<script data-pm-proxy="intercept"></script><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:itunes="http://www.itunes.com/dtds/podcast-1.0.dtd" xmlns:googleplay="http://www.google.com/schemas/play-podcasts/1.0"><channel><title><![CDATA[HYPERHUMAIN - IA • Éducation • Finance]]></title><description><![CDATA[Le futur du capital, du savoir et de la conscience à l’ère de l’IA.]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com</link><image><url>https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6BE2!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e0f1d91-00ad-4a8a-8908-e2d46552e0a7_1254x1254.png</url><title>HYPERHUMAIN - IA • Éducation • Finance</title><link>https://hyperhumain.substack.com</link></image><generator>Substack</generator><lastBuildDate>Tue, 01 Sep 2026 14:03:43 GMT</lastBuildDate><atom:link href="/__u/hyperhumain.substack.com/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/><copyright><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></copyright><language><![CDATA[fr]]></language><webMaster><![CDATA[hyperhumain@substack.com]]></webMaster><itunes:owner><itunes:email><![CDATA[hyperhumain@substack.com]]></itunes:email><itunes:name><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></itunes:name></itunes:owner><itunes:author><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></itunes:author><googleplay:owner><![CDATA[hyperhumain@substack.com]]></googleplay:owner><googleplay:email><![CDATA[hyperhumain@substack.com]]></googleplay:email><googleplay:author><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></googleplay:author><itunes:block><![CDATA[Yes]]></itunes:block><item><title><![CDATA[AI Overviews arrive en France : le classement 2026 des Grandes Écoles que ChatGPT recommande ]]></title><description><![CDATA[1 230 observations, 23 Grandes &#201;coles post-pr&#233;pa, une seule question : quand un pr&#233;parationnaire demande conseil &#224; ChatGPT... voit-on le SIGEM &#233;voluer en temps r&#233;el ?]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/ai-overviews-classement-chatgpt-2026</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/ai-overviews-classement-chatgpt-2026</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Thu, 23 Jul 2026 17:29:00 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/fcffb291-1de4-4938-9864-6725c9cb4e42_1672x941.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Il y a des &#233;ditions qu&#8217;on &#233;crit avec une pointe de vertige&#8230; Celle-ci en fait partie et vous comprendrez pourquoi le <strong><a href="https://prepaecg.com/classements/classement-sigem-2026/">SIGEM 2026</a></strong> prend une lecture toute diff&#233;rente !</p><p>Le 22 juillet 2026, <strong>Google</strong> a <a href="https://blog.google/intl/fr-fr/nouveautes-produits/explorez-obtenez-des-reponses/recherche-ia-apercus-mode/">lanc&#233;</a> en France les Aper&#231;us IA (<strong>AI Overviews)</strong> et le Mode IA (AI Mode). De prime abord, on se dit que ce n&#8217;est qu&#8217;une fonctionnalit&#233; de plus tra&#238;nant sur la page de&#8230;</p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/ai-overviews-classement-chatgpt-2026">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[FLASH : Reworld Media rachète les pépites du Collège de Paris pour quelques euros]]></title><description><![CDATA[Le roi du M&A applique enfin &#224; l&#8217;&#233;ducation le playbook qui a fait sa fortune dans les m&#233;dias. Le vrai actif rachet&#233;, ce ne sont pas les &#233;coles. C&#8217;est la machine &#224; recruter des &#233;l&#232;ves.]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/flash-reworld-media-rachete-college</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/flash-reworld-media-rachete-college</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Thu, 04 Jun 2026 08:34:01 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/a0920f77-3fde-48b6-9b65-57d5acb3e610_1491x1055.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Il y a des &#233;ditions qu&#8217;on &#233;crit avec une dr&#244;le de satisfaction. Celle-ci en fait partie.</p><p>En novembre 2022, dans l&#8217;<a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/35-comment-pascal-chevalier-le-roi">&#233;dition #35</a>, je vous &#233;crivais que <strong>Pascal Chevalier comptait r&#233;pliquer dans l&#8217;&#233;ducation le playbook qui a fait Reworld Media</strong> : racheter des actifs effondr&#233;s, parfois &#224; prix n&#233;gatif, &#224; des groupes incapables de s&#8217;adapter, et attendre patiemment que les <strong>valorisations</strong> du secteur <strong>s&#8217;&#233;croulent</strong> pour ramasser. Je vous expliquais que sa vraie arme ne serait pas la p&#233;dagogie, mais <strong>le contr&#244;le des canaux d&#8217;acquisition</strong> : Marmiton, Doctissimo, aufeminin, Top Sant&#233;, Psychologies. Bref, transformer ses m&#233;dias en tunnel de recrutement d&#8217;&#233;l&#232;ves.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;0eb055b9-c571-4b1f-be34-6bb143301b65&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;lg&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;#35 - Comment Pascal Chevalier, le roi du M&amp;A, compte disrupter le march&#233; de l'&#233;ducation ?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:8855869,&quot;name&quot;:&quot;Mehdi Cornilliet&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;(Co-)Fondateur @2EmpowerFR @MajorPrepa @BusinessCoolFR &#8226; &#127939;&#127997;&amp; &#128693; &#8226; @hecparis &#127891; &#8226; #&#201;galit&#233;DesChances #EdTech #FinTech #Impact&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/62c76be8-0966-4e9f-9874-70cf62247017_1169x1169.png&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2022-11-25T18:17:49.663Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iml3!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9dc3d883-6e53-43de-8bad-7f560519ccb6_437x437.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/p/35-comment-pascal-chevalier-le-roi&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:80784960,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:2,&quot;comment_count&quot;:1,&quot;publication_id&quot;:50013,&quot;publication_name&quot;:&quot;HYPERHUMAIN - IA &#8226; &#201;ducation &#8226; Finance&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!6BE2!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e0f1d91-00ad-4a8a-8908-e2d46552e0a7_1254x1254.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>Le 4 juin 2026, Reworld Media a annonc&#233; le rachat de <strong>Coll&#232;ge de Paris</strong> et tout, absolument tout, valide la th&#232;se pos&#233;e il y a trois ans et demi. Attention, cela risque de transformer durablement le paysage concurrentiel de l&#8217;enseignement sup&#233;rieur priv&#233;&#8230;.</p><h2>Un groupe de 4 000 &#233;tudiants rachet&#233; au prix d&#8217;un studio parisien</h2><p><strong>Coll&#232;ge de Paris</strong>, groupe priv&#233; lucratif d&#8217;enseignement sup&#233;rieur est tomb&#233; en <strong>redressement judiciaire le 16 mars 2026</strong> pour difficult&#233;s de tr&#233;sorerie. Le 18 mai, Reworld a d&#233;pos&#233; une offre de reprise &#224; la barre du Tribunal des Activit&#233;s &#201;conomiques de Paris. L&#8217;audience a eu lieu le 21 mai et le groupe a &#233;t&#233; choisi devant Galileo, Formapriv, Eureka Education, Alternis, IFCV, Igensia/IGS, etc. </p><p>Le p&#233;rim&#232;tre repris est le suivant :</p><ul><li><p><strong>Trois business schools</strong> : Ascencia, E2SE, Euclea, soit environ <strong>4 000 &#233;tudiants</strong> sur plus de 10 campus.</p></li><li><p><strong>De la formation continue</strong> : Comundi, IFOCOP, ELFE Paris, environ <strong>20 000 apprenants par an</strong>.</p></li><li><p><strong>IRFA Formation</strong> pour la reconversion : environ <strong>25 000 apprenants par an</strong>, 285 collaborateurs.</p></li></ul><p>Le communiqu&#233; de presse de Reworld claironne <strong>pr&#232;s de 90 millions d&#8217;euros de chiffre d&#8217;affaires annuel</strong> et se fait racheter pour une valorisation inf&#233;rieure &#224; la collection de <a href="https://www.mediapart.fr/journal/france/010425/cartes-pokemon-fete-de-mariage-les-depenses-troublantes-de-l-ecole-de-commerce-digital-college">cartes Pokemon</a> du directeur d&#8217;une des &#233;coles&#8230;</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!QaJ-!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffd80d9e3-51be-4b3e-950a-9002ead655eb_1444x1260.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!QaJ-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffd80d9e3-51be-4b3e-950a-9002ead655eb_1444x1260.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!QaJ-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffd80d9e3-51be-4b3e-950a-9002ead655eb_1444x1260.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!QaJ-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffd80d9e3-51be-4b3e-950a-9002ead655eb_1444x1260.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!QaJ-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffd80d9e3-51be-4b3e-950a-9002ead655eb_1444x1260.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!QaJ-!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffd80d9e3-51be-4b3e-950a-9002ead655eb_1444x1260.png" width="1444" height="1260" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/fd80d9e3-51be-4b3e-950a-9002ead655eb_1444x1260.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1260,&quot;width&quot;:1444,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:958357,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/200578607?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffd80d9e3-51be-4b3e-950a-9002ead655eb_1444x1260.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!QaJ-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffd80d9e3-51be-4b3e-950a-9002ead655eb_1444x1260.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!QaJ-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffd80d9e3-51be-4b3e-950a-9002ead655eb_1444x1260.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!QaJ-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffd80d9e3-51be-4b3e-950a-9002ead655eb_1444x1260.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!QaJ-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffd80d9e3-51be-4b3e-950a-9002ead655eb_1444x1260.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p></p><p>Mais voici celui qu&#8217;ils n&#8217;ont pas mis dans le communiqu&#233;, et qu&#8217;on trouve uniquement dans l&#8217;offre d&#233;pos&#233;e au greffe :</p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/flash-reworld-media-rachete-college">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[FLASH : YSchools (SCBS) racheté par Global University System]]></title><description><![CDATA[Apr&#232;s des mois (voire des ann&#233;es) de sp&#233;culation, le groupe troyen Y SCHOOLS c&#232;de ses activit&#233;s d&#8217;enseignement sup&#233;rieur et de recherche &#224; Global University Systems (GUS), poids lourd mondial de l&#8217;&#233;ducation priv&#233;e !]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/flash-yschools-scbs-rachete-par-global</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/flash-yschools-scbs-rachete-par-global</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Fri, 22 May 2026 17:20:07 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8d2dd2aa-1b8a-42d4-9821-21f6cbbcb19b_2060x1320.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Apr&#232;s des mois (voire des ann&#233;es) de sp&#233;culation, le groupe troyen <strong><a href="https://yschools.fr/">Y SCHOOLS</a></strong> c&#232;de ses activit&#233;s d&#8217;enseignement sup&#233;rieur et de recherche &#224; <strong><a href="https://www.globaluniversitysystems.com/">Global University Systems</a> (GUS)</strong>, poids lourd mondial de l&#8217;&#233;ducation priv&#233;e !</p><p>Ceci m&#8217;a m&#234;me fait m&#8217;arr&#234;ter au McDo en plein <em>bikepacking</em> pour Pontivy en Bretagne afin vous &#233;crire cette note flash&#8230;   </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!u1Te!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fce58dc45-014c-4675-b61d-c1e0ea545f81_2494x1774.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!u1Te!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fce58dc45-014c-4675-b61d-c1e0ea545f81_2494x1774.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!u1Te!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fce58dc45-014c-4675-b61d-c1e0ea545f81_2494x1774.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!u1Te!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fce58dc45-014c-4675-b61d-c1e0ea545f81_2494x1774.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!u1Te!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fce58dc45-014c-4675-b61d-c1e0ea545f81_2494x1774.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!u1Te!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fce58dc45-014c-4675-b61d-c1e0ea545f81_2494x1774.png" width="354" height="251.8846153846154" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ce58dc45-014c-4675-b61d-c1e0ea545f81_2494x1774.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1036,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:354,&quot;bytes&quot;:8448352,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/198865403?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fce58dc45-014c-4675-b61d-c1e0ea545f81_2494x1774.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!u1Te!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fce58dc45-014c-4675-b61d-c1e0ea545f81_2494x1774.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!u1Te!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fce58dc45-014c-4675-b61d-c1e0ea545f81_2494x1774.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!u1Te!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fce58dc45-014c-4675-b61d-c1e0ea545f81_2494x1774.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!u1Te!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fce58dc45-014c-4675-b61d-c1e0ea545f81_2494x1774.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p></p><h2>En bref&#8230; </h2><p>Dans le <strong>p&#233;rim&#232;tre</strong> c&#233;d&#233;, on compte 4 &#233;coles port&#233;es par l&#8217;association <strong>Troyes Aube Formation</strong> : </p><ul><li><p><a href="https://www.scbs-education.com/">South Champagne Business School</a> (SCBS), </p></li><li><p><a href="https://ecolededesign.fr/">l&#8217;&#201;cole Sup&#233;rieure de Design</a> (Troyes), </p></li><li><p><a href="https://ecolesuperieuretourisme.fr/">l&#8217;&#201;cole Sup&#233;rieure de Tourisme</a> (Troyes et Metz)</p></li><li><p>l&#8217;&#201;cole Internationale du Management et de l&#8217;Entrepreneuriat (EIME, Cameroun).</p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DdeK!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8237811a-0c47-4c0a-bfe0-3815c526872c_2042x1294.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DdeK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8237811a-0c47-4c0a-bfe0-3815c526872c_2042x1294.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DdeK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8237811a-0c47-4c0a-bfe0-3815c526872c_2042x1294.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DdeK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8237811a-0c47-4c0a-bfe0-3815c526872c_2042x1294.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DdeK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8237811a-0c47-4c0a-bfe0-3815c526872c_2042x1294.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DdeK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8237811a-0c47-4c0a-bfe0-3815c526872c_2042x1294.png" width="1456" height="923" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8237811a-0c47-4c0a-bfe0-3815c526872c_2042x1294.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:923,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:4970060,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/198865403?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8237811a-0c47-4c0a-bfe0-3815c526872c_2042x1294.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DdeK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8237811a-0c47-4c0a-bfe0-3815c526872c_2042x1294.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DdeK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8237811a-0c47-4c0a-bfe0-3815c526872c_2042x1294.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DdeK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8237811a-0c47-4c0a-bfe0-3815c526872c_2042x1294.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DdeK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8237811a-0c47-4c0a-bfe0-3815c526872c_2042x1294.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p></p><p>Y SCHOOLS ne s&#8217;amuse pas &#224; tourner en rond et parle de &#171; <strong>p&#233;rennit&#233;</strong> du mod&#232;le financier &#224; <strong>long terme</strong> &#187; ! Apr&#232;s des mois voire des ann&#233;es de recherche d&#8217;un <strong>repreneur</strong> pour ses dipl&#244;mes vis&#233;s et grad&#233;s, le temps pressait ! </p><p>Elle avait d&#8217;ailleurs d&#233;j&#224; &#233;t&#233; approch&#233;e par des acteurs plus modestes, dont <strong><a href="https://eduformaction.fr/">Eduform&#8217;action</a></strong>, structure anim&#233;e par la m&#234;me &#233;quipe que Reworld Media qui reprend des m&#233;dias &#224; la casse et les restructure... C&#8217;est finalement un acteur d&#8217;une tout autre surface qui l&#8217;emporte !</p><h3>Mais qui est vraiment Global University System ?</h3><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wMCD!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86294e9b-910f-414d-b965-e51d9283cce1_1280x549.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wMCD!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86294e9b-910f-414d-b965-e51d9283cce1_1280x549.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wMCD!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86294e9b-910f-414d-b965-e51d9283cce1_1280x549.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wMCD!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86294e9b-910f-414d-b965-e51d9283cce1_1280x549.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wMCD!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86294e9b-910f-414d-b965-e51d9283cce1_1280x549.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wMCD!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86294e9b-910f-414d-b965-e51d9283cce1_1280x549.png" width="497" height="213.16640625" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/86294e9b-910f-414d-b965-e51d9283cce1_1280x549.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:549,&quot;width&quot;:1280,&quot;resizeWidth&quot;:497,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Global University Systems - Wikipedia&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Global University Systems - Wikipedia" title="Global University Systems - Wikipedia" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wMCD!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86294e9b-910f-414d-b965-e51d9283cce1_1280x549.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wMCD!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86294e9b-910f-414d-b965-e51d9283cce1_1280x549.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wMCD!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86294e9b-910f-414d-b965-e51d9283cce1_1280x549.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wMCD!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86294e9b-910f-414d-b965-e51d9283cce1_1280x549.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div><p>GUS na&#238;t en 2003 quand Aaron &#171; Arkady &#187; Etingen fonde &#224; Londres la <strong>London School of Business and Finance</strong>, qui sert alors 4 &#233;tudiants pour sa premi&#232;re promo (autant dire qu&#8217;avec mes 13 premiers, je suis pas trop mal avec Empower College...) </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!daoS!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faa8d18b1-cf06-42bc-9e20-f0eb531453e5_1280x720.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!daoS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faa8d18b1-cf06-42bc-9e20-f0eb531453e5_1280x720.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!daoS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faa8d18b1-cf06-42bc-9e20-f0eb531453e5_1280x720.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!daoS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faa8d18b1-cf06-42bc-9e20-f0eb531453e5_1280x720.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!daoS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faa8d18b1-cf06-42bc-9e20-f0eb531453e5_1280x720.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!daoS!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faa8d18b1-cf06-42bc-9e20-f0eb531453e5_1280x720.jpeg" width="506" height="284.625" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/aa8d18b1-cf06-42bc-9e20-f0eb531453e5_1280x720.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:720,&quot;width&quot;:1280,&quot;resizeWidth&quot;:506,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Global University Systems - Alchetron, the free social encyclopedia&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Global University Systems - Alchetron, the free social encyclopedia" title="Global University Systems - Alchetron, the free social encyclopedia" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!daoS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faa8d18b1-cf06-42bc-9e20-f0eb531453e5_1280x720.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!daoS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faa8d18b1-cf06-42bc-9e20-f0eb531453e5_1280x720.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!daoS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faa8d18b1-cf06-42bc-9e20-f0eb531453e5_1280x720.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!daoS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faa8d18b1-cf06-42bc-9e20-f0eb531453e5_1280x720.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Le groupe, aujourd&#8217;hui constitu&#233; en soci&#233;t&#233; <strong>n&#233;erlandaise</strong> (BV) bas&#233;e &#224; Amsterdam, revendique 31 &#233;tablissements d&#8217;enseignement sup&#233;rieur, plus de 130 partenaires acad&#233;miques et plus de 5 000 partenaires de recrutement, pour environ <strong>174 000 &#233;tudiants</strong> sur ses campus et plus de <strong>20 millions d&#8217;apprenants en ligne</strong> !</p><p>Son portefeuille comprend de belles marques : <strong>University of Law</strong> en 2015 (du fonds fran&#231;ais Montagu, aujourd&#8217;hui au capital de Galileo)  <strong>Arden University</strong> en 2016 et la EdTech <strong>FutureLearn</strong> en 2022 au Royaume-Uni. </p><p>On y ajoute l&#8217;<strong>University of Europe for Applied Sciences</strong> (qui a aussi un campus Duba&#239;), GISMA en Allemagne, University Canada West au Canada. Des &#233;tablissements solides, certains accr&#233;dit&#233;s &#224; l&#8217;international !</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CM4g!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F845a267c-9088-42dd-ba88-04268004613e_2594x946.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CM4g!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F845a267c-9088-42dd-ba88-04268004613e_2594x946.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CM4g!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F845a267c-9088-42dd-ba88-04268004613e_2594x946.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CM4g!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F845a267c-9088-42dd-ba88-04268004613e_2594x946.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CM4g!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F845a267c-9088-42dd-ba88-04268004613e_2594x946.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CM4g!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F845a267c-9088-42dd-ba88-04268004613e_2594x946.png" width="1456" height="531" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/845a267c-9088-42dd-ba88-04268004613e_2594x946.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:531,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:304539,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/198865403?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F845a267c-9088-42dd-ba88-04268004613e_2594x946.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CM4g!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F845a267c-9088-42dd-ba88-04268004613e_2594x946.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CM4g!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F845a267c-9088-42dd-ba88-04268004613e_2594x946.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CM4g!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F845a267c-9088-42dd-ba88-04268004613e_2594x946.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CM4g!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F845a267c-9088-42dd-ba88-04268004613e_2594x946.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p></p><h2>Un repreneur &#224; la casse ! </h2><p>GISMA, University Canada West et University of Law avaient un point commun au moment de leur acquisition : <strong>toutes trois &#233;taient en difficult&#233; financi&#232;re</strong>. </p><p>C&#8217;est le c&#339;ur du mod&#232;le GUS : reprendre des &#233;tablissements accr&#233;dit&#233;s mais <strong>fragiles</strong>, puis les <strong>redresser</strong> avec sa machine de recrutement international.</p><p> Une partie significative des revenus du groupe vient d&#8217;ailleurs historiquement de cette <strong>activit&#233; d&#8217;agent</strong> : selon <strong><a href="https://www.moodys.com/research/Moodys-affirms-B3-CFR-of-Global-University-Systems-assigns-B3-Rating-Action--PR_377941">Moody&#8217;s</a></strong>, environ 27 % des revenus en 2018 provenaient de l&#8217;utilisation de son <strong>r&#233;seau d&#8217;agents</strong> pour recruter des &#233;tudiants pour des &#233;tablissements tiers. Y SCHOOLS, &#233;cole accr&#233;dit&#233;e mais sous son point d&#8217;&#233;quilibre, coche exactement la case ! </p><p>Dernier signal sur la trajectoire du groupe : en juillet 2025, le fonds am&#233;ricain <strong>Brightstar Capital Partners</strong> est entr&#233; au capital d&#8217;Arden University, signe d&#8217;une financiarisation croissante de l&#8217;ensemble !</p><p></p><h3>La sant&#233; financi&#232;re, vue par Moody&#8217;s</h3><p>Loin de l&#8217;image d&#8217;un repreneur fragile, GUS affiche aujourd&#8217;hui des <strong>finances robustes</strong>, &#224; rebours d&#8217;autres groupes priv&#233;s fran&#231;ais. </p><p>J&#8217;ai consult&#233; le rapport de Moody&#8217;s de novembre 2024, qui l&#8217;avait vu relever  sa note d&#8217;un cran, &#224; B1, en soulignant une <strong>performance op&#233;rationnelle</strong> tr&#232;s solide. </p><p>Le groupe a franchi pour la premi&#232;re fois le cap du <strong>milliard de livres de chiffre d&#8217;affaires</strong> sur l&#8217;exercice clos en mai 2024, avec une <strong>croissance sup&#233;rieure &#224; 20% par an sur trois ans</strong>, tir&#233;e surtout par le <strong>Canada</strong> (environ 40% des revenus). </p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/flash-yschools-scbs-rachete-par-global">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Ecoles de commerce : le premier Grand Bilan de Parcoursup 2026]]></title><description><![CDATA[Des pr&#233;pas en 2 ans au PGE en 5 ans en passant par les bachelors en 3 ans et les BBA en 4 ans, les tendances 2026 sont claires !]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/premier-bilan-parcoursup-2026</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/premier-bilan-parcoursup-2026</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Wed, 20 May 2026 17:54:23 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/5d1165ef-6cad-4609-911a-ceca2a4e80a9_1672x941.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Le PGE postbac, la voie royale du commerce en cinq ans apr&#232;s le bac, vient de perdre <strong>10,9 % de ses v&#339;ux confirm&#233;s en un seul an</strong> ! On pourrait croire les toutes meilleures &#224; l&#8217;abri, c&#8217;est m&#234;me pire :</p><ul><li><p>-11,1% pour l&#8217;EMLV &#224; Paris - La D&#233;fense</p></li><li><p>-20,4% pour l&#8217;IESEG &#224; Paris - La D&#233;fense</p></li><li><p>-19,9% pour l&#8217;ESSCA &#224; Paris - Boulogne-Billancourt</p></li></ul><p>Sur les 51 programmes analys&#8230;</p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/premier-bilan-parcoursup-2026">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Comment je me hedge contre l'effondrement de l'enseignement supérieur et de ma propre école ]]></title><description><![CDATA[Pourquoi je dois me couvrir contre le grand remplacement du talent humain par l'IA.]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/comment-je-me-hedge-contre-leffondrement</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/comment-je-me-hedge-contre-leffondrement</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Wed, 13 May 2026 16:13:42 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f633cfbf-2132-4486-992a-bf6b075860d9_1672x941.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>J&#8217;ai cr&#233;&#233; une &#233;cole, <strong><a href="https://empower-college.com/">Empower College</a></strong>. La promesse est simple, et c&#8217;est celle de toutes les &#233;coles qui se respectent en France. <strong>Faire entrer des jeunes dans les meilleurs d&#233;ciles de revenus</strong> : on les s&#233;lectionne, on les forme, on les met sur la rampe de lancement, et statistiquement on esp&#232;re qu&#8217;ils finiront dans le <strong>d&#233;cile 9</strong> voire <strong>10</strong> de la <strong>distribution des revenus fran&#231;ais</strong> par le fait de les propulser dans les meilleures Grandes Ecoles. J&#8217;ai m&#234;me sign&#233; un <a href="https://www.edhec.edu/fr/news/edhec-renforce-ouverture-sociale-empower-college">partenariat</a> avec l&#8217;EDHEC pour ce faire.</p><p>Sauf que je n&#8217;en sais rien.</p><p>Je veux dire, je n&#8217;ai aucune <strong>certitude</strong> s&#233;rieuse que la promesse tienne sur la dur&#233;e. Et je ne parle pas dans 10 ans, ni 5 ans. En fait c&#8217;est potentiellement m&#234;me pas dans 3 ans. Quand je constate &#224; quel point les produits d&#8217;<strong>Anthropic</strong>, <strong>OpenAI</strong>, <strong>Perplexity</strong> &#233;voluent, je me demande vraiment si les entreprises auront toujours besoin d&#8217;autant de profils pour avancer. Pour les <em>afficionados</em> de ce qu&#8217;un hebdomadaire confiant la production de contenus d&#8217;expertise IA &#224; <a href="https://dessein-tech.com/t/luc-julia-faux-createur-de-siri-et-vrai-charlatan-de-lintelligence-artificielle/7462">l&#8217;imposteur</a> Luc Julia qualifie volontiers de &#8220;tr&#232;s dangereux r&#233;seau social elonmuskien d&#8217;extr&#234;me-droite&#8221;, vous avez forc&#233;ment d&#233;j&#224; vu ce meme :</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JwNQ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff0eef64a-1f10-45ec-a2d1-de2f10b6609b_360x355.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JwNQ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff0eef64a-1f10-45ec-a2d1-de2f10b6609b_360x355.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JwNQ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff0eef64a-1f10-45ec-a2d1-de2f10b6609b_360x355.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JwNQ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff0eef64a-1f10-45ec-a2d1-de2f10b6609b_360x355.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JwNQ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff0eef64a-1f10-45ec-a2d1-de2f10b6609b_360x355.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JwNQ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff0eef64a-1f10-45ec-a2d1-de2f10b6609b_360x355.png" width="360" height="355" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f0eef64a-1f10-45ec-a2d1-de2f10b6609b_360x355.