Zoals dat gaat. In plaats van korter, wordt de leeslijst tijdens de vakantie alleen maar langer. Al gebeurde dat dit jaar wel in twee opvallende units. Zowel het essay van Mark Zuckerberg als dat van Bill Gates over onze toekomst met AI telt rond de 6.000 woorden. Alsof de LLM’s hebben berekend dat dit de ideale lengte is voor maximale impact. Lang genoeg om als serieus essay te worden aangemerkt. En ook net te lang om door iedereen daadwerkelijk gelezen te worden. Dat geldt waarschijnlijk ook voor de gemiddelde techjournalist. Al doen die meestal wel hun best. Het gevolg is dat de meeste mensen uiteindelijk vooral via soundbites kennisnemen van dit soort toekomstvisies.

Zuckerberg heeft er zin in

In The Future is for Everyone – waarin trouwens specifiek de westerse wereld wordt aangesproken – schetst Mark Zuckerberg een toekomst waarin superintelligentie niet in handen komt van een paar bedrijven of overheden, maar van ons allemaal. Iedereen krijgt een persoonlijke superintelligente assistent die je gezondheid bewaakt, je helpt leren, en vooral zorgt dat je al je dromen kunt waarmaken. Kinderen krijgen een privéleraar met een doctorsgraad in ieder denkbaar vakgebied, kleine ondernemers kunnen zonder grote teams bedrijven bouwen en wetenschappelijke ontdekkingen gaan veel sneller. Niet automatisering, maar invention wordt volgens Zuckerberg de grootste bijdrage van AI. En – niet onbelangrijk – de Facebook-oprichter verwacht uiteindelijk méér werkgelegenheid, niet minder.

“Still, it is surprising that the discourse from many developing AI is so filled with doom. I do not understand why anyone who believes that AI will eliminate most jobs and much of humanity’s relevance would rush to build that future.”

Een visie waar een een klassiek Silicon Valley frame achter schuilgaat: geef mensen betere technologie en ze worden vanzelf productiever, creatiever en vrijer. Zuckerberg erkent risico’s als cybercriminaliteit, bioterrorisme, surveillance en zelfs het verlies van menselijke controle over superintelligentie, maar zijn oplossing is eensluidend: niet minder AI, maar meer. Voor iedereen. Want als iedereen beschikt over superintelligentie, dan houden mensen, bedrijven en systemen elkaar vanzelf in evenwicht. Zelfs op veiligheidsgebied is zijn redenering uiteindelijk dat technologische vooruitgang het beste antwoord is op de risico’s van technologische vooruitgang.

Gates ziet vooral de hoge prijs

Bill Gates voorziet vergelijkbare technologische ontwikkelingen, maar krijgt daar inmiddels een heel ander gevoel bij. Ook hij denkt dat AI menselijke cognitie eerst zal evenaren en dan overtreffen. Maar waar Zuckerberg vooral ziet hoe mensen hun leven optimaliseren en systemen verbeteren, ziet Gates in zijn essay daarin juist het gevaar.

In terms of equity, AI will either be the greatest equalizer ever invented, or the worst source of injustice. The challenge is monumental. Even under the best circumstances, the transition to this new AI era will be one of the most turbulent times in human history.

Wat gebeurt er wanneer bedrijven mensen niet langer nodig hebben? Banen in klantenservice, softwareontwikkeling, juridisch werk en data-analyse behoren volgens hem tot de eerste slachtoffers. Daarna volgen andere kennisberoepen en uiteindelijk, dankzij robotica, ook veel fysieke banen. Anders dan bij eerdere technologische revoluties verwacht hij bovendien dat er zonder ingrijpen veel minder nieuwe banen voor terugkomen.

Werk is nog maar één van de problemen die Gates voorspelt. Hij waarschuwt ook voor AI-fraude, cyberaanvallen, deepfakes, bioterrorisme en een verdere concentratie van macht. Misschien nog interessanter is zijn zorg over menselijke relaties – inderdaad, eigenlijk het terrein van Zuckerberg. Een AI-vriend die altijd beschikbaar is, nooit boos wordt en precies zegt wat je graag hoort, kan volgens Gates verhinderen dat kinderen van de komende generaties leren omgaan met echte mensen en hun problemen. Ook in het onderwijs ziet hij die paradox: dezelfde technologie die ons meer dan ooit kan leren, kan ervoor zorgen dat we zelf steeds minder leren en minder kritisch gaan denken.

Dezelfde AI, een andere generatie

Zuckerberg en Gates zijn het dus niet oneens over wat AI technisch mogelijk gaat maken. Beiden verwachten dat AI razendsnel krachtiger wordt, wetenschap versnelt, persoonlijke assistenten deel uit gaan maken van ons dagelijks leven en onze economie fundamenteel verandert. Het verschil zit vooral in de manier waarop ze daarnaar kijken.

Leeftijd speelt daarbij wellicht een belangrijke rol. Gates is 70 en kijkt naar AI met de ervaring van iemand die zelf al een technologische revolutie heeft ontketend – en nu ziet dat de volgende zich voltrekt zonder dat hij nog aan het roer staat. Zijn essay leest daardoor soms bijna als de terugblik van een boomer die zich afvraagt of we bij al die vooruitgang niet iets over het hoofd hebben gezien. Zuckerberg is 42. Hij staat er heel anders in. De millennial heeft er nog zichtbaar zin in. Hij denkt niet alleen dat de volgende technologische revolutie maakbaar is, maar ook dat hij daar zelf nog de hand in heeft. Onder het motto: ‘De problemen die AI veroorzaakt, lossen we op met betere AI.’

Wachten op Gen Z

Zo worden de twee essays onbedoeld ook portretten van twee generaties techmiljardairs. Gates bouwde mee aan de pc-revolutie en vraagt zich nu af wat de volgende revolutie ons gaat kosten. Zuckerberg werd groot met het internet en sociale media en stormt nog met gestrekt been de volgende in.

Er ontbreekt eigenlijk een derde essay. De oudste Gen Z’ers zijn inmiddels rond de dertig. Zij groeiden niet op voor het internet of tijdens de opkomst ervan, maar in een wereld waarin algoritmes, smartphones en sociale media er altijd al waren. AI is voor hen niet de zoveelste technologische revolutie, maar bijna een vanzelfsprekend vervolg.

Ik ben benieuwd wanneer de eerste Gen Z’er van het kaliber Zuckerberg en Gates opstaat en zijn of haar 6.000 woorden aan de stapel toevoegt. Al vermoed ik dat die er eerder een video van 60 seconden van maakt. Of ligt dat inmiddels aan mijn eigen leeftijd?

🦿 De Verenigde Staten gooien de deur dicht voor nieuwe buitenlandse humanoïde robots. De FCC vreest dat de netwerkverbonden machines kunnen worden gebruikt voor spionage, surveillance of zelfs op afstand kunnen worden bestuurd. Vooral China wordt geraakt: naar schatting komt inmiddels zo’n 85 procent van alle humanoïde robots daar vandaan. Ook Chinese omvormers voor zonnepanelen vallen onder de nieuwe beperkingen. Opvallend detail: stationaire industriële robots zijn uitgezonderd.

⌯⌲ DoorDash heeft van de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA toestemming gekregen om een eigen bezorgdienst met drones te exploiteren. De drones mogen onder de 400 voet – zo’n 120 meter – vliegen en worden ontwikkeld door DoorDash Labs, de eigen roboticatak van het bedrijf. Met ‘DoorDash Air’ wil het bezorgplatform uiteindelijk niet alleen maaltijden, maar producten van allerlei soorten winkels door de lucht bezorgen. Later dit jaar maakt DoorDash meer bekend over de drones en hoe die onderdeel worden van zijn bezorgnetwerk.

🗺️ Google experimenteert in Google Earth met generatieve AI waarmee satellietbeelden via een simpele prompt kunnen worden aangepast. Leuk om een toekomstige buurttuin te visualiseren, minder leuk voor journalisten en OSINT-onderzoekers die satellietbeelden juist gebruiken om gebeurtenissen te verifiëren. OSINT-expert Henk van Ess demonstreerde hoe eenvoudig je bijvoorbeeld een vluchtelingenstroom bij de Mexicaanse grens of veranderingen rond een Iraanse kerncentrale kunt suggereren. Zijn belangrijkste advies: vertrouw nooit op één satellietbeeld, maar controleer het altijd aan de hand van een tweede, onafhankelijke bron.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

Al ruim vijftien jaar volg ik de ontwikkelingen rondom Google, Big Tech en kunstmatige intelligentie. Ik schrijf over de manier waarop technologie onze samenleving verandert: van zoekmachines en algoritmen tot surveillance, digitale autonomie en AI.

Meer dan ooit bepalen technologiebedrijven welke informatie we zien, welke keuzes we maken en hoe wij de wereld begrijpen. Juist daarom probeer ik de mechanismen achter die systemen inzichtelijk te maken.

Dat doe ik op verschillende manieren:

📕 Boeken
In De Google formule (2023) beschrijf ik hoe Google de toegang tot informatie heeft veranderd. In mijn nieuwste boek, De prijs voor privacy (2025), onderzoek ik hoe de drang om informatie te verzamelen en mensen te volgen zich heeft ontwikkeld: van informanten en archiefkasten van de Stasi tot algoritmes en datacenters van Big Tech.

📻 Radio en media
Op 18 november 2025 was ik te gast in het NPO Radio 1-programma Langs de Lijn en Omstreken, waar ik vertelde over de opmerkelijke parallellen tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen digitale ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken. Andere mediaoptredens en meer informatie via mijn website.

💌 Deze nieuwsbrief
Iedere maandag verschijnt een nieuwe editie met analyses en achtergrondverhalen over Google, Big Tech, kunstmatige intelligentie en de technologische ontwikkelingen die onze toekomst vormgeven.

Doorgestuurd gekregen? Schrijf je hieronder in en ontvang iedere maandag een nieuwe editie in je mailbox.

Al enige tijd waarschuw ik tijdens lezingen en in deze nieuwsbrief voor wat ik zie als het voorlopige eindpunt van digitale autonomie: de brain computer interface. Een chip die niet langer in je broekzak zit, maar rechtstreeks in je hersenen.

Tot nu toe leek die realiteit nog ver weg. Natuurlijk zijn er de experimenten van het Neuralink van Elon Musk en de minder invasieve benadering van Synchron, gesteund door onder anderen Bill Gates en Jeff Bezos. Maar die projecten hebben een duidelijke maatschappelijke rechtvaardiging: mensen met een dwarslaesie, visuele beperking, ALS of andere neurologische aandoeningen opnieuw laten bewegen, kijken, communiceren of een prothese aansturen. Technologie als medische noodzaak.

Een cognitieve upgrade als businessmodel

Dat verhaal verandert nu niet in Silicon Valley, maar in China een start-up (StairMed) werkt aan een hersenchip die uiteindelijk niet alleen bedoeld is voor patiënten, maar ook voor gezonde mensen. Niet om een beperking op te heffen, maar om de mens te optimaliseren. Een cognitieve upgrade als nieuw businessmodel.

Volgens NRC Handelsblad heeft StairMed inmiddels zestien hersenchips geplaatst bij verlamde patiënten. Via ultradunne elektroden kunnen zij met hun gedachten onder meer een cursor, een robotarm of zelfs een robothond besturen. De chip wordt draadloos opgeladen via een systeem dat in een pet is verwerkt en zou kleiner en geavanceerder zijn dan de huidige concurrentie.

Maar het meest opmerkelijke is de ambitie van oprichter Zhengtuo Zhao. Hij werkt aan een volgende generatie hersenchips die meer dan 4.000 neurale signalen tegelijk kan verwerken. Die is volgens hem niet langer uitsluitend bedoeld voor patiënten, maar ook voor gezonde mensen die hun cognitieve vermogens willen verbeteren. Over acht tot tien jaar moet die technologie gereed zijn. Tegen die tijd, zegt Zhao, wil hij zelf ook een chip laten implanteren.

Hersenen verbinden met Big Tech

Maar zodra een hersenimplantaat niet langer een medisch hulpmiddel is, maar een consumentenproduct, verschuift de vraag van ‘is het mogelijk?’ naar ‘wil je straks nog zonder?’ De smartphone bracht internet letterlijk binnen handbereik. AI maakte het internet eindelijk makkelijk te bedienen. Een zogeheten brain computer interface haalt ook de laatste drempel weg. Op dat moment zijn we niet langer verbonden met Big Tech via een apparaat, maar rechtstreeks via onze hersenen.

Net zoals de AI-race wordt gedomineerd door Big Tech, lijkt ook de volgende technologische wedloop geen medische, maar vooral een commerciële race te worden. StairMed wordt dan ook niet gefinancierd door de Chinese overheid, maar door Tencent en Alibaba. De Chinese tegenhangers van Google, Meta, Microsoft en Amazon.

De laatste tijd bekruipt mij steeds vaker het gevoel dat we kijken naar twee honden die vechten om een been, terwijl een derde op de loer ligt om ermee vandoor te gaan. Die vechtende honden zijn Demis Hassabis (Google DeepMind) en Sam Altman (OpenAI). De derde is Dario Amodei (Anthropic).

Vrijwel iedere week vertellen ze ons hoe gevaarlijk hun eigen AI inmiddels is geworden. Vorige week was het OpenAI, dat meldde hoe een intern testmodel tijdens een evaluatie wist uit te breken en een ander AI-bedrijf (Hugging Face) kon hacken. De week ervoor was het nog Hassabis geweest met zijn waarschuwing over Artificial General Intelligence. De boodschap is steeds dezelfde: onze technologie is zó gevaarlijk dat alleen wij haar verantwoord kunnen ontwikkelen.

Zo 2022

Ik moest lachen toen ik me realiseerde dat ik het verhaal eigenlijk al kende uit de zomer van 2022. Ik werkte toen aan De Google formule. En Blake Lemoine, een developer van Google, haalde wereldwijd het nieuws met zijn bewering dat Google’s taalmodel LaMDA bewustzijn had ontwikkeld. ChatGPT bestond nog niet eens voor het grote publiek, maar het marketingscript in Silicon Valley is blijktbaar voor alle AI-bedrijven vergelijkbaar.

Ondertussen hoor je van de derde man in deze komkommerperiode minder. Dario Amodei van Anthropic – het bedrijf achter chatbot Claude – heeft natuurlijk net zijn piek gehad. Eerst met het te gevaarlijke Mythos en daarna met het verbod van de Amerikaanse overheid op het meest recente AI-model genaamd Fable.

Zomerlezen

Deze zomer lees ik daarom The Infinity Machine: Demis Hassabis, DeepMind, and the Quest for Superintelligence van Sebastian Mallaby uit 2026. Mallaby is een van de bekendste chroniqueurs van de financiële wereld. En daarom ben ik benieuwd naar zijn verhaal over voormalig wonderkind, schaakgrootmeester en Nobelprijswinnaar Hassabis, die nu alweer sinds 2014 in dienst is van Google.

Daarna volgt The Optimist: Sam Altman, OpenAI, and the Race to Invent the Future (2025) van Wall Street Journal-journalist Keach Hagey. Voor haar biografie sprak zij met meer dan tweehonderd mensen uit Altmans omgeving. Dat maakt het vooralsnog de meest uitgebreide reconstructie van de opkomst van OpenAI en zijn bekende topman.

Wellicht dat ik daarna ook nog begin aan The Scaling Curve, over Dario Amodei. Maar of dat wel goed bestede tijd is?

Hoe meer ik over dat boek probeer te weten te komen, hoe vreemder het wordt. Onafhankelijke informatie is nauwelijks te vinden. In verschillende recensies wordt zelfs gesuggereerd dat het boek grotendeels met AI is geschreven. De auteur? Die lijkt online vrijwel geen spoor te hebben achtergelaten, behalve een boek over kanaries fokken uit 2008.

Zijn naam?

Claude St. John.

Tot over een maand.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

Al ruim vijftien jaar volg ik de ontwikkelingen rondom Google, Big Tech en kunstmatige intelligentie. Ik schrijf over de manier waarop technologie onze samenleving verandert: van zoekmachines en algoritmen tot surveillance, digitale autonomie en AI.

Meer dan ooit bepalen technologiebedrijven welke informatie we zien, welke keuzes we maken en hoe wij de wereld begrijpen. Juist daarom probeer ik de mechanismen achter die systemen inzichtelijk te maken.

Dat doe ik op verschillende manieren:

📕 Boeken
In De Google formule (2023) beschrijf ik hoe Google de toegang tot informatie heeft veranderd. In mijn nieuwste boek, De prijs voor privacy (2025), onderzoek ik hoe de drang om informatie te verzamelen en mensen te volgen zich heeft ontwikkeld: van informanten en archiefkasten van de Stasi tot algoritmes en datacenters van Big Tech.

