Bazen sanki günler hep aynıymış birbirini tekrar ediyormuş gibi geldi. Her gün bir an önce cuma olsun diye bekleyip sonra yineden pazartesi gelsin istediğimi hatırlıyorum. Bu sene geçen sene kurduğum hayallerin içinde yaşıyordum aslında. Ama hayallerin gerçekleştiği yerde hissettiğim şey çoğu zaman mutluluk değil, sürekli bir şeyleri yetiştirmek, yetersizlik ve her şeyi yapıp hayallerimi en güzel şekilde yaşamak istemenin getirdiği stres oldu.

İnsan bazen günler geçtikten sonra dönüp baktığında onları olduğundan daha güzel hatırlıyor. Romantize ediyor. Ama o anın içinde yaşarken hiç bitmeyecekmiş gibi geliyor.

22 yaşım bana hayallerimin gerçekleşebileceğini gösterdi. Kafamdaki belirsizliklerin azaldığı hedeflerimi bulduğum bir yaş oldu. Yirmili yaşlarda insanın meslek seçimi, para kazanma kaygısı,"şimdi ne olacak?”, “ hayatımın geri kalanında bu mesleği mi yapacağım?” gibi geçirdiğim o kadar çok gün var ki…

Kafamdaki belirsizliklerle savaşırken bir yanda kendimi farklı alanlarda geliştirmeye çalıştım. Bazen pes ettim. Bazı şeyleri yarım bıraktım. Bıraktığım şeylere üzüldüğüm, nasıl devam edeceğimi bilemediğim zamanlar oldu. Bazen kendi başarılarımı görmedim. Hayatımdaki olumsuzluklara, yetiştiremediklerime, yarım bıraktıklarıma ve henüz başaramadıklarıma daha fazla odaklandım. Sanki yaptığım her şey olması gerekenmiş de yapamadıklarım bütün hikâyeymiş gibi. Belki de büyümek biraz da bütün bunlarla birlikte devam edebilmeyi öğrenmek.

Her yeni yaş insana çok büyük deneyimler katıyor. Geçen seneden kendimi daha bilgili, daha gelişmiş ve biraz daha kendimi tanıyor hissediyorum.

Bu yaşım için en hatırlayacağım şey burada yazı yazmaya başlamak olucak.Nasıl buralara geldiğimi gerçekten bazen ben de hatırlamıyorum. Bir gün dergide yazımın yayımlanması fikri bile bana bir mucize gibi gelirdi. Bugün o yazının basılı hâlini gördüm. Sayfalar o kadar güzel duruyor ki… Bir zamanlar sadece hayalini kurduğum bir şeyin gerçekten elimde olduğunu görmek, sanırım 22 yaşımdan bana kalan en güzel anılardan biri.

Şimdi dönüp baktığımda, kusursuz bir yıl görmüyorum. Çok yorulduğum, kaybolduğum, bazı şeyleri yetiştiremediğim, bazılarını yarım bıraktığım bir yıl görüyorum. Ama aynı zamanda hayallerimin gerçekleştiğini gördüğüm, yeni şeyler öğrendiğim, kendimi geliştirdiğim, kitaplarla, filmlerle ve yazıyla kendime yeni bir alan açtığım bir yıl da görüyorum.

“Her temas bir iz bırakır” der Edmond Locard.

Acaba farkında olmadan nerelerde kendimden bir parça bıraktım?

Geçtiğim yollarda dokunduğum nesnelerde yada farkında olmadan arkamda bıraktığım insanlarda. Gözle görünmeyecek kadar küçük tozlar belkide ama hissedilecek kadar büyük izler.

Ne kadar küçük bir tozum bu hayatta bilmek isterim. Ona göre yaşarım belki yarını dert etmem. Başkalarının arasında kendini ayırt ettirecek kadar büyük bir toz mu, yoksa koskoca bir yığının içinde kaybolup gidecek kadar küçük bir toz mu?

Geçtiğim sokakta düşen bir toz tanesi, birinin kalbine dokunduğumda bıraktığım bir his, gelişigüzel söylenmiş bir cümle ya da birinin yıllar sonra ansızın hatırlayacağı küçücük bir an... İnsan geride bıraktığı izlerin çoğundan habersiz yaşıyor.

Bu düşünce beni hem büyülüyor hem de ürkütüyor.

Bir yandan var olduğumu bilmek bir yerde gerçekten bulunmuş, bir şeylere dokunmuş ve tüm benliğimle orada durmuş olmayı hissetmek istiyorum. Diğer yandan bıraktığım izlerin peşimden gelmesinden korkuyorum. Ne kadar var olmak isteğimden emin değilim.

Nasıl anlatacağımı bilmiyorum.

Uzun zamandır kimseye anlatmadığım duygular, düşünceler, yaşadığım olaylar içimde büyüyüp gidiyor. Anlatırsam sözcüklere dönüşecekler. Somut bir sese dönüşecek. Başkalarında tekrarlanacaklar. Duymak ister miyim başkalarından bunları?

Bazen sadece kendi sesimde kalsın istiyorum. Kendi düşlerimde var ettiğim büyüttüğüm şeylerin başkasının yargısına denk gelmesinden korkarım. Başkasının bakışı düşünceleri değsin istemem. Yalnızca bende anlamla buluşsunlar.

O yüzden sessizim artık

İçimdeki düşüncelerin dışında kalan bütün ifadelerle mücadele etmek yorucu geliyor artık. Bir şeyi anlatmak sadece kelimeleri bulmak değil. Karşındaki insanın onu nasıl anlayacağını, ne düşüneceğini, hangi anlamlar vereceğini de taşımayı gerektiriyor.

Bazen eskiye bakıyorum ve ne kadar çok şey anlatmışım diyorum. Bazılarını yaşadığımı bile unutmuşken başka birinin zihininde kalıcı bir sayfada not edilmiş gibi. Eskiden bir şeyleri paylaştıkça azalacağını, içimdeki ağırlığının hafifleyeceğini düşünürdüm.Paylaşmak iyidir sanırdım. Şimdi ise paylaştığım her şeyin başka zihinlerde başka anlamlara tekrar yaşamaya devam ettiğini hissediyorum. Benim yaşadığım şey başkasının zihninde başka bir hikâyeye dönüşüyor. Böylece azalmak yerine çoğalıyor.

Kimsenin zihninde bir iz bırakmadan var olmak istiyorum. Anlatmak zorunda olmadan. Sadece kendi içimdeki sesle çoğalıp var olmak istiyorum.

bir süre

Temmuz ayında okuduğum her cümlesinin altını çizmek istedim. Tezer Özlü bu kitapta normal bir günde aklımızdan aslında ne kadar çok düşüncenin geçebileceğini buna tanıklık ettiğimiz kitap bizi bir yolcuğuna çıkıyor.

