Die taak liet Janine Abbring liggen.

Kaag wandelde moeiteloos langs de toch wel voorspelbare thema’s. Diplomatie. De VN. Het Midden-Oosten. Taal, menselijkheid. Maar over menselijke tragedies gesproken: Afghanistan? De evacuatie uit Kaboel, augustus 2021? Die ontbrak en die was precies de crisis die haar de kop kostte als minister van Buitenlandse Zaken. Hét kantelpunt van haar Haagse carrière.

Abbring wist dat. Daar was geen archiefonderzoek voor nodig. De media stonden de week ervoor, vijf jaar na de val van Kaboel, vol met tragedies. Neem HP/De Tijd, met een gedetailleerd relaas van Bart Nijpels. Kennelijk had de Zomergasten redactie dat gewoon onder het tapijt geveegd. Geen vraag over de chaos op het vliegveld in Kaboel. Geen vraag over wat er misging. Geen vraag over wat ze, achteraf, anders had moeten doen.

Ook een tweede gevoelige kwestie kwam niet ter sprake: de D66-affaire rond Frans van Drimmelen. Kaag werd bij haar aantreden als partijleider over de zaak geïnformeerd, maar erkende in 2022 dat ze onvoldoende had doorgepakt. Een vertrouwelijke bijlage bij het onderzoek bleek later veel ernstiger dan het openbare rapport: stalking, bedreiging, chantage van een vrouwelijke D66 medewerker. Ook daarvoor bood Kaag excuses aan.

Beide onderwerpen waren geen willekeurige “zijpaden”. Ze pasten rechtstreeks in Kaags eigen thema van de avond: menselijke falen, verantwoordelijkheid, de positie van vrouwen, de vraag hoe mensen met macht omgaan. De VPRO presenteerde haar avond bovendien expliciet rond “gedeelde menselijkheid” en “onze feilbaarheid.” Opvallend dus dat een concrete episode waarin Kaag zelf tekortschieten heeft erkend, niet ter sprake kwam.

Hetzelfde geldt voor de omstreden documentaire Van Beiroet tot Binnenhof, waarin D66 en Buitenlandse Zaken zich aantoonbaar met inhoud en montage bemoeiden en die binnen dezelfde omroep al tot ophef leidde over de banden tussen de makers, D66 en haar ministerie.

Iets vergelijkbaars gold voor haar toetreding tot Trumps Gaza Executive Board, naast Tony Blair, Steve Witkoff en Jared Kushner. Het kwam ter sprake, maar echte vervolgvragen bleven uit. Waarom stapte Kaag in een Trump initiatief waar meerdere Europese landen en Canada buiten bleven? Wie benaderde haar, welke voorwaarden golden en hoe woog zij dit tegen haar eigen geloof in multilateralisme, diplomatie en de VN?

Dat Kaag haar eigen straatje schoonveegt: logisch, dat doet elke politicus. Maar de plicht om door te vragen lag bij Abbring. Kaboel en Van Drimmelen waren precies de onderwerpen waarmee zij Kaags verhaal over verantwoordelijkheid en feilbaarheid had kunnen toetsen.

En dan was er nog de eigenlijke primeur van de avond: het verzoek aan de Nederlandse regering om Kaag te nomineren als secretaris-generaal van de VN. Dat nieuws kreeg ruimte, maar geen vervolgvragen. Wie deed dat verzoek? Ging het om een shortlist, of stond zij op nummer één? Wie besprak dit binnen het kabinet, en welke afweging lag daaraan ten grondslag? Precies het soort vragen dat een primeur pas nieuwswaarde geeft, bleef onbeantwoord.

Wat overbleef: een keurige, door Kaag zelf gecureerde show. De ervaren diplomaat. De principiële idealist. De mens achter de macht. Mooi voor de bühne, maar een goede interviewer vraagt niet alleen naar wie iemand wil zijn, maar vooral naar wie iemand is.

Over Kaboel werd niets gevraagd. Ook niet over concretere voorbeelden van menselijk falen. En de primeur van de avond bleef zonder achtergrond. Zo werd Zomergasten geen interview met Kaag, maar een podium voor Kaag.

(PBS source)

https://lnkd.in/p/eedqB5TM

Aisha Wahab has just made history as the first Afghan American woman elected to the U.S. House of Representatives, winning the special election for California’s 14th District. In the same week, in an interview with Democracy Now, she laid out a foreign-policy position that is hard to reconcile with her record at home.

The Taliban’s own decrees require unmarried women and widows to be registered for marriage, a policy rights groups call forced marriage on a national scale. In practice, this can mean girls barely out of childhood being married to men decades older. That amounts to state-facilitated sexual violence against minors, carried out under the language of religious obligation rather than law.

It sits alongside the near-total exclusion of women from education, employment and public life. It is difficult to reconcile Ms. Wahab’s zero tolerance for coerced marriage in Sacramento, where she has worked to close loopholes enabling exactly this, with her call for partnership, even on her proposed terms, with a government that mandates such practices in Kabul.

Ms. Wahab called on Washington to “pursue diplomacy” with Afghanistan “regardless of which group is in power,” and to pursue economic partnerships tied to the country’s mineral wealth. She said she hopes formal U.S. relations with the Taliban could help “steer” the group toward respecting human rights.

Ms. Wahab has also criticized Afghan factions opposed to the Taliban, calling warlord groups “deeply failed and misguided” and accusing them of pursuing “their own interests.”

The warlords of the 1980s civil war, and the corrupt post-2001 patronage networks that formed around President Ashraf Ghani, earned every bit of the scorn Ms. Wahab directs at them. But “warlords” does not describe everyone now opposing the Taliban, and her argument does not distinguish between them.

The National Resistance Front, operating out of the Panjshir Valley and other Tajik-majority areas, is led by figures who say they oppose both Taliban rule and the old warlord order. Underground networks of women running secret schools in Herat and Kandahar are not warlords by any definition. They are the very people Ms. Wahab says she wants to protect. Treating all opposition as driven by self-interest is the same kind of broad-brush judgment she would reject if it were applied to the Taliban’s own critics.

Furthermore, as reporting by the Special Inspector General for Afghanistan Reconstruction (SIGAR) has documented, foreign aid has routinely been diverted into Taliban hands or freed up resources for military operations, in some cases allowing the Taliban to devote more of its own resources to repression.

The idea that engagement will moderate the Taliban is hard to reconcile with what has happened since 2021. Restrictions on women have continued to expand. There is little evidence that contact with the outside world has made the regime more moderate. The risk is that engagement gives the Taliban more room to strengthen its grip on the country.

The contradiction is also clear when Kabul is compared with Ms. Wahab’s position on the Middle East. She has drawn a hard line against Israel’s campaign against Hamas, calling for an end to U.S. military aid on human-rights grounds. Yet toward the Taliban, a regime that rules by decree and enforces gender apartheid, she argues for engagement, mineral deals and the hope that contact might change its behavior.

One government is expected to meet strict conditions before receiving further support; another, despite its record of systematic repression, is offered engagement and economic partnership.

A lawmaker who has made the protection of women from coercion part of her political record should apply the same standard to Kabul. The Taliban should not receive the benefit of the doubt simply because diplomacy sounds preferable to confrontation.

(PS I was involved in Afghanistan policies between 2002 and 2021 and served in 2010, 2012–2014, and 2020–2021).

Wie uit de hulpsector komt, ziet de pijn van oorlog misschien wel het scherpst: klinieken die worden aangevallen, een kraamafdeling die verandert in een bloedbad en hulpverleners die hun werk met de dood moeten bekopen. Willem van de Put schrijft zijn Volkskrant-opiniestuk over Afghanistan vandaag ook vanuit die diepgevoelde menselijke pijn. Maar de noodzakelijke erkenning van westerse fouten mag nooit een excuus zijn voor intellectuele zelfcensuur of moreel relativisme over wat de Taliban zelf hebben gedaan en nog altijd doen. Precies daar wordt zijn opiniestuk een halve waarheid.

Over wat er aan westerse kant misging in Afghanistan valt zonder moeite een reeks opiniepagina’s te vullen. De doelen van de internationale missie verschoven in de loop der jaren voortdurend, van de strijd tegen terrorisme tot nation-building en van democratisering tot vrouwenrechten, zonder dat er ooit sprake was van een heldere, consistente langetermijnstrategie. Er was weinig oog voor de lokale cultuur, de complexe stammen- en machtsverhoudingen en de diepverankerde rol van patronage. Onder gigantische politieke en financiële tijdsdruk werd bovendien aanzienlijk meer geld het land ingepompt dan de fragiele lokale economie kon absorberen. Dat massale financiële infuus voedde op grote schaal corruptie, vervreemdde de bevolking van de machthebbers en ondermijnde op fundamentele wijze het toch al wankele gezag van de Afghaanse overheid.

Ook het leger en de instituties die werden opgebouwd, waren naar westers model ingericht en bleven afhankelijk van buitenlandse steun. Toen die wegviel, bleek hoe kwetsbaar het systeem was. Integere Afghaanse onderwijzers, artsen en militairen bleken tijdens de machtswisseling van augustus 2021 uiterst kwetsbaar en werden door de Taliban opgejaagd, gevangengezet of vermoord.

Deze geschiedenis mag niet onder het tapijt verdwijnen. Maar zoals ik al eerder schreef is er weinig belangstelling om het falen, vooral van de aanloop naar de val van Kaboel in 2021, ook politiek te toetsen. De NIOD doet kennelijk onderzoek, maar ik weet eerlijk gezegd niet hoever het instituut is. Met het Ruys rapport over de evacuatie is ook eigenlijk weinig gebeurd en de politieke partijen die toen verantwoordelijk waren zitten nu ook weer op het pluche.

Maar erkenning van westerse fouten mag niet omslaan in zelfcensuur over wat de Taliban zelf hebben gedaan. En dat is geen nieuw patroon. Ook Van de Put liet zich kort na de val van Kaboel in opvallende mate door die logica leiden. Op 16 augustus 2021 schreef hij al een opiniestuk in de Volkskrant toen het drama zich voltrok. Een dag later, op 17 augustus bij NOS Met het Oog op Morgen, lichtte hij dat toe en zei: “Wat mij wel heel erg opviel, is dat ik steeds dezelfde beelden zie. Die staan in contrast met wat ik van mijn Afghaanse vrienden hoor [...]. Van hen hoor ik dat men bezorgd is, maar dat het ook rustig is, mensen wachten af wat hen te wachten staat.” Afghanen waren klaar met oorlog, stelde hij. “Ik hoor vooral dat men het helemaal gehad heeft met oorlog, en blij is dat de overname geweldloos gaat.” En dat terwijl de evacuaties, ook van lokale staf van lokale en internationale NGO’s, met groot risico plaatsvonden.

Van de Put verwijt het Westen eindeloos het beeld te hebben herhaald van de Taliban als een “kwaadaardige beweging die uit middeleeuwse barbaren zou bestaan”. Dit vond hij tenenkrommend: “Er is door de ministers die ik af en toe hoor praten op geen enkel moment geluisterd naar wat de Taliban te melden hebben. Dat de Taliban nu terugkomen zal voor veel mensen heel vervelend zijn, maar ze zullen ook orde brengen. Daar is behoefte aan.”