📻 Radio en media
Op 18 november 2025 was ik te gast in het NPO Radio 1-programma Langs de Lijn en Omstreken, waar ik vertelde over de opmerkelijke parallellen tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen digitale ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken. Andere mediaoptredens en meer informatie via mijn website.

💌 Deze nieuwsbrief
Iedere maandag verschijnt een nieuwe editie met analyses en achtergrondverhalen over Google, Big Tech, kunstmatige intelligentie en de technologische ontwikkelingen die onze toekomst vormgeven.

Doorgestuurd gekregen? Schrijf je hieronder in en ontvang iedere maandag een nieuwe editie in je mailbox.

We stonden erbij en keken ernaar, zoals wel vaker de afgelopen jaren.

Terwijl Europa afgelopen week opnieuw probeerde Google in te tomen met miljardenboetes en de eis om zoekdata te delen met concurrenten, zette het Amerikaanse bedrijf achter de schermen juist de volgende stap. Van een zoekmachine die antwoorden geeft, naar eentje die namens ons handelt.

Eerst de Europese Commissie; die vindt – gebaseerd op de Digital Markets Act – dat concurrenten toegang moeten krijgen tot delen van Googles zoekmachinedata en Android. Een opmerkelijke beslissing, al valt nog te bezien hoeveel van dergelijke kroonjuwelen uiteindelijk daadwerkelijk worden prijsgegeven.

Dan de vrijwel gelijktijdig aangekondigde ontwikkeling binnen Google. Die ging niet met veel tamtam gepaard, maar is wel degelijk een aardverschuiving. Google noemt de nieuwe functie Connected Apps, al hadden ze het net zo goed de Octopus-update kunnen noemen. Maar goed, Google doet al jaren niet meer aan jolige dierennamen voor belangrijke updates. De tijd van Panda, Penguin en Hummingbird ligt inmiddels ver achter ons.

In de AI-modus kunnen gebruikers voortaan externe diensten en apps koppelen. Op dit moment zijn dat Instacart, Canva en YouTube Music. Je hoeft dan niet langer naar een recept te zoeken, maar laat Google je boodschappenmand vullen en afrekenen op basis van één prompt. Of je laat Google via beeldbewerkingsprogramma Canva gewoon direct een flyer maken. Zelf een playlist samenstellen? Natuurlijk niet. En dit is nog maar het begin: Google kondigt expliciet aan dat er snel meer apps zullen volgen.

In mijn boek De Google formule (februari 2023) stond deze ontwikkeling al centraal. Destijds leek Android nog het logische startpunt: het besturingssysteem van 90% van alle smartphones wereldwijd als cockpit van de persoonlijke AI-assistent. Maar met de komst van Personal Intelligence werd duidelijk dat Google AI door alle eigen diensten weeft. En nu gaat het bedrijf dus nog een stap verder door externe partijen te integreren.

Search verandert definitief van een lijst met links in een digitale assistent die namens jou handelingen uitvoert. Niet Android, of het Google-account staat centraal, maar de zoekmachine zelf. Ergens is dat ook logisch, want nergens beschikt Google over meer context, intentie en gedragsdata dan in zijn zoekmachine. Search is het product waarmee Google de wereld begrijpt. Nu wordt het ook de plek van waaruit Google de wereld gaat aansturen.

Connected Apps lijkt op het eerste oog misschien een redelijk eenvoudige productupdate, maar Google indexeert straks niet alleen de inhoud van het internet, het verbindt ook de functionaliteit van al je apps. De tentakels van Google komen niet alleen in je email en je agenda, maar ook in Canva, je boodschappenapps en uiteindelijk vrijwel alles wat digitaal is. De AI – oftewel ‘Gemini’ in Googles woordenboek – doet vervolgens het werk.

De vraag is dan niet langer welke website bovenaan staat, maar welke dienst überhaupt nog zelfstandig bestaat buiten Google om. En als je dacht dat Google al veel over ons wist, bedenk dan dat dit bedrijf straks niet alleen onze zoekopdrachten kent, maar ook de handelingen uitvoert die daaruit voortkomen.

Zoals ik eerder schreef over de steeds verder reikende datacollectie van Google: de grens verschuift ongemerkt. Maar altijd in één en dezelfde richting. En de Europese Unie? Die loopt steevast achter de feiten aan. Tegen de tijd dat de regels er zijn, is Google alweer een stap verder.

🤖 Het hernoemen van AI-schrijftool NotebookLM (30 miljoen gebruikers), waarmee journalisten en wetenschappers documenten, notities en bronnen kunnen analyseren, samenvatten en omzetten in nieuwe teksten naar Gemini Notebook is een voorbeeld van hoe de steeds verdergaande integratie met AI er feitelijk uitziet. Waarschijnlijk zullen ook het videoplatform Veo en de beeldgenerator Nano Banana op korte termijn onder de Gemini-paraplu vallen. Daarmee lijkt de kortstondige opleving van de wat speelsere productnamen voor AI-tools alweer voorbij.

🤖 🤖 Demis Hassabis waarschuwt via zijn Substack voor de nucleaire en biologische risico's van Artificial General Intelligence (AGI). Daarom pleit de Google DeepMind-CEO voor een internationaal, door de Verenigde Staten geleid toezichtsorgaan dat de krachtigste AI-modellen beoordeelt voordat ze worden uitgebracht. Volgens Nobelprijswinnaar Hassabis zou deelname in eerste instantie vrijwillig moeten zijn, maar uiteindelijk verplicht moeten worden.

🤖 🤖 🤖 Satya Nadella waarschuwt voor de Reverse Information Paradox. De Microsoft-CEO introduceerde deze term voor het dubbel betalen voor het gebruik van AI; niet alleen met geld, maar ook met bedrijfskennis die via prompts en correcties als intelligence exhaust naar AI-aanbieders wegvloeit. Als oplossing pleit hij voor een strikte vertrouwensgrens rond bedrijfsdata. Opmerkelijk genoeg profiteert Microsoft zelf ook in grote mate van deze datastromen.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hieronder in.

Enkele weken geleden ging W Social live. Een Europese Twitter, met servers in Zweden, opgericht door een Duitse ex-manager van Ebay en een oud-politicus. Ik had het platform eerlijk gezegd alweer uit mijn hoofd gezet, totdat er een e-mail binnenkwam: ik was geselecteerd voor early access. Nieuwsgierigheid won het van scepsis. Als je schrijft over technologie moet je nieuwe platformen niet alleen beschrijven, maar ook gebruiken.

W Social presenteert zichzelf nadrukkelijk als een Europees alternatief voor X, Bluesky en Mastodon. Minder algoritmes, minder anonieme trollen, minder desinformatie. Waar Twitter in handen van Elon Musk verworden is tot een draaitol voor extreemrechtse warpraat, Bluesky een internationaal roddelbankje is voor hoofdzakelijk linkse mensen en het sympathieke Mastodon mikt op types die nog casettebandjes in een Commodore computer kunnen stoppen (en dan ook echt iets op het scherm weten te krijgen), wil W Social een plek zijn waar echte mensen, op een beschaafde manier met elkaar in gesprek gaan.

De gedachte is simpel: als iedereen weet met wie hij of zij praat, wordt het debat vanzelf fatsoenlijker. Kortom, W Social is een platform waar je onder je echte naam communiceert en je account verifieert met je paspoort. Een interessant idee, maar op de een of andere manier is nu al duidelijk dat dit niet gaat lukken. En dat is niet alleen vanwege de naam.

Zoektocht naar een nieuw sociaal netwerk

Die zoektocht naar een nieuw sociaal netwerk zie je meer. NRC-techredacteur Marloes de Koning onderzoekt momenteel zelfs of haar krant een eigen server binnen het zogeheten fediverse zou moeten beheren. Niet omdat NRC behalve krant en inmiddels podcastproducent, veilinghuis en webshop nu ook nog een socialmediabedrijf wil worden, maar omdat de afhankelijkheid van Big Tech steeds ongemakkelijker voelt.

Journalistiek die op Facebook, LinkedIn of X verschijnt, levert kranten steeds minder bezoekers op, terwijl de platforms wel profiteren van de content, aldus De Koning. Zoals internetpionier en De Digitale Stad-oprichter Marleen Stikker het afgelopen week in NRC verwoordde: ‘Het lijkt alsof we terug bij af zijn. De vragen die 33 jaar geleden relevant waren, zijn dat nu nog steeds.’

Maar een alternatief bouwen blijkt aanzienlijk ingewikkelder dan erover schrijven, leert ook De Koning in haar (journalistieke) zoektocht onder het motto: “mijn rekenkracht, mijn regels.” Een sociaal netwerk is geen website. Je moet gebruikers verifiëren, modereren, ruzies beslechten, spam bestrijden en uiteindelijk verantwoordelijkheid nemen voor alles wat er gepubliceerd wordt.

Worsteling

Tijdens de registratie bij W Social ging het voor mij gevoelsmatig al mis, maar meer vanuit de verwachting dat een account aanmaken tegenwoordig een ‘frictieloze’ ervaring behoort te zijn.

Om toegang te krijgen moest ik mijn identiteit verifiëren. Niet alleen met mijn naam, een e-mailadres en een pincode, maar door de NFC-chip in mijn paspoort te laten scannen. Niet met de W Social app zelf, maar met de W Identity app. Elke marketeer weet dat je met elke extra stap gebruikers verliest. Dit is niet alleen een extra stap, maar een hele extra app! En dan ook nog eens eentje waarmee je iets onprettigs moet doen: je paspoort laten uitlezen via een stel servers van een onbekend Zweeds bedrijf.

Ik begrijp de gedachte erachter. Bots verdwijnen niet vanzelf en anonieme accounts zijn vaak de bron van veel ellende. Toch voelt het vreemd. Ik meld me juist aan bij een platform dat zegt privacy en Europese waarden serieus te nemen, terwijl mijn eerste handeling is dat ik een van mijn kostbaarste documenten upload.

Er blijkt ook een mogelijkheid deze stap eerst over te slaan. Dat doe ik dan ook. Ik krijg vervolgens wel toegang tot het platform, maar mag niks posten totdat ik mijn identiteit heb geverifieerd.

Stel dat W Social technisch een uitstekend platform blijkt. En mijn gegevens veilig bewaard worden. Wie gaat er dan luisteren? Een sociaal netwerk zonder gebruikers is uiteindelijk niet meer dan een mooi, nieuw ingericht dorpsplein waar niemand komt opdagen, omdat de braderie twee straten verderop veel gezelliger is.

Tegelijkertijd verandert het Europese digitale landschap razendsnel. Terwijl Brussel nog steeds discussieert over ChatControl en de mogelijkheid om berichten van social media platforms te laten scannen in de strijd tegen kindermisbruik, groeit de behoefte aan Europese alternatieven die minder afhankelijk zijn van Big Tech. Misschien krijgt W Social daardoor toch de wind in de rug. Ik bedoel, in Almere is het ook best gezellig.

🔍︎ Volgens een onderzoek van Previsible is ChatGPT inmiddels verantwoordelijk voor 92,4 procent van al het meetbare verwijzingsverkeer vanuit grote taalmodellen (LLM’s). De analyse, gebaseerd op 6,77 miljoen sessies, laat zien dat het aantal bezoeken via LLM’s in negentien maanden bijna vertienvoudigde. ChatGPT is het enige zelfstandige taalmodel (de AI-overviews vanuit de Google zoekmachine zijn niet meegerekend) dat op grote schaal verkeer naar websites stuurt. Maar ook Claude liet een sterke groei zien en passeerde Perplexity.

Opvallend is dat AI-verwijzingen – zo stelt het onderzoek – lang niet altijd direct op de meest relevante pagina voor de gebruiker uitkomen. Zo stuurde ChatGPT 28,8 procent van zijn verkeer naar een interne zoek- of navigatiepagina. Daardoor wordt de interne zoekfunctie van websites een steeds belangrijker onderdeel van de gebruikersreis die via AI begint.

💶 Europa beleefde zijn sterkste kwartaal voor venture capital in de afgelopen vier jaar. Startups haalden in het tweede kwartaal samen 24 miljard dollar op. Alleen al in het Verenigd Koninkrijk werd ruim 10 miljard dollar geïnvesteerd. Het geld stroomt vooral naar AI-bedrijven, robotica en andere deeptech (zoals quantum computing en biotechnologie).

🌍 De NAVO werkt aan een AI-gestuurd verdedigingsnetwerk langs de oostgrens, bestaande uit duizenden sensoren, drones en autonome systemen. De zogeheten Eastern Flank Deterrence Initiative moet Russische dreigingen vroegtijdig signaleren en onderscheppen, nog voordat ze NAVO-grondgebied bereiken. Het Maven Smart System van Palantir vormt het centrale AI-platform voor realtime analyse, maar er zou geen ‘kill switch’ zijn ingebouwd waarmee de Amerikanen de controle over het systeem kunnen opeisen, aldus Euractiv.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hieronder in.

Het kabinet wil de rijksoverheid minder afhankelijk maken van Amerikaanse cloudproviders. Zo staat het in het aangepaste rijksbrede cloudbeleid, dat afgelopen vrijdag – nog net voor het zomerreces – door de Tweede Kamer werd goedgekeurd. Dat is goed nieuws. Alleen ontbreekt één cruciaal onderdeel: geld. Zonder investeringsbudget is een overstap naar Europese alternatieven onmogelijk.

Dat is opvallend, want de businesscase ligt eigenlijk al op tafel. Migratie is duur, maar de structureel lagere abonnementskosten kunnen die investering op termijn deels terugverdienen. Misschien is het tijd om de overstap niet als een ICT-kostenpost te zien, maar als een investering in digitale autonomie.

De teneur van de berichtgeving was in eerste instantie gematigd positief: veel goede bedoelingen, maar een beleid met voldoende uitzonderingen om de huidige situatie voorlopig in stand te houden. Een woordvoerder van staatssecretaris Willemijn Aerdts bevestigde tegenover de Volkskrant ook dat het beleid ruimte laat om de status quo te behouden wanneer een alternatief ontbreekt of een overstap niet haalbaar is.

Overstappen loont

Door de migratie in één keer te financieren, zou je jarenlang van lagere licentiekosten kunnen profiteren en zet je een serieuze stap in de richting van minder geopolitieke afhankelijkheid.

Misschien helpt een eenvoudig rekenvoorbeeld.

Stel dat de rijksoverheid voor Microsoft 365 Enterprise ongeveer €35 per gebruiker per maand betaalt (ervan uitgaande dat de overheid een goede deal maakt en het laagste tarief bedingt). Dat is €420 per gebruiker per jaar. De goedkoopste Nextcloud Enterprise-licentie kost €71 per gebruiker. Let wel; per jaar! Zelfs het meest uitgebreide pakket blijft met iets meer dan €200 per jaar ruim de helft voordeliger.

Natuurlijk is dat geen één-op-éénvergelijking. Microsoft 365 is een compleet ecosysteem met onder andere Exchange, SharePoint, Teams en Office-applicaties, terwijl Nextcloud slechts een deel daarvan vervangt. Maar Europese alternatieven kennen aanzienlijk lagere licentiekosten.

Neem een ministerie met 25.000 medewerkers, ongeveer de omvang van het ministerie van Financiën. Alleen de Microsoft-licenties voor ambtenaren vertegenwoordigen dan een jaarlijkse uitgave van circa €10,5 miljoen. De rijksoverheid telt in totaal ongeveer 168.000 fte. Dan gaat het om ruim €70 miljoen aan Microsoft-licenties per jaar. Zelfs wanneer Europese alternatieven gemiddeld slechts de helft goedkoper blijken, ontstaat al snel een structurele besparing van circa €35 miljoen per jaar. En dat is dan alleen voor de rijksoverheid.

Transitiefonds Digitale Soevereiniteit

De werkelijke kosten schuilen niet in licenties, maar in de migratie zelf. Miljoenen documenten moeten worden overgezet, SharePoint-omgevingen vervangen, een alternatief voor Teams ingevoerd, honderden koppelingen opnieuw gebouwd en getest. Duizenden medewerkers opgeleid. Voor een groot ministerie lopen zulke trajecten al snel in de tientallen miljoenen euro’s. Rijksbreed zal dat waarschijnlijk oplopen tot honderden miljoenen.

Maar waren veel van deze systemen niet toch al aan vervanging toe? Laten we dan van de nood een deugd maken.