Sırça Fanus, Sylvia Plath'in insan zihninin en kırılgan ve en karanlık köşelerini büyük bir içtenlikle anlattığı, okuru yalnızca bir hikâyeye değil, bir ruh hâline de ortak eden bir roman. Esther Greenwood'un yaşadığı bunalım, kimlik arayışı ve hayata tutunma çabası boyunca satırlar, çoğu zaman insanın kendi iç sesine dönüşüyor. Benim için de okurken kendimden bir çok iz bulduğum, neredeyse her bölümünde altını çizdiğim cümlelerle dolu bir kitaptı.

Bu kadar içerik tükettikten sonra bizler ne üretiyoruz?

Okuduğumuz kitap sayfalarının ardından o gün öğrendiklerimiz üzerine düşünüyor muyuz? Notlar alıyor, yeni bağlantılar kuruyor ve bu bilgileri kendi deneyimlerimizle ilişkilendiriyor muyuz? Yoksa üzerinde durmadan bir sonraki sayfaya, bir sonraki videoya veya podcast bölümüne mi geçiyoruz?

Belki de tükettiğimiz bilgilerin önemli bir kısmı yalnızca kısa süreli bir tatmin hissi yaratıyor. Yeni bir şey öğrenmenin verdiği haz, zaman içerisinde yerini hatırlanması güç bilgilere bırakabiliyor. Üzerine düşünülmeyen, işlenmeyen ve kullanılmayan bilgiler ise kalıcı öğrenmeye dönüşemiyor.

Bazı yazarların “entelektüel obezite” olarak adlandırdığı durum tam da burada ortaya çıkıyor.

Entelektüel obezite; bireyin zihnini durmaksızın podcastler, videolar, kitaplar ve içeriklerle doldurmasına rağmen bu bilgileri içselleştirememesi, eyleme dönüştürememesi ve üretime aktaramaması durumunu ifade eden metaforik bir kavramdır.

Bu durumu fark ettiğimden beri özellikle kişisel gelişim videolarına ve kültürel içeriklere bir süre ara verdim. Çünkü fark ettim ki saatlerce içerik tüketmek, öğrenmenin gerçekleştiği anlamına gelmiyor. Bir video üzerine notlar çıkarsam bile, eğer o bilgiyi kullanmıyor, tartışmıyor veya yeniden işlemiyorsam uzun süreli belleğimde kalıcı bir yer edinmiyor.

Bunun yerine artık daha az içerik tüketmeye ve öğrendiklerimle daha fazla vakit geçirmeye çalışıyorum. Bir konuyu başkalarına anlatıyor, daha ayrıntılı araştırıyor veya kendi deneyimlerimle ilişkilendiriyorum.

Özellikle kişisel gelişim içerikleri çoğu zaman bize bir şeyi yapma isteği veriyor; kısa süreli bir motivasyon sağlıyor. Ancak bu motivasyon her zaman davranış değişikliğine dönüşmeyebiliyor. Bilgi tüketimi ile ilerleme hissini birbirine karıştırabiliyoruz. Bazen o videoyu izlemek yerine sadece eyleme geçmemiz gerekir.

Bu, son zamanlarda kendi hayatımda fark ettiğim ve uygulamaya çalıştığım bir yaklaşım. Belki sizin de üzerine düşünmek isteyeceğiniz bir konu olur diye paylaşmak istedim.

Konu ile ilgili referans aldığım videoyu sizinle paylaşmak istedim.

Unutkan Olmamızın Asıl Nedeni: Dijital Amnezi Nedir?

Bazı duygular, zamanın içinde olgunlaşırken rengini de değiştiriyor. İlk heyecanın yerini tanıdık bir huzur, belirsizliğin yerini güven alıyor. İşte tam o noktada aşk, kırmızı olmaktan çıkıp sarıya dönüşüyor. Çünkü sarı yalnızca bir renk değil; içimizi ısıtan bir his, güneşin tenimize bıraktığı sıcaklık ve kendimizi ait hissettiğimiz bir anın sessizliği oluyor.

Aşkta sarı; tutkudan çok arkadaşlığı, güveni ve derin bağlılığı temsil ediyor. Çünkü bir ilişkiyi ayakta tutan yalnızca yoğun duygular değildir. Birbirini olduğu gibi kabul edebilmek, sessizliği paylaşabilmek, en kırılgan hâlimizi korkmadan gösterebilmek de sevmenin en güçlü biçimlerinden biridir. Gerçek yakınlık bazen büyük sözlerde değil, yan yana susabilmenin verdiği huzurda saklıdır.

Sarı, yalnızca hayatın içinde değil, sinemanın görsel dilinde de özel bir yere sahip. Son yıllarda "Yellow Dress Theory" (Sarı Elbise Teorisi) olarak adlandırdığı kavram da tam olarak bunu anlatıyor. Bu teoriye göre kadın başrol karakterinin sarı bir elbise giymesi çoğu zaman yalnızca estetik bir kostüm tercihi değildir. O an, karakterin kendini en özgür, en görünür ve en güçlü hissettiği ana işaret eder. Artık yalnızca hikâyedeki aşk ilgisinin değil, izleyicinin de gözünde parlayan biridir. Sarı elbise, karakterin dış görünüşünden çok iç dünyasının aydınlandığını anlatan sessiz bir sembole dönüşür.

Bu yüzden sarı elbise sahneleri çoğu zaman unutulmazdır. Çünkü o kıyafet, karakterin sadece güzel göründüğü bir anı değil; kendini kabul ettiği, özgüvenini bulduğu ve ait olduğu yere ulaştığı duygusal dönüşümü temsil eder. İzleyici fark etmese bile kostüm tasarımı o sahnenin hissettirmek istediği duyguyu sessizce tamamlar. Sarı artık yalnızca bir renk değildir; umut, sıcaklık ve görünür olmanın görsel karşılığıdır.

How to Lose a Guy in 10 Days filminde Andie'nin ikonik sarı elbisesi, yalnızca şık bir kostüm değil; karakterin en unutulmaz ve en ışıldayan anının simgesidir. La La Land'de Mia'nın sarı elbisesi hayallerini, umutlarını ve yaşam enerjisini yansıtır. Along for the Ride filminde sarı, yeni başlangıçların ve karakterlerin birbirlerinde bulduğu huzurun sessiz bir simgesi olarak karşımıza çıkar. My Oxford Year filminde ise sarı tonlar, romantizmin yanında karakterin kendini keşfetme yolculuğunu ve hayatın kısa ama değerli anlarını vurgular. 27 Dresses, Beauty and the Beast ve Crazy Rich Asians gibi yapımlarda da sarı; yalnızca dikkat çeken bir renk değil, karakterlerin duygusal dönüşümünü destekleyen güçlü bir anlatı aracıdır.Animasyon dünyasında bile bu anlatıdan izler görmek mümkündür; Zootopia'da Judy Hopps'un sıcak sarı tonlarla çevrelendiği sahneler, onun iyimserliğini ve değişime olan inancını güçlendirir. Farklı hikâyeler anlatılsa da sarının hissettirdiği duygu çoğu zaman ortaktır: güven, umut, sıcaklık ve yeni bir başlangıç.