In de dagen die volgden schoof Van de Put aan op radio en televisie, waaronder in Op1 op 20 augustus, om hetzelfde pleidooi te herhalen: het Westen verklaart zijn eigen fouten uitvoerig, terwijl de ideologische en politieke verantwoordelijkheid van de Taliban buiten beeld raakt. Als directeur van hulporganisatie Culture4Change ging hij op 26 augustus in Bureau Buitenland nog een stap verder door te stellen dat Nederland de Talibanregering zou moeten erkennen: “We moeten ons erbij neerleggen dat ze nu eenmaal aan de macht zijn gekomen.” En: “Niemand beweert dat het goede jongens zijn, maar als je hulp wil bieden, moet je met hen kunnen onderhandelen.”

Diplomatie betekent soms dat je met zeer onaangename machthebbers moet onderhandelen. Maar diplomatie is iets anders dan berusting of een “Chamberlain-mooiweer-praatje”. Het wordt problematisch wanneer pragmatisme verandert in de gedachte dat wij ons moeten aanpassen aan de repressieve machthebbers omdat zij nu eenmaal de macht hebben. Precies daar ligt de grens tussen realisme en “appeasement”.

Neem het Doha-akkoord van 2020. Een van de afspraken was dat de Taliban geen aanvallen meer zouden uitvoeren op Amerikaanse troepen. Die afspraak hield stand, maar daaruit mag niet de conclusie worden getrokken dat de Taliban zich van geweld onthielden. De Afghaanse bevolking werd het doelwit van een meedogenloze campagne van geweld. Gericht geweld tegen vrouwen, journalisten, rechters en activisten nam toe.

De aanslag op de kraamkliniek Dasht-e-Barchi in Kaboel in mei 2020 is daarvan een huiveringwekkend voorbeeld van het geweld tegen burgers dat Afghanistan toen teisterde. Gewapende mannen vielen een afdeling binnen waar vrouwen lagen te bevallen en doodden moeders, pasgeborenen en verpleegkundigen. Wie die aanslag pleegden weten we niet ondanks “footprints” maar het bredere punt blijft dat burgers in deze periode doelwit waren van extreem geweld.

Toen op 15 en 16 augustus 2021 de dramatische beelden van wanhopige Afghanen die zich vastklampten aan opstijgende vliegtuigen de wereld overgingen en baby’s over het prikkeldraad van het vliegveld aan Amerikaanse militairen werden doorgegeven, ontstond in het politieke Brussel al snel een pragmatische reflex. De redenering luidde: we moeten vooral met de Taliban gaan praten. De humanitaire hulp moest immers doorgaan, er moest geld het land in om een hongersnood te voorkomen, maar waar het uiteraard ook om ging: er moest koste wat het kost worden voorkomen dat er een nieuwe massale vluchtelingenstroom richting Europa op gang zou komen.

Vijf jaar later is het resultaat van die benadering zichtbaar. De Taliban hebben zich niet ontwikkeld tot een gematigde versie van zichzelf. Zij hebben hun greep op de samenleving juist verder versterkt. Vrouwen en meisjes zijn uitgesloten van onderwijs en grote delen van de arbeidsmarkt. Er heerst genderapartheid. Fundamentele vrijheden zijn ingeperkt. Het regime heeft de samenleving ingericht volgens een rigide islamistische ideologie die het risico met zich meebrengt dat radicalisering een exportproduct wordt.

De vraag is daarom: als we met de Taliban praten, wat zijn we tijdens die gesprekken nog bereid te benoemen? Dat wordt ook zichtbaar in het werk van HealthNet TPO, de organisatie waarvan Van de Put eerder directeur was. In de provincie Paktia voert de organisatie een door UNICEF gefinancierd gezondheidsproject uit. Juist in deze regio laat de harde werkelijkheid van het Taliban bewind zich voelen: de Taliban hebben de toegang van vrouwen tot de gezondheidszorg steeds verder aan banden gelegd. Vrouwelijke patiënten worden in toenemende mate geconfronteerd met de verplichting een mannelijke begeleider (mahram) mee te nemen, terwijl ook het werk van vrouwelijk medisch personeel steeds verder wordt beperkt.

Opvallend is hoe dit in de projectbeschrijving wordt beschreven. Daar gaat het over “barriers to access for women” en “female health worker availability”. Dat zijn technisch neutrale formuleringen. Ze beschrijven een probleem alsof het vooral een kwestie is van bereikbaarheid, capaciteit of logistiek. Het is een politiek opgelegde beperking.

Nog pregnanter is dat de organisatie uitbreiding van het aantal vrouwelijke zorgverleners nastreeft, terwijl de Taliban sinds eind 2024 meisjes en vrouwen verder hebben uitgesloten van opleidingen, waaronder opleidingen tot verpleegkundige en verloskundige. De politieke machtsstructuur die de toegang tot gezondheidszorg beperkt, blijft in de projectbeschrijving echter opvallend buiten beeld. Daarmee ontstaat een ongemakkelijke paradox. Een organisatie die zich inzet voor betere gezondheidszorg voor Afghaanse vrouwen, benoemt onvoldoende de politieke macht die hun toegang tot die zorg beperkt én het beleid dat de toekomstige instroom van vrouwelijke zorgverleners blokkeert.

Wanneer hulporganisaties deze systematische onderdrukking niet meer openlijk durven aan te kaarten uit angst voor hun operationele ruimte en financiering, verandert pragmatische samenwerking in stilzwijgende acceptatie. Wie de realiteit verdoezelt onder het motto van pragmatisme, ontneemt slachtoffers, al die vrouwen en meisjes, hun stem. Zeker wanneer een deskundige denkt namens miljoenen te kunnen spreken die zelf niet in praatshows of podcasts kunnen aanschuiven.

Cees Roels

Nothing ruins a good war story like an eye witness

Tussen 2002 en 2021 met onderbrekingen in Kaboel en rond Kandahar gewerkt, ook vanuit Islamabad.

Eindnoten

1. Willem van de Put, NOS Met het Oog op Morgen, 17 augustus 2021. Interview over de machtsovername door de Taliban, waaronder zijn opmerkingen over de rust onder Afghanen, de behoefte aan orde en het beeld van de Taliban als “middeleeuwse barbaren”.

2. Willem van de Put, Bureau Buitenland, NPO Radio 1, 25/26 augustus 2021. Van de Put pleit voor erkenning van de Talibanregering en stelt: “We moeten ons erbij neerleggen dat ze nu eenmaal aan de macht zijn gekomen.”

3. UNAMA, Afghanistan Annual Report on Protection of Civilians in Armed Conflict 2020. Documentatie over burgerslachtoffers, geweld door anti-regeringselementen en gerichte moorden op onder meer journalisten, activisten en leden van de rechterlijke macht.

4. Human Rights Watch, A Disaster for the Foreseeable Future: Afghanistan’s Healthcare Crisis, 12 februari 2024. Over beperkingen voor vrouwen, mahram-regels, vrouwelijke zorgverleners en toegang tot gezondheidszorg.

5. UNAMA-rapportage over vrouwenrechten en bewegingsvrijheid, waaronder beperkingen voor vrouwen zonder mahram bij toegang tot gezondheidsvoorzieningen en beperkingen voor vrouwelijke zorgverleners.

6. UK Foreign, Commonwealth & Development Office, 6 december 2024. Over het besluit van de Taliban om medische opleidingen voor vrouwen en meisjes, waaronder verpleegkunde en verloskunde, stop te zetten.

disclaimer: bij vastleggen van referenties en voetnoten is door Claude AI een controle gedaan

Dat is precies wat Chimamanda Ngozi Adichie beschreef: afwijkende perspectieven worden niet altijd geweerd omdat ze feitelijk zwak zijn, maar omdat ze niet passen binnen de gewenste framing.

Arthur Koestler formuleerde het nog scherper: niemand hoeft expliciet opdracht te geven om vrije geluiden te snoeien. Als de wind eenmaal waait, verdwijnen de takken die het verst uitsteken vanzelf als eerste.

Nu is Arnout Brouwers kennelijk aan de beurt gekomen. Eerst verdween zijn wekelijkse column, nu ook zijn maandelijkse bijdrage in de Volkskrant. Zijn fout was dat hij niet in het denkbeeldige “konijnenhol” wilde blijven zitten dat voor hem was gereserveerd. In zijn recente stukken over Trump, de Iran-oorlog, Musk, Poetin en de clichés rond de "rules-based international order" koos hij niet voor collectieve verontwaardiging, maar voor analyse. Juist dat maakt hem waardevol. Een krant die zichzelf serieus neemt, zou zulke stemmen moeten koesteren.

Natuurlijk heeft elke redactie het recht keuzes te maken. Niemand heeft levenslang recht op een column. Maar juist daarom doet de motivering ertoe. Wanneer afwijkende stemmen telkens verdwijnen zodra zij botsen met het morele verwachtingspatroon van een lezerspubliek, ontstaat geen pluriformiteit maar schijnpluralisme. Het debat verschrompelt dan tot een keurige echo van het dominante verhaal, moreel herkenbaar, maar intellectueel armer.

Het schrappen van Arnout Brouwers molumn is daarom meer dan een personele wissel in de opiniekolommen. Het is een aderlating voor het geopolitieke en maatschappelijke debat. Met zijn klassiek-liberale kompas en scherpe buitenlandpolitieke blik bood hij tegenwicht aan moralistisch alarmisme en gemakzuchtig wensdenken en aan progressieve echokamers. Wie zulke stemmen kwijtraakt, verliest niet alleen een columnist, maar ook een deel van het vermogen om zichzelf tegen te spreken. En precies dat vermogen is de zuurstof van een vrije pers.

Zie hier de aanleiding van mijn reactie: https://www.linkedin.com/in/arnout-brouwers-849a64a?utm_source=share_via&utm_content=profile&utm_medium=member_ios

In Europa wordt de confrontatie met Iran vooral politiek bekeken: was de Amerikaanse vergeldingsactie proportioneel, heeft Donald Trump de situatie verder op scherp gezet en wat betekent dit voor de regio? Daardoor raakt een belangrijkere kwestie uit beeld. Het gaat minder om Trump zelf dan om de belangen die Washington, ongeacht de president, blijft verdedigen.

Juist daarom loont het soms een buitenlandse krant te lezen. Tijdens mijn verblijf in Portugal viel mijn oog op een analyse in Expresso. Niet omdat die het definitieve antwoord geeft, maar omdat zij kijkt naar wat in het Nederlandse debat vaak onderbelicht blijft.

De kern is eenvoudig: oorlogen beginnen zelden omdat leiders die openlijk willen. Vaker lopen zij uit de hand doordat terughoudendheid politiek duurder wordt dan doorgaan.

De Straat van Hormuz als maritieme hefboom

Dat is precies waarom de Straat van Hormuz zo gevoelig ligt. Voor Iran is zij meer dan een vaarroute; zij is een middel om druk te zetten. Teheran hoeft de scheepvaart niet volledig stil te leggen. De dreiging alleen al kan olieprijzen opstuwen, verzekeraars afschrikken en regeringen zenuwachtig maken.

In gewone taal: Iran gebruikt onzekerheid als wapen. Washington verdedigt vrije doorvaart; Teheran ziet dreiging als bescherming van het regime. Juist die botsing maakt de situatie riskant.

Het grotere plaatje: precedentwerking

Voor Washington gaat het dus om meer dan Iran. Als één regionale macht de voorwaarden voor internationale scheepvaart kan bepalen, ontstaat een voorbeeld dat elders navolging kan krijgen.