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:355,&quot;width&quot;:360,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Image&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Image" title="Image" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JwNQ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff0eef64a-1f10-45ec-a2d1-de2f10b6609b_360x355.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JwNQ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff0eef64a-1f10-45ec-a2d1-de2f10b6609b_360x355.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JwNQ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff0eef64a-1f10-45ec-a2d1-de2f10b6609b_360x355.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JwNQ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff0eef64a-1f10-45ec-a2d1-de2f10b6609b_360x355.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Je n&#8217;ai jamais travaill&#233; dans une <strong>grande entreprise</strong> mais ce que m&#8217;en disent des amis sur les aspects politiques ou l&#8217;<strong>improductivit&#233;</strong> de bon nombre de salari&#233;s peut faire peur&#8230; </p><p>A la fin des fins, ce qui compte c&#8217;est la <strong>rentabilit&#233;</strong> durable promise &#224; l&#8217;actionnaire, rien de plus. Autant dire que si les entreprises am&#233;ricaines voient leurs <strong>profits</strong> exploser du fait du surplus de productivit&#233; permis par l&#8217;IA, cela ne devrait pas tarder de ce c&#244;t&#233;-ci de l&#8217;Atlantique&#8230; </p><p></p><h2>Mon vrai probl&#232;me avec Empower College</h2><p>Je vends &#224; des familles un produit dont la valeur d&#8217;usage est en train d&#8217;&#234;tre attaqu&#233;e par le bas, par les LLM gratuits qui font le travail d&#8217;un cadre junior, et par le haut, par la d&#233;flation du dipl&#244;me-signal que je documente ici-m&#234;me. </p><p>Je vends sinc&#232;rement, je crois &#224; ce qu&#8217;on fait, mais je ne peux pas <strong>garantir</strong> &#224; un parent que son enfant sera dans le d&#233;cile 9 dans quinze ans simplement parce qu&#8217;il aura suivi notre <strong>cursus</strong>. J&#8217;arr&#234;te d&#233;sormais d&#8217;en parler dans mes JPO, etc. tout simplement parce que je ne peux plus m&#8217;assurer que ce qui &#233;tait vrai en 2022 le sera tout autant en 2030 : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rJBn!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F13151878-4814-49ce-b836-af9cd949664e_2848x1236.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rJBn!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F13151878-4814-49ce-b836-af9cd949664e_2848x1236.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rJBn!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F13151878-4814-49ce-b836-af9cd949664e_2848x1236.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rJBn!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F13151878-4814-49ce-b836-af9cd949664e_2848x1236.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rJBn!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F13151878-4814-49ce-b836-af9cd949664e_2848x1236.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rJBn!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F13151878-4814-49ce-b836-af9cd949664e_2848x1236.png" width="1456" height="632" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/13151878-4814-49ce-b836-af9cd949664e_2848x1236.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:632,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:4910089,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/197370512?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F13151878-4814-49ce-b836-af9cd949664e_2848x1236.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rJBn!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F13151878-4814-49ce-b836-af9cd949664e_2848x1236.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rJBn!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F13151878-4814-49ce-b836-af9cd949664e_2848x1236.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rJBn!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F13151878-4814-49ce-b836-af9cd949664e_2848x1236.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rJBn!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F13151878-4814-49ce-b836-af9cd949664e_2848x1236.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p></p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/comment-je-me-hedge-contre-leffondrement">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[2028 : IA, comment la France a finalement gagné la guerre des talents ?]]></title><description><![CDATA[Pourquoi la France pourrait &#234;tre le pays europ&#233;en d&#233;velopp&#233; qui tire le mieux parti de l&#8217;explosion de l&#8217;intelligence artificielle ? Nucl&#233;aire, dipl&#244;me, taux fixe !]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/2028-ia-france-gagne-guerre-talents</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/2028-ia-france-gagne-guerre-talents</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Mon, 30 Mar 2026 15:34:49 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/85f4340c-2be7-49fe-a673-831bbc3ed9cb_1536x1024.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Cet article est le pendant optimiste de <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/crise-francaise-cadres-diplomes-2028">La crise fran&#231;aise des cadres dipl&#244;m&#233;s de 2028</a>, lui-m&#234;me une adaptation de l&#8217;article de Citrini Research. J&#8217;avais promis une version plus optimiste que voici ! </p><p>Comme la version sombre, il s&#8217;agit d&#8217;un sc&#233;nario et non d&#8217;une pr&#233;diction. Mais celui-ci s&#8217;appuie sur des donn&#233;es que beaucoup ont choisi d&#8217;ignorer, &#224; commencer par <a href="https://www.ecb.europa.eu/press/blog/date/2026/html/ecb.blog20260304~d9e34fc95f.pt.html">l&#8217;&#233;tude</a> BCE du 4 mars 2026 qui annon&#231;ait que les entreprises adoptant l&#8217;IA cr&#233;aient plus d&#8217;emploi qu&#8217;elles n&#8217;en d&#233;truisaient. </p><p><strong>Nous allons nous demander pourquoi la France, pays du dipl&#244;me et de la reproduction sociale, &#233;tait en r&#233;alit&#233; le pays le mieux arm&#233; pour transformer l&#8217;intelligence artificielle en moteur de mobilit&#233; sociale&#8230; &#224; condition d&#8217;y mettre les moyens.</strong></p><p></p><p>Pour commencer, regardons ces graphiques : </p><p>Le 24 mars 2026, <strong>Lenny Rachitsky</strong> (ex-PM Lead chez Airbnb, auteur de <a href="https://www.lennysnewsletter.com/">Lenny&#8217;s Newsletter</a>, la plus grande newsletter produit au monde) a publi&#233; son &#171; <a href="https://www.lennysnewsletter.com/p/state-of-the-product-job-market-in-ee9">State of the Product Job Market in Early 2026</a> &#187; sur Substack, appuy&#233; sur les donn&#233;es de l&#8217;agr&#233;gateur d&#8217;offres d&#8217;emploi tech <a href="https://trueup.io/jobs">TrueUp</a>, tous &#224; rebours du narratif dominant.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-T5R!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F00119a94-4145-4906-91e6-b5da2d9bc158_1188x1766.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-T5R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F00119a94-4145-4906-91e6-b5da2d9bc158_1188x1766.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-T5R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F00119a94-4145-4906-91e6-b5da2d9bc158_1188x1766.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-T5R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F00119a94-4145-4906-91e6-b5da2d9bc158_1188x1766.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-T5R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F00119a94-4145-4906-91e6-b5da2d9bc158_1188x1766.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-T5R!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F00119a94-4145-4906-91e6-b5da2d9bc158_1188x1766.png" width="478" height="710.5622895622896" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/00119a94-4145-4906-91e6-b5da2d9bc158_1188x1766.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1766,&quot;width&quot;:1188,&quot;resizeWidth&quot;:478,&quot;bytes&quot;:1228711,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/191298949?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F00119a94-4145-4906-91e6-b5da2d9bc158_1188x1766.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-T5R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F00119a94-4145-4906-91e6-b5da2d9bc158_1188x1766.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-T5R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F00119a94-4145-4906-91e6-b5da2d9bc158_1188x1766.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-T5R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F00119a94-4145-4906-91e6-b5da2d9bc158_1188x1766.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-T5R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F00119a94-4145-4906-91e6-b5da2d9bc158_1188x1766.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p><strong>14 937 offres d&#8217;emploi ouvertes en AI engineering en mars 2026. +438 % depuis le point bas.</strong> </p><p><strong>1 135 offres ouvertes en AI Product Management.</strong> Le m&#233;tier de PM, que tout le monde donnait pour mort en se disant que &#171; les agents vont remplacer les chefs de produit &#187;, n&#8217;a jamais &#233;t&#233; aussi demand&#233; depuis le lancement de ChatGPT.</p><p><strong>67 665 offres d&#8217;ing&#233;nierie logicielle ouvertes dans les entreprises tech dans le monde, dont 26 000 aux &#201;tats-Unis seuls : +78 % depuis le point bas.</strong> Le plus haut niveau en plus de trois ans. En pleine &#232;re Claude Code propuls&#233; par Opus 4.6, en pleine &#232;re Codex GPT 5.4, en pleine &#232;re de l&#8217;agent codeur autonome&#8230;</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!vrZH!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a8f258-05e6-4bbf-96f0-57d21575c08b_1456x1259.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!vrZH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a8f258-05e6-4bbf-96f0-57d21575c08b_1456x1259.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!vrZH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a8f258-05e6-4bbf-96f0-57d21575c08b_1456x1259.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!vrZH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a8f258-05e6-4bbf-96f0-57d21575c08b_1456x1259.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!vrZH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a8f258-05e6-4bbf-96f0-57d21575c08b_1456x1259.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!vrZH!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a8f258-05e6-4bbf-96f0-57d21575c08b_1456x1259.png" width="1456" height="1259" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e6a8f258-05e6-4bbf-96f0-57d21575c08b_1456x1259.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1259,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!vrZH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a8f258-05e6-4bbf-96f0-57d21575c08b_1456x1259.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!vrZH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a8f258-05e6-4bbf-96f0-57d21575c08b_1456x1259.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!vrZH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a8f258-05e6-4bbf-96f0-57d21575c08b_1456x1259.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!vrZH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe6a8f258-05e6-4bbf-96f0-57d21575c08b_1456x1259.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>L&#8217;analyse de ces donn&#233;es est claire pour Lenny Rachitsky : &#171; <em>We don&#8217;t know if there would have been more open roles if not for AI or if AI is actually leading to more open roles, but since the start of this year, the increase in open eng roles is accelerating even more.</em> &#187; &#10145;&#65039; En fran&#231;ais : on ne sait pas si l&#8217;IA cr&#233;e ces postes ou si elle en emp&#234;che d&#8217;autres d&#8217;exister&#8230; mais le nombre total de postes d&#8217;ing&#233;nierie ouverts acc&#233;l&#232;re. </p><p>Et pour le moment, les signaux sont plut&#244;t au vert : &#171; <em>Despite ongoing layoffs, the overall number of tech jobs continues to grow.</em> &#187; &#10145;&#65039; Malgr&#233; les licenciements en cours, le nombre total d&#8217;emplois tech continue de cro&#238;tre.</p><p>Cela constituera le point de d&#233;part de cet article. </p><p>Il ne s&#8217;agit pas d&#8217;un d&#233;ni des destructions en cours, ni d&#8217;une minimisation des PSE et des restructurations que l&#8217;on voit fleurir dans bon nombre d&#8217;entreprises tech aux produits rempla&#231;ables par l&#8217;IA. </p><p>Ce pendant de l&#8217;article pessimiste agit plut&#244;t comme un rappel schump&#233;terien que la destruction et la cr&#233;ation se produisent simultan&#233;ment, et que jusqu&#8217;&#224; preuve du contraire (en mars 2026, avec les donn&#233;es dont nous disposons), la <strong>cr&#233;ation gagne</strong>.</p><p></p><h2>Gardez cela en t&#234;te avant de lire ce qui suit ! </h2><p>Ce qui suit est un sc&#233;nario, pas une pr&#233;diction.</p><p>Ce n&#8217;est ni du techno-optimisme na&#239;f ni du <em>wishful thinking</em> de politique publique. Et sur ce point, je crois qu&#8217;on est assez servis lorsque les ministres <a href="https://x.com/SebLecornu/status/2037427492038836288">actuels</a> et <a href="https://x.com/MFesneau/status/2037637640883683740">pass&#233;s</a> se battent pour s&#8217;octroyer le sinistre bilan de 5,1% de d&#233;ficit public au lieu de 5,4%&#8230; pour un ridicule 0,9% de croissance.</p><p>L&#8217;unique intention de ce texte est de mod&#233;liser un sc&#233;nario relativement sous-explor&#233;, et en particulier pourquoi la France, avec ses sp&#233;cificit&#233;s (capital humain hautement qualifi&#233;, infrastructure &#233;ducative dense, protection sociale robuste, culture de la planification, et, surtout, la pression existentielle qui force l&#8217;adaptation rapide), pouvait &#234;tre le pays d&#233;velopp&#233; qui tire le mieux parti de la transition.</p><p>Esp&#233;rons que sa lecture vous laisse aussi pr&#233;par&#233; face aux opportunit&#233;s que l&#8217;article pr&#233;c&#233;dent vous a pr&#233;par&#233; face aux risques.</p><div><hr></div><h3>Pourquoi la France a rebondi plus vite que les autres</h3><p><strong>30 juin 2028</strong></p><p>Le taux de ch&#244;mage en France a &#233;t&#233; publi&#233; ce matin &#224; 6,4 %, en baisse de 0,3 point par rapport aux attentes. </p><p>Le CAC 40 a gagn&#233; 1,8 % &#224; l&#8217;annonce, portant la hausse cumul&#233;e &#224; 34 % depuis ses creux de mars 2027. La France fait mieux que ses propres projections. </p><p>Les traders se sont endurcis, mais pour une fois, c&#8217;est dans l&#8217;autre sens ! Il y a un an, ils vendaient sur chaque <em>headline</em> IA, r&#233;flexe qu&#8217;ils ont adopt&#233; depuis fin 2025. </p><p>Aujourd&#8217;hui, ils ach&#232;tent sur les donn&#233;es de productivit&#233;, parce qu&#8217;ils ont compris ce que les &#233;conomistes de la BCE avaient document&#233; d&#232;s mars 2026.</p><p>2026 - 2028, deux ans :  c&#8217;est tout ce qu&#8217;il aura fallu pour passer d&#8217;un moment de panique sectorielle &#224; une &#233;conomie dont la structure m&#234;me s&#8217;est <strong>transform&#233;e</strong>. </p><p>Cette note est notre tentative d&#8217;expliquer une explication de pourquoi la France, contrairement au consensus pessimiste, a &#233;t&#233; le laboratoire de l&#8217;adaptation europ&#233;enne.</p><p>Six raisons structurelles, que nous d&#233;taillerons tout au long de cette note :</p><ol><li><p><strong>La France est le pays du capital humain qualifi&#233;.</strong> 48,1 % de cadres et professions interm&#233;diaires, c&#8217;est aussi 48,1 % de travailleurs capables d&#8217;apprendre &#224; utiliser l&#8217;IA. Le m&#234;me segment &#171; expos&#233; &#187; dans le sc&#233;nario noir est le segment &#171; augment&#233; &#187; dans le sc&#233;nario r&#233;el. L&#8217;exposition &#224; l&#8217;IA n&#8217;est pas synonyme de remplacement : c&#8217;est synonyme de levier.</p></li><li><p><strong>L&#8217;&#233;tude BCE de mars 2026 l&#8217;avait montr&#233; noir sur blanc.</strong> Les entreprises qui utilisent fr&#233;quemment l&#8217;IA ont 4 % de chances suppl&#233;mentaires d&#8217;embaucher. Celles qui investissent dans l&#8217;IA ont 2 % de probabilit&#233; en plus de recruter. L&#8217;IA pour l&#8217;innovation cr&#233;e des emplois. L&#8217;IA pour couper les co&#251;ts en d&#233;truit. La France, pays de l&#8217;ing&#233;nieur et du R&amp;D, a massivement choisi le premier chemin.</p></li><li><p><strong>Le mod&#232;le social fran&#231;ais, tant d&#233;cri&#233;, a absorb&#233; le choc.</strong> Le CDI, l&#8217;assurance ch&#244;mage longue, la formation continue financ&#233;e par les OPCO : ce qui semblait &#234;tre de la rigidit&#233; s&#8217;est r&#233;v&#233;l&#233; &#234;tre un amortisseur. Le temps de reconversion moyen a &#233;t&#233; de 8 mois, contre 14 aux &#201;tats-Unis o&#249; les travailleurs d&#233;plac&#233;s n&#8217;avaient ni filet ni acc&#232;s &#224; la formation.</p></li><li><p><strong>L&#8217;immobilier n&#8217;a pas craqu&#233;.</strong> Les pr&#234;ts &#224; taux fixe sur 20-25 ans, tant redout&#233;s, ont prot&#233;g&#233; les emprunteurs de la volatilit&#233;. Les mensualit&#233;s sont rest&#233;es stables. Les impay&#233;s ont augment&#233; de mani&#232;re localis&#233;e, puis se sont r&#233;sorb&#233;s &#224; mesure que la reconversion prenait effet.</p></li><li><p><strong>La France a la densit&#233; &#233;ducative pour se r&#233;inventer.</strong> 250 Grandes &#201;coles, 75 universit&#233;s, un r&#233;seau de BTS et d&#8217;IUT qui couvre le territoire. Quand le contenu des formations a chang&#233;, l&#8217;infrastructure pour d&#233;ployer ces changements existait d&#233;j&#224;.</p></li><li><p><strong>Le nucl&#233;aire a transform&#233; la France en superpuissance &#233;nerg&#233;tique de l&#8217;&#232;re IA.</strong> L&#8217;intelligence artificielle n&#8217;est rien d&#8217;autre que de l&#8217;&#233;nergie transform&#233;e en intelligence. La France, avec ses 56 r&#233;acteurs et sa sortie du march&#233; europ&#233;en de l&#8217;&#233;lectricit&#233; d&#233;cid&#233;e apr&#232;s la pr&#233;sidentielle de 2027, a pu exploiter son avantage nucl&#233;aire &#224; plein : des data centers aliment&#233;s &#224; 50-60 &#8364;/MWh pendant que l&#8217;Allemagne, qui avait sabot&#233; son propre parc nucl&#233;aire, payait le double ou le triple sous la pression du conflit iranien. La France est devenue le hub europ&#233;en de l&#8217;infrastructure IA, et le nucl&#233;aire est devenu son p&#233;trole.</p></li></ol><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;S'abonner&quot;,&quot;language&quot;:&quot;fr&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption">HYPERHUMAIN - IA &#8226; &#201;ducation &#8226; Finance est une publication 100% libre, soutenue par ses lecteurs. </p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Tapez votre e-mail&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="S'abonner"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p></p><h2>Le signal que tout le monde a lu &#224; l&#8217;envers</h2><p>Le 4 mars 2026, la BCE a publi&#233; une <a href="https://www.ecb.europa.eu/press/blog/date/2026/html/ecb.blog20260304~d9e34fc95f.en.html">note</a> de blog sign&#233;e par Laura Lebastard et David Sondermann, s&#8217;appuyant sur une enqu&#234;te men&#233;e en 2025 aupr&#232;s de 5 000 entreprises europ&#233;ennes. </p><p>Premi&#232;re conclusion : en termes de <strong>cr&#233;ation</strong> et de <strong>destruction</strong> d&#8217;emplois, aucune diff&#233;rence significative entre les entreprises utilisant l&#8217;IA et celles qui ne l&#8217;utilisaient pas. </p><p>Deuxi&#232;me conclusion : les entreprises qui utilisaient fr&#233;quemment l&#8217;IA avaient 4 % de chances suppl&#233;mentaires <strong>d&#8217;embaucher</strong> et celles qui investissaient avaient 2 % de probabilit&#233; en plus de <strong>recruter</strong> !</p><p>Troisi&#232;me conclusion, la plus importante : c&#8217;est l&#8217;<strong>intention</strong> qui fait la <strong>diff&#233;rence</strong>. Les entreprises qui investissaient dans l&#8217;IA pour la R&amp;D et l&#8217;innovation <strong>embauchaient</strong>. Celles qui investissaient pour r&#233;duire les co&#251;ts de main-d&#8217;&#339;uvre <strong>licenciaient</strong>. Seulement 15 % des entreprises utilisatrices d&#8217;IA citaient la r&#233;duction de co&#251;ts comme motivation principale, un chiffre insuffisant pour contrebalancer l&#8217;impact globalement positif !</p><p>Ce jour-l&#224;, BFM Business a titr&#233; &#171; Contre toute attente, les entreprises qui utilisent le plus l&#8217;IA embauchent davantage &#187;. Sur les r&#233;seaux sociaux, les catastrophistes ont expliqu&#233; que l&#8217;&#233;tude &#233;tait &#171; trop t&#244;t &#187; pour &#234;tre pertinente. Les optimistes ont fait un tour de piste et comme d&#8217;habitude apr&#232;s la publication d&#8217;une telle &#233;tude tout le monde est pass&#233; &#224; autre chose. </p><p>Un peu comme ceux qui disaient que <a href="https://www.welcometothejungle.com/fr/articles/metiers-futur-projection-fiction">85% des m&#233;tiers</a> de 2019 n&#8217;existeraient plus en 2030 qui ont autant de cr&#233;dit que nos hommes politiques qui invitent l&#8217;<a href="https://www.youtube.com/watch?v=e5kDHL-nnh4">imposteur</a> Luc Julia pour leur expliquer une technologie qu&#8217;il ne ma&#238;trise pas. </p><p>L&#8217;&#233;tude de la BCE n&#8217;est pas une anomalie et s&#8217;inscrit dans la foul&#233;e d&#8217;autres &#233;tudes similaires : </p><ul><li><p>Le <a href="https://www.pwc.com/gx/en/issues/artificial-intelligence/job-barometer.html">Global AI Jobs Barometer</a> de <strong>PwC</strong>, publi&#233; en juin 2025, avait analys&#233; pr&#232;s d&#8217;un milliard d&#8217;offres d&#8217;emploi sur six continents. Les r&#233;sultats : depuis la prolif&#233;ration de l&#8217;IA g&#233;n&#233;rative en 2022, la croissance de la productivit&#233; avait quasi <strong>quadrupl&#233;</strong> dans les industries les plus expos&#233;es &#224; l&#8217;IA (de 7 % &#224; 27 %). Les salaires augmentaient deux fois plus vite dans ces m&#234;mes industries et les emplois continuaient de cro&#238;tre, y compris dans les r&#244;les consid&#233;r&#233;s comme les plus automatisables.</p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DWED!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0c744708-3c24-44db-b9aa-08abc902ed92_1084x880.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DWED!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0c744708-3c24-44db-b9aa-08abc902ed92_1084x880.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DWED!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0c744708-3c24-44db-b9aa-08abc902ed92_1084x880.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DWED!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0c744708-3c24-44db-b9aa-08abc902ed92_1084x880.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DWED!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0c744708-3c24-44db-b9aa-08abc902ed92_1084x880.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DWED!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0c744708-3c24-44db-b9aa-08abc902ed92_1084x880.png" width="1084" height="880" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/0c744708-3c24-44db-b9aa-08abc902ed92_1084x880.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:880,&quot;width&quot;:1084,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:172550,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/191298949?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0c744708-3c24-44db-b9aa-08abc902ed92_1084x880.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DWED!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0c744708-3c24-44db-b9aa-08abc902ed92_1084x880.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DWED!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0c744708-3c24-44db-b9aa-08abc902ed92_1084x880.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DWED!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0c744708-3c24-44db-b9aa-08abc902ed92_1084x880.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!DWED!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0c744708-3c24-44db-b9aa-08abc902ed92_1084x880.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p><strong>MIT Sloan</strong> avait <a href="https://mitsloan.mit.edu/ideas-made-to-matter/how-artificial-intelligence-impacts-us-labor-market">document&#233;</a> le m&#234;me ph&#233;nom&#232;ne sur le march&#233; am&#233;ricain : les entreprises qui utilisaient massivement l&#8217;IA affichaient une <strong>croissance</strong> de l&#8217;emploi sup&#233;rieure de 6 % et une croissance du chiffre d&#8217;affaires de 9,5 % sur cinq ans. M&#234;me les postes de cadres sup&#233;rieurs fortement expos&#233;s &#224; l&#8217;IA voyaient leur part dans l&#8217;emploi total augmenter de 3 %, parce que l&#8217;IA dopait la <strong>productivit&#233;</strong> des entreprises qui les employaient.</p><p><strong>Goldman Sachs</strong> <a href="https://www.goldmansachs.com/insights/articles/generative-ai-could-raise-global-gdp-by-7-percent">estimait</a> que les pr&#233;dictions technophobes avaient un historique remarquablement mauvais : 60 % des emplois existant aux &#201;tats-Unis en 2025 n&#8217;existaient pas en 1940, ce qui signifie que plus de 85 % de la croissance de l&#8217;emploi depuis lors provenait de la <strong>cr&#233;ation de m&#233;tiers</strong> par la technologie.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!q-Nj!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1b532a95-db35-4aca-80e7-22cd65fdf1e8_1442x1042.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!q-Nj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1b532a95-db35-4aca-80e7-22cd65fdf1e8_1442x1042.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!q-Nj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1b532a95-db35-4aca-80e7-22cd65fdf1e8_1442x1042.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!q-Nj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1b532a95-db35-4aca-80e7-22cd65fdf1e8_1442x1042.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!q-Nj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1b532a95-db35-4aca-80e7-22cd65fdf1e8_1442x1042.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!q-Nj!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1b532a95-db35-4aca-80e7-22cd65fdf1e8_1442x1042.png" width="1442" height="1042" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/1b532a95-db35-4aca-80e7-22cd65fdf1e8_1442x1042.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1042,&quot;width&quot;:1442,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:161620,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/191298949?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1b532a95-db35-4aca-80e7-22cd65fdf1e8_1442x1042.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!q-Nj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1b532a95-db35-4aca-80e7-22cd65fdf1e8_1442x1042.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!q-Nj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1b532a95-db35-4aca-80e7-22cd65fdf1e8_1442x1042.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!q-Nj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1b532a95-db35-4aca-80e7-22cd65fdf1e8_1442x1042.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!q-Nj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1b532a95-db35-4aca-80e7-22cd65fdf1e8_1442x1042.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>En fait, dans mon sc&#233;nario pr&#233;c&#233;dent, le coeur de la question n&#8217;&#233;tait pas &#171; l&#8217;IA va-t-elle d&#233;truire des emplois ? &#187; mais c&#8217;&#233;tait plut&#244;t : &#171; les entreprises vont-elles utiliser l&#8217;IA pour innover ou pour couper ? &#187;. La r&#233;ponse, pays par pays, d&#233;pend <em>in fine</em> fortement de la structure &#233;conomique, de la culture manag&#233;riale, et des incitations publiques.</p><div><hr></div><h2>L&#8217;euphorie, la panique, et ce qui s&#8217;est pass&#233; entre les deux</h2><p>Le <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/crise-francaise-cadres-diplomes-2028">sc&#233;nario catastrophe</a> de f&#233;vrier 2026 avait identifi&#233; un risque r&#233;el : une <strong>boucle de r&#233;troaction n&#233;gative</strong> o&#249; l&#8217;IA remplace des cadres, qui d&#233;pensent moins, ce qui pousse les entreprises &#224; couper davantage. Mon sc&#233;nario &#233;tait logiquement coh&#233;rent, mais il a omis quatre forces compensatoires qui se sont av&#233;r&#233;es d&#233;terminantes.</p><p><strong>Force n&#176;1 : le paradoxe de Jevons appliqu&#233; au logiciel</strong></p><p>En 1865, <strong>William Stanley Jevons</strong> observait que la machine &#224; vapeur de James Watt, en rendant l&#8217;utilisation du <strong>charbon</strong> plus efficiente, n&#8217;avait pas r&#233;duit la consommation de charbon. Elle l&#8217;avait fait exploser. Le charbon devenu moins cher par unit&#233; de travail produit avait ouvert des usages qui n&#8217;existaient pas avant.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3aGl!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92f94a4e-ab16-48a1-832f-78c95bb4f613_3454x3454.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3aGl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92f94a4e-ab16-48a1-832f-78c95bb4f613_3454x3454.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3aGl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92f94a4e-ab16-48a1-832f-78c95bb4f613_3454x3454.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3aGl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92f94a4e-ab16-48a1-832f-78c95bb4f613_3454x3454.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3aGl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92f94a4e-ab16-48a1-832f-78c95bb4f613_3454x3454.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3aGl!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92f94a4e-ab16-48a1-832f-78c95bb4f613_3454x3454.jpeg" width="1456" height="1456" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/92f94a4e-ab16-48a1-832f-78c95bb4f613_3454x3454.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1456,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Jevon's Paradox - Sketchplanations&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Jevon's Paradox - Sketchplanations" title="Jevon's Paradox - Sketchplanations" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3aGl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92f94a4e-ab16-48a1-832f-78c95bb4f613_3454x3454.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3aGl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92f94a4e-ab16-48a1-832f-78c95bb4f613_3454x3454.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3aGl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92f94a4e-ab16-48a1-832f-78c95bb4f613_3454x3454.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3aGl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F92f94a4e-ab16-48a1-832f-78c95bb4f613_3454x3454.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Source : <a href="https://sketchplanations.com/jevons-paradox">Sketchplanations</a></figcaption></figure></div><p>L&#8217;IA a fait exactement la m&#234;me chose au <strong>logiciel</strong> et aux <strong>services cognitifs</strong>. Quand un d&#233;veloppeur augment&#233; par Claude Code produit 5x plus vite, le <strong>co&#251;t marginal</strong> d&#8217;un logiciel s&#8217;effondre, ce qui rend <strong>viable</strong> des milliers de projets qui ne l&#8217;&#233;taient pas avant (trop chers, trop longs, ROI insuffisant). La demande totale de logiciel a augment&#233; plus vite que la productivit&#233; par d&#233;veloppeur. R&#233;sultat net : plus d&#8217;embauches, pas moins.