Don Duyns, onze gastredacteur voor het nieuwe zomernumer, vangt dit gegeven prachting in zijn Deze Maand. ‘We zijn nét op tijd beneden. Mijn moeder sterft in de omarming van mijn vader. Haar laatste adem in het gezicht van de man die 65 jaar haar geliefde was. Ik omhels mijn vader en we bellen mijn broer, die in Amsterdam is. Ontoereikende woorden: “Het is gebeurd.”’

Bestel het nummer hier!

Het zomernummer

Op 26 augustus 2026 zal in Theater De Richel het zomer-theaternummer van Hollands Maandblad worden gepresenteerd! Tijdens de middag is de special tegen een gereduceerd tarief verkrijgbaar. Kom je ook?

Tijd: 26 augustus 16.00 uur.
Waar: Nieuwezijds Voorburgwal 282, Amsterdam

Het zomernummer staat vol met proza en poëzie van schrijvers en theatermakers (Asmae Ammadaou, Fester Vogels, Virág Szirony, Johannes van der Sluis en Captain Beefheart), essays over theater (Gerardjan Rijnders, Nina van Tongeren, Bas Belleman, Luuk Imhann, Bibi Roos, Don Duyns en Sebbe Poll) en natúúrlijk theaterteksten. Woorden die het verdienen om hardop uitgesproken te worden, opgeschreven door Ko van den Bosch, Maria Goos, Aska Hayakawa en Vlada Darenenkova.

Vlada over haar stuk Vertrek van verwoningen (medische esthetiek): ‘Ik wilde iets over de oorlog schrijven, maar niet geëngageerd. Hoe dan? De oorlog was gaande en deed te veel pijn. In die tijd las ik Moeder Courage en herlas ik Faust, terwijl mijn hoofd vol zat met Russische rijmpjes uit een ABC-boekje uit mijn jeugd en oorlogspoëzie waarmee mijn enigszins militaristische maar zeer belezen opa mij had gevoed. Tegelijkertijd begon ik, na een lange periode van verzet, mijn moedertaal te herontdekken. Hij kwam terug in rare brokken die mij soms blij en soms bang maakten, bijna medeplichtig. Ik moest ook denken aan mijn eerste liefde: een imaginaire soldaat uit de gedichten die opa voorlas. In de huidige context voelde die vroegere fascinatie voor mannen in uniform erg fout, maar bleek ze ook een vruchtbare bodem voor dit stuk en voor de reeks waarin ik probeer na te denken over hoe taal, liefde en geweld met elkaar verweven zijn.’

Waar Vlada’s stuk voortkomt uit een inhoudelijke zoektocht en put uit haar verleden, heeft Luuk Imhann een oproep geschreven aan toneelschrijvers in Nederland met betrekking tot de vorm van het werk. ‘Ik wil naar een Nederlands toneellandschap toe waar de grote toneelschrijvers ook hun audiofilms schrijven en uitgevoerd zien, zodat wanneer volgende keer in een gesprek iemand iets zegt over Kees Roorda, Marc Veerkamp, Céline Talens of Lisanne van Aert de vraag meteen boven komt over hun nieuwe werk: heb je het al gehoord?’

Luuk heeft een eigen audiocollectief, NOX, waarmee hij audiofilms maakt. De vorige heet Dit Vuur en neemt je mee op een reis langs de creatie van de atoombom, de bijt in de appel van Eva in het paradijs, de zeeën waar Odysseus over voer en de slagvelden in het oude India waar een prins op het punt staat zijn familie aan te vallen als hij met een god praat. Op 19 augustus - morgen dus! - gaat Lorca in première, onze vijfde audiofilm, over de laatste minuten in het leven van Federico García Lorca, de Spaanse dichter die op 19 augustus 1936 door een fascistische militie ver mee het bos in werd genomen... Tickets hier!

Nu al lezen!

Een aantal stukken is nu al - gratis - online te lezen. Het gaat om het redactioneel van Don Duyns, de gedichten van Asmae Ammadaou, de theatertekst van Maria Goos en het essay van Sebbe Poll. Lekker inleesmateriaal voor de presentatie op 26 augustus.