Bu düşünce beni her defasında Gustav Klimt'in The Kiss tablosuna götürüyor. Tablonun altın sarısı tonlarına baktığımda yalnızca estetik bir tercih görmüyorum; bana göre o renk, iki insanın birbirine duyduğu güveni ve kurduğu görünmez bağı da anlatıyor. Sanat tarihçileri bu altın tonlarını kutsallık, sonsuzluk ya da değer kavramlarıyla yorumlasa da ben o ışığın içinde başka bir anlam hissediyorum. Sanki iki insan, dünyanın bütün gürültüsünü geride bırakmış ve yalnızca birbirlerinin varlığında huzur bulmuş gibi.

Belki de bu yüzden bazı insanlar hayatımıza güneş gibi girer. Yakmak için değil, ısıtmak için... Hayatımızı değiştirmek için değil, onu daha aydınlık hâle getirmek için. İşte o zaman anlarız ki aşk her zaman kırmızı değildir. Bazen en güzel hâliyle sarıya dönüşür; içimizi ısıtan, huzur veren ve yıllar geçse de sıcaklığını kaybetmeyen bir güneş gibi.

edit-5ubtext

Bu durumun en görünür örneklerinden biri Sex and the City evreninde karşımıza çıkar. Carrie Bradshaw gibi karakterler, başarılı kariyerleri, güçlü arkadaşlık bağları ve şehir yaşamındaki bağımsızlıklarıyla öne çıkmalarına rağmen, hikâyeleri sıklıkla romantik ilişkiler etrafında şekillenir. Bu da izleyiciye, kadınların “her şeye sahip olsalar bile” tamamlanmaları gereken bir alanın hâlâ var olduğu fikrini dolaylı biçimde aktarır.

Benzer şekilde Bridget Jones's Diary karakteri üzerinden de bu temsil oldukça net görülür. Bridget Jones, iş hayatında tamamen başarısız bir karakter değildir; aksine kendi ayakları üzerinde durmaya çalışan, sosyal ilişkileri olan ve bireysel çabalarıyla yaşamını sürdüren bir kadındır. Ancak buna rağmen anlatı, onun üzerinde sürekli bir “evlenme” ve “yerleşik bir ilişkiye girme” baskısı kurar. Ailesi, çevresi ve toplumsal beklentiler üzerinden şekillenen bu baskı, kadın karakterin kendi seçimlerinden çok “doğru ilişkiyi bulma” hedefiyle tanımlanmasına neden olur. Bu durum, romantik komedilerde kadınların bireysel başarılarının çoğu zaman romantik ilişki kadar değerli görülmediğini gösterir.

Hatta bu anlatı sadece eski romantik komedilerde değil, günümüzde çıkan filmlerde de devam ediyor. Örneğin bu yıl vizyona giren Şeytan Marka Giyer 2 hakkında yapılan yorumlarda da benzer bir durum dikkat çekiyor. Hikâyenin ana olayları açısından büyük bir öneme sahip olmasa bile, başrol kadın karaktere bir erkek karakter eklenmesi hâlâ “eksik parçayı tamamlama” düşüncesiyle ilişkilendiriliyor. Sanki kadın karakterin hayatının tamamen yoluna girmesi için yalnızca kariyer başarısı, arkadaşlıkları ya da kişisel gelişimi yeterli değilmiş; romantik bir ilişkiyle “tamamlanması” gerekiyormuş gibi bir anlatı kuruluyor. Bu da kadın karakterlerin mutluluğunu hâlâ büyük ölçüde romantik ilişki üzerinden tanımlayan bakış açısının günümüzde de devam ettiğini gösteriyor.

İzlediğimiz bu diziler ve filmler, aslında normal olan iletişimleri bile romantikleştirmemize neden olabiliyor. Sex and the City’de bir bölümde yağmur yağarken Carrie ve bir erkek karakter sadece ıslanmamak için aynı yerde durmuştu. Carrie o an “Tanışma hikâyemiz böyle olsa ne güzel olurdu” gibi bir cümle kurmuştu, adam ise kısa süre sonra oradan ayrılmıştı. O sahneyi izlerken utanç hissetmiştim. Kendi hayatıma baktığımda bazen benzer durumların içine düştüğümü fark ediyorum.

Mesela Before Sunrise filmini çok seviyorum. Trende biriyle tanışma fikri filmi izleyince inanılmaz romantik gelmişti. Bir keresinde ben de biriyle tanışmıştım; çok normal bir şekilde sohbet edip isimlerimizi bile öğrenmeden ayrılmıştık. Ama sonrasında bu olayı kendi içimde fazlasıyla romantize etmiş, uzun süre o kişiyle tekrar karşılaşmayı beklemiştim.

Aslında böyle şeyler gerçek hayatta çok nadir olsa da bazen oluyor. Ama hepimizin destansı bir tanışma hikâyesi olmayabilir. Belki aşk çoğu zaman filmlerdeki kadar büyük jestlerden değil; küçük, sakin ve sıradan anlardan oluşuyordur. Yine de romantik komedilerin bize aşk kadar ataerkil düşünceleri de fark ettirmeden aktarması, düşündükçe en etkileyici taraflarından biri oluyor. Özellikle Pretty Woman bunu oldukça net gösteren filmlerden biri. Film çoğu zaman bağımsız bir kadının hikâyesi gibi yorumlansa da, aslında geleneksel aşk anlatısını yeniden üreten bir yapıya sahip. Vivian karakteri kendi hayatı üzerinde seçim yapabilen biri gibi görünse de hikâye sonunda mutluluğu yine bir erkekle ve onun sunduğu yaşamın içinde buluyor. Film, Vivian’ın özgürlüğünü anlatıyormuş gibi dursa da merkezinde aslında Edward’ın dünyası, duyguları ve dönüşümü yer alıyor.

Romantik komedilerde sıkça gördüğümüz “erkek kurtarıcı” fikri burada da devam ediyor. Erkek karakter sevdiği kadın için büyük jestler yapan, risk alan ve hikâyeyi ileri taşıyan kişi olarak sunuluyor. Analiz edilen birçok romantik komedide erkek karakter, kadın karakterden daha fazla çaba gösteriyormuş gibi tasvir ediliyor. Havaalanında koşan, trafiğin ortasında arabadan inen, son anda aşkını ilan eden kişi çoğunlukla erkek oluyor. İlk bakışta romantik görünen bu sahneler, aslında ilişkilerdeki geleneksel cinsiyet rollerini yeniden üretmeye devam ediyor.

edit-celestyfılmsz

Filmlerde erkek karakterler sevgilerini mutlaka fark eder. Bazen her şeyi düzeltmek için kendi hayatını riske atar, bazen havaalanında koşar, bazen trafiğin ortasında arabadan inip sevdiği kişinin peşinden gider. En sonunda aşkını kabul eder ve büyük jestlerle sevgisini gösterir. Bu sahneler romantik görünse de erkeklerin ilişkide “en çok çabalayan taraf” olarak gösterilmesi aslında ataerkil sistemin başka bir yansımasıdır. Çünkü kadın hâlâ seçilen, bekleyen ya da kurtarılan kişi olarak konumlandırılır.

