap by examining the effects of peer feedback in online EFL classes.

• The present research seeks to investigate how learners engage with feedback in digital environments.

• Building on previous work, this study explores feedback practices in Vietnamese university classrooms.

Đây là bước chuyển mình từ một người tổng hợp sang một người đóng góp cho tri thức. Điều khiến LR trở thành nỗi ám ảnh không phải vì nó quá khó, mà vì bạn đang cố viết mà không có công cụ. Khi sở hữu những cấu trúc cụ thể này, việc viết không còn là vật lộn với câu chữ, mà là quá trình xây dựng tư duy học thuật đỉnh cao. Chúc bạn có một mùa luận văn sống sót và rực rỡ nhé.

Trainer: Cao Thị Hồng Phương

Nội dung và phạm vi

Cuốn sách trình bày một cách có hệ thống các khía cạnh cốt lõi của TESOL, bao gồm lý thuyết tiếp thu ngôn ngữ thứ hai, kiến thức ngôn ngữ học, phương pháp giảng dạy và phát triển nghề nghiệp. Nội dung được tổ chức theo hướng từ tổng quan đến ứng dụng, giúp người đọc hiểu rõ bản chất của TESOL như một lĩnh vực vừa mang tính học thuật vừa mang tính thực hành. Bên cạnh đó, sách cũng đề cập đến các yếu tố xã hội, văn hóa và chính trị ảnh hưởng đến việc dạy và học ngôn ngữ, qua đó nhấn mạnh tính phức hợp của bối cảnh giáo dục ngôn ngữ trong thời đại toàn cầu hóa.

Ưu điểm

Một trong những điểm mạnh nổi bật của cuốn sách là sự kết hợp hài hòa giữa lý thuyết và thực tiễn. Các khái niệm quan trọng được trình bày rõ ràng, dễ tiếp cận, đồng thời luôn gắn với các tình huống lớp học cụ thể, giúp người học hình dung cách áp dụng vào thực tế giảng dạy.

Ngoài ra, việc sử dụng các tình huống giảng dạy thực tế (vignettes) từ nhiều bối cảnh quốc tế góp phần làm tăng tính ứng dụng và giúp người đọc phát triển tư duy phản biện về vai trò của giáo viên trong các môi trường khác nhau. Cuốn sách cũng cung cấp một cái nhìn toàn diện về nghề nghiệp trong lĩnh vực TESOL, bao gồm các định hướng nghề nghiệp, vai trò của giáo viên, cũng như yêu cầu về năng lực chuyên môn. Điều này đặc biệt hữu ích đối với giáo sinh trong quá trình hình thành bản sắc nghề nghiệp.

Hạn chế

Tuy nhiên, do mang tính chất nhập môn, một số nội dung trong sách chưa được khai thác sâu. Các vấn đề như đánh giá ngôn ngữ, tương tác lớp học hay các hướng tiếp cận phê phán chỉ được đề cập ở mức khái quát. Vì vậy, người đọc ở trình độ nâng cao có thể cần tham khảo thêm các tài liệu chuyên sâu hơn. Bên cạnh đó, mặc dù sách có đề cập đến tính đa dạng của các bối cảnh TESOL trên thế giới, nhưng các thách thức đặc thù ở các quốc gia đang phát triển (ví dụ: hạn chế về nguồn lực, chênh lệch trình độ người học) chưa được phân tích đầy đủ.

Ý nghĩa đối với giáo sinh

Đối với giáo sinh, cuốn sách có giá trị đặc biệt khi phản ánh đúng quá trình phát triển từ nhận thức lý thuyết đến năng lực thực hành. Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng đào tạo giáo viên hiện đại, nơi người học không chỉ nắm kiến thức mà còn cần phát triển năng lực sư phạm và khả năng tự phản tư.

Đồng thời, nền tảng mà cuốn sách cung cấp cũng có thể hỗ trợ việc tiếp cận các phương pháp tích hợp như CLIL, vốn đòi hỏi sự kết hợp giữa nội dung, ngôn ngữ và phương pháp giảng dạy.

Kết luận

Nhìn chung, Introduction to TESOL: Becoming a Language Teaching Professional là một tài liệu nhập môn có giá trị, cung cấp cái nhìn toàn diện và dễ tiếp cận về lĩnh vực TESOL. Với cấu trúc rõ ràng, nội dung cân bằng giữa lý thuyết và thực hành, cuốn sách đặc biệt phù hợp với giáo sinh và người mới bắt đầu. Tuy chưa đi sâu vào một số khía cạnh chuyên môn, nhưng đây vẫn là nền tảng vững chắc cho việc học tập và phát triển nghề nghiệp trong lĩnh vực giảng dạy ngôn ngữ.

Series bao gồm 18 video ngắn, tập trung giới thiệu những khái niệm cốt lõi trong đánh giá ngôn ngữ. Nội dung được thiết kế theo hướng dễ hiểu, phù hợp cho cả người mới bắt đầu lẫn những ai đang học chuyên sâu trong lĩnh vực giảng dạy ngôn ngữ.

Trong playlist, bạn sẽ được làm quen với các khái niệm quan trọng như validity (độ giá trị), liệu bài kiểm tra có thực sự đo đúng năng lực cần đánh giá hay không, hay reliability (độ tin cậy), mức độ ổn định và nhất quán của kết quả. Ngoài ra, series cũng giải thích rõ sự khác biệt giữa formative assessment (đánh giá quá trình) và summative assessment (đánh giá tổng kết).

Link đây bạn nhé https://www.youtube.com/playlist?list=PLZtk7A6i_hdiwB87l2DCO1MqfLJoHIA6G

Điểm nổi bật của chuỗi video này là cách trình bày rõ ràng, logic và không quá nặng học thuật, giúp người học dễ tiếp cận nhưng vẫn đảm bảo tính nền tảng. Đây là một nguồn học liệu rất phù hợp cho sinh viên ngành ngôn ngữ, giáo viên, hoặc bất kỳ ai quan tâm đến TESOL và Applied Linguistics.