De Zuid-Chinese Zee: China gebruikt historische claims om de bewegingsvrijheid op zee stap voor stap te beperken.

Andere brandhaarden: In de Rode Zee, de Bab al-Mandab en rond Taiwan kunnen rivalen Amerikaanse terughoudendheid lezen als zwakte.

Vrije zeeën bepalen al decennia de wereldhandel. Als die norm afbrokkelt, raakt dat ook Europa.

De Europese paradox

Europa leeft van energie, grondstoffen en export via open zeeroutes, maar heeft zelf beperkt vermogen om die te beschermen. Die taak rust nog altijd grotendeels op de Amerikaanse marine.

Alleen kritiek leveren op Washington is dan te makkelijk. Zij is soms terecht, maar krijgt pas gewicht als Europa zelf meer verantwoordelijkheid neemt en investeert in defensie. En we hebben onze handen al vol aan ons eigen continent.

Misrekening als grootste risico

Het gevaar zit niet alleen in bewuste keuzes, maar ook in misverstanden. Een aanval door een proxy, een militaire beweging of een incident op zee kan genoeg zijn om een keten van reacties los te maken die niemand beoogde.

Conclusie

Daarom verdient de waarschuwing van Expresso aandacht. Niet omdat oorlog vaststaat, maar omdat beide partijen kunnen belanden in een situatie waarin gezichtsverlies onaanvaardbaar wordt.

Uiteindelijk draait het niet om Trump of één vergeldingsactie, maar om de vraag wie de regels op zee bepaalt: internationale afspraken of de macht van regionale staten.

Dat verdient meer aandacht dan de politieke waan van de dag. Waar niemand gezichtsverlies wil lijden, kan één misrekening uitgroeien tot een crisis met wereldwijde gevolgen.

_{(photo source: Casey and the Sunshine Band 2026)}

Nostalgia Is Not Politically Neutral

Every summer, a distinct narrative emerges across European social media platforms. Afghan exiles announce voluntary returns to their home country for seasonal travel. The subsequent posts are highly sanitized: family reunions, rural landscapes, and scenic views of the Hindu Kush, typically framed as cultural resilience or a moral duty to those left behind.

As someone who witnessed the country’s post-9/11 evolution firsthand, first visiting from Pakistan between 2002 and 2006 and later living and working in Afghanistan during three separate postings, including in Kandahar, I understand the profound weight of this nostalgia. I know the pull of that landscape, the warmth of many people, and the desire to maintain a connection to a motherland. The grief of exile and the longing to touch one’s roots again are valid human emotions.

However, personal longings do not exist in a vacuum. In 2026, these trips constitute a highly consequential political act. By presenting a normalized view of a totalitarian state, diaspora tourism creates unintended policy implications for asylum frameworks across Europe.

The 2021 Evacuation Precedent

There is a direct precedent for the risks inherent in this behavior. In the summer of 2021, in the aftermath of the pandemic and as the Afghan state collapsed and the Taliban advanced on Kabul, European governments issued or repeated explicit “do not travel” advisories. Hundreds of diaspora members ignored these warnings and travelled anyway. I personally met some of them during a flight from Amsterdam; they told me I was an ignorant Dutchman and that they knew their way around.

When Kabul fell that August, many of these same individuals demanded emergency evacuations. In countries such as the Netherlands, failures in the immediate evacuation effort led to parliamentary inquiries and ministerial crises. The states that had explicitly warned against travel were held politically accountable for the choices of individual citizens.

This entitlement is reasserting itself. When diaspora members ignore active red-level travel warnings to document their holidays, they create a severe liability loop. If regional conflict escalates, or if the Taliban detains them, the financial and diplomatic burden of extraction falls back onto Western states. Responsibility for ignoring official advice cannot continually be transferred to the state.

What the Travel Posts Leave Out

The sanitized depictions of Afghanistan directly contradict the systemic degradation of human rights occurring under the current regime. Since returning to power, the Taliban have accelerated their restrictions into a system of total gender segregation. Women are barred from secondary and higher education, civic spaces, and independent employment. In January 2026, the regime finalized the elimination of salaries for female civil servants without compensation. Following the late-2025 decrees in Herat, women were reportedly barred from entering medical facilities without a male guardian and had to comply with strict dress requirements, causing urgent hospital admissions to drop sharply. With formal education closed to girls beyond the sixth grade, the expanding network of religious madrassas has become the sole institutional space available to many, enforcing state ideology on an entire generation. Even minor girls can be married off, which amounts to legalized sexual violence. This systematic erasure is often absent from seasonal travel content.

When Visibility Becomes a Risk

The assumption that foreign passports or digital visibility offer protection is a dangerous miscalculation. The Taliban actively monitor Western media and social networks to trace diaspora connections back into local communities. People visiting women in villages should understand the risks involved. Under a surveillance state, digital visibility is not a tool for advocacy; it is an intelligence-targeting mechanism for the regime.

In January 2026, a 22-year-old taekwondo instructor, Khadija Ahmadzada, was arrested by Taliban intelligence in Herat for running covert self-defense classes for girls. Her activities had been highlighted weeks earlier in a Dutch television documentary. Although Ahmadzada was released after thirteen days under intense pressure, her father and the building owner reportedly remained detained for a long time, and the young women she trained were forced into hiding. Nobody really knows how she is surviving now. Interest in the Netherlands faded away.

The Asylum Consequences in Europe

The most damaging consequence of this curated travel content is how it alters the European political debate surrounding asylum protection.

European governments, including the Netherlands, are under immense domestic pressure to narrow refugee quotas, resume deportations, and lift moratoriums on returns. When members of the Afghan diaspora voluntarily return for leisure, European policymakers can use this content as empirical evidence that the country is stable.

The critical legal distinction between a voluntary visit and forced deportation is easily erased in public policy debates. If the affected community treats the destination as returnable, states lose the political and legal leverage required to maintain blanket asylum protections for vulnerable refugees. By aestheticizing their returns, travelers directly undermine the legal claims of those fleeing actual persecution.

The Contradiction of “Taliban Stability”

Underlying this trend is a troubling narrative shift among younger diaspora members, who increasingly frame the twenty-year Western military intervention as purely external aggression while treating the current Taliban “stability” as a positive peace.

This position requires ignoring the fundamental reasons why the Afghan diaspora exists in Europe. Western nations deployed troops, incurred billions in debt, and sustained thousands of casualties, including 24 Dutch soldiers killed, to dismantle a regime that had rendered the country uninhabitable.

To critique Western intervention while treating the current totalitarian quietude as a tourist destination is a profound contradiction. The current regime remains a severe security risk, maintaining documented operational ties to al-Qaeda and failing to contain the expansion of ISIS-K on its territory.

The agricultural and geographic beauty of Afghanistan does not offset its status as a fundamentalist surveillance state. Presenting it as a viable vacation destination provides direct public relations value to the Taliban, compromises European asylum protections, and disregards the ongoing humanitarian crisis.

Brussels Is the Policy Endgame

The most bitter irony is that Europe has now begun to institutionalize exactly the logic that this diaspora normalization helps sustain. In Brussels, the European Commission has invited Taliban representatives for technical talks on the “return and readmission” of Afghan nationals without a right to remain in the European Union. The meeting is dressed up as administrative necessity rather than political recognition, but that distinction is morally evasive. UN Special Rapporteur Richard Bennett warned that such talks would “insult Afghans, especially women,” and stressed that respect for human rights and refugee law is imperative because Afghans must not be returned to an unsafe situation. Once European policymakers can point to Afghans voluntarily returning for weddings, holidays, family visits, and nostalgic summer tours, Afghanistan is no longer framed as an unlivable theocratic prison but as a difficult yet navigable destination. That is the threshold at which deportation politics become easier, and at which the Taliban cease to be treated as pariahs and start to become Europe’s transactional partners in migration control.

Cees Roels, retired diplomat. From 2002 to 2006 he visited Kabul regularly from Islamabad; he was posted in Kandahar in 2010, in Kabul from 2012 to 2014, and again in Kabul from 2020 to 2021.

Endnotes / Sources

1. Netherlands Ministry of Foreign Affairs, “Reisadvies Afghanistan,” NederlandWereldwijd, last updated 20 April 2026. URL: https://www.nederlandwereldwijd.nl/reisadvies/afghanistan

2. UK Foreign, Commonwealth & Development Office, “Afghanistan travel advice,” updated 27 February 2026. URL: https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/afghanistan

3. U.S. Department of State, “Afghanistan Travel Advisory,” issued 20 February 2026. URL: https://travel.state.gov/en/international-travel/travel-advisories/afghanistan.html

4. UN Human Rights Office, “Report – Afghanistan’s human rights situation continues to deteriorate dramatically,” 30 March 2026. URL: https://www.ohchr.org/en/stories/2026/03/report-afghanistans-human-rights-situation-continues-deteriorate-dramatically

5. UNICEF, “Restrictions on girls’ education and women’s employment in Afghanistan could lead to a loss of over 25,000 female teachers and health workers by 2030,” 28 April 2026. URL: https://www.unicef.org/afghanistan/press-releases/restrictions-girls-education-and-womens-employment-afghanistan-could-lead-loss-over

6. Human Rights Watch, “Taliban’s Mandatory Burqa in Herat Assaults Women’s Autonomy,” 19 November 2025. URL: https://www.hrw.org/news/2025/11/19/talibans-mandatory-burqa-in-herat-assaults-womens-autonomy

7. Afghanistan Justice Archive, “DEC5-11052025-B: Taliban authorities required women to wear burqas to access hospitals in Herat, reducing access to care,” November 2025. URL: https://afghanistanjustice.org/decrees/dec5-11052025-b/

8. Amnesty International, “Afghanistan: New code enabling child marriage compounds dismal situation for women’s and girls’ rights,” 10 June 2026. URL: https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/06/afghanistan-new-code-enabling-child-marriage-compounds-dismal-situation-for-womens-and-girls-rights/

9. OHCHR, “Afghanistan: Taliban decree on separation of spouses further erodes rights of women and girls, warn UN experts,” 18 June 2026. URL: https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/06/afghanistan-taliban-decree-separation-spouses-further-erodes-rights-women

10. Taekwondo Bond Nederland, “Statement TBN n.a.v. arrestatie Afghaanse taekwondocoach Khadija Ahmadzada,” 22 January 2026. URL: https://www.taekwondobond.nl/statement-arrestatie-afghaanse-taekwondocoach-khadija-ahmadzada/

11. MasTKD, “Coach Khadija Ahmadzada arrested in Afghanistan for teaching taekwondo to women,” 24 January 2026. URL: https://www.mastkd.com/2026/01/coach-khadija-ahmadzada-arrested-in-afghanistan-for-teaching-taekwondo-to-women/

12. Al Jazeera, “EU to hold migration meeting with Taliban officials in Brussels,” 23 June 2026. URL: https://www.aljazeera.com/news/2026/6/23/eu-to-hold-migration-meeting-with-taliban-officials-in-brussels

13. Amnesty International, “EU must abandon Afghanistan deportation plans and stop readmission talks with the Taliban,” 22 June 2026. URL: https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/06/eu-must-abandon-afghanistan-deportation-plans-and-stop-readmission-talks-with-the-taliban/

14. Amu TV, “Bennett says Taliban talks in Brussels would ‘insult’ Afghans,” 22 June 2026. URL: https://amu.tv/244568/

15. KabulNow, “UN Rights Expert Criticizes Planned EU–Taliban Talks in Brussels as ‘Insult’ to Afghan Women,” 22 June 2026. URL: https://kabulnow.com/2026/06/un-rights-expert-criticizes-planned-eu-taliban-talks-in-brussels-as-insult-to-afghan-women/

16. United Nations Security Council, Analytical Support and Sanctions Monitoring Team reports concerning ISIL, Al-Qaida and associated entities, including 2025–2026 monitoring reports. URL: https://main.un.org/securitycouncil/en/sanctions/1267/monitoring-team/reports

Recente peilingen wijzen op minder steun onder de MAGA aanhang voor Donald Trump. Vooral onder onafhankelijke kiezers en delen van de Latino-achterban en de “witte” arbeidersklasse lijkt zijn steun minder vanzelfsprekend dan voorheen. Amerikaanse verkiezingen worden vaak beslist door één eenvoudige vraag: gaat het beter met mij dan een paar jaar geleden?