Het kabinet legt de migratie nu neer bij de afzonderlijke ministeries. Daardoor gebeurt precies wat je zou verwachten: niemand heeft ruimte om de eerste stap te zetten. Waarom zou de rijksoverheid de overstap niet centraal voorfinancieren via een Transitiefonds Digitale Soevereiniteit? Niet als subsidie, maar als investering. Ministeries kunnen daarmee migreren, Nederlandse en Europese aanbieders krijgen de kans om op te schalen en de structureel lagere abonnementskosten worden vervolgens gebruikt om het fonds in de jaren daarna terug te betalen.

Gouden ketting

Digitale autonomie en soevereiniteit zijn een investering. Maar blijven zitten in Amerikaanse clouds kost ieder jaar opnieuw geld, waarmee we niet investeren in onafhankelijkheid, maar in de gouden ketting waarmee we onszelf vastleggen aan de systemen van Big Tech.

🇪🇸 De Spaanse regering heeft het Amerikaanse Palantir geschrapt als leverancier voor overheids- en staatsbedrijven. Lopende projecten bij onder meer Telefónica, Indra en scheepsbouwer Navantia zijn stopgezet. Volgens Madrid wegen nationale soevereiniteit en de bescherming van vertrouwelijke informatie zwaarder dan de voordelen van de software. Spanje volgt daarmee een bredere Europese trend: ook Frankrijk heeft de samenwerking met Palantir stopgezet.

🔲 Geheugenchipfabrikant Micron Technology profiteert volop van de vraag naar geheugencapaciteit voor AI. Eind juni steeg het bedrijf kortstondig naar een beurswaarde van 1,398 biljoen dollar, waarmee het zowel Meta (1,392 biljoen dollar) als Tesla (circa 1,4 biljoen dollar) voorbijging. Micron maakt geen AI-processoren zoals bijvoorbeeld NVIDIA, maar het razendsnelle DRAM- en HBM-geheugen dat nodig is om AI-modellen te trainen en draaien. Zonder geheugen geen kunstmatige intelligentie. Bovendien meldde het bedrijf al 22 miljard dollar aan vastgelegde bestellingen voor zijn geheugenchips, een teken dat de AI-infrastructuurhausse voorlopig nog niet voorbij is.

⚖️ Het Europees Hof van Justitie heeft de recordboete van de Europese Commissie tegen Google definitief bevestigd. Volgens het Hof dwong Google fabrikanten van Android-smartphones om apps als Chrome en Google Zoeken vooraf te installeren, waarmee het zijn machtspositie onrechtmatig versterkte. De oorspronkelijke boete van €4,3 miljard uit 2018 werd in 2022 verlaagd naar €4,1 miljard. Met de uitspraak is de zaak definitief afgerond.

Het is zeker niet de eerste boete die de EU oplegt aan Google. In 2017 was er een boete van 2,42 miljard euro op voor machtsmisbruik via Googles zoekmachine. In 2024 werd die boete definitief toen het bedrijf in hoger beroep in het ongelijk werd gesteld. Vorig jaar kreeg Google ook een boete van bijna 3 miljard euro omdat het concurrentieregels rond online advertenties had geschonden. Ook tegen deze uitspraak zei Google in hoger beroep te gaan.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hieronder in.

Afgelopen weekend ging op sociale media het beeld rond van een fictieve Franse weersverwachting uit 2014. Temperaturen van 40+ graden werden destijds als satire gepresenteerd. Inmiddels voelen ze (bijna) als een normale zomer. Soms verandert de werkelijkheid zo geruisloos, dat je niet meer beseft hoe ingrijpend de gevolgen eigenlijk zijn.

Dat gevoel kreeg ik ook bij het bericht dat Facebook-moederbedrijf Meta een intern surveillance, onder de noemer “AI-trainingsprogramma”, moest stilleggen nadat uiterst gevoelige gegevens over medewerkers waren uitgelekt. Het ging om toetsaanslagen, muisbewegingen, schermactiviteiten, transcripties en prestatiegegevens. Niet de surveillance zelf haalde het nieuws, maar het feit dat Meta de controle over die gegevens kwijt was. In 2014 had waarschijnlijk vooral dat eerste de krantenkoppen gehaald.

Het feit dat Meta zijn medewerkers intensief monitort om AI-systemen te trainen, zal weinig mensen nog verbazen. Wie kunstmatige intelligentie wil leren hoe mensen computers gebruiken, zal eerst menselijk gedrag moeten vastleggen. Binnen het zogeheten Model Capability Initiative veranderden duizenden medewerkers daarmee in trainingsmateriaal voor de volgende generatie AI. Vanuit technologisch perspectief is dat begrijpelijk. Vanuit privacy-oogpunt laat het vooral zien hoe snel de grens van het normale is opgeschoven.

Kwetsbare belofte

Terwijl Big Tech ons juist vraagt steeds meer gegevens aan hun systemen toe te vertrouwen, met de belofte dat ze er heel goed op zullen passen, laten ze steeds vaker zien hoe kwetsbaar die belofte is. Microsoft sloot vorig jaar de e-mailaccounts van medewerkers van het Internationaal Gerechtshof af en gaf onlangs persoonsgegevens van Europese ambtenaren door aan de Amerikaanse overheid. Maar de incidenten blijven niet beperkt tot Microsoft en publieke organisaties. Al in 2020 raakte de slimme doorbel Ring van Amazon in opspraak nadat bleek dat medewerkers jarenlang toegang te hebben tot videobeelden van klanten. Of neem de hacker die toegang wist te krijgen tot een intern discussieforum van OpenAI waarop medewerkers onderzoek bespraken. En zo kan ik nog wel even doorgaan.

Terwijl ik wat ‘verdieping’ bij het nieuws wilde zoeken met Gemini, verscheen een melding op mijn beginscherm. Of opgeslagen gesprekken door menselijke reviewers mogen worden gebruikt om de AI van Google te verbeteren? Indien ik dat niet zou willen, kon ik de functie uitschakelen.

Tenminste, dat dacht ik. Bij een tweede lezing werd mij duidelijk dat zelfs nadat ik alle vinkjes heb uitgezet alleen toekomstige gesprekken niet meer worden meegelezen… Op het volgende scherm bleek ook dat eerder opgeslagen gesprekken niet automatisch worden verwijderd. Daarvoor moet je opnieuw door meerdere instellingen heen en iedere activiteit afzonderlijk wissen.

Juridisch zal daar weinig op aan te merken zijn. Er wordt toestemming gevraagd en alles staat keurig uitgelegd. Alhoewel ik twijfel aan de houdbaarheid van de vrijpostigheid die Google heeft genomen om alvast toegang te geven aan meelezers om mijn oude conversaties met Gemini te analyseren.

De satire voorbij

AI-chatbots zijn voor veel mensen een digitale gesprekspartner geworden. We bespreken er medische klachten, werkproblemen, financiële vragen en persoonlijke twijfels. Willen we werkelijk dat zulke gesprekken door menselijke reviewers kunnen worden gelezen? Delen mensen hun ‘geheimen’ niet juist omdat ze in de waan zijn dat ze communiceren met een anoniem algoritme?

Net zoals een dag met meer dan 40 graden ongemerkt van satire in zomerweer is veranderd, is ook voortdurende surveillance, tot in het diepst van onze gedachten en twijfels, ongemerkt onderdeel van het dagelijks leven geworden. Misschien moeten we daarom minder vaak vragen of Big Tech onze gegevens veilig bewaart, en iets vaker stilstaan bij de vraag hoeveel gegevens we nog bereid zijn weg te geven.

🤖 De Raad voor Cultuur trekt aan de noodrem. In een ongevraagd advies waarschuwt het officiële adviesorgaan van het kabinet dat AI de Nederlandse culturele sector fundamenteel dreigt te veranderen. Niet omdat AI op zichzelf een gevaar is, maar omdat Big Tech de infrastructuur en de trainingsdata controleert. De Raad pleit onder meer voor een ‘contentheffing’, een regeringscommissaris AI en een nationale taskforce om nieuw beleid op gang te brengen.

📰 Bijna 400 lokale en regionale Amerikaanse uitgevers hebben een rechtszaak aangespannen tegen OpenAI en Microsoft. Volgens hen zijn auteursrechtelijk beschermde artikelen zonder toestemming gebruikt voor het trainen van ChatGPT en Copilot. Terwijl OpenAI zich hierover voor de rechter moet verantwoorden, kiest Google voor een andere strategie. Uitgevers die willen deelnemen aan een nieuw AI-programma voor Google News zouden alleen mee mogen doen als zij Google vergaande gebruiksrechten op hun content geven, inclusief mogelijk gebruik voor AI-training. Daarbij zou het aflopen van bestaande licentieovereenkomsten als drukmiddel worden ingezet.

🍪 De Europese Commissie wil websites via de zogeheten digitale omnibusverordening verplichten om eenmalige privacyvoorkeuren uit de browser van een gebruikers te respecteren, waardoor de schier eindeloze pop-ups van cookiebanners grotendeels zouden verdwijnen. Maar na stevige lobby van onder meer Google lijkt dat voorstel van tafel. De reden? Wanneer gebruikers met één klik tracking kunnen weigeren, levert dat de advertentie-industrie miljarden minder op. De cookiebanner die werd ingevoerd naar aanleiding van de AVG in 2018, is inmiddels verworden tot een onderdeel van het verdienmodel van Big Tech.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hieronder in.

Toen Lycos in de jaren negentig uitgroeide tot de grootste zoekmachine ter wereld, leek de strijd beslist. Eind 1996 had het bedrijf met 60 miljoen geïndexeerde webpagina’s een enorme voorsprong op de concurrentie (InfoSeek, Alta Vista en in Nederland Ilse; Yahoo! was toen nog een directory). In 1999 – een jaar na de oprichting van Google – was Lycos nog de meest bezochte bestemming op het internet. Het introduceerde innovaties zoals samenvattingen bij zoekresultaten en geavanceerde methoden om de relevantie van webpagina's te beoordelen. Google zou die technieken later verder ontwikkelen en perfectioneren. De rest is geschiedenis.

Gloort er een nieuwe Lycos aan de horizon?

Voor het eerst sinds de lancering in 2022 is het marktaandeel van ChatGPT onder de 50 procent gezakt. Volgens het State of AI 2026-rapport van Sensor Tower kwam OpenAI afgelopen maand uit op 46,6 procent marktaandeel. Google Gemini groeide naar 27,7 procent en Anthropic’s Claude passeerde de grens van 10 procent. Tegelijkertijd steeg het aantal verwijderingen van de ChatGPT-app fors na de aankondiging van een samenwerking met het Amerikaanse ministerie van Defensie, terwijl Claude juist gebruikers won nadat Anthropic zich tegen de vermeende staatssurveillance van de VS had gekeerd.

ChatGPT is nog altijd de meest gebruikte AI-tool, dat staat buiten kijf. Voor twintig dollar per maand krijg je toegang tot een indrukwekkend pakket modellen en functies. Maar juist bij werk waarvoor bedrijven daadwerkelijk betalen, klinkt steeds vaker dezelfde naam: Claude. Grote documenten analyseren, tientallen bestanden combineren, een Word-document omzetten naar een nette pdf of een complete presentatie opleveren zonder dat je nog een uur hoeft te redigeren. Claude doet het.

OpenAI rapporteerde over 2025 een nettoverlies van 38,53 miljard dollar. Zelfs gecorrigeerd voor eenmalige boekhoudkundige effecten resteert een verlies van bijna 9 miljard dollar, zo blijkt uit gelekte financiële documenten. Zolang investeerders geloven dat OpenAI de infrastructuur van het AI-tijdperk bouwt, is dat geen probleem. Maar uiteindelijk moet met AI ook geld verdiend worden.

Titanenstrijd?

De buzz rond Claude heeft iets van Google rond het begin van deze eeuw. Het kwam later binnen, maar steeds meer gebruikers vinden dat het product simpelweg beter is dan de rest.

Inmiddels lijkt Google zelf meer op een Titaan. Oud, machtig en zo verweven met de wereld dat velen hem nauwelijks nog opmerken. Maar zelfs de Titanen bleken niet onaantastbaar. De Olympische goden wierpen hen uiteindelijk van hun troon. Claude en ChatGPT hebben iets van dat jonge geslacht: luidruchtig, ambitieus en overtuigd van hun eigen gelijk.

Maar misschien kijken we naar het verkeerde gevecht. Niet wie heerst vanaf de Olympus bepaalt uiteindelijk de uitkomst, maar wie de aarde bezit waarop om die troon wordt gevochten. Ook de Titanen waren uiteindelijk slechts kinderen van Gaia.

🇫🇷 Frankrijk zet Palantir buiten de deur. De Franse inlichtingendienst beëindigt de samenwerking met het Amerikaanse surveillancesoftwarebedrijf en trekt honderden miljoenen euro’s uit voor de ontwikkeling van eigen AI-capaciteiten. Digitale soevereiniteit krijgt daarmee steeds vaker voorrang boven afhankelijkheid van Amerikaanse technologie, schrijft Der Spiegel.

🕵️ Wie data kan kopen, hoeft soms niet meer af te luisteren. Een nieuw onderzoek van Interface laat zien hoe Europese inlichtingendiensten commerciële datasets gebruiken voor analyse en surveillance. Los van de vraag of dit een gewenste praktijk is, betekent het ook dat dezelfde gegevens natuurlijk ook in handen van buitenlandse inlichtingendiensten kunnen vallen. Het volledige rapport is hier beschikbaar: Governance of Data Purchases by European Intelligence Agencies

AI-beeldgenerator Midjourney gaat nu ook mensen scannen. Het bedrijf presenteerde een ultrasone bodyscanner die in één minuut een volledig 3D-beeld van het lichaam maakt. De ambitie is groot: eigen 'Midjourney Spas', 50.000 scanners en uiteindelijk een miljard scans per maand.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hieronder in.

Afgelopen week stond ik tijdens een conferentie voor een zaal vol data- en privacy professionals van Europese defensieministeries en de NAVO in Schloss Schönhausen in Berlijn; de voormalige residentie van Wilhelm Pieck, de eerste president van de DDR. Tegenwoordig is hier de Bundesakademie für Sicherheitspolitik gevestigd.

Ik was uitgenodigd naar aanleiding van mijn boek De prijs voor privacy. Op een plek waar de geschiedenis van staatscontrole nog steeds voelbaar is, sprak ik over drie generaties surveillance: de analoge controle die mijn moeder ervoer als ‘staatsvijand’ van de DDR, mijn generatie met de opkomst van Big Tech en de transhumane infrastructuur waarin mijn dochter (geboren in 2023) zal opgroeien.

Cognitieve autonomie

Tijdens mijn lezing stond het behoud van cognitieve autonomie centraal: het vermogen om eigenaar te blijven van onze eigen gedachten. De Stasi wilde weten wat mijn moeder dacht en wie zij – binnen haar sociale kring – wilde beïnvloeden. Big Tech wil steeds beter weten wat wij doen, met wie, waar en wanneer. Een volgende generatie AI-systemen is vooral een onzichtbare partner die met ons meedenkt, vragen beantwoordt en straks zelfstandig beslissingen neemt uit onze naam. De vraag voor de komende decennia is daarom niet alleen wie onze data bezit, maar wie de infrastructuur beheert waarbinnen onze gedachten en gedrag zich vormen.

De machtigste AI-bedrijven van dit moment roepen zelf steeds vaker op tot overheidscontrole. Vorige week nog vroegen Sam Altman (OpenAi), Dario Amodei (Anthropic) en andere AI-leiders het Amerikaanse Congres om wetgeving in te voeren die moet voorkomen dat AI wordt gebruikt voor de ontwikkeling van biologische wapens. Afgelopen week ging Amodei een stap verder en pleitte hij in een essay (dat hij begint met – hoe kan het anders – een referentie aan een verhaallijn uit In de ban van de ring) voor een noodrem waarmee overheden gevaarlijke AI-systemen kunnen stilleggen.

VS blokkeren ‘gevaarlijke’ AI voor de rest van de wereld

Amodei’s scenario trad nog eerder in werking dan hij ooit had durven dromen, toen de VS besloten om het nieuwste taalmodel van Anthropic niet vrij te geven. In eerste instantie alleen niet buiten de eigen landsgrenzen, maar inmiddels lijkt er sprake te zijn van een wereldwijd verbod. Ook in Amerika dus. Dat schrijft onder andere nieuwssite Axios op basis van een brief van Minister van Handel Howard Lutnick aan topman Dario Amodei.

Opmerkelijk genoeg lag juist Anthropic eind vorig jaar nog in de clinch met de Amerikaanse overheid omdat het bedrijf zich verzette tegen eisen om zijn modellen beschikbaar te maken voor binnenlandse surveillance en autonome wapensystemen. De verhouding tussen staat en AI-bedrijven is ook geen simpele tegenstelling tussen controle en vrijheid; het is een voortdurende onderhandeling over macht.