Bir başka mesele de romcom erkeklerinin “duygusal olarak erişilebilir” olması. Günümüzde birçok ilişkide insanların en çok şikâyet ettiği şeylerden biri iletişimsizlikken, filmlerde erkek karakter sonunda mutlaka duygularını açıyor. Üstelik çoğu zaman tam doğru cümlelerle. Gerçek hayatta ise insanlar travmalarını, korkularını ya da sevgilerini bu kadar net ifade edemeyebiliyor. Bu da kurgu karakterleri daha çekici hâle getiriyor.

Ama belki de romcomların asıl etkisi erkeklerden çok, bizde yarattığı his. Çünkü o filmler bize sadece aşk göstermiyor; seçilmeyi, görülmeyi ve önemsenmeyi hissettiriyor. Birisinin tüm karmaşanın içinde seni seçmesi fikri herkese iyi geliyor. Bu yüzden mesele “gerçek erkekler neden romcom erkekleri gibi değil?” sorusundan biraz daha derin olabilir. Belki de insanlar artık en çok, hislerini saklamayan bir sevgiye özlem duyuyor.

Gerçek hayattaki insanlar kusurludur; yanlış zamanda konuşur, korkar, geri çekilir, bazen sevgisini göstermeyi bile beceremez. Romcom erkekleri ise senaryonun izin verdiği ölçüde idealize edilir. Bu yüzden onları izlemek güzel hissettirse de, gerçek ilişkileri aynı ölçüde dramatik ve kusursuz beklemek bazen hayal kırıklığı yaratabiliyor.

Romantik komedilerle ilgili dikkat çeken başka bir detay ise cinsel olmayan fiziksel temasın yoğunluğu. Analiz edilen birçok filmde el ele tutuşma, küçük dokunuşlar, sarılmalar ve “tesadüfi yakınlaşmalar” romantik gerilimin temel parçası olarak sunuluyor. Üstelik karakterler arasındaki bu temaslar bazen sahte ilişki senaryoları üzerinden normalleştiriliyor. İzlerken tatlı görünen bu sahneler, günlük hayattaki sıradan iletişimleri bile romantik bir anlam yükleyerek yorumlamamıza neden olabiliyor.

Romantik komedilerin yarattığı etki yalnızca aşkın gerçekçi olmayan şekilde gösterilmesiyle sınırlı değil. Bu filmler aynı zamanda problemli davranışları da çoğu zaman romantikleştiriyor. İzleyiciler, popüler filmlerde gördükleri ilişkiler nedeniyle kendi aşk hayatlarından memnuniyetsizlik hissedebiliyor; çünkü filmlerdeki ilişkiler çoğu zaman yoğun tutku, büyük jestler ve “kader” fikri üzerinden ilerliyor. Bunun yanında aldatma, manipülasyon ya da güvensizlik içeren davranışlar çoğu zaman ciddi bir problem gibi gösterilmiyor. Dürüstlük ve açık iletişim geri planda kalırken, karakterlerin birbirlerini kandırması romantik hikâyenin bir parçasına dönüşebiliyor.

Bunu birçok romantik komedide görmek mümkün. Özellikle How to Lose a Guy in 10 Days filminde Andie Anderson ve Benjamin Barry karakterleri, birbirlerinden habersiz şekilde karşı tarafı manipüle etmeye dayalı iddialara giriyor. İkisi de karşı tarafın güvenini ve duygularını kendi çıkarları için kullanmasına rağmen, film sonunda tüm bunlar kolayca affediliyor ve hikâye mutlu sonla bitiyor. Benzer şekilde You’ve Got Mail, 10 Things I Hate About You ve The Wedding Planner gibi yapımlarda da etik olarak problemli davranışlar çoğu zaman romantizmin heyecanı içinde normalleştiriliyor.

Belki de romantik komedilerin en büyük etkisi, bize aşkı nasıl hissetmemiz gerektiğini öğretmeleri. Büyük jestlerin, dramatik karşılaşmaların ve kusursuz cümlelerin sevginin kanıtı olduğuna inandırılıyoruz. Oysa gerçek ilişkiler çoğu zaman daha sessiz, daha karmaşık ve daha kusurlu ilerliyor. Yine de bu filmleri izlemeyi bırakmıyoruz; çünkü bazen hepimiz seçilmek, düşünülmek ve birinin bizi tüm karmaşanın içinde özellikle seçmesini istemek istiyoruz. Belki romcom erkeklerini bu kadar unutulmaz yapan şey de tam olarak bu: Gerçek olmalarından çok, insanların içinde hâlâ inanmak istediği sevgiyi temsil etmeleri.

edit-wheeler.film

Popüler, ulaşılmaz görünen okulun gözde çocuğunun; kendi halinde, çalışkan ve utangaç kıza aşık olması kulağa ne kadar imkânsız geliyor. Ama birbirleriyle iletişim kurmaya başladıktan sonra aralarındaki küçük sohbetleri, farkında olmadan birbirlerinin hayatına dokunmalarını ve zamanla kalplerinde yer edinmelerini izlemek inanılmaz keyifliydi. Özellikle karakterlerin kendilerinde kusur olarak gördüğü şeylerde birbirlerini desteklemesi ve yan yana olmaları diziyi benim için daha da özel yaptı.

Dizi boyunca sürekli “Bu bana neden bu kadar One Tree Hill’i hatırlatıyor?” diye düşündüm. Sanırım beni bu kadar içine çeken şeylerden biri de buydu. Çünkü bazı sahnelerde gerçekten Nathan Scott ve Haley James enerjisi hissettim. O ulaşılmaz görünen popüler çocuğun, kendi halinde, çalışkan, utangaç ama içinde çok şey taşıyan kıza aşık olması… Ne kadar klasik görünse de doğru işlendiğinde insanı hâlâ etkiliyor. Çünkü mesele sadece “popüler çocuk sessiz kıza aşık oldu” hikâyesi değil. Asıl güzel olan şey; birbirlerini tanıdıkça yavaş yavaş değişmeleri. Yan yanayken birbirlerinin en iyi versiyonları olamaları.

Aslında dizinin beni en çok etkileyen taraflarından biri erkek karakterlerin yazımı oldu. Sadece yakışıklı olmaları değil, kendi içlerinde taşıdıkları duygular ve arkadaşlık dinamikleri çok iyiydi. Her biri farklı bir karakter enerjisi taşıyordu ama hiçbirinin tamamen “tek boyutlu cool erkek” gibi yazılmamış olması hoşuma gitti.

Toksik maskülenlik yerine duygusal destek görmemiz diziyi benim gözümde daha özel yaptı. Çünkü çoğu yapımda erkek karakterler arasında duygu görmek zor olur. Genelde kıskançlık, öfke ya da “sert görünme” üzerinden yazılan ilişkiler izleriz. Ama burada birbirlerini gerçekten dinleyen, destekleyen ve önemseyen bir arkadaş grubu vardı. Bu yüzden ortam sadece “kurgu” gibi değil, yaşayan bir dünya gibi hissettirdi.

