Pandemi döneminde kendim için hazırlamaya başlayıp sonra sınırlı bir grup ile paylaşmaya başladığım ve 2023 yılının ilk notu ile genel kullanıcı içinde ulaşılabilir hale getirdiğim ve yeni ismi GursesNotes olan çalışma notu,

Hafta boyu gözünüzden kaçma ihtimali olan Tarımsal Emtia ve İklim trendlerinin değişim kaydını tutmaya çalışan haftalık/günlük olarak paylaşılan çalışma notu ve verilerden oluşur.

Gökhan Gürses

2026 - 34.Hafta / GursesNotes - Tarımsal Emtia Piyasa ve Risk Raporu - 307

• IGC: Sıcak hava, öngörülen hububat üretimini aşağı çekiyor

• Buğday piyasa incelemesi

• Karadeniz’deki saldırıların ortasında küresel buğday alıcıları arz daralmasına hazırlanıyor

• Kremlin, Ukrayna saldırılarının Rus hububat ihracatına etkisini en aza indirmek için adımlar atıldığını açıkladı

• Kanadalı çiftçiler hasat yaklaşırken ağır hastalık tehdidiyle mücadele ediyor

• El Nino güçlenirken Hindistan son yirmi yılın en zayıf muson yağmurlarıyla karşı karşıya

• Karadeniz’deki arz aksaması nedeniyle Avustralya buğday ihracat fiyatları son 3 yılın en yüksek seviyesine ulaştı

Gursesnotes 34 307

4.88MB ∙ PDF file

Download

Download

🌡️ Süper El Niño ve Küresel Isınma Krizi

Bu analiz, James Hansen ve çalışma arkadaşları tarafından hazırlanan, 2026 yılındaki olağanüstü El Niño olayını ve hızlanan küresel ısınmayı ele alan bilimsel bir bültendir. Yazarlar, Pasifik Okyanusu’ndaki sıcaklık artışının tarihi seviyeleri aştığını vurgulayarak, bu durumun ardındaki temel nedenin insan kaynaklı iklim değişikliği olduğunu belirtmektedir.

Deniz ısı dalgaları, aşırı yağışlar ve kuraklık gibi felaketlerin yanı sıra, yükselen sıcaklıkların özellikle yaşlı nüfus ve yoksul bölgeler üzerindeki ölümcül etkilerine dikkat çekilmektedir. Dünya genelindeki enerji dengesizliğinin iki katına çıktığı ifade edilerek, mevcut ısı artış hızının yakın gelecekte de süreceği öngörülmektedir. Kaynak, iklim kuşaklarındaki kaymaların ve yaşanamaz hale gelen bölgelerin ciddiyetini vurgulayarak küresel bir eylem çağrısında bulunmaktadır.

Makale için ilgili kaynak en üstte, bu çalışmayı incelemenizi öneririm fakat yoğun gündeminiz arasında dinlemek için yukarıda podcast tadında sesli bir özet de bulunmakta.

iyi çalışmalar,

Gökhan Gürses

Karar Vericiler için Temel Çıkarımlar:

21 Ağustos 2026 tarihli analiz, modern kayıtların en güçlü El Niño olayının yaşandığını ve bu durumun hızlanan insan kaynaklı küresel ısınmayla birleşerek kritik bir eşiğe ulaştığını belgelemektedir.

Bu ısınma ivmesi; denizel ısı dalgaları, iklim kuşaklarının kayması, aşırı yağışlar ve şiddetli kuraklıklar gibi sonuçlar doğurmakta, özellikle 60 yaş üstü nüfus ve yoksul bölgeler için yaşamsal riskler oluşturmaktadır.

Mevcut El Niño olayı, modern veri dönemindeki tüm önceki rekorları geride bırakmış durumdadır. Maksimum etkilerin birkaç ay sonra görülmesi beklenmesine rağmen, temel metrikler şimdiden uç değerlere ulaşmıştır.

• Okyanus Isı İçeriği: Ekvatoral Pasifik Ocean’ın üst 300 metresindeki ısı anomalisi, 1997-98 döneminde görülen devasa El Niño seviyelerini aşmıştır. Bu metrik, atmosferik ısı alışverişi açısından en belirleyici gösterge olarak kabul edilmektedir.

• Yüzey Sıcaklığı (Nino3.4): Deniz yüzeyi sıcaklıkları (SST) da önceki rekorların çok üzerindedir. Ancak bu ölçümün, küresel ısınmadan okyanus derinliğindeki ısıya göre daha doğrudan etkilendiği not edilmektedir.

• Beşeri Etki: Belge, mevcut El Niño’nun bu denli şiddetli olmasının arkasında muhtemelen insan kaynaklı küresel ısınmanın yattığını ileri sürmektedir.

Kara ve Deniz Sıcaklık Farklılıkları

Isınma, karalar üzerinde okyanuslara kıyasla iki kat daha hızlı seyretmektedir:

• 2023-24 Dönemi: Kara sıcaklıkları 1880-1920 ortalamasına göre +2.4°C’ye ulaşmıştır.

• 2027 Projeksiyonu: Kara sıcaklıklarının yaklaşık +2.7°C’ye ulaşması beklenmektedir.

• Denizel Isı Dalgaları: Yaz aylarında okyanus yüzey tabakasının incelmesi ve rüzgarların hafiflemesiyle şiddetlenen denizel ısı dalgaları, ekosistem bütünlüğünü ve hizmetlerini tehdit etmektedir.

Risk Altındaki Bölgeler ve Kaynak Krizi

• Yüksek Riskli Bölgeler: Güney Asya (Hindistan, Pakistan, Bangladeş, Myanmar), Körfez ülkeleri ve Afrika (özellikle Nijer). Bu bölgelerdeki yüksek yoksulluk seviyeleri ve soğutma sistemlerine erişimin kısıtlı olması riski artırmaktadır.

• Su Kaynakları: ABD’nin güneybatısında kuraklık şiddetlenmekte; Mead ve Powell göllerindeki su seviyeleri düşmeye devam etmektedir.

• Habitabilite: 20. yüzyıl iklimine göre yerleşilen pek çok alan, iklim kuşaklarının kayması nedeniyle 21. yüzyılın sonlarında yaşama uygun olmayabilecektir.

Sonuç ve Çağrı

Analiz, insan kaynaklı iklim zorlamalarının mevcut trendleri tersine çevrilmediği sürece Akdeniz, Avrupa ve ABD’nin güneybatısı gibi bölgelerde kuraklık ve ısı anomalilerinin kötüleşmeye devam edeceğini vurgulamaktadır. Ancak, Dünya’nın enerji dengesizliğine müdahale edilerek bugünün genç nesilleri için durumun hala değiştirilebileceği belirtilmektedir.

Pandemi döneminde kendim için hazırlamaya başlayıp sonra sınırlı bir grup ile paylaşmaya başladığım ve 2023 yılının ilk notu ile genel kullanıcı içinde ulaşılabilir hale getirdiğim ve yeni ismi GursesNotes olan çalışma notu,

Hafta boyu gözünüzden kaçma ihtimali olan Tarımsal Emtia ve İklim trendlerinin değişim kaydını tutmaya çalışan haftalık/günlük olarak paylaşılan çalışma notu ve verilerden oluşur.

Gökhan Gürses

2026 - 33.Hafta / GursesNotes - Tarımsal Emtia Piyasa ve Risk Raporu - 306

• Ukrayna’nın Karadeniz ablukası nedeniyle mahsulleri ambarda kalan çiftçileri çaresizlik içinde

• Novorossiysk terminallerine düzenlenen saldırının ardından Rus tahıl ihracatı aksadı

• Fransa’daki kuraklık mısır rekoltesini yarı yarıya düşürebilir ve AB’nin rekolte kayıplarını derinleştirebilir

• Latin Amerika’nın Süper El Niño’su En Büyük Gıda İhracatçısı Bölgeyi Nasıl Etkileyecek?

• CoBank: Gübre fiyatlarının 2028’e kadar yüksek seyretmesi muhtemel

• Suriye buğday hasadı kendi kendine yeterliliğe ulaştı

• Lisanslı depolar için kapasite ve sermaye şartları değişti

Gursesnotes 33 306

7.79MB ∙ PDF file

Download

Download

S41586 026 10888 8

9.31MB ∙ PDF file

Download

Download

Bu akademik kaynak, 1342 ve 1343 yıllarında Avrupa kıtasını vuran ve tarihin en büyük doğal felaketlerinden biri olarak kabul edilen olağanüstü sel dizisini incelemektedir. Araştırma, Orta Çağ’da yaşanan bu yıkıcı su baskınlarının sadece yerel olaylar olmadığını, aksine kıta ölçeğinde birbirini tetikleyen bir afetler silsilesi olduğunu bilimsel verilerle kanıtlamaktadır. Metinler, bu felaketlerin altında yatan nedenleri volkanik patlamalar ve Arktik deniz buzundaki azalma gibi iklimsel değişimlere dayandırarak kapsamlı bir analiz sunmaktadır.

Sel felaketlerinin Avrupa’daki köprüler, yerleşim yerleri ve tarım alanları üzerindeki yıkıcı etkileri anlatılırken, bu süreçte yaşanan kıtlık ve ekonomik krizlere de değinilmektedir. Ayrıca kaynaklar, geçmişteki bu devasa taşkınların günümüzdeki sel risk yönetimi stratejileri için hayati dersler içerdiğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak çalışma, tarihsel belgeleri modern iklim modelleriyle birleştirerek iklim değişikliği ve toplumsal dayanıklılık arasındaki ilişkiyi gözler önüne sermektedir.