Bạn có thể xem mỗi video như một bài học nhỏ mỗi ngày để xây dựng kiến thức một cách vững chắc và hệ thống.

🔗 Link playlist: https://www.youtube.com/playlist?list=PLZtk7A6i_hdiwB87l2DCO1MqfLJoHIA6G

Vậy thử dừng lại một chút nhé. Đừng viết vội. Hãy tự hỏi xem nếu phải kể lại lĩnh vực của mình cho một người khác nghe, bạn sẽ kể theo cách nào? Bạn sẽ bắt đầu từ quá khứ rồi đi tới hiện tại? Hay bạn sẽ chia mọi thứ thành từng nhóm vấn đề? Hay bạn sẽ chỉ chọn những nghiên cứu quan trọng nhất để phân tích? Chính câu trả lời cho những câu hỏi này sẽ dẫn bạn tới cấu trúc phù hợp.

A chronology

Một là, nếu bạn thấy lĩnh vực của mình giống như một câu chuyện phát triển theo thời gian, bạn có thể chọn viết theo dòng thời gian (chronology). Nhưng hãy cẩn thận: bạn không chỉ đang kể lại ai làm gì trước, mà đang cho người đọc thấy ý tưởng đã thay đổi như thế nào và nghiên cứu của bạn chen vào dòng chảy đó ở đâu. Nếu bạn đang làm TESOL hay ngôn ngữ học ứng dụng, hãy tự hỏi một lần nữa xem liệu đề tài của bạn có thực sự cần một câu chuyện lịch sử như vậy không, hay bạn đang cần một cách tiếp cận khác?

Major themes

Hai là, nếu khi nhìn vào tài liệu bạn thấy chúng tự nhiên tụ lại thành từng cụm, ví dụ như motivation, feedback, identity, classroom interaction, assessment literacy, thì rất có thể cấu trúc theo chủ đề (major themes) sẽ phù hợp với bạn. Nhưng lúc này, câu hỏi quan trọng hơn, lại là bạn chỉ đang gom nhóm, hay bạn đang thực sự đối thoại giữa các nghiên cứu? Bạn có đang chỉ ra chúng giống nhau ở đâu, khác nhau ở đâu, và bỏ sót điều gì không?

The canon/classic studies

Ba là, hãy nghĩ sâu hơn, xem có những nghiên cứu nào mà bạn không thể bỏ qua? Những cái tên, mô hình hay lý thuyết nào mà nếu không nhắc tới thì bài của bạn sẽ thiếu nền tảng lý thuyết? Nếu có, bạn đang chạm tới cách viết theo các công trình kinh điển (the canon). Nhưng đừng chỉ trích dẫn cho có; bạn cần dùng chính câu hỏi nghiên cứu của mình làm tiêu chí để đọc lại và đánh giá chúng.

The wheel

Bốn là, nếu bạn nhận ra nghiên cứu của mình không thuộc về một dòng duy nhất mà nằm ở giao điểm của nhiều lĩnh vực, ví dụ vừa TESOL vừa psychology, vừa pedagogy vừa technology, thì cấu trúc bánh xe (the wheel) có thể là chìa khóa. Nhưng lúc này, câu hỏi quan trọng là bạn có thực sự kết nối được các nan hoa đó lại không, hay chúng vẫn đang đứng riêng lẻ?

The pyramid

Năm là, nếu bạn muốn dẫn dắt người đọc từng bước đến nghiên cứu của mình, bạn có thể chọn kim tự tháp (the pyramid). Hãy tưởng tượng bạn đang zoom từ xa lại gần: từ bối cảnh rộng, tới vấn đề cụ thể, rồi tới khoảng trống mà nghiên cứu của bạn giải quyết. Nhưng hãy tự hỏi, bạn đã làm rõ được khoảng trống đó chưa, hay bạn chỉ đang thu hẹp phạm vi một cách cơ học?

Cuối cùng, người viết luôn cần tự hỏi, liệu vấn đề của bạn có phải là bạn chưa đọc đủ hay không, hay là là bạn chưa quyết định được mình đang kể câu chuyện theo cách nào. Literature review không phải là nơi bạn đổ tài liệu vào, mà là nơi bạn sắp xếp chúng để tạo thành một lập luận. Và đôi khi, chỉ cần đổi cách sắp xếp, toàn bộ câu chuyện của bạn sẽ trở nên rõ ràng hơn rất nhiều.

Bạn đang ở đâu trong hành trình viết Literature Review vậy? Hãy chia sẻ nhé

Cheers

Hai tác giả đi sâu vào việc xác định thành công theo cách riêng của bạn, cho dù cuộc sống của bạn có khó khăn trở ngại đến mức nào đi chăng nữa, thì bạn vẫn có những thành công nhất định. Đó có thể là bạn đã đạt tới đỉnh cao của sự tha thứ, hay bạn đã thiết lập được một thói quen tốt.

Hai tác giả lồng ghép 4 nguyên tắc bản lề xuyên suốt cuốn sách, giúp người đọc dễ theo mạch. Đó là: (1)phát triển tư duy, (2) xây dựng các mối quan hệ có ý nghĩa, (3) đặt ra các mục tiêu nhỏ, thiết thực, (4) áp dụng các thói quen lành mạnh và quản lý stress hiệu quả. Thông qua hiểu biết sâu sắc từ các nghiên cứu và phỏng vấn các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực, hai tác giả giải thích những thuật ngữ tưởng như khó, trở nên dễ hiểu, giúp ngươì đọc có thể áp dụng những nguyên tắc này vào cuộc sống của mình.