Özellikle ilişkilerindeki bazı detaylar beni çok etkiledi. Mesela kızın geçmişte hoşlandığı kişiyle birlikte çalışması erkek karakter için büyük bir kıskançlık krizine dönüşebilirdi. Çoğu dizide bunu sürekli problem yapan, baskı kuran ya da trip atan bir erkek karakter yazılırdı. Ama burada asıl önemli olan şey güvensizlik değil, karşısındaki insana duyduğu saygıydı. Bu yüzden ilişkileri daha olgun ve gerçek hissettirdi.

Bir diğer sahne ise gerçekten aklımda kaldı. Kızın en kötü anlarından birinde telefonlarını açmaması, onu bir süre yalnız bırakması… Normalde birçok yapımda bu durum erkek karakterin öfkesine ya da “beni neden yalnız bıraktın?” tartışmasına dönüşürdü. Ama onun ilk sorduğu şeyin sadece “İyi misin?” olması çok etkileyiciydi. Çünkü o anda kendi kırgınlığından çok karşısındaki insanın iyi olup olmamasını önemsemesi aslında sevgiyi gösteriyordu.

Birbirlerine karşı haklı çıkmaya çalışan değil, birbirlerine iyi gelmeye çalışan karakterler izledik. Ve bu biraz insanın içini acıtıyor açıkçası. Çünkü böyle bir sevgi fikri çok “hayal gibi” hissettiriyor. Birinin seni kontrol etmeye çalışmadan sevmesi, zor anında egosunu geri plana atıp sadece yanında olmaya çalışması…

Müzik seçimleri ise dizinin ruhunu taşıyan en önemli şeylerden biriydi. Her sahnenin duygusunu büyüten, hatta bazen sahnenin kendisinden bile daha çok akılda kalan bir etkisi vardı. Özellikle ilk bölümlerde çalan JLo – “On The Floor” sahnesi benim için çok ayrı bir yere sahip. O anki dans sahnesiyle birleşince inanılmaz bir enerji yaratıyor; hem eğlenceli hem de karakterlerin dünyasına çok doğal bir şekilde sokuyordu izleyiciyi. Bu sahneden sonra JLo’nun Spotify’da şarkısı açıldığında arkada olan video dizideki dans sahnesi olması diziyi gerçek dünyaya taşımış oldu.

Bazı sahneler müzikle birlikte aklıma kazındı resmen. Özellikle “Fade Into You” çaldığı sahnede gerçekten gözlerim doldu. Şarkının o melankolik ama sıcak hissi sahneyle o kadar uyumluydu ki birkaç dakika boyunca sadece onları izleyip hissettim. Geçen sene en çok dinlediğim şarkılardan biri olduğu için, sahneyle birlikte hayatımla arasında güçlü bir paralellik kurdum ve o dönemde hissettiğim duyguları yeniden hatırladım.

Bazı diziler sadece izlenip bitmiyor, insanın içinde bir yerde yaşamaya devam ediyor. Bu dizi de benim için tam olarak öyle oldu. İzlerken içimde uzun zamandır sessiz kalan, aşka inanmaktan vazgeçmemiş ama biraz geri plana atılmış o heyecanlı kızın yeniden canlandığını hissettim. Belki de bu yüzden bu tür hikâyeler bu kadar güzel hissettiriyor; çünkü bize sadece bir aşk hikâyesi sunmuyorlar, aynı zamanda içimizde unuttuğumuz duyguları da geri getiriyorlar.

Gerçek hayatın karmaşası, mesafe koyan ilişkiler, yarım kalan hisler arasında bazen insan o “kolay, saf ve heyecanlı” aşk fikrini unutuyor. Ama böyle diziler, o duyguyu yeniden hatırlatıyor. Bir bakışın, küçük bir sohbetin, farkında olmadan birbirine çekilmenin hâlâ ne kadar etkileyici olabileceğini gösteriyor. Belki de en güzeli bu: aşkı sadece büyük dramatik anlarda değil, küçük detaylarda da hissettirebilmek.

edit-opheliasfantasy0

Genellikle yabancı suç belgeselleri izleyen biri olarak olayları daha çok çözümlemeye, suçun arka planındaki nedenleri anlamaya ve bireyleri hangi süreçlerin bu noktaya sürüklediğini düşünmeye çalışıyorum. Ancak bu belgesel, bizim toplumumuzun kültürel yapısı, aile ilişkileri ve değer yargıları içerisinde şekillenen bir vakayı ele aldığı için izlerken beni diğer suç belgesellerinden daha farklı ve daha yoğun biçimde etkiledi.

2018 yılında olay televizyon programlarında gündeme geldiğinde süreci çok yakından takip etmemiştim. Bunun en önemli sebeplerinden biri, bu tarz programların çoğu zaman etik sınırları zorladığını düşünmemdir. Özellikle suç vakalarının televizyon aracılığıyla dramatize edilmesi; toplumu yanlış yönlendirebilen, merak duygusunu sömüren ve bazı durumlarda suçu normalleştiren bir etki yaratabilmektedir. Medyanın olayları aktarım biçimi, kamuoyunun algısını ciddi ölçüde şekillendirdiği için izlediğimiz her bilginin ne kadar doğru ya da manipüle edilmiş olduğunu sorgulamak gerektiğini düşünüyorum. Bu nedenle belgeselin, televizyon programlarına kıyasla olayı daha sakin, daha bütüncül ve daha analiz odaklı ele almasını daha etkileyici buldum.

Belgeseli izlerken aklıma sürekli House of Secrets: The Burari Deaths geldi. Hindistan’da geçen bu olay, kültürel olarak Türkiye’den oldukça farklı bir toplum yapısına sahip olsa da aile içi dinamikler, inanç sistemleri, korkular ve manipülasyon açısından Palu ailesi vakasıyla benzer yönler taşımaktadır. Her iki olay da bize; bireyin çocukluk döneminde öğrendiği doğruların, korkuların ve aile içerisinde kurulan otorite ilişkilerinin insan davranışı üzerinde ne kadar güçlü etkiler bırakabileceğini göstermektedir. Aile, bireyin en güvenli alanı olması gerekirken aynı zamanda en kırılgan ve manipülasyona açık noktası hâline de gelebilmektedir.

Belgeseli izlerken birçok kişinin aklından muhtemelen aynı soru geçmiştir: “Nasıl fark edilmedi?” ya da “Nasıl bu kadar uzun süre devam edebildi?” Ancak düşündüğümüzde, çocukluk dönemimizden itibaren bize öğretilen doğru ve yanlışlar doğrultusunda hayatı anlamlandırmıyor muyuz? Belli bir noktada hepimiz, içinde büyüdüğümüz aile yapısının psikolojik izlerini taşıyoruz. Palu ailesi vakasında da kişileri yalnızca “suçlu” ya da yalnızca “mağdur” olarak değerlendirmek oldukça zor görünmektedir. Çünkü bazı bireylerde hem mağduriyetin hem de suç davranışının iç içe geçtiği karmaşık bir yapı gözlemlenmektedir.