Makale için ilgili kaynak en üstte, bu çalışmayı incelemenizi öneririm fakat yoğun gündeminiz arasında dinlemek için yukarıda podcast tadında sesli bir özet de bulunmakta.

iyi çalışmalar,

Gökhan Gürses

Karar Vericiler için Temel Çıkarımlar:

Yakın zamana kadar, bu dönemdeki felaketlerin merkezinde yalnızca “Magdalena Taşkını”nın (Temmuz 1342) yer aldığı düşünülse de, yeni bilimsel veriler ve tarihi belgeler, 1341 sonu ile 1343 arasında Avrupa genelinde 16 büyük taşkın olayının meydana geldiğini ortaya koymaktadır.

1342 yılı, son 700 yıl içinde Avrupa’da en fazla sayıda “büyük” ve “olağanüstü” taşkının kaydedildiği yıl olurken, 1343 yılı da ilk on arasında yer almaktadır. Bu taşkınlar yalnızca devasa can kayıplarına ve altyapı yıkımına yol açmakla kalmamış, aynı zamanda Avrupa’da taşkın azaltma stratejilerinde kalıcı bir paradigma değişimini tetiklemiştir. Bilimsel veriler, bu ekstrem olaylar silsilesinin arkasında volkanik patlamalar ve Arktik deniz buzu erimesiyle tetiklenen karmaşık iklimsel mekanizmaların olduğunu göstermektedir.

1341 sonbaharından 1343 sonuna kadar geçen süreçte Avrupa, “bir dizi inci” gibi ardı ardına gelen felaketlerle sarsılmıştır.

İstatistiksel Önem

• 700 Yılın Rekoru: 1342 yılı, 1300–2010 yılları arasındaki verilerle karşılaştırıldığında, Avrupa’da en yüksek taşkın frekansına sahip yıldır.

• Dönüş Aralıkları: İncelenen 16 olaydan dördü, 500 ila 1000 yıl arasında değişen ekstrem dönüş aralıklarına sahiptir.

Sosyo-Ekonomik Etkiler ve Toplumsal Yıkım

Taşkınların yarattığı kümülatif hasar, Orta Çağ Avrupa toplumunun temellerini sarsmıştır:

• Can Kayıpları: Doğrudan sel suları nedeniyle binlerce insan ölmüştür (Örneğin, Lindau yakınlarındaki Tuna taşkınında yaklaşık 6.000 ölüm bildirilmiştir). Dolaylı yollardan ise kıtlık ve hastalıklar nedeniyle çok daha fazla kayıp verilmiştir.

• Altyapısal Çöküş: Ana nehirler üzerindeki köprülerin çoğu yıkılmış veya ağır hasar görmüştür. Prag’daki 1172 yapımı ikonik Judith taş köprüsü tamamen süpürülmüş, Ren ve Main üzerindeki ulaşım hatları felç olmuştur.

• Tarım ve Ekonomi: Üst üste gelen hasatlar kaybedilmiş, gıda fiyatları fırlamış ve Avrupa çapında “dearth” (kıtlık/yokluk) baş göstermiştir. İtalya’daki tuz üretim tesislerinin sular altında kalması tuz kıtlığına yol açmış; ulaşım yollarının kesilmesi 1343’teki İtalyan bankacılık krizini tetikleyen faktörlerden biri olmuştur.

• Halk Sağlığı: Çekilmeyen sular ve kirlilik, “kanlı hastalık” (muhtemelen dizanteri) gibi su yoluyla bulaşan hastalıkların yayılmasına neden olmuştur.

Stratejik Paradigma Değişimi: Taşkın Mitigasyonu

1342–1343 felaketleri, Avrupa’nın çevreye karşı savunma mekanizmalarında kalıcı yenilikler getirilmesine neden olmuştur:

• Daha Güçlü Yapılar: Ahşap köprülerin yerini daha geniş ve yüksek kemerli, buz kıran ayaklara sahip masif taş yapılar almıştır (Örneğin, Prag’daki Charles Köprüsü).

• Şehir Planlaması: Şehir duvarları taşkın koruma amaçlı güçlendirilmiş, nehir yatakları düzenlenmiş ve bent sistemleri inşa edilmiştir. Säckingen ve Prag gibi şehirlerde kıyı şeritleri 9 metreye kadar yükseltilmiştir.

• Kolektif Hafıza ve Erken Uyarı: İlk kez bu dönemde yerel yönetimler tarafından binaların duvarlarına taşkın seviyelerini gösteren işaretler (flood marks) ve anı plaketleri yerleştirilmeye başlanmıştır. Bu, risk bilincini canlı tutmak için kullanılan yeni bir toplumsal yöntemdir.

Bilimsel Nedenler: Volkanlar ve Arktik Buzları

Araştırma, bu ekstrem olaylar silsilesinin yalnızca rastlantısal olmadığını, küresel iklimsel tetikleyicilerle bağlantılı olduğunu öne sürmektedir:

1. Volkanik Zorlama: 1340 civarında en az beş tropikal volkan patlamış; Mayıs-Haziran 1341’de İzlanda’daki Hekla yanardağı şiddetli bir patlama gerçekleştirmiştir. Bu patlamalar, stratosfere sülfat enjekte ederek Kuzey Yarımküre’de soğumaya ve jet akıntılarının güneye kaymasına neden olmuştur.

2. Arktik Deniz Buzu Erimesi: 1330’ların sonlarından itibaren Arktik’teki ısınma ve deniz buzu çekilmesi, Kuzey Atlantik yüzey sıcaklıklarını etkilemiş ve Avrupa üzerinden geçen siklonların şiddetini artırmıştır.

3. Atmosferik Mekanizmalar: Volkanik aktivite ve buz erimesinin etkileşimi, El Niño benzeri durumları tetiklemiş ve Kuzey Atlantik Salınımı’nı (NAO) negatif faza iterek Avrupa’ya yoğun yağış getiren alçak basınç sistemlerini (Vb siklonları) kalıcı hale getirmiştir.

Modern Risk Yönetimi İçin Çıkarımlar

1342–1343 taşkın dizisi, günümüz risk yönetimi stratejileri için kritik dersler barındırmaktadır:

• Ardışık Olayların Hafifsenmesi: Mevcut taşkın yönetimi genellikle son on yılların verilerine ve izole mega olaylara odaklanır. Ancak bu çalışma, benzer büyüklükteki olayların birkaç ay arayla “kümelenmiş” şekilde gerçekleşebileceğini göstermektedir.

• Yavaş Müdahale Riski: Toplumların olağanüstü taşkınlara tepkisi genellikle yavaştır ve önlemlerin alınması on yıllar sürebilmektedir. 14. yüzyıl örneği, bu tür ardışık olaylara karşı “proaktif” ve “esnek” stratejilerin aciliyetini vurgulamaktadır.

• Küresel Bağlantılar: Avrupa’daki bu uç olaylar, aynı dönemde Çin’deki Yangtze Nehri taşkınları ve Amerika’daki kuraklıklarla eşzamanlıdır; bu da hidro-iklimsel uç olayların küresel tele-bağlantılarını kanıtlamaktadır.

Pandemi döneminde kendim için hazırlamaya başlayıp sonra sınırlı bir grup ile paylaşmaya başladığım ve 2023 yılının ilk notu ile genel kullanıcı içinde ulaşılabilir hale getirdiğim ve yeni ismi GursesNotes olan çalışma notu,

Hafta boyu gözünüzden kaçma ihtimali olan Tarımsal Emtia ve İklim trendlerinin değişim kaydını tutmaya çalışan haftalık/günlük olarak paylaşılan çalışma notu ve verilerden oluşur.

Gökhan Gürses

2026 - 32.Hafta / GursesNotes - Tarımsal Emtia Piyasa ve Risk Raporu - 305

• FAO Gıda Fiyat Endeksi Ürün Fiyatlarındaki Güçlenmeyle Temmuz Ayında Hafif Yükseldi

• FAO Uyarıyor: Dünya Yeni Bir Gıda Fiyatı Sıçramasıyla Karşı Karşıya

• Avrupa’da iklim krizinin faturası ağırlaşıyor: Ekonomik kayıp 180 milyar euro

• Ukrayna Hububat İhracatında Sert Düşüş Bekleniyor

• ASYA BUĞDAY ANALİZİ: Avustralya Fiyatları, Rusya-Ukrayna Gerilimi Ortasında Temmuz Ayında Son 13 Ayın En Yüksek Seviyesine Ulaştı

• Kamboçya 2026’da 1 Milyon Tonluk Pirinç İhracat Hedefine Doğru İlerliyor; Filipinler Kilit Büyüme Pazarı

• Brezilya’nın Mısır Üretiminde Hafif Düşüş Öngörülüyor

Gursesnotes 32 305

8.67MB ∙ PDF file

Download

Download

Copernicus İklim Değişikliği Servisi’nin bu raporu, Temmuz 2026 döneminde dünya genelinde gözlemlenen olağanüstü çevresel değişimleri analiz etmektedir. Veriler, küresel okyanus yüzeyi sıcaklıklarının kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştığını ve okyanuslardaki bu aşırı ısınmanın El Niño doğa olayıyla desteklendiğini ortaya koymaktadır.