Xuyên suốt các chương của cuốn sách dày 242 trang, hai tác giả hướng người đọc tự suy ngẫm, để hiểu rõ điều gì thực sự quan trọng trong cuộc sống của mình. Từ đó, người đọc có thể thoát khỏi bẫy so sánh và theo đuổi các mục tiêu phù hợp với con người thật của họ, được sống là chính họ.

Chương 5; Build your imperfect family, là chương mình cảm thấy gắn kết nhất. Trong chương này, tác giả có nói “một gia đình hạnh phúc, hoàn hảo chỉ xuất hiện trong các chương trình Tivi” (p. 102). Mỗi gia đình ngoài kia, đều có xung đột, đều có những nỗi đau của riêng mình. Điều quan trọng là họ không né tránh, họ nhìn nhận những điều tích cực trong những nỗi đau âý, đón nhận khó khăn với vòng tay rộng mở thay vì sợ hãi. Họ nuôi dưỡng các kết nối có ý nghĩa cho cuộc sống của họ, giúp họ đạt được sự trọn vẹn trong sự không hoàn hảo của mình.

Cuốn sách rất đáng đọc, bởi nó đưa ra khuyên thiết thực về việc đặt mục tiêu một cách hiệu quả, phát triển thói quen lành mạnh để có sức khỏe thể chất, tinh thần, và quản lý căng thẳng bằng cách trau dồi “inner resilience”. Mà theo trend hiện thời, có thể là “chữa lành” đó các bạn.

Bản thân mình đọc cuốn sách này ngắt quãng, khi thì ở hành lang bệnh viện, khi thì ở sân bay, khi thì buổi tối trước khi đi ngủ, để tự trấn an mình. Không nghĩ là review cuốn sách, nhưng tuần rồi, có nhiều tiếng ở 1 sân bay, nên review nhảm để giết thời gian.

Reviewed by Phuong Cao, a mom of an imperfect family.

Bước Chậm Cùng Con

Xin chia sẻ với ông bà, cô chú, anh chị, bạn đồng nghiệp, các bậc phụ huynh và các thế hệ học trò cuốn sách của Phương: “Bước Chậm Cùng Con, hành trình của một người mẹ đồng hành cùng con khác biệt.”

Đây là cuốn sách Phương kể về hành trình làm mẹ, vừa mong manh vừa bền bỉ, của một người mẹ với hai số phận khác nhau. Phương là mẹ của em Linh (23 tuổi), một em bé mang đến bao niềm hy vọng, mặc dù em không biết đọc biết viết, không thể tự phục vụ. Và đồng thời mẹ của Long (26 tuổi), cậu con trai ấm áp như ánh sáng mặt trời.

Cuốn sách này được hoàn thành với sự hoà quyện của lòng can đảm, cảm xúc, hy vọng, và yêu thương. Cuốn sách không được viết từ vị trí của một người đã vượt qua tất cả, mà của người trong cuộc. Một người mẹ, một gia đình, đã đi qua bàng hoàng, kiệt quệ, giận dữ, trống rỗng… và rất chậm, rất đau, học cách bước sang một trạng thái khác của tình yêu, chấp nhận mà không buông xuôi, hy vọng mà không ảo tưởng.

Hành trình đó khiến Phương nhận ra rằng những đứa trẻ khác biệt không chỉ thay đổi cuộc đời của cha mẹ, những em bé ấy buộc ta phải nhìn lại rất nhiều điều về thành công, kỳ vọng, và ý nghĩa của việc trưởng thành.

Phương viết cuốn sách này với một hy vọng giản dị, nếu có một người mẹ, một người cha nào đó đang âm thầm đi trên con đường khó khăn ấy, thì họ sẽ biết rằng họ không hề đơn độc.

Như lời tựa nhà giáo Hoàng Thị Đoan Hạ nhắn nhủ: “Nếu bạn đang ở trong một hành trình tương tự, mong bạn tìm thấy ở đây một nguồn động viên, một chút ánh sáng. Nếu bạn đang trên một hành trình khác, tôi vẫn mong bạn đọc hết Bước chậm cùng con, để ghi nhận rằng, giữa một thế giới nhiều biến động và mơ hồ, có rất nhiều tâm hồn can đảm và biết yêu thương. Mong rằng bạn đọc bước chậm bên người mình thương, có những người thương bước chậm bên mình”.

Phương muốn gửi gắm rằng có những hạt mầm đặc biệt đôi khi nảy mầm rất chậm, nhưng với đủ kiên nhẫn, đủ tình yêu và đủ ánh sáng, chúng vẫn có thể lớn lên theo cách riêng của mình.

Phương cũng xin chân thành cảm ơn đội ngũ biên tập của NXB Phụ Nữ, họa sĩ Kim Duẩn, biên tập Nguyễn Phương Quỳnh, dịch giả Nguyễn Thanh Nhàn, cùng gia đình, bạn bè và các học viên đã khích lệ, động viên để cuốn sách có thể đến tay độc giả sau gần 7 năm.

Trân trọng và biết ơn.

Khi chuẩn bị hồ sơ xin học bổng PhD, mình từng nghĩ GPA, CV hay kinh nghiệm là quan trọng nhất. Nhưng sau này mình mới hiểu: Statement of Purpose và Research Intent mới là thứ quyết định hội đồng có tin vào bạn hay không.

Research Intent của mình bắt đầu từ một câu hỏi rất đơn giản:
Tại sao rất nhiều người học tiếng Anh biết nhiều từ nhưng vẫn khó viết học thuật tốt?