Voor veel kiezers blijft de economie doorslaggevend en vooral de betaalbaarheid van het dagelijks leven. Het gaat niet alleen om inflatie, energieprijzen of boodschappen. Steeds meer burgers krijgen het gevoel dat de economische spelregels niet langer in hun voordeel werken. Ook wanneer macro-economische cijfers wijzen op groei of lage werkloosheid, ervaren veel huishoudens dat de effecten daarvan nauwelijks doordringen tot hun eigen bestaan.

Daarbij wordt vaak een fundamentele fout gemaakt: deze onvrede wordt te snel toegeschreven aan de laagste inkomensgroepen, alsof het uitsluitend gaat om mensen die aan de onderkant van de samenleving zijn achtergebleven. De onzekerheid zit tegenwoordig juist ook in de brede middenklasse: mensen met een baan, een opleiding en vaak twee inkomens. Zij werken hard, betalen belasting, sparen waar mogelijk en doen wat van hen wordt verwacht. Toch zien zij wonen, zorg, energie, onderwijs en pensioen steeds duurder worden. Hun kinderen hebben minder zekerheid op een betaalbare woning dan zijzelf ooit hadden. Voor velen voelt vooruitgang daardoor niet langer vanzelfsprekend.

Dat gevoel beperkt zich niet tot de Verenigde Staten. Het leeft ook in Europa en Nederland, zij het telkens in een andere politieke en economische context. Overal groeit de overtuiging dat de economie wel kan groeien, maar dat de opbrengsten daarvan onevenredig vaak terechtkomen bij vermogenden, aandeelhouders en bezitters van kapitaal en niet bij de brede groepen die stijgende kosten direct voelen.

Dat is gevaarlijk voor iedere democratie. Democratische stabiliteit berust niet alleen op verkiezingen en instituties, maar ook op een stilzwijgend sociaal contract: de overtuiging dat hard werken loont, dat kinderen het beter krijgen dan hun ouders en dat economische vooruitgang breed wordt gedeeld. Wanneer dat vertrouwen verdwijnt, ontstaat politieke onrust. Dan zoeken kiezers naar alternatieven: soms links, soms rechts, soms gematigd en soms radicaal. Maar er is nog steeds een zwijgende middenklasse die niet snel de straat op gaat om zich af te zetten tegen deze situatie.

Opvallend genoeg trappen zowel regeringspartijen als oppositiepartijen vaak in dezelfde val. De rechtse partijen richten zich op belastingverlagingen, deregulering en marktwerking, zonder altijd voldoende oog te hebben voor de dagelijkse onzekerheid van huishoudens die formeel niet arm zijn, maar zich wel kwetsbaar voelen. De linkse partijen maken geregeld de omgekeerde fout: zij framen economische zorgen te smal als een probleem van alleen de allerlaagste inkomens, of concentreren zich vooral op specifieke doelgroepen en identiteitskwesties, of op de nieuwkomers.  Daardoor worden de zorgen van de werkende middenklasse onvoldoende geadresseerd.

Zo voelen veel kiezers zich politiek dakloos. Zij horen voortdurend dat beleid bedoeld is voor bedrijven, voor kwetsbare groepen, voor nieuwkomers of voor de allerarmsten, maar zelden dat het expliciet bedoeld is voor hen: de mensen die het systeem draaiende houden, maar steeds minder zekerheid ervaren dat het systeem ook voor hen werkt.

De vraag die boven de Amerikaanse midtermverkiezingen hangt, is daarom groter dan Donald Trump zelf. Is Trump de oorzaak van deze onvrede, of vooral een politieke uitdrukking ervan? Over dat antwoord zullen de meningen verdeeld blijven. Maar de onderliggende vraag is belangrijker dan de persoon Trump.

Voor wie werkt de economie nog?

Zolang steeds meer burgers ervaren dat economische groei vooral ten goede komt aan een kleine elite, terwijl de middenklasse harder moet werken om slechts haar positie te behouden, zal die vraag blijven terugkeren, in Amerika én in Europa. Juist daarom wordt het maatschappelijk draagvlak voor nieuwe offers steeds brozer. Zeker nu regeringen opnieuw naar burgers kijken om extra middelen te vinden voor het overeind houden van een systeem waarvan steeds minder mensen geloven dat het ook voor hen werkt.

Dat is geen economisch probleem. Het is een democratisch probleem.

Als de politiek die vraag blijft ontwijken, zal de middenklasse uiteindelijk niet alleen het vertrouwen in de economie verliezen, maar ook in de democratie die de belangen had moeten beschermen.

https://www.wsj.com/economy/americas-economic-anxiety-is-rising-up-the-income-ladder-d77b97d4?st=Cs1Dxb&reflink=article_copyURL_share

Nearly five years since the Taliban retook power, the international community is still using a broken playbook. Reports from the United Nations Development Programme (UNDP) are full of nice words like “inclusive economic recovery” and “investing in human capital”. On paper, it sounds like a plan. In the real world of Afghanistan, it is a dangerous fairy tale.

The UN is applying standard development logic to a country where the regime is actively destroying the foundations of society. This is a permanent, hardening dictatorship. Doing business as usual is making things worse. The UN Assistance Mission in Afghanistan (UNAMA) urgently needs fundamental reform; instead of accepting permanent Taliban dominance as a done deal, the international community must change its approach.

An Economic Wrecking Ball

An economy cannot function if half the population is locked away. In Afghanistan, the Taliban have systematically ruined the country’s human potential. Excluding women and girls from education, work, and public life is a deliberate destruction of the nation's economic foundation.

Experts now openly call this gender apartheid.  The damage cannot be easily undone:

• A massive, permanent loss of skills and knowledge.

• The total collapse of women in the workforce.

• A future with no new female doctors, nurses, or teachers.

A girl banned from school today cannot help build the economy tomorrow. This is active destruction.

The Bureaucratic Echo Chamber

Against this dark reality, the UN designs programs as if nothing has changed. They push for micro-businesses and market access, while the Taliban block access for half the population.

On top of that, international aid is constantly manipulated. For years, donors have faced suffocating interference: administrative blackmail, hidden taxes, and demands for private data. In Afghanistan, aid is never neutral. It is hijacked to strengthen the Taliban’s grip on power.

The problem is that the UN, the EU, and donor bureaucracies are trapped in an echo chamber. They prefer the feel-good stories they post on social media over the harsh truth.

Worse, European governments have quietly made a cynical deal. They are begging the Taliban to act as a migration authority to send back illegal Afghan migrants. It is a useless circle: flights deport people to Kabul, while a fresh wave of refugees lands on the shores of Greece the moment those planes touch down.

No Change, No Recovery

The core mistake of international policy is believing we can fix the economy without changing the politics. In Afghanistan, it works the other way around. Without a basic shift, ending gender apartheid and stopping Taliban interference, recovery is impossible. Gender apartheid is not just a moral failure; it is a geopolitical time bomb.

Drawing the Line

History shows that total oppression never brings stability. Instead, it creates a breeding ground for extremism. 

Under the guise of education, the school system has been turned into a network of radical madrassahs. They are mushrooming across the country, designed to turn young boys into jihadists. Starving, impoverished families are forced to sell their sons into this system, just as young daughters are sold to older, predatory men within the Taliban networks. Gender apartheid is not just a moral failure; it is a geopolitical time bomb. 

The real question is not how the UN can help Afghanistan recover under the current rules. The question is whether any recovery is possible at all while the regime behaves this way. By avoiding this question, international aid stops being a tool for progress. Instead, it becomes a financial cushion that keeps a destructive system alive. The illusion has reached its limit.

(NYT)

Watching Trump’s G7 press conference, the tell was unmistakable: Washington flinched at Hormuz. He could not sustain a staring contest, and it showed. Think tank reactions converge on the same reading. Should this agreement hold, it will stand among Washington’s weakest Middle East maneuvers since the Cold War, not because Iran prevailed militarily, but because the US gave up its core leverage before settling a single substantive issue.

Sanctions relief arrived before any clarity on inspections, enrichment limits, or regional proxy activity. The U.S. did not win the standoff over Hormuz; it simply stood down, handing Tehran strategic breathing room it had not earned. Worse, the early flow of oil revenue all but guarantees the IRGC a central role in financing whatever reconstruction follows.

The European Perspective and the Erosion of Deterrence

The fallout was immediate. Gulf states are already hedging toward Tehran, unsettled by growing doubts over Washington’s willingness to project power. Europe, conspicuously, was never at the table.

However, most European members of the G7 are actually happy with this deal. Their primary concerns center on the price of petroleum at the filling station, the broader inflationary effect, and the potential for further erosion of domestic support due to the economic shocks of the war against Iran. Political survival is a driving factor: not one of the European leaders, especially Starmer, Macron, and Metz, commands a strong electoral base, a vulnerability driven mostly by other domestic factors.

Still, the broader strategic landscape suffers. Allies do not respond to rhetoric; they respond to credible deterrence, and this deal offered little of it. The sequencing remains the core strategic error. Sanctions relief came first; the most volatile dossiers were pushed down the road on a sixty-day clock. That makes this arrangement worse than the 2015 JCPOA. Obama’s team kicked the can forward. This deal hands over the leverage before the can is even in motion.

A Dangerous New Era

The consequences reach well beyond Iran. Regional rivals will accelerate missile defense, drone programs, and their own nuclear ambitions, reading Washington’s retreat as an invitation rather than a warning. Israel will draw its own conclusions. If the American security umbrella looks unreliable, Jerusalem will face mounting pressure to restore deterrence unilaterally, with or without Washington’s blessing.

Proponents insist Iran may still concede later. Perhaps. But the deal’s fatal flaw remains unchanged: it rests not on concessions extracted today, but on the hope that an adversary will hand over tomorrow what it was never forced to surrender today.

(WSJ)

Een ‘fijn’ maandagochtend gevoel. De headlines over vrede met Iran zijn optimistisch: de benzineprijs daalt, de tankers varen weer, en Europa haalt opgelucht adem. Maar wie verder kijkt dan de diplomatieke persberichten, ziet dat de wapenstilstand met Iran vooral een illusie van rust creëert.

Terwijl het Westen zich blindstaart op het akkoord, worden de echte slachtoffers vergeten. In de winter van 2025–2026 riskeerden duizenden jonge Iraniërs hun leven voor verandering. Het regime reageerde met arrestaties en executies, maar daarover werd tijdens de onderhandelingen met geen woord gerept. Het Iraanse regime krijgt hiermee de impliciete garantie dat binnenlandse terreur onbestraft blijft zolang de vitale handelsroutes maar open blijven.