Batı Avrupa, tarihin en sıcak Haziran-Temmuz dönemini yaşarken, şiddetli kuraklık ve düşük nehir debileri tarım ile enerji üretimini olumsuz etkilemiştir. Bu aşırı sıcak ve kuru hava dalgaları, bölgede yıkıcı orman yangınlarının yayılmasına ve hava kirliliğinin artmasına neden olmuştur.

Raporda ayrıca, küresel hava sıcaklıklarının sanayi öncesi dönemin çok üzerinde seyrettiği ve iklim değişikliğinin bu uç hava olaylarını birbirini tetikleyecek şekilde şiddetlendirdiği vurgulanmaktadır. Son olarak, deniz buzu miktarındaki azalmalar ve farklı coğrafyalardaki düzensiz yağış rejimleri gibi hidrolojik veriler detaylandırılmaktadır.

Makale için ilgili kaynak en üstte, bu çalışmayı incelemenizi öneririm fakat yoğun gündeminiz arasında dinlemek için yukarıda podcast tadında sesli bir özet de bulunmakta.

iyi çalışmalar,

Gökhan Gürses

Karar Vericiler için Temel Çıkarımlar:

Temmuz 2026, küresel iklim kayıtlarında kritik bir dönüm noktasını temsil etmektedir. Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S) verilerine göre, bu ay dünya genelinde kayıtlara geçen en sıcak ikinci Temmuz ayı (2024 ile paylaşılan bir pozisyon) olmuştur. Daha da önemlisi, kutup dışı okyanus yüzey sıcaklıkları Temmuz ayı için tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşmıştır.

Batı Avrupa, Haziran ve Temmuz aylarını kapsayan süreçte tarihinin en sıcak dönemini yaşamış, bu durum şiddetli kuraklık ve ekstrem orman yangınlarıyla birleşerek bölge genelinde ciddi çevresel ve ekonomik baskılar oluşturmuştur. Küresel sıcaklık artışı, sanayi öncesi dönemin 1,47°C üzerinde seyretmektedir.

Küresel Sıcaklık Analizi

Yüzey Hava Sıcaklıkları

Küresel ölçekte Temmuz 2026, ERA5 veri setindeki en sıcak Temmuz ayı olan 2023’ün ardından, 2024 ile birlikte ikinci sırada yer almıştır.

• Ortalama Sıcaklık: 16,90°C.

• Anomali: 1991-2020 ortalamasının 0,67°C, sanayi öncesi (1850-1900) temel çizgisinin ise 1,47°C üzerindedir.

• Sıralama: Temmuz 2024’ten sadece 0,01°C daha serin olması nedeniyle bu iki yıl “ortak ikinci en sıcak” olarak kabul edilmektedir.

Temel Gözlemler:

• El Niño Etkisi: Tropikal Pasifik’in büyük bir bölümünde istisnai yüksek sıcaklıklar kaydedilmiştir; El Niño koşullarının önümüzdeki aylarda daha da güçlenmesi beklenmektedir.

• Deniz Isı Dalgaları: Avrupa çevresinde, özellikle Atlantik kıyısı ve Batı Akdeniz’de rekor kıran deniz yüzeyi sıcaklıkları, kıyı ekosistemlerini ve topluluklarını etkileyen şiddetli deniz ısı dalgalarına yol açmıştır.

Avrupa Bölgesel Değerlendirmesi

Avrupa’da Temmuz ayı, belirgin bir batı-doğu zıtlığı ile karakterize edilmiştir.

Batı Avrupa’da Ekstrem Isınma

Batı Avrupa (Fransa, İspanya, İngiltere ve İrlanda dahil), Mayıs ayından bu yana üçüncüsü ve dördüncüsü gerçekleşen sıcak hava dalgalarının etkisi altında kalmıştır.

• Haziran-Temmuz Rekoru: Bu iki aylık dönemin ortalama sıcaklığı 21,62°C (ortalamanın 2,79°C üzerinde) olarak ölçülmüş ve 2022 rekorunu geride bırakmıştır.

• Isı Hapsolması: Kalıcı yüksek basınç sistemleri ısıyı bölge üzerinde hapsetmiş, kuruyan topraklar doğal soğutma işlevini yitirerek sıcaklıkların daha da artmasına neden olmuştur.

Bölgesel Varyasyonlar

Kıta genelinde Temmuz ayı ortalama sıcaklığı 20,49°C ile en sıcak 11. Temmuz olmuştur. Bu düşük sıralamanın nedeni, Doğu Avrupa ve İskandinavya’daki ortalama altı sıcaklıklardır.

Hidrolojik Durum ve Çevresel Etkiler

Kuraklık ve Su Kaynakları

Batı ve Orta Avrupa’nın büyük bölümünde (İber Yarımadası, Fransa, Almanya, Avusturya, Macaristan ve Birleşik Krallık) kuraklık şiddetlenmiştir.

• Toprak Nemi: Batı Avrupa’daki yüzey toprak nemi seviyeleri, şiddetli kuraklığın yaşandığı Temmuz 2022’den bile daha düşüktür.

• Nehir Debileri: Seine, Ren ve Tuna nehirleri başta olmak üzere birçok nehirde su seviyeleri normalin çok altına düşmüştür. Bu durum su temini, sulama, nehir taşımacılığı ve enerji üretimi üzerinde olumsuz etkiler yaratmıştır.

Orman Yangınları ve Hava Kalitesi

Sıcak ve kuru koşullar, Batı Avrupa’da yüksek yoğunluklu orman yangınlarını tetiklemiştir.

• Emisyon ve Yayılım: Yangınlar, büyük miktarda dumanı atmosferin üst katmanlarına enjekte etmiştir.

• Uzak Mesafe Etkisi: Dumanın binlerce kilometre uzağa taşınması nedeniyle, yangın bölgesi dışındaki ülkelerin de hava kalitesi olumsuz etkilenmektedir.

İstisnai Yağış Alan Bölgeler

Kıtanın bazı bölümlerinde ise normalin üzerinde yağış ve yerel seller görülmüştür:

• Baltık Devletleri, Finlandiya, Türkiye’nin iç kesimleri, Yunanistan, doğu Ukrayna ve batı Rusya.

Pandemi döneminde kendim için hazırlamaya başlayıp sonra sınırlı bir grup ile paylaşmaya başladığım ve 2023 yılının ilk notu ile genel kullanıcı içinde ulaşılabilir hale getirdiğim ve yeni ismi GursesNotes olan çalışma notu,

Hafta boyu gözünüzden kaçma ihtimali olan Tarımsal Emtia ve İklim trendlerinin değişim kaydını tutmaya çalışan haftalık/günlük olarak paylaşılan çalışma notu ve verilerden oluşur.

Gökhan Gürses

2026 - 31.Hafta / GursesNotes - Tarımsal Emtia Piyasa ve Risk Raporu - 304

• Hububat Tüketim Devi Çin Halen Piyasayı Yönlendiriyor

• Tarımsal Üretim Düşerken El Niño Küresel Gıda Arzını Aksatabilir

• Hava Koşulları ve Girdi Maliyetleri AB Mahsullerine Darbe Vuruyor

• Rusya Tahıl Gemilerini Koruma Seçeneklerini Değerlendiriyor

• Karadeniz’deki Gerilim Hasat Öncesinde Türk Mısır Fiyatlarını Yükseltiyor

• Avustralya Yeni Hububat Depolama Planını Devreye Soktu

Gursesnotes 30 304

6.46MB ∙ PDF file

Download

Download

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından yayımlanan bu rapor, 2026 yılı sonunda etkili olması beklenen güçlü El Niño doğa olayı hakkında kapsamlı uyarılar içermektedir.

Rapora göre, küresel sıcaklıkların normalin üzerine çıkması ve dünya genelinde yağış rejimlerinde köklü değişimlerin yaşanması öngörülmektedir. Metin, bu iklim olayının şiddetli kuraklık, sel ve orman yangınları gibi riskleri artıracağını belirterek hükümetleri erken önlem almaya davet etmektedir.

Ayrıca, Hint Okyanusu Dipolü gibi diğer denizel etmenlerin El Niño ile birleşerek hava olaylarının şiddetini artırabileceği vurgulanmaktadır. Birleşmiş Milletler yetkilileri, bu süreci iklim kriziyle mücadele ve fosil yakıt kullanımını azaltma gerekliliğinin acil bir göstergesi olarak tanımlamaktadır.

Makale için ilgili kaynak en üstte, bu çalışmayı incelemenizi öneririm fakat yoğun gündeminiz arasında dinlemek için yukarıda podcast tadında sesli bir özet de bulunmakta.

iyi çalışmalar,

Gökhan Gürses

Karar Vericiler için Temel Çıkarımlar:

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından sağlanan verilere göre, El Niño doğa olayı istikrarlı bir şekilde güçlenmeye devam etmekte ve Ağustos-Ekim 2026 döneminde küresel iklim modellerini domine etmesi beklenmektedir.

Mevcut veriler, bu dönemin dünya genelinde normalin üzerinde sıcaklıklarla karakterize edileceğini ve yağış modellerinde önemli değişimlere yol açacağını göstermektedir. Olağanüstü derecede sıcak okyanuslar ve gelişen pozitif Hint Okyanusu Dipolü (IOD) ile birleşen bu El Niño evresinin; kuraklık, sel ve orman yangını risklerini artıracağı öngörülmektedir. WMO, hükümetleri ve insani yardım kuruluşlarını, bu etkilerin hafifletilmesi için erken eylem ve hazırlık çalışmalarını hızlandırmaya çağırmaktadır.