</p><p>C&#8217;est exactement ce que les courbes TrueUp de Rachitsky documentaient en mars 2026. C&#8217;est exactement ce que le <strong>BLS</strong> am&#233;ricain <a href="https://www.bls.gov/ooh/computer-and-information-technology/software-developers.htm">projetait</a> quand il estimait une <strong>croissance de 17,9 % des emplois de d&#233;veloppeurs</strong> logiciels entre 2023 et 2033, &#171; bien plus rapide que la moyenne &#187;. Non pas malgr&#233; l&#8217;IA, mais gr&#226;ce &#224; elle.</p><p>Les entreprises qui ont int&#233;gr&#233; l&#8217;IA dans leur R&amp;D et leur innovation n&#8217;ont pas seulement maintenu leurs effectifs, elles ont grandi. </p><p><strong>Wharton</strong> <a href="https://budgetmodel.wharton.upenn.edu/issues/2025/9/8/projected-impact-of-generative-ai-on-future-productivity-growth">estimait</a> que l&#8217;IA augmenterait le PIB de 1,5 % d&#8217;ici 2035, avec un pic d&#8217;impact sur la croissance de la productivit&#233; au d&#233;but des ann&#233;es 2030. Certes, ce n&#8217;est pas le Big Bang &#224; 20% de croissance annuelle que certains comme Elon Musk pr&#233;disent, mais c&#8217;est une mar&#233;e qui monte doucement mais s&#251;rement ! </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_HO!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffb46ee63-5a07-4f37-a5ef-5a923dcbe151_1294x834.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_HO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffb46ee63-5a07-4f37-a5ef-5a923dcbe151_1294x834.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_HO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffb46ee63-5a07-4f37-a5ef-5a923dcbe151_1294x834.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_HO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffb46ee63-5a07-4f37-a5ef-5a923dcbe151_1294x834.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_HO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffb46ee63-5a07-4f37-a5ef-5a923dcbe151_1294x834.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_HO!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffb46ee63-5a07-4f37-a5ef-5a923dcbe151_1294x834.png" width="1294" height="834" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/fb46ee63-5a07-4f37-a5ef-5a923dcbe151_1294x834.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:834,&quot;width&quot;:1294,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:77383,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/191298949?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffb46ee63-5a07-4f37-a5ef-5a923dcbe151_1294x834.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_HO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffb46ee63-5a07-4f37-a5ef-5a923dcbe151_1294x834.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_HO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffb46ee63-5a07-4f37-a5ef-5a923dcbe151_1294x834.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_HO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffb46ee63-5a07-4f37-a5ef-5a923dcbe151_1294x834.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_HO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffb46ee63-5a07-4f37-a5ef-5a923dcbe151_1294x834.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Etude compl&#232;te disponible sur <a href="https://knowledge.wharton.upenn.edu/article/how-ai-could-lift-productivity-and-gdp-growth/">Knowledge@Wharton</a></figcaption></figure></div><p>Les entreprises qui ont surf&#233; cette mar&#233;e ont eu besoin de plus de monde, pas de moins : plus de <strong>commerciaux</strong> pour vendre les nouveaux produits, plus de <strong>managers</strong> pour coordonner les flux, plus de <strong>cr&#233;atifs</strong> pour se diff&#233;rencier dans un monde o&#249; la commodit&#233; est produite par des machines.</p><p><strong>Force n&#176;2 : la reconversion a fonctionn&#233; (l&#224; o&#249; elle a &#233;t&#233; financ&#233;e)</strong></p><p>Le sc&#233;nario pessimiste supposait que les <strong>cadres</strong> d&#233;plac&#233;s r&#233;trogradaient m&#233;caniquement vers des emplois de <strong>livreurs</strong>. C&#8217;est ce qui se passe quand il n&#8217;y a pas de filet. Aux &#201;tats-Unis, Goldman Sachs notait une hausse de 3 points du ch&#244;mage chez les 20-30 ans dans les m&#233;tiers tech, avec peu de dispositifs de reconversion.</p><p></p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/2028-ia-france-gagne-guerre-talents">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[LA CRISE FRANÇAISE DES CADRES DIPLÔMÉS DE 2028]]></title><description><![CDATA[Un exercice de pens&#233;e en histoire financi&#232;re, &#233;crit depuis le futur !]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/crise-francaise-cadres-diplomes-2028</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/crise-francaise-cadres-diplomes-2028</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Wed, 25 Feb 2026 07:14:47 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!21Hp!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffb44a7e1-5610-4d60-935c-22a3876f5f57_1948x1186.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Cet article est une adaptation fran&#231;aise de <a href="https://www.citriniresearch.com/p/2028gic">l&#8217;article</a> publi&#233; par <strong>Citrini Research</strong>. Je me suis amus&#233; &#224; retranscrire le tout en l&#8217;adaptant aux <strong>sp&#233;cificit&#233;s</strong> macro de notre pays&#8230; Et j&#8217;en ferai un pendant optimiste, m&#234;me si cela fait moins le buzz de mani&#232;re g&#233;n&#233;rale h&#233;las. </p><p><em>Pourquoi la France, pays des dipl&#244;mes et de la reproduction sociale, &#233;tait le pays le&#8230;</em></p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/crise-francaise-cadres-diplomes-2028">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[L’IA ne tue pas les écoles. Elle révèle celles qui devaient mourir (1/2)]]></title><description><![CDATA[Ce que les cr&#233;anciers ont compris avant tout le monde, et ce que &#231;a signifie pour l&#8217;avenir des &#233;coles sup&#233;rieures.]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/lia-ne-tue-pas-les-ecoles-elle-revele</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/lia-ne-tue-pas-les-ecoles-elle-revele</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Thu, 19 Feb 2026 23:32:38 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!g8mg!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f3cfd08-8de5-4aca-a722-72051b83107f_1886x846.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Regardez ce graphique :</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g8mg!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f3cfd08-8de5-4aca-a722-72051b83107f_1886x846.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g8mg!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f3cfd08-8de5-4aca-a722-72051b83107f_1886x846.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g8mg!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f3cfd08-8de5-4aca-a722-72051b83107f_1886x846.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g8mg!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f3cfd08-8de5-4aca-a722-72051b83107f_1886x846.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g8mg!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f3cfd08-8de5-4aca-a722-72051b83107f_1886x846.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g8mg!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f3cfd08-8de5-4aca-a722-72051b83107f_1886x846.png" width="1456" height="653" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/5f3cfd08-8de5-4aca-a722-72051b83107f_1886x846.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:653,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:510331,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/186775762?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f3cfd08-8de5-4aca-a722-72051b83107f_1886x846.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g8mg!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f3cfd08-8de5-4aca-a722-72051b83107f_1886x846.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g8mg!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f3cfd08-8de5-4aca-a722-72051b83107f_1886x846.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g8mg!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f3cfd08-8de5-4aca-a722-72051b83107f_1886x846.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g8mg!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5f3cfd08-8de5-4aca-a722-72051b83107f_1886x846.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>C&#8217;est l&#8217;&#233;volution de la dette obligataire d&#8217;un des plus grands groupes d&#8217;enseignement sup&#233;rieur priv&#233; fran&#231;ais. Je ne donnerai pas le nom, ceux qui suivent le secteur l&#8217;ont d&#233;j&#224; reconnu.</p><p>A partir de fin 2025, la dette s&#8217;est effondr&#233;e. De ~100 &#224; 76 en quelques semaines. <strong>-23% sur la valeur faciale d&#8217;une obligation, plus de 160 millions de pertes latentes. </strong>Ce d&#233;crochage du cours indique que ceux qui ont financ&#233; les derni&#232;res acquisitions de ce groupe pensent que le groupe ne sera potentiellement <strong>pas capable de rembourser son cr&#233;dit</strong> &#224; &#233;ch&#233;ance. C&#8217;est la premi&#232;re fois qu&#8217;une perte tangible appara&#238;t aussi clairement pour un des plus gros LBO du march&#233; de ces derni&#232;res ann&#233;es. </p><p>Pour les non-initi&#233;s : quand le march&#233; obligataire fait &#231;a, c&#8217;est qu&#8217;il pense que l&#8217;&#233;metteur ne pourra peut-&#234;tre <strong>pas rembourser</strong>. Les cr&#233;anciers votent avec leur argent et l&#224;, ils votent &#8220;mort annonc&#233;e&#8221;, un peu comme pour Altice, Casino et consorts.</p><p>En finance, on appelle &#231;a un <em><strong>credit event</strong></em> silencieux. Pas de gros titre dans Le Monde, dans Les Echos ou dans le moindre m&#233;dia sp&#233;cialis&#233;. Evidemment, pas de communiqu&#233; de presse ni communication de cette situation aupr&#232;s des salari&#233;s mais juste une courbe qui plonge sur Bloomberg Terminal pendant que les &#233;quipes continuent de faire comme si de rien n&#8217;&#233;tait.</p><p>Ce groupe poss&#232;de plusieurs &#233;coles, des milliers d&#8217;&#233;tudiants, des campus partout en France et les meilleures reconnaissances possibles sur ses formations. Sur le papier, c&#8217;est un empire, mais sur le march&#233; de la dette, c&#8217;est un malade qui approche de la phase terminale&#8230;</p><p><strong>Pourquoi ?</strong></p><p>Parce que le mod&#232;le qui a fait leur fortune (racheter des &#233;coles, les remplir d&#8217;&#233;tudiants &#224; coups de marketing et pousser un maximum de personnes vers des niveaux Bac+5 assez peu exigeants)&#8230; est en train de mourir.</p><p>L&#8217;IA acc&#233;l&#232;re tout. Elle ne cr&#233;e pas la mort, mais elle r&#233;v&#232;le celles qui devaient mourir. C&#8217;est la th&#232;se que je d&#233;velopperai dans les prochaines lignes. </p><p>Concernant &#224; ce groupe, j&#8217;&#233;tais tr&#232;s &#233;tonn&#233; d&#8217;entendre la mention de celui-ci par un CGP (Conseiller en Gestion de Patrimoine) sur une &#233;mission d&#233;di&#233;e aux placements en cr&#233;dit priv&#233; sur BFM Business il y a quelques mois&#8230; Lorsqu&#8217;on essaye de refourguer ce type de dettes &#224; un particulier en lui faisant miroiter des ROI incroyables, c&#8217;est bien l&#224; l&#8217;app&#226;t du pigeon ultime qu&#8217;attendent les investisseurs pour ne pas assumer leurs <strong>pertes</strong>. </p><p>Bref&#8230; </p><p>Ce qui suit est un ensemble d&#8217;id&#233;es sur l&#8217;<strong>&#233;volution du capital humain</strong> (ma douce passion&#8230;) &#224; l&#8217;&#232;re de l&#8217;IA et c&#8217;est probablement la &#8220;th&#232;se&#8221; la plus importante que j&#8217;ai formul&#233;e depuis que j&#8217;&#233;cris.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Abonnez-vous maintenant&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="/__u/hyperhumain.substack.com/subscribe"><span>Abonnez-vous maintenant</span></a></p><p></p><p>Petit rep&#232;re temporel. </p><p>J&#8217;ai <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/1-insertion-pro-la-poursuite-dtudes">commenc&#233;</a> &#224; &#233;crire sur l&#8217;<strong>EdTech</strong> et l&#8217;avenir de l&#8217;&#233;ducation en 2020. Exactement au moment que Matt Shumer (CEO d&#8217;HyperWrite, investisseur AI, et auteur du post le plus <strong>viral</strong> de la semaine derni&#232;re (20 millions de vues sur X en 24 heures) utilise comme point de comparaison dans son essai <em><a href="https://shumer.dev/something-big-is-happening">Something Big Is Happening</a></em> : <strong>f&#233;vrier 2020</strong>. Le moment o&#249; quelques personnes parlaient d&#8217;un virus que personne ne prenait au s&#233;rieux. Trois semaines plus tard, le monde avait chang&#233;.</p><p>En 2020, j&#8217;&#233;crivais que la EdTech allait <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/13-2020-anne-de-triomphe-des-edtechs">transformer</a> <strong>l&#8217;&#233;ducation</strong>. Cinq ans plus tard, la EdTech en tant que secteur est en train de mourir. Pas parce qu&#8217;elle a &#233;chou&#233; mais parce que l&#8217;IA g&#233;n&#233;raliste l&#8217;a rendue obsol&#232;te, ce que l&#8217;on anticipait d&#233;j&#224; il y a plus de 2 ans : </p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;36531308-fee7-4a24-8d0d-f21c602fef71&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;En 2023, je n&#8217;ai vraiment utilis&#233; &#224; fond qu&#8217;un seul produit EdTech : Duolingo. Naviguant entre des le&#231;ons de portugais, d&#8217;italien, d&#8217;espagnol ou encore de su&#233;dois, le produit est le seul &#224; m&#8217;avoir r&#233;ellement accroch&#233; sur la dur&#233;e. Et pour cause, sa strat&#233;gie&quot;,&quot;cta&quot;:&quot;Read full story&quot;,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;lg&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;&#128201; Les flops de 2023, l'ann&#233;e o&#249; l'IA a chamboul&#233; le secteur EdTech &#128201;&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:8855869,&quot;name&quot;:&quot;Mehdi Cornilliet&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;(Co-)Fondateur @2EmpowerFR @MajorPrepa @BusinessCoolFR &#8226; &#127939;&#127997;&amp; &#128693; &#8226; @hecparis &#127891; &#8226;  #&#201;galit&#233;DesChances #EdTech #FinTech #Impact&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://bucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com/public/images/60ffb897-2f63-4d0f-8391-7fe949c2dffa_512x512.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2024-02-09T16:18:38.103Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf0378f3-0dc8-4379-a529-49f227c6c791_1361x1078.jpeg&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/p/flops-edtech-2023&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:140554810,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:2,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:50013,&quot;publication_name&quot;:&quot;HYPERHUMAIN - IA &#8226; &#201;ducation &#8226; Finance&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Cyg0!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc7116ced-f381-482d-a7cc-8cae7193e2da_730x730.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>La semaine derni&#232;re, certains de mes &#233;tudiants de BTS ont cr&#233;&#233; des applications d&#8217;apprentissage des langues <strong>meilleures que Duolingo</strong> en quelques heures avec Codex 5.3, le mod&#232;le qu&#8217;OpenAI a sorti le 5 f&#233;vrier 2026, le m&#234;me jour qu&#8217;Opus 4.6 d&#8217;Anthropic qui me fait passer des nuits blanches. </p><p>Des &#233;tudiants de premi&#232;re ann&#233;e, sans formation en code, qui produisent en une apr&#232;s-midi ce que des &#233;quipes de 200 ing&#233;nieurs chez Duolingo mettaient des mois &#224; d&#233;velopper en 2021&#8230;</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!EKOH!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc12e236f-c534-4793-9e04-53fb52661747_1600x792.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!EKOH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc12e236f-c534-4793-9e04-53fb52661747_1600x792.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!EKOH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc12e236f-c534-4793-9e04-53fb52661747_1600x792.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!EKOH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc12e236f-c534-4793-9e04-53fb52661747_1600x792.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!EKOH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc12e236f-c534-4793-9e04-53fb52661747_1600x792.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!EKOH!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc12e236f-c534-4793-9e04-53fb52661747_1600x792.jpeg" width="1456" height="721" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c12e236f-c534-4793-9e04-53fb52661747_1600x792.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:721,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:73014,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/186775762?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc12e236f-c534-4793-9e04-53fb52661747_1600x792.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!EKOH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc12e236f-c534-4793-9e04-53fb52661747_1600x792.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!EKOH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc12e236f-c534-4793-9e04-53fb52661747_1600x792.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!EKOH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc12e236f-c534-4793-9e04-53fb52661747_1600x792.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!EKOH!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc12e236f-c534-4793-9e04-53fb52661747_1600x792.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Produit d&#233;velopp&#233; par Zakaria Khettar, &#233;tudiant en 1A chez Empower College, avec Codex (OpenAI) pour r&#233;ussir son BTS NDRC</figcaption></figure></div><p>Duolingo l&#8217;a compris avant tout le monde. En avril 2025, le CEO Luis von Ahn a annonc&#233; que l&#8217;entreprise devenait &#171; <em><a href="https://fortune.com/2025/06/09/duolingo-ceo-surprised-backlash-ai-first-company-announcement/">AI-first</a></em> &#187; et <strong>remplacerait</strong> progressivement ses sous-traitants humains par de l&#8217;IA. En janvier 2024, ils avaient d&#233;j&#224; licenci&#233; 10% de leurs <em>contractors</em>. En mai 2025, ils ont lanc&#233; 148 nouveaux cours en un an (tous g&#233;n&#233;r&#233;s par IA) l&#224; o&#249; la cr&#233;ation manuelle aurait pris une d&#233;cennie. Le cours de Duolingo, celui qui valait 17 milliards de capitalisation boursi&#232;re, est d&#233;sormais <strong>r&#233;plicable par un &#233;tudiant de 19 ans avec un prompt bien formul&#233;</strong>.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JyQk!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c6648c-271f-4eac-90fc-396a07af329c_1736x1356.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JyQk!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c6648c-271f-4eac-90fc-396a07af329c_1736x1356.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JyQk!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c6648c-271f-4eac-90fc-396a07af329c_1736x1356.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JyQk!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c6648c-271f-4eac-90fc-396a07af329c_1736x1356.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JyQk!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c6648c-271f-4eac-90fc-396a07af329c_1736x1356.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JyQk!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c6648c-271f-4eac-90fc-396a07af329c_1736x1356.png" width="1456" height="1137" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f4c6648c-271f-4eac-90fc-396a07af329c_1736x1356.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1137,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:250666,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/186775762?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c6648c-271f-4eac-90fc-396a07af329c_1736x1356.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JyQk!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c6648c-271f-4eac-90fc-396a07af329c_1736x1356.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JyQk!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c6648c-271f-4eac-90fc-396a07af329c_1736x1356.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JyQk!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c6648c-271f-4eac-90fc-396a07af329c_1736x1356.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!JyQk!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff4c6648c-271f-4eac-90fc-396a07af329c_1736x1356.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>C&#8217;est &#231;a, le &#171; <em>Something Big</em> &#187; de Shumer. Et c&#8217;est &#231;a que j&#8217;essaie de documenter depuis cinq ans.</p><p><strong>Les institutions qui prosp&#233;reront demain ne seront pas les plus prestigieuses, les plus anciennes ou les mieux dot&#233;es.</strong> Ce seront celles qui auront compris comment int&#233;grer &#233;ducation, carri&#232;re et capital en un seul syst&#232;me coh&#233;rent, l&#224; o&#249; tout le monde continue de fonctionner en silos.</p><p>Ces institutions cr&#233;eront une valeur folle. Les autres mourront lentement, pendant que leurs cr&#233;anciers liquident leurs positions ou que leurs payeurs ne verront plus leur rentabilit&#233;.</p><p>Dans cet article (en deux parties) :</p><ul><li><p>Pourquoi le mod&#232;le &#8220;usine &#224; dipl&#244;mes&#8221; est condamn&#233;, et pourquoi le march&#233; l&#8217;a compris avant les r&#233;gulateurs</p></li><li><p>Ce que l&#8217;analyse de Dario Amodei et Matt Shumer ne couvre pas : la fracture de classe</p></li><li><p>Pourquoi la EdTech est morte, et comment mes &#233;tudiants l&#8217;ont prouv&#233; avec Codex 5.3</p></li><li><p>Pourquoi le retail poss&#232;de les perdants et l&#8217;&#233;lite poss&#232;de les gagnants</p></li><li><p>Les trois syst&#232;mes &#233;ducatifs fran&#231;ais, et pourquoi les passerelles n&#8217;existent pas (assez)</p></li><li><p>Le mod&#232;le d&#8217;&#233;cole qui va cr&#233;er une valeur massive dans les 10 prochaines ann&#233;es</p></li></ul><p></p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/lia-ne-tue-pas-les-ecoles-elle-revele">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[30 prédictions sur l'IA et le capital humain pour 2026 et après !]]></title><description><![CDATA[Pour commencer, je tiens &#224; souhaiter une tr&#232;s bonne ann&#233;e 2026 &#224; tous, qu&#8217;elle soit pleine de r&#233;ussite pour vous, aussi bien sur les plans personnels que professionnels !]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/30-predictions-sur-lia-et-le-capital</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/30-predictions-sur-lia-et-le-capital</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Mon, 12 Jan 2026 05:58:25 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/d4ee0e3c-2529-474b-94c0-81f87cc70cd3_2752x1536.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Pour commencer, je tiens &#224; souhaiter une tr&#232;s bonne ann&#233;e 2026 &#224; tous, qu&#8217;elle soit pleine de r&#233;ussite pour vous, aussi bien sur les plans personnels que professionnels ! </p><p>2026 est une ann&#233;e charni&#232;re : celle o&#249; les proph&#232;tes foireux anti-IA seront d&#233;finitivement sur la touche (sauf dans quelques m&#233;dias aux r&#233;dactions totalement incomp&#233;tentes sur ces suj&#8230;</p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/30-predictions-sur-lia-et-le-capital">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Pourquoi les Grandes Ecoles de commerce ont tout à gagner de l’essor de l’IA ?]]></title><description><![CDATA[Le mod&#232;le de la recherche acad&#233;mique est obsol&#232;te face &#224; la vitesse des IA g&#233;n&#233;ratives. Pour &#233;viter la marginalisation, les Grandes &#201;coles doivent d'urgence pivoter et remettre l'utilit&#233; business au c]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/grandes-ecoles-de-commerce-gagner-ia</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/grandes-ecoles-de-commerce-gagner-ia</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Thu, 20 Nov 2025 18:09:04 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/73e568ba-e32d-4a56-ad3f-dee62e1d58bb_1376x768.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p><strong>En juin dernier, Robert F. Smith, patron du fonds Vista Equity Partners (100 milliards de dollars sous gestion), a l&#226;ch&#233; une phrase qui a glac&#233; l&#8217;assembl&#233;e des financiers de la c&#244;te Est am&#233;ricaine : &#8220;</strong><em><strong>L&#8217;ann&#233;e prochaine, 40% des gens dans cette salle auront un agent IA. Les 60% restants chercheront du travail.</strong></em><strong>&#8221;</strong></p><p>Ce n&#8217;&#233;tait pas une provocation gratuite. Vista est en train de <a href="https://www.ft.com/content/7e8764f3-7a6d-4d7a-8273-734655bedff2">d&#233;couper</a> un tiers de ses effectifs. </p><ul><li><p>Les analystes juniors qui compilent les pr&#233;sentations investisseurs ? Remplac&#233;s par Claude, GPT-5 ou Gemini 3. </p></li></ul><ul><li><p>Les &#233;quipes qui agr&#232;gent la data pour sourcer les deals ? Automatis&#233;es. </p></li><li><p>Le back-office ? Liquid&#233;. </p></li></ul><p>L&#8217;intelligence artificielle n&#8217;est plus qu&#8217;une menace, elle ex&#233;cute d&#233;j&#224;.</p><p>Et pendant que Vista restructure son empire &#224; coups d&#8217;algorithmes, pendant que <a href="https://www.theguardian.com/business/2025/nov/18/buy-now-pay-later-klarna-ai-helped-halve-staff-boost-pay">Klarna</a> passe de 7 400 &#224; 3 000 employ&#233;s en laissant l&#8217;IA faire le job des partants (l&#8217;&#233;quivalent de 853 postes en <em>customer service</em> d&#233;sormais), pendant que BT annonce 10 000 postes remplac&#233;s par des machines, de nombreux chercheurs des Grandes Ecoles de commerce fran&#231;aises continuent de d&#233;battre du nombre d&#8217;&#233;toiles CNRS qu&#8217;il faut pour obtenir une promotion.</p><p><strong>Est-ce le plus grand rendez-vous manqu&#233; de l&#8217;histoire de l&#8217;enseignement sup&#233;rieur fran&#231;ais ? </strong></p><p>Dans ce nouvel &#233;pisode de Hyperhumain, je balaie diff&#233;rentes id&#233;es que j&#8217;ai pu avoir sur le sujet, parfois sans structure pr&#233;cise, avec l&#8217;envie de faire de ce format un carnet de pens&#233;es ouvrant les possibilit&#233;s d&#8217;&#233;changes !</p><p></p><h2>&#128160; La tour d&#8217;ivoire br&#251;le&#8230; et personne ne semble le remarquer</h2><p>Le Financial Times vient de publier son <a href="https://www.ft.com/content/8d9c9830-f2c3-4229-8762-87912d3a5e81">classement</a> 2025 des business schools selon l&#8217;impact de leur recherche, notamment dans le monde de l&#8217;entreprise. </p><p><em>Spoiler alert</em>: les m&#233;dias fran&#231;ais n&#8217;ont absolument pas relay&#233; ce palmar&#232;s. Et pour cause, Wharton en t&#234;te. Harvard, Stanford, Chicago Booth dans le wagon de t&#234;te. Jusque l&#224;, rien d&#8217;extraordinaire &#224; les voir dominer les 50 &#233;coles class&#233;es.</p><p><strong>Combien de fran&#231;aises dans le top 50 ? Une seule. INSEAD, en 21e position.</strong></p><p>Pas HEC. Pas l&#8217;ESSEC. Pas l&#8217;ESCP. Rien. L&#8217;absence totale. </p><p>Loin d&#8217;&#234;tre un hasard, ce n&#8217;est pas non plus un biais m&#233;thodologique qui chercherait &#224; p&#233;naliser les &#233;coles fran&#231;aises sciemment. C&#8217;est potentiellement le sympt&#244;me d&#8217;un syst&#232;me qui s&#8217;est fourvoy&#233; dans une course aux &#233;toiles acad&#233;miques pendant que le reste du monde basculait dans l&#8217;&#232;re de l&#8217;intelligence artificielle.</p><p>Le <a href="https://www.ft.com/reports/business-education-research-insights">dossier</a> tr&#232;s complet et int&#233;ressant qui accompagne ce palmar&#232;s s&#8217;interroge notamment sur la relative faiblesse des &#233;coles britanniques&#8230; Elles ne sont que 4 &#224; figurer dans ce palmar&#232;s (Oxford 16e, London BS 22e, Cambridge 37e et Warwick BS 39e).</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-oG_!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd4b350bf-2993-4e22-a7b3-d74c3b636bd7_2220x1866.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-oG_!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd4b350bf-2993-4e22-a7b3-d74c3b636bd7_2220x1866.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-oG_!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd4b350bf-2993-4e22-a7b3-d74c3b636bd7_2220x1866.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-oG_!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd4b350bf-2993-4e22-a7b3-d74c3b636bd7_2220x1866.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-oG_!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd4b350bf-2993-4e22-a7b3-d74c3b636bd7_2220x1866.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-oG_!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd4b350bf-2993-4e22-a7b3-d74c3b636bd7_2220x1866.png" width="1456" height="1224" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/d4b350bf-2993-4e22-a7b3-d74c3b636bd7_2220x1866.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1224,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:469446,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/179235017?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd4b350bf-2993-4e22-a7b3-d74c3b636bd7_2220x1866.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-oG_!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd4b350bf-2993-4e22-a7b3-d74c3b636bd7_2220x1866.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-oG_!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd4b350bf-2993-4e22-a7b3-d74c3b636bd7_2220x1866.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-oG_!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd4b350bf-2993-4e22-a7b3-d74c3b636bd7_2220x1866.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-oG_!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd4b350bf-2993-4e22-a7b3-d74c3b636bd7_2220x1866.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Ce constat s&#8217;applique aussi au mod&#232;le fran&#231;ais. En reprenant le dossier du FT : </p><p><strong>Andrew Hoffman, professeur &#224; Michigan Ross :</strong> &#8220;Je ne dirais pas que la majorit&#233; de la recherche se concentre sur des questions pertinentes pour le monde d&#8217;aujourd&#8217;hui.&#8221;</p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/grandes-ecoles-de-commerce-gagner-ia">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[0 frais de scolarité, 0 subventions : le pari fou d’UATX 🇺🇸]]></title><description><![CDATA[Pendant qu'UATX investit 2M$ par &#233;tudiant en refusant l'argent public, la France saborde l'alternance. Deux paris oppos&#233;s sur le capital humain.]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/0-frais-de-scolarite-0-subventions</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/0-frais-de-scolarite-0-subventions</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Sat, 08 Nov 2025 10:13:36 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZB7b!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67103316-1f3d-4df4-9326-a8be9b79237e_1678x1418.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Une universit&#233; am&#233;ricaine vient d&#8217;annoncer la <strong>gratuit&#233;</strong> totale pour tous ses &#233;tudiants, financ&#233;e enti&#232;rement par la <strong>philanthropie</strong> priv&#233;e et sans un centime de <strong>subventions</strong> publiques. Pendant ce temps, en France, les Grandes &#201;coles de commerce augmentent leurs tarifs et l&#8217;ensemble du march&#233; perd les aides &#224; l&#8217;alternance. Deux trajectoires oppos&#233;es qui interrogent le m&#234;me probl&#232;me : comment financer l&#8217;enseignement sup&#233;rieur d&#8217;&#233;lite au XXIe si&#232;cle ?