Al met al is het zomernummer dus prikkelend voor de geest en de zintuigen. Het vormt een helder beeld van het Nederlandse theater in de huidige wereld. Voor abonnees valt het zomernummer vanzelf op de mat. En het mooie is, als je nog geen abonnement hebt: er loopt nu een tijdelijke actie voor het afsluiten van een jaarabonnement! Ook leuk als cadeau.

Neem een voordelig jaarabonnement

Hollands Maandblad in de wereld

• 19 augustus: première audiofilm Lorca van Luuk Imhann in Lab111, Amsterdam. Tickets hier.

• 26 augustus: presentatie zomernummer, om 16.00 uur in Theater De Richel, Amsterdam.

• nu t/m 1 november: Iris Le Rütte, veelzijdig medewerker van HM sinds jaar en dag, heeft een expositie van haar beelden in Museum Kranenborgh, Bergen (Noord-Holland). Meer info en tickets hier.

• 23 en 24 oktober: Sarah Jonkers’ voorstelling Méér Vies speelt om 20.00 in theater Van Deyssel, Amsterdam. Gratis toegankelijk maar aanmelden via tvd@frascatitheater.nl. Onderaan deze nieuwsbrief meer info over Sarahs werk.

Afgelopen maand(en)

In mei verscheen Zo rijk en allesverpletterend, de biografie over Nanne Tepper van HM-medewerker Lodewijk Verduin. Bij leven werd Nanne Tepper (1962-2012) al uitgeroepen tot cultschrijver en na zijn dood houdt zijn schrijverschap de gemoederen nog altijd bezig. Deze biografie brengt de ontwikkeling van Teppers springlevende oeuvre in kaart en is een eerbetoon aan een uniek mens en schrijver. Bekijk en bestel het boek hier!

De biografie door Verduin wordt breed en met veel enthousiasme ontvangen, maar dat geldt niet voor de biografie over Leo Vroman, die ook verscheen. Voormalig HM-redacteur schreef een kritiek over het werk van Atte Jongstra en de ontvangst van zijn biografie. ‘Een bij uitstek eigentijds letterkundig product: veel ego en subsidie, weinig acribie en redactie.’ Lees het stuk op Tzum.

Gerard van Emmerik, lid van de redactieraad, won de BruutTAAL Regenboogprijs met zijn boek Jij blijft. Ter ere daarvan was hij te gast in de Taalstaat. Bekijk en beluister het radiofragment hier.

Tot slot

De tekeningen in het zomernummer zijn gemaakt door Sarah Jonkers: ‘Er heeft zich een lading opgebouwd en dat moet dan mijn lijf uit door te tekenen. Van tevoren weet ik niet wat ik ga maken, ik begin ergens en dan ontvouwt zich een beeld. Soms duurt het even voordat er een beeld op papier staat dat aansluit bij mijn gevoel. Vaak genoeg lukt het helemaal niet en dan eindigen de tekeningen verscheurd in de prullenbak.’

‘Na het overlijden van mijn vader tekende ik vooral mensen die bedolven werden door een berglandschap. Het duurde een hele tijd voordat ik iets anders kon tekenen dan dat.’

In oktober is Méér Vies te zien, waarin Jonkers voor het eerst het toneelspelen combineert met het tekenen. Zie voor meer info en reserveren de agenda hierboven.

‘Alles is theater aan dit bestaan, ook het einde ervan,’ schrijft Don Duyns in het redactioneel van het zomernummer. En zo is het.

Hartelijke groeten,

Sebbe Poll
nieuwsbriefredacteur Hollands Maandblad

De moeilijkheid zal steeds blijven: hoe vindt en animeert men de smalle groep mensen, lezers en schrijvers, van wie het bestaan van dit blad zal afhangen. Iedere sociale, politieke of religieuze groep, die het ondogmatisch gestemde individu slecht gezind is – en dat zijn zij allemaal – zal wel voldoende zin voor zelfbehoud hebben om dit tijdschrift, met of zonder zoveel woorden, in de ban te doen. Wij zijn dus aangewezen op enkelingen, die hun lidmaatschap van verschillende groepen wel toegeven maar er niet bijzonder mee ingenomen zijn (noch dat van andere ambiëren).