Temel İklim Dinamikleri ve Öngörüler

1. El Niño’nun Güçlenmesi

WMO Küresel Mevsimsel İklim Güncellemesi, El Niño’nun Ağustos-Ekim 2026 döneminde “şiddetli” bir düzeye ulaşacağını belirtmektedir.

• Sıcaklık Anomalileri: Önde gelen küresel tahmin merkezlerinden alınan model verileri, kilit izleme bölgelerinde mevsimlik ortalama deniz yüzeyi sıcaklık anomalilerinin 2,9°C’yi aşacağını göstermektedir.

• Karakteristik Özellikler: El Niño, merkezi ve doğu ekvatoral Pasifik Okyanusu’ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın üzerinde olmasıyla tanımlanan doğal bir iklim modelidir. Genellikle 9 ila 12 ay sürer ve etkileri başlangıcından sonraki yıl en üst seviyeye ulaşır.

2. Hint Okyanusu Dipolü (IOD) ve Atlantik Etkisi

İklim olaylarının şiddeti, El Niño’nun diğer modellerle etkileşimi nedeniyle artmaktadır:

• Pozitif IOD: Batı Hint Okyanusu’nun normalden sıcak, doğu kesiminin ise normalden soğuk olması durumudur. Bu durum, El Niño’nun bölgesel etkilerini (özellikle Hint Okyanusu havzası çevresinde) güçlendirebilir.

• Tropikal Atlantik: Bu bölgedeki deniz yüzeyi sıcaklıklarının da ortalamanın üzerinde kalması beklenmektedir.

Celeste Saulo (WMO Genel Sekreteri): Tahminlerin tek başına tehlikeyi önleyemeyeceğini, insanların harekete geçmesi gerektiğini belirtmiştir. El Niño’nun eşi benzeri görülmemiş okyanus ısınmasıyla eşleştiğini ifade eden Saulo, bu durumun riskleri öngörmek ve etkiler ortaya çıkmadan önce hareket etmek için bir “fırsat penceresi” sunduğunu hatırlatmıştır.

2026 El Niño olayı, halihazırda yüksek sıcaklıklarla mücadele eden bir gezegende ek bir yük oluşturmaktadır. WMO'nun verileri, bu doğa olayının sadece meteorolojik bir değişim değil, aynı zamanda tarım, sağlık ve ekonomi gibi duyarlı sektörler için ciddi bir risk faktörü olduğunu kanıtlamaktadır. Karar vericilerin bugün alacağı hazırlık kararları, yarın yaşanacak etkilerin boyutunu doğrudan belirleyecektir.

Pandemi döneminde kendim için hazırlamaya başlayıp sonra sınırlı bir grup ile paylaşmaya başladığım ve 2023 yılının ilk notu ile genel kullanıcı içinde ulaşılabilir hale getirdiğim ve yeni ismi GursesNotes olan çalışma notu,

Hafta boyu gözünüzden kaçma ihtimali olan Tarımsal Emtia ve İklim trendlerinin değişim kaydını tutmaya çalışan haftalık/günlük olarak paylaşılan çalışma notu ve verilerden oluşur.

Gökhan Gürses

2026 - 30.Hafta / GursesNotes - Tarımsal Emtia Piyasa ve Risk Raporu - 303

• Dünya Genelindeki Çiftçiler El Niño’ya Karşı Hazırlanıyor

• JPMorgan “Süper” El Niño ve Petrol Şokunun Küresel Enflasyonu Yükseltebileceği Konusunda Uyarıyor

• Rusya ve Ukrayna Saldırıları Devam Ederken Karadeniz Hububatı Sıkışıp Kaldı

• Rusagro’nun İkinci Çeyrek Geliri %27 Sıçradı

• Arjantin Buğday Rekoltesi Yukarı Yönlü Revize Edildi

• Kanada’da Mahsuller Aşırı Hava Koşullarına Rağmen Son On Yılın En İyi Durumunda

• Ticaret anlaşmalarının yüzde 58’inde iklim işbirliği var

• Kahvede rekor üretim bekleniyor

Gursesnotes 30 303

15MB ∙ PDF file

Download

Download

Bu metin, Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S) tarafından sağlanan açık erişimli verilerin, karmaşık bilimsel bulguları kamuoyu için anlaşılır görsellere dönüştürmedeki kritik rolünü ele almaktadır. Özellikle Dr. Zachary Labe’in çalışmaları üzerinden, küresel sıcaklık artışları, deniz yüzeyi sıcaklıkları ve kutup buzullarındaki erime gibi hayati göstergelerin nasıl somutlaştırıldığı açıklanmaktadır.

Kaynak, ERA5 veri seti gibi güvenilir mekanizmaların politika yapıcılar ve medya için sunduğu stratejik önemi vurgularken, şeffaf bilginin iklim kriziyle mücadeledeki değerine dikkat çekmektedir. Bu veriler sayesinde hazırlanan grafikler, Paris Anlaşması hedefleri ile mevcut iklim verileri arasındaki bağı kurarak toplumsal farkındalığı artırmayı amaçlamaktadır. Çalışma, ücretsiz ve doğrulanabilir verilerin dünya genelinde kanıta dayalı karar alma süreçlerini nasıl desteklediğini gözler önüne sermektedir.

Makale için ilgili kaynak en üstte, bu çalışmayı incelemenizi öneririm fakat yoğun gündeminiz arasında dinlemek için yukarıda podcast tadında sesli bir özet de bulunmakta.

iyi çalışmalar,

Gökhan Gürses

Karar Vericiler için Temel Çıkarımlar:

Küresel ölçekte aşırı hava olaylarının artmasıyla birlikte, güvenilir bilimsel bilgiye olan ihtiyaç hiç olmadığı kadar kritik bir düzeye ulaşmıştır. Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S), ücretsiz ve açık erişimli veriler sağlayarak bu boşluğu doldurmaktadır.

Özellikle Dr. Zachary Labe tarafından hazırlanan iklim görselleştirmeleri, karmaşık ham verileri politika yapıcılar, medya ve kamuoyu için anlaşılabilir, eyleme dönüştürülebilir içgörülere dönüştürmektedir.

Veri Görselleştirmenin Stratejik Rolü

İklim tartışmalarında verilerin tek başına sunulması yeterli değildir; bu verilerin ne anlama geldiğinin ve günlük yaşamla nasıl bağlantılı olduğunun açıklanması gerekmektedir. C3S ve Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) verileriyle oluşturulan görselleştirmeler şu temel işlevleri yerine getirir:

• Karmaşıklığı Giderme: Bilimsel analizleri, halkın ve politika yapıcıların anlayabileceği görsel formatlara dönüştürür.

• Güven ve Şeffaflık: Açık kaynaklı ve iyi belgelenmiş veriler kullanarak sonuçların yeniden üretilebilirliğini sağlar.

• Kanıta Dayalı Karar Alma: Sıcaklık değişimlerini küresel iklim hedefleriyle (örneğin Paris Anlaşması) ilişkilendirerek politika tepkilerini kolaylaştırır.

Temel İklim Göstergelerinin Analizi

Climate Central'da iklim bilimci olan Dr. Zachary Labe, C3S verilerini kullanarak iklim değişikliği göstergelerini dünya genelindeki tartışmaların merkezine taşımaktadır.

Günlük Küresel Ortalama Sıcaklık

ECMWF’nin beşinci nesil yeniden analiz veri seti (ERA5) kullanılarak hazırlanan görselleştirmeler, 1940’tan 2026’ya kadar olan günlük yüzey hava sıcaklıklarını karşılaştırmaktadır.

• Referans Noktaları: Görseller, 1850-1900 sanayi öncesi baz çizgisini ve Paris Anlaşması’nın 2°C’lik ısınma sınırını içermektedir.

• Amaç: Uzun vadeli ısınma trendini uluslararası hedefler bağlamında somutlaştırmak.

Deniz Yüzeyi Sıcaklıkları (SST) ve El Niño

1979-2026 dönemini kapsayan günlük ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı verileri, okyanuslardaki ısınma trendini ortaya koymaktadır.

• ENSO Etkisi: El Niño-Güney Salınımı’nın (ENSO) ekvatoral Pasifik’teki suları ısıtarak atmosfere ek ısı salması ve bu durumun yüzey sıcaklıkları üzerindeki tetikleyici rolü açıklanmaktadır.

• Ekosistem Etkisi: Değişen sıcaklıkların deniz ekosistemleri üzerindeki olumsuz etkileri ve bu verilerin yüzey hava sıcaklıklarıyla bağlantısı (noktaları birleştirmek) vurgulanmaktadır.

Kutup Bölgeleri ve Albedo Etkisi

Dünya genelindeki ısınma homojen değildir; kutup bölgeleri diğer bölgelerden çok daha hızlı ısınmaktadır.

• Arktik (Kuzey Kutbu): Dünyanın en hızlı ısınan bölgesidir; sıcaklıklar on yıl başına yaklaşık 0,75°C artmaktadır.

• Antarktik Yarımadası: Son 50 yılda yaklaşık 3°C ısınarak küresel olarak en hızlı ısınan alanlardan biri haline gelmiştir.

• Albedo Etkisi: Kar ve buzun güneş ışığını yansıtma özelliği azaldıkça (buz incelmesi ve erimesi), daha az ışık yansıtılır ve bu durum küresel ısınmanın hızlanmasına neden olur.