</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZB7b!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67103316-1f3d-4df4-9326-a8be9b79237e_1678x1418.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZB7b!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67103316-1f3d-4df4-9326-a8be9b79237e_1678x1418.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZB7b!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67103316-1f3d-4df4-9326-a8be9b79237e_1678x1418.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZB7b!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67103316-1f3d-4df4-9326-a8be9b79237e_1678x1418.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZB7b!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67103316-1f3d-4df4-9326-a8be9b79237e_1678x1418.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZB7b!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67103316-1f3d-4df4-9326-a8be9b79237e_1678x1418.jpeg" width="1456" height="1230" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/67103316-1f3d-4df4-9326-a8be9b79237e_1678x1418.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1230,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Aucune description alternative pour cette image&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Aucune description alternative pour cette image" title="Aucune description alternative pour cette image" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZB7b!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67103316-1f3d-4df4-9326-a8be9b79237e_1678x1418.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZB7b!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67103316-1f3d-4df4-9326-a8be9b79237e_1678x1418.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZB7b!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67103316-1f3d-4df4-9326-a8be9b79237e_1678x1418.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ZB7b!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F67103316-1f3d-4df4-9326-a8be9b79237e_1678x1418.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>L&#8217;University of Austin (UATX) a re&#231;u <strong>100 millions de dollars</strong> du milliardaire Jeff Yass en novembre 2025, avec une seule condition : ne jamais accepter d&#8217;argent public. Cette d&#233;cision transforme radicalement le mod&#232;le &#233;conomique de l&#8217;enseignement sup&#233;rieur am&#233;ricain, traditionnellement d&#233;pendant des pr&#234;ts &#233;tudiants garantis par l&#8217;&#201;tat. </p><p>En France, la situation &#233;volue en sens inverse : le gouvernement a r&#233;duit de <strong>1,2 milliard d&#8217;euros</strong> les <a href="https://www.centre-inffo.fr/site-centre-inffo/actualites-centre-inffo/le-quotidien-de-la-formation-actualite-formation-professionnelle-apprentissage/articles-2024/budget-2025-le-gouvernement-prevoit-12-milliard-deuros-deconomie-sur-les-aides-a-lembauche-dapprentis">aides</a> &#224; l&#8217;alternance en 2025, for&#231;ant les &#233;coles et CFA  &#224; r&#233;percuter ces pertes sur les &#233;tudiants ou &#224; chercher d&#8217;autres sources de financement.</p><p>Cette divergence r&#233;v&#232;le une tension universelle entre trois mod&#232;les incompatibles : le financement <strong>public</strong> massif (mod&#232;le nordique en crise), la philanthropie <strong>libertarienne</strong> (pari d&#8217;UATX), et <strong>l&#8217;hybride</strong> fran&#231;ais entre hausse des frais et dispositifs d&#8217;ouverture sociale. Aucun ne semble pleinement satisfaisant&#8230;</p><p></p><h2>Le mod&#232;le libertarien d&#8217;UATX : refuser l&#8217;&#201;tat pour &#234;tre libre</h2><p><strong>Jeff Yass</strong>, dont la fortune s&#8217;&#233;l&#232;ve &#224; pr&#232;s de 60 milliards de dollars, est le fondateur du fonds de trading <em>quant</em> <a href="https://sig.com/">Susquehanna International Group</a>. Il poss&#232;de &#233;galement 7% de ByteDance (TikTok). </p><p>Il a &#233;t&#233; <a href="https://www.texastribune.org/2025/11/05/university-austin-jeff-yass-donation-free-tuition/">explicite</a> dans sa motivation &#224; fonder ce projet. &#8220;J&#8217;adorais l&#8217;id&#233;e de cr&#233;er une universit&#233; de &#8216;libre expression&#8217;. Ma seule condition : que l&#8217;&#233;cole ne prenne <strong>jamais</strong> d&#8217;argent du gouvernement. J&#8217;esp&#232;re qu&#8217;on pourra montrer au monde que les <strong>philanthropes</strong> peuvent remplacer l&#8217;&#201;tat dans le financement des &#233;coles.&#8221;</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!BtDK!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F59e19d2a-e7ef-4515-9717-3da02522ef27_2000x1334.webp" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!BtDK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F59e19d2a-e7ef-4515-9717-3da02522ef27_2000x1334.webp 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!BtDK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F59e19d2a-e7ef-4515-9717-3da02522ef27_2000x1334.webp 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!BtDK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F59e19d2a-e7ef-4515-9717-3da02522ef27_2000x1334.webp 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!BtDK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F59e19d2a-e7ef-4515-9717-3da02522ef27_2000x1334.webp 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!BtDK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F59e19d2a-e7ef-4515-9717-3da02522ef27_2000x1334.webp" width="1456" height="971" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/59e19d2a-e7ef-4515-9717-3da02522ef27_2000x1334.webp&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:971,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Jeff Yass: The Billionaire GOP Mega-Donor Gaming the Tax System &#8212; ProPublica&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Jeff Yass: The Billionaire GOP Mega-Donor Gaming the Tax System &#8212; ProPublica" title="Jeff Yass: The Billionaire GOP Mega-Donor Gaming the Tax System &#8212; ProPublica" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!BtDK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F59e19d2a-e7ef-4515-9717-3da02522ef27_2000x1334.webp 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!BtDK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F59e19d2a-e7ef-4515-9717-3da02522ef27_2000x1334.webp 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!BtDK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F59e19d2a-e7ef-4515-9717-3da02522ef27_2000x1334.webp 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!BtDK!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F59e19d2a-e7ef-4515-9717-3da02522ef27_2000x1334.webp 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Cette philosophie s&#8217;inscrit dans une critique <strong>radicale</strong> du syst&#232;me universitaire am&#233;ricain. </p><p>Selon UATX, lorsque les universit&#233;s d&#233;pendent des subventions f&#233;d&#233;rales et des pr&#234;ts &#233;tudiants garantis par l&#8217;&#201;tat, elles se <strong>d&#233;connectent</strong> du succ&#232;s de leurs &#233;tudiants. C&#8217;est aussi le cas en France o&#249; la r&#233;forme de l&#8217;apprentissage de 2018 a permis &#224; moult entrepreneurs de lancer des &#233;coles produisant une multitude de dipl&#244;m&#233;s RNCP 7 qui pensent qu&#8217;un niveau Bac +5 dans des domaines comme la communication leur ouvrira les portes d&#8217;une grande carri&#232;re&#8230; </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ckjj!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F190c5529-4889-4627-bb4d-8e9346d16a5a_653x420.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ckjj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F190c5529-4889-4627-bb4d-8e9346d16a5a_653x420.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ckjj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F190c5529-4889-4627-bb4d-8e9346d16a5a_653x420.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ckjj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F190c5529-4889-4627-bb4d-8e9346d16a5a_653x420.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ckjj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F190c5529-4889-4627-bb4d-8e9346d16a5a_653x420.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ckjj!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F190c5529-4889-4627-bb4d-8e9346d16a5a_653x420.png" width="565" height="363.3996937212864" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/190c5529-4889-4627-bb4d-8e9346d16a5a_653x420.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:420,&quot;width&quot;:653,&quot;resizeWidth&quot;:565,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Image&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Image" title="Image" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ckjj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F190c5529-4889-4627-bb4d-8e9346d16a5a_653x420.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ckjj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F190c5529-4889-4627-bb4d-8e9346d16a5a_653x420.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ckjj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F190c5529-4889-4627-bb4d-8e9346d16a5a_653x420.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ckjj!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F190c5529-4889-4627-bb4d-8e9346d16a5a_653x420.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Source - <a href="https://www.franceinfo.fr/economie/emploi/chomage/temoignages-c-est-difficile-de-se-dire-qu-on-ne-va-pas-pouvoir-travailler-dans-ce-qu-on-aime-le-chomage-touche-aussi-de-plein-fouet-les-jeunes-diplomes_7251081.html">FranceInfo</a></figcaption></figure></div><p>Du c&#244;t&#233; des formations d&#8217;excellence, et contrairement &#224; la France o&#249; de plus en plus de Grandes Ecoles affichent des pertes, les &#233;tablissements prestigieux aux Etats-Unis n&#8217;ont aucun d&#233;fi de financement. </p><p>Comme l&#8217;affirme Jeff Yass : &#8220;Les dipl&#244;m&#233;s passent des d&#233;cennies &#224; rembourser leurs dettes pour des dipl&#244;mes creux. Pendant ce temps, les universit&#233;s engrangent des milliards de subventions de Washington tout en th&#233;saurisant des milliards dans leurs dotations. Chaque ann&#233;e, elles augmentent les frais.&#8221; </p><p>Bref, le syst&#232;me cr&#233;e une spirale perverse : <strong>1 800 milliards de dollars</strong> de dette &#233;tudiante aux &#201;tats-Unis&#8230;</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!paYv!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5c728cff-5185-4ba2-97e1-e1d18fb05095_1200x1200.webp" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!paYv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5c728cff-5185-4ba2-97e1-e1d18fb05095_1200x1200.webp 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!paYv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5c728cff-5185-4ba2-97e1-e1d18fb05095_1200x1200.webp 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!paYv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5c728cff-5185-4ba2-97e1-e1d18fb05095_1200x1200.webp 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!paYv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5c728cff-5185-4ba2-97e1-e1d18fb05095_1200x1200.webp 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!paYv!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5c728cff-5185-4ba2-97e1-e1d18fb05095_1200x1200.webp" width="456" height="456" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/5c728cff-5185-4ba2-97e1-e1d18fb05095_1200x1200.webp&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1200,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:456,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Americans Owe $1.81 Trillion in Student Debt - Voronoi&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Americans Owe $1.81 Trillion in Student Debt - Voronoi" title="Americans Owe $1.81 Trillion in Student Debt - Voronoi" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!paYv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5c728cff-5185-4ba2-97e1-e1d18fb05095_1200x1200.webp 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!paYv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5c728cff-5185-4ba2-97e1-e1d18fb05095_1200x1200.webp 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!paYv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5c728cff-5185-4ba2-97e1-e1d18fb05095_1200x1200.webp 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!paYv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5c728cff-5185-4ba2-97e1-e1d18fb05095_1200x1200.webp 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>&#8230;pendant que Harvard accumule une dotation de plus de 50 milliards de dollars.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z7yA!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe3df033d-7be7-43f3-9e69-b4827e48497f_1152x1152.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z7yA!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe3df033d-7be7-43f3-9e69-b4827e48497f_1152x1152.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z7yA!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe3df033d-7be7-43f3-9e69-b4827e48497f_1152x1152.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z7yA!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe3df033d-7be7-43f3-9e69-b4827e48497f_1152x1152.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z7yA!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe3df033d-7be7-43f3-9e69-b4827e48497f_1152x1152.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z7yA!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe3df033d-7be7-43f3-9e69-b4827e48497f_1152x1152.png" width="1152" height="1152" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e3df033d-7be7-43f3-9e69-b4827e48497f_1152x1152.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1152,&quot;width&quot;:1152,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:939163,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/178211954?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe3df033d-7be7-43f3-9e69-b4827e48497f_1152x1152.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z7yA!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe3df033d-7be7-43f3-9e69-b4827e48497f_1152x1152.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z7yA!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe3df033d-7be7-43f3-9e69-b4827e48497f_1152x1152.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z7yA!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe3df033d-7be7-43f3-9e69-b4827e48497f_1152x1152.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z7yA!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe3df033d-7be7-43f3-9e69-b4827e48497f_1152x1152.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div><hr></div><p>HS mais bon &#224; savoir car on &#233;voque ici le Texas : l&#8217;<em>endowment</em> d&#8217;University of Texas System est exceptionnel par rapport &#224; sa r&#233;putation. Ce fonds a pu grandir par un <em>deal</em> particulier garanti par la Constitution du Texas de 1876 : 2,1 millions d&#8217;acres situ&#233;s &#224; l&#8217;Ouest de l'Etat sont lou&#233;s &#224; des entreprises exploitantes. L&#8217;argent ainsi collect&#233; alimente le <em>Permanent University Fund</em>. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!48Fl!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5ce70af3-ba87-48e5-aa73-d48d2ac4788e_1000x795.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!48Fl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5ce70af3-ba87-48e5-aa73-d48d2ac4788e_1000x795.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!48Fl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5ce70af3-ba87-48e5-aa73-d48d2ac4788e_1000x795.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!48Fl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5ce70af3-ba87-48e5-aa73-d48d2ac4788e_1000x795.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!48Fl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5ce70af3-ba87-48e5-aa73-d48d2ac4788e_1000x795.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!48Fl!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5ce70af3-ba87-48e5-aa73-d48d2ac4788e_1000x795.png" width="1000" height="795" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/5ce70af3-ba87-48e5-aa73-d48d2ac4788e_1000x795.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:795,&quot;width&quot;:1000,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;PUF Infographic. Click to open an enlarged image&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="PUF Infographic. Click to open an enlarged image" title="PUF Infographic. Click to open an enlarged image" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!48Fl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5ce70af3-ba87-48e5-aa73-d48d2ac4788e_1000x795.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!48Fl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5ce70af3-ba87-48e5-aa73-d48d2ac4788e_1000x795.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!48Fl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5ce70af3-ba87-48e5-aa73-d48d2ac4788e_1000x795.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!48Fl!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5ce70af3-ba87-48e5-aa73-d48d2ac4788e_1000x795.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div><hr></div><p></p><p>Le mod&#232;le d&#8217;UATX repose sur un &#8220;cycle vertueux&#8221; : cr&#233;er des dipl&#244;m&#233;s si exceptionnels qu&#8217;ils financeront par leur philanthropie future la g&#233;n&#233;ration suivante. &#8220;Notre pari : si nos dipl&#244;m&#233;s cr&#233;ent des entreprises importantes, d&#233;fendent notre nation, font progresser les fronti&#232;res scientifiques, ils se souviendront de qui a rendu leur excellence possible&#8221;, explique l&#8217;universit&#233;. </p><p><strong>Parmi les 150 &#233;tudiants</strong>  actuellement inscrits, tous b&#233;n&#233;ficient de la gratuit&#233; totale.</p><p>Le pr&#233;sident Carlos Carvalho a pr&#233;cis&#233; au <a href="https://www.insidehighered.com/news/business/revenue-strategies/2025/11/05/u-austin-announces-100m-gift-end-tuition-forever">Times Higher Education</a> que les 300 millions de dollars escompt&#233;s permettront de faire tourner l&#8217;universit&#233;, qui n&#8217;entend pas exploser les volumes, pendant un premier cycle de 25 ans. </p><p>Avec 150 &#233;tudiants admis et la volont&#233; d&#8217;en faire une &#233;cole de 400 &#224; 500 &#233;tudiants, le cercle vertueux des donations devra ne pas s&#8217;arr&#234;ter en si bon chemin. </p><p></p><h2>La trajectoire fran&#231;aise inverse : hausses record et gratuit&#233; cibl&#233;e</h2><p>En France, l&#8217;&#233;volution va dans le sens oppos&#233;. Les cinq meilleures Grandes &#201;coles de commerce <strong>d&#233;passent d&#233;sormais toutes les 60 000 euros</strong> pour un programme complet. HEC Paris a franchi la barre symbolique des <strong>71 750 euros</strong> en 2025, devenant la premi&#232;re &#233;cole fran&#231;aise &#224; d&#233;passer les 70 000 euros. C&#8217;est une augmentation de <strong>101% depuis 2011</strong>, quand le programme co&#251;tait 35 600 euros.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ziP-!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd78d08dd-1677-4d72-b189-20fbf78739ce_1200x460.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ziP-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd78d08dd-1677-4d72-b189-20fbf78739ce_1200x460.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ziP-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd78d08dd-1677-4d72-b189-20fbf78739ce_1200x460.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ziP-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd78d08dd-1677-4d72-b189-20fbf78739ce_1200x460.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ziP-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd78d08dd-1677-4d72-b189-20fbf78739ce_1200x460.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ziP-!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd78d08dd-1677-4d72-b189-20fbf78739ce_1200x460.jpeg" width="1200" height="460" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/d78d08dd-1677-4d72-b189-20fbf78739ce_1200x460.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:460,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;frais de scolarit&#233; 2025&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="frais de scolarit&#233; 2025" title="frais de scolarit&#233; 2025" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ziP-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd78d08dd-1677-4d72-b189-20fbf78739ce_1200x460.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ziP-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd78d08dd-1677-4d72-b189-20fbf78739ce_1200x460.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ziP-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd78d08dd-1677-4d72-b189-20fbf78739ce_1200x460.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ziP-!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd78d08dd-1677-4d72-b189-20fbf78739ce_1200x460.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Cette inflation tarifaire touche l&#8217;ensemble du secteur. Entre 2011 et 2025, les frais de scolarit&#233; ont augment&#233; de <strong>84% en moyenne</strong> dans les Grandes &#201;coles de commerce, alors que l&#8217;inflation n&#8217;&#233;tait que de 20% sur la m&#234;me p&#233;riode et que les salaires de sortie n&#8217;ont progress&#233; que de <strong>17%</strong>. L&#8217;ESSEC est pass&#233;e de 45 000 &#224; 60 300 euros (+48%), l&#8217;ESCP de 32 000 &#224; 65 300 euros (+104%). M&#234;me les &#233;coles de second rang suivent : Grenoble EM atteint 51 000 euros, NEOMA 53 000 euros.</p><p>La raison principale de cette explosion : la fin des subventions des Chambres de Commerce et d&#8217;Industrie. Entre 2017 et 2022, les trois meilleures &#233;coles parisiennes sont pass&#233;es de <strong>30 millions d&#8217;euros</strong> de subventions annuelles de la CCI &#224; z&#233;ro. Contraintes &#224; l&#8217;autonomie financi&#232;re, ces &#233;coles ont d&#251; r&#233;percuter leurs co&#251;ts sur les &#233;tudiants.</p><p></p><p>Lorsque j&#8217;avais cr&#233;&#233; <a href="https://bearny.com/fr/">Bearny</a> en 2020, le <strong>premier</strong> <strong>courtier</strong> en pr&#234;t &#233;tudiant, nos enqu&#234;tes montraient que pr&#232;s de deux tiers des &#233;tudiants int&#233;grant une &#233;cole de commerce post-pr&#233;pa souscrivaient &#224; un pr&#234;t pour financer des &#233;tudes toujours plus ch&#232;res. </p><p>Ma conviction &#233;tait et est toujours la suivante : dans les faits, ces &#233;coles accueillent un grand nombre d&#8217;enfants issues de couches ultra-favoris&#233;es dont la <em>willingness to pay</em> est bien sup&#233;rieure. Financer des frais de scolarit&#233; de 150 000 &#8364; pour trois ann&#233;es &#224; HEC ne serait pas un si grand probl&#232;me que cela pour bon nombre de familles multimillionnaires. </p><p></p><h2>Les Grandes Ecoles fran&#231;aises prennent enfin le probl&#232;me au s&#233;rieux ! </h2><p>Apr&#232;s des ann&#233;es de baisse des avantages octroy&#233;s aux boursiers (rappelons que HEC &#233;tait totalement gratuite pour ces derniers sous l&#8217;&#232;re de l&#8217;excellent Bernard Ramanantsoa), la routourne a tourn&#233; comme le dirait Franck Rib&#233;ry !</p><p>En septembre 2025, notamment sous la pression du rapport HCERES, une &#233;cole a pris une initiative forte. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Yelt!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcc951e79-9c34-4a60-95c3-1382fcf8f65e_1380x690.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Yelt!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcc951e79-9c34-4a60-95c3-1382fcf8f65e_1380x690.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Yelt!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcc951e79-9c34-4a60-95c3-1382fcf8f65e_1380x690.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Yelt!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcc951e79-9c34-4a60-95c3-1382fcf8f65e_1380x690.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Yelt!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcc951e79-9c34-4a60-95c3-1382fcf8f65e_1380x690.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Yelt!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcc951e79-9c34-4a60-95c3-1382fcf8f65e_1380x690.png" width="1380" height="690" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/cc951e79-9c34-4a60-95c3-1382fcf8f65e_1380x690.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:690,&quot;width&quot;:1380,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:188884,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/178211954?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcc951e79-9c34-4a60-95c3-1382fcf8f65e_1380x690.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Yelt!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcc951e79-9c34-4a60-95c3-1382fcf8f65e_1380x690.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Yelt!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcc951e79-9c34-4a60-95c3-1382fcf8f65e_1380x690.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Yelt!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcc951e79-9c34-4a60-95c3-1382fcf8f65e_1380x690.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Yelt!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcc951e79-9c34-4a60-95c3-1382fcf8f65e_1380x690.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Rapport <a href="https://www.hceres.fr/fr/rechercher-une-publication/rapport-devaluation-de-lecole-superieure-des-sciences-economiques-et">HCERES</a> - ESSEC</figcaption></figure></div><p><strong>L&#8217;ESSEC a annonc&#233; la gratuit&#233; totale</strong> pour les boursiers des &#233;chelons 4 &#224; 7 du CROUS &#224; partir de la rentr&#233;e 2026-2027. Cette mesure repr&#233;sente un investissement de <strong>4 millions d&#8217;euros</strong>, soit une augmentation de 50% sur deux ans de l&#8217;enveloppe sociale de l&#8217;&#233;cole. &#8220;En s&#8217;engageant d&#232;s 2026 sur une gratuit&#233; totale pour les boursiers des &#233;chelons 4 &#224; 7, l&#8217;ESSEC se positionne comme une r&#233;f&#233;rence en mati&#232;re d&#8217;&#233;quit&#233; sociale parmi les grandes &#233;coles de management&#8221;, annonce l&#8217;&#233;tablissement. </p><p>D&#8217;autres &#233;coles ont des politiques similaires. ESCP offre d&#233;j&#224; 100% de gratuit&#233; pour les &#233;chelons 4-7, HEC exon&#232;re totalement les boursiers de l&#8217;&#233;chelon 7. Mais ces initiatives, m&#234;me louables, ne concernent qu&#8217;une minorit&#233; d&#8217;&#233;tudiants. Les trop rares boursiers situ&#233;s aux &#233;chelons 4-7 admis dans ces &#233;coles b&#233;n&#233;ficient de ces mesures, mais les classes moyennes non-boursi&#232;res subissent de plein fouet les hausses.</p><p>&#192; Stanford, les enfants issus de familles gagnant moins de 150 000 dollars sont <strong>totalement</strong> <a href="https://news.stanford.edu/stories/2025/02/stanford-sets-2025-26-tuition-rates">exon&#233;r&#233;s</a> de frais de scolarit&#233;. </p><p></p><h2>La fin de l&#8217;alternance : quand l&#8217;&#201;tat r&#233;gule par l&#8217;absurde</h2><p>Le second choc pour les Grandes &#201;coles fran&#231;aises vient de la r&#233;duction massive des aides publiques &#224; l&#8217;alternance. Le 1er mai 2024, le gouvernement a supprim&#233; l&#8217;aide de 6 000 euros pour les contrats de professionnalisation. Puis, le 24 f&#233;vrier 2025, il a <strong>r&#233;duit</strong> l&#8217;aide &#224; <strong>l&#8217;apprentissage</strong> de 6 000 &#224; 5 000 euros pour les PME et de 6 000 &#224; 2 000 euros pour les grandes entreprises. Objectif : &#233;conomiser 1,2 milliard d&#8217;euros pour r&#233;duire le d&#233;ficit de 6% du PIB (pour seulement 1,2% de croissance, faut-il le rappeler&#8230;)</p><p>Apr&#232;s des ann&#233;es de gabegie o&#249; n&#8217;importe qui pouvait lancer une &#233;cole RNCP 7 en communication,&#822; &#822;a&#822;c&#822;h&#822;e&#822;t&#822;e&#822;r&#822; &#822;d&#822;e&#822;s&#822; &#822;c&#822;a&#822;r&#822;t&#822;e&#822;s&#822; &#822;P&#822;o&#822;k&#822;&#233;&#822;m&#822;o&#822;n&#822; et surfer sur les aides publiques, le gouvernement r&#233;gule enfin. Mais comme toujours en France, on r&#233;gule par la <strong>contrainte</strong> <strong>administrative</strong> plut&#244;t que par l&#8217;exigence de <strong>qualit&#233;</strong>. R&#233;sultat : renforcement de la charge <strong>bureaucratique</strong> pour tous les organismes de formation mais toujours une absence totale de contr&#244;le de la qualit&#233; du contenu d&#233;livr&#233;&#8230; &#192; l&#8217;heure des disruptions, les exigences de France Comp&#233;tences ne participent pas au d&#233;veloppement de ces derni&#232;res&#8230; </p><p>Cette r&#233;duction a des impacts radicalement diff&#233;rents selon les acteurs. Les Grandes &#201;coles de commerce du top 8 n&#8217;ont aucun risque sur leur avenir. Elles ont massivement d&#233;velopp&#233; l&#8217;alternance, certes, mais leur <strong>marque</strong>, leur r&#233;seau <strong>d&#8217;entreprises</strong> partenaires et leurs <strong>frais</strong> de <strong>scolarit&#233;</strong> &#233;lev&#233;s leur garantissent une <strong>solidit&#233;</strong> <strong>financi&#232;re</strong> in&#233;gal&#233;e. Dans ce march&#233; <em>winners-take-all</em>, l&#8217;effet-volume et l&#8217;effet-prix combin&#233;s rendent ces &#233;coles plus <strong>profitables</strong> que jamais.</p><p>Pour les autres, la donne &#233;conomique est devenue quasiment impossible &#224; tenir. </p><p><strong>Montpellier Business School</strong> perd 5 millions d&#8217;euros sur un budget de 32 millions, annonce un plan social d&#8217;envergure et change de directeur g&#233;n&#233;ral. </p><p>C&#244;t&#233; parisien, l&#8217;une des &#233;coles les plus solides en recrutement post-bac de ces derni&#232;res ann&#233;es, l&#8217;<strong>EMLV,</strong> voit son recrutement sur le concours post-bac S&#233;same divis&#233; quasiment par deux, alors qu&#8217;Ardian vient de <a href="https://www.cfnews.net/Les-alertes-de-CFNEWS/AD-Education-decroche-des-diplomes-prestigieux-490423">racheter</a> le groupe qui le poss&#232;de pour pr&#232;s de 300 millions d&#8217;euros &#224; travers AD Education, pensant d&#233;tenir un actif tr&#232;s solide&#8230; </p><p></p><h2>Cord&#233;es et conventions : le th&#233;&#226;tre social fran&#231;ais</h2><p>Face &#224; ces tensions financi&#232;res, la France dispose d&#8217;un arsenal de dispositifs d&#8217;ouverture sociale qui rel&#232;vent davantage du th&#233;&#226;tre que de la transformation syst&#233;mique. </p><p>Les <strong>Cord&#233;es de la R&#233;ussite</strong> accompagnent d&#233;sormais 162 000 &#233;tudiants&#8230; un chiffre impressionnant qui cache une r&#233;alit&#233; plus modeste : cela repr&#233;sente <strong>1,5% des coll&#233;giens et lyc&#233;ens</strong> annuellement, souvent pour 2-3 visites de campus et quelques ateliers motivationnels par an.</p><p>Les <strong>Conventions &#201;ducation Prioritaire</strong> de Sciences Po, lanc&#233;es en 2001 et devenues le &#8220;Programme d&#8217;&#201;galit&#233; des Chances&#8221;, admettent environ 100-130 &#233;tudiants par an sur une promotion de 1 500, soit 6-8%. Un bel effort marketing, certes, mais qui cr&#233;e un effet d&#233;l&#233;t&#232;re : la promotion per&#231;oit ces &#233;tudiants comme moins m&#233;ritants, admis par une voie parall&#232;le plut&#244;t que par le concours.