Belgeselin sonunda Tuncer’in çocukluğuna ve yetiştiği aile ortamına yer verilmesi, olayların yalnızca yüzeysel biçimde aktarılmasının ötesine geçerek davranışların kökenini anlamaya yönelik önemli bir yaklaşım sunuyordu. Burada adeta davranışsal bir profil oluşturularak olayların psikolojik ve sosyolojik zemini çözümlenmeye çalışılmıştı. Ancak bireyin yaşadığı travmaların ya da aile içerisinde maruz kaldığı olumsuz deneyimlerin, suç davranışını doğrudan açıklayan tek neden olarak görülmesi de doğru değildir.

Suç davranışının oluşumunda psikolojik faktörler önemli bir rol oynar. Bireyin bilişsel süreçleri, kişilik özellikleri, travmatik yaşantıları ve suç işlemeye yönelik motivasyonları; suç profilleme çalışmalarında dikkate alınması gereken temel unsurlar arasında yer alır. Dürtü kontrol sorunları, empati eksikliği, duygusal düzenleme bozuklukları ve öğrenilmiş davranış kalıpları bireyin suç işleme eğilimini artırabilmektedir. Bununla birlikte suç davranışını yalnızca aile yapısıyla açıklamak yeterli değildir; bireyin karakter özellikleri, psikolojik durumu, çevresel etkileri ve sosyal koşulları birlikte değerlendirilmelidir. Suçu anlamaya yönelik bütüncül yaklaşım, hem olayların kökenini analiz etmek hem de gelecekte benzer vakaların önüne geçebilmek açısından kritik önem taşımaktadır.

Aslında bu vakada en önemli noktalardan biri, toplumsal olarak nasıl bir çıkarım yapmamız gerektiğidir. Birçok ihmalin, görmezden gelinen davranışın ve müdahale edilmeyen sürecin zamanla çok daha büyük sonuçlar doğurabileceği açıkça görülmektedir. Bu nedenle aile yapısının, toplumsal değerlerin ve çocukların korunmasına yönelik mekanizmaların yeniden sorgulanması gerekmektedir. Özellikle aile içi psikolojik şiddet, manipülasyon ve istismar konularında toplumsal farkındalık geliştirilmesi; yalnızca bireysel değil, toplumsal güvenlik açısından da büyük önem taşımaktadır.

Benzer bir aile dinamiğini ve farklı bir coğrafyada şekillenen toplumsal yapıyı görmek açısından House of Secrets: The Burari Deaths belgeselini de öneririm.

Sonbaharda, ince ince yağan yağmurun altında sararan yaprakların ayaklarımızın ucunda usulca toprağa karışmasını izlerken yürüyebilir miyiz mesela? Sessizliğin içinde söylenmeyenlerin bile anlaşılabildiği o anlarda… Orada olur musun?

Kış geldiğinde soğuğun içimize işlediği bir anda, bana attığın ilk kar topuyla gülüşümüzü çoğaltır mısın? Ya da sadece nefesimizin buğusunda birbirimizi bulmaya devam eder miyiz?

İlkbaharda, güneşin dallara dokunup çiçekleri uyandırdığı, dünyanın yeniden renklenmeyi hatırladığı o günlerde… Her şey yeniden başlıyormuş gibi görünürken, sen de benimle baştan başlayabilir misin?

Yaz geldiğinde, denizin ışığı gözlerimizi kamaştırırken, ufka bakıp susarken bile… O suskunlukta yanımda olur musun?

Belki olmazsın. Belki mevsimler değişirken insanlar da değişir, uzaklaşır, eksilir. Yoksa mevsimler hep gelir, ama bazı insanlar yalnızca bir mevsimlik midir?

edit-xtiizscraps

mind over matter şarkısından esinlenilmiştir.

Bugün güneş diğer günlere göre daha parlaktı. Denizin rengi, güneşin verdiği ışıkla birlikte masmavi görünüyordu ve o an içimden bir düşünce geçti: keşke bir deniz kızı olsam. Suyun o katman katman maviliklerinin içinde kaybolabilsem, yüzeye ait olmadan derinliklerde var olabilsem… Belki de bu sadece bir hayal değildi; belki de insanın ait olmadığı bir yerden kaçıp başka bir dünyaya ait olma isteğinin bir yansımasıydı. Ama sonra aklıma şu soru geldi: Deniz kızları kimdi? Biz onları nereden biliyoruz? Gerçekten izlediğimiz animasyonlardaki gibi miydiler, yoksa biz mi onları öyle görmek istedik?

Aslında deniz kızları düşündüğümüzden çok daha eski ve çok daha karmaşık bir geçmişe sahip. Tek bir kültüre ait değiller; farklı coğrafyalarda, farklı zamanlarda ortaya çıkmış ve zamanla birbirine karışmış mitolojik figürler. Tarihte deniz kızı benzeri ilk anlatılar Antik Mezopotamya’ya kadar uzanır. Bu dönemde Atargatis adlı tanrıça, yarı kadın yarı balık olarak tasvir edilirken; Oannes gibi varlıklar da insanlara bilgi getiren yarı balık figürler olarak anlatılmıştır. Bu erken dönemlerde denizle ilişkilendirilen varlıklar genellikle korkutucu değil; bilgelik, doğurganlık ve doğa güçleriyle bağlantılıydı. Ancak Antik Yunan’a gelindiğinde bu figür değişmeye başlar. Sirenler olarak bilinen varlıklar aslında balık değil, kuş gövdeli kadınlar olarak tasvir edilirdi. Güzel sesleriyle denizcileri kendilerine çeker ve onları ölüme sürüklerlerdi. Zamanla bu figürler değişerek Orta Çağ’da bugün bildiğimiz balık kuyruklu kadın formuna evrildi.

Orta Çağ’a gelindiğinde ise deniz kızlarının anlamı tamamen değişir. Artık onlar masum ya da doğayla uyumlu varlıklar değil, aksine tehlikeli ve baştan çıkarıcı figürler olarak anlatılır. Kilise metinlerinde deniz kızları, erkekleri yoldan çıkaran ve onları günaha sürükleyen varlıklar olarak tasvir edilir. Bu anlatılar yalnızca bir efsane değil, aynı zamanda toplumun kadınlık algısını ve kontrol mekanizmalarını da yansıtır. Kadın figürü hem çekici hem de tehlikeli bir güç olarak görülürken, deniz kızı bu çelişkinin sembolü haline gelir. Bu dönemde deniz kızı artık sadece bir varlık değil, bir uyarıdır.

Zamanla bu algı yumuşar ve günümüze geldiğimizde deniz kızları bambaşka bir anlam kazanır. Artık korkutucu değil; daha çok masum, romantik ve özgür figürler olarak görülürler. Denizle olan bağları, doğayla uyumu ve ulaşılmazlıkları onları birer hayal nesnesine dönüştürür. Ancak bu değişim aslında deniz kızlarının değil, bizim dünyayı algılama biçimimizin değişmesidir. Çünkü deniz kızları hiçbir zaman sadece denizde yaşayan varlıklar olmadı; onlar her dönemde insanların korkularını, arzularını ve hayallerini yansıtan birer sembol oldular.