C3S verileri sadece görselleştirmeler için değil, aynı zamanda çeşitli teknik araçlar ve kurumsal platformlar için de temel oluşturmaktadır.

Kurumsal Etki

ERA5 veri setleri dünya çapında önde gelen kuruluşlar tarafından benimsenmiştir:

• Dünya Bankası: İklim Değişikliği Bilgi Portalı aracılığıyla politika yapıcılar için kullanılır.

• IPCC ve WMO: Küresel iklim raporlarında temel veri kaynağı olarak değerlendirilir.

• Sosyoeconomic Fayda: Yapılan çalışmalar, ERA5 veri setinin çevre, bilimsel araştırma, kamu politikası ve ekonomiye önemli katkılar sağladığını ve yüksek bir yatırım getirisi sunduğunu göstermektedir.

“C3S verileri, çalışmalarım için önemli bir kaynaktır çünkü çok çeşitli hava ve iklim değişkenlerinde yüksek kaliteli, güvenilir ve küresel olarak tutarlı iklim verileri sağlar. İster bilimsel analizler yapıyor olayım ister medya için iklim kaynakları oluşturuyor olayım, C3S verileri hem bilimi hem de etkili iletişimi destekleyen paha biçilmez bir temeldir.”

Dr. Zachary Labe

İklim Bilimci, Climate Central

Pandemi döneminde kendim için hazırlamaya başlayıp sonra sınırlı bir grup ile paylaşmaya başladığım ve 2023 yılının ilk notu ile genel kullanıcı içinde ulaşılabilir hale getirdiğim ve yeni ismi GursesNotes olan çalışma notu,

Hafta boyu gözünüzden kaçma ihtimali olan Tarımsal Emtia ve İklim trendlerinin değişim kaydını tutmaya çalışan haftalık/günlük olarak paylaşılan çalışma notu ve verilerden oluşur.

Gökhan Gürses

2026 - 29.Hafta / GursesNotes - Tarımsal Emtia Piyasa ve Risk Raporu - 302

• IGC 2026/27 Sezonu Hububat Görünümü

• Büyük Hububat Rekolteleri Hata Payının Daralmasını Gizliyor

• Batı Avrupa Mahsulleri Sıcaklık ve Nem Stresiyle Karşı Karşıya

• Ukrayna Mısır Ticareti Durma Noktasında: Liman Saldırıları Sevkiyatları Aksatıyor, Alıcıları Caydırıyor

• Mısır alım sezonunun başlangıcından bu yana yaklaşık 4,9 milyon ton buğday satın aldı

• USDA: Türkiye’de Rekor Buğday Rekoltesi Bekleniyor

• Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi, Mayıs 2026

• Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi, Haziran 2026

Gursesnotes 29 302

6.55MB ∙ PDF file

Download

Download

Bu makale, iklim krizinin tetiklediği aşırı sıcakların Avrupa genelinde toprak nemini yok ederek şiddetli kuraklığa yol açtığını detaylandırmaktadır. Bilimsel analizler, fosil yakıt kullanımından kaynaklanan kirliliğin batı ve doğu bölgelerinde toprağın kuruma olasılığını ciddi oranda artırdığını ortaya koymaktadır.

Mevcut hava koşulları sadece tarımsal üretimi ve gıda güvenliğini tehlikeye atmakla kalmayıp, aynı zamanda nehir seviyelerinin düşmesi nedeniyle enerji üretimini ve lojistik hatlarını da olumsuz etkilemektedir.

Uzmanlar, küresel ısınma kontrol altına alınmadığı takdirde bu kavurucu yaz mevsimlerinin çok daha sık yaşanacağı konusunda kritik uyarılarda bulunmaktadır. Sonuç olarak metin, çevresel felaketlerin önüne geçmek için yenilenebilir enerjiye geçişin ve emisyon kesintilerinin aciliyetini vurgulamaktadır.

Makale için ilgili kaynak en üstte, bu çalışmayı incelemenizi öneririm fakat yoğun gündeminiz arasında dinlemek için yukarıda podcast tadında sesli bir özet de bulunmakta.

iyi çalışmalar,

Gökhan Gürses

Karar Vericiler için Temel Çıkarımlar:

World Weather Attribution (WWA) konsorsiyumu tarafından yapılan analiz, insan kaynaklı iklim krizinin Avrupa'daki kuraklık üzerindeki etkisini çarpıcı verilerle ortaya koymaktadır:

Batı Avrupa'da kuraklık koşullarının yaşanma olasılığı küresel ısınma nedeniyle 80 kat, Doğu Avrupa'da ise 40 kat artmıştır. Bu durum tarımsal üretimde büyük kayıplara, enerji üretiminde aksamalara, ölümcül orman yangınlarına ve ciddi ekonomik maliyetlere yol açmaktadır.

• Sıcaklık Odaklı Değişim: Geleneksel olarak düşük yağış miktarına bağlanan kuraklık, Avrupa’da artık yüksek sıcaklıklar tarafından tanımlanmaktadır. Batı Avrupa’nın son kış mevsimini yağışlı geçirmesine rağmen, yaz aylarındaki aşırı sıcaklar toprağın nemini hızla yok etmiştir.

• Küresel Isınma Etkisi: Mevcut koşullar 1,4°C’lik bir ısınma seviyesinde gerçekleşmektedir. Eğer küresel emisyonlar sıcaklıkları öngörülen 2,8°C seviyesine çıkarırsa, bu yoğun buharlaşma koşullarının yaşanma olasılığının iki katına çıkabileceği uyarısı yapılmaktadır.

Sektörel ve Çevresel Etkiler

Aşırı kuraklık ve ısı, Avrupa’nın temel yaşam destek sistemlerini ve ekonomisini doğrudan tehdit etmektedir.

Tarım ve Gıda Güvenliği

Kuraklık, gıda fiyatlarını yükseltme potansiyeli taşıyan büyük ürün kayıplarına yol açmıştır:

• Tahıl Kaybı: Avrupa genelinde yaklaşık 9 milyon ton tahıl kaybı beklenmektedir.

• Fransa: Son 50 yılın en kötü mısır hasadı öngörülmektedir.

• Romanya: Çiftçiler 1 milyon hektardan fazla mahsulü kaybetmiştir.

• İtalya: Po Deltası’ndaki düşük su seviyeleri ve tuzlanma, sulama kaynaklarını ve mahsulleri tehlikeye atmıştır.

Su Kaynakları ve Enerji

Avrupa’nın ana nehir yollarındaki su seviyeleri kritik seviyelere düşmüştür:

• Nehir Seviyeleri: Loire, Po, Tuna ve Waal nehirlerinde ciddi çekilmeler gözlenmektedir. Hollanda’daki Lobith noktasında Ren Nehri, 1976’daki rekor seviyelerin altına inmiştir.

• Enerji Üretimi: Düşük nehir seviyeleri, hidroelektrik enerji üretimini kısıtlamakta ve temiz enerji arzını engellemektedir.

• Lojistik: Nehirlerdeki su azlığı, kargo gemilerinin hareket kabiliyetini kısıtlayarak tedarik zincirlerini etkilemektedir.

Sağlık ve Ekonomik Maliyetler

• Can Kaybı: Haziran ayındaki sıcak dalgaları nedeniyle Avrupa genelinde yaklaşık 20.000 kişinin hayatını kaybettiği tahmin edilmektedir.

• İş Gücü Kaybı: Birleşik Krallık’ta yüksek sıcaklıklar nedeniyle kaybedilen çalışma saatlerinin ekonomiye maliyeti 1 milyar sterlini aşmıştır.

Kritik Olaylar ve Bölgesel Gelişmeler

• Orman Yangınları: İspanya ve Fransa’da şiddetli yangınlar yaşanmıştır. İlkbaharın yağışlı geçmesi bitki örtüsünün büyümesine yol açmış, ardından gelen ani kuraklık ise bu bitki örtüsünü “yakıt” haline getirerek yangın mevsimini ekstrem bir boyuta taşımıştır.

• Acil Durum Kısıtlamaları: Birçok ülke su kullanımı üzerinde acil kısıtlamalar uygulamıştır. Güney İngiltere’nin büyük bölümünde hortumla sulama yasağı (hosepipe ban) yürürlüğe girmiştir.

• Erken Başlangıç: 2026 kuraklığı, 2022’deki benzer bir olaydan iki ay daha erken başlamıştır.

Uzman Görüşleri

Dr. Dominik Schumacher (ETH Zurich): “Sıcaklıklar tırmandıkça atmosferin susuzluğu hızla artıyor; nehirlerden, göllerden ve topraktan nemi emiyor. Havayı giderek daha fazla ısıtırsanız, toprakları kurutacaktır.”

Dr. Mariam Zachariah (Imperial College London): “Emisyonlarda hızlı ve agresif kesintiler yapılmazsa, Avrupa bu kavurucu ve kuru yazların tekrar tekrar yaşandığı bir geleceğe doğru ilerliyor.”

Simon Stiell (BM İklim Şefi): “Kötüleşen kuraklıklar, gezegenimizin aşırı ısındığına dair göz ardı edilemez bir kırmızı alarmdır. Çözüm net: Yenilenebilir enerjiye çok daha hızlı geçmek.”