Từ đó mình đi sâu vào academic collocations và cách các chiến lược học từ vựng có thể giúp người học sử dụng những cụm từ này tự nhiên hơn trong tiếng Anh học thuật. Bài luận đó mình đã viết đi viết lại rất nhiều lần. Nhưng cuối cùng, chính nó đã giúp mình chinh phục học bổng PhD. Ảnh là mình chụp ở khoa sau đại học và văn phòng cấp học bổng tại ĐH Victoria, nơi trao cho mình học bổng toàn phần Victoria Doctoral Scholarhip.

Điều thú vị là sau nhiều năm, mình vẫn thấy hướng nghiên cứu này còn nguyên giá trị.

Nếu bạn quan tâm và đang chuẩn bị hồ sơ học bổng MA hoặc PhD, mình sẽ chia sẻ bản mình đã dùng để apply học bổng nhé. Nếu bạn cần, thì hãy comment cho mình biết để mình share với các bạn. Biết đâu nó sẽ giúp bạn viết nên câu chuyện học thuật của chính mình. Cheers. Dr Phuong Cao

Hãy thử tưởng tượng một lớp học trong tương lai gần. Học sinh đang học về hệ sinh thái. Các em đọc một đoạn văn về food chains (chuỗi thức ăn), thảo luận vì sao năng lượng giảm qua mỗi bậc dinh dưỡng, rồi vẽ sơ đồ minh họa mối quan hệ giữa các sinh vật. Những khái niệm như producer, consumer, hay là energy transfer xuất hiện trong bài học.

Trong lớp học đó, có một câu hỏi thú vị xuất hiện. Không phải là học sinh có hiểu bài hay không, mà là: giáo viên tiếng Anh đang làm gì? Họ có còn dạy tiếng Anh theo nghĩa quen thuộc, dạy từ vựng, ngữ pháp, và luyện kỹ năng giao tiếp, hay vai trò của họ đang thay đổi?

Câu hỏi này ngày càng trở nên quan trọng khi Việt Nam đang thảo luận về việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Trong bối cảnh đó, một cách tiếp cận thường được nhắc đến là CLIL (Content and Language Integrated Learning). Tôi cũng thường xuyên đặt các câu hỏi tương tự cho các bạn sinh viên, hệ BA hay MA tôi đang có cơ hội được giảng dạy.

Theo Yolanda Ruiz de Zarobe trong cuốn Content and Language Integrated Learning, CLIL không đơn giản là dạy môn học bằng tiếng Anh. Thay vào đó, nó là một thiết kế sư phạm trong đó tri thức môn học, phát triển ngôn ngữ và phát triển nhận thức được tích hợp với nhau. Nội dung học thuật không phải là các chủ đề rời rạc để luyện tiếng Anh, mà là hệ thống khái niệm và cách lập luận đặc thù của từng môn học.

Ở điểm này, CLIL giúp chúng ta phân biệt ba cách tiếp cận thường bị nhầm lẫn, đó là teaching English, teaching in English, và CLIL. Teaching English xem tiếng Anh là mục tiêu chính của bài học, trong khi nội dung chủ yếu đóng vai trò phương tiện luyện tập. Teaching in English tập trung vào việc giảng dạy môn học bằng tiếng Anh nhưng thường thiếu thiết kế phát triển ngôn ngữ có chủ đích. CLIL cố gắng vượt lên trên cả hai cách tiếp cận này bằng cách tích hợp nội dung và ngôn ngữ trong cùng một tiến trình học tập.

Nếu nội dung và ngôn ngữ thực sự được tích hợp như vậy, vai trò của giáo viên tiếng Anh cũng cần được nhìn lại. Thay vì chỉ là người dạy ngôn ngữ, giáo viên có thể cần đảm nhiệm những vai trò mới trong lớp học.

Một cách định vị là xem giáo viên tiếng Anh như curriculum designer (nhà thiết kế chương trình) ở cấp độ lớp học. Trong lớp học CLIL, giáo viên không chỉ nghĩ về từ vựng hay cấu trúc câu, mà còn phải suy nghĩ về cách tri thức của môn học được tổ chức. Ví dụ, trong một bài học về hệ sinh thái, giáo viên cần xác định những khái niệm khoa học trọng tâm, lựa chọn nguồn ngôn ngữ giúp học sinh diễn đạt những khái niệm đó, và thiết kế các chiến lược hỗ trợ để học sinh tiếp cận nội dung khi trình độ tiếng Anh còn hạn chế, phương thức đánh giá nào cho phù hợp. Những quyết định này thực chất là những quyết định thiết kế chương trình ở cấp độ vi mô, nơi giáo viên chủ động xây dựng trải nghiệm học tập tích hợp giữa nội dung và ngôn ngữ.

Tuy nhiên, vai trò của giáo viên có thể không dừng lại ở đó. Khi các mô hình như CLIL được đưa vào những bối cảnh mới như Việt Nam, nhiều câu hỏi vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng. Ví dụ, học sinh sử dụng tiếng Việt và tiếng Anh như thế nào khi học nội dung mới? Những chiến lược scaffolding nào thực sự hiệu quả trong lớp học? Và diễn ngôn học thuật được hình thành như thế nào trong tương tác giữa giáo viên và học sinh?

Những câu hỏi này kết nối với các khung lý thuyết quan trọng trong ngôn ngữ học ứng dụng, chẳng hạn như sự phân biệt giữa năng lực giao tiếp cơ bản và năng lực ngôn ngữ học thuật của Cummins, hay thang phát triển nhận thức của Bloom. Nhưng chúng cũng là những câu hỏi chỉ có thể được trả lời thông qua quan sát và phân tích lớp học thực tế.