Diezelfde verschuiving zien we terug in de teneur rondom technologie-wetgeving binnen de regering van Trump. Eerst was het vrij baan voor Big Tech, met de ontwikkeling van AI voorop. Onder de noemer bescherming – met voorstellen zoals de Kids Online Safety Act, de NO FAKES Act en leeftijdsverificatie – wordt inmiddels juist gewerkt aan een grotere rol van de overheid in de publieke digitale ruimte. Op papier gaat het over veiligheid. Maar de grens tussen bescherming en controle is historisch gezien altijd een dunne lijn geweest.

Sluis tussen mens en werkelijkheid

Tegelijkertijd bouwen deze bedrijven aan iets dat veel verder gaat dan een chatbot. Sam Altman schreef eerder letterlijk over een “nieuw sociaal contract” tussen mens en AI in een wereld waarin persoonlijke AI-assistenten ons helpen bij ons dagelijks leven, van werk tot gezondheid en onderwijs. Om de de transitie van mens naar cyborg soepel te laten verlopen heeft hij verschillende initiatieven – van een irisscanner, tot een cryptomunt gebundeld in zijn bedrijf Tools for Humanity.

Cybersecurity-experts waarschuwen inmiddels dat dergelijke systemen niet alleen technische risico’s vormen, maar ook een veel bredere sociale impact hebben. AI wordt een, volgens cybersecurity specialist Kasperksy een gevaarlijke sluis tussen de werkelijkheid en menselijke gedachten.

De grote vraag

De grote vraag van de 21e eeuw is daarom niet of we AI moeten reguleren. Natuurlijk moeten we dat. De vraag is wie die regulering vormgeeft en vanuit welke waarden. In de DDR was het de staat die een muur bouwde om haar burgers gevangen te houden. Wij leven in een vrije samenleving, maar de volgende muur is aanstaande. En hij wordt gebouwd uit data, algoritmes en persoonlijke AI-assistenten die onze aandacht sturen, onze keuzes beïnvloeden en uiteindelijk onze gedachten koloniseren.

In mijn lezing ging ik trouwens nog een stap verder in de tijd. Wat als AI-systemen niet meer ‘slechts’ met ons verbonden zijn via smartphones, auto’s en andere slimme apparaten, maar rechtstreeks met onze hersenen via een Brain Computer Interface. Wat doet een werkelijk transhumane, digitale infrastructuur met onze cognitieve autonomie?

🚙 Alphabet-dochter Waymo heeft het voormalige testterrein van Apple in Wittmann, Arizona, gekocht voor 220 miljoen dollar. Het terrein van 22 vierkante kilometer werd in 2021 door Apple aangekocht voor 125 miljoen dollar en gebruikt voor het inmiddels geannuleerde Project Titan, waarmee de hardwarefabrikant uit Cupertino ook een auto wilde maken. Waymo wil het gebied nu inzetten voor het testen van rijscenario’s en bewegingscontrole van autonome voertuigen.

🇪🇺 De Europese Commissie heeft Meta via een voorlopige maatregel verplicht om gratis toegang tot WhatsApp voor concurrerende AI-assistenten weer mogelijk te maken. Meta had sinds oktober 2025 externe aanbieders uitgesloten en later alleen tegen kosten toegang verleend, waardoor de eigen AI-assistent van Meta een structureel concurrentievoordeel kreeg. Het is pas de tweede keer sinds 2003 dat de Europese Commissie een dergelijke spoedmaatregel oplegt. Bij overtreding kan Meta boetes krijgen tot tien procent van de wereldwijde jaaromzet.

🇩🇪 🇬🇧 Google kreeg afgelopen week twee juridische tegenslagen te verwerken die de machtsbalans tussen AI-platforms en mediabedrijven in een ander perspectief kunnen plaatsen. In Duitsland oordeelde een rechter dat Google verantwoordelijk kan worden gehouden voor onjuiste informatie die verschijnt in AI Overviews. Het argument dat gebruikers de antwoorden zelf maar moeten controleren, hield geen stand in de rechtbank van München. De realiteit is namelijk dat nog maar weinig mensen echt klikken op de oorspronkelijke bron. Ook in het Verenigd Koninkrijk werd de positie van uitgevers versterkt. Media krijgen daar het recht om hun artikelen uit AI Overviews te weren zonder direct uit de klassieke zoekresultaten te verdwijnen. Een kleine technische aanpassing, met mogelijk grote gevolgen. In een wereld waarin AI steeds meer informatie samenvat en herschrijft, wordt toegang tot betrouwbare bronnen misschien wel de belangrijkste ‘asset’ die uitgevers nog resteert.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hieronder in.

Afgelopen weekend las ik twee berichten die op het eerste oog slechts zijdelings aan elkaar raken; ze gaan allebei over Big Tech. Maar ze liggen bij nadere beschouwing duidelijk in elkaars verlengde. En het is geen mooi vergezicht.

In het eerste artikel in WIRED werd beschreven hoe Meta ‘nadenkt’ over gezichtsherkenning. Niet om foto’s te taggen zoals vroeger, maar om mensen in de fysieke wereld te herkennen via hun slimme brillen. Opvallend detail: de benodigde software blijkt al op miljoenen telefoons aanwezig te zijn. Voorgeïnstalleerd. Alleen de knop moet nog om.

Het tweede artikel in Dagblad Trouw ging over Pokémon Go. Jarenlang liepen honderden miljoenen spelers door steden, parken en winkelcentra om virtuele monstertjes te vangen. Wat de meesten niet wisten, is dat zij tegelijkertijd een gigantische database van de fysieke wereld hielpen bouwen. Miljarden foto’s, scans en locatiegegevens werden gebruikt om uiterst nauwkeurige driedimensionale kaarten van de werkelijkheid te maken. Inmiddels worden die kaarten ingezet voor robots en andere autonome systemen zoals – via samenwerkingen met aan defensie gerelateerde bedrijven – toepassingen rond drones.

Pokémon-proeftuin

Nog even en de hele wereld is een Pokémon-proeftuin. Dat klinkt als een grap, maar het beschrijft vrij nauwkeurig de richting waarin de technologie zich ontwikkelt. De afgelopen twintig jaar hebben technologiebedrijven de digitale wereld in kaart gebracht. Websites. Zoekgedrag. Sociale netwerken. E-mail. Video’s. Onze interesses, contacten en voorkeuren.

Daarna was de fysieke wereld aan de beurt. Straten zijn al gescand. En gebouwen gemodelleerd. Bewegingen vastgelegd. Gezichten worden nu herkend. Alles wordt onderdeel van hetzelfde model. Google Maps en Pokémon Go zijn niet toevallig ontwikkeld door dezelfde mensen. Een vroege medewerker van het door Google overgenomen bedrijf Keyhole, waar de eerste technologieën werden ontwikkeld, heeft er een intrigerend boek over geschreven.

Digitale kopie

Gebundeld bouwen deze bedrijven aan een model van de werkelijkheid. Dat zorgt er ook voor dat het voelt alsof de artikelen bij elkaar horen. Pokémon Go levert de driedimensionale kaart. Meta werkt aan de identificatie van de objecten en de mensen. Het eindpunt is een wereld waarin AI-systemen niet alleen weten wat je zoekt, leest of koopt en waar je bent, maar ook wie er naast je staat en wat er om je heen gebeurt.

Voorheen wilden technologiebedrijven nog weten waar je op klikte. Nu willen ze weten waar je kijkt. Big Tech bouwt geen kunstmatige intelligentie, maar een digitale kopie van de wereld. En wij helpen gratis mee die vorm te geven.

📍 Netzpolitik.org onthulde dat Duitse deelstaten gebruikmaken van commerciële databrokers om locatiegegevens van smartphones in te kopen. Volgens onderzoek van het online medium en de Bayerische Rundfunk maakten in elk geval de Landeskriminalämter van Mecklenburg-Vorpommern en Brandenburg gebruik van deze gegevens. De data zijn afkomstig uit allerhande reguliere apps en maken het mogelijk om gedetailleerde bewegingsprofielen van burgers op te bouwen. Juristen en privacydeskundigen stellen dat hiervoor geen wettelijke grondslag bestaat en noemen het gebruik daarom waarschijnlijk onrechtmatig.

🧬 Na desinformatie, infrastructurele risico’s en onlangs nog cyberaanvallen, waarschuwen grote AI-bedrijven als OpenAI, Anthropic, Google, Meta en Microsoft nu gezamenlijk in een open brief aan het Amerikaanse Congres voor biologische wapens die met AI gemaakt kunnen worden. Hun voorstel: voer verplichte controles in op bestellingen van synthetisch DNA en RNA.

De Europese Commissie waarschuwde vorig jaar in haar voorstel voor de Biotech Act al dat er nieuwe biosecurity-risico's op de loer liggen naarmate deze technologieën toegankelijker worden, schrijft Euronews. Op dit moment bestaat er nog geen Europese wetgeving die de aankoop van synthetisch DNA en RNA reguleert, maar Brussel werkt aan een Europees kader met verificatie van klanten en meldplicht voor verdachte bestellingen – opvallend vergelijkbaar met de maatregelen waar de Amerikaanse AI-bedrijven nu om vragen.

🧠 OpenAI heeft bekendgemaakt dat het geheugen van ChatGPT in 2024 slechts 41,5 procent van de feiten correct wist te herinneren. Met een nieuwe techniek, Dreaming V3, zou dat inmiddels zijn gestegen naar 82,8 procent. Opvallender dan de upgrade is de bekentenis zelf: jarenlang vertrouwden miljoenen gebruikers op een geheugen dat in meer dan de helft van de gevallen onjuiste informatie kon bevatten. En voor veel gebruikers draait die oude versie nog gewoon, want de gratis versie is nog niet aangepast.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hieronder in.

De discussie of politici van X moeten vertrekken is eigenlijk bizar. Want de keuze om wel of niet te blijven twitteren is kleur bekennen. Sta je aan de kant van een proto-fascistisch, libertarisch wereldbeeld dat wordt vormgegeven door de capo’s van de PayPal-maffia, of niet?

Wel op Twitter. Niet op Twitter. Wel Tesla of niet? Volstaat een bumpersticker met ‘Fuck Elon’? Of rij je gewoon verder alsof er niets aan de hand is en vier je misschien zelfs de innovatie van het bedrijf, zoals onlangs uitgebreid gebeurde in Nederlandse talkshows?

Misschien ligt het allemaal iets genuanceerder. Maar hoe je het ook wendt of keert, iedereen begrijpt dat deze keuzes maatschappelijke betekenis hebben. Sjoerd Hartholt schrijft in Binnenlands Bestuur over de digitale verzuiling die ontstaat: linkse politici verlaten X, rechtse politici blijven.

Interessant. Maar tegelijkertijd is het slechts het topje van de ijsberg. De werkelijke strijd speelt zich af in de infrastructuurlaag daaronder. Terwijl Nederland discussieert over Twitter, liep in Wenen afgelopen week een fundamenteler conflict uit de hand. De beroemde Wiener Festwochen nodigden PayPal en Palantir-oprichter Peter Thiel uit voor een publiek gesprek. Vervolgens werd hij na protesten van kunstenaars en deelnemers weer afgezegd.

Het woord ontnemen?

Toch kun je je afvragen of je iemand als Peter Thiel niet juist aan het woord moet laten op zo’n evenement, waar hij ook van repliek gediend kan worden op het podium. En zich niet kan verschuilen achter scripts en gecontroleerde YouTube-interviews vanuit zijn Argentijnse villa, waar hij zich, aldus The New York Times, naar het schijnt steeds vaker terugtrekt met zijn gezin.

Peter Thiel is niet zomaar een miljardair. Hij is medeoprichter van PayPal en Palantir en voert openlijk strijd tegen de journalistiek met zijn nieuwe platform Objection.ai, waarmee hij volgens sommigen bouwt aan een parallelle rechtsorde. Hij droomt niet voor niets al jaren hardop van een wereld waarin technologie efficiënter is dan democratie, private bedrijven effectiever zijn dan overheden en de staat vooral een hinderlijke bureaucratische horde vormt.

Muren bouwen

Je kunt daar een beetje gefnuikt om gniffelen, maar het is steeds lastiger te ontkennen dat mensen als Thiel inmiddels een buitengewoon grote invloed hebben op de digitale infrastructuur waarop onze samenlevingen draaien. Duitsland heeft vanuit zijn geschiedenis meer ervaring met brandmuren dan Nederland. Letterlijk en figuurlijk: de discussie over het uitnodigen en weer afzeggen van Thiel, laait daar dan ook navenant hoog op. Juridisch ingebedde ‘Brandmauern’ tegen extreemrechts- en links zijn in Duitsland onderdeel van het democratisch bestel.

In Nederland ontstaat ondertussen The FireWall, een initiatief dat journalistiek en juridisch tegenwicht wil bieden aan de anti-democratische gedragingen van Big Tech. Een uitstekend idee, waard om te steunen. Maar laten we wel hopen dat deze firewall niet alleen wil blokkeren, maar juist de dialoog openhoudt door zichtbaar te maken wat er aan de andere kant gebeurt. Dat is de rol van de journalistiek. Hoor en wederhoor.

Misschien zou The FireWall Peter Thiel moeten interviewen wanneer het platform in september van start gaat. Dan kunnen we een discussie voeren die verder gaat dan Twitter en Tesla. Want als de aanwezigheid op X kleur bekennen is, wat betekent het dan wanneer de Nederlandse overheid haar veiligheids- en analysecapaciteit afhankelijk maakt van een bedrijf van Peter Thiel?

Stoppen? Het contract uitzitten? Of gewoon doorrijden? In dat laatste geval accepteren we dat gegevens van Nederlandse burgers terechtkomen in een technologische infrastructuur die mede is gebouwd door dezelfde PayPal-maffia waarover we ons op Twitter regelmatig zo opwinden.

Dat is het vreemde aan het debat. We discussiëren eindeloos over het gedrag van Elon Musk en politici op sociale media, maar gaan nog steeds snel voorbij aan de vraag wat er gebeurt wanneer de ideologie van Silicon Valley niet langer uitsluitend een keuze is, maar in kritieke systemen van de overheid terechtkomt. Kamerleden die op X blijven veroorzaken ophef. Een overheid die afhankelijk blijft van Palantir heet vooralsnog innovatief.

Oh ja. Mooi dat Solvinity in Nederlandse handen blijft. Schijnt volgens experts (van onder andere The Firewall) nog niet eens zo heel complex om deze software zelf te bouwen en te beheren. En overheid, mocht het nou niet lukken in eigen beheer, dan heeft Peter Thiel recent geïnvesteerd in een bedrijf dat een prima oplossing biedt. Het heet Persona. En het is in het bezit van een scan van uw paspoort als u dat recent naar uw LinkedIn-account heeft ge-upload. Want dat laatste bedrijf is immers inmiddels eigendom van Microsoft, maar opgericht door PayPal-maffia lid Reid Hoffman. Hmm... misschien dan dus toch niet zo’n goed idee?

In De prijs voor privacy beschrijf ik hoe de Stasi anno nu minder informanten en meer slimme apparaten zou inzetten. Bijvoorbeeld een robotstofzuiger die ongemerkt een appartement in kaart brengt.

Afgelopen week las ik over het van oorsprong Duitse bedrijf MicroAGI. Via hun platform Shift worden allerlei diensten in en om het huis gratis of voor weinig worden aangeboden. Zo krijgen bijvoorbeeld New Yorkers nu kosteloos een huishoudelijke hulp. De schoonmaker draagt dan wel een camera op zijn hoofd die het volledige werk vastlegt. Die beelden worden vervolgens verkocht en gebruikt voor het trainen van AI-modellen en robotica-onderzoek. Het verschil met mijn Stasi-voorbeeld is eigenlijk alleen de uitvoering: toch nog hulp van een mens! En natuurlijk gebeurt het toezicht nu niet stiekem en onder dwang van een staat, maar vrijwillig, in ruil voor een gratis schoonmaakbeurt.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hier beneden in.

Het rookgordijn van de ‘grootste verandering’ in 25 jaar Google, leidt uitstekend af van de e-mail die alle Europese Google-accounthouders afgelopen week hebben ontvangen. Namelijk een mail met het ‘illegale’ (ik kom daar zo op terug) verzoek om alle diensten aan elkaar te koppelen.