Bu yüzden deniz kızlarını yalnızca mitolojik bir figür olarak görmek eksik kalır. Onlar aynı zamanda bir düşünceyi temsil eder. Yarı insan yarı hayvan olmaları, doğa ile kültür arasındaki o ince çizgiyi bulanıklaştırır. Bu ikilik; kimlik bölünmesini, aidiyet problemini ve dönüşme arzusunu simgeler. Belki de bu yüzden deniz kızları bize bu kadar tanıdık gelir. Çünkü aslında hepimiz bir yönümüzle bulunduğumuz yere ait hissederken, diğer yönümüzle bambaşka bir yere ait olmayı hayal ederiz.

edit-sereiabad

Bu yazıyı yazarken okuduğum kaynaklar sayesinde deniz kızları hakkında çok daha fazla şey öğrendim. Son zamanlarda yazma ve araştırma isteğim pek yoktu ama bu konu beni gerçekten heyecanlandırdı. İyi okumalarrr. sizleri özlediğimi söyleyebilirim

Güneş her gün doğuyor, aynı yerden ve aynı ışıkla geliyor; ama biz onu hiçbir zaman aynı görmüyoruz. Bazen bulutlar önünü kapatıyor, bazen de apaçık ortadayken bile sıradan bir günün içinde sönükleşiyor. Ve sonra öyle günler geliyor ki, güneş bir anda bambaşka parlıyor; gözlerimi alamıyorum, renkler geri geliyor ve hayat yeniden yaşanabilir gibi hissettiriyor. Galiba ben en çok o günleri bekliyorum. Ama aslında mesele şu: Ben hep bekliyorum. Bazen “Pazartesi olsun, yeniden başlayayım” diyorum, bazen de “Cuma gelsin, bitsin artık.” Başlangıçları da bekliyorum, bitişleri de. Bazı şeyleri kullanmak için en özel ve en güzel günü bekliyorum; sanki o gün gelmeden hiçbir şey tam anlamıyla hak ettiği gibi yaşanamazmış gibi. Yeni bir kitabın ilk sayfasını açacağım anı heyecanla bekliyorum ama aynı kitabın bitmesini de bekliyorum. Anlaşılmak için konuşmayı bekliyorum, bazen de hiçbir şey söylemeden anlaşılmayı… Mutlu olacağım günleri bekliyorum; sanki mutluluk benim ona yürümemi değil de, onun gelip beni bulmasını bekliyormuş gibi. Ve belki de en yorucu olan bu: hiç bitmeyen bir bekleme hali. Çünkü insan bazen fark etmiyor, beklerken de hayatın akıp gittiğini.

Ancak suç kavramı, tek bir nedene indirgenemeyecek kadar karmaşık bir olgudur. Kriminolojik açıdan bakıldığında; çevresel faktörler, aile yapısı, bireyin psikolojik özellikleri ve kişilik gelişimi gibi birçok değişken suç davranışının ortaya çıkmasında rol oynar. Bu nedenle meseleyi tek bir sebebe bağlamak yerine, bütüncül bir perspektifle değerlendirmek gerektiğini düşünüyorum.

Elbette diziler, oyunlar ve suç içerikli medya ürünlerinin, bazı bireyler üzerinde model oluşturabileceği ve suç davranışına dolaylı olarak etki edebileceği bilimsel çalışmalarda da tartışılmıştır. Ancak bu noktada asıl üzerinde durulması gereken şey, toplum olarak suçu nasıl algıladığımız ve nasıl tükettiğimizdir.

Her sabah kuşağında bir suçun çözülmeye çalışıldığı programların, gündelik hayatın sıradan bir parçası haline gelmiş olması da ayrıca düşündürücüdür. Peki, potansiyel olarak delil niteliği taşıyabilecek bilgiler neden bu kadar kolay bir şekilde ekranlarda paylaşılmaktadır? Bu tür bilgilerin, hem mağdurun hakları hem de adil yargılama süreci açısından belirli bir gizlilik içinde korunması gerekmez mi?

Günlük hayatta eğlence aracı olarak kullandığımız sosyal medya platformlarında ise durum daha da çarpıcı hale geliyor. On saniyelik videolar, müzik eşliğinde sunulan suç içerikleri ve olay detayları, bu tür vakaları sıradanlaştırmakta ve duyarsızlaşmaya zemin hazırlamaktadır. Oysa bunlar, normalleşmesi gereken değil; aksine dikkatle ele alınması gereken toplumsal gerçeklerdir.

Yaşanan bu olaylardan etkilenen herkes adına gerçekten çok üzgünüm. Bu tür olaylar sadece mağdurları değil; ailelerini, yakınlarını ve aslında hepimizi derinden etkiliyor. Her birinin arkasında görmezden gelinemeyecek kadar büyük bir acı ve iz var.

Günümüzde bu tür bilgilerin edinilmesi, geçmişe kıyasla çok daha kolay hale gelmiştir. Dijital medya, sosyal ağlar ve çeşitli haber platformları aracılığıyla, adli bilimler ve toksikoloji alanına ait detaylı bilgiler geniş kitlelere ulaşmaktadır. Normal şartlarda bu bilgilerin akademik makaleler, uzman raporları veya mesleki eğitimler yoluyla edinilmesi beklenirken, artık sıradan bireyler dahi bu teknik bilgilere erişebilmektedir.

Son yıllarda özellikle medyada yer alan haberler ve içerikler, yasa dışı maddelerin vücutta kalış süreleri, metabolitleri, etki mekanizmaları ve farklı maddelerle olan etkileşimleri gibi oldukça spesifik bilgileri içermektedir. Bu bilgiler çoğu zaman tablolar, grafikler ve karşılaştırmalar eşliğinde sunulmakta, böylece daha anlaşılır ve akılda kalıcı hale getirilmektedir. Ancak bu durum, bilginin yayılma hızını artırırken aynı zamanda kontrolünü de zorlaştırmaktadır.

Bilginin yaygınlaşması, her ne kadar toplumsal farkındalık açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilirse de, içerdiği riskler göz ardı edilmemelidir. Özellikle adli süreçlerle doğrudan ilişkisi olmayan bireylerin bu tür teknik ve detaylı bilgilere sahip olması, suç davranışlarının önlenmesi açısından tartışmalı bir durum yaratmaktadır. Bu bilgiler, kötüye kullanım potansiyeli taşıyabilir ve bireylerin yasa dışı faaliyetlerde daha bilinçli hareket etmelerine zemin hazırlayabilir.

Günümüzde sentetik ve yeni nesil psikoaktif maddelerin (NPS) hızla piyasaya sürülmesi, bu sorunun boyutunu daha da genişletmektedir. Her geçen gün kimyasal yapısı değiştirilerek üretilen yeni maddeler, hem tespit süreçlerini zorlaştırmakta hem de bu maddelere ilişkin bilgilerin sürekli güncellenmesini gerektirmektedir. Bu bağlamda, söz konusu maddelere dair ayrıntılı bilgilerin kontrolsüz biçimde paylaşılması, yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal düzeyde de risk oluşturmaktadır.