Analizler, Avrupa’daki kuraklığın artık sadece bir yağış eksikliği meselesi olmadığını, doğrudan insan kaynaklı iklim krizinin yol açtığı bir “ısıl kuruma” süreci olduğunu teyit etmektedir. Bu durum, su yönetimi ve arazi kullanımı konusunda acil değişimleri zorunlu kılmaktadır. Mevcut emisyon eğilimleri devam ettiği takdirde, bu tür ekstrem doğa olaylarının sıklığı ve şiddeti artmaya devam edecektir.

Pandemi döneminde kendim için hazırlamaya başlayıp sonra sınırlı bir grup ile paylaşmaya başladığım ve 2023 yılının ilk notu ile genel kullanıcı içinde ulaşılabilir hale getirdiğim ve yeni ismi GursesNotes olan çalışma notu,

Hafta boyu gözünüzden kaçma ihtimali olan Tarımsal Emtia ve İklim trendlerinin değişim kaydını tutmaya çalışan haftalık/günlük olarak paylaşılan çalışma notu ve verilerden oluşur.

Gökhan Gürses

2026 - 28.Hafta / GursesNotes - Tarımsal Emtia Piyasa ve Risk Raporu - 301

• Rusya’nın kilit önemdeki Azov Denizi tahıl ticaret rotasında nakliye hâlâ kısıtlı

• Rusya’nın buğday ihracatı yüzde 14 arttı

• Kuruyan Fransız mısırı Avrupa’nın hasadını küçültecek: Çiftçiler 1976’nın tekrarlanmasından korkuyor

• ABD Tarım Raporu: Buğday Üretimi 50 Yılın En Düşüğünde, Soya Rekora Koşuyor

• Brezilya üst üste üçüncü yılda da rekor soya rekoltesi bekliyor

• Asyalı yem üreticileri, Karadeniz çatışmasının tırmanmasının ardından daha fazla mısır kullanmaya hazırlanıyor

• AB, ormansızlaşma yasasına bazı palm yağı ürünlerini ekledi, deriyi çıkardı

Gursesnotes 28 301

6.99MB ∙ PDF file

Download

Download

Bu makale, 2026 yılı için öngörülen ve modern kayıtların en şiddetlisi olabileceği tahmin edilen El Niño hava olayını incelemektedir. Meteorolojik modeller, okyanus yüzey sıcaklıklarının geçmişteki tüm rekorları geride bırakarak olağanüstü seviyelere ulaşacağını ve bu durumun küresel iklim üzerinde sarsıcı etkiler yaratacağını göstermektedir.

Mevcut veriler, doğa olayının gelişim hızının daha önceki büyük vakalardan çok daha agresif olduğunu ortaya koymaktadır. Bu durumun neticesinde, 2027 yılının dünyada şimdiye kadar ölçülen en sıcak yıl olması beklenmektedir. Uzmanlar, bilimsel modellerin daha önce hiç bu kadar yüksek değerlerle karşılaşmadığına dikkat çekerek iklim krizi konusunda ciddi uyarılarda bulunmaktadır.

Makale için ilgili kaynak en üstte, bu çalışmayı incelemenizi öneririm fakat yoğun gündeminiz arasında dinlemek için yukarıda podcast tadında sesli bir özet de bulunmakta.

iyi çalışmalar,

Gökhan Gürses

Karar Vericiler için Temel Çıkarımlar:

Temmuz 2026 verileri ve 14 farklı mevsimsel tahmin modelinden alınan 667 topluluk üyesinin analizine göre, dünya tarihin en güçlü El Niño olayıyla karşı karşıyadır. Mevcut modeller, bu yılki El Niño'nun sadece bir rekor kırmakla kalmayıp, önceki rekorları daha önce görülmemiş bir farkla geride bırakacağına dair %90'ın üzerinde bir olasılık göstermektedir.

Tropikal Pasifik'teki Niño 3.4 bölgesindeki deniz yüzeyi sıcaklığı anomalilerinin 3.6°C'ye ulaşması beklenmektedir; bu, 2015-16'da kaydedilen 2.75°C'lik önceki rekorun yaklaşık 0.8°C üzerindedir. Bu durum, 2027 yılının küresel bazda şimdiye kadar kaydedilen en sıcak yıl olma ihtimalini ciddi şekilde artırmaktadır.

Model Öngörüleri ve İstatistiksel Analiz

Mevcut tahminler, 14 bağımsız modelleme sisteminden gelen verilerin birleşimiyle oluşturulmuştur. Bu modellerin tutarlılığı, yaklaşan olayın boyutuna dair güçlü bir bilimsel temel sunmaktadır.

• Zirve Tahminleri: Çoklu model medyanı, olayın zirve noktasında 3.6°C’lik bir anomali öngörmektedir.

• Güven Aralığı: Tahmin topluluğunun yaklaşık %91’i, 2015-16 rekorunun aşılacağını öngörmektedir. Topluluk üyelerinin %80’lik orta kısmı tamamen 2.8°C ile 4.0°C aralığında yer almaktadır; bu da en düşük tahminlerin bile mevcut rekorun üzerinde olduğunu göstermektedir.

• Model Uyumu: İncelenen 14 modelden 13’ü medyan değerini 2015-16 rekorunun üzerinde belirlemiştir. Sadece bir model (JAMSTEC SINTEX-F) 2.2°C ile bu rekorun altında bir tahmin sunmuştur.

• Revizyon Trendi: Mart ayından Temmuz ayına kadar olan süreçte yapılan her yeni model çalışması, bir öncekinden daha sıcak sonuçlar vermiştir. Mart ayında 2.8°C olan medyan tahmini, Temmuz ayında 3.6°C’ye yükselmiştir.

Gelişim Hızı ve Tarihsel Perspektif

2026 El Niño olayı, sadece şiddetiyle değil, gelişim hızıyla da dikkat çekmektedir.

• Hızlı Başlangıç: Mevcut olay, “patlayıcı başlangıç” konusunda daha önceki altın standart olan 1997-98 El Niño’sundan daha hızlı gelişmektedir.

• Başlangıç Koşulları: 2015 yılındaki olay bir önceki yıldan kalan sıcak koşullar üzerine inşa edilmişken, 2026 olayı Ocak ayındaki gerçek La Niña koşullarından başlayarak bu seviyeye ulaşmıştır.

• Mevcut Durum: Temmuz ayı ortası itibarıyla günlük Niño 3.4 anomalileri, dönemine göre ayarlanmış ortalamanın 2.0°C üzerindedir. Bu, uydu kayıtlarının tutulduğu son 45 yılda bu tarihte görülen en yüksek sıcaklıktır. Karşılaştırma için; aynı tarihte 1997’de +1.6°C, 2015’te ise +1.3°C kaydedilmişti.

Küresel Sıcaklık ve Gelecek Projeksiyonları

El Niño olayları ile küresel sıcaklık artışı arasında yaklaşık üç ila beş aylık bir gecikme bulunmaktadır.

• 2026 Beklentisi: Devam eden El Niño, 2026 yılının son aylarını ısıtarak bu yılın 2024’ü geçip en sıcak yıl olma ihtimalini %28’e çıkarmıştır (bu oran ay başında %13 idi).

• 2027 Öngörüsü: El Niño’nun asıl ısınma etkisinin 2027 yılında hissedilmesi beklenmektedir. Bu durum, 2027’nin çok büyük bir farkla kaydedilen en sıcak yıl olması sonucunu doğurabilir.

Kritik Bilimsel Uyarılar ve Belirsizlikler

Analiz, tahminlerin doğruluğu konusunda bazı önemli uyarılar içermektedir:

• Doğrulanmamış Bölge: Modeller daha önce hiç 3.6°C’lik bir El Niño tahmin etmemiş ve bu seviyede bir olayla test edilmemiştir. Bu, “hiç keşfedilmemiş sular” olarak nitelendirilmektedir.

• Okyanus Altı Isısı: Uzman görüşlerine göre, yüzey verilerinin ötesinde, doğu Pasifik’in ekvator kuşağındaki derin deniz sıcaklıkları hala anormal derecede yüksektir.

• Atmosfer-Okyanus Etkileşimi: Tam “Bjerknes etkileşimi” (atmosfer ve okyanus arasındaki tam kenetlenme) genellikle Eylül ayından sonra, güney yarımküre deniz yüzeyi sıcaklıklarının yükselmesiyle gerçekleşir. Bu durum, El Niño’nun zirve noktasının neden genellikle Aralık ayı civarında olduğunu açıklamaktadır.

Önemli Alıntılar

“Temmuz verileriyle birlikte, bu yılki El Niño’nun sadece güvenilir kayıtların başlamasından bu yana en güçlü olay olma ihtimali çok yüksek değil; aynı zamanda akıl almaz bir farkla en güçlüsü olarak sonuçlanabilir.”

“Modeller daha önce bu bölgede doğrulanmadı... Model uyumu güven vericidir ancak bu bir kanıt değildir. Yine de belirsizlikler her iki yöne de çekebilir ve sadece modeller değil, gözlemlenen okyanus da zaten haritalanmamış sulardadır.”

“NCAR’ın CESM1 modeli Mart ayında ~4C civarında bir değer öngördüğünde bu saçma görünmüştü ve o zaman gerçekçi olmadığı söylenmişti. Ancak topluluk o zamandan beri bu değere doğru yakınsadı.”