Natuurlijk is het nieuwswaardig dat Google vanaf nu echt AI-first wordt. Kortom, dat het zoekvenster verandert in een chatvenster zoals we dat kennen van ChatGPT. Maar dat is niets nieuws onder de zon. Het tabje, met de naam AI-modus, dat deze functie ontgrendelde, was al enkele maanden beschikbaar en Google verzamelde zo gewoon voldoende gebruikersfeedback om de keuze voor de omzetting op het juiste moment uit te voeren.

Wie de afgelopen maanden mijn nieuwsbrief heeft gelezen, zag het moment dat Google definitief die andere écht grote verandering – het koppelen van vrijwel alle gebruikersdata – zou doorvoeren, ook al aankomen. Maar dat maakt het niet minder riskant.

Welke diensten het betreft?

• Zoeken

• YouTube

• Google Play

• Advertentieservices

• Chrome

• Google Shopping

• Google Maps

• Wallet en betalingsservices

• Google Nieuws

• Contacten

Van Gmail naar ‘Personal Intelligence’

Begin dit jaar schreef ik in editie #144 al dat Gmail langzaam verandert van een mailbox in “een onzichtbare laag die meedraait met bestaande workflows”. Dat leek toen nog een relatief afgebakende AI-integratie. Gemini die helpt met mails samenvatten, antwoorden schrijven en berichten terugvinden. Handig. Efficiënt. Productieverhogend. Maar een week later kwam Google zelf eigenlijk al met een naam voor het einddoel: Personal Intelligence. Geen losse chatbot, maar een AI-laag die al je Google-data contextueel met elkaar verbindt.

Gmail was nooit zomaar een emaildienst, maar in feite het eerste echte Google-account waar uiteindelijk het volledige ecosysteem aan werd opgehangen. Na de inbox volgden browsergeschiedenis, locatiegegevens, zoekopdrachten, agenda-items, cloudbestanden, videovoorkeuren en besturingssysteem Android. Wat begon als “gratis email met 1 gigabyte opslag” groeide uit tot het centrale zenuwstelsel van het Google-imperium .

Die e-mail van Google is daarom geen simpele update van wat voorwaarden. Het is het moment waarop Google expliciet toestemming probeert te krijgen om eindelijk alles definitief aan elkaar te knopen. Oude en nieuwe datastromen.

Datastromen verbinden

Sommige mensen denken misschien dat Google altijd al onbeperkt data uit zijn diensten mocht combineren. Dat is niet zo. Juist rondom eerdere overnames van (advertentie)platformen zijn daar zowel in de Verenigde Staten als in Europa harde voorwaarden aan verbonden. Google heeft namelijk het meerendeel van zijn systemen (analytics, cookies en trackers) niet zelf gebouwd; in feite rijgt het al decennia lang systemen van marktleiders in specifieke domeinen aaneen door ze op te kopen. Met alle gevolgen van dien.

In mijn boek De Google formule (2023) beschrijf ik het verbinden van die datastromen, waarvan in 2022 de koppeling volledig werd afgerond. De informatie uit de verschillende advertentieplatformen is sindsdien toegankelijk voor adverteerders binnen één account. Maar dat ging toen nog voornamelijk over advertentie- en websurfdata via cookies, trackingpixels en gebruikersgedrag op websites. Niet over een AI-systeem dat letterlijk je complete digitale leven contextueel leert begrijpen. Dat is een fundamenteel verschil. Want AI maakt die gekoppelde data plotseling exponentieel waardevoller.

Niet toegestaan in Europa

Europese wetgeving verbiedt zulke koppelingen. Onder de AVG geldt namelijk het principe van doelbinding: data die voor één doel verzameld wordt, mag niet zomaar voor een compleet ander doel worden ingezet. Een route plannen in Google Maps is iets anders dan AI-training. Een mail versturen via Gmail is iets anders dan een gedragsprofiel bouwen waarmee voorspeld kan worden wat jij straks wil kopen, denken of doen. Zeker als een routeplanner straks weet welke mail jij moet versturen. En vice versa.

Toch is dat exact de richting waar Big Tech, met Google voorop, zich naartoe begeeft.

Technisch gezien is het bedrijf daar waarschijnlijk al veel verder mee dan het publiekelijk toegeeft. De nieuwe toestemmingsmail is vooral het juridisch gladstrijken van een praktijk die achter de schermen al jaren richting volledige integratie beweegt. Alleen zitten we nu in een ander technologisch tijdperk.

Toen Google vroeger data verzamelde, draaide het vooral om advertenties. Nu draait het om AI-systemen die context begrijpen, gedrag modelleren en uiteindelijk beslissingen kunnen gaan voorsorteren voordat gebruikers zelf bewust een keuze maken. Met deze mail accepteren we geruisloos de voorwaarden waarmee Google het mogelijk zal maken.

🔎 Totdat de nieuwe zoekbalk standaard is voor alle gebruikers, test Google verschillende advertentieformats, schrijf The Wall Street Journal. Zowel in de reguliere zoekresultaten als binnen AI Mode. In AI Mode verschijnen voortaan AI-gegenereerde advertenties voor merken en producten onder de antwoorden op bepaalde prompts. In de standaard zoekresultaten worden advertenties getoond met directe aanbiedingen voor afgeprijsde producten. Voorlopig verschijnen deze advertenties nog niet in Gemini. Volgens Google worden sterke veiligheidsmaatregelen ingebouwd om te voorkomen dat advertenties worden beïnvloed door AI-hallucinaties.

🇺🇸 De verontwaardiging (en trouwens ook het ongeloof) is oprecht groot nu bekend is geworden dat Microsoft en Meta namen van Nederlandse ambtenaren en wetenschappers hebben gedeeld met een Amerikaanse senaatscommissie die onderzoek doet naar Europese ‘techcensuur’. Het gaat onder meer om medewerkers die betrokken zijn bij de handhaving van de Digital Services Act (DSA). De Amerikaanse overheid ziet die regels als censuur. De vrees is dat de ambtenaren onder druk kunnen worden gezet, bijvoorbeeld met inreisverboden of zelfs sancties, schrijft Vrij Nederland.

📡 Toen in februari dit jaar duizenden Starlink-terminals van Russische eenheden plots offline gingen, verloor Moskou een cruciaal hulpmiddel aan het front. Volgens een nieuwe beoordeling van de Amerikaanse militaire inlichtingendienst DIA wist Oekraïne in de nasleep daarvan zo’n 400 vierkante kilometer terrein terug te veroveren tijdens een offensief, meldt Bloomberg.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hier beneden in.

Google zegt soms meer met een simpele update van de richtlijnen, dan met een keynote vol vuurwerk. De liefhebber van dat laatste kan trouwens morgen en overmorgen tijdens de befaamde jaarlijkse Google I/O zijn of haar hart ophalen. Het bedrijf presenteert daar z’n belangrijkste updates aan de wereld.

Terwijl de halve marketingwereld elkaar het afgelopen jaar gek maakte met nieuwe afkortingen als GEO, AIO, LLMO of ‘AI-native discoverability’, publiceerde Google deze week voor het eerst richtlijnen over hoe te ‘optimaliseren’ voor de zoekmachine in het tijdperk van generatieve AI. Belangrijkste uitkomst: SEO (Search Engine Optimization) blijft gewoon SEO. Ook in een wereld van AI Overviews, AI Mode en Gemini. De boodschap van Google is gelijk gebleven; goede content blijft goede content. Schrijf voor mensen. Maak iets origineels. Stop met trucjes als llms.txt (om taalmodellen te helpen door je website te navigeren), ‘chunking’ en andere pseudo-magische AI-hacks die momenteel door LinkedIn-goeroes worden verkocht.

De logica van online zoeken: PageRank is nog steeds koning

Het bevestigt wat al langer zichtbaar was: generatieve AI verandert de presentatie van zoekresultaten, maar niet de fundamentele logica eronder. Ook een taalmodel moet ergens zijn informatie vandaan halen. Autoriteit, relevantie, structuur en betrouwbaarheid verdwijnen niet ineens omdat een chatbot het antwoord samenvat in plaats van tien blauwe links toont.

PageRank is de naam van het illustere kernalgoritme waar de zoekmachine sinds 1998 uit opgebouwd is. Beschreven in het wereldberoemde paper The Anatomy of a Large-Scale Hypertextual Web Search Engine van de Google-oprichters Sergey Brin en Larry Page. Hoewel de Pagerank-score al meer dan 10 jaar niet meer publiek gedeeld wordt, blijkt het algoritme onverwoestbaar. Het oorspronkelijke paper is hier nog te lezen en een paper dat uitsluitend gaat over PageRank hier.

Natuurlijk zullen sommige accenten verschuiven, maar de kern blijft hetzelfde. De mensen die nu roepen dat “SEO dood is” doen denken aan dezelfde types die bijna twintig jaar geleden riepen dat websites zouden verdwijnen door apps, en daarna dat apps vervangen zouden worden door social media. Het internet stapelt interfaces op elkaar; maar die blijken tot nu toe allemaal naast elkaar te functioneren.

De belangrijke updates

Toch geloof ik wel dat we een grote omslag zien (of ben ik nu zelf zo’n een SEO-is-dood roeper?), waarin Google inmiddels het voortouw heeft genomen. Tijdens Google I/O wordt de nieuwste stand van zaken gedeeld met de wereld, maar ga er maar vanuit dat de kern van de boodschap als volgt is:

De zoekmachine verandert misschien niet, maar alle andere diensten van Google wel. Browsers. Besturingssystemen. Hardware. De interfaces schuiven in elkaar. De aankondiging van Gemini Intelligence voor Android oogt op het eerste gezicht ook weer als een AI-update zoals we die de afgelopen jaren regelmatig voorgeschoteld krijgen. AI die samenvattingen maakt, formulieren invult, apps bedient, berichten herschrijft… We kennen het inmiddels.

Maar langzaam worden die updates steeds invasiever. Google neemt steeds meer taken van ons over. Eerst waren er de voorgestelde zoekopdrachten, toen volledige zinnen in Gmail. Inmiddels kan Gemini hele emails voor je schrijven en bijbehorende meetings inplannen.

Google Deepmind en de magische muis

De nieuwe ‘Magic Pointer’ uit Google’s AI laboratorium DeepMind, gaat weer een stapje verder. Het is een cursor die begrijpt wat je bedoelt wanneer je naar iets wijst. Niet meer typen wat je wilt. Alleen nog aanwijzen. De interface begint een deel van je intentie te voorspellen voordat jij hem expliciet formuleert. En handelt er dan naar. Dit wordt vervolgens geïntegreerd in alle systemen. Dat betekent ook dat er dus nog meer – en permanent – wordt gelogd en opgeslagen. Natuurlijk onder het mom van ‘de gebruikerservaring optimaliseren’. Of zoals Deep Mind onderzoeker Adrien Baranes in bovenstaande video ronduit zegt: ‘stel je voor dat de cursor naar je kijkt en luistert, zoals een andere persoon dat zou doen.’

De browser, het besturingssysteem, camera, microfoon, het taalmodel en nu ook de muis, smelten samen tot één continue persoonlijke workforce. Google staat daarin niet alleen, andere platformen proberen het ook. Maar na een haperende start in de wereld van de generatieve AI, lijkt het bedrijf uit Mountain View wel weer op koers voor het aloude, vertrouwde monopolie.

Je gaat het pas zien als je het doorhebt

Na Bard, Assistant en duizend andere experimenten klinkt Gemini ineens opvallend logisch, weldoordacht en doelgericht. Geen losse chatbot meer, maar een soort tweede versie van jezelf. Die begrijpt wat je ziet, leest, schrijft, plant, bekijkt, koopt en bedoelt. Niet alleen een assistent, maar een systeem dat langzaam je voorkeuren, routines, reacties en intenties internaliseert totdat het verschil tussen interface en gebruiker niet meer bestaat.

SEO blijft dus voorlopig gewoon SEO. Maar ondertussen verandert alles eromheen wel radicaal. Niet de inhoud van het web wordt volledig herschreven, maar de manier waarop wij ermee versmelten. En opnieuw neemt Google dezelfde positie in als een kwart eeuw geleden; als poortwachter van onze digitale werkelijkheid.

🤖 Het nieuwe AI-bedrijf van voormalig OpenAI-CTO Mira Murati, genaamd Thinking Machines Lab heeft een realtime AI-model gepresenteerd dat audio, video en tekst gelijktijdig verwerkt in blokken van 200 milliseconden. Daarmee doorbreekt het bedrijf het klassieke ‘vraag-antwoord’-principe van chatbots. Met een reactietijd van slechts 0,4 seconden zou het model sneller reageren dan systemen van OpenAI en Google.

🛡️ Tijdens interne veiligheidstests dreigde Anthropic’s nieuwste model Claude Opus 4 in 96 procent van de gevallen een buitenechtelijke affaire van een medewerker openbaar te maken om uitschakeling te voorkomen. Ook Google’s Gemini 2.5 Pro en OpenAI’s GPT-4.1 vertoonden vergelijkbaar gedrag. Volgens Anthropic komt dit doordat taalmodellen talloze online teksten verwerken waarin AI-systemen worden neergezet als op zelfbehoud beluste antagonisten. Inmiddels zou het probleem via extra guardrails grotendeels zijn opgelost.

🛡️ 🛡️ Google maakte afgelopen week bekend dat cybercriminelen mogelijk AI hebben gebruikt om een zogenoemde ‘zero day’-kwetsbaarheid te ontdekken en actief aan te vallen. Het lek zat in tweefactorauthenticatie, de extra beveiligingslaag met sms-codes of goedkeuringen via telefoon. Volgens Google ontstond het probleem door een hardcoded vertrouwensaanname: het systeem ging er automatisch vanuit dat een gebruiker te vertrouwen was, terwijl er eigenlijk opnieuw gecontroleerd had moeten worden. Juist dat soort impliciete aannames blijken steeds vaker een zwakke plek in AI- en softwaresystemen.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hier beneden in.

Elon Musk zou naar Mars gaan. Dat was ooit het plan. De mensheid multiplanetair maken, zodat een selecte groep mensen kan overleven wanneer de aarde bezwijkt onder overbevolking, natuurrampen of onbeheersbare AI. Maar voorlopig lijkt Musk minder bezig met het koloniseren van een andere planeet dan met het zich steeds verder toe-eigenen van één Amerikaanse staat: Texas.

Vrijwel alle bedrijven van Elon Musk bevinden zich inmiddels in The Lone Star State. Tesla bouwt in Austin aan autonome mobiliteit en robots, SpaceX verandert Boca Chica langzaam in een een onafhankelijke Freedom City onder de naam Starbase en de hersen-computer-verbinder Neuralink verruilt Californië steeds nadrukkelijker voor Texas, dichter bij de rest van Musk’s uitdijende imperium.

Ruim 100 miljard dollar voor chipfabriek

Het was al bekend dat Musk onderzoekt hoe in Grimes County – toevallig dezelfde naam als de moeder van drie van zijn veertien kinderen; zangeres Grimes – de bouw van een gigantische chipfabriek gerealiseerd kan worden. Via de website van deze Texaanse county is bekend geworden dat het gaat om een potentiële investering van liefst 119 miljard dollar. Het is duidelijk dat het Musk menens is met zijn Terafab, zoals de toekomstige fabriek moet gaan heten. Op termijn moeten er jaarlijks chips geproduceerd worden met een gezamenlijk vermogen van een terawatt. Dat is volgens Musk ruim 50 keer meer dan de wereldwijde chipproductiecapaciteit van alle huidige fabrikanten bij elkaar. Er komt apparatuur om chips mee te ontwerpen, testen, produceren en packagen. Normaal gesproken gebeurt dat in verschillende bedrijven. Volgens sommige experts is het dan ook een onmogelijk project. Maar daar houdt Musk wel van.

Al in 2029 moeten de eerste chips voor AI-systemen, Starlink-satellieten, humanoïde robots en autonome voertuigen van de band rollen. Maar het draait niet alleen om productie. Musk probeert steeds meer grip te krijgen op de volledige AI-keten: van energie en datacenters tot chips, software en distributie. Externe leveranciers als Nvidia, TSMC of Samsung zijn een strategisch risico geworden in een wereld waarin rekenkracht steeds schaarser (en geopolitieker) wordt. Intel zou volgens de eerste berichten als technologiepartner betrokken zijn bij het project.

Het X-imperium

Waar Silicon Valley ooit draaide om startups, investeerders en samenwerkingen, lijkt Musk steeds meer één geïntegreerd technologisch ecosysteem te bouwen waarin AI, robotica, ruimtevaart en menselijke interfaces samensmelten. Met uitzicht op de ‘Golf van Amerika’ in plaats van de San Francisco Bay Area.