Yasa dışı maddelere ilişkin bilgilerin toplumda bu denli yaygınlaşması, çift yönlü bir etki yaratmaktadır. Bir yandan bilinçlenmeyi artırırken, diğer yandan suçun önlenmesi ve kontrolü açısından yeni zorlukları beraberinde getirmektedir. Bu nedenle, bu tür bilgilerin paylaşımında etik sınırların gözetilmesi, bilginin amacı ve hedef kitlesinin dikkatle değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Birisi bana “gülmekten öleceksin” dese, buna inanırdım. Ta ki dün gerçekten o anın içine düşünceye kadar… Ama ilginç olan şu ki, o anın içinde bile şaşırmadım. Sanki bu, benim için gayet olağan bir şeymiş gibi.

Yemek masasındaydım. Yemeğim bitmiş, bardağımda son bir yudumluk içecek kalmıştı. Onu içerken annemin söylediği bir şey o kadar komik geldi ki, yine gülmeye başladım. Ama bu sefer gülmek kontrolümden çıktı. İçtiğim şey boğazıma kaçtı, nefes alamadım… ve bir anda bilincimi kaybedip bayılmışım.

Neye bu kadar güldüğümü bile hatırlamıyorum.Ama kendime geldiğimde ilk tepkim yine aynıydı: “Ne oluyor?” deyip gülmeye devam etmek.

Ben gülerken, ailem korkunun tam ortasındaymış meğer. Benim farkında olmadığım bir an, onlar için endişeyle geçen uzun bir süre olmuş. Sanırım o an şunu fark ettim:
Gülmek güzel, hatta belki de hayatın en hafif ve en iyi yanı… ama bazen en güzel şeyler bile ölçüsüz olunca insanı zorlayabiliyor.

20 Yaşıma Mektup

20 Yaşıma Mektup, farklı yazarların ve düşünürlerin 20 yaşındaki kendilerine yazdıkları mektuplardan oluşan bir derleme kitaptır. Bu mektuplarda yazarlar; gençlik yıllarındaki hayallerini, yaptıkları hataları, öğrendikleri dersleri ve keşke daha önce bilseydim dedikleri hayat tecrübelerini samimi bir dille anlatırlar. Kitap, okuyucuya hem geçmişe dönük bir iç hesaplaşma hem de gençliğe dair umut, cesaret ve hayat üzerine düşünme fırsatı sunar.

Dün Stand by Me filmini izledim. Film, bir arkadaş grubunun başından geçen bir olayı anlatıyordu. Hikâyenin sonunda anlatıcı, yıllar geçmesine rağmen o günlerde kurduğu dostluk kadar derin bir arkadaşlığı hayatında bir daha hissedemediğini söylüyordu. Bu cümle beni uzun süre düşündürdü.

Bazen hayatımızda yaşadığımız en zor anlarda yanımızda olan insanlar, bizim için her zaman ayrı bir yerde durur. Çünkü o anları, o duyguları ve o deneyimleri birlikte paylaşmışızdır. Zaman geçse de o bağın bıraktığı iz silinmez. Hayata bakış açımızı değiştiren olaylarda yanımızda olan insanlarla aramızda, yıllar sonra bile hissedilen güçlü bir bağ oluşur.

Benim hayatımda bu yere sahip olan insanlar staj arkadaşlarım. Staj sırasında yaşadığım olayları ve hisleri bir başkasına anlattığımda, kimse o anıları benimle yaşayan kişiler kadar derinden anlayamıyor. Çünkü orada yaşadıklarımız, benim için sadece bir staj değil; hayatımı değiştiren bir deneyimdi.

Arazide yaptığımız bir stajdı. Sekiz kişilik bir çadırda, toprağın üzerinde ince süngerlerin üstünde başlayan bir süreçti. Bazen yağmur yağıyor, çadırın içine su giriyor ve yataklarımız ıslanıyordu. Bazen de gece çadıra tilki gelir korkusuyla birbirimize daha yakın uyuyorduk.

Zaman zaman zor anlar da yaşıyorduk. Bazen aç kaldığımız oluyordu, bazen uykusuz geçen gecelerin ardından güne devam ediyorduk. Kıyafetlerimizi elimizde yıkayıp kurutmaya çalışıyorduk. Aslında en temel ihtiyaçlarımız; yemek, su ve rahat bir yatak bile tam anlamıyla karşılanmıyordu. Ama yine de mutluyduk. Çünkü orada bulunma amacımızın bilgi edinmek olduğuna inanıyorduk ve bu bizim için her şeyden daha değerliydi.

Her ne kadar o stajda istediğim verimlilikte akademik bilgi edinememiş olsam da, o deneyimden sonra hayata bakan kişi artık aynı değildi. O süreç bana sadece mesleki değil, aynı zamanda akademik dünyaya dair farklı farkındalıklar da kazandırdı. Örneğin, bir akademisyenin ne kadar tanınmış olduğundan çok, yaptığı son çalışmaların ve bilimsel üretkenliğinin önemli olduğunu; h-index gibi ölçütlerin akademik dünyada ne kadar belirleyici olduğunu o zaman fark ettim. Bir ismin ünü kadar, güncel çalışmalarını da araştırmak gerektiğini anladım.

Bugün geriye dönüp baktığımda şunu fark ediyorum: O staj sadece bir eğitim süreci değildi. Aynı zamanda dayanıklılığı, paylaşmayı ve birlikte zorlukların içinden geçmenin insanları nasıl birbirine bağladığını öğreten bir deneyimdi.

Ve belki de bu yüzden, bazı arkadaşlıklar hayatın geri kalanında başka hiçbir bağla kıyaslanamayacak kadar özel kalıyor.

edit-.zzezze

Olmadığını bildiğim yerlerde bile gözlerim seni arar oldu. Şehrin iki kıtasının en uzak uçlarında olsak bile, sen hâlâ benim içimde dolaşıyorsun. Kalabalık sokaklardan geçerken, vapurlar kıyıya yanaşırken, rüzgâr saçlarımı savururken… sanki birazdan bir köşeden çıkacakmışsın gibi dönüp bakıyorum.

Unutmak için uykulara sığınıyorum. Ama uykular da bana ihanet ediyor; rüyalarımda yine sana rastlıyorum. Gündüz susturduğum ne varsa, gece hepsi senin adınla konuşmaya başlıyor.

İnsan bazen birini hayatından çıkarabilir sanıyor. Oysa bazı insanlar hayatından çıkmaz; sadece sessizce insanın içinde yaşamaya devam eder. Sen de öylesin. Adını anmasam da, hikâyenin en görünmez ama en derin yerinde duruyorsun.

Belki sen beni hatırlamıyorsundur. Belki benim için durup düşünmediğin günler, haftalar, hatta yıllar vardır. Ama olur da bir gün kalabalığın ortasında bir boşluk hissedersen, olur da sebebini bilmediğin bir hüzün gelip kalbine dokunursa… bil ki bir yerlerde ben seni hâlâ hatırlıyorum.

Ve eğer bir gün, çok eskiden duyduğun bir şarkı gibi aklına düşersem…
Sen de unutma beni.

edit-@yasqn