</p><p>Abandonner le m&#233;rite dans la s&#233;lection des Grandes &#201;coles ne peut mener qu&#8217;&#224; leur in&#233;luctable <strong>d&#233;classement</strong>. </p><p>Sciences Po en est l&#8217;illustration parfaite : l&#8217;&#233;cole est d&#233;sormais largement d&#233;class&#233;e aux yeux des recruteurs qui privil&#233;gient d&#233;sormais HEC, l&#8217;ESSEC ou l&#8217;ESCP pour leurs recrutements strat&#233;giques. </p><p>Une solution existe pourtant : les <strong>doubles appels aux concours &#233;crits</strong>, o&#249; les premiers non-admissibles peuvent se rep&#234;cher aux oraux, pr&#233;servant ainsi l&#8217;excellence tout en &#233;largissant l&#8217;acc&#232;s.</p><p>Dans tous les cas, bl&#226;mer les meilleures Grandes Ecoles pour leur manque de diversit&#233; est une critique tr&#232;s facile et injuste. </p><p>D&#8217;une part, la forte hausse des frais de scolarit&#233; permettra au cours des prochaines ann&#233;es d&#8217;adopter une <a href="https://business-cool.com/actualites/actu-ecoles/vers-des-frais-de-scolarite-a-la-tete-du-client/">tarification</a> plus adapt&#233;e aux revenus de chacun, si tant est qu&#8217;elles n&#8217;attendent pas que ce r&#244;le d&#8217;ouverture n&#8217;incombe qu&#8217;&#224; leur Fondation. </p><p>D&#8217;autre part, les Grandes Ecoles ne sont que le r&#233;ceptacle d&#8217;in&#233;galit&#233;s d&#233;termin&#233;es en amont par des d&#233;cisions politiques parfois catastrophiques. On peut penser &#224; la r&#233;forme Blanquer qui a &#233;loign&#233; les filles et les boursiers de la classe pr&#233;paratoire ECG en &#233;clatant la lisibilit&#233; des fili&#232;res alors que les pr&#233;pas ECS et ECE suivaient naturellement les fili&#232;res S et ES. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!RMHz!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F76a9c1e0-228a-4128-8c08-3380ddeaa150_800x800.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!RMHz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F76a9c1e0-228a-4128-8c08-3380ddeaa150_800x800.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!RMHz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F76a9c1e0-228a-4128-8c08-3380ddeaa150_800x800.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!RMHz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F76a9c1e0-228a-4128-8c08-3380ddeaa150_800x800.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!RMHz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F76a9c1e0-228a-4128-8c08-3380ddeaa150_800x800.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!RMHz!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F76a9c1e0-228a-4128-8c08-3380ddeaa150_800x800.jpeg" width="464" height="464" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/76a9c1e0-228a-4128-8c08-3380ddeaa150_800x800.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:800,&quot;width&quot;:800,&quot;resizeWidth&quot;:464,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;journeeinternationaledesfemmes | Mehdi Cornilliet&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="journeeinternationaledesfemmes | Mehdi Cornilliet" title="journeeinternationaledesfemmes | Mehdi Cornilliet" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!RMHz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F76a9c1e0-228a-4128-8c08-3380ddeaa150_800x800.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!RMHz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F76a9c1e0-228a-4128-8c08-3380ddeaa150_800x800.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!RMHz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F76a9c1e0-228a-4128-8c08-3380ddeaa150_800x800.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!RMHz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F76a9c1e0-228a-4128-8c08-3380ddeaa150_800x800.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Bref, apr&#232;s avoir pu revendre 2Empower, j&#8217;ai analys&#233; en longueur ces  dispositifs et cela m&#8217;a convaincu qu&#8217;il fallait cr&#233;er une v&#233;ritable infrastructure de mobilit&#233; sociale &#224; l&#8217;&#233;chelle en consid&#233;rant que les Grandes Ecoles devaient &#234;tre des partenaires. </p><p>C&#8217;est tout le projet d&#8217;<strong><a href="https://empower-college.com/">Empower College</a></strong> : permettre &#224; des jeunes de tous milieux d&#8217;int&#233;grer une Grande &#201;cole via un cursus <strong>gratuit</strong> en <strong>alternance</strong> les menant en &#233;cole apr&#232;s leur Bac+2 ou Bac+3. Un mod&#232;le scalable, bas&#233; sur l&#8217;excellence acad&#233;mique et l&#8217;insertion professionnelle r&#233;elle que nous menons avec <strong>l&#8217;EDHEC</strong> et notre track <strong><a href="https://www.edhec.edu/fr/experience-etudiante/diversite-et-inclusion/ascension-edhec">Ascension</a></strong>. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aBqO!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c23d412-3211-4b2b-9844-3f0c1ae5f7d5_2048x1365.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aBqO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c23d412-3211-4b2b-9844-3f0c1ae5f7d5_2048x1365.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aBqO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c23d412-3211-4b2b-9844-3f0c1ae5f7d5_2048x1365.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aBqO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c23d412-3211-4b2b-9844-3f0c1ae5f7d5_2048x1365.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aBqO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c23d412-3211-4b2b-9844-3f0c1ae5f7d5_2048x1365.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aBqO!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c23d412-3211-4b2b-9844-3f0c1ae5f7d5_2048x1365.jpeg" width="1456" height="970" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/9c23d412-3211-4b2b-9844-3f0c1ae5f7d5_2048x1365.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:970,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Aucune description alternative pour cette image&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Aucune description alternative pour cette image" title="Aucune description alternative pour cette image" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aBqO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c23d412-3211-4b2b-9844-3f0c1ae5f7d5_2048x1365.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aBqO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c23d412-3211-4b2b-9844-3f0c1ae5f7d5_2048x1365.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aBqO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c23d412-3211-4b2b-9844-3f0c1ae5f7d5_2048x1365.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aBqO!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9c23d412-3211-4b2b-9844-3f0c1ae5f7d5_2048x1365.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Rayan, Alexandre, Iman et Zakaria, 4 des 15 pionniers de la premi&#232;re promo d&#8217;Empower College &#224; l&#8217;EDHEC !</figcaption></figure></div><p>Mais l&#8217;ass&#232;chement de l&#8217;alternance force un <strong>changement de mod&#232;le brutal</strong>. Alors que je comptais avec cette &#233;cole aider exclusivement les &#233;tudiants issus de familles CSP-, je vais &#234;tre contraint de lancer &#233;galement de la <strong>formation</strong> <strong>initiale</strong> afin d&#8217;aider l&#8217;ensemble de la classe moyenne &#224; payer des &#233;tudes qualitatives &#224; 7 500&#8364; par an au lieu de 12 000&#8364; ailleurs... </p><p>Il en r&#233;sulte le fait de ne pouvoir aider que les tous meilleurs profils issus de CSP-, ceux qui, quoi qu&#8217;il advienne, trouveront des alternances d&#232;s leurs 18 ans gr&#226;ce &#224; leur excellence d&#8217;&#234;tre. </p><p>Le constat ne changera pas : l&#8217;enfant oisif de CSP+ s&#8217;en sortira toujours tr&#232;s bien par le r&#233;seau familial, tandis que celui issu d&#8217;une CSP- sans excellence acad&#233;mique exceptionnelle restera <strong>exclu</strong>. </p><p>L&#8217;&#201;tat, en &#233;tant incapable de clarifier le cadre de fonctionnement de l&#8217;apprentissage et d&#8217;op&#233;rer un saut qualitatif majeur, est en train de <strong>saborder</strong> le seul levier de mobilit&#233; sociale qui fonctionnait vraiment &#224; grande &#233;chelle.</p><p></p><h2>UATX : l&#8217;hypers&#233;lection comme philosophie</h2><p>L&#224; o&#249; la France multiplie les dispositifs d&#8217;ouverture sociale &#224; l&#8217;efficacit&#233; douteuse, UATX fait le pari inverse radical : <strong>l&#8217;hypers&#233;lection</strong> assum&#233;e pour cr&#233;er une <strong>&#233;lite</strong> intellectuelle capable de transformer le monde.</p><p>Pour &#234;tre admis &#224; UATX, il existe des seuils de score &#224; obtenir sur les tests standardis&#233;s. Depuis mars 2025, tout candidat atteignant le 97&#7497; percentile est automatiquement admis (<em>SAT &#8805; 1460 | ACT &#8805; 33 | CLT &#8805; 105<strong>)</strong></em>. Pour ceux obtenant des scores exceptionnels (<em>SAT &#8805; 1500 | ACT &#8805; 34 | CLT &#8805; 108</em>), la bourse Lonsdale Magaro leur permet de toucher 98 000 $ suppl&#233;mentaires au cours de leurs 4 ann&#233;es d&#8217;&#233;tudes&#8230; </p><div class="embedded-post-wrap" data-attrs="{&quot;id&quot;:140535512,&quot;url&quot;:&quot;https://blog.joelonsdale.com/p/announcing-uatx-lonsdale-magaro-build&quot;,&quot;publication_id&quot;:1231981,&quot;embedding_publication_id&quot;:null,&quot;publication_name&quot;:&quot;Joe Lonsdale &quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!v5Y7!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc9266188-d2c0-4fab-806c-1bdff81484b3_500x500.png&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Announcing UATX Lonsdale Magaro Build Scholarship&quot;,&quot;truncated_body_text&quot;:&quot;Dear Readers,&quot;,&quot;date&quot;:&quot;2024-01-17T22:36:03.118Z&quot;,&quot;like_count&quot;:37,&quot;comment_count&quot;:2,&quot;bylines&quot;:[{&quot;id&quot;:114104427,&quot;name&quot;:&quot;Joe Lonsdale&quot;,&quot;handle&quot;:&quot;joelonsdale&quot;,&quot;previous_name&quot;:null,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://bucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com/public/images/09418739-9d58-48f9-bea8-7a0bab9eb704_500x500.jpeg&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Entrepreneur, investor, philanthropist, and builder.&quot;,&quot;profile_set_up_at&quot;:&quot;2022-12-08T04:03:59.498Z&quot;,&quot;reader_installed_at&quot;:null,&quot;publicationUsers&quot;:[{&quot;id&quot;:1188225,&quot;user_id&quot;:114104427,&quot;publication_id&quot;:1231981,&quot;role&quot;:&quot;admin&quot;,&quot;public&quot;:true,&quot;is_primary&quot;:true,&quot;publication&quot;:{&quot;id&quot;:1231981,&quot;name&quot;:&quot;Joe Lonsdale &quot;,&quot;subdomain&quot;:&quot;joelonsdale&quot;,&quot;custom_domain&quot;:&quot;blog.joelonsdale.com&quot;,&quot;custom_domain_optional&quot;:false,&quot;hero_text&quot;:&quot;Ideas and dialectic on technology, policy &amp; philosophy. &quot;,&quot;logo_url&quot;:&quot;https://bucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com/public/images/c9266188-d2c0-4fab-806c-1bdff81484b3_500x500.png&quot;,&quot;author_id&quot;:114104427,&quot;primary_user_id&quot;:114104427,&quot;theme_var_background_pop&quot;:&quot;#FF6B00&quot;,&quot;created_at&quot;:&quot;2022-12-08T04:04:58.260Z&quot;,&quot;email_from_name&quot;:&quot;Joe Lonsdale via Substack&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;Joe Lonsdale&quot;,&quot;founding_plan_name&quot;:null,&quot;community_enabled&quot;:true,&quot;invite_only&quot;:false,&quot;payments_state&quot;:&quot;disabled&quot;,&quot;language&quot;:null,&quot;explicit&quot;:false,&quot;homepage_type&quot;:&quot;newspaper&quot;,&quot;is_personal_mode&quot;:false}}],&quot;twitter_screen_name&quot;:&quot;JTLonsdale&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null,&quot;status&quot;:{&quot;bestsellerTier&quot;:null,&quot;subscriberTier&quot;:1,&quot;leaderboard&quot;:null,&quot;vip&quot;:false,&quot;badge&quot;:{&quot;type&quot;:&quot;subscriber&quot;,&quot;tier&quot;:1,&quot;accent_colors&quot;:null},&quot;paidPublicationIds&quot;:[5931581],&quot;subscriber&quot;:null}}],&quot;utm_campaign&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;,&quot;source&quot;:null}" data-component-name="EmbeddedPostToDOM"><a class="embedded-post" native="true" href="https://blog.joelonsdale.com/p/announcing-uatx-lonsdale-magaro-build?utm_source=substack&amp;utm_campaign=post_embed&amp;utm_medium=web"><div class="embedded-post-header"><img class="embedded-post-publication-logo" src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!v5Y7!,w_56,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc9266188-d2c0-4fab-806c-1bdff81484b3_500x500.png" loading="lazy"><span class="embedded-post-publication-name">Joe Lonsdale </span></div><div class="embedded-post-title-wrapper"><div class="embedded-post-title">Announcing UATX Lonsdale Magaro Build Scholarship</div></div><div class="embedded-post-body">Dear Readers&#8230;</div><div class="embedded-post-cta-wrapper"><span class="embedded-post-cta">Read more</span></div><div class="embedded-post-meta">3 years ago &#183; 37 likes &#183; 2 comments &#183; Joe Lonsdale</div></a></div><p>Pas de quotas, pas de voies parall&#232;les, pas de discrimination positive : uniquement le <strong>m&#233;rite</strong> <strong>acad&#233;mique</strong> pur et dur !</p><p></p><p>Ces 150 &#233;tudiants ne sont pas simplement brillants acad&#233;miquement. Ce sont de v&#233;ritables <strong>hyperhumains</strong> qui seront les grands gagnants de l&#8217;&#232;re de l&#8217;IA, pr&#233;cis&#233;ment gr&#226;ce &#224; la philosophie du cursus d&#8217;UATX. </p><p>Le programme repose sur un ancrage massif dans les sciences humaines et les grandes &#339;uvres (Platon, Aristote, Machiavel, Locke, Kant, Nietzsche, Tocqueville...), combin&#233; &#224; des exigences techniques de haut niveau en math&#233;matiques, programmation et IA.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!zOD8!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf4ab3d0-ed06-42a0-b9fd-1432d60ef0e5_1360x1324.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!zOD8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf4ab3d0-ed06-42a0-b9fd-1432d60ef0e5_1360x1324.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!zOD8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf4ab3d0-ed06-42a0-b9fd-1432d60ef0e5_1360x1324.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!zOD8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf4ab3d0-ed06-42a0-b9fd-1432d60ef0e5_1360x1324.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!zOD8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf4ab3d0-ed06-42a0-b9fd-1432d60ef0e5_1360x1324.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!zOD8!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf4ab3d0-ed06-42a0-b9fd-1432d60ef0e5_1360x1324.png" width="1360" height="1324" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/bf4ab3d0-ed06-42a0-b9fd-1432d60ef0e5_1360x1324.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1324,&quot;width&quot;:1360,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:2723892,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/178211954?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf4ab3d0-ed06-42a0-b9fd-1432d60ef0e5_1360x1324.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!zOD8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf4ab3d0-ed06-42a0-b9fd-1432d60ef0e5_1360x1324.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!zOD8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf4ab3d0-ed06-42a0-b9fd-1432d60ef0e5_1360x1324.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!zOD8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf4ab3d0-ed06-42a0-b9fd-1432d60ef0e5_1360x1324.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!zOD8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf4ab3d0-ed06-42a0-b9fd-1432d60ef0e5_1360x1324.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Cette combinaison rare (profondeur intellectuelle en Sciences Humaines et Sociales + ma&#238;trise technique de l&#8217;IA) correspond parfaitement &#224; la formation des profils capables d&#8217;appr&#233;hender les enjeux de demain. </p><p>Pour devenir des <strong>architectes de syst&#232;mes d&#8217;IA</strong>, capables de poser les bonnes questions philosophiques avant de coder les solutions, il est plus qu&#8217;important de disposer d&#8217;une base extr&#234;mement solide de connaissances. </p><p>Le <strong>Projet Polaris</strong>, projet phare de quatre ans que chaque &#233;tudiant doit mener, s&#8217;inspire directement du <strong><a href="https://thielfellowship.org/">Thiel Fellowship</a></strong>, ce programme qui a donn&#233; naissance &#224; des innovations comme <a href="https://ethereum.org/fr/">Ethereum</a> (Vitalik Buterin), <a href="http://anthropic.com/">Anthropic</a> (Chris Olah), <a href="https://www.figma.com/">Figma</a> (Dylan Field), <a href="https://theoceancleanup.com/">The Ocean Cleanup</a> (Boyan Slat).</p><p>Peter Thiel payait 100 000 $ &#224; des jeunes de moins de 22 ans pour qu&#8217;ils quittent l&#8217;universit&#233; et cr&#233;ent leur startup. Depuis 2025, le montant de la bourse s&#8217;&#233;l&#232;ve &#224; 200 000 $ !</p><p>Entre les frais de scolarit&#233; offerts et la bourse Lonsdale Magaro, qui valent peu ou prou 200 000 $ &#233;galement, UATX fait le pari qu&#8217;on peut combiner <strong>excellence acad&#233;mique</strong> ET <strong>entrepreneuriat disruptif</strong>.</p><p></p><h2>Philanthropie et capital : l&#8217;&#233;quation am&#233;ricaine vs fran&#231;aise</h2><p>Les m&#233;ga-dons philanthropiques am&#233;ricains fascinent autant qu&#8217;ils interrogent. Michael Bloomberg a donn&#233; <strong>2,8 milliards de dollars</strong> &#224; Johns Hopkins (1,8 milliard en 2018, 1 milliard en 2024), ce qui a rendu les &#233;tudes en m&#233;decine gratuites pour la plupart des &#233;tudiants de l&#8217;universit&#233;.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!nK7G!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F27c2c6ad-0196-40c8-85a0-8625c9f7c2db_1024x683.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!nK7G!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F27c2c6ad-0196-40c8-85a0-8625c9f7c2db_1024x683.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!nK7G!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F27c2c6ad-0196-40c8-85a0-8625c9f7c2db_1024x683.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!nK7G!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F27c2c6ad-0196-40c8-85a0-8625c9f7c2db_1024x683.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!nK7G!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F27c2c6ad-0196-40c8-85a0-8625c9f7c2db_1024x683.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!nK7G!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F27c2c6ad-0196-40c8-85a0-8625c9f7c2db_1024x683.jpeg" width="1024" height="683" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/27c2c6ad-0196-40c8-85a0-8625c9f7c2db_1024x683.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:683,&quot;width&quot;:1024,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:197939,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!nK7G!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F27c2c6ad-0196-40c8-85a0-8625c9f7c2db_1024x683.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!nK7G!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F27c2c6ad-0196-40c8-85a0-8625c9f7c2db_1024x683.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!nK7G!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F27c2c6ad-0196-40c8-85a0-8625c9f7c2db_1024x683.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!nK7G!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F27c2c6ad-0196-40c8-85a0-8625c9f7c2db_1024x683.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Le Hopkins Bloomberg Center &#224; Washington, D.C - Photo : Johns Hopkins University</figcaption></figure></div><p>Cyniques, certains y voient de <strong>l&#8217;optimisation</strong> <strong>fiscale</strong> <strong>d&#233;guis&#233;e</strong>. Bloomberg d&#233;duit plus d&#8217;un milliard de sa donation des imp&#244;ts (taux marginal f&#233;d&#233;ral + &#201;tat de New York). D&#8217;autres philanthropes font directement du don d&#8217;actions de leur soci&#233;t&#233;, &#233;vitant l&#8217;imposition de leurs plus-values. </p><p>Soit. Mais au moins, cet argent finance <strong>effectivement</strong> l&#8217;excellence &#233;ducative et permet &#224; des milliers d&#8217;&#233;tudiants brillants mais pauvres d&#8217;acc&#233;der aux meilleures formations du monde.</p><p>En France, la philanthropie &#233;ducative existe mais reste <strong>marginale</strong>, malgr&#233; des motivations souvent plus pures que leurs homologues am&#233;ricains. </p><p>Les incitations fiscales sont <strong>plafonn&#233;es</strong> (66% de r&#233;duction d&#8217;imp&#244;t dans la limite de 20% du revenu imposable), et surtout, les niveaux de taxation freinnent l&#8217;envie des ultra-riches d&#8217;agir en leur nom propre. L&#8217;&#201;tat fran&#231;ais, via ses taux d&#8217;imposition &#233;lev&#233;s, s&#8217;arroge le r&#244;le de redistributeur avec l&#8217;efficacit&#233; qu&#8217;on lui conna&#238;t&#8230;</p><p>R&#233;sultat, comme vu pr&#233;c&#233;demment : Harvard dispose d&#8217;une dotation de <strong>53 milliards de dollars</strong>, Yale de 41 milliards, Stanford de 38 milliards. Ces endowments g&#233;n&#232;rent 4-5% de rendement annuel, soit 2-2,5 milliards de dollars par an pour Harvard. Cet argent finance la recherche de pointe, les bourses, les laboratoires, les meilleurs professeurs.</p><p>En France, &#224; l&#8217;inverse, les <em>endowments</em> sont encore tr&#232;s peu d&#233;velopp&#233;s. Dans son dernier rapport (<a href="https://www.hec.edu/sites/default/files/documents/RapportActivite_2024%201-Fondation%20HEC%20-compressed-website.pdf">PDF</a>), la <strong>Fondation HEC</strong> &#233;voque un fonds capitalis&#233; de 126 millions d&#8217;euros. Le <a href="https://www.ccomptes.fr/fr/publications/la-fondation-hec">rapport</a> de la Cour des Comptes de 2024 sur la fondation HEC d&#233;taille la composition de ces investissements : des titres de l&#8217;EESC HEC Paris et des actifs visant une rentabilit&#233; &#8364;ster + 4%. </p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/0-frais-de-scolarite-0-subventions">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Intelligence artificielle, bêtise humaine : Merkel, France 2 et le suicide collectif européen]]></title><description><![CDATA[Pendant que l&#8217;IA apprend &#224; raisonner, l&#8217;Europe d&#233;sapprend &#224; penser. Premier num&#233;ro d&#8217;HYPERHUMAIN &#128160;, revue de l&#8217;intelligence, du capital et du courage intellectuel &#224; l&#8217;&#232;re artificielle !]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/intelligence-artificielle-betise-humaine</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/intelligence-artificielle-betise-humaine</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Wed, 29 Oct 2025 13:26:23 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!7CV8!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F243891a8-aa2e-4550-b3e3-b1bf22380e30_1536x864.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Pour ce premier num&#233;ro de <strong>&#128160; HYPERHUMAIN</strong>, je tente une forme d&#8217;organisation du contenu appel&#233;e &#224; &#233;voluer. Dans l&#8217;ensemble, il s&#8217;agit de structurer l&#8217;ensemble de ma veille autour de ces sujets et d&#8217;y apporter mon regard critique d&#8217;humain, &#233;videmment faillible. </p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;S'abonner&quot;,&quot;language&quot;:&quot;fr&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Pour ne manquer aucun num&#233;ro, n&#8217;h&#233;sitez pas &#224; vous abonner ! </p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Tapez votre e-mail&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="S'abonner"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p>J&#8217;ai cr&#233;&#233; une &#233;cole <strong><a href="https://empower-college.com/">Empower College</a></strong> qui accueille ses 15 premiers &#233;tudiants en <strong>BTS</strong> NDRC. Notre objectif est de b&#226;tir une infrastructure de mobilit&#233; sociale &#224; travers des cursus en alternance o&#249; nous introduisons l&#8217;IA comme &#233;tant au centre des enseignements ! </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="https://empower-college.com/" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Frz7!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F627f66b7-4699-4180-bfbe-1e6c9f69d00e_430x110.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Frz7!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F627f66b7-4699-4180-bfbe-1e6c9f69d00e_430x110.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Frz7!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F627f66b7-4699-4180-bfbe-1e6c9f69d00e_430x110.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Frz7!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F627f66b7-4699-4180-bfbe-1e6c9f69d00e_430x110.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Frz7!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F627f66b7-4699-4180-bfbe-1e6c9f69d00e_430x110.png" width="420" height="107.44186046511628" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/627f66b7-4699-4180-bfbe-1e6c9f69d00e_430x110.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:110,&quot;width&quot;:430,&quot;resizeWidth&quot;:420,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;EMPOWER COLLEGE - Admission, prix, avis, portes ouvertes...&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:&quot;https://empower-college.com/&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="EMPOWER COLLEGE - Admission, prix, avis, portes ouvertes..." title="EMPOWER COLLEGE - Admission, prix, avis, portes ouvertes..." srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Frz7!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F627f66b7-4699-4180-bfbe-1e6c9f69d00e_430x110.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Frz7!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F627f66b7-4699-4180-bfbe-1e6c9f69d00e_430x110.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Frz7!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F627f66b7-4699-4180-bfbe-1e6c9f69d00e_430x110.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Frz7!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F627f66b7-4699-4180-bfbe-1e6c9f69d00e_430x110.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div></div></div></a></figure></div><p>Je travaille &#233;galement avec <strong><a href="https://nextedu.fr/">NextEdu</a></strong> &#224; forger les strat&#233;gies des institutions qui entendent prosp&#233;rer et former leurs &#233;tudiants &#224; l&#8217;ensemble de ces transformations.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="https://nextedu.fr/" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3x4Y!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F456dcf0e-3e56-4bc7-bca9-e30d727a296f_1331x424.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3x4Y!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F456dcf0e-3e56-4bc7-bca9-e30d727a296f_1331x424.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3x4Y!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F456dcf0e-3e56-4bc7-bca9-e30d727a296f_1331x424.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3x4Y!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F456dcf0e-3e56-4bc7-bca9-e30d727a296f_1331x424.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3x4Y!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F456dcf0e-3e56-4bc7-bca9-e30d727a296f_1331x424.png" width="450" height="143.35086401202105" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/456dcf0e-3e56-4bc7-bca9-e30d727a296f_1331x424.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:424,&quot;width&quot;:1331,&quot;resizeWidth&quot;:450,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:&quot;https://nextedu.fr/&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3x4Y!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F456dcf0e-3e56-4bc7-bca9-e30d727a296f_1331x424.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3x4Y!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F456dcf0e-3e56-4bc7-bca9-e30d727a296f_1331x424.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3x4Y!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F456dcf0e-3e56-4bc7-bca9-e30d727a296f_1331x424.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!3x4Y!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F456dcf0e-3e56-4bc7-bca9-e30d727a296f_1331x424.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></a></figure></div><div><hr></div><p><strong>Pour &#233;couter ce num&#233;ro &#128160; HYPERHUMAIN sous forme audio (r&#233;sum&#233; par NoteBookLM) :</strong></p><div class="native-audio-embed" data-component-name="AudioPlaceholder" data-attrs="{&quot;label&quot;:null,&quot;mediaUploadId&quot;:&quot;7d594edc-44c1-4b38-9f9e-471c33f08ed1&quot;,&quot;duration&quot;:866.74286,&quot;downloadable&quot;:true,&quot;isEditorNode&quot;:true}"></div><div><hr></div><p></p><h2><strong>&#128160; Edito : Machine : 1, humains : 0, journalistes et Merkel : -1</strong></h2><p>La course &#224; l&#8217;intelligence artificielle embrase simultan&#233;ment les salles de classe, les open-spaces, les salles de march&#233;s et les plateaux t&#233;l&#233;s. </p><p>En l&#8217;espace d&#8217;une semaine, on a vu une multinationale annoncer des licenciements massifs justifi&#233;s par l&#8217;automatisation, un g&#233;ant du web centraliser l&#8217;acc&#232;s aux savoirs techniques, l&#8217;Allemagne d&#233;truire une partie de son infrastructure nucl&#233;aire (pr&#233;f&#233;rant le charbon ou le gaz russe), des absurdit&#233;s relay&#233;es au JT de France 2 et la Bourse continuer de pl&#233;bisciter toute entreprise brandissant le sigle &#171; IA &#187;. </p><p>Face &#224; cette fr&#233;n&#233;sie, <strong>que r&#233;v&#232;le notre intelligence humaine</strong> ? Peut-&#234;tre d&#8217;abord une grande difficult&#233; : celle de donner du pouvoir &#224; des personnes prenant des d&#233;cisions de court terme aux cons&#233;quences dramatiques &#224; long terme. </p><p>La transformation du capital humain par l&#8217;IA est un ph&#233;nom&#232;ne d&#8217;autant plus dangereux que nous n&#8217;avons jamais aussi peu cru en nos <strong>institutions</strong>&#8230; qui, en France du moins, font peu d&#8217;efforts pour changer la donne. </p><p>Comment ne pas &#234;tre tent&#233; de solliciter l&#8217;IA &#224; l&#8217;heure o&#249; la sph&#232;re m&#233;diatique et politique nous rappelle que l&#8217;intelligence humaine peut &#234;tre source de m&#233;diocrit&#233; ? </p><p>Deux exemples.</p><p>Ce week-end, l'Allemagne a <a href="https://fr.euronews.com/video/2025/10/25/sortie-du-nucleaire-lallemagne-detruit-les-tours-de-la-centrale-de-gundremmingen">d&#233;truit</a> les tours de refroidissement de l&#8217;ancienne  centrale nucl&#233;aire de Grundemmingen, ent&#233;rinant le choix funeste d&#8217;Angela Merkel de ne plus avoir recours &#224; l&#8217;&#233;nergie nucl&#233;aire, pr&#233;cipitant son pays dans les bras de la d&#233;pendance au charbon et au gaz russe. Suicidaire. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7CV8!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F243891a8-aa2e-4550-b3e3-b1bf22380e30_1536x864.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7CV8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F243891a8-aa2e-4550-b3e3-b1bf22380e30_1536x864.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7CV8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F243891a8-aa2e-4550-b3e3-b1bf22380e30_1536x864.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7CV8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F243891a8-aa2e-4550-b3e3-b1bf22380e30_1536x864.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7CV8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F243891a8-aa2e-4550-b3e3-b1bf22380e30_1536x864.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7CV8!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F243891a8-aa2e-4550-b3e3-b1bf22380e30_1536x864.jpeg" width="1456" height="819" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/243891a8-aa2e-4550-b3e3-b1bf22380e30_1536x864.