Het meinummer

De smalle groep mensen waar Poll naar op zoek was, wordt dus nog steeds gevonden. Deze maand bestaat het schrijversdeel van hen uit Dara Bazelet, Carina van der Walt, Julia Jacobs & Hannie Groen (poëzie). Jan-Willem Dijk, Delphine Lecompte, Derko Laan, Tara Koopman & Pieter Drift schreven proza en Arno Kramer en Jan R. Magnus een essay. De woorden van deze auteurs worden begeleid door diervriendelijke tekeningen van Elise van Iterson!

Bestel het meinummer hier!

Julia Jacobs (2007) schreef het gedicht Zwerf On. Ze zegt daarover: ‘Zwerf On gaat over de onrust die je, ondanks pogingen om je er tegen te verzetten, blijft voelen. Of je nou een verre reis maakt of jezelf in allerlei bochten wringt, iets blijft altijd knagen. Alles wordt een manier om het gevoel van onverklaarbare opgejaagdheid weg te werken.’

De vraag is of het knagen ooit verdwijnt. Hannie Groen (1938) vraagt zich in the blue guitar nog steeds af of het heelal nou inkrimpt of uitdijt. Bovendien: als je het denkt te weten, als je de waarheid hebt gevonden, verandert alles weer. Hannies motto dankt zij aan Wallace Stevens, een dichter uit de jaren ’30: things as they are, are changed upon the blue guitar.

De gedichten van Julia Jacobs en Hannie Groen zijn in hun geheel te lezen in het meinummer, dat bij abonnees ieder moment op de mat kan vallen.

Neem een abonnement

Hollands Maandblad in de wereld

• 2 juni verschijnt Heim, of het verhaal van mijn duizeligheid van Dorien de Wit bij de Arbeiderspers. Dorien is lid van onze redactieraad. Lees meer en bestel het boek alvast hier.

• 4 juni gaat de voorstelling Safe Room van Dara Bazelet in première in Theater Bellevue. Bekijk de speellijst en koop tickets via de site.

• 26 augustus wordt het zomernummer van Hollands Maandblad gepresenteerd in theatercafé De Richel. Een passende gelegenheid, gezien het thema van het zomernummer… Daarover later meer, voor nu: save the date!

Afgelopen maand

In de eerste Substack-nieuwsbrief van HM schreven we dat er op Facebook en Instagram niet zoveel reuring ontstaat. Dat is natuurlijk de goden verzoeken en reuring volgde dan ook meteen. Manon Uphoff schreef een zeer kritische reactie op het essay Nog even over Oroppa (lees hier) van Margriet de Koning Gans. Zij reageerde op de kritiek, net als onze redacteur Johannes van der Sluis, op Tzum.

Uphoff beticht De Koning Gans van oriëntalisme, waar zij tegenin gaat. ‘Waarnemen dat iets op een bepaalde manier verteld wordt, is iets anders dan er minachting voor hebben,’ schrijft De Koning Gans.

Het is jammer dat een polemiek als deze zich afspeelt op Facebook en Tzum, op een persoonlijke toon. Het papier van Hollands Maandblad biedt toch een goed podium voor een polemiek, die net zo fel kan zijn, maar ruimte schept voor meer evenwichtigheid. Facebook en Tzum lijken hierin meer de plek te zijn voor het dogmatisch ingestelde individu, waarnaar K.L. Poll verwees in zijn oprichtingsmotieven.

Hoe dogmatisch ben jij ingesteld inzake deze kwestie?