Pandemi döneminde kendim için hazırlamaya başlayıp sonra sınırlı bir grup ile paylaşmaya başladığım ve 2023 yılının ilk notu ile genel kullanıcı içinde ulaşılabilir hale getirdiğim ve yeni ismi GursesNotes olan çalışma notu,

Hafta boyu gözünüzden kaçma ihtimali olan Tarımsal Emtia ve İklim trendlerinin değişim kaydını tutmaya çalışan haftalık/günlük olarak paylaşılan çalışma notu ve verilerden oluşur.

Gökhan Gürses

2026 - 27.Hafta / GursesNotes - Tarımsal Emtia Piyasa ve Risk Raporu - 300 🧿

• FAO Gıda Fiyat Endeksi karışık emtia fiyat eğilimleri arasında neredeyse hiç değişmedi

• 2026 Yılında Tahıl Üretimi Rekor Seviyelerden Gerileyecek; El Niño Belirsizliği Artırıyor

• ASYA BUĞDAY RAPORU: Avustralya fiyatları Haziran’da düştü; alıcılar Kanada ve Karadeniz’den gelecek yeni mahsulü bekliyor

• USDA, Kayıtlara Geçen En Düşük ABD Buğday Rekoltesini Doğruladı

• El Niño’nun Şiddetleneceği Tahmin Ediliyor; Aşırı Hava Olayları Olasılığı Artıyor

• El Niño Tarım Ürünlerine Yönelik Endişeleri Artırıyor

• Yeşil Finans Stratejisi ve Eylem Planı yayımlandı

Gursesnotes 27 300

13.7MB ∙ PDF file

Download

Download

S41558 026 02685 Y

2.18MB ∙ PDF file

Download

Download

Bu makale, Paris Anlaşması’ndaki küresel ısınmayı 2°C’nin oldukça altında tutma hedefinin bilimsel ve hukuki yorumlarını incelemektedir. Yazarlar, mevcut olasılık temelli yaklaşımların zamanla azalan belirsizlikler nedeniyle sıcaklıkların 2°C sınırına tehlikeli şekilde yaklaşmasına izin verebileceği konusunda uyarıda bulunmaktadır. Bu durumun önüne geçmek için, hedefin bilimsel verilerle sabitlenmiş bir medyan sıcaklık değeri üzerinden tanımlanması gerektiğini savunmaktadırlar.

Çalışma, Paris Anlaşması’nın ruhuna uygun gerçekçi sınırın yaklaşık 1,65°C ile 1,8°C arasında bir medyan ısınmaya tekabül ettiğini hesaplamaktadır. Bu yaklaşım, gelecekteki iklim politikalarının hedeften sapmasını engellemeyi ve uzun vadeli sıcaklık kontrolünü güvence altına almayı amaçlamaktadır. Sonuç olarak metin, iklim hedeflerinin “geleceğe uygun” hale getirilmesi için şeffaf ve tutarlı bir ölçüt sunmaktadır.

Makale için ilgili kaynak en üstte, bu çalışmayı incelemenizi öneririm fakat yoğun gündeminiz arasında dinlemek için yukarıda podcast tadında sesli bir özet de bulunmakta.

iyi çalışmalar,

Gökhan Gürses

Karar Vericiler için Temel Çıkarımlar:

Paris Anlaşması'nın küresel ısınmayı sanayi öncesi seviyelerin "2°C'nin çok altında" tutma hedefi, tarihsel olarak ısınmanın 2°C'yi aşmaması için %66 ile %90 arasında bir olasılık aralığı olarak yorumlanmıştır. Ancak, Robin D. Lamboll ve Joeri Rogelj tarafından sunulan analiz, bu olasılık temelli yorumların zamanla zayıflama riski taşıdığını ortaya koymaktadır.

Gelecekteki ısınmaya dair bilimsel belirsizlikler azaldıkça, bu olasılıksal hedefler sıcaklıkların yüzyılın sonuna doğru 2 °C sınırına tehlikeli şekilde yaklaşmasına (ve orada stabilize olmasına) izin verebilir.

• Belirsizliğin Azalması: Isınma gerçekleştikçe ve gözlemlenebilir veriler arttıkça, gelecekteki ısınma projeksiyonlarındaki belirsizlik aralığı daralır.

• Sıcaklık Kayması: Olasılıksal bir hedef kullanıldığında, belirsizliğin azalması emisyon bütçelerinde bir esneklik yaratarak medyan ısınma tahminlerinin zamanla 2°C’ye doğru yükselmesine neden olabilir.

• Hukuki Çelişki: Sıcaklıkların 2°C sınırına yaklaşmasına izin vermek, “2°C’nin çok altında” ifadesinin lafzıyla ve anlaşmanın ruhuyla çelişir; bu durum “2°C’de stabilize olma” riskini doğurur ki bu risk Paris Anlaşması taraflarınca açıkça reddedilmiştir.

Mevcut tüm yorumlar ve bilimsel veriler ışığında, Paris Anlaşması’nın “2°C’nin çok altında” hedefi, medyan ısınma bazında 1,65°C ile 1,8°C aralığında bir tepe noktasına karşılık gelmektedir.

• 1,65 °C: Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) %66 olasılıkla 1,8 °C altında kalma yorumuyla uyumludur.

• 1,8 °C: Hedefin iddialılığının geriye gitmemesi (backsliding) için kabul edilebilecek en dış sınırdır.

Pandemi döneminde kendim için hazırlamaya başlayıp sonra sınırlı bir grup ile paylaşmaya başladığım ve 2023 yılının ilk notu ile genel kullanıcı içinde ulaşılabilir hale getirdiğim ve yeni ismi GursesNotes olan çalışma notu,

Hafta boyu gözünüzden kaçma ihtimali olan Tarımsal Emtia ve İklim trendlerinin değişim kaydını tutmaya çalışan haftalık/günlük olarak paylaşılan çalışma notu ve verilerden oluşur.

Gökhan Gürses

2026 - 26.Hafta / GursesNotes - Tarımsal Emtia Piyasa ve Risk Raporu - 299

• IGC, 2026-27 Küresel Hububat Üretim Tahminini Yukarı Yönlü Revize Etti

• Avrupa’da Rekor Kıran Sıcaklıklar, Fransız Buğday Fiyatlarını Son Üç Ayın En Yüksek Seviyesine Çıkardı

• Hürmüz Boğazı’ndan Gübre Sevkiyatları Başladı

• Hindistan’da Rekor Hububat Üretimi Bekleniyor

• El Niño Brezilya’da Şeker Kamışı Mahsulünün Büyümesini Destekleyebilir Ancak Operasyonları Etkileyebilir

• Ukrayna’daki Demiryolu Tarifesi Artışı Çiftlik Maliyetlerini Yükseltebilir ve Yükleri Karayoluna Kaydırabilir

Gursesnotes 26 299

4.91MB ∙ PDF file

Download

Download

S41558 026 02670 5

4.1MB ∙ PDF file

Download

Download

Bu makale, 1950’den günümüze küresel ısı stresindeki artışı ve bu durumun insan sağlığı üzerindeki etkilerini incelemektedir. Araştırma, sadece hava sıcaklığına değil, nem ve rüzgar gibi faktörleri birleştiren UTCI (Evrensel Termal İklim Endeksi) verilerine dayanarak hissedilen sıcaklıkların dünya genelinde yükseldiğini ortaya koymaktadır.

Bulgular, aşırı sıcak günlerin daha sık yaşandığını, gece sıcaklıklarının gündüzden daha hızlı arttığını ve vücudun dinlenmesini engelleyen tehlikeli gece-gündüz birleşik sıcak hava dalgalarının yoğunlaştığını göstermektedir.

Özellikle Avrupa ve Afrika gibi bölgelerde sıcaklık mevsimi uzarken, tehlikeli düzeyde ısıya maruz kalan insan sayısı hem iklim değişimi hem de nüfus artışı nedeniyle milyarlarca kişi artmıştır.

Makale için ilgili kaynak en üstte, bu çalışmayı incelemenizi öneririm fakat yoğun gündeminiz arasında dinlemek için yukarıda podcast tadında sesli bir özet de bulunmakta.

iyi çalışmalar,

Gökhan Gürses

Karar Vericiler için Temel Çıkarımlar:

• Çok Boyutlu Yoğunlaşma: Isı stresi göstergeleri, 1970’lerden bu yana küresel ölçekte belirgin bir artış göstermiştir. Gece sıcaklıkları (on yılda +0,32 °C), gündüz sıcaklıklarından (+0,27 °C) daha hızlı yükselmektedir.

• Genişleyen Ayak İzi: Tehlikeli ısı seviyeleri, daha önce bu tür uç değerlerle karşılaşmamış bölgelere yayılmaktadır. Avrupa ve Güney Amerika gibi bölgelerde “ekstrem ısı stresi” görülme sıklığı 2,5 kat artmıştır.

• Bileşik Isı Olayları: Gündüz ısı stresini takip eden ve vücudun soğumasına izin vermeyen sıcak (tropikal) gecelerin oluşturduğu “bileşik olaylar” daha sık, daha şiddetli ve daha uzun süreli hale gelmiştir.

• Artan Nüfus Maruziyeti: Günümüzde dünya nüfusunun %70’i yılda en az 90 gün “güçlü ısı stresine” maruz kalmaktadır. Ekstrem ısı stresine maruz kalan kişi sayısı, 1970’lere kıyasla bir milyar artmıştır.

Türkiye Tropik Gece Sayısı Anomalisi

Coğrafi Odak Noktaları

• Avrupa ve Kuzey Afrika: En güçlü ısınmanın görüldüğü bölgeler arasındadır. Bazı bölgelerde hissedilen sıcaklıklar 1970’lere göre 4-5 °C daha yüksektir.