En wat gebeurt er achter de schermen? Iran gebruikt de adempauze om zijn invloed te herstellen. Groepen als Hezbollah en Hamas zijn verzwakt, maar het netwerk dat Teheran in veertig jaar heeft opgebouwd, herstelt zich. De structurele oorzaken in Gaza, Libanon en Jemen blijven ongewijzigd: falende staten, economische wanhoop, politieke fragmentatie. Een wapenstilstand lost deze instabiliteit niet op. Ze geeft Iran de tactische tijd om te hergroeperen, smokkelroutes te herstellen en zich aan te passen. Die tijd wordt nu benut.

Europa maakt een denkfout: normalisering is geen stabiliteit. Het herstel van de status quo van Iraanse netwerken betekent dat de financiële en ideologische beïnvloeding weer ruimte krijgt. Recente aanslagen in Rotterdam, Luik en Amsterdam laten zien dat de infrastructuur van Iraanse invloed springlevend is. Het ideologisch en logistiek ecosysteem verdwijnt niet, het muteert.

Intussen verschuift de machtsbalans in de regio. Golfstaten zoeken toenadering tot Teheran, niet uit wantrouwen richting het Westen. Iran vult straks weer het geopolitieke vacuüm in Afghanistan, Pakistan en Centraal-Azië. Iran heeft geleerd dat strategisch geduld altijd winst oplevert.

De vraag is niet of het akkoord de wereldeconomie weer tot rust brengt. De echte vraag is wat we over vijf jaar zullen aantreffen. Deze wapenstilstand lost geen enkel onderliggend conflict op. Ze bevriest ze slechts. Onder de oppervlakte van deze diplomatieke rust blijven exact dezelfde krachten actief die de regio al decennia gijzelen.

De Neue Zürcher Zeitung stelde op 13 juni in Der andere Blick een ongemakkelijke vraag: heeft China de Duitse industrie verslagen, of heeft Duitsland zichzelf verzwakt?

Veel analyses van de Duitse ‘China-schok’ leggen de oorzaak van de Europese industriële terugval bij Peking. China zou onze exportmarkten hebben afgepakt, de Duitse autoindustrie hebben overvleugeld en onze concurrentiekracht hebben uitgehold.

Mijn stelling is anders. China is niet de oorzaak van onze neergang. De oorzaak ligt vooral bij onszelf.

Die ‘zelfondermijning’ kent vier elementen: energie, kapitaal, onderwijs en arbeidsmarktbeleid (migratie).

Laten we beginnen bij de energie. Europa besloot, met Duitsland voorop en Nederland volgzaam, de eigen fossiele en nucleaire capaciteit versneld af te bouwen. Niet omdat er een betrouwbaar alternatief klaarstond, maar omdat het moreel juist voelde. Het braafste jongetje van de klas. Na het wegvallen van het Russische gas betaalt de Europese industrie aanzienlijk meer voor energie dan concurrenten in de Verenigde Staten of China. De chemiesector krimpt. Staalfabrieken sluiten of vertrekken.

Dan het kapitaal. Europa barst van het spaargeld. Maar een woud van regulering, zoals MiFID II, vergaande ESG-eisen en risicomijdende toezichthouders, zorgt ervoor dat innovatieve bedrijven hier moeilijk groeikapitaal vinden. Ze trekken naar Wall Street. Europa reguleert. Amerika kapitaliseert. De volgende generatie Europese kampioenen wordt elders gefinancierd, of verdwijnt.

Dan het onderwijs. Doorgeslagen nivellering. Een stelselmatige devaluatie van technisch beroepsonderwijs. PISA-scores voor wiskunde die dalen terwijl de industrie schreeuwt om ingenieurs, technici en vakmensen. We leiden managers op. Geen makers.

Dan het arbeidsmarktbeleid. Europa kampt met grote tekorten in precies de sectoren die ertoe doen: techniek, logistiek, defensie-industrie en halfgeleiderproductie. Het dominante antwoord is geweest: meer instroom, betere begeleiding en hogere integratiebudgetten. Maar één vraag wordt zelden gesteld. Waarom slaagden eerdere migratiegolven van gastarbeiders,  Indische Nederlanders, Vietnamezen en tot de eerste Afghanen, er in een veel geslotener samenleving vaak sneller in economisch hun weg te vinden? Wat verklaart dat verschil? En waarom wordt die vraag zo zelden serieus onderzocht? Verwarren we asiel met arbeidsmarktpolitiek?

De huidige Chinese exportexplosie is bovendien niet alleen een teken van kracht. Ze is ook een symptoom van binnenlandse zwakte.

Een gigantische vastgoedcrisis heeft het vermogen van de Chinese middenklasse uitgehold. Gecombineerd met een zwak sociaal vangnet en een snel vergrijzende bevolking houdt de Chinese consument de hand op de knip. De zwaar gesubsidieerde fabrieken moeten echter blijven draaien; sociale onrust vormt een existentieel risico voor het regime. Daarom exporteert China zijn overcapaciteit tegen bodemprijzen naar de wereldmarkt.

Goedkope zonnepanelen. Goedkope elektrische auto’s. Spotgoedkoop staal. Voor de consument lijkt dat een zegen. Voor het Europese verdienmodel is het een ernstige uitdaging. Maar opnieuw ligt de grootste kwetsbaarheid bij onszelf.

Ook Nederland is nauw verweven met de Duitse industriële motor. Via de Rotterdamse haven, de hightech toeleveringsketens en bedrijven als ASML en VDL Groep zijn wij direct afhankelijk van het succes van de Duitse industrie. Als die motor hapert, voelt Nederland dat onmiddellijk.

Als die diagnose klopt, vraagt het antwoord niet om paniek over China, maar om herstel van onze eigen strategische basis.

Drie dingen zijn nodig. Geen van drieën is populair.

Ten eerste: de-risking, geen decoupling. Volledige ontkoppeling van China is economische zelfbeschadiging voor een handelsnatie. Maar strategische afhankelijkheid van één autoritair regime voor kritieke grondstoffen, batterijen en andere essentiële ketens is dat eveneens. Diversificatie kost geld en tijd, maar de alternatieven zijn duurder.

Ten tweede: bescherm wat werkt. ASML is het resultaat van decennia publieke investeringen, industriepolitiek en ecosysteemontwikkeling. Die aanpak moet worden uitgebreid naar deeptech, kunstmatige intelligentie en defensietechnologie. Zodra we stoppen met het beschermen en versterken van onze technologische kroonjuwelen, ondergraven we onze toekomstige verdiencapaciteit.

Ten derde: vermijd de protectionistische reflex. Europese importheffingen op Chinese elektrische auto’s zijn begrijpelijk als politiek signaal, maar riskant als economische strategie. Een handelsoorlog raakt een open economie als Nederland als eerste. De enige duurzame reactie is offensief: energiekosten verlagen, bureaucratie verminderen en het vestigingsklimaat herstellen.

Welvaart is geen geboorterecht

China is niet onze grootste vijand. Onze eigen geopolitieke en economische zelfgenoegzaamheid is dat.

Welvaart is geen geboorterecht. Zij ontstaat doordat samenlevingen dingen maken, ontwikkelen en verkopen. Door betaalbare energie. Door kapitaal dat productief wordt ingezet. Door onderwijs dat voortbrengt wat de economie nodig heeft. Door arbeidsmarktbeleid dat zich richt op wat ontbreekt in plaats van op wat politiek comfortabel voelt.

Als we dat weigeren te zien, verlaten we als Europa en als Nederland eigenlijk vrijwillig het wereldpodium.

(NYT)

Er circuleert een concepttekst voor een Amerikaans-Iraans staakt-het-vuren. Of het plan ooit werkelijkheid wordt, is onzeker. Maar één element verdient aandacht: een investeringsfonds van 300 miljard dollar, een soort Marshallplan voor Iran. In de praktijk zou het een directe kapitaalinjectie zijn voor de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC).

De IRGC is de machtigste economische speler van Iran. De organisatie controleert naar schatting meer dan de helft van de nationale economie. Het Clingendael Instituut schatte het gecombineerde aandeel van de IRGC al in 2013 op ruim 50 procent van het BBP en dat aandeel is sindsdien niet gekrompen. Deze invloed is overal aanwezig maar vaak onzichtbaar. De Garde bezit honderden dekmantelbedrijven, investeringsfondsen en stichtingen. Zij domineren de belangrijkste sectoren van het land.

De Iraanse bouwsector is volledig in handen van de Garde. Het grootste bouwbedrijf van het land, Khatam al-Anbiya, is eigendom van de IRGC. Dit bedrijf met meer dan 800 geregistreerde dochterondernemingen bouwt alle grote wegen, tunnels en dammen. Het Amerikaanse ministerie van Financiën stelde in 2018 vast dat Khatam al-Anbiya alleen al voor 22 miljard dollar aan contracten in de olie- en petrochemische sector ontving: vier keer het officiële defensiebudget van de IRGC. Ook de energiesector, de telecom, de grote zeehavens en de luchthavens worden geleid door commandanten van de Garde. Zelfs de invoer van consumentenproducten en medicijnen loopt via hun netwerken.

Het fonds van 300 miljard dollar is bedoeld voor de wederopbouw van infrastructuur. Maar in Iran kun je geen weg aanleggen, geen haven uitbreiden en geen energienetwerk herstellen zonder de IRGC te betalen. Geen enkel bestaand internationaal toezichtsmechanisme heeft ooit met succes IRGC-entiteiten uitgesloten van infrastructuurcontracten in Iran.

Westers kapitaal stroomt zo rechtstreeks naar een repressieve militaire organisatie. Dit geld herstelt niet de leefomstandigheden voor de Iraanse burgers. Het herkapitaliseert het regime.

Er is ook een vraag van belangenverstrengeling die niet onbeantwoord mag blijven. Het idee voor dit fonds lijkt niet van Teheran te zijn gekomen. In de VS zijn vastgoedinvesteerders en private equity-spelers gebaat bij een snel opengaand Iran. President Trump heeft herhaaldelijk zijn voorkeur voor transactionele deals getoond. De vraag wie aan Amerikaanse zijde de vruchten plukt van zo'n fonds en wie de risico's draagt is legitiem. Evenzo: laten China, de Emiraten, Koeweit en Saudi Arabië dit rustig gebeuren terwijl de oorlogschade hen ook raakte?

Het fonds staat al in de concepttekst. De nucleaire garanties worden naar een latere onderhandelingsronde verschoven. Dat is een bijzondere volgorde: eerst het geld, dan de veiligheid. Dat is een concessie die de facto als startpositie fungeert.

Europa zit niet aan tafel, maar draagt wel de gevolgen. Een financieel versterkte IRGC betekent grotere capaciteit voor hybride operaties in de Middellandse Zee, uitgebreidere steun aan restanten van Hamas, Hezbollah en de Houthi’s, en een robuuster Iraans proxyanetwerk in Irak en Syrië. Europese NAVO-bondgenoten die al onder druk staan om hun defensiebudgetten op te schroeven, krijgen er een nieuwe regionale dreiging bij mede gefinancierd door Westers kapitaal.

Een bijzonder transactioneel model: de machtigste militaire en economische dictatuur van de regio krijgt een wortel voorgehouden om nog sterker te worden dan ooit tevoren.