Vì vậy, một cách định vị khác là xem giáo viên tiếng Anh như researcher–practitioner (giáo viên và nhà nghiên cứu). Trong vai trò này, giáo viên không chỉ thực hiện chương trình mà còn phản tư về thực hành giảng dạy của mình, quan sát cách học sinh học nội dung qua tiếng Anh, và từng bước điều chỉnh cách tổ chức lớp học. Những nghiên cứu quy mô nhỏ trong lớp học, chẳng hạn như phân tích tương tác lớp học hoặc cách học sinh sử dụng hai ngôn ngữ trong quá trình học tập. Điều đó có thể góp phần xây dựng hiểu biết sâu hơn về cách CLIL hoạt động trong bối cảnh Việt Nam.

Nhìn theo cách này, giáo viên tiếng Anh trong ESL School Project không chỉ là người dạy ngôn ngữ. Họ có thể trở thành người thiết kế việc học ở cấp độ lớp học và người tạo ra tri thức sư phạm từ chính thực hành của mình. Và có lẽ đây là câu hỏi thú vị dành cho những giáo viên và sinh viên đang quan tâm đến CLIL và TESOL tại Việt Nam:

Đề thi các môn Toán, Tiếng Anh tốt nghiệp THPT 2025 đang gây chú ý và tranh luận trong giới chuyên môn, giáo viên, học sinh và phụ huynh. Có ý kiến cho rằng đề quá khó, mang tính đánh đố; người khác lại ủng hộ cách ra đề mới. VietNamNet mở diễn đàn để ghi nhận các ý kiến đa chiều, góp phần cải tiến kỳ thi và nâng cao chất lượng dạy - học.

Bài viết dưới đây là phân tích dưới góc nhìn chuyên môn về đề thi Tiếng Anh tốt nghiệp THPT 2025 của TS Cao Thị Hồng Phương, giảng viên, nhà nghiên cứu và đào tạo giáo viên.

Là người giảng dạy, nghiên cứu và đào tạo giáo viên tiếng Anh, tôi tự hỏi: Đề thi Tiếng Anh hiện nay có phản ánh đúng triết lý giáo dục chúng ta hướng tới, hay đang khiến học sinh, giáo viên và phụ huynh thêm mệt mỏi?

Khi triết lý giáo dục không gặp thực tiễn đề thi

Chương trình Giáo dục Phổ thông năm 2018 đặt trọng tâm vào phát triển năng lực toàn diện, trong đó coi tiếng Anh là công cụ quan trọng để học tập, giao tiếp và hội nhập với thế giới. Dù năm nay đề thi môn Tiếng Anh tốt nghiệp THPT đã có những đổi mới về chủ đề, ngữ cảnh giao tiếp gần gũi hơn, nhưng cấu trúc vẫn thiên về nhận diện ngôn ngữ chứ chưa thực sự tạo cơ hội cho học sinh vận dụng tiếng Anh. Chúng ta đang dạy để học sinh sử dụng tiếng Anh hay chỉ để làm bài thi giỏi?

Ở Singapore, kỳ thi O-Level English, phần nói chiếm tới 20-30% tổng điểm. Phần viết, học sinh phải hoàn thành dạng viết email, gắn với tình huống thực tế. Hệ thống NCEA của New Zealand (đánh giá theo chuẩn đầu ra) chia kỹ năng tiếng Anh ra thành từng phần, viết sáng tạo và đọc hiểu văn bản dài.

Mỗi năng lực đều có cách kiểm tra khác nhau, phần lớn do chính các trường thực hiện và một phần nhỏ do nhà nước tổ chức. Tôi từng chấm bài học sinh viết nghị luận với yêu cầu trích dẫn tài liệu và lập luận sắc sảo. Từ những trải nghiệm đó, tôi càng thấy rõ, nếu chỉ kiểm tra những gì dễ chấm, dễ đo thì ta đang đánh mất cơ hội phát triển những năng lực thật sự của người học.

Bài thi Tiếng Anh hiện nay mang mục tiêu kép vừa để xét tốt nghiệp, vừa phục vụ tuyển sinh đại học. Tuy nhiên, việc chỉ có một đề chung khiến những học sinh không dùng Tiếng Anh để xét tuyển cũng phải chịu áp lực không cần thiết.

Tôi nghĩ đến các cuộc khảo thí ở một số hệ thống giáo dục tiên tiến mà nước ta cũng đang hướng tới. Ví dụ, ở New Zealand học sinh được chọn chuẩn đầu ra phù hợp với mục tiêu học tập và nghề nghiệp, và các bài thi được chia thành nhiều cấp độ. Điều này giúp học sinh chọn lối đi phù hợp với năng lực của mình. Việt Nam hoàn toàn có thể cân nhắc mô hình này. Một đề thi phân tầng sẽ giúp giảm áp lực, nâng cao công bằng, và khẳng định giá trị nhân văn trong đánh giá học sinh.

Khi “học để thi” lấn át “học để phát triển”

Tôi từng nghĩ luyện đề là con đường vào đại học. Nhưng càng nghiên cứu sâu về giảng dạy và đánh giá, tôi càng nhận ra, quá trình học có thể đã bị biến dạng vì áp lực thi cử. Khi việc học trở thành công cụ để vượt qua một bài kiểm tra, nó sẽ không còn là hành trình khám phá, giao tiếp, phát triển tư duy bằng tiếng Anh.

Trong vai trò đào tạo giáo viên, tôi gặp nhiều thầy cô hào hứng với phương pháp dạy học tích cực, nhưng khi về với thực tế lại bị buộc dạy theo đề minh họa. Như vậy, người dạy, người học có lẽ đang bị cuốn vào vòng xoáy dạy và học để thi, làm phai nhạt ý nghĩa thật sự của việc học tiếng Anh là để sử dụng, để kết nối và để sẵn sàng cho tương lai học tập, làm việc.

Một triết lý tiến bộ là “assessment for learning”, đánh giá nhằm cải tiến việc dạy và học. Trong khi đó, hệ thống hiện nay vẫn thiên quá nhiều về “assessment of learning”, kiểm tra tổng kết với một bài thi quyết định, học sinh ít có cơ hội sửa sai.