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:819,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Sortie du nucl&#233;aire : l'Allemagne d&#233;truit les tours de la centrale de  Gundremmingen | Euronews&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Sortie du nucl&#233;aire : l'Allemagne d&#233;truit les tours de la centrale de  Gundremmingen | Euronews" title="Sortie du nucl&#233;aire : l'Allemagne d&#233;truit les tours de la centrale de  Gundremmingen | Euronews" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7CV8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F243891a8-aa2e-4550-b3e3-b1bf22380e30_1536x864.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7CV8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F243891a8-aa2e-4550-b3e3-b1bf22380e30_1536x864.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7CV8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F243891a8-aa2e-4550-b3e3-b1bf22380e30_1536x864.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7CV8!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F243891a8-aa2e-4550-b3e3-b1bf22380e30_1536x864.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Dimanche soir, le JT de 20h de France 2 publie une enqu&#234;te sur la consommation en eau li&#233;e &#224; l&#8217;IA&#8230; et relaie une <em>fake news</em> d&#233;bunk&#233;e depuis 2023 sur le volume d&#8217;eau consomm&#233;e par une requ&#234;te ChatGPT (pr&#233;tendument 50cL par recherche) : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-7zq!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc3e0157-ac4c-4dd4-bbc0-39cc30fddfd6_1180x976.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-7zq!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc3e0157-ac4c-4dd4-bbc0-39cc30fddfd6_1180x976.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-7zq!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc3e0157-ac4c-4dd4-bbc0-39cc30fddfd6_1180x976.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-7zq!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc3e0157-ac4c-4dd4-bbc0-39cc30fddfd6_1180x976.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-7zq!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc3e0157-ac4c-4dd4-bbc0-39cc30fddfd6_1180x976.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-7zq!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc3e0157-ac4c-4dd4-bbc0-39cc30fddfd6_1180x976.png" width="1180" height="976" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/fc3e0157-ac4c-4dd4-bbc0-39cc30fddfd6_1180x976.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:976,&quot;width&quot;:1180,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:683460,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/177373709?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc3e0157-ac4c-4dd4-bbc0-39cc30fddfd6_1180x976.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-7zq!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc3e0157-ac4c-4dd4-bbc0-39cc30fddfd6_1180x976.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-7zq!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc3e0157-ac4c-4dd4-bbc0-39cc30fddfd6_1180x976.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-7zq!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc3e0157-ac4c-4dd4-bbc0-39cc30fddfd6_1180x976.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-7zq!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffc3e0157-ac4c-4dd4-bbc0-39cc30fddfd6_1180x976.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Vid&#233;o disponible sur le <a href="https://x.com/le20hfrancetele/status/1982803533133988004">compte</a> X du 20h</figcaption></figure></div><p>A titre personnel, je trouve de plus en plus insupportable que notre syst&#232;me fran&#231;ais finance une classe politique aussi path&#233;tique ainsi que des m&#233;dias grand public incapables d&#8217;informer correctement la population sur l&#8217;un des enjeux les plus importants de notre avenir. </p><p>Oui, je sors totalement de ma neutralit&#233; classique, mais &#224; l&#8217;heure o&#249; les enjeux et les bouleversements induits par cette technologie sont incomparables, on ne peut plus se contenter de ne rien dire. </p><p>Bref, la <strong>d&#233;connexion</strong> est totale, le <strong>d&#233;classement</strong> in&#233;luctable ? A ce manque d&#8217;intelligence humaine, je pr&#233;f&#232;re clairement celle artificielle. Sera-t-elle un facteur de d&#233;placement du pouvoir vers des hyperhumains ? Oui, j&#8217;en suis convaincu. </p><p>Cette d&#233;connexion observ&#233;e chez nos d&#233;cideurs contraste avec les mutations concr&#232;tes en cours dans trois domaines cl&#233;s.</p><p></p><h2>&#128160; Les 3 mutations du capital</h2><h3>&#128160; Capital &#233;ducatif : Google Skills</h3><p>La big tech s&#8217;invite sur les bancs de l&#8217;&#233;cole. </p><p>Rien de nouveau me direz-vous&#8230; </p><p>Google vient d&#8217;annoncer <em><a href="https://www.skills.google/">Google Skills</a></em>, une plateforme unique d&#233;di&#233;e &#224; la formation aux technologies d&#8217;avenir, en particulier l&#8217;intelligence artificielle. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Ied!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8a3ebb00-27d7-4263-897e-3f9345e356cd_1828x1224.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Ied!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8a3ebb00-27d7-4263-897e-3f9345e356cd_1828x1224.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Ied!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8a3ebb00-27d7-4263-897e-3f9345e356cd_1828x1224.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Ied!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8a3ebb00-27d7-4263-897e-3f9345e356cd_1828x1224.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Ied!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8a3ebb00-27d7-4263-897e-3f9345e356cd_1828x1224.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Ied!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8a3ebb00-27d7-4263-897e-3f9345e356cd_1828x1224.png" width="1456" height="975" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8a3ebb00-27d7-4263-897e-3f9345e356cd_1828x1224.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:975,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:283925,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/177373709?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8a3ebb00-27d7-4263-897e-3f9345e356cd_1828x1224.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Ied!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8a3ebb00-27d7-4263-897e-3f9345e356cd_1828x1224.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Ied!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8a3ebb00-27d7-4263-897e-3f9345e356cd_1828x1224.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Ied!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8a3ebb00-27d7-4263-897e-3f9345e356cd_1828x1224.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_Ied!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8a3ebb00-27d7-4263-897e-3f9345e356cd_1828x1224.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Accessible &#224; tous d&#232;s son lancement, ce nouvel espace vise &#224; d&#233;mocratiser l&#8217;apprentissage des comp&#233;tences techniques et &#224; relier directement les apprenants au monde de l&#8217;emploi.  </p><p>Derri&#232;re l&#8217;initiative philanthropique perce une strat&#233;gie : en centralisant plus de 3&#8239;000 cours et certifications sur l&#8217;IA, le cloud ou la data, Google s&#8217;&#233;rige en <strong>universit&#233; plan&#233;taire</strong> des comp&#233;tences du futur. Parmi ces 3 000 cours, on en compte 700 en fran&#231;ais. </p><p>Les organisations clients de Google Cloud peuvent m&#234;me cr&#233;er des parcours in&#233;dits de formations, en utilisant la grande diversit&#233; des formats propos&#233;s : d&#8217;un <em>snack content</em> de 10 minutes jusqu&#8217;&#224; la certification compl&#232;te. </p><p>A coup s&#251;r, si les &#233;coles traditionnelles n&#8217;&#233;voluent pas au m&#234;me rythme, le <em>capital &#233;ducatif</em> pourrait &#234;tre red&#233;fini par ceux qui contr&#244;lent les <strong>contenus</strong> et les <strong>certifications</strong>&#8230; et non plus uniquement par les institutions acad&#233;miques et encore moins par France Comp&#233;tences qui certifie des cursus pour plusieurs ann&#233;es, &#224; l&#8217;heure o&#249; lesdites comp&#233;tences p&#233;riment en quelques mois&#8230; </p><p>Chez Empower College, mon &#233;cole proposant des BTS NDRC boost&#233;s &#224; l&#8217;IA, nous rendons le fait de passer une <strong>certification obligatoire</strong> pour nos &#233;tudiants encore en recherche d&#8217;entreprise. La diff&#233;rence se fait par la <strong>qualit&#233;</strong> et non pas par la multiplication des candidatures que personne ne lit. </p><p></p><h3>&#128160; Capital humain : Amazon licencie ses cols blancs</h3><p><br>Le monde du travail est heurt&#233; de plein fouet par l&#8217;int&#233;gration de l&#8217;IA. Amazon s&#8217;appr&#234;te &#224; lancer l&#8217;un des plans sociaux les plus vastes de son histoire, avec environ <strong>30&#8239;000 suppressions de postes administratifs</strong> dans le monde. </p><p>Un signal fort qui illustre la mutation interne du groupe entre rationalisation des co&#251;ts et int&#233;gration massive de l&#8217;IA. </p><p>Andy Jassy, le PDG d&#8217;Amazon qui a succ&#233;d&#233; &#224; Jeff Bezos, l&#8217;avait annonc&#233; : la g&#233;n&#233;ralisation de l&#8217;IA g&#233;n&#233;rative va automatiser une partie des t&#226;ches analytiques et administratives, inaugurant une nouvelle <strong>&#171; &#232;re agentique &#187;</strong> o&#249; des agents logiciels &#233;paulent ou remplacent les employ&#233;s. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!lvxT!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0be6ca39-5be8-4590-8016-22b2b8ce0f62_1440x960.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!lvxT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0be6ca39-5be8-4590-8016-22b2b8ce0f62_1440x960.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!lvxT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0be6ca39-5be8-4590-8016-22b2b8ce0f62_1440x960.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!lvxT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0be6ca39-5be8-4590-8016-22b2b8ce0f62_1440x960.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!lvxT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0be6ca39-5be8-4590-8016-22b2b8ce0f62_1440x960.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!lvxT!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0be6ca39-5be8-4590-8016-22b2b8ce0f62_1440x960.jpeg" width="1440" height="960" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/0be6ca39-5be8-4590-8016-22b2b8ce0f62_1440x960.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:960,&quot;width&quot;:1440,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Amazon CEO Andy Jassy shares the No. 1 career mistake Gen Z is making in  their 20s that's easily avoidable | Fortune&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Amazon CEO Andy Jassy shares the No. 1 career mistake Gen Z is making in  their 20s that's easily avoidable | Fortune" title="Amazon CEO Andy Jassy shares the No. 1 career mistake Gen Z is making in  their 20s that's easily avoidable | Fortune" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!lvxT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0be6ca39-5be8-4590-8016-22b2b8ce0f62_1440x960.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!lvxT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0be6ca39-5be8-4590-8016-22b2b8ce0f62_1440x960.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!lvxT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0be6ca39-5be8-4590-8016-22b2b8ce0f62_1440x960.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!lvxT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0be6ca39-5be8-4590-8016-22b2b8ce0f62_1440x960.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>On notera que la suppression des 30 000 postes ayant un co&#251;t moyen de 175 000 dollars permettra d&#8217;augmenter le <em>free cash flow</em> d&#8217;Amazon de 5 milliards de dollars par an, ce qui est d&#8217;autant plus important &#224; l&#8217;heure o&#249; celui-ci s&#8217;est r&#233;duit comme peau de chagrin en raison des investissements li&#233;s &#224; l&#8217;IA (107,6 milliards de dollars sur les 12 derniers mois jusqu&#8217;en juin 2025) : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ysrr!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdad7ef0b-120f-4b3a-875f-3994cf74f947_1190x902.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ysrr!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdad7ef0b-120f-4b3a-875f-3994cf74f947_1190x902.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ysrr!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdad7ef0b-120f-4b3a-875f-3994cf74f947_1190x902.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ysrr!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdad7ef0b-120f-4b3a-875f-3994cf74f947_1190x902.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ysrr!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdad7ef0b-120f-4b3a-875f-3994cf74f947_1190x902.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ysrr!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdad7ef0b-120f-4b3a-875f-3994cf74f947_1190x902.png" width="1190" height="902" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/dad7ef0b-120f-4b3a-875f-3994cf74f947_1190x902.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:902,&quot;width&quot;:1190,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:330240,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/i/177373709?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdad7ef0b-120f-4b3a-875f-3994cf74f947_1190x902.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ysrr!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdad7ef0b-120f-4b3a-875f-3994cf74f947_1190x902.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ysrr!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdad7ef0b-120f-4b3a-875f-3994cf74f947_1190x902.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ysrr!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdad7ef0b-120f-4b3a-875f-3994cf74f947_1190x902.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ysrr!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdad7ef0b-120f-4b3a-875f-3994cf74f947_1190x902.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Source : comptes trimestriels Amazon Q3 2025 - <a href="https://s2.q4cdn.com/299287126/files/doc_financials/2025/q2/ec928e37-9d69-4f96-b0ab-b40020515e03.pdf">SEC.gov</a></figcaption></figure></div><p></p><p>Il en est de m&#234;me pour les cols bleus pour lesquels Amazon a annonc&#233; vouloir automatiser 75% de ses entrep&#244;ts : </p><div id="youtube2-2X4CU3jmw-g" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;2X4CU3jmw-g&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/2X4CU3jmw-g?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div><p>Ce mouvement n&#8217;&#233;pargne aucun grand acteur : <strong>Microsoft</strong>, <strong>Meta</strong> ou <strong>Google</strong> ont eux aussi r&#233;duit leurs effectifs en 2025 en invoquant les transformations li&#233;es &#224; l&#8217;IA et &#224; l&#8217;automatisation. </p><p>Par exemple, Microsoft a supprim&#233; 6 000 postes en mai 2025 (marketing, RH, produit et <em>middle management)</em> et 9 000 suppl&#233;mentaires en juillet (Xbox, LinkedIn, ing&#233;nierie logicielle, forces commerciales). Le constat est clair : personne n&#8217;est &#233;pargn&#233;. </p><p>L&#8217;IA est ici un levier d&#8217;efficacit&#233; autant qu&#8217;un mouvement de fond strat&#233;gique. &#192; moyen terme, on entrevoit des entreprises plus <strong>l&#233;g&#232;res</strong> en <strong>&#233;chelons</strong> <strong>hi&#233;rarchiques</strong>, o&#249; le capital humain se concentre sur des missions &#224; haute valeur ajout&#233;e tandis que les <strong>fonctions</strong> <strong>interm&#233;diaires</strong> sont pr&#233;caris&#233;es et absorb&#233;es par des syst&#232;mes intelligents.</p><p>Reste &#224; savoir si ce <strong>nouveau paradigme du travail</strong> augmentera la <strong>productivit&#233;</strong> sans ali&#233;ner les salari&#233;s, ou s&#8217;il creusera davantage l&#8217;&#233;cart entre une <strong>&#233;lite</strong> qualifi&#233;e dominant des agents IA et une <strong>majorit&#233;</strong> fragilis&#233;e&#8230; J&#8217;ai d&#233;j&#224; ma r&#233;ponse en t&#234;te. </p><p></p><h3>&#128160; Capital financier : <strong>l&#8217;infrastructure CVC capte les budgets IA, et ce n&#8217;est que le d&#233;but !</strong></h3><p>Le tweet viral d&#8217;a16z (24 octobre) bouleverse les certitudes : depuis 2022, les investissements en <strong>hardware IA vont massivement vers les syst&#232;mes HVAC</strong> (chauffage, ventilation, climatisation), d&#233;passant pour la premi&#232;re fois semiconducteurs, serveurs et data centers classiques. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!i_vb!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff36c02ba-4b65-4ee6-a0be-e0adcaadd1fe_1200x1583.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!i_vb!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff36c02ba-4b65-4ee6-a0be-e0adcaadd1fe_1200x1583.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!i_vb!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff36c02ba-4b65-4ee6-a0be-e0adcaadd1fe_1200x1583.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!i_vb!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff36c02ba-4b65-4ee6-a0be-e0adcaadd1fe_1200x1583.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!i_vb!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff36c02ba-4b65-4ee6-a0be-e0adcaadd1fe_1200x1583.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!i_vb!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff36c02ba-4b65-4ee6-a0be-e0adcaadd1fe_1200x1583.png" width="1200" height="1583" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f36c02ba-4b65-4ee6-a0be-e0adcaadd1fe_1200x1583.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1583,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Image&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Image" title="Image" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!i_vb!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff36c02ba-4b65-4ee6-a0be-e0adcaadd1fe_1200x1583.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!i_vb!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff36c02ba-4b65-4ee6-a0be-e0adcaadd1fe_1200x1583.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!i_vb!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff36c02ba-4b65-4ee6-a0be-e0adcaadd1fe_1200x1583.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!i_vb!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff36c02ba-4b65-4ee6-a0be-e0adcaadd1fe_1200x1583.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Cette r&#233;v&#233;lation met en lumi&#232;re une r&#233;alit&#233; cach&#233;e : l&#8217;IA n&#8217;est pas seulement une affaire de GPU et de cloud, c&#8217;est avant tout une question de <strong>gestion &#233;nerg&#233;tique et thermique</strong>. </p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/intelligence-artificielle-betise-humaine">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[HYPERHUMAIN : la Revue EdTech devient un média sur l’intelligence, le capital et l’avenir du savoir !]]></title><description><![CDATA[Apr&#232;s plus de cinq ann&#233;es d'existence, il est temps de changer de cap et d'analyser un monde o&#249; l'humain profite des superintelligences.]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/hyperhumain-la-revue-edtech-devient</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/hyperhumain-la-revue-edtech-devient</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Mon, 27 Oct 2025 18:09:32 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2f398091-d041-496d-bcb6-f35e7f73b18f_1024x683.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h3><strong>Fin d&#8217;un cycle, d&#233;but d&#8217;une &#232;re</strong></h3><p>Il y a cinq ans d&#233;sormais, en plein Covid, j&#8217;ai lanc&#233; <em>La Revue EdTech</em> pour documenter un secteur en plein essor : celui des technologies &#233;ducatives, de l&#8217;innovation p&#233;dagogique et des nouvelles formes d&#8217;apprentissage induites par les mesures de lutte contre la pand&#233;mie.</p><p>C&#8217;&#233;tait une &#233;poque d&#8217;optimisme : on croyait encore que&#8230;</p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/hyperhumain-la-revue-edtech-devient">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[IA : comment le monde de l'enseignement supérieur peut-il éviter le naufrage ? ]]></title><description><![CDATA[Comment l&#8217;intelligence artificielle acc&#233;l&#232;re l&#8217;obsolescence des dipl&#244;mes et impose une refonte urgente des comp&#233;tences dans l&#8217;enseignement sup&#233;rieur ?]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/ia-and-bitcoin-comment-le-monde-de</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/ia-and-bitcoin-comment-le-monde-de</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Fri, 08 Aug 2025 13:49:25 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Hf7W!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F879e0018-00e5-4599-94d2-d6ef4f01e1f1_1224x695.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Fin novembre 2022, je quittais le groupe m&#233;dia que j&#8217;avais fond&#233; (2Empower), sans imaginer que cela correspondait pr&#233;cis&#233;ment au moment o&#249; OpenAI allait bouleverser le monde en d&#233;voilant <strong>ChatGPT, </strong>le meilleur produit jamais cr&#233;&#233;, ayant le pouvoir de remplacer 95% des entreprises EdTech. </p><p>&#192; ce moment pr&#233;cis, alors que je m&#8217;amusais sur la premi&#232;re version d&#8230;</p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/ia-and-bitcoin-comment-le-monde-de">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Classement ChatGPT des écoles de commerce 2025 : un palmarès IA inédit !]]></title><description><![CDATA[D'apr&#232;s OpenAI, les meilleures &#233;coles de commerce ne sont pas forc&#233;ment celles d&#233;termin&#233;es par les classements des journalistes !]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/classement-chatgpt-ecoles-commerce-2025</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/classement-chatgpt-ecoles-commerce-2025</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Tue, 21 Jan 2025 18:05:20 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/1e7983ca-6d98-432a-9b95-53e9f5dcd2f1_1402x1264.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Alors que l'utilisation des outils d'IA g&#233;n&#233;rative s'impose aupr&#232;s des &#233;tudiants, personne ne s'&#233;tait interrog&#233; sur la mani&#232;re dont ces logiciels <strong>percevaient</strong> et <strong>hi&#233;rarchisaient</strong> les Grandes &#201;coles de commerce. </p><p>Les directions des Grandes &#201;coles pr&#234;tent une attention toute particuli&#232;re aux <strong>classements</strong> publi&#233;s par la presse. Les rangs attribu&#233;s par le Financial Times, Challenges, L&#8217;Etudiant ou encore QS d&#233;terminent, aux yeux des parties prenantes, la <strong>r&#233;ussite</strong> ou <strong>l&#8217;&#233;chec</strong> <strong>d&#8217;une strat&#233;gie</strong>. </p><p>Strat&#233;gies qui, au demeurant, incluent souvent une volont&#233; de s&#8217;ancrer dans le &#171; top XX &#187; fran&#231;ais ou europ&#233;en. </p><p>Ces classements con&#231;us par des journalistes sont totalement <strong>faillibles</strong>. Si certaines publications tentent de s&#8217;am&#233;liorer au fil des ann&#233;es, d&#8217;autres sont ais&#233;ment <strong>manipulables</strong> et se basent sur des principes math&#233;matiques ne permettant pas de construire un palmar&#232;s coh&#233;rent. &#192; cela s&#8217;ajoutent quelques <strong>manipulations humaines</strong> permettant d&#8217;obtenir le classement voulu en fonction d&#8217;enjeux financiers &#224; travers deux logiques commerciales : </p><ul><li><p><strong>augmenter le trafic</strong> et les <strong>recettes de vente en kiosque</strong>, les palmar&#232;s des &#233;coles de commerce &#233;tant tr&#232;s populaires ;</p></li><li><p><strong>satisfaire des annonceurs</strong>, qui se voient r&#233;compens&#233;s de leurs investissements publicitaires dans un support donn&#233;.</p></li></ul><p>Tout cela pourrait-il n&#8217;appartenir qu&#8217;au pass&#233; ? Les intelligences artificielles, d&#233;j&#224; bien meilleures qu&#8217;une grande partie des humains dans de nombreuses t&#226;ches, sont entr&#233;es dans nos vies fin 2022 gr&#226;ce &#224; <strong>l&#8217;interface d&#8217;&#233;change ChatGPT</strong>. Ceci permet aux LLM de <strong>communiquer de mani&#232;re personnalis&#233;e</strong> &#224; travers du contenu &#233;crit produit apr&#232;s l&#8217;envoi de <em>prompts</em>. </p><p></p><h2>Une utilisation massive chez les 18-25 ans</h2><p>C&#8217;est en lisant l&#8217;&#233;tude <em>Born AI</em> de l&#8217;agence <a href="https://heaven.paris/">Heaven</a> (du groupe Hopscotch) sur l&#8217;utilisation de ces outils chez les 18-25 ans que j&#8217;ai eu l&#8217;id&#233;e de faire ce palmar&#232;s.</p><p>Le constat est sans appel : <strong>86% des 18-25 ans utilisent l&#8217;IA g&#233;n&#233;rative</strong>. Au sein de ces services, ChatGPT est tr&#232;s nettement majoritaire. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!C4NJ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98e094aa-5199-4e89-9ccf-96981ec5f23c_1220x678.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!C4NJ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98e094aa-5199-4e89-9ccf-96981ec5f23c_1220x678.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!C4NJ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98e094aa-5199-4e89-9ccf-96981ec5f23c_1220x678.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!C4NJ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98e094aa-5199-4e89-9ccf-96981ec5f23c_1220x678.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!C4NJ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98e094aa-5199-4e89-9ccf-96981ec5f23c_1220x678.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!C4NJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98e094aa-5199-4e89-9ccf-96981ec5f23c_1220x678.png" width="1220" height="678" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/98e094aa-5199-4e89-9ccf-96981ec5f23c_1220x678.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:678,&quot;width&quot;:1220,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:99633,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!C4NJ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98e094aa-5199-4e89-9ccf-96981ec5f23c_1220x678.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!C4NJ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98e094aa-5199-4e89-9ccf-96981ec5f23c_1220x678.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!C4NJ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98e094aa-5199-4e89-9ccf-96981ec5f23c_1220x678.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!C4NJ!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F98e094aa-5199-4e89-9ccf-96981ec5f23c_1220x678.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>L&#8217;usage s&#8217;intensifie grandement : si, en juin 2024, cette m&#234;me enqu&#234;te affirmait que seuls <strong>21%</strong> des 18-21 ans utilisaient ces outils tous les jours, ce chiffre s&#8217;&#233;l&#232;ve &#224; <strong>40%</strong> en d&#233;cembre 2024. Le raz-de-mar&#233;e de l&#8217;adoption de ces outils est colossal.</p><p>&#192; quelles fins ? R&#233;ponse : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!1jJR!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F957ff742-30d4-4556-a7fe-e7af1a9a77a9_980x688.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!1jJR!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F957ff742-30d4-4556-a7fe-e7af1a9a77a9_980x688.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!1jJR!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F957ff742-30d4-4556-a7fe-e7af1a9a77a9_980x688.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!1jJR!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F957ff742-30d4-4556-a7fe-e7af1a9a77a9_980x688.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!1jJR!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F957ff742-30d4-4556-a7fe-e7af1a9a77a9_980x688.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!1jJR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F957ff742-30d4-4556-a7fe-e7af1a9a77a9_980x688.png" width="980" height="688" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/957ff742-30d4-4556-a7fe-e7af1a9a77a9_980x688.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:688,&quot;width&quot;:980,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:93692,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!1jJR!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F957ff742-30d4-4556-a7fe-e7af1a9a77a9_980x688.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!1jJR!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F957ff742-30d4-4556-a7fe-e7af1a9a77a9_980x688.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!1jJR!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F957ff742-30d4-4556-a7fe-e7af1a9a77a9_980x688.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!1jJR!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F957ff742-30d4-4556-a7fe-e7af1a9a77a9_980x688.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>L&#8217;orientation entre parfaitement dans le scope de ces usages. </p><p>Plus bluffant encore : un agent IA est per&#231;u comme <strong>plus cr&#233;dible</strong> qu&#8217;un contenu d&#8217;influenceur ou un article de presse. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWaL!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F65545596-68e5-48d3-876a-c8fccdd18260_872x754.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWaL!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F65545596-68e5-48d3-876a-c8fccdd18260_872x754.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWaL!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F65545596-68e5-48d3-876a-c8fccdd18260_872x754.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWaL!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F65545596-68e5-48d3-876a-c8fccdd18260_872x754.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWaL!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F65545596-68e5-48d3-876a-c8fccdd18260_872x754.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWaL!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F65545596-68e5-48d3-876a-c8fccdd18260_872x754.png" width="421" height="364.0298165137615" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/65545596-68e5-48d3-876a-c8fccdd18260_872x754.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:754,&quot;width&quot;:872,&quot;resizeWidth&quot;:421,&quot;bytes&quot;:91635,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWaL!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F65545596-68e5-48d3-876a-c8fccdd18260_872x754.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWaL!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F65545596-68e5-48d3-876a-c8fccdd18260_872x754.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWaL!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F65545596-68e5-48d3-876a-c8fccdd18260_872x754.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eWaL!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F65545596-68e5-48d3-876a-c8fccdd18260_872x754.