Neuralink wordt vaak neergezet als futuristisch medisch experiment voor hersenimplantaten, maar binnen Musk’s bredere infrastructuur begint het inmiddels een logische bouwsteen te worden. Brain Computer Interfaces fungeren in de toekomst als bedieningsinterface van zelfrijdende auto’s, humanoïde robots en Twitter. Die zijn straks immers allemaal onderdeel van hetzelfde netwerk. Waarom zou je nog een scherm gebruiken om de route in te voeren of een tweet te versturen?

Musk bouwt niet alleen een parallel industrieel ecosysteem, maar een volledig universum waarin hij de enige machthebber is. Of zou hij zijn misantropie kwijt zijn en de mensheid echt willen redden? Op aarde welteverstaan.

‘Misanthropic’

Van de marsmissie horen we nog maar weinig. AI slokt voorlopig de meeste aandacht op. Zelfs Anthropic maakte afgelopen week bekend dat het gebruik gaat maken van SpaceX’ Colossus 1-supercomputer. Die biedt toegang tot meer dan 220.000 Nvidia-GPU’s voor AI-berekeningen. Opvallend, omdat Musk Anthropic kort geleden nog publiekelijk bekritiseerde en “Misanthropic” noemde. Nu verhuurt hij er doodleuk zijn infrastructuur aan. De supercomputer staat trouwens niet in Texas, maar in Tennessee.

Rechtszaak Musk vs. Altman

In de AI-wapenwedloop heeft iedereen een tekort aan chips en rekenkracht. En Musk wil in die wedloop niet afhankelijk blijven van derden. Hij bestrijdt OpenAI niet alleen uit rancune, maar omdat hij zelf de handschoen heeft opgepakt tegen Google. OpenAI zet hij het liefst zo snel mogelijk buitenspel.

In 2015 maakten Sam Altman en Elon Musk samen onderdeel uit van de groep die OpenAI oprichtte als tegenwicht tegen Google’s AI-innovatiekracht. Inmiddels beschuldigt Musk Altman ervan precies datgene te bouwen waar hij ooit bang voor was: een gesloten, commercieel super AI-ecosysteem.

Ondertussen wordt de rechtszaak steeds vreemder. Shivon Zilis – voormalig OpenAI-bestuurslid, tegenwoordig werkzaam bij Neuralink én moeder van vier kinderen van Musk – getuigde afgelopen week in de rechtbank dat zij jarenlang probeerde te ‘bemiddelen’ tussen Musk en OpenAI. Tegelijkertijd doken interne mails van OpenAI mede-oprichter en bestuursvooritter Greg Brockman op, waarin hij jaren geleden al voorspelde dat het omvormen van OpenAI tot commerciële onderneming zou uitlopen op ‘a very nasty fight’ met Musk. Brockman erkende daarin zelfs dat Musk dan ‘een punt zou hebben’.

Over een aantal weken weten we meer, dan zijn alle getuigen gehoord. Vandaag was ondermeer Microsoft-topman Satya Nadella aan de beurt om te getuigen in de zaak die vorige maand begon.

Terwijl Musk ooit droomde van raketten richting Mars, draait de techwereld tegenwoordig bijna volledig om AI. Misschien zit daar zijn frustratie? Niet het buitenaardse staat centraal, maar juist de infrastructuur op aarde. En is het daarom dat Musk probeert om (via Texas) eerst de aarde te koloniseren, voordat hij opnieuw zijn pijlen op Mars richt… Of zou hij de menselijke soort ineens echt een warm hart toedragen?

🍏 Google Cloud-topman Thomas Kurian vertelde aan het Handelsblatt dat Google een AI-model voor Apple Intelligence bouwt, gebaseerd op Gemini. Daarmee zouden Siri-verzoeken deels via Google-servers worden verwerkt. Opvallend is dat ook Apple’s streng beveiligde cloudomgeving dan gebruik gaat maken van Google-infrastructuur. De samenwerking laat nog maar eens zien hoe sterk Big Tech-bedrijven inmiddels van elkaar afhankelijk raken in de AI-wedloop. Siri is van een volledig intern Apple-product verworden tot een hybride AI-platform, gebouwd op een externe cloud en AI-model.

🇺🇸 De Amerikaanse overheid onderzoekt de mogelijkheid om nieuwe AI-modellen onder staatstoezicht te plaatsen. Volgens bronnen van nieuwsite Axios zouden Anthropic, Google en OpenAI al zijn geïnformeerd over plannen voor een speciale werkgroep onder toezicht van het Pentagon. Aanleiding is vooral “Mythos”, het AI-model van Anthropic dat volgens het bedrijf zelfstandig kwetsbaarheden in IT-systemen ontdekte voor menselijke beveiligingsteams onzichtbaar bleven. De mogelijke koerswijziging is opvallend: Trump draaide eerder juist vrijwel alle AI-regulering terug.

🦴 Meta wil gebruikers van Instagram en Facebook met behulp van AI-systemen steeds verder doorlichten om minderjarige gebruikers te identificeren. Volgens onderzoek van netzpolitik.org analyseert de software niet alleen teksten, foto’s en video’s, maar zelfs lichaamsbouw en botstructuren van gebruikers. Officieel draait het om kinderbescherming. In de praktijk ontstaat daarmee ook een vorm van permanente massasurveillance, waarbij iedere gebruiker automatisch verdacht wordt gemaakt. Critici waarschuwen dat Meta hiermee lijnrecht ingaat tegen Europese privacyregels rond dataminimalisatie en biometrische gegevens.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hier beneden in.

Het nieuws over de samenwerking tussen Google en het Pentagon klinkt als een breuk met het verleden. AI-modellen inzetten voor geheime militaire toepassingen leidt dan ook tot onvrede van honderden medewerkers. Maar het is gewoon een herhaling van zetten. De inzet van Google’s generatieve AI model Gemini binnen het Amerikaanse defensie-apparaat is ook helemaal geen plotselinge koerswijziging.

De website genai.mil werd al eind 2025 aangekondigd en maakte duidelijk dat het Amerikaanse leger inzet op grootschalig gebruik van generatieve AI-systemen. Met Google’s Gemini als belangrijkste model. Dat werd toen nog weggewuifd met de belofte dat het alleen om administratieve toepassingen zou gaan. Maar van A komt meestal B nietwaar? Wat nu als ‘deal’ wordt gepresenteerd, is eerder de formalisering van een traject dat al maanden – zo niet jaren – in ontwikkeling was.

De buigzame principes van Google

De verwijzing naar interne weerstand, waaronder de brief aan CEO Sundar Pichai waar de Financial Times over berichtte, klinkt ook als een vage echo van 2018. Toen leidde Project Maven, een AI-programma voor het analyseren van dronebeelden, nog tot massale protesten en verontwaardiging binnen Google. Duizenden werknemers tekenden petities, sommigen namen ontslag. Onder druk besloot het bedrijf het contract niet te verlengen en formuleerde het zijn beroemde AI-principes. Die moesten garanderen dat Google geen technologie zou ontwikkelen voor wapens of surveillance. Maar zoals zo vaak met ethische richtlijnen in Silicon Valley: ze blijken flexibel.

Het nieuws is onderdeel van een bredere trend; ook bedrijven als OpenAI en Anthropic sloten recent deals met het Amerikaanse Ministerie van Oorlog. De samenwerking tussen commerciële AI en het leger – met alle gevolgen voor de privacy van gebruikers inbegrepen – is geen uitzondering, maar de norm aan het worden. En dat is niet zonder reden.

Het Palantir-scenario

Ik las De machtscode van Marietje Schaake met aandacht, maar leerde niet veel nieuws. Hopelijk zal het pamflet bij een minder geïnformeerde, brede doelgroep juist wel veel verheldering brengen en zaken in perspectief zetten. Dat doet het boek The Technological Republic (november 2024) van Palantir-CEO Alexander C. Karp trouwens ook, al draaide mijn maag tijdens het lezen geregeld om. Het is letterlijk de blauwdruk van de AI Meets The Army-strategie waar we nu getuige van zijn. Voor wie het hele boek niet wil lezen, publiceerde Palantir afgelopen week een samenvatting in 22 bullets op X die het nodige stof deed opwaaien.

Het volgen van de lijn van de regering Trump legt Big Tech vooralsnog geen windeieren. Google-moederbedrijf Alphabet, Meta, Microsoft en Apple presenteerden afgelopen week hun kwartaalcijfers.

Alphabet leverde opnieuw sterke cijfers. De omzet steeg met 22% naar 109,9 miljard dollar, de winst naar 39,7 miljard. Vooral Google Cloud valt op, met 63% groei. Ook Search groeide gewoon door, ondanks alle AI-zorgen. Voorlopig lijkt AI het kernbedrijf dus eerder te versterken dan te ondermijnen. Bij Meta gaat het nog harder: +33% omzet, +26,8 miljard winst. Toch daalde het aandeel, omdat de investeringen oplopen tot ruim boven de 100 miljard dollar. Microsoft toonde met 18% omzetgroei en sterke cloudcijfers een solide groei. Apple heeft – ondanks zijn gebrekkige AI-strategie – zijn beste eerste kwartaal ooit achter de rug en boekte van januari tot en met maart een omzet van 111,2 miljard dollar, een stijging van 17 procent ten opzichte van een jaar eerder.

🦾 Na het uitvallen van zo’n 100 robottaxi’s van Baidu in Wuhan hebben Chinese autoriteiten ingegrepen. Nieuwe vergunningen voor robotaxi-bedrijven worden voorlopig niet afgegeven. En de acht bedrijven die wel mogen rijden, doen dat nu onder versterkt toezicht. Vanaf juli treden er ook in San Francisco en Austin nieuwe regels in werking voor het reguleren van Waymo-taxi’s. De auto’s van het dochterbedrijf van Google zouden steeds vaker reddingswerkers voor de wielen rijden, zo verklaarden de lokale politiediensten.

Groove Quantum heeft de grootste ‘halfgeleider spin-qubitprocessor’ wereldwijd onthuld, met 18 qubits, en markeert daarmee een belangrijke stap vooruit in het opschalen van deze opkomende quantum computing architectuur. De startup uit Delft haalde een €16 miljoen investering op om de ontwikkeling van de Qubit Germanium Processor te versnellen. Een technologie die volgens Groove Quantum cruciaal is voor het bouwen van quantumcomputers voor brede inzetbaarheid.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hier beneden in.

Alexander Klöpping (en andere influencers) vieren de goedkeuring van Tesla's Supervised Full Self-Driving op de Nederlandse wegen alsof de toekomst eindelijk is gearriveerd. En misschien is dat ook zo. Maar sinds dit jaar zie en voel ik bij Tesla toch iets anders, ook als ik kijk door een roze bril. Maar goed, dat mag de pret niet drukken. Innovatie boven alles. En vooruit, het is immers feest vandaag!

Terwijl wij naar de weg keken – beter gezegd; steeds minder naar de weg keken – was Jeff Bezos’ blik gericht op de sterren. Hij kocht met Amazon satellietbedrijf Globalstar. Een deal van ruim 11 miljard dollar. Een directe confrontatie met Elon Musk en zijn Starlink-netwerk. Waar SpaceX al duizenden satellieten in een baan om de aarde heeft geschoten, probeert Amazon (en Bezos’ ruimtebedrijf Blue Origin) met deze overname aan te haken.

Bezos lijkt te denken dat hij nog kan winnen. Hoewel hij ook na deze deal nog wel wat extra meters moet maken. Het netwerk Amazon Leo beschikt nu over zo’n 250 satellieten, terwijl Elon Musk met Starlink al bijna 10.000 aan zijn ketting heeft geregen.

Bellen via Big Tech

Interessant detail: Apple gebruikt Globalstar voor functies als noodcommunicatie op de iPhone en kiest er nu expliciet voor om het gebruik van Amazon’s netwerk uit te breiden.

Je verbinding loopt straks niet meer via telecomproviders, maar rechtstreeks via infrastructuur van Big Tech zelf; die ook je hardware en software leveren. Net zoals je auto natuurlijk. Autosleutels? Die heb je niet meer nodig. Controle over je voertuig ligt niet meer in je eigen handen. En met elke autonoom gereden kilometer in een Tesla versterken we de ketting waar we onszelf vrijwillig aan vastleggen.

Een door Peter Thiel gesteunde startup wil AI inzetten om journalistiek te beoordelen. Het platform, Objection, laat gebruikers betalen om nieuwsartikelen aan te vechten, waarna een combinatie van AI en onderzoekers de claims onderzoekt en beoordeelt. Volgens de makers moet dit het vertrouwen in media herstellen. Critici zien juist het tegenovergestelde risico: journalisten zouden gedwongen kunnen worden hun bronnen prijs te geven om hun werk te verdedigen of reputatieschade oplopen als ze dat niet doen, schrijft TechCrunch.

🛰️ Jeff Bezos is lekker bezig. Zijn AI-laboratorium Project Prometheus haalt 10 miljard dollar op, tegen een waardering van 38 miljard. Investeerders zijn JPMorgan Chase en BlackRock. De focus van het bedrijf ligt op zogeheten ‘fysieke AI’. Met speciale aandacht voor toepassingen in lucht- en ruimtevaart. Opvallend: het team wordt opgebouwd met talent dat is weggekaapt bij onder meer OpenAI en Google DeepMind.

☁️ De Nederlandsche Bank (DNB) wil minder afhankelijk worden van Amerikaanse techbedrijven en kiest daarom voor het Duitse cloudbedrijf Schwarz Digits (de facto de IT-afdeling van supermarktketen Lidl). Daarmee probeert de centrale bank afstand te nemen van partijen als Microsoft en Google, die nu een groot deel van de digitale infrastructuur leveren. De stap past in bredere zorgen binnen Europa over digitale afhankelijkheid van de VS. Volgens experts dreigt Europa een “datakolonie” te worden als gevoelige informatie bij Amerikaanse bedrijven blijft. Tegelijk waarschuwen onderzoekers dat een verschuiving naar Europese techreuzen het probleem niet per se oplost, schrijf de Volkskrant.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hier beneden in.

Claude maakte afgelopen week bekend dat ze stapsgewijs een identificatieplicht (met een officieel ID) invoeren om gebruik te kunnen maken van hun diensten. Of zoals ze het zelf zeggen: verantwoord omgaan met krachtige technologie begint met weten wie deze gebruikt. Identiteitsverificatie helpt ons misbruik te voorkomen, ons gebruiksbeleid te handhaven en te voldoen aan wettelijke verplichtingen.

We rollen identiteitsverificatie uit voor een aantal toepassingen, en het kan zijn dat je een verificatieverzoek ziet wanneer je bepaalde functies gebruikt, als onderdeel van onze routinematige controles van de platformintegriteit of andere veiligheids- en nalevingsmaatregelen.

De boodschap wordt bewust ingetogen gebracht, maar het is wel degelijk een omslagpunt. Chatbots zijn de experimentele fase definitief voorbij.

ID-verificatie is niet nieuw in de online wereld. Voor betaalsystemen zoals PayPal en WesternUnion is het gebruikelijk. Ook het gebruik van een derde partij voor de verwerking en opslag van deze persoonsgegevens is normaal. In het geval van Claude gaat het trouwens om het bedrijf Persona. Peter Thiel heeft hier (by the way) onlangs op grote schaal in geïnvesteerd.

Identiteit tonen is op zichzelf ook niet vreemd. In het pre-internet tijdperk gebeurde het regelmatig. Bijvoorbeeld aan de grens. Of in hotels, waar nog steeds geregeld gevraagd wordt om een paspoort. Maar wat er nu gebeurt is toch iets anders: we koppelen onze identiteit aan systemen die ons niet alleen registreren en/of loggen wat we doen, maar nu ook interpreteren hoe we denken en voelen.

De snelle normalisering van AI

Sinds de introductie van ChatGPT eind 2022 is generatieve AI in recordtempo verschoven van een gimmick naar dagelijkse gebruik. Hett begon als een speelse chatbot, maar groeide uit tot een laag die onder steeds meer digitale handelingen ligt: schrijven, zoeken, communiceren, beslissen. Zoals bij eerdere technologische sprongen – van de stoommachine tot het internet – gaat het stap voor stap. Maar die stappen volgen elkaar wel steeds sneller op. En ze voelen nauwelijks als keuzes, maar lijken ons te overkomen.

De poort gaat dicht

Waar (digitale) technologie vaak begint als open en vrij toegankelijk, ontstaat er gaandeweg een model van verschillende toegangsniveaus. De zogeheten Walled Gardens. Zoekmachines volgden dat pad eerder al. Nu zien we hetzelfde bij AI. Bedrijven als Google en Anthropic bouwen aan systemen die steeds persoonlijker en krachtiger worden – maar ook steeds vaker achter logins, abonnementen en verificaties verdwijnen.