De Straat van Hormuz is door Iran getransformeerd tot een geopolitiek verdienmodel dat werkt zonder openlijke oorlog, maar met verstrekkende economische gevolgen. Daarmee wordt niet alleen de mondiale energiemarkt geraakt, maar ontstaat een precedent dat de strategische positie van Europa structureel verzwakt.

Jarenlang gold de Straat van Hormuz als een potentieel drukmiddel in tijden van crisis: een nauwe zeestraat waar een aanzienlijk deel van ’s werelds olie‑ en gastransport doorheen gaat. De dreiging was bekend, maar bleef grotendeels theoretisch. Dat is nu voorbij. Iran heeft de zeestraat feitelijk getransformeerd tot een tolpoort.

Sinds het voorjaar int de Iraanse Revolutionaire Garde vergoedingen van schepen die Hormuz willen passeren. Bevriende landen varen kosteloos door. Neutrale staten betalen fors. Vijandige staten worden opgehouden of volledig geblokkeerd. Het Iraanse parlement heeft deze praktijk inmiddels wettelijk verankerd.

De hefboom die werkt

Opvallend is hoe effectief dit mechanisme blijkt. Iran wist al dat Hormuz een hefboom was, maar het bleef onzeker hoe markten zouden reageren op beperkte verstoringen. Waar lag de escalatiegrens? Zou gecontroleerde dreiging voldoende zijn om daadwerkelijke economische impact te sorteren?

Die vraag is inmiddels beantwoord. Managed coercion werkt. Met minimale middelen, d.w.z. een drone, een cyberincident of een beperkte aanslag, kunnen verzekeringspremies exploderen, vaarroutes stilvallen en energieprijzen binnen uren stijgen. Zonder oorlog, maar met maximale economische impact. Gecontroleerde ontwrichting levert druk én inkomsten op.

Het gevaarlijke precedent

Het grootste gevaar ligt echter niet uitsluitend in Hormuz. Andere machtsblokken en actoren hebben aandachtig gekeken. De Houthi’s pasten vergelijkbare tactieken toe in Bab el Mandeb. Rusland experimenteert al langer met druk op energie‑ en maritieme infrastructuur in de Zwarte Zee. China observeert hoe strategische ambiguïteit in de Zuid‑Chinese Zee economische effecten kan sorteren zonder openlijke confrontatie. En wie denkt dat ook Suez en Panama hier immuun voor zijn, vergist zich.

Europa betaalt de prijs

Voor Europa zijn de gevolgen niet tijdelijk. Golfstaten zullen versneld investeren in pijpleidingen en exportcapaciteit die Hormuz omzeilen. Over enkele jaren wordt de zeestraat waarschijnlijk minder cruciaal. Maar die transitie kost tijd en juist die tijd vormt een strategische kwetsbaarheid.

Voor Europese landen betekent dit structurele prijsvolatiliteit. Dat vertaalt zich direct in inflatie, druk op overheidsfinanciën en politieke instabiliteit. Dit is geen eenmalige energiecrisis die kan worden ‘uitgezeten’, maar een blijvende geopolitieke conditie. Bovendien profiteert Poetin mee: hogere energieprijzen vergroten Russische energie‑inkomsten en versterken de strategische druk op Europa’s oostflank.

Waarom de‑escalatie het probleem niet oplost

Veel politieke leiders beschouwen de‑escalatie als de oplossing. Dat is een misvatting. Zelfs als de Iraanse Revolutionaire Garde militair wordt teruggedrongen, blijft het onderliggende verdienmodel intact. Het draait niet om volledige controle, maar om de geloofwaardige mogelijkheid tot verstoring.

De ervaring in de Rode Zee laat zien wat dat betekent. Ook na een bestand of afname van geweld blijven markten, verzekeraars en rederijen escalatierisico’s inprijzen. De‑escalatie herstelt daarmee niet het oude evenwicht, maar normaliseert economische afpersing onder de drempel van oorlog.

Een onhoudbaar eindspel

Daar komt bij dat het Iraanse eisenpakket in onderhandelingen fundamenteel problematisch is. Teheran eist voortzetting van het nucleaire programma én impliciete controle over de Straat van Hormuz. Acceptatie daarvan zou neerkomen op een strategische nederlaag van de Verenigde Staten en daarmee van het Westen. Het zou nucleaire escalatie en economische dwang legitimeren.

Tegelijkertijd wijzen signalen erop dat een hardline kern van ervaren IRGC‑commandanten recent haar machtspositie heeft geconsolideerd en een zwaardere rol speelt in de besluitvorming. Dat verkleint de ruimte voor duurzame de‑escalatie verder.

De vraag is daarom niet óf, maar wanneer Amerikaanse terughoudendheid onhoudbaar wordt. Als onderhandelingen vastlopen en gecontroleerde ontwrichting blijft lonen, kan Washington alsnog worden gedwongen terug te keren naar het strijdtoneel. Niet uit keuze, maar uit strategische noodzaak.

De Straat van Hormuz is een waarschuwing. Wat hier wordt genormaliseerd, kan elders worden toegepast. En de prijs wordt uiteindelijk betaald door Europese huishoudens, via begrotingen en bij de stembussen.

De morele rode lijn: de prijs aan de benzinepomp

In dit hele strategische spel is intussen iets vrijwel volledig uit beeld geraakt: de Iraanse bevolking zelf. Jonge vrouwen en mannen, een hele generatie jonge Iraniërs die sinds 2022 openlijk in opstand kwam tegen een repressief regime, zijn verdwenen uit het internationale debat. Over regime change wordt niet meer gesproken. Over verantwoordelijkheid voor de slachtoffers van het Iraanse regime evenmin.

De morele rode lijn in Europese samenlevingen blijkt elders te liggen. Niet bij gevangen activisten, niet bij geëxecuteerde demonstranten, maar bij de prijs aan de benzinepomp. Zolang die aanvaardbaar blijft, verdwijnt morele verontwaardiging geruisloos naar de achtergrond.

De Afghaanse Sufi wijsgeer Rumi zei het al eeuwen geleden: de Goddelijke waarheid ligt in scherven op de grond, maar wij houden hardnekkig één fragment dat we oprapen voor het geheel: de absolute waarheid. Dat zou nog een onschuldige menselijke tekortkoming zijn, ware het niet dat onze media dit mechanisme inmiddels tot methodiek hebben verheven.

Het huidige morele narratief op basis één scherf fungeert als een toegangscontrole voor het publieke debat. De vraag is niet langer wat iemand zegt, maar hoe iemand het zegt. George Packer beschrijft dit als een nieuw soort culturele framing: redacties onderzoeken niet de werkelijkheid, maar de positie van een uitspraak binnen het morele vocabulaire. Daarna mag de analyse beginnen.

Het gevolg is voorspelbaar én uiterst comfortabel voor redacties: complexiteit wordt vervangen door rolverdeling. Donald Trump hoeft geen analyse meer; hij ís het frame. Mark Rutte hoeft geen context meer; hij ís de technocraat die vooral wil managen. Wat ze werkelijk doen, doet er nauwelijks nog toe.

Deze selectieve scherpte is precies het patroon waar George Packer voor waarschuwt: media construeren een verhaal met helden en antihelden, waarna politici niet meer worden geanalyseerd, maar gecast. En wie eenmaal is gecast, komt nauwelijks meer uit die rol.

Die casting logica houdt andere leiders met vergelijkbare dilemma’s en tekortkomingen uit de wind. Het is niet zo dat Macron of Starmer minder controversiële keuzes maken; het is dat hun rol niet het narratieve centrum is. Het mediaverhaal heeft genoeg aan één antagonist en één technocraat, en de rest van de politieke realiteit volgt pas op bladzijde vijf van de krant.

Chimamanda Ngozi Adichie beschrijft hoe afwijkende perspectieven in zulke omgevingen worden ontmoedigd, niet vanwege inhoud, maar vanwege afwijking van de framing. Sociale sancties vervangen argumenten, en voorzichtigheid vervangt nieuwsgierigheid. Het debat verschrompelt tot een echo van het dominante verhaal, netjes geformatteerd, moreel herkenbaar, maar intellectueel armer.

In zo’n landschap voelt Rumi’s spiegel bedreigend. Zijn boodschap is een affront voor elke newsroom die liever één scherf oppoetst dan er tien naast elkaar legt. De waarheid is niet netjes, niet eenduidig, niet gecast. Ze is rommelig, tegenstrijdig, ongemakkelijk, precies wat een volwassen democratie nodig heeft, en precies wat vaak uitgefilterd wordt omdat het niet past in het verhaal dat we wensen.

Provocatie is een noodzakelijke correctie: wie het publieke gesprek serieus neemt, moet ophouden de spiegel te versimpelen tot één keurige scherf.

De week is nog maar net begonnen of de spanningen in het Midden-Oosten lopen verder op. Europa stuurt haastig marineschepen, gevechtsvliegtuigen en luchtverdedigingssystemen richting bondgenoten en Golfstaten. Het is een moedige stap, maar vooral ook een pijnlijk moment van zelfreflectie want onze militaire capaciteit is nog verder uitgekleed en over meer fronten versnipperd dan we ooit hebben willen erkennen. Oekraïne leunt op ons, wij leunen op Oekraïne, en Rusland kijkt intussen rustig toe terwijl de oliedollars opnieuw binnenstromen in Moskou. Europa moet met steeds minder steeds meer doen.

Alsof dat allemaal nog niet genoeg is, hangt ook een nieuwe energieschok boven de markt. De eurozone groeit al nauwelijks, staatsschulden zijn torenhoog en de rente stijgt. Ondertussen roept Donald Trump op het laatste moment NAVO-landen op om de Straat van Hormuz te bewaken, met vertrouwde dreigementen dat de NAVO anders op de bodem van de geschiedenis belandt.

En dan de veiligheid closer to home. Europa geeft eindelijk meer uit aan defensie en draagt inmiddels het grootste deel van de steun aan Oekraïne. Maar zonder een krachtige eigen defensie-industrie blijven we afhankelijk van Amerikaanse wapens, die in de oorlog in Iran per dag in volumes worden ingezet waar Oekraïne het een maand mee moet doen. Een confrontatie met Trump maakt vooral onze oostelijke buren zenuwachtig. Polen, bijvoorbeeld, kondigde aan zich niet te bemoeien met het Midden-Oosten omdat het al in oorlog is met Rusland. Een nuchtere constatering.

Intussen keren wij in Nederland terug naar ons vertrouwde ritme: de polder in. Deze week gemeenteraadsverkiezingen, debatten in de Kamer over internationaal recht en ons sociale stelsel. Allemaal belangrijk, zeker. Maar uiteindelijk bepaalt iets anders vaak ons humeur: de prijs aan de benzinepomp.

En defensie? Daar zien we dezelfde patronen, maar dan in het klein en pijnlijk dichtbij. In EW las ik dat we in 2026 zo’n acht miljard euro moeten afboeken omdat opeenvolgende kabinetten vergaten om de riante vroegpensioenen van defensiepersoneel mee te rekenen. Ooit bedoeld voor militairen die uitgezonden werden naar verre oorlogen, maar uiteindelijk ook gul uitgedeeld aan de Haagse office warriors. Decennia van bestuurlijke nalatigheid gevangen in één bedrag. Goed voor een half procent begrotingstekort.

De wereld is veranderd en veel sneller dan wij hebben willen toegeven. De vraag is al lang niet meer óf Europa en Nederland zich opnieuw moeten "uitvinden", maar wánneer we er eindelijk aan beginnen. Strategische luxe kunnen we ons simpelweg niet meer veroorloven. Maar precies dat is waar de polderpolitiek zo goed in is: doen alsof de wereld nog even op ons wacht.