Leave a comment

Tot slot

Tara Koopman schreef voor het meinummer Achter de gordijnen: ‘Tien jaar geleden schreef ik voor het eerst een verhaal waarvan ik dacht; das toch best goed gelukt. Het ging over twee broertjes in een vervallen huis en aan het einde ging er eentje dood. Vele woorden en verhalen verder vond ik het terug op een oude laptop. Dat moest beter. Nu is het vervallen huis wat opgeknapt, zijn de broertjes geen broertjes meer en aan het einde mag iedereen blijven leven. Voor het eerst heb ik iets geschreven waarvan ik denk; das toch best goed gelukt.’

Heel herkenbaar. Voor nu denken wij over de nieuwbrief: best goed gelukt.

Laat ons weten wat je van deze nieuwsbrief vindt. Het is een verdieping van onze activiteiten. Heb je ideeën of suggesties: altijd welkom. Deze nieuwsbrief mag zich organisch ontwikkelen. Wie weet hoe de nieuwsbrief er over 70 jaar uitziet.

Goed gehumeurde groeten,

Sebbe Poll
Nieuwsbrief-redacteur HM

Deze Maand

Deze maand essays van Maarten Westerveen over FC Köln en Margriet de Koning Gans over Oroppa. Kort proza van Sarah Andrea Desplenter, Levi Jacobs en Marcelle Stoutjesdijk, en poëzie van Lena Claessen en Anton Korteweg.

Fraai geïllustreerd door Berry de Haas!

Waarom een nieuwsbrief?

Hollands Maandblad verschijnt tien keer jaar op papier. Dat doen we sinds 1959 en dat blijven we doen. We hebben sinds jaar en dag een website en 2026 is ook alweer het zevende jaar dat we actief zijn op sociale media. Dus waarom ook nog een nieuwsbrief?

Hier zoeken we meer verdieping en betrokkenheid.

Op Instagram en Facebook merken we dat er weinig reuring ontstaat en bovendien stellen we onszelf de vraag of we nog wel zo vrijblijvend Meta willen ondersteunen. Wat krijgen wij ervoor terug!?

We zoeken een plek waar we uitgebreider kunnen delen wat Hollands Maandblad bezighoudt en waar (potentiële) lezers zich ook actiever met ons kunnen bemoeien.

In de nieuwsbrief delen we evenementen en tips van medewerkers.

De nieuwsbrief wordt niet alleen een aankondiging van het nieuwe nummer. Het is een plek waar we de vertakkingen van Hollands Maandblad in het literaire veld - en daarbuiten - zichtbaar maken. Allereerst natuurlijk onze eigen evenementen, zoals de jaarlijks HM-borrel en beursuitreiking in De Balie. Denk ook aan boekverschijningen van HM-medewerkers, lezingen en literaire festivals.

Zo is Een goed nest verschenen: de nieuwe roman van onze medewerker (en bestuurslid) Philip Huff.

Raymond en Lucia van der Meer zijn respectievelijk advocaat en uitgever. Ze wonen in Amsterdam en hebben drie kinderen: Vincent, een worstelende schrijver die ook workshops geeft aan jonge delinquenten; Paul, een filmregisseur wiens hart in Londen wordt gebroken maar wiens carrière in Los Angeles opbloeit; en Julia, een fotograaf die in Nieuw-Zeeland een bestaan probeert op te bouwen met haar geliefde.

Drie kinderen, drie wereldreizigers – maar de vraag is of de wereld hun de plek biedt waar ze zich thuis kunnen voelen. Met zijn empathische pen en feilloze oor voor wat mensen zeggen én verzwijgen, laat Philip in Een goed nest zien hoe ouders en hun kinderen elkaar nodig hebben, missen en beschadigen – en hoe ze, door dat alles heen, van elkaar proberen te houden.

Bestel Een goed nest hier!

Deel de nieuwsbrief en laat van u horen!

Deze nieuwsbrief staat nog in de kinderschoenen en we staan open voor goede ideeën. Help ons door deze nieuwsbrief door te sturen naar mensen die geïnteresseerd zijn in de literatuur. Reageer met een geniaal plan of geef een gil als er iets is dat in de nieuwsbrief móet komen.

Deze nieuwsbrief van april is een introductie en een test. Laat ons weten wat u erover denkt via onderstaande knop.