Hij begrijpt mij zo goed

Parallel gaat de technische ontwikkeling van de taalmodellen razendsnel. Vorige week schreef ik over het model Mythos van Anthropic. Dat zou zo goed zijn dat guardrails alleen niet voldoende zijn; daarom wordt het eerst alleen beschikbaar gesteld aan een kleine groep bedrijven. Zou het meteen openbaar beschikbaar komen, dan loopt de wereld gevaar omdat dan alle systeemen mogelijk gehackt kunnen worden. Aldus luidt de PR-boodschap.

Reguliere modellen, zoals die gebaseerd op ChatGPT 5 en instapmodellen van Claude, worden in de regel in toom gehouden door guardrails – ingebouwde beperkingen om te zorgen dat het model gepaste antwoorden geeft, of zich inhoudt met verstrekken van bepaalde kennis. Volgens berichtgeving van Scientific American blijkt uit een onlangs gelekte dataset dat Claude ook andersoortige guardrails toepast. Zo is het model Claude Code geïnstrueerd om ‘bewust’ signalen van gebruikersfrustratie te detecteren in taalgebruik en op basis van toon en woordkeus. Dat wordt gepresenteerd als methode om beter te kunnen reageren. Maar het betekent ook dat AI-systemen naast begrijpen wat je zegt, ook inspelen op hoe je je voelt terwijl je het zegt.

De eerste taalmodellen waren nog gebaseerd op de data die er offline ingestopt waren. Weet je nog dat ChatGPT vaak niet eens wist welke datum het was? Nu reageren chatbots realtime op jouw input. Combineer dat met identificatieplicht en de relatie verandert fundamenteel: van anonieme interactie naar een persoonlijke, traceerbare en emotioneel geladen dialoog.

Waar ligt de grens? Of zijn we die al lang voorbij…

Generatieve AI begon – net als het world wide web en zoekmachines – als een democratisering van kennis. Het is verworden tot een systeem waarin toegang, identiteit en interpretatie steeds nauwer met elkaar verweven raken. Als AI ons begrijpt en wij moeten ons identificeren, wie heeft er dan uiteindelijk de controle?

Het antwoord op die vraag lijkt ons als Nederlandse burgers wederom te overkomen. Met de overname van Solvinity – het bedrijf dat onder andere DigiD beheert – door het Amerikaanse Kyndryl, hoeven we ons geen zorgen te maken over Amerikaanse toegang tot onze meest persoonlijke data. Die zijn daar al opgeslagen en toegankelijk. Zelfs als we ons paspoort niet uploaden naar Anthropic of Google. Wel zo makkelijk. Toch?

Zit je meer in kamp ChatGPT dan in kamp Claude? Ook dan ontkom je niet aan verificatie. Maar in plaats van je paspoort, wil Sam Altman een scan van je iris. Met zijn identiteits-startup World is het de OpenAI-CEO menens. Via zogenaamde Orb-apparaten – gemaakt door Tools for Humanity, waar Altman ook een belang in heeft – scant dit bedrijf de iris en het gezicht van gebruikers om een unieke World ID te creëren.

Bewijzen dat je een mens bent
Nieuwe samenwerkingen met Zoom, Tinder en DocuSign moeten de inzet van deepfakes en AI-bots een halt toeroepen. Zo speelt het initiatief van Altman in op een reëel probleem: fraude door deepfakes die door AI gegenereerd zijn en steeds moeilijker te herkennen zijn. Altman verschuift heel handig de verantwoordelijkheid: van de AI-platformen naar de gebruiker. In plaats van betere anti-deepfakesystemen te bouwen, moeten mensen steeds vaker actief bewijzen dat ze echt mens zijn.

👤 Meer dan 70 burgerrechtenorganisaties hebben Meta opgeroepen om de geplande gezichtsherkenning voor zijn slimme brillen volledig stop te zetten. De functie Name Tag zou vreemden in de openbare ruimte kunnen identificeren en volgens critici stalking en misbruik vergemakkelijken. De zaak vergroot de regulatoire druk op Meta’s wearables-strategie, schrijft onder andere Engadget.

🔎 De Europese Commissie onderzoekt of ChatGPT onder de Digital Services Act (DSA) moet vallen binnen de categorie Very large online search engines. Uit een studie van het Duitse TÜV-instituut blijkt dat 70% van de Duitsers AI-chatbots gebruikt om informatie op te zoeken. ChatGPT telt inmiddels 120 miljoen maandelijkse gebruikers in de EU, terwijl er 45 miljoen nodig zijn om aangemerkt te worden als een door de EU gekwalificeerd groot platform volgens de DSA. Een classificatie als zoekmachine zou OpenAI verplichten tot meer transparantie, onafhankelijke audits en het verwijderen van illegale inhouden.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hier beneden in.

Soms verschijnt er een technologie die niet alleen iets doet, maar ook meteen iets wil betekenen. Het nieuwe AI-taalmodel van Anthropic is zo’n geval. En dat zit ‘m niet alleen in de naam: Mythos. Nog voordat het breed beschikbaar is, wordt het al gepositioneerd als geopolitieke factor. Thomas Friedman zette in The New York Times de toon door te stellen dat het nieuwe AI-model belangrijker is dan de oorlog in Iran; dat het landen – die dat normaal gesproken niet willen doen – dwingt samen te werken.

Het is het soort uitspraken dat je met een korrel zout moet nemen, maar ze doen wel iets interessants: ze trekken technologie uit de behuizing van hardware en de repository van software en plaatsen het direct in een sfeer van macht. Vooruit, nog eentje van Friedman: ‘Het slechte nieuws is dat als deze tool in handen valt van kwaadwillenden, zij vrijwel elk belangrijk softwaresysteem ter wereld zouden kunnen hacken.’

Eerst de dreiging, dan de toegang

Wat Mythos precies anders maakt dan andere AI-taalmodellen, blijft voorlopig abstract. En dat is geen toeval. Anthropic heeft er namelijk voor gekozen om het AI-model gefaseerd te lanceren. De eerste versie kreeg dan ook de toevoeging ‘preview’. Er werd verklaard dat het kwetsbaarheden in software ziet die geen enkel ander taalmodel of cyber security systeem herkent.

Mythos Preview zou zelfs al duizenden kwetsbaarheden hebben ontdekt, waaronder in elk groot besturingssysteem en in elke browser. In een wereld waarin software aan de basis staat van bijna alles – van banken tot energie, defensie en gezondheidszorg – is dat geen mis te verstane boodschap.

Project Glasswing

Anthropic lanceerde parallel aan de introductie van Mythos, als onderdeel van een perfect georkestreerde PR-campagne, project Glasswing. Een consortium van zo’n veertig bedrijven, waaronder Google, Amazon, Apple, Microsoft, Cisco, NVIDIA en JPMorganChase (niet OpenAI!), werkt naar eigen zeggen om ‘s werelds meest kritieke software te beveiligen voor het tijdperk van AI. Alleen deze bedrijven krijgen gecontroleerde toegang tot Mythos en tijd om hun systemen te versterken.

Linux doet ook mee
Een vreemde eend in de bijt is de onafhankelijke Linux Foundation (waarschijnlijk ook een van de weinige organisaties binnen project Glasswing die niet direct of indirect een financieel belang heeft in Anthropic), die zich ook bij het initiatief heeft aangesloten en zich dus door de AI van Anthropic zal laten controleren.

Een mythe die zichzelf schrijft

Het is een bekend patroon aan het worden: een technologie wordt aangekondigd als revolutionair én gevaarlijk (Sora, GPT-4, Dall-E) krijgt maximale aandacht, en wordt vervolgens slechts beperkt beschikbaar gesteld. Een mythe is geboren, terwijl Max Webers’ onttovering van de wereld nog verder in een stroomversnelling raakt.

We leven in een tijd waarin steeds meer verklaarbaar is, maar steeds minder mensen nog begrijpen hoe iets werkt. Systemen worden almaar complexer, abstracter en onzichtbaarder. En juist daardoor krijgen ze iets ‘mythisch’. Niet omdat ze magisch zijn, maar omdat ze zich onttrekken aan intuïtief begrip. Terwijl technologie de wereld verder rationaliseert, produceren we tegelijkertijd nieuwe mythes om haar te begrijpen. Mythos is daar ironisch genoeg een perfect voorbeeld van: een systeem dat alles zichtbaar maakt, maar zelf vooralsnog vooral bestaat als ‘narratief’. Gebaseerd op onwetendheid en angst. De belangrijkste ingrediënten voor een spannend verhaal.

A propos Linux. Frankrijk maakte afgelopen week bekend dat Windows op overheidscomputers wordt vervangen door Linux. Elk Frans ministerie heeft tot najaar 2026 om een concreet migratieplan te presenteren, voor besturingssystemen, samenwerking, AI, databases, en andere software-oplossingen.

Zijn zij straks achter de streep weer terug bij af als juist Linux zich nu gaat laten inmetselen door Amerikaanse Big Tech?

🔎 The New York Times concludeerde op basis van een uitgebreid onderzoek dat Googles AI-gegenereerde samenvattingen in de zoekresultaten, de zogenoemde AI-overviews, in 9 procent van de gevallen onjuiste informatie bevatten. Volgens het onderzoek dat de krant uitvoerde in samenwerking met het AI-bedrijf Oumi zou dat, omgerekend naar het wereldwijde zoekvolume, neerkomen op miljoenen foutieve claims per uur. Google wees die conclusie van de hand en bekritiseerde de gebruikte onderzoeksmethode.

👓 Apple werkt aan slimme brillen zonder display: de eerste smart glasses van Apple zouden geen ingebouwd scherm krijgen, maar vertrouwen op integratie met de iPhone, camera’s, microfoons, speakers en een met AI verbeterde Siri voor muziek, foto’s en handsfree bellen. De bril wordt begin 2027 verwacht en maakt deel uit van Apple’s bredere push in AI-wearables, waaronder AirPods met camera’s en een draagbare pendant. Momenteel schijnen er, aldus website TechCrunch vier verschillende designs worden uitgeprobeerd.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hier beneden in.

Een Paaseditie zonder longread, maar met vijf nieuwsberichten van afgelopen week die samen één grotere ontwikkeling laten zien: de pogingen van Europa en China om zich te ontworstelen aan de afhankelijkheid van Amerikaanse Big Tech in het tijdperk van AI.

In deze editie lees je hoe het Franse Mistral AI en Nederlandse cloudhosters bouwen aan Europese alternatieven, terwijl tegelijkertijd blijkt hoe kwetsbaar die infrastructuur is, zowel voor storingen als voor oorlog. En waar Europa nog balanceert tussen autonomie en afhankelijkheid, laat China met partijen als DeepSeek en Huawei zien hoe een volledig eigen AI-ecosysteem eruit kan zien.

Mistral AI steekt zich in de schulden op weg naar een eigen, Europese cloud (met het Amerikaanse NVIDIA)

Mistral AI heeft een schuldfinanciering van 830 miljoen dollar veiliggesteld – de eerste externe lening in zijn geschiedenis, gerealiseerd door een consortium van zeven banken. Het kapitaal wordt gebruikt voor de aankoop van 13.800 GPU’s van NVIDIA en de bouw van een grote AI-faciliteit ten zuiden van Parijs, die naar verwachting in het tweede kwartaal van 2026 operationeel zal zijn.

Qua finaciële doelstellingen ligt het bedrijf op koers. De ‘startup’, die onlangs werd gewaardeerd op bijna 12 miljard euro, verwacht tegen het einde van het jaar een terugkerende jaaromzet (ARR) van meer dan 1 miljard dollar te behalen. Op lange termijn plant Mistral een totale investering van 4 miljard euro en streeft het naar nog een extra AI-fabriek in Zweden.

Maar hoe zit het met die soevereiniteit? Mistral wil klanten naar eigen zeggen namelijk een ‘full-stack’-pakket aanbieden van AI-software en eigen cloudinfrastructuur, om zo de digitale soevereiniteit van Europa versterken – als direct alternatief voor Microsoft, Amazon en Google. Maar ondertussen zijn naast ASML (11%) ook het Amerikaanse Microsoft, Andreessen Horowitz én NVIDIA aandeelhouders. Die laatste is ook verantwoordelijk voor de processors en daarmee het belangrijkste element van de infrastructuur.

Een Nederlands antwoord op Big Cloud

Nederlandse partijen presenteerden hun Open Cloud Alliantie op 1 april. Zeven cloudbedrijven bundelen hun krachten om minder afhankelijk te worden van de Amerikaanse spelers, met de bekende drie voorop; Microsoft, Amazon en Google.

KPN, Centric, Info Support, Intermax, Nebul, Previder en Uniserver presenteerden samen met TNO en Stichting Digitale Infrastructuur Nederland hun plannen voor een gezamenlijk cloudplatform dat overheden moet helpen hun data en applicaties binnen Europa te houden. Door hun infrastructuur en technische standaarden op elkaar af te stemmen, willen ze capaciteit delen en zo samen diensten leveren die individueel buiten bereik liggen. Het platform moet groot genoeg zijn om kritieke overheidsapplicaties te draaien, zonder direct te hoeven concurreren met de schaal van Amerikaanse hyperscalers.

Een belangrijk doel is het doorbreken van de zogeheten ‘vendor lock-in’, waarbij organisaties vastzitten aan één leverancier. Door gebruik te maken van open standaarden en uitwisselbare infrastructuur willen de bedrijven het makkelijker maken om van aanbieder te wisselen en data terug te halen naar Nederland.

Iran dreigt nog meer Big Tech aan te vallen

Eerder deze maand troffen Iraanse drones datacenters van Amazon in Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten, wat leidde tot verstoringen van de Amazon Web Services-activiteiten in de regio.

Het Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC), een onderdeel van het Iraanse leger, heeft nu gedreigd om nog meer Big Tech faciliteiten in het Midden-Oosten aan te vallen. Het riep medewerkers van 18 bedrijven, waaronder Apple, Google, Meta en NVIDIA, op om ‘hun werkplek onmiddellijk te verlaten om hun leven te redden,’ zoals CBS News meldde. Ook mensen die in de buurt van de faciliteiten van deze bedrijven in de regio wonen, kregen het advies om direct te evacueren.

Microsoft, Oracle, Tesla, HP, Intel, Palantir, Boeing, Dell, Cisco en IBM behoren eveneens tot de bedrijven die door het IRGC zijn genoemd. ‘Aangezien Amerikaanse informatie- en communicatietechnologie en AI-bedrijven een belangrijke rol spelen bij het ontwerpen en volgen van doelwitten, zullen vanaf nu de belangrijkste instellingen die betrokken zijn bij terroristische operaties legitieme doelwitten voor ons zijn,’ aldus het IRGC in een verklaring. De militaire organisatie waarschuwde dat het zal beginnen met het aanvallen van deze bedrijven als er meer Iraanse leiders worden gedood.

100 zelfrijdende taxi’s staan tegelijkertijd stil op de weg

In de Chinese stad Wuhan kwamen honderd zelfrijdende taxi’s van Baidu (het Chinese Google) plots stil te staan door een systeemstoring, waardoor straten werden geblokkeerd en passagiers vast kwamen te zitten.

Hoewel niemand gewond raakte, toont het incident hoe snel fysieke ontwrichting kan ontstaan als digitale systemen falen. In een scenario waarin datacenters of netwerken doelbewust worden aangevallen, kunnen zulke storingen zich op grotere schaal voordoen. Met directe gevolgen voor verkeer, hulpdiensten en stedelijke veiligheid. In dit geval is trouwens niet bekend gemaakt of het probleem in de cloud lag, of ergens anders, zoals de netwerkverbinding of een software bug.

Het wordt steeds vaker duidelijk dat als datacenters en AI-fabrieken doelwitten worden, niet alleen digitale diensten en energiecentrales plat gaan, maar ook hele (stedelijke) ecosystemen ontregeld kunnen worden.

DeepSeek maakt zicht los van NVIDIA

Europese initiatieven zoals Mistral AI zijn afhankelijk van Amerikaanse chips en kapitaal. China kan al wel een onafhankelijke ‘Full Stack’ aanbieden: van hardware tot model. Het nieuwe V4-model van DeepSeek zal draaien op Huawei-chips, waar eerdere modellen nog afhankelijke waren van ouder GPU’s van NVIDIA.

DeepSeek herschrijft delen van zijn software specifiek voor Chinese hardware, waarmee het zich losmaakt van Amerikaanse leveranciers. Waar Europa inzet op strategische autonomie maar afhankelijk blijft van partijen als NVIDIA, bouwt China aan een gesloten ecosysteem dat juist bestand moet zijn tegen geopolitieke druk. Het is voor China te hopen dat de samenwerking tussen DeepSeek en Huawei wel overeind blijft als het erop aankomt.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hier beneden in.