(Israel’s Iron Dome has played a key role in intercepting a barrage of rockets and missiles - AP/File)

Een belangrijke bijdrage van Alex Krijger in de VK (lnkd.in/eKWDfPvw).

We zien inderdaad dat in Nederland het debat over Iran steeds meer wordt bepaald door ideologische reflexen. Een anti-Israëlisch en anti-Trump frame versus Iraanse agressie; een zogenoemd “anti-imperialistisch” perspectief dat Iran als slachtoffer neerzet; en een “links-islamistische” coalitie die haar pijlen vooral op het Westen richt, niet op Teherans eigen repressie.

Diasporagroepen uit het Midden-Oosten en elders, zoals Afghanistan, versterken dit beeld door instabiliteit toe te schrijven aan westerse interventies. Daarmee verdwijnen lokale verantwoordelijkheid en regionale machtsdynamiek naar de achtergrond, terwijl juist factoren als corruptie, tribalisme, incompetent bestuur en diepgeworteld conservatisme minstens zo bepalend zijn voor maatschappelijk falen.

Zo ontstaat een vorm van “morele asymmetrie”: Iraanse onderdrukking raakt uit beeld zodra Washington (Trump) of Israël handelt. Westerse daden worden streng beoordeeld, Iraanse en Russische nauwelijks.

Het is soms alsof we door het platgebombardeerde Berlijn van 1945 lopen en uitsluitend de geallieerde luchtmacht van het Air Command retroactief beschuldigen van schendingen van het oorlogsrecht, zonder het nazi-regime te benoemen dat aan deze verwoesting voorafging. Of alsof we in 2002 door Kaboel wandelen, na decennia burgeroorlog en Taliban-geweld, en de VS en hun bondgenoten verantwoordelijk houden voor een stad die al lang vóór hun komst was verwoest.

De ervaringen in Vietnam, Irak en Afghanistan stemmen niet hoopvol als het gaat om externe interventies. Tegelijkertijd leren de genocidale crisis in de Grote Meren en Srebrenica ons dat niet interveniëren of halfslachtig en ineffectief interveniëren eveneens een enorme morele prijs kan hebben. Er is geen risicoloze optie.

En we mogen één factor nooit vergeten: in Iran zelf heeft een massale protestbeweging de moed gehad om tegen haar onderdrukkers op te staan. Velen betaalden dat met hun leven of met jarenlange, onmenselijke gevangenschap. Die moed verdient erkenning en zou ons moreel kompas moeten scherpen zonder te vervallen in naïviteit over macht, geopolitiek en de harde realiteit van regimebehoud (versus regimeverandering).

Een serieuze analyse vraagt dat risico’s van ingrijpen én van niet-ingrijpen eerlijk worden gewogen, zonder automatische schuldtoewijzing aan één kant.

lnkd.in/eKWDfPvw

(bron 8am.media - credit AP)

Wat mij telkens weer opvalt in het Europese debat over humanitaire tragedies is het gebrek aan historische diepgang en geopolitieke scherpte. We laten ons meeslepen door emoties, tonen onze verontwaardiging over het onrecht en na een paar berichten op sociale media gaan we weer door met onze routine. Totdat de volgende tragedie zich weer aandient, bijna altijd dezelfde honger, armoede en repressie in hetzelfde land en door hetzelfde regime.

Neem Afghanistan. De cijfers zijn schokkend: miljoenen kinderen zijn ernstig ondervoed, bijna veertig procent van de bevolking lijdt aan acute honger. Maar wie doet alsof dit een plotselinge verrassing is, heeft de afgelopen vier jaar zitten slapen.

Na de val van Kabul in 2021 reageerden donoren met ongekende snelheid en omvang. In 2022 piekte de internationale noodhulp op 3,8 miljard dollar, een stijging van ruim 400 procent ten opzichte van 2020. De Verenigde Naties vlogen letterlijk pallets met contant geld naar Kabul om het door sancties verlamde banksysteem te omzeilen. Die injecties, samen met verborgen inkomsten uit remittances en de drugseconomie, stabiliseerden de Afghaanse munt en voorkwamen op korte termijn een volledige economische implosie.

Het beeld dat “het Westen niets doet” is dus eenvoudigweg onjuist. Er is massaal ingegrepen. Maar precies daar begint de ongemakkelijke realiteit.

Door de miljarden aan cashtransfers ontstond een klassiek substitutie-effect: internationale middelen namen publieke taken over die normaal gesproken bij een staat horen. De druk op het regime om zelf verantwoordelijkheid te dragen voor voedselzekerheid, gezondheidszorg en economische hervormingen werd daarmee verlaagd. Rapportages van de Amerikaanse Special Inspector General for Afghanistan Reconstruction (SIGAR) wezen bovendien op afroming, belastingheffing en indirecte versterking van machtsstructuren onder de Taliban. NGO’s konden slechts opereren binnen door de Taliban opgelegde kaders om toegang te behouden. Humanitaire hulp was geen neutraal instrument, maar onderdeel van een door het regime gecontroleerd systeem.

Tegelijkertijd koos de Taliban niet voor wederopbouw, maar voor ideologische indoctrinatie. De uitsluiting van vrouwen uit onderwijs, arbeid en zorg ondermijnt structureel de productiviteit en maatschappelijke veerkracht van het land. Het is niet slechts een mensenrechtenkwestie; het is economisch en demografisch zelfdestructief beleid. Door vrouwen uit medische functies te weren en hen gelijktijdig afhankelijk te maken van vrouwelijke zorgverleners, wordt een zorgcrisis doelbewust verergerd. Dat kost direct levens. Honger en ondervoeding is niet alleen een kwestie van voedsel.

Intussen schieten extremistische madrassa’s in Afghanistan als paddenstoelen uit de grond. Daar wordt een nieuwe generatie gevormd in isolement en doctrinaire rigiditeit. Het patroon is pijnlijk herkenbaar. In de jaren vóór 9/11 zagen we hoe in Afghanistan en delen van Pakistan een ideologische voedingsbodem ontstond met mondiale consequenties. Ook toen werd het probleem gezien als iets lokaals, iets ver weg. Totdat we de Twin Towers in elkaar zagen storten.

De focus van het Taliban regime ligt op machtsconsolidatie: het loyaal houden van strijders, het bevoordelen van jihadistische netwerken, het controleren van distributiekanalen en het onderdrukken van oppositie. Honger is het gevolg van politieke keuzes, een vorm van vooropgezette collateral damage. Een middel om weer geldstromen binnen te halen. Het UN systeem gaat weer overuren draaien.

Daarom is het antwoord op de vraag wat Nederland en Europa méér kunnen doen geen puur humanitaire antwoord, maar een geopolitieke. Extra middelen zonder politieke voorwaarden veranderen niets aan de onderliggende machtsstructuur. Dat vraagt om ongemakkelijke keuzes.

Het betekent stoppen met een feitelijk gedoogbeleid waarbij Taliban diplomaten toegang krijgen tot Europese hoofdsteden alsof normalisering al een voldongen feit is. Het betekent terughoudendheid met deals die primair zijn gericht op het terugsturen van een beperkt aantal afgewezen asielzoekers, terwijl we daarmee tegelijk een regime legitimeren dat zijn eigen bevolking structureel onderdrukt. En het betekent serieus nadenken over steun aan Afghaanse maatschappelijke en politieke oppositie, hoe gefragmenteerd ook, om ruimte te creëren voor een alternatief perspectief.

Humanitaire hulp redt levens. Maar zolang het regime zelf een centrale rol speelt in het bestendigen van deze crisis, financieren wij vooral de symptomen. De machtsstructuur die de crisis voedt, blijft onaangetast waardoor de levens die wij redden weer in een uitzichtloze situatie komen. Dat is de kern van het probleem waar we in Europa te weinig eerlijk over spreken.

It is striking that an incident in Afghanistan, almost forgotten in the Netherlands, has drawn sustained attention from a French platform (http://lalettrehebdo.com) known for its critical, well-informed coverage of the country. What, exactly, happened?

Khadija Ahmadzadeh, a taekwondo coach in Herat, appeared in a Dutch television documentary. Women’s sport is explicitly banned under Taliban rule. Shortly after the broadcast, she was arrested, detained for thirteen days, and her gym was permanently closed. The film was presented as a humane, hopeful portrait of life under Taliban control. Its real impact was brutally concrete: visibility turned into vulnerability.

There was relief when Ahmadzadeh was released. But that relief is misleading. She may no longer be in a cell, yet she has effectively been sentenced to life in an open-air prison, barred from her profession, marked, and permanently constrained.

This was not an unforeseeable tragedy. It was the predictable outcome of a wider Western pattern that has taken hold since the fall of Kabul in August 2021: the slow, creeping normalization of a theocratic regime.

The documentary was reportedly facilitated, directly or indirectly, through channels linked to the Afghan embassy in The Hague. This raises an unavoidable question: how can an independent media organisation travel freely and conduct sensitive interviews in Taliban-controlled Afghanistan without consular involvement or pre-arranged facilitation by the regime itself? In authoritarian systems, permission to film is never neutral. Approval does not mean trust; it means control. Exposure is not protection.

This dynamic was laid bare in the filmmakers’ own explanations. In multiple interviews, they described how the Taliban were persuaded to allow the project because it was “apolitical” and “human,” and because the makers emphasised their Afghan roots, language skills, and cultural familiarity. On that basis, the Taliban agreed.

That reasoning reveals the core misconception: as if a theocratic regime distinguishes between the political and the human; as if showing lives behind closed doors is not itself a political act; and as if appeals to cultural proximity offer protection against a system that tolerates human stories only as long as they remain controllable and punishable.

At the heart of the project lay a critical misjudgement: the assumption that diaspora identity equals situational awareness. An Afghan background was implicitly treated as a guarantee of cultural competence and risk assessment. It is not. Diaspora proximity, especially when shaped largely in Europe, does not confer up-to-date knowledge of Taliban surveillance practices, internal power struggles, or enforcement dynamics. Nostalgia is not expertise. Worse, it can create a false sense of safety for participants, who may trust that “one of our own” understands the limits of what is permissible, or that international exposure offers protection.

Dutch public broadcasting also failed in its duty of care. Non-anonymised footage, recognisable faces, identifiable locations, these were obvious risks in Afghanistan. Media professionals warned about them in advance. Those warnings were ignored. When concerns were raised after Ahmadzadeh’s detention, the response was not accountability but defensiveness.

The handling of the aftermath was particularly troubling. Afghan journalist-in-exile Saber Perzad relayed the Ahmadzadeh family’s plea for help. Instead of triggering security coordination, his intervention was met with attempts to discredit him as a spreader of “fake news” and lies. The shift from protecting sources to attacking the messenger echoed information-management practices more commonly associated with censorship.

To understand how this became possible, one must look beyond a single programme. After Kabul’s collapse on 15 August 2021, Western governments and institutions instinctively reached for continuity. Embassies needed to function. NGOs required permits. Journalists wanted access. Diplomats sought channels. What emerged was not formal recognition of the Taliban, but something more corrosive: normalization by routine. Each decision appeared pragmatic. Together, they formed a system of quiet compliance.