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Cela est d&#8217;autant plus vrai que l&#8217;&#233;mergence de contenus publicitaires peu objectifs sur Internet et les r&#233;seaux sociaux a cr&#233;&#233; une <strong>m&#233;fiance</strong> naturelle de la part des cibles. </p><p>D&#233;sormais incontournable pour les lyc&#233;ens, ces derniers utilisent ChatGPT intens&#233;ment dans le cadre de l&#8217;orientation post-bac. Qu&#8217;il s&#8217;agisse de r&#233;diger la quasi-inutile lettre de motivation Parcoursup ou tout simplement s&#8217;orienter, <strong>OpenAI est de tr&#232;s loin le premier outil d&#8217;orientation en 2025</strong>. </p><p>Ce constat est tr&#232;s loin d&#8217;avoir &#233;t&#233; pris en compte par les services marketing et promotion des Grandes Ecoles. Au cours des prochaines ann&#233;es,  de <strong>nouvelles m&#233;thodes de travail</strong> &#233;mergeront, appuy&#233;es sur des propositions de valeurs concr&#232;tes. </p><p>Le s&#233;rieux d&#8217;une Grande Ecole sera bien plus r&#233;compens&#233; &#224; l&#8217;avenir gr&#226;ce &#224; la prise en compte de leurs actions par <strong>le plus grand et le plus efficace des conseillers d&#8217;orientation, ChatGPT </strong>(et consorts). </p><p>Je le per&#231;ois tout &#224; fait positivement dans la mesure o&#249; cela ira bien au-del&#224; des budgets marketing et communication d&#233;pens&#233;s jusqu&#8217;&#224; pr&#233;sent par des groupes n&#8217;investissant pas forc&#233;ment l&#224; o&#249; il faut. </p><p>Emerge une toute nouvelle discipline : <strong>l&#8217;optimisation de l&#8217;apparition sur des r&#233;sultats d&#8217;outils conversationnels bas&#233;s sur l&#8217;IA</strong>. </p><p>Pour avoir arr&#234;t&#233; de travailler dans le m&#233;dia traditionnel (2Empower) en novembre 2022 la semaine o&#249; ChatGPT est sorti, j&#8217;ai pu rentabiliser ma pause professionnelle pour creuser en profondeur ces outils&#8230; et la mani&#232;re dont ce dernier peut consid&#233;rer des &#233;coles selon ce que l&#8217;on peut appeler l&#8217;<strong>AI-SEO (optimisation du r&#233;f&#233;rencement dans les outils d&#8217;IA)</strong>. </p><p>A l&#8217;heure actuelle, les <em>marketeurs</em> du sup&#233;rieur s&#8217;att&#232;lent plut&#244;t &#224; int&#233;grer l&#8217;IA dans une optique d&#8217;utilisation de l&#8217;IA dans le cadre de la cr&#233;ation de contenus pour r&#233;f&#233;rencer en SEO. C&#8217;&#233;tait une <strong>premi&#232;re &#233;tape</strong> mais cela pourrait ne plus dominer dans les toutes prochaines ann&#233;es. Si ce sujet int&#233;resse votre structure, nous pouvons en discuter ensemble : contactez-moi par <a href="mailto:mehdi@nextedu.fr">mail</a>. </p><p>Mais avant d&#8217;approfondir ce sujet, voici ce qui vous int&#233;resse le plus, &#224; savoir : </p><h2>Le classement 2025 des &#233;coles de commerce par ChatGPT</h2><p>Pour obtenir ce classement, j&#8217;ai prompt&#233; de mani&#232;re pr&#233;cise une s&#233;rie de requ&#234;te similaire &#224; ce qu&#8217;un jeune &#233;l&#232;ve de terminale en recherche d&#8217;orientation pourrait demander &#224; ChatGPT, selon les sujets de discussion les plus courants, en me basant sur les volumes de recherche SEO des requ&#234;tes les plus fr&#233;quentes chez les 18-25 ans..  </p><p>J&#8217;ai utilis&#233; les r&#233;sultats du <strong>mod&#232;le GPT-4o</strong> pour la simple et bonne raison que je voulais pouvoir approfondir de mani&#232;re pertinente les raisons de <strong>l&#8217;attribution des rangs de chaque &#233;cole</strong>, sans pour autant pousser au raisonnement avanc&#233; avec o1, que l&#8217;on ne trouve que dans la formule Premium.</p><p>Le relev&#233; de ces r&#233;sultats a &#233;t&#233; effectu&#233; le 17 janvier 2025. </p><p></p><p>Voici le classement 2025 des &#233;coles de commerce par ChatGPT : </p><ol><li><p>HEC Paris</p></li><li><p>ESSEC</p></li><li><p>ESCP</p></li><li><p>EDHEC</p></li><li><p>emlyon</p></li><li><p>Audencia</p></li></ol>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/classement-chatgpt-ecoles-commerce-2025">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[6 bouleversements à venir dans le monde des Grandes Ecoles de commerce (2/2)]]></title><description><![CDATA[Apr&#232;s notre &#233;pisode de septembre qui a &#233;t&#233; tr&#232;s comment&#233; dans l'univers des Grandes Ecoles, voici 6 sc&#233;narios plus ou moins probables !]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/6-bouleversements-a-venir-grandes-ecoles-commerce</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/6-bouleversements-a-venir-grandes-ecoles-commerce</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Thu, 05 Dec 2024 18:18:43 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fced1b7ff-e20b-4fe6-bafb-f04e4b50a189_2178x1340.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Ce num&#233;ro tr&#232;s complet de quasiment 5 000 mots est dans le prolongement du premier &#233;pisode publi&#233; en septembre 2024 sur le devenir du statut des Grandes Ecoles : </p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;e905cd1a-2524-42f3-b3ff-1ef7f5923a3d&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;D&#233;but 2019, Bernard Belletante ouvrait une voie sinueuse : celle de la privatisation des Grandes Ecoles de commerce. C&#8217;&#233;tait &#224; l&#8217;occasion d&#8217;un d&#238;ner d&#233;di&#233; aux journalistes au sein du prestigieux Georges V &#224; Paris que j&#8217;avais pu &#233;crire cet article. A cette occasion, il pr&#233;sentait son successeur Tawhid Chtioui, dont la br&#232;ve direction &#233;maill&#233;e de nombreuses affaires (&#224; l&#8217;instar du non-renouvellement du grade de master pour 5 ans) a illustr&#233; les difficult&#233;s du passage d&#8217;association &#224; soci&#233;t&#233; &#224; but lucratif.&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;#43 - Grandes Ecoles de commerce : l'heure des grands mouvements a commenc&#233; ! (1/2)&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:8855869,&quot;name&quot;:&quot;Mehdi Cornilliet&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;(Co-)Fondateur @2EmpowerFR @MajorPrepa @BusinessCoolFR &#8226; &#127939;&#127997;&amp; &#128693; &#8226; @hecparis &#127891; &#8226;  #&#201;galit&#233;DesChances #EdTech #FinTech #Impact&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://bucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com/public/images/60ffb897-2f63-4d0f-8391-7fe949c2dffa_512x512.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2024-09-17T12:02:52.612Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f276c8d-d9c7-4f9a-9a04-d5e3b743d16e_1838x1420.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://edtechrevue.substack.com/p/grandes-ecoles-commerce-heure-mouvements-1&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:146048576,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:3,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:null,&quot;publication_name&quot;:&quot;La Revue ETF : Education, Tech et Finance  &#127891;&#128241;&#128176;&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa9508a2c-92c4-4f41-b0c0-43626c52cff3_712x712.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>En bref, j&#8217;insistais sur la <strong>trajectoire financi&#232;re d&#233;licate</strong> de nombreuses Grandes Ecoles qui ont investi de mani&#232;re extr&#234;mement forte dans une recherche &#224; l&#8217;utilit&#233; discutable et dont la seule rentabilit&#233; se limite aux positions dans les <strong>classements internationaux</strong>. </p><p>&#192; c&#244;t&#233; de ces &#233;coles se sont d&#233;velopp&#233;s des <strong>groupes priv&#233;s</strong> ne supportant pas cette charge, affichant des <strong>niveaux de rentabilit&#233; plus importants</strong> (de l&#8217;ordre de 15-20% pour ceux r&#233;alisant un travail plut&#244;t qualitatif et jusqu&#8217;&#224; plus de <strong>35-40%</strong> pour ceux ayant optimis&#233; leur <em>bottom line</em>). </p><p>De la m&#234;me mani&#232;re se sont cr&#233;&#233;es des <strong>&#233;coles sp&#233;cialis&#233;es</strong> n&#8217;ayant aucune envie de subir les contraintes propres &#224; l&#8217;obtention d&#8217;un grade de Master. A cet &#233;gard, nous pouvons citer <a href="https://fr.albertschool.com/">Albert School</a>, qui pr&#233;f&#232;re se passer de ces reconnaissances tout en proposant une qualit&#233; d&#8217;enseignement sup&#233;rieure &#224; de nombreuses Grandes Ecoles&#8230; et qui les s&#233;duit. L&#8217;&#233;cole a notamment sign&#233; un <strong>double dipl&#244;me</strong> avec <a href="https://fr.albertschool.com/edhec">l&#8217;EDHEC</a> ainsi qu&#8217;avec les <a href="https://www.minesparis.psl.eu/diplomes-conjoints-mines-paris-albert-school/">Mines Paris</a>. </p><p></p><p>Voici quelques sc&#233;narios avec un degr&#233; de certitudes plus ou moins &#233;lev&#233; que nous allons &#233;tudier : </p><ol><li><p>Les meilleures Grandes Ecoles de commerce absorberont l&#8217;int&#233;gralit&#233; de la croissance du march&#233;. Certitude : 100%</p></li><li><p>Les groupes priv&#233;s mettront la main sur des Grandes Ecoles afin d&#8217;obtenir un troph&#233;e de moins en moins on&#233;reux. Certitude : 95%.</p></li><li><p>Des fusions de Grandes Ecoles pour r&#233;aliser plus de 100 millions d&#8217;euros de CA annuel auront lieu d&#8217;ici 2028. Certitude : 75%. </p></li><li><p>Les remises sur frais de scolarit&#233; deviendront <em>mainstream. </em>Certitude : 50%</p></li><li><p>Un grade de master ou &#233;quivalent sera retravaill&#233; ou cr&#233;&#233; pour ne plus r&#233;compenser uniquement l&#8217;aspect recherche mais &#233;galement la qualit&#233; p&#233;dagogique de formations en management : vers la cr&#233;ation du Master Appliqu&#233;. Certitude : 40%.</p></li><li><p>Des entrepreneurs fortun&#233;s mettront la main sur une marque de Grande Ecole pour la transformer en formation lib&#233;rale et/ou conservatrice. Certitude : 30%. </p></li></ol><div><hr></div><p>En parall&#232;le de mon &#233;cole Empower College, qui vise &#224; permettre &#224; un maximum d&#8217;&#233;tudiants d&#8217;int&#233;grer les Grandes Ecoles, j&#8217;accompagne de nombreux clients dans leurs probl&#233;matiques strat&#233;giques avec l&#8217;entit&#233; NextEdu Europe. </p><p></p><p></p><h2>Sc&#233;nario 1 : Les meilleures Grandes Ecoles de commerce absorberont l&#8217;int&#233;gralit&#233; de la croissance du march&#233;</h2><p>Certitude : <strong>100%</strong>.</p><p>C&#8217;est un sc&#233;nario sur lequel je pourrais parier l&#8217;int&#233;gralit&#233; de mon patrimoine sans aucun souci.</p><p>La multiplication des dipl&#244;mes et l&#8217;augmentation des effectifs des meilleures Grandes Ecoles am&#232;ne &#224; une <strong>concentration</strong> du march&#233; de plus en plus forte.</p><p>Les rares indicateurs publics sur le march&#233; sont assez clairs : les Tr&#232;s Grandes Ecoles disposent d&#8217;une marge de man&#339;uvre extr&#234;mement forte pour augmenter leurs revenus, notamment par le d&#233;veloppement de bachelors et MSc. </p><p>Les chiffres publi&#233;s par l&#8217;ESSEC (<a href="https://www.journal-officiel.gouv.fr/telechargements/ASSOCIATIONS/DCA/PDF/2023/3108/775663958_31082023.pdf">PDF</a>) sont assez clairs &#224; ce sujet : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CqLP!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb9d97c56-addd-4ea9-a7bb-bd95eaf18c40_1458x1356.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CqLP!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb9d97c56-addd-4ea9-a7bb-bd95eaf18c40_1458x1356.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CqLP!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb9d97c56-addd-4ea9-a7bb-bd95eaf18c40_1458x1356.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CqLP!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb9d97c56-addd-4ea9-a7bb-bd95eaf18c40_1458x1356.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CqLP!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb9d97c56-addd-4ea9-a7bb-bd95eaf18c40_1458x1356.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CqLP!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb9d97c56-addd-4ea9-a7bb-bd95eaf18c40_1458x1356.png" width="1456" height="1354" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/b9d97c56-addd-4ea9-a7bb-bd95eaf18c40_1458x1356.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1354,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:285758,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CqLP!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb9d97c56-addd-4ea9-a7bb-bd95eaf18c40_1458x1356.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CqLP!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb9d97c56-addd-4ea9-a7bb-bd95eaf18c40_1458x1356.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CqLP!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb9d97c56-addd-4ea9-a7bb-bd95eaf18c40_1458x1356.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CqLP!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb9d97c56-addd-4ea9-a7bb-bd95eaf18c40_1458x1356.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Ceux de l&#8217;ESCP sont &#233;galement disponibles publiquement, l&#8217;&#233;tablissement &#233;tant un EESC. Malgr&#233; un changement de m&#233;thodologie comptable (l&#8217;EESC consolide d&#233;sormais l&#8217;ensemble des campus), les recettes du bachelor sont en hausse de plus de 100% entre 2022 et 2023 et ce programme passe de 20 &#224; 27% du chiffre d&#8217;affaires de l&#8217;&#233;cole : </p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/6-bouleversements-a-venir-grandes-ecoles-commerce">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[#43 - Grandes Ecoles de commerce : l'heure des grands mouvements a commencé ! (1/2)]]></title><description><![CDATA[Apr&#232;s avoir longtemps regard&#233; avec d&#233;dain les mod&#232;les des groupes priv&#233;s d'enseignement sup&#233;rieur, des Grandes Ecoles changent de discours d&#233;sormais. Seule mani&#232;re d'&#233;viter une mort certaine ?]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/grandes-ecoles-commerce-heure-mouvements-1</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/grandes-ecoles-commerce-heure-mouvements-1</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Tue, 17 Sep 2024 12:02:52 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f276c8d-d9c7-4f9a-9a04-d5e3b743d16e_1838x1420.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>D&#233;but 2019, Bernard Belletante ouvrait une voie sinueuse : celle de la <strong>privatisation des Grandes Ecoles de commerce</strong>. C&#8217;&#233;tait &#224; l&#8217;occasion d&#8217;un d&#238;ner d&#233;di&#233; aux journalistes au sein du prestigieux Georges V &#224; Paris que j&#8217;avais pu &#233;crire cet <a href="https://business-cool.com/actualites/actu-ecoles/emlyon-futur-ecoles-de-commerce/">article</a>. A cette occasion, il pr&#233;sentait son successeur Tawhid Chtioui, dont la br&#232;ve direction &#233;maill&#233;e de nombreuses affaires (&#224; l&#8217;instar du non-renouvellement du grade de master pour 5 ans) a illustr&#233; les difficult&#233;s du passage d&#8217;association &#224; soci&#233;t&#233; &#224; but lucratif. </p><p></p><p>Le raisonnement &#233;tait relativement simple : les Grandes Ecoles, d&#233;tenues par des CCI aux ressources de plus en plus rares, <strong>ne constituent plus des actionnaires capables de soutenir des structures &#233;ducatives d&#8217;excellence</strong> dans un univers en profonde transformation.</p><p>Au d&#233;but, le mouvement &#233;tait disqualifi&#233; unanimement par un grand nombre d&#8217;acteurs. <a href="https://www.challenges.fr/education/evenement-grandes-ecoles-les-limites-d-un-modele_700863">Challenges</a> avait interrog&#233; Alice Guilhon qui repr&#233;sentait la CGE (instance la plus importante de l&#8217;&#233;cosyst&#232;me avant la cr&#233;ation de la CDEFM) :</p><blockquote><p><em>&#171; Je suis scandalis&#233;e, tonne Alice Guilhon, la directrice de Skema, qui pr&#233;side le chapitre des &#233;coles de management &#224; la Conf&#233;rence des grandes &#233;coles. Notre mission d&#8217;&#233;ducation est incompatible avec la rentabilit&#233; exig&#233;e par les fonds. &#187; Elle lie tr&#232;s directement la mutation de l&#8217;emlyon &#224; ce grand fiasco : &#171; Le choix d&#8217;avoir ouvert le capital est irresponsable. &#187;</em></p></blockquote><p><em>D&#233;missions en s&#233;rie, errements strat&#233;giques... Le fiasco de l'emlyon - <a href="https://www.challenges.fr/education/evenement-grandes-ecoles-les-limites-d-un-modele_700863">Challenges </a>- 29 f&#233;vrier 2020</em></p><p>D&#233;sormais, les avis ont chang&#233;. </p><p>Confront&#233;es &#224; une concurrence accrue de l&#8217;enseignement sup&#233;rieur priv&#233; &#224; but lucratif, bon nombre de Grandes Ecoles ont optimis&#233; leur d&#233;veloppement afin de r&#233;pondre &#224; des objectifs historiques, parfois destructeurs de valeur sur le long terme. Elles am&#233;lioraient uniquement<strong> ce qui &#233;tait visible dans l&#8217;environnement dans lesquelles elles sont n&#233;es</strong> (classements de la presse, duels SIGEM, recrutement de professeurs publiant dans des revues prestigieuses, campus), ignorant les <strong>fortes dynamiques d&#8217;autres march&#233;s</strong> (alternance, &#233;coles sp&#233;cialis&#233;es), jug&#233;s peu nobles car n&#8217;ayant pas de dimension de recherche (ni les co&#251;ts associ&#233;s)&#8230; </p><p></p><div><hr></div><p><strong>La pause promo</strong></p><p>Cet &#233;t&#233;, en parall&#232;le du lancement d&#8217;<strong><a href="https://empower-college.com/">Empower College</a> </strong>en partenariat avec l&#8217;EDHEC,  j&#8217;ai cr&#233;&#233; <strong>NextEdu Europe</strong> avec Hugo Foyer (L&#8217;Antis&#232;che). </p><p>Il s&#8217;agit d&#8217;une <strong>structure d&#8217;accompagnement</strong> des acteurs gravitant autour de l&#8217;univers de l&#8217;&#233;ducation afin de les accompagner sur leurs probl&#233;matiques de (d&#233;)<strong>croissance</strong> et de <strong>d&#233;veloppement</strong>. Nous cr&#233;ons un <em>one-stop shop</em> afin d&#8217;accompagner nos partenaires de la strat&#233;gie pure &#224; son ex&#233;cution op&#233;rationnelle. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!02h2!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F63c2ed36-5e0b-47f7-b745-f94f16b522eb_1331x424.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!02h2!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F63c2ed36-5e0b-47f7-b745-f94f16b522eb_1331x424.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!02h2!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F63c2ed36-5e0b-47f7-b745-f94f16b522eb_1331x424.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!02h2!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F63c2ed36-5e0b-47f7-b745-f94f16b522eb_1331x424.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!02h2!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F63c2ed36-5e0b-47f7-b745-f94f16b522eb_1331x424.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!02h2!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F63c2ed36-5e0b-47f7-b745-f94f16b522eb_1331x424.png" width="512" height="163.10142749812172" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/63c2ed36-5e0b-47f7-b745-f94f16b522eb_1331x424.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:424,&quot;width&quot;:1331,&quot;resizeWidth&quot;:512,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!02h2!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F63c2ed36-5e0b-47f7-b745-f94f16b522eb_1331x424.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!02h2!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F63c2ed36-5e0b-47f7-b745-f94f16b522eb_1331x424.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!02h2!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F63c2ed36-5e0b-47f7-b745-f94f16b522eb_1331x424.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!02h2!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F63c2ed36-5e0b-47f7-b745-f94f16b522eb_1331x424.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div><p>Nous publions r&#233;guli&#232;rement des <strong>&#233;tudes</strong> sur le march&#233; en commen&#231;ant par les Grandes Ecoles de commerce ainsi que les classes pr&#233;paratoires. N&#8217;h&#233;sitez pas &#224; les consulter et &#224; vous y abonner : </p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://nextedu.fr/insights/&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Lire les Insights&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://nextedu.fr/insights/"><span>Lire les Insights</span></a></p><p>Si vous pensez que nous pouvons vous &#233;pauler dans vos r&#233;flexions, contactez-moi sur : <a href="mailto:mehdi@nextedu.fr">mehdi@nextedu.fr</a> !</p><div><hr></div><p></p><h2>Grandes Ecoles : un mod&#232;le &#224; bout de souffle ? </h2><p>Avec une concurrence de plus en plus rude, les BP des Grandes Ecoles qui pensaient manger le march&#233; se sont av&#233;r&#233;s compl&#232;tement erron&#233;s. Lors de sa privatisation, emlyon avait avanc&#233; des hypoth&#232;ses de performances financi&#232;res qui s&#8217;av&#232;rent finalement tr&#232;s &#233;loign&#233;es de la r&#233;alit&#233; : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!l98H!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf81a55d-b0a7-4e59-881b-6a94c47635ec_1091x121.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!l98H!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf81a55d-b0a7-4e59-881b-6a94c47635ec_1091x121.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!l98H!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf81a55d-b0a7-4e59-881b-6a94c47635ec_1091x121.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!l98H!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf81a55d-b0a7-4e59-881b-6a94c47635ec_1091x121.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!l98H!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf81a55d-b0a7-4e59-881b-6a94c47635ec_1091x121.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!l98H!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf81a55d-b0a7-4e59-881b-6a94c47635ec_1091x121.png" width="1091" height="121" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/bf81a55d-b0a7-4e59-881b-6a94c47635ec_1091x121.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:121,&quot;width&quot;:1091,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:26873,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!l98H!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf81a55d-b0a7-4e59-881b-6a94c47635ec_1091x121.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!l98H!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf81a55d-b0a7-4e59-881b-6a94c47635ec_1091x121.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!l98H!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf81a55d-b0a7-4e59-881b-6a94c47635ec_1091x121.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!l98H!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf81a55d-b0a7-4e59-881b-6a94c47635ec_1091x121.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Performances financi&#232;res d&#8217;emlyon</figcaption></figure></div><p>Apr&#232;s avoir pr&#233;vu <strong>337 millions d&#8217;euros de chiffre d&#8217;affaires pour 58 millions de r&#233;sultat d&#8217;exploitation en 2024</strong> dans le BP pr&#233;sent&#233; aux investisseurs &#224; l&#8217;&#233;poque, l&#8217;&#233;cole lyonnaise en sera finalement assez loin. Pour 2023, l&#8217;&#233;cole affiche m&#234;me un net d&#233;crochage de ses revenus expliqu&#233; par la r&#233;duction du nombre d&#8217;AST recrut&#233;s (ce qui est particuli&#232;rement vrai en AST1 dans l&#8217;ensemble des Grandes Ecoles) mais surtout par le d&#233;calage de la cl&#244;ture de son exercice comptable (au 30 juin contrairement au 31 ao&#251;t), ce qui lui permet d&#8217;afficher un r&#233;sultat positif dans ses comptes (10 mois de charge pour 12 mois complets de revenus), en r&#233;alit&#233; proche de l&#8217;&#233;quilibre. </p><p>Contrairement aux Grandes Ecoles ind&#233;pendantes, <strong>la rentabilit&#233; d&#8217;emlyon n&#8217;est pas forc&#233;ment importante pour les propri&#233;taires de son actionnaire majoritaire, Galileo Global Education</strong> (GGE) pour la simple et bonne raison que ce groupe gagne &#233;norm&#233;ment d&#8217;argent avec d&#8217;autres &#233;coles sp&#233;cialis&#233;es. Le recrutement d&#8217;Isabelle Huault et son tr&#232;s bon travail depuis permettent &#224; l&#8217;&#233;cole d&#8217;incarner la dimension d&#8217;excellence acad&#233;mique,  qui se fixe l&#8217;objectif de porter l&#8217;ensemble du groupe GGE. Il est &#224; noter que sa deuxi&#232;me Grande Ecole, Paris School of Business, n&#8217;est pas rentable non plus. </p><p></p><h3>Grande Ecole ou pas : ta rentabilit&#233; diff&#232;rera ! &#128256;</h3><p>Si l&#8217;on compare les comptes de quelques entit&#233;s publiant le tout de mani&#232;re transparente, le groupe Omnes Education nous donne quelques &#233;l&#233;ments assez claire entre la rentabilit&#233; d&#8217;une Grande Ecole de commerce (ESCE) et celle d&#8217;une &#233;cole sp&#233;cialis&#233;e (ici Sup de Pub) : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!IY8Z!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffdf5276f-ae6a-4d64-b6ec-fdd1be68b48f_1386x1096.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!IY8Z!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffdf5276f-ae6a-4d64-b6ec-fdd1be68b48f_1386x1096.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!IY8Z!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffdf5276f-ae6a-4d64-b6ec-fdd1be68b48f_1386x1096.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!IY8Z!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffdf5276f-ae6a-4d64-b6ec-fdd1be68b48f_1386x1096.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!IY8Z!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffdf5276f-ae6a-4d64-b6ec-fdd1be68b48f_1386x1096.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!IY8Z!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffdf5276f-ae6a-4d64-b6ec-fdd1be68b48f_1386x1096.png" width="1386" height="1096" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/fdf5276f-ae6a-4d64-b6ec-fdd1be68b48f_1386x1096.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1096,&quot;width&quot;:1386,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:138171,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!IY8Z!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffdf5276f-ae6a-4d64-b6ec-fdd1be68b48f_1386x1096.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!IY8Z!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffdf5276f-ae6a-4d64-b6ec-fdd1be68b48f_1386x1096.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!IY8Z!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffdf5276f-ae6a-4d64-b6ec-fdd1be68b48f_1386x1096.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!IY8Z!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffdf5276f-ae6a-4d64-b6ec-fdd1be68b48f_1386x1096.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Sup de Pub - Un chiffre d&#8217;affaires en forte croissance et une profitabilit&#233; toujours au rendez-vous !</figcaption></figure></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!YhgE!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F655c13ce-4dd0-49fe-b907-c9458776bf0d_1438x1102.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!YhgE!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F655c13ce-4dd0-49fe-b907-c9458776bf0d_1438x1102.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!YhgE!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F655c13ce-4dd0-49fe-b907-c9458776bf0d_1438x1102.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!YhgE!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F655c13ce-4dd0-49fe-b907-c9458776bf0d_1438x1102.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!YhgE!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F655c13ce-4dd0-49fe-b907-c9458776bf0d_1438x1102.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!YhgE!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F655c13ce-4dd0-49fe-b907-c9458776bf0d_1438x1102.png" width="1438" height="1102" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/655c13ce-4dd0-49fe-b907-c9458776bf0d_1438x1102.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1102,&quot;width&quot;:1438,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:152379,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!YhgE!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F655c13ce-4dd0-49fe-b907-c9458776bf0d_1438x1102.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!YhgE!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F655c13ce-4dd0-49fe-b907-c9458776bf0d_1438x1102.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!YhgE!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F655c13ce-4dd0-49fe-b907-c9458776bf0d_1438x1102.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!YhgE!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F655c13ce-4dd0-49fe-b907-c9458776bf0d_1438x1102.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">ESCE - Un CA stable avec un r&#233;sultat net en forte perdition. Le groupe a d&#233;j&#224; vendu l&#8217;EBS pour un peu plus de 5 millions d&#8217;euros &#224; Accelis. </figcaption></figure></div><p>Il est &#224; noter que la profitabilit&#233; de <a href="https://www.supdepub.com/">Sup de Pub</a> n&#8217;a rien d&#8217;exceptionnel dans l&#8217;univers des &#233;coles priv&#233;es, o&#249; la marge d&#8217;EBITDA peut atteindre plus de 50% dans certains cas. </p><p>La trajectoire de l&#8217;<a href="https://www.esce.fr/">ESCE</a> n&#8217;est pas unique. Elle est m&#234;me partag&#233;e par de tr&#232;s nombreuses Grandes Ecoles. La lecture des comptes de SKEMA d&#233;pos&#233;s au Journal Officiel fournit des &#233;l&#233;ments assez clairs : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CYlN!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f276c8d-d9c7-4f9a-9a04-d5e3b743d16e_1838x1420.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CYlN!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f276c8d-d9c7-4f9a-9a04-d5e3b743d16e_1838x1420.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CYlN!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f276c8d-d9c7-4f9a-9a04-d5e3b743d16e_1838x1420.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CYlN!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f276c8d-d9c7-4f9a-9a04-d5e3b743d16e_1838x1420.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CYlN!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f276c8d-d9c7-4f9a-9a04-d5e3b743d16e_1838x1420.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CYlN!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f276c8d-d9c7-4f9a-9a04-d5e3b743d16e_1838x1420.png" width="1456" height="1125" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8f276c8d-d9c7-4f9a-9a04-d5e3b743d16e_1838x1420.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1125,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:171996,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CYlN!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f276c8d-d9c7-4f9a-9a04-d5e3b743d16e_1838x1420.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CYlN!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f276c8d-d9c7-4f9a-9a04-d5e3b743d16e_1838x1420.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CYlN!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f276c8d-d9c7-4f9a-9a04-d5e3b743d16e_1838x1420.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CYlN!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f276c8d-d9c7-4f9a-9a04-d5e3b743d16e_1838x1420.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p></p><p>La tr&#232;s forte croissance de SKEMA ne p&#233;nalisait pas sa rentabilit&#233; jusqu&#8217;en 2021 o&#249; l&#8217;&#233;cole parvenait &#224; conserver une profitabilit&#233; nominale certaine. </p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/grandes-ecoles-commerce-heure-mouvements-1">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[#42 - L'enseignement primaire et secondaire français, nouveau jouet des investisseurs ? (DECK complet)]]></title><description><![CDATA[Wendel a d&#233;cid&#233; de s'emparer de la moiti&#233; du capital de Globeducate, un groupe europ&#233;en leader sur le segment du K12 qui r&#233;alise 440 millions de CA pour 120 millions d'EBITDA.]