Ở New Zealand, các bài thi nội bộ cho phép học sinh nộp lại nếu chưa đạt yêu cầu, giáo viên góp ý, phản hồi, để học sinh có sản phẩm tốt hơn. Nếu chúng ta muốn khơi dậy động lực học tập thật sự, các kỳ thi đánh giá cũng nên phản ánh tinh thần ấy - đánh giá không chỉ để phân loại, mà còn để trao quyền, tạo động lực cho người học.

Những cải tiến có thể bắt đầu ngay

Chúng ta có thể bắt đầu bằng những cải tiến cụ thể để làm tốt hơn cho toàn hệ thống. Thứ nhất, thiết kế đề thi theo hướng phân tầng rõ ràng: Phần cơ bản đảm bảo chuẩn đầu ra tốt nghiệp, phần nâng cao phục vụ xét tuyển đại học.

Thứ hai, tích hợp thêm các nhiệm vụ ngôn ngữ thực, như bài viết ngắn hoặc phản hồi tình huống, dù vẫn trong hình thức trắc nghiệm.

Thứ ba, tăng cường đào tạo giáo viên về đánh giá trong lớp học, để lớp học không chỉ xoay quanh luyện đề. Bên cạnh đó, cần công khai phân tích thông số, trước và sau kỳ thi, gồm thử nghiệm, phổ điểm, độ khó, độ phân loại của đề, giúp minh bạch hóa và cải tiến liên tục.

Tôi cho rằng, kỳ thi tốt nghiệp THPT nên là cánh cửa quan trọng mở ra cơ hội công bằng cho hàng ngàn học sinh chứ không nên trở thành cuộc đua chỉ cho người giỏi nhất, càng không nên gây hoang mang trong dư luận.

Mỗi bài thi cần là một tấm gương phản chiếu lại cách dạy, học và triết lý giáo dục mà ta đang hướng đến. Nếu đề chỉ kiểm tra những gì dễ đo, dễ chấm, vô tình sẽ bóp nghẹt những điều khó đo lường như tư duy phản biện, khả năng diễn đạt, sự sáng tạo, hay năng lực giao tiếp trong thế giới thật.

Tuy chúng ta chưa thể kỳ vọng một kỳ thi như các nước phát triển, nhưng điều đó không có nghĩa là không thể bắt đầu từ những bước đi đúng đắn. Khi chúng ta cùng kiên nhẫn cải tiến, từ cách dạy, cách học đến cách đánh giá, dù xuất phát điểm khác nhau, học sinh Việt Nam vẫn có thể tự tin bước ra thế giới bằng chính năng lực thật sự của mình.Link:

https://vietnamnet.vn/de-tieng-anh-thi-tot-nghiep-thpt-2025-do-nang-luc-hay-tao-ap-luc-2417192.html?gidzl=o6l8241Id6_BSyyDGqwOOSXvpG5P4yqoXowSLGqGnZ23BS9MMaQHOD1-bmnMHi5eYY-L33c_3s9LH5oTR0

Chúng ta đã thảo luận nhiều về tầm quan trọng của việc cá nhân hóa việc học và vai trò của đánh giá thường xuyên (formative assessment). Tuy nhiên, một thách thức thực tế, đó là làm sao để thiết kế một bài dạy vừa bám sát khung năng lực (như CEFR), vừa đảm bảo mọi hoạt động đều hướng tới mục tiêu đầu ra trong một khoảng thời gian soạn bài có hạn?

Gần đây, mình có trải nghiệm NoteLab English và thấy đây là một công cụ hỗ trợ giáo viên rất tốt trong việc hiện thực hóa các nguyên lý sư phạm vào giáo án. Dưới đây là 3 điểm mà mình tin rằng những ai quan tâm đến chất lượng giảng dạy và đánh giá sẽ thấy hữu ích:

1. Bắt đầu từ Mục tiêu đích (Learning Outcomes) Thay vì chọn hoạt động trước rồi mới tìm mục tiêu lắp vào, NoteLab buộc chúng ta đi theo quy trình ngược: xác định rõ “Học sinh sẽ có thể làm gì sau tiết học?”. Từ mục tiêu này, công cụ giúp ta lựa chọn kỹ năng (Speaking, Listening, Reading, Writing) và hình thức tương tác (Whole class, Pair work, Group work) sao cho tương thích nhất. Việc bám sát khung CEFR cũng giúp bài dạy có một “thước đo” chuẩn xác ngay từ đầu.

2. Tích hợp đánh giá vào bài dạy Điều mình tâm đắc nhất chính là khả năng integrate assessment. Khi mỗi Task (nhiệm vụ) được thiết kế dựa trên Learning Outcomes, việc thu thập Evidence of learning (minh chứng học tập) trở nên logic và tự nhiên. Với tư duy Assessment-for-learning, các hoạt động giao tiếp hay luyện tập không chỉ để “cho vui” hay lấp đầy thời gian, mà là những cơ hội để giáo viên quan sát, thu nhận phản hồi và điều chỉnh dạy học kịp thời. NoteLab cung cấp sẵn các Assessment criteria (tiêu chí đánh giá) giúp kỳ vọng của giáo viên và học sinh trở nên minh bạch hơn.

3. Công cụ AI nhưng tư duy là của Giáo viên NoteLab hỗ trợ chúng ta về mặt kỹ thuật và tài liệu để đảm bảo bài dạy pedagogically sound (chuẩn sư phạm). Tuy nhiên, giá trị lớn nhất vẫn nằm ở sự rà soát của giáo viên. Công cụ này đóng vai trò như một framework (khung xương) vững chắc, giúp chúng ta tiết kiệm thời gian vận hành để tập trung vào việc cá nhân hóa bài dạy sao cho phù hợp nhất với bối cảnh (Class context) và nhu cầu cụ thể của từng học sinh.