De nieuwe samenstelling van de President’s Council of Advisors on Science and Technology (PCAST) onder Donald Trump leest als een who’s who van Silicon Valley. Mark Zuckerberg (Meta), Jensen Huang (NIVIDIA(, Larry Ellison (ORACLE) en Google mede-oprichter Sergey Brin schuiven aan in de nu 13-koppige adviesraad waarin ook investeerder Marc Andreessen plaatsheeft. Het Witte Huis framed dit als een ‘Golden Age of Innovation’.

Waar is de wetenschap?

Wie beter kijkt, ziet vooral de belangen van Big Tech weerspiegeld. En opvallender nog, de wetenschap is nauwelijks meer vertegenwoordigd. In Trumps tweede termijn zit er nog precies één academische stem aan tafel: fysicus en Nobelprijswinnaar John Martinis. Het contrast met de PCAST’s onder Barack Obama en Joe Biden, waar een groot deel van de leden afkomstig was uit universiteiten en onderzoeksinstituten is groot. Maar ook in Trumps eerste termijn was er balans: van de veertien leden was de helft in dienst van een universiteit.

Is het erg dat dat nu niet meer zo is? Ja.

Innovatiebeleid hoort niet uitsluitend gestuurd te worden door marktlogica en bedrijfsbelangen. Wetenschap is geen bijzaak, maar essentieel bij het ontwikkelen van duurzaam technologiebeleid. Door academische expertise te marginaliseren, verschuift het zwaartepunt van lange termijn publieke waarde naar korte termijn winst. En dat heeft gevolgen voor de regulering van Big Tech en AI. Oftewel, voor de manier waarop technologie de samenleving vormgeeft.

De aanwezigheid van techbazen is op zichzelf natuurlijk niet problematisch. Integendeel, hun praktische ervaring is waardevol. Maar zonder tegenwicht van onafhankelijke wetenschap ontstaat een echo­kamer. Een raad die innovatie definieert als groei, zonder kritische reflectie op risico’s, ongelijkheid of maatschappelijke impact, is geen adviesorgaan, maar een lobbygroep.

Techno-Optimisten

De nieuwe ideologische wind die door de samenstelling van deze PCAST waait is ook schrijnend. Dat vertegenwoordigers van Meta, Google en NVIDIA vooraan stonden bij de inauguratie van Trump was bekend, dat Larry Ellison al goede zaken deed onder deze president en kortstondig zelfs de rijkste man ter wereld was ook. Het geniepige gevaar schuilt ook in de (in Europa) wat minder bekende leden zoals Netscape-oprichter en durfkapitaalinvesteerder Marc Andreessen. Voor hem is technologie niet slechts een middel, maar dé oplossing. Voor alles. Andreessen verwoordde dat eerder in zijn bekende Techno-Optimist Manifesto uit 2023, waarin hij technologie verheft tot een soort moreel principe.

Zijn recente uitspraken passen naadloos in dat wereldbeeld: introspectie heeft volgens hem geen enkele waarde, het is ‘een Freudiaanse modegril waar serieuze mensen zich niet mee bezig moeten houden’. Maar wie alles alleen wil kwantificeren en niet reflecteert, stelt geen vragen. En wie geen vragen stelt, ziet technologie niet als iets dat gestuurd moet worden, maar als iets dat inherent de juiste keuzes maakt. Precies dat gedachtengoed, onder de noemer ‘technoptimisme’, manifesteert zich vooral als een soort alomtegenwoordig techfatalisme. Het is de koers van de huidige Amerikaanse regering.

Nederlandse evenknie en de ‘Valley of death’

Laten we hopen dat de Nederlandse regering niet al te veel van deze nihilistische uitgangspunten overneemt. Al staat het NADI wel letterlijk vermeld in het coalitieakkoord (en in een andere formuleringen in het regeerakkoord). Dit mogelijke staatsvehikel voor ontwrichting, het Nationaal Agenschap voor Disruptieve Innovatie, kan zich ontwikkelen tot een PCAST light, als we de eerste alinea’s op de website moeten geloven:

Nederland staat op een kruispunt. De productiviteitsgroei stagneert, strategische waardeketens verschuiven en maatschappelijke opgaven op het gebied van energie, veiligheid en digitalisering vragen om oplossingen die vandaag nog niet bestaan. Tegelijkertijd zien wij dat Nederland, ondanks een sterke wetenschappelijke positie, deze kennis ondermaats weet te vertalen naar doorbraken met grootschalige maatschappelijke en economische impact.

Waarom? Omdat er een structureel knelpunt zit in het Nederlandse innovatiesysteem. Veelbelovende technologieën blijven hangen tussen onderzoek en toepassing, in wat internationaal bekendstaat als de valley of death*. Dit belemmert onderzoekers met baanbrekende ideeën, ondernemers die nieuwe markten willen creëren en investeerders die bereid zijn risico te nemen maar pas kunnen instappen wanneer cruciale onzekerheden zijn weggenomen.

Technologie overkomt ons, daar moeten we vooral niet te veel in bij willen sturen. Laat de ontwrichting maar meanderen en nieuwe paden creëren. De overstromingen en het bijkomende leed zijn collateral damage. Het is maar goed dat in ieder geval Elon Musk niet meer in de adviesraden van Trump zit. Hij noemde empathie een jaar geleden in een interview met Joe Rogan, toen hij bezig was het Amerikaanse ambtenarenapparaat, inclusief ontwikkelingshulp, te ontmantelen, nog ‘een fundamentele zwakte van de westerse beschaving’.

* Geen idee waar de stellige bewering vandaan komt dat ‘Valley of Death’ internationaal zou staan voor gebrekkige innovatiekracht. Ik word online vooral verwezen naar de meest verschrikkelijke slagvelden. Van WO II tot de Krim en Afghanistan.

Twee Amerikaanse rechtbanken hebben zich uitgesproken tegen de praktijken van sociale media platformen.

1. Een jury in de Amerikaanse staat New Mexico heeft Meta veroordeeld tot een boete van 375 miljoen dollar, omdat het bewust de gezondheid van kinderen in gevaar zou hebben gebracht. Volgens de aanklacht zou Meta interne kennis over de risico’s hebben achtergehouden en zouden de algoritmes minderjarigen zelfs actief in contact hebben gebracht met seksuele inhoud en potentiële uitbuiters. Meta wil tegen het vonnis in beroep gaan.

2. In de tweede zaak oordeelde een Amerikaanse jury dat Meta en YouTube verantwoordelijk zijn voor de psychische schade van een jonge gebruiker die verslaafd raakte aan sociale media. Volgens de jury hebben de bedrijven hun apps nalatig ontworpen, waardoor functies zoals eindeloos scrollen en algoritmische aanbevelingen verslavend werkten en bijdroegen aan problemen zoals angst, depressie en suïcidale gedachten. De gebruiker kreeg een schadevergoeding van ongeveer 2,5 miljoen euro toegewezen. Daarnaast waren er extra boetes voor beide bedrijven. De zaak is belangrijk omdat dit een precedent kan scheppen: andere slachtoffers kunnen nu mogelijk ook techbedrijven aanklagen voor de schadelijke effecten van hun platforms. Zowel Meta als Google (moederbedrijf van YouTube) gaan in beroep.

Uit onderzoek van Newcom Research & Consultancy blijkt dat het socialmediagebruik in Nederland onverminderd hoog blijft, met 14,4 miljoen gebruikers en gemiddeld zo’n 115 minuten per dag. Vooral jongeren (15–39 jaar) zitten ruim boven dit gemiddelde, tot meer dan 2,5 uur per dag. Hoewel zij in 2025 iets minder tijd besteden aan social media dan een jaar eerder, blijft hun gebruik intensief. Tegelijkertijd neemt het aantal platforms dat dagelijks wordt gebruikt af, wat erop wijst dat gebruik niet zozeer vermindert, maar zich concentreert. Deze combinatie van langdurig dagelijks gebruik en sterke focus op specifieke platforms onderstreept dat potentiële verslavingsmechanismen – zoals algoritmische aanbevelingen en eindeloos scrollen – nog altijd een grote rol spelen in het mediagedrag van Nederlanders, ondanks groeiend bewustzijn over de risico’s.

🛜 De Amerikaanse communicatieautoriteit Federal Communications Commission (FCC) heeft een importverbod ingesteld op nieuwe routermodellen uit het buitenland. Dit geldt voor alle landen – dus ook voor Europa – en is gericht op het merendeel van de routers voor consumenten, waarvan Chinese fabrikanten naar schatting zo’n 60 procent van de Amerikaanse markt in handen hebben. Bestaande apparaten en reeds goedgekeurde modellen vallen niet onder het verbod, schrijft Der Spiegel.

De Brit Jon L. Noble, deelnemer aan een studie van Neuralink, speelt het computerspel World of Warcraft uitsluitend via hersensignalen. Noble is een voormalige parachutist van het Britse leger en draagt sinds ongeveer honderd dagen een implantaat (‘Brain Computer Interface’) van het door Elon Musk mede opgerichte bedrijf. Na een ernstige verwonding aan zijn nekwervelkolom is hij al bijna tien jaar vanaf zijn nek verlamd. Het Neuralink-implantaat, met 1.024 elektroden, vertaalt zijn hersenactiviteit naar besturingscommando’s.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hier beneden in.

Eerder schreef ik hier al dat Google zijn AI-oorlog niet wint met een losse chatbot, maar door Gemini geruisloos te vervlechten met de gratis diensten waar miljarden mensen elke dag gebruik van maken. Ze begonnen met Gmail, maar het werd al snel een holistisch systeem met mail, zoekgeschiedenis, foto’s, video’s en de agenda die als één doorlopend profiel door de AI van Gemini worden geabsorbeerd en verwerkt. Google noemt dat Personal Intelligence, waarover ik schreef in editie #145.

Deze alomtegenwoordige AI komt nu ook in Google Maps terecht. Misschien schudt dat ons wakker? Want een mailbox kun je nog negeren, of overstappen naar een andere provider. Maar met het kaartensysteem dat we bijna allemaal gebruiken, wordt het een ander verhaal.

Ask Maps en Immersive Navigation zijn de eerste functies waarmee het nieuwe Maps is voorzien. Het klinkt natuurlijk onschuldig. Alsof de routeplanner gewoon wat gebruiksvriendelijker wordt. Maar in werkelijkheid verandert hiermee iets fundamentelers: Maps is niet langer een hulpmiddel waarin we de weg zoeken, maar een systeem dat onze intentie probeert te begrijpen en alvast een antwoord – en dus een richting – voor ons formuleert.

Niet meer Googlen naar een leuk lunchtentje in de Negen Straatjes in Amsterdam, maar een conversatie met als antwoord een tafel bij Toos & Roos in de Berenstraat, geschikt voor vier personen – waarvan er één veganistisch is en de ander een glutenallergie heeft. Reserveren kan natuurlijk ook meteen. En een bericht sturen aan alle deelnemers inclusief vertrektijd vanaf hun locatie, gematcht met hun agenda. Misschien dat het nu duidelijker wordt wat Google bedoelt en van plan is met Personal Intelligence. Geen handige functie, maar de koppeling van alle diensten. Ik schreef al eerder hoe het werkt:

Gemini’s AI wordt de verbindende ‘intelligentie’ tussen al je data. Zoekopdrachten worden verrijkt met je mails. YouTube-voorkeuren beïnvloeden suggesties in Search. Foto’s geven context aan herinneringen, locaties en plannen.

Gmail wordt je episodisch geheugen. Search je uitbestede denken. YouTube je aandacht- en focusmodel. Foto’s vervangen het limbisch systeem voor emoties in je hersenen. Dat is geen assistentie meer, maar gedragsmodellering. Het verschuift wat psychologen de ‘locus of control’ noemen.

Uitbesteden aan Google

Maps brengt dat alles naar de fysieke werkelijkheid, de straat op, de auto in, het restaurant binnen. Waar ga je heen, wanneer en wat ga je daar doen? Vragen die vanaf nu kunnen worden uitbesteed aan Google.

Voor wie dacht dat dit voorlopig nog keurig achter een betaalmuur of in het experimentele Google Labs zou blijven staan: Personal Intelligence wordt inmiddels uitgerold naar alle gebruikers in de VS, ook op gratis accounts. Nu nog alleen als ze zelf het vinkje aanzetten. Opt-in dus, maar voor hoe lang?

Het hele verdienmodel van Big Tech leert dat zo’n vinkje niet het eindstation is. Eerst moet je toestemming geven. Daarna moet je juist moeite doen om het vinkje te vinden en weer uit te zetten. En uiteindelijk wordt de echt ongemakkelijke vraag misschien niet eens of we dit willen, maar of we nog wel anders willen?

Zelfs de letter A lijkt uit AI (Artificial Intelligence) te verdwijnen, alsof het onderscheid tussen menselijke en kunstmatige intelligentie vooral nog een hinderlijke nuance is, volgens Sam Altman en andere Big Tech bazen, zo schrijft het NRC. Dat sluit naadloos aan op Google’s ‘Personal Intelligence’. Technologie die niet meer als hulpmiddel wordt gepresenteerd, maar als vanzelfsprekende laag onder denken, kiezen en handelen.

Hij kan er naast zitten, zei Altman zelf. Maar hij schat dat eind 2028 een groter deel van „de cognitieve capaciteit van de wereld” zich binnen in datacenters bevindt dan daarbuiten. En dat komt goed uit, want hij wil vanuit die datacenters „de wereld overspoelen met intelligentie”. Het woord ‘kunstmatig’ liet hij gemakshalve weg, alsof het verschil tussen menselijke en kunstmatige intelligentie er niet meer toe doet.

In het artikel wordt gewaarschuwd voor cognitive surrender: je geeft de cognitieve controle uit handen en neemt het oordeel van AI over alsof het uit je eigen brein is ontsproten. Want AI zal het wel beter weten. Maar wat als de AI het mis heeft?

Non-actief
Dezelfde krant onthulde afgelopen week hoe hun oud-hoofdredacteur Peter Vandermeersch als Fellow ‘Journalism & Society’ bij uitgever Mediahuis, dat eigenaar is van onder andere NRC en De Telegraaf lezers op een dwaalspoor zette met foutieve citaten. Juist omdat hij teveel vertrouwde op generatieve AI. De journalist schreef als Fellow (onder andere in een nieuwsbrief) over de valkuilen van AI en chatbots voor de journalistiek, maar liep er dus zelf met open ogen in toen hij foutieve citaten publiceerde die door ChatGPT en Claude bij elkaar waren gefabuleerd. Hij is door Mediahuis voor onbepaalde tijd op non-actief gesteld. In mijn ogen een gemiste kans. Was het niet interessant geweest om mee te kunnen lezen hoe zo’n gerenommeerd journalist wordt geconfronteerd met de nieuwe werkelijkheid van het vak?

🤖 Microsoft heeft zijn AI-divisie gereorganiseerd. Mustafa Suleyman, die sinds 2024 leiding gaf aan de consumenten-AI-activiteiten, draagt de verantwoordelijkheid voor Copilot over en gaat zich voortaan volledig richten op de ontwikkeling van Microsofts eigen taalmodellen. De Copilot-divisie komt onder leiding van Jacob Andreou, voormalig bestuurder bij Snap, die zowel de consumentenapp als Microsoft 365 Copilot gaat aansturen. De ingreep volgt op tegenvallende marktaandelen voor Copilot en past in Microsofts bredere strategie om minder afhankelijk te worden van partner OpenAI. Volgens topman Satya Nadella moeten eigen AI-modellen de basis vormen voor Microsofts volgende groeifase.

🔎 Een bizar bericht van Google over hun zoekmachine: zij hebben desgevraagd bevestigd dat het AI inzet om koppen (de blauwe links) in gewone zoekresultaten te herschrijven. Volgens het bedrijf gaat het voorlopig om een kleinschalige en beperkte test, die onder andere nieuwssites betreft. Google zegt dat de aangepaste koppen beter moeten aansluiten op zoekopdrachten en voor meer interactie moeten zorgen. In de praktijk verschijnen daarbij juist kortere of herschreven varianten in plaats van de oorspronkelijke titel van een artikel. Daardoor kan de betekenis van een kop veranderen, terwijl website-eigenaren (nog) minder controle houden over hoe hun werk in de zoekmachine wordt getoond.

Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.

In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?

Antwoorden op die vragen krijg je:

📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).

📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.

💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hier beneden in.