The Afghan embassy in The Hague illustrates this drift. While other Afghan missions retained the symbols of the fallen republic and the resistance against the Taliban takeover, the Afghan embassy in The Hague moved toward “technical cooperation” with Kabul, reportedly including financial coordination. A service institution for displaced citizens began to resemble a soft-power outpost for an unrecognised theocratic regime, trying to win hearts and minds of diaspora networks.

This grey diplomacy seeped into media narratives. Since 2021, visitors have returned with curated stories of “Taliban 2.0,” minimising coercion and exaggerating reform. Selective access is mistaken for systemic change.

Ahmadzadeh’s gym remains closed. Her case is the price of Western access-seeking, diaspora misjudgement, and diplomatic accommodation converging into a single failure of responsibility. Good intentions do not reduce ethical obligations. Until the first question asked is “Who will pay the price once we are gone?”, normalisation will continue at the expense of Afghan women.

(From WEF website)

Davos is still reverberating in our European capitals. Trump’s speech has caused a fair number of sleepless nights. Talk shows and think tanks continue to churn out commentary, outrage, and self-reassurance. The most common conclusion is comforting: Europe finally showed its teeth. And once we bite back, Trump will take us seriously. I’m afraid that is wishful thinking.

The Greenland episode exposed, in painfully clear terms, how Europe still misunderstands power politics. A small deployment of European troops on the ice, intended as symbolic solidarity with Denmark, was framed as resolve. In reality, it was performative muscle-flexing, and Donald Trump immediately recognized it as such. He responded the way he always does: by escalating, this time through tariffs. Europe blinked and recalibrated its language.

Some analysts argue that only now, because the ice is melting, Russia is at war with us, and Washington has suddenly taken an interest, European capitals have “discovered” Greenland’s strategic value. That is nonsense. There is no clear and present danger today. Yes, Europe has slept through the long-term risks in the Arctic, but so has the United States until very recently.

And as for the much-discussed Dome, could missile defence really justify Greenland’s strategic importance? While it sits under potential missile paths, interceptions mainly happen in the boost or terminal phase, where Greenland adds little value. Might the push for BMD there be more about political window dressing than actual operational need?

Mark Rutte’s de-escalation, which effectively embraced the Greenland hype in order to keep Trump on board at all costs, likely prevented immediate damage. But the underlying message remains unavoidable: those who do not develop power of their own become playthings of those who do. Europe, incidentally, hardly needs external enemies to weaken itself. Greenland is not a footnote; it is a strategic warning that should be taken deadly seriously. Ironically, Trump’s unpredictability has partially restored American deterrence while simultaneously undermining the foundations of alliance politics. Partners forced to deal with commitments that are made today and relativized tomorrow will inevitably begin to look elsewhere.

Yet all of this pales in comparison to the most serious message delivered in Davos, a message many preferred to ignore or dismiss, just as J.D. Vance did when he publicly slighted Zelenskyy, claiming ingratitude invites punishment.

Zelenskyy himself articulated that serious message, echoing elements of Trump’s worldview because reality leaves little room for rhetorical purity. His speech was not a diplomatic formality; it was a necessary wake-up call. His message to Europe was unambiguous: the real problem is not capacity, but political will. Nothing illustrates this more clearly than the EU’s continued inability to use frozen Russian assets for Ukraine’s defense.

Zelenskyy exposed also a deeply ingrained European reflex: mistaking endless deliberation for strategy. Europe likes to discuss the future, but it does not act today. Time, he reminded his audience, structurally favors Moscow, a state that has organized itself for a long war and does not pause for elections, legal qualms, or moral hesitation.

Equally uncomfortable was his criticism of Europe’s self-deterrence. Advising Kyiv not to even speak publicly about long-range weapons such as Taurus or Tomahawk reveals how seriously European leaders take Russian threats and how little confidence they have in their own deterrence posture.

His irony about the symbolic deployment of a few dozen troops in Greenland delivered the final blow. This is not defense policy. It is geopolitical theater.

This message must be taken bloody seriously, not only for Ukraine’s sake but for Europe’s own survival. A continent that replaces action with symbolism loses more than influence. It loses credibility and, eventually, security.

Which brings us to the unavoidable conclusion. Walking the talk requires more than sharper rhetoric or thicker policy papers. It requires concrete, uncomfortable choices. Bring Mercosur into force. Implement the agreements with India instead of burying them in another round of parliamentary hesitation. Move fast and decisively to conclude trade and security deals with Japan and South Korea. Economic diversification is not a vision statement; it is a survival strategy.

And above all, Europe needs a mental shift. War is no longer something that happens elsewhere while markets calmly adjust. The lesson of Britain’s 1940 “economy of war” is not nostalgia but realism: industrial prioritization, central coordination, mass production, and speed over perfection. In an age where drones are cheaper than diplomacy, delay is a strategic liability.

The choice, then, is remarkably simple. Europe can act now, militarily, economically, and politically, and finally make its words credible. Or it can continue to deliberate until reality intervenes. The only remaining question is whether Europe wakes up before or after the first drone-driven Blitzkrieg from Moscow.

(bron: Ittoqqortoormiit, voorheen Scoresbysund, Groenland. Foto: Unsplash)

De laatste dagen lijkt het erop dat Europese NAVO-landen zich militair zijn gaan positioneren tegenover de Verenigde Staten, maar dit alles verpakken als een verkenning voor een NAVO-missie in Groenland met verwijzing naar Russische en Chinese dreiging.

Dat leidt tot nervositeit op een moment dat de agressie van Poetin in Oekraïne onverminderd doorgaat, Venezuela in een nieuwe weinig stabiele status quo is beland en Iran wel eens intern zou kunnen imploderen. Temidden van alle paniek is het goed om weer eens nuchter na te denken.

Groenland heeft tot nu toe geen militaire crisis veroorzaakt, maar wel het strategisch denken binnen de NAVO op de proef gesteld. Niet omdat de militaire realiteit is veranderd, maar omdat geopolitieke framing het veiligheidsdenken is gaan domineren. Militair gezien is er sprake van een non-discussie: er is geen acute dreiging, geen clear and present danger die onmiddellijke inzet rechtvaardigt. Wie dat toch beweert, verwart strategische meerwaarde met urgentie. Dat is een klassieke en potentieel gevaarlijke fout.

De Verenigde Staten hebben vrije toegang tot Groenland en beschikken er over bestaande infrastructuur. Er is geen sprake van denial of access, geen blokkade en geen plotselinge verschuiving in het dreigingsbeeld. Noch Rusland noch China beschikt over een geloofwaardig scenario om Groenland autonoom te bezetten zonder directe escalatie naar een NAVO-conflict. Een “Groenland-only”-operatie bestaat niet. Elke kinetische actie daar betekent automatisch strategische escalatie tegen NAVO-gebied. Juist daarom gebeurt het niet. Afschrikking werkt hier wél, omdat de drempel extreem hoog ligt.

Troepen sturen om een niet-bestaand probleem te “managen” is dan ook geen afschrikking, maar politiek theater. En we weten voor wie dit toneelspel wordt opgevoerd.

Dat Groenland strategisch relevant is, staat buiten kijf máár op de lange termijn. Smeltend zee-ijs opent mogelijk noordelijke zeeroutes en vergroot het belang van het Arctisch gebied voor maritieme veiligheid, onderzeebootdetectie en ruimte- en sensorgebaseerde waarneming. Groenland is daarbij geen frontlinie, maar een knooppunt voor ISR, ASW, early warning en command & control.

Strategische meerwaarde vraagt echter om investeren vóórdat men gaat positioneren. En daar wringt het. De VS hebben hun Arctische capaciteiten jarenlang verwaarloosd. IJsbrekercapaciteit is schaars, strategische diepte ontbreekt en surface presence is fragiel. Zonder deze enablers blijft elke zichtbare militaire inzet symbolisch, kwetsbaar en moeilijk vol te houden. Wie zonder infrastructuur troepen stuurt, belandt in de val van symboolpolitiek.

Ook missile defence wordt vaak als argument aangevoerd, maar zelden goed begrepen of uitgelegd. Groenland ligt weliswaar onder de ballistische boog van intercontinentale raketten, maar effectieve interceptie vindt plaats in de boost phase of in de terminal phase, vóór of tijdens MIRV-separatie. Groenland voegt daar operationeel nauwelijks waarde aan toe. Een geïntegreerde lucht- en raketverdediging in het hoge noorden is denkbaar, maar uitsluitend als onderdeel van langetermijn deterrenceplanning, niet als crisismaatregel. Wie BMD inzet om urgentie te suggereren, bedrijft strategische window dressing.

Wat hier werkelijk speelt, is geen oorlogsvoorbereiding maar onderhandeling. De retoriek past in een bekend patroon: overshoot-the-target messaging om aandacht, druk en concessies af te dwingen richting Trump. Groenland fungeert daarbij als strategisch symbool, niet als operationeel doel. Bondgenoten die hierop reageren met militaire reflexen of publieke escalatie versterken dit gedrag juist. Het juiste antwoord is kalmte, consistentie en strakke framing binnen het NAVO-kader.

Strategische volwassenheid betekent ook: nee durven zeggen. Groenland vraagt geen troepen, maar tijd, geld en coherente strategie. Op korte termijn: de-escalatie en diplomatie. Op middellange termijn: investeren in Arctische enablers. Op lange termijn: zorgvuldige integratie in NAVO-afschrikking op basis van capaciteiten, niet op basis van wensdenken.

Wie vandaag pleit voor het sturen van troepen moet één simpele vraag beantwoorden: welk militair probleem lossen we op dat niet al wordt afgedekt door bestaande afschrikking? Het eerlijke antwoord is: geen.

Dit is geen crisis. Het is een test. Niet van militaire paraatheid, maar van strategische volwassenheid. Helaas is er ook in Nederland, in politieke gremia en het parlement, sprake van echokamers, megafoonpolitiek en wensdenken.

Uitleg militaire begrippen

1. Clear and present danger
Een onmiddellijk en concreet militair gevaar dat snelle inzet rechtvaardigt.

2. Denial of access (A2/AD)
Het verhinderen dat een tegenstander toegang krijgt tot of kan opereren in een gebied.

3. Kinetische actie
Militair geweld met fysieke middelen (wapens, troepen), in tegenstelling tot cyber of diplomatie.

4. ISR (Intelligence, Surveillance & Reconnaissance)
Verzamelen van inlichtingen via sensoren, satellieten, radar en verkenning.

5. ASW (Anti-Submarine Warfare)
Capaciteiten gericht op het opsporen en bestrijden van onderzeeboten.

6. Early warning
Systemen die vroegtijdig lanceringen of dreigingen detecteren, vooral via radar en satellieten.

7. Command & Control (C2)
Leiding, besluitvorming en communicatie binnen militaire operaties.

8. Enablers
Ondersteunende capaciteiten (logistiek, infrastructuur, ijsbrekers, onderhoud) die inzet mogelijk maken.

9. Surface presence
Zichtbare aanwezigheid van marineschepen aan de oppervlakte.

10. Boost phase / Terminal phase
Vroege respectievelijk late fase van een ballistische raketvlucht waarin onderschepping mogelijk is.

11. MIRV (Multiple Independently targetable Re-entry Vehicles)
Eén raket die meerdere kernkoppen kan afwerpen op verschillende doelen.

12. BMD (Ballistic Missile Defence)
Systemen ontworpen om ballistische raketten te onderscheppen.

13. Overshoot-the-target messaging
Bewust overdreven retoriek om aandacht, druk of onderhandelingsruimte te creëren.