Trong kỷ nguyên AI, mình tin rằng những công cụ như NoteLab không thay thế giáo viên, mà giúp chúng ta rèn luyện tư duy thiết kế bài dạy bài bản và khoa học hơn. Các bạn khám phá NoteLab English trong link mình đính kèm đây nhé.

https://notelab.trinitycollege.com/english

Còn các bạn, các bạn đang sử dụng công cụ nào để tối ưu hóa việc thiết kế bài dạy và đánh giá trong lớp học của mình? Hãy chia sẻ cùng mình ở phần bình luận nhé.

Cheers,

Hồng Phương

Điểm cộng lớn nhất là cấu trúc cực kỳ logic, bám sát từng bước mà chúng ta phải trải qua: từ lúc vò đầu bứt tai chọn đề tài, thu thập dữ liệu, cho đến tận khi cầm bản cứng đi bảo vệ. Thay vì quăng cho mình một đống lý thuyết, tác giả lại đính kèm đủ loại bảng biểu, checklist và đặc biệt là các ví dụ người thật việc thật từ các bài luận đạt chuẩn tại Anh, Úc, Mỹ. Nhìn vào đó, bạn sẽ tự khắc biết mình cần phải viết gì để chuẩn bị cho luận văn của mình.

Với tư cách là một người cũng từng đứng lớp dạy môn Phương pháp nghiên cứu, mình thấy cuốn sách này chạm đúng những nỗi đau mà học viên hay tâm sự.

Một là chọn đề tài. Thay vì cứ mải mê với những câu hỏi kiểu mình thích gì, cuốn sách sẽ hướng bạn đến câu hỏi thực tế hơn: “Mình có đủ thời gian và dữ liệu để làm cái này trong 15.000 từ không?”. Nó giúp bạn biến một ý tưởng bay bổng thành một Researchable Topic, đề tài có tính khả thi hay không

Hai là nỗi ám ảnh mang tên Literature Review. Nhiều bạn cứ nghĩ tổng quan tài liệu là đi tóm tắt lại bài của người khác. Nhưng, Lindy Woodrow sẽ dạy bạn cách tìm ra khoảng trống (research gap) và cách dùng cách viết phản biện (critical writing )để khẳng định vị thế nghiên cứu của mình.

Ngoài ra, phần về phương pháp nghiên cứu và phân tích dữ liệu cũng được viết rất vừa phải. Tác giả không chỉ dạy cách làm đúng, mà còn nhắc nhở một điều rất nhân văn: Một bài luận văn chất lượng không nhất thiết phải là một nghiên cứu hoàn hảo không tì vết, mà là một công trình thể hiện được sự trung thực và khả năng nhìn nhận lại những hạn chế của chính mình.

Nếu bạn đang cảm thấy lạc lối giữa rừng học thuật, hãy thử đọc cuốn sách này. Nó sẽ giúp bạn bớt lo âu và tự tin hơn rất nhiều trên hành trình về đích!

Bạn nào đã dùng cuốn sách này rồi nhỉ? Bạn thấy thế nào?

Subscribe now

Chào mừng bạn đến với blog của Cao Thị Hồng Phương!

Mình hiện là giảng viên khoa Tiếng Anh, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Sau nhiều năm giảng dạy, nghiên cứu và đồng hành cùng sinh viên, mình nhận ra rằng có rất nhiều điều không thể gói gọn trong khuôn khổ một giờ học hay một bài báo học thuật. Có những trăn trở về nghề, những câu hỏi chưa có lời giải rõ ràng trong nghiên cứu, những thử nghiệm phương pháp giảng dạy thành công, chưa thành công, nhưng đều đáng để kể lại.

Vì sao là Newsletter này, và vì sao lại là thời điểm này? Có lẽ bởi mình đang ở một điểm giữa của hành trình, đủ lâu để nhìn lại, nhưng cũng đủ tò mò để tiếp tục bước đi. Mình muốn tạo ra một không gian riêng, nơi những suy nghĩ về TESOL, về biên soạn chương trình, về kiểm tra đánh giá về một chương trình học thuật cụ thể, có thể là IELTS hay CLIL. Là BOOK REVEW, về những xu hướng dạy học và nghiên cứu thịnh hành trên thế giới.

Nhưng cũng có thể các bài viết sẽ xoay quanh đời sống học thuật nói chung, về hành trình làm người học suốt đời cất tiếng nói một cách chân thành và gần gũi nhất. Đây là nơi để đối thoại, với đồng nghiệp, với sinh viên, và với bất kỳ ai quan tâm đến giáo dục và sự học Tiếng Anh, và học bằng Tiếng Anh.

Ở một khía cạnh khác, khi sống tại Việt Nam cùng chồng và cô con gái hơn 20 tuổi của mình, một em bé tật nguyền, mình càng thấm thía rằng giáo dục không chỉ diễn ra trong lớp học. Nó diễn ra trong gia đình, trong cách ta đối diện với khác biệt, trong sự kiên nhẫn và tình yêu mỗi ngày. Vì vậy, blog này cũng là nơi mình ghi lại những câu chuyện nhỏ của đời sống, của một người mẹ có con khác biệt, như một phần không thể tách rời của hành trình học hỏi và trưởng thành.

Mình mở không gian này với mong muốn được là người đồng hành thầm lặng,không phải người dẫn đường hoàn hảo, mà là người cùng đi, cùng suy nghĩ, cùng đặt câu hỏi. Nếu bạn đang trên hành trình nghiên cứu, giảng dạy, hay đơn giản là hành trình trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình, mình hy vọng bạn sẽ tìm thấy ở đây một sự chia sẻ chân thành và một chút cảm hứng.