• Kuzey Ekstratropikleri: Isı stresi mevsimi, 1970’lere kıyasla yaklaşık 15 gün uzamıştır. Avrupa’da “güçlü ısı stresi” artık Temmuz yerine Haziran ayında başlamaktadır.

• Afrika: Ekstrem ısı stresinin en sık görüldüğü kıtadır (günlerin %7,4’ü). Ayrıca aşırı ısı mevsimi 28 gün uzayarak en büyük artışı kaydetmiştir.

Türkiye Tropik Gece Sayısı Genel Trendi

Bileşik Isı Olayları ve Tropikal Geceler

Isı stresinin en tehlikeli formu, gündüz yaşanan aşırı sıcağın gece boyu sürmesi ve vücudun biyolojik olarak toparlanmasına engel olmasıdır.

• Gece Yoğunluğu: Tropikal gecelerin sadece sayısı artmamakta, aynı zamanda bu gecelerin içindeki ısı stresi de şiddetlenmektedir. Isı stresi içermeyen tropikal gecelerin oranı düşerken, “orta” ve “güçlü” ısı stresi içeren gecelerin oranı rekor seviyelere (2024’te %11,4) ulaşmıştır.

• Uzun Süreli Olaylar: 15-30 gün süren kesintisiz bileşik ısı olayları Avrupa’da 3,4 kat daha sık görülmeye başlanmıştır. Afrika’da ise bir yıla yayılan (271-365 gün) bileşik olay dizileri 2,8 kat artmıştır.

Bu bulgular, küresel ısınmanın sadece bir sıcaklık artışı değil, insan sağlığı ve ekonomik üretkenlik üzerinde doğrudan ve şiddetli bir baskı unsuru olan "çok boyutlu bir yoğunlaşma" olduğunu teyit etmektedir.

Hatay-Dörtyol Tropik Gece Sayısı Genel Trendi

*Türkiye tropik gece analiz verileri tarla.io risk ekranından seçilmiştir.

Pandemi döneminde kendim için hazırlamaya başlayıp sonra sınırlı bir grup ile paylaşmaya başladığım ve 2023 yılının ilk notu ile genel kullanıcı içinde ulaşılabilir hale getirdiğim ve yeni ismi GursesNotes olan çalışma notu,

Hafta boyu gözünüzden kaçma ihtimali olan Tarımsal Emtia ve İklim trendlerinin değişim kaydını tutmaya çalışan haftalık/günlük olarak paylaşılan çalışma notu ve verilerden oluşur.

Gökhan Gürses

2026 - 25.Hafta / GursesNotes - Tarımsal Emtia Piyasa ve Risk Raporu - 298

• Navlun ve Hasat Gündeme Otururken Buğday Piyasaları ABD- İran Anlaşmasını Önemsemedi

• IGC: Boğaz trafiğinin ‘normale’ dönme zamanı belirsiz

• Küresel gübre piyasasında tansiyon düşüyor

• Rus saldırıları Ukrayna’nın hububat ihracatını üçte bir oranında azaltabilir

• Avustralya: El Niño son yılların en güçlüsü olmaya aday

• Güçlü bir El Niño, tropikal emtiaları neden ciddi şekilde savunmasız bırakıyor?

• Hindistan, El Niño ve Etanol Nedeniyle Arzın Sıkışması Sonucu Yıllarca Şeker İhraç Edemeyebilir

Gursesnotes 25 298

11.5MB ∙ PDF file

Download

Download

1 S2

7.32MB ∙ PDF file

Download

Download

Bu çalışma, Avrupa genelinde son 30 yılda gözlemlenen ve gelecek 30 yıl için öngörülen yüzey güneş radyasyonu (SSR) değişimlerini kapsamlı bir şekilde analiz etmektedir. Araştırmacılar, yer gözlemleri, uydu verileri ve CMIP6 iklim modellerini kullanarak, radyasyon artışındaki temel etkenlerin bulut örtüsü ve aerosol değişimleri olduğunu ortaya koymaktadır.

Elde edilen bulgulara göre, 1994-2023 dönemindeki artışın yaklaşık beşte biri aerosollerin doğrudan etkisinden, geri kalanı ise bulutluluk oranındaki azalma ve aerosollerin bulutlar üzerindeki dolaylı etkilerinden kaynaklanmaktadır. Gelecek projeksiyonları, güneş radyasyonundaki artış eğiliminin devam edeceğini ancak bu hızın geçmiş dönemlere kıyasla daha düşük kalacağını öngörmektedir.

Çalışma ayrıca, Solargis-3.2 gibi yüksek çözünürlüklü uydu veri setlerinin geçmiş trendleri belirlemede ERA5 gibi yeniden analiz modellerinden daha tutarlı sonuçlar verdiğini kanıtlamaktadır. Nihayetinde bu veriler, Avrupa’daki güneş enerjisi yatırımlarının uzun vadeli karlılığı ve iklim değişikliği stratejileri için kritik bir rehber niteliği taşımaktadır.

Makale için ilgili kaynak en üstte, bu çalışmayı incelemenizi öneririm fakat yoğun gündeminiz arasında dinlemek için yukarıda podcast tadında sesli bir özet de bulunmakta.

iyi çalışmalar,

Gökhan Gürses

Karar Vericiler için Temel Çıkarımlar:

Avrupa, son otuz yılda Yüzey güneş Radyasyonunda (SSR) belirgin bir artış (parlaklaşma - brightening) yaşamıştır. 1994-2023 dönemini kapsayan gözlemler, bölgesel SSR eğiliminin on yıl başına 3.1 W/m² olduğunu göstermektedir.

Bu artışın temel nedenleri arasında aerosol miktarındaki azalma ve bulut kapalılığındaki değişimler yer almaktadır. Analizler, bu eğilimin yaklaşık 1/5'inin aerosol doğrudan etkisinden (ADE), 2/5'inin ilk aerosol dolaylı etkisinden (AIE) ve 2/5'inin ise küresel ısınmaya bağlı bulut kapalılığı değişikliklerinden kaynaklandığını tahmin etmektedir.

Yer istasyonları (GEBA) üzerinden hesaplanan bölgesel SSR eğilimleri şu şekildedir:

• Tarihsel Dönem (1994-2014): 2.7 W/m²/on yıl

• Yakın Geçmiş (2004-2023): 3.0 W/m²/on yıl

• Toplam Gözlem Dönemi (1994-2023): 3.1 W/m²/on yıl

SSR artışı büyük ölçüde atmosferin “şeffaflaşması” ile ilgilidir. Bu süreç üç ana mekanizmaya ayrılmaktadır:

Aerosol Doğrudan Etkisi (ADE)

Aerosollerin güneş radyasyonunu doğrudan saçma ve soğurma miktarındaki azalmadır.

• Katkı Oranı: Toplam eğilimin yaklaşık %20’si.

• Kanıt: Antropojenik emisyonlardaki azalma, özellikle Kuzey ve Orta Avrupa’da aerosol optik derinliğinde (AOD) belirgin bir düşüşe yol açmıştır.

Aerosol Dolaylı Etkisi (AIE - Twomey Etkisi)

Aerosollerin bulut özelliklerini (parlaklık ve yaşam süresi) değiştirmesidir.

• Katkı Oranı: Toplam eğilimin yaklaşık %40’ı.

• Mekanizma: Aerosollerin azalmasıyla bulut damlacıkları büyümüş ve bulut albedosu (yansıtıcılığı) azalmıştır, bu da yüzeye daha fazla radyasyon ulaşmasını sağlamıştır.

Termal Etki ve Bulut Kapalılığı (TE)

Küresel ısınmanın doğrudan bulut miktarını azaltmasıdır.

• Katkı Oranı: Toplam eğilimin yaklaşık %40’ı.

• Gözlem: Yüzey hava sıcaklığındaki (Tas) artış ile bulut kapalılığı (CF) arasında güçlü bir negatif korelasyon (-%59.1) bulunmuştur. 2000-2012 arasındaki “küresel ısınma duraklaması” (hiatus) döneminde bulut miktarındaki azalmanın da yavaşlaması bu ilişkiyi doğrulamaktadır.

SSR trend haritaları

Sonuçlar ve Stratejik Çıkarımlar

1. Güneş Enerjisi Potansiyeli: Avrupa’da son 30 yılda yaşanan SSR artışı, güneş enerjisi projelerinin karlılığını ve stratejik dağılımını olumlu etkilemiştir. Ancak gelecek projeksiyonları bu artış hızının önemli ölçüde yavaşlayacağını göstermektedir.

2. Veri Güvenilirliği: Trend analizlerinde tek başına yer gözlemlerinin veya tek bir uydu veri setinin kullanılması yanıltıcı olabilir. Solargis-3.2 ve SARAH-3 gibi yüksek çözünürlüklü ve yer verisiyle doğrulanmış setlerin kullanımı esastır.

3. İklim Mekanizması: SSR değişimlerinde aerosollerin doğrudan etkisi sanılandan daha az (1/5), bulut süreçleri ve sıcaklık geri beslemeleri ise daha etkili (4/5) rol oynamaktadır.

4. Modelleme Gelişimi: CMIP6 modellerinin bulut-sıcaklık-aerosol etkileşimlerini simüle etme kapasitesinin geliştirilmesi, daha güvenilir bölgesel projeksiyonlar için zorunludur.