Cảm ơn bạn đã ghé thăm, và hy vọng chúng ta sẽ cùng nhau đi một chặng đường dài.

Cụ thể hơn một chút nhé

Mình dự định viết đều đặn mỗi tuần một bài, chủ yếu xoay quanh hành trình nghiên cứu, giảng dạy TESOL, phát triển nghề nghiệp học thuật và những ghi chép cá nhân về đời sống đại học, thỉnh thoảng xen vào là những lát cắt nhỏ từ cuộc sống gia đình. Người đăng ký miễn phí sẽ đọc được toàn bộ các bài viết chính và tham gia bình luận, trao đổi.

Sau này, trong tương lai nếu bạn chọn đăng ký trả một khoản phí nhỏ xinh để ủng hộ (kiểu như mời mình một tách cafe) BUY ME A COFFEE, bạn sẽ nhận thêm những bài viết chuyên sâu hơn (về thiết kế nghiên cứu, xây dựng bài giảng, reading list), tài nguyên mình sử dụng trong lớp học, cùng những chia sẻ hậu trường về quá trình làm nghề. Dù ở lại theo cách nào, mình vẫn mong nơi đây giữ được sự rõ ràng, đều đặn và đáng tin cậy để chúng ta cùng học hỏi lâu dài.

Nếu bạn thấy những điều mình viết có sự đồng điệu, đừng ngại nhấn Subscribe để đồng hành lâu dài nhé. Việc bạn đăng ký không chỉ giúp bạn không bỏ lỡ bài viết mới, mà còn là một cách nhỏ để nói với mình rằng, bạn muốn cùng bạn tiếp tục cuộc trò chuyện này.

Chào mừng bạn đến với blog của Cao Thị Hồng Phương!

Mình hiện là giảng viên khoa Tiếng Anh, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Sau nhiều năm giảng dạy, nghiên cứu và đồng hành cùng sinh viên, mình nhận ra rằng có rất nhiều điều không thể gói gọn trong khuôn khổ một giờ học hay một bài báo học thuật. Có những trăn trở về nghề, những câu hỏi chưa có lời giải rõ ràng trong nghiên cứu, những thử nghiệm phương pháp giảng dạy thành công, chưa thành công, nhưng đều đáng để kể lại.

Vì sao là blog này, và vì sao là bây giờ? Có lẽ bởi mình đang ở một điểm giữa của hành trình, đủ lâu để nhìn lại, nhưng cũng đủ tò mò để tiếp tục bước đi. Mình muốn tạo ra một không gian riêng, nơi những suy nghĩ về TESOL, về biên soạn chương trình, về kiểm tra đánh giá về một chương trình học thuật cụ thể, có thể là IELTS hay CLIL. Là BOOK REVEW, nhưng cũng có thể các bài viết sẽ xoay quanh đời sống học thuật nói chung, về hành trình làm người học suốt đời được cất tiếng một cách chân thành và gần gũi hơn. Đây là nơi để đối thoại, với đồng nghiệp, với sinh viên, và với bất kỳ ai quan tâm đến giáo dục và sự học.

Ở một khía cạnh khác, khi sống tại Việt Nam cùng chồng và cô con gái hơn 20 tuổi của mình, một em bé tật nguyền, mình càng thấm thía rằng giáo dục không chỉ diễn ra trong lớp học. Nó diễn ra trong gia đình, trong cách ta đối diện với khác biệt, trong sự kiên nhẫn và tình yêu mỗi ngày. Vì vậy, blog này cũng là nơi mình ghi lại những câu chuyện nhỏ của đời sống, của một người mẹ có con khác biệt, như một phần không thể tách rời của hành trình học hỏi và trưởng thành.

Mình mở không gian này với mong muốn được là người đồng hành,không phải người dẫn đường hoàn hảo, mà là người cùng đi, cùng suy nghĩ, cùng đặt câu hỏi. Nếu bạn đang trên hành trình nghiên cứu, giảng dạy, hay đơn giản là hành trình trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình, mình hy vọng bạn sẽ tìm thấy ở đây một sự chia sẻ chân thành và một chút cảm hứng.

Cảm ơn bạn đã ghé thăm, và hy vọng chúng ta sẽ cùng nhau đi một chặng đường dài.

Cụ thể hơn một chút nhé

Mình dự định viết đều đặn mỗi tuần một bài, chủ yếu xoay quanh hành trình nghiên cứu, giảng dạy TESOL, phát triển nghề nghiệp học thuật và những ghi chép cá nhân về đời sống đại học, thỉnh thoảng xen vào là những lát cắt nhỏ từ cuộc sống gia đình. Người đăng ký miễn phí sẽ đọc được toàn bộ các bài viết chính và tham gia bình luận, trao đổi.

Sau này, trong tương lai nếu bạn chọn đăng ký trả một khoản phí nhỏ xinh để ủng hộ (kiểu như mời mình một tách cafe) BUY ME A COFFEE, bạn sẽ nhận thêm những bài viết chuyên sâu hơn (về thiết kế nghiên cứu, xây dựng bài giảng, reading list), tài nguyên mình sử dụng trong lớp học, cùng những chia sẻ hậu trường về quá trình làm nghề. Dù ở lại theo cách nào, mình vẫn mong nơi đây giữ được sự rõ ràng, đều đặn và đáng tin cậy để chúng ta cùng học hỏi lâu dài.

Nếu bạn thấy những điều mình viết có sự đồng điệu, đừng ngại nhấn Subscribe để đồng hành lâu dài nhé. Việc bạn đăng ký không chỉ giúp bạn không bỏ lỡ bài viết mới, mà còn là một cách nhỏ để nói với mình rằng, bạn muốn cùng bạn tiếp tục cuộc trò chuyện này.

Subscribe now