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/enseignement-primaire-secondaire-france</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/enseignement-primaire-secondaire-france</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Mon, 15 Jul 2024 05:35:35 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86567462-59c5-4e3a-9642-a28a9ad16ba9_1672x1042.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Dans l&#8217;univers de l&#8217;&#233;ducation en France, ces derni&#232;res ann&#233;es ont &#233;t&#233; marqu&#233;es par l&#8217;attrait pour des actifs profitant de <strong>deux r&#233;formes</strong> ayant fortement profit&#233; &#224; des acteurs du priv&#233; : </p><ul><li><p>la r&#233;forme de <strong>l&#8217;apprentissage</strong> de 2018 avec <a href="https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000037367660">la loi pour la libert&#233; de choisir son avenir</a> ; </p></li><li><p>la r&#233;forme de la <strong>formation professionnelle</strong> avec la conversion des heures de formations en euros en 2019. </p></li></ul><p></p><h2>L&#8217;enseignement sup&#233;rieur comme seul march&#233; tr&#232;s rentable en France ? </h2><p>Les entreprises actives sur le march&#233; de l&#8217;<strong>enseignement sup&#233;rieur</strong> et sur celui de la formation professionnelle se sont tr&#232;s fortement d&#233;velopp&#233;es, attirant les fonds d&#8217;investissement. Une fr&#233;n&#233;sie de deals s&#8217;en est suivie :  </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-pFm!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86567462-59c5-4e3a-9642-a28a9ad16ba9_1672x1042.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-pFm!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86567462-59c5-4e3a-9642-a28a9ad16ba9_1672x1042.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-pFm!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86567462-59c5-4e3a-9642-a28a9ad16ba9_1672x1042.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-pFm!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86567462-59c5-4e3a-9642-a28a9ad16ba9_1672x1042.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-pFm!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86567462-59c5-4e3a-9642-a28a9ad16ba9_1672x1042.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-pFm!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86567462-59c5-4e3a-9642-a28a9ad16ba9_1672x1042.png" width="1456" height="907" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/86567462-59c5-4e3a-9642-a28a9ad16ba9_1672x1042.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:907,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:512423,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-pFm!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86567462-59c5-4e3a-9642-a28a9ad16ba9_1672x1042.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-pFm!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86567462-59c5-4e3a-9642-a28a9ad16ba9_1672x1042.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-pFm!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86567462-59c5-4e3a-9642-a28a9ad16ba9_1672x1042.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-pFm!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F86567462-59c5-4e3a-9642-a28a9ad16ba9_1672x1042.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Principaux groupes de l&#8217;enseignement sup&#233;rieur priv&#233;s pass&#233;es par des op&#233;rations financi&#232;res ces derni&#232;res ann&#233;es - Les valos 2024 sont donn&#233;es &#224; titre purement indicatifs et peuvent &#234;tre totalement fausses.</figcaption></figure></div><p>Se sont ainsi form&#233;es d&#8217;<strong>incroyables fortunes</strong> telles que compil&#233;es par Challenges en 2023 (la mise &#224; jour de ces chiffres interviendra le 19 juillet) : </p><ul><li><p>Marc Sellam (IONIS), 316e fortune fran&#231;aise, 410 millions d&#8217;euros (aucun changement par rapport &#224; 2022)</p></li><li><p>Kevin Guenegan (AD Education), 345e fortune fran&#231;aise, 380 millions d&#8217;euros (+ 60 millions)</p></li><li><p>Philippe Grassaud (Eduservices), 409e fortune fran&#231;aise, 310 millions d&#8217;euros (nouvel entrant)</p></li><li><p>Amin Khiari (Groupe EDH), 441e fortune fran&#231;aise, 280 millions d&#8217;euros (nouvel entrant)</p></li><li><p>Gr&#233;gory Declercq et Pierre Juhen (Finoli - ont revendu Eur&#234;ka Education, ont cr&#233;&#233; School of Arts), 466e fortune fran&#231;aise, 250 millions d&#8217;euros (- 70 millions)</p></li><li><p>Lionel Desage et Guillaume Franc (Ynov), 489e fortune fran&#231;aise, 240 millions d&#8217;euros (+ 20 millions)</p></li></ul><p>A ces noms s&#8217;ajoutent d&#8217;autres  qui ne poss&#232;dent pas le FMIC (Fortune Minimale d&#8217;Insertion dans le Classement) mais qui ne sont pas &#224; plaindre non plus : Marc-Fran&#231;ois Mignot-Mahon de Galileo Global Education, Franck Papazian de Mediaschool, Olivier de Lagarde du Coll&#232;ge de Paris, Anthony Brice du Groupe 39, Thierry Debarnot de Quest Education, Roger Serre et ses <a href="https://www.liberation.fr/societe/education/le-juteux-business-dun-pionnier-de-lenseignement-superieur-prive-20230721_DLS73LU6HFEJDH5WCVBC4OS5TU/">multiples associations et entreprises</a> dont le Groupe IGS, etc.</p><div><hr></div><p>La Revue ETF (Education, Tech &amp; Finance) est sponsoris&#233;e par <strong><a href="https://nextedu.fr/">NextEdu</a></strong>, le cabinet de conseil 100% d&#233;di&#233; au secteur de l&#8217;enseignement sup&#233;rieur que j&#8217;ai le plaisir de cofonder avec Hugo Foyer (qui r&#233;dige &#233;galement <a href="/__u/antiseche.substack.com/">L&#8217;Antis&#232;che</a>). Ayant &#233;t&#233; r&#233;guli&#232;rement sollicit&#233; cette derni&#232;re ann&#233;e pour de multiples missions men&#233;es sans v&#233;ritable structure pour aller plus loin, j&#8217;ai d&#233;cid&#233; de cr&#233;er un v&#233;ritable <strong>partenaire capable de mobiliser des &#233;quipes performantes</strong> pour r&#233;pondre &#224; des enjeux de clients sur lesquels j&#8217;&#233;volue depuis 2015. </p><p>Nous pouvons vous &#233;pauler dans diff&#233;rentes probl&#233;matiques (<strong>strat&#233;gie, marketing, perspectives et &#233;tudes de march&#233;, ouverture sociale</strong>, etc.) :</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="https://nextedu.fr/" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g7du!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf35be76-4bcb-4527-b4b1-3a4f38397244_1220x425.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g7du!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf35be76-4bcb-4527-b4b1-3a4f38397244_1220x425.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g7du!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf35be76-4bcb-4527-b4b1-3a4f38397244_1220x425.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g7du!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf35be76-4bcb-4527-b4b1-3a4f38397244_1220x425.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g7du!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf35be76-4bcb-4527-b4b1-3a4f38397244_1220x425.png" width="420" height="146.31147540983608" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/df35be76-4bcb-4527-b4b1-3a4f38397244_1220x425.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:425,&quot;width&quot;:1220,&quot;resizeWidth&quot;:420,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:&quot;https://nextedu.fr/&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g7du!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf35be76-4bcb-4527-b4b1-3a4f38397244_1220x425.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g7du!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf35be76-4bcb-4527-b4b1-3a4f38397244_1220x425.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g7du!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf35be76-4bcb-4527-b4b1-3a4f38397244_1220x425.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g7du!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdf35be76-4bcb-4527-b4b1-3a4f38397244_1220x425.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div><div><hr></div><p></p><h2>Le K12, parent pauvre du march&#233; fran&#231;ais</h2><p>En France, le march&#233; du K12 (niveaux inf&#233;rieurs &#224; l&#8217;enseignement sup&#233;rieur) est particulier : il associe l&#8217;excellence aux &#233;tablissements souvent li&#233;s &#224; l&#8217;<strong>enseignement catholique</strong> (Stanislas, Ginette, etc.), par d&#233;finition <em>not for profit</em>.</p><p>Quant aux groupes fran&#231;ais qui ont fait le pari du K12 &#224; l&#8217;&#233;tranger, le r&#233;sultat n&#8217;est pas au rendez-vous. Le groupe <strong><a href="https://odyssey.education/">Odyssey Education</a></strong>, cofond&#233; par Luc Chatel ayant recrut&#233; Catherine Lespine (ancienne dirigeante du groupe INSEEC) cumule les d&#233;boires comme l&#8217;illustrait <a href="https://www.challenges.fr/politique/les-mesaventures-de-luc-chatel-dans-le-business-de-l-education_845276">Challenges</a> en f&#233;vrier 2023 : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eT9h!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F31475879-7c74-4148-b3bf-83661d413328_1402x900.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eT9h!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F31475879-7c74-4148-b3bf-83661d413328_1402x900.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eT9h!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F31475879-7c74-4148-b3bf-83661d413328_1402x900.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eT9h!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F31475879-7c74-4148-b3bf-83661d413328_1402x900.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eT9h!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F31475879-7c74-4148-b3bf-83661d413328_1402x900.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eT9h!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F31475879-7c74-4148-b3bf-83661d413328_1402x900.png" width="1402" height="900" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/31475879-7c74-4148-b3bf-83661d413328_1402x900.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:900,&quot;width&quot;:1402,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:176095,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eT9h!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F31475879-7c74-4148-b3bf-83661d413328_1402x900.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eT9h!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F31475879-7c74-4148-b3bf-83661d413328_1402x900.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eT9h!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F31475879-7c74-4148-b3bf-83661d413328_1402x900.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eT9h!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F31475879-7c74-4148-b3bf-83661d413328_1402x900.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Le march&#233; fr&#233;missait avec l&#8217;annonce au printemps dernier de la <strong>vente de l&#8217;&#233;cole des Roches</strong> et ses 47 320&#8364; de frais de scolarit&#233; annuels par le leader duba&#239;ote GEMS Education, qui en avait r&#233;alis&#233; l&#8217;<a href="https://www.lechorepublicain.fr/verneuil-d-avre-et-d-iton-27130/travaux-urbanisme/dubai-fait-rever-lecole-des-roches_1929072/">achat</a> en 2014. </p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;dd0fc0ca-6b13-41d2-aa53-95a217119e2d&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Bonjour aux 1140 abonn&#233;s (+15 en 7 jours) ! Encore une semaine pleine de rebondissements pour le monde des technologies de l&#8217;&#233;ducation ! Entre un investissement record de 500 millions d&#8217;euros, une lev&#233;e d&#8217;ampleur d&#8217;une entreprise lyonnaise ou encore le financement de deux business schools innovantes (dont l&#8217;une propose des &#8220;masters&#8221;&#224; 650&#8364;), il y a de quo&#8230;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;sm&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;&#127891; La Revue EdTech du 17 au 23 avril 2023 : Sant&#233; Acad&#233;mie, Ecole des Roches, Cengage, Innovamat&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[],&quot;post_date&quot;:&quot;2023-04-24T14:27:43.827Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F076bf257-4ae2-4957-bbf4-7b62994c1a9c_1910x1968.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://edtechrevue.substack.com/p/la-revue-edtech-du-17-au-23-avril&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:115617346,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:2,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:null,&quot;publication_name&quot;:&quot;La Revue ETF : Education, Tech et Finance  &#127891;&#128241;&#128176;&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbb1bae2d-2bee-4260-b08c-f63bf270974f_300x300.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>A l&#8217;&#233;poque, j&#8217;avais &#233;crit que l&#8217;un des acqu&#233;reurs naturels pourrait &#234;tre <strong><a href="https://www.inspirededu.com/">Inspired</a></strong>, le groupe d&#8217;&#233;ducation fond&#233; par Nadim Nsouli, dipl&#244;m&#233; de l&#8217;INSEAD. L&#8217;ancien propri&#233;taire d&#8217;Ace Education (AMOS, CMH et ESDAC) sur lequel son exit en 2021 lui a permis de r&#233;aliser un <a href="https://www.nmncap.com/investments">multiple de 4,8 et un taux de rendement interne de 49%</a>. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HBje!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F461cf70b-bda8-458a-90e3-a3e653bb08bb_800x300.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HBje!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F461cf70b-bda8-458a-90e3-a3e653bb08bb_800x300.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HBje!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F461cf70b-bda8-458a-90e3-a3e653bb08bb_800x300.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HBje!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F461cf70b-bda8-458a-90e3-a3e653bb08bb_800x300.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HBje!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F461cf70b-bda8-458a-90e3-a3e653bb08bb_800x300.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HBje!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F461cf70b-bda8-458a-90e3-a3e653bb08bb_800x300.png" width="452" height="169.5" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/461cf70b-bda8-458a-90e3-a3e653bb08bb_800x300.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:300,&quot;width&quot;:800,&quot;resizeWidth&quot;:452,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Inspired acquires King's College Group - StudyTravel Network&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Inspired acquires King's College Group - StudyTravel Network" title="Inspired acquires King's College Group - StudyTravel Network" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HBje!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F461cf70b-bda8-458a-90e3-a3e653bb08bb_800x300.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HBje!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F461cf70b-bda8-458a-90e3-a3e653bb08bb_800x300.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HBje!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F461cf70b-bda8-458a-90e3-a3e653bb08bb_800x300.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HBje!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F461cf70b-bda8-458a-90e3-a3e653bb08bb_800x300.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div><p>Le groupe <a href="https://www.inspirededu.com/">Inspired</a> cr&#233;&#233; en 2013 par le rachat de 4 &#233;coles en Afrique du Sud a lev&#233;&#8230; un milliard d&#8217;euros en mai 2022 pour se renforcer. En 2020-2021, le groupe r&#233;alisait <strong>528 millions d&#8217;euros de chiffre d&#8217;affaires, 161 millions d&#8217;euros d&#8217;EBITDA et 40 millions de r&#233;sultat avant IS</strong> !</p><p>Ces performances sont communes &#224; de nombreux groupes similaires. Si aucune infographie n&#8217;existe sur les principaux groupes de K12 internationaux, le rapport de la banque d&#8217;affaires de LEK positionne les actifs du secteur parmi ceux &#224; surveiller en 2024 : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!n-lT!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6e07f06-c0c0-4c94-a27d-2a7747c05609_2470x1296.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!n-lT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6e07f06-c0c0-4c94-a27d-2a7747c05609_2470x1296.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!n-lT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6e07f06-c0c0-4c94-a27d-2a7747c05609_2470x1296.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!n-lT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6e07f06-c0c0-4c94-a27d-2a7747c05609_2470x1296.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!n-lT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6e07f06-c0c0-4c94-a27d-2a7747c05609_2470x1296.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!n-lT!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6e07f06-c0c0-4c94-a27d-2a7747c05609_2470x1296.png" width="1456" height="764" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/b6e07f06-c0c0-4c94-a27d-2a7747c05609_2470x1296.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:764,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1584001,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!n-lT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6e07f06-c0c0-4c94-a27d-2a7747c05609_2470x1296.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!n-lT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6e07f06-c0c0-4c94-a27d-2a7747c05609_2470x1296.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!n-lT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6e07f06-c0c0-4c94-a27d-2a7747c05609_2470x1296.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!n-lT!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb6e07f06-c0c0-4c94-a27d-2a7747c05609_2470x1296.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Et autant dire qu&#8217;ils ont eu le nez creux sur le logo que vous voyez en haut &#224; droite ! </p><h2>Wendel rach&#232;te la moiti&#233; de Globeducate aux c&#244;t&#233;s de Providence Equity Partners</h2><p>Ce 1er juillet 2024, la soci&#233;t&#233; d&#8217;investissement familiale <strong>Wendel</strong> a annonc&#233; un de ses plus gros investissements : racheter la moiti&#233; du capital de <strong><a href="https://www.globeducate.com/">Globeducate</a></strong>, un des plus gros groupes internationaux d&#8217;&#233;coles priv&#233;es. </p><p>D&#233;j&#224; pr&#233;sent dans le domaine des services d&#8217;&#233;valuation de conformit&#233; et de certification (Bureaux Veritas), de la formation en gestion de crise (Crisis Prevention Institute), du conseil en transformation digitale (Scalian), de rev&#234;tements de sols (Tarkett) ou de sp&#233;cialit&#233; (Stahl) ou encore d&#8217;infrastructures t&#233;l&#233;coms (IHS). </p><p>La transaction, qui devrait &#234;tre finalis&#233;e au second trimestre de cette ann&#233;e, se fera pour une <strong>valeur d&#8217;entreprise d&#8217;environ 1,86 milliard d&#8217;euros</strong>. Wendel pr&#233;voit d&#8217;investir 625 millions d&#8217;euros en fonds propres. </p><p>Wendel mettrait donc la main sur un groupe cr&#233;&#233; en 1972 qui affiche :</p><ul><li><p>65 &#233;coles bilingues et internationales de premier ordre</p></li><li><p>6 000 salari&#233;s dont 4 000 enseignants</p></li><li><p>40 000 &#233;l&#232;ves</p></li><li><p>21 acquisitions depuis l&#8217;arriv&#233;e de Providence en 2017</p></li><li><p>440 millions d&#8217;euros de chiffre d&#8217;affaires dont 120 millions d&#8217;EBITDA ajust&#233; sur les 12 mois arr&#234;t&#233;s &#224; fin ao&#251;t 2025. </p></li></ul><p>Dans son <a href="https://edge.media-server.com/mmc/p/rve3rs2m/">appel</a> aux investisseurs, Laurent Mignon (CEO Wendel) signale que sa d&#233;cision d&#8217;investissement &#233;tait motiv&#233;e par le caract&#232;re mondial du groupe mais surtout par la &#8220;<em><strong>pr&#233;dictibilit&#233;</strong> d&#8217;un business o&#249; nous savons exactement ce qu&#8217;il se passera l&#8217;an prochain et au cours des ann&#233;es &#224; venir</em>&#8221; tout en &#233;tant &#8220;<em>prot&#233;g&#233; des conditions macro-&#233;conomiques</em>&#8221; (autour de la 14e minute). </p><p>Il est important de noter qu&#8217;il ne s&#8217;agit que de <strong>secondaire</strong>, &#224; savoir que Providence vend ses actions. Globeducate ne fera pas l&#8217;objet d&#8217;investissement primaire dans le cadre de cette op&#233;ration. </p><p></p><h3>Le deck complet : </h3><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wTTu!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7d166c2c-56b6-4e4f-a832-b8a30ea6f17c_2314x1292.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wTTu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7d166c2c-56b6-4e4f-a832-b8a30ea6f17c_2314x1292.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wTTu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7d166c2c-56b6-4e4f-a832-b8a30ea6f17c_2314x1292.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wTTu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7d166c2c-56b6-4e4f-a832-b8a30ea6f17c_2314x1292.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wTTu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7d166c2c-56b6-4e4f-a832-b8a30ea6f17c_2314x1292.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wTTu!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7d166c2c-56b6-4e4f-a832-b8a30ea6f17c_2314x1292.png" width="1456" height="813" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7d166c2c-56b6-4e4f-a832-b8a30ea6f17c_2314x1292.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:813,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3004181,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wTTu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7d166c2c-56b6-4e4f-a832-b8a30ea6f17c_2314x1292.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wTTu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7d166c2c-56b6-4e4f-a832-b8a30ea6f17c_2314x1292.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wTTu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7d166c2c-56b6-4e4f-a832-b8a30ea6f17c_2314x1292.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!wTTu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7d166c2c-56b6-4e4f-a832-b8a30ea6f17c_2314x1292.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p><strong>Transaction :</strong></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!gj6f!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F044fa642-370a-4820-a388-b9ab9f289d63_2300x1280.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!gj6f!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F044fa642-370a-4820-a388-b9ab9f289d63_2300x1280.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!gj6f!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F044fa642-370a-4820-a388-b9ab9f289d63_2300x1280.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!gj6f!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F044fa642-370a-4820-a388-b9ab9f289d63_2300x1280.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!gj6f!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F044fa642-370a-4820-a388-b9ab9f289d63_2300x1280.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!gj6f!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F044fa642-370a-4820-a388-b9ab9f289d63_2300x1280.png" width="1456" height="810" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/044fa642-370a-4820-a388-b9ab9f289d63_2300x1280.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:810,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1020122,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!gj6f!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F044fa642-370a-4820-a388-b9ab9f289d63_2300x1280.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!gj6f!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F044fa642-370a-4820-a388-b9ab9f289d63_2300x1280.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!gj6f!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F044fa642-370a-4820-a388-b9ab9f289d63_2300x1280.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!gj6f!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F044fa642-370a-4820-a388-b9ab9f289d63_2300x1280.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p><strong>Les chiffres cl&#233;s : </strong></p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/enseignement-primaire-secondaire-france">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[#41 Cas Concret - Lancement d'une école : quels outils EdTech utiliser ? ]]></title><description><![CDATA[D&#233;marrant un projet d'&#233;cole et &#233;crivant sur les sujets EdTech depuis de nombreuses ann&#233;es, je me d&#233;cide de documenter dans le cadre de cette newsletter l'usage de ces produits au quotidien.]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/41-cas-concret-lancement-dune-ecole</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/41-cas-concret-lancement-dune-ecole</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Fri, 05 Apr 2024 09:45:36 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff5655b47-8b92-4485-a0c7-888ca163e5c5_1920x1080.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>La &#8220;<em><strong>tech stack</strong></em>&#8221; d&#8217;une institution ou d&#8217;une entreprise est un facteur cl&#233; de succ&#232;s souvent sous-estim&#233;. Souvent, ceux qui gouvernent et pilotent des Grandes Ecoles sont soumis aux choix op&#233;r&#233;s par leurs pr&#233;d&#233;cesseurs et doivent donc supporter une forme de <strong>dette technique</strong> h&#233;rit&#233;e de choix pass&#233;s.</p><p>Autant le dire : des logiciels et des choix, il y en a pl&#233;t&#8230;</p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/41-cas-concret-lancement-dune-ecole">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[📉 Les flops de 2023, l'année où l'IA a chamboulé le secteur EdTech 📉]]></title><description><![CDATA[Apr&#232;s avoir dress&#233; un bilan macro de l'ann&#233;e 2023, place &#224; celui micro, o&#249; j'analyse plus en d&#233;tails qui s'en sort et qui coule dans cette p&#233;riode tr&#232;s particuli&#232;re.]]></description><link>https://hyperhumain.substack.com/p/flops-edtech-2023</link><guid isPermaLink="false">https://hyperhumain.substack.com/p/flops-edtech-2023</guid><dc:creator><![CDATA[Mehdi Cornilliet]]></dc:creator><pubDate>Fri, 09 Feb 2024 16:18:38 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf0378f3-0dc8-4379-a529-49f227c6c791_1361x1078.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>En 2023, je n&#8217;ai vraiment utilis&#233; &#224; fond qu&#8217;un seul produit EdTech : <strong>Duolingo</strong>. Naviguant entre des le&#231;ons de portugais, d&#8217;italien, d&#8217;espagnol ou encore de su&#233;dois, le produit est le seul &#224; m&#8217;avoir r&#233;ellement accroch&#233; sur la dur&#233;e. Et pour cause, sa <strong><a href="https://www.lennysnewsletter.com/p/how-duolingo-builds-product">strat&#233;gie</a> d&#8217;acquisition</strong> et de r&#233;tention des utilisateurs a une vraie longueur d&#8217;avance sur ses pairs. </p><p>Et paf ! En ce d&#233;but 2024, Duolingo <a href="https://www.washingtonpost.com/technology/2024/01/10/duolingo-ai-layoffs/">annonce</a> se <strong>s&#233;parer d&#8217;une importante partie de ses r&#233;dacteurs et traducteurs</strong> en faveur de l&#8217;intelligence artificielle, elle qui avait annonc&#233; d&#232;s 2023 travailler de concert avec OpenAI et sa technologie GPT4. Cela faisait l&#8217;objet d&#8217;un article publi&#233; en mars dernier : </p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;d6bb3bcd-55fd-4857-b7cf-006f75c8d8be&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Depuis la sortie de ChatGPT fin novembre, le monde de l&#8217;&#233;ducation croule sous les interrogations. Est-ce une opportunit&#233; d&#8217;apprendre plus vite et mieux ou bien est-ce une menace qui rend l&#8217;enseignement tel qu&#8217;on le connait totalement d&#233;suet ? Rejoignez les + 1 000 professionnels &#224; la pointe des technologies de l&#8217;&#233;ducation en vous abonnant &#224; la Revue EdT&#8230;&quot;,&quot;cta&quot;:null,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;md&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;#37 - GPT-4 : les usages EdTech les plus incroyables de ce d&#233;but d'ann&#233;e &#129302;&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:8855869,&quot;name&quot;:&quot;Mehdi Cornilliet&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;(Co-)Fondateur @2EmpowerFR @MajorPrepa @BusinessCoolFR &#8226; &#127939;&#127997;&amp; &#128693; &#8226; @hecparis &#127891; &#8226;  #&#201;galit&#233;DesChances #EdTech #FinTech #Impact&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://bucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com/public/images/60ffb897-2f63-4d0f-8391-7fe949c2dffa_512x512.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2023-03-22T05:57:07.584Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fce943504-d868-4860-bc64-b11f054b2ce1_1244x592.png&quot;,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://edtechrevue.substack.com/p/37-gpt-4-les-usages-edtech-les-plus&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:108970448,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:2,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:null,&quot;publication_name&quot;:&quot;La Revue EdTech &#127891;&#128241;&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbb1bae2d-2bee-4260-b08c-f63bf270974f_300x300.png&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>A coup s&#251;r, 2024 s&#8217;affichera dans la continuit&#233; de 2023 et l&#8217;IA continuera de dominer les d&#233;bats&#8230; et de contribuer au <strong>creusement des &#233;carts</strong> entre ceux qui savent s&#8217;en saisir et ceux qui la subissent : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_RkX!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F61f77ed7-a095-401c-ac71-f56278d20406_712x720.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_RkX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F61f77ed7-a095-401c-ac71-f56278d20406_712x720.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_RkX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F61f77ed7-a095-401c-ac71-f56278d20406_712x720.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_RkX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F61f77ed7-a095-401c-ac71-f56278d20406_712x720.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_RkX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F61f77ed7-a095-401c-ac71-f56278d20406_712x720.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_RkX!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F61f77ed7-a095-401c-ac71-f56278d20406_712x720.jpeg" width="386" height="390.3370786516854" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/61f77ed7-a095-401c-ac71-f56278d20406_712x720.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:720,&quot;width&quot;:712,&quot;resizeWidth&quot;:386,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Image&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Image" title="Image" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_RkX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F61f77ed7-a095-401c-ac71-f56278d20406_712x720.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_RkX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F61f77ed7-a095-401c-ac71-f56278d20406_712x720.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_RkX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F61f77ed7-a095-401c-ac71-f56278d20406_712x720.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_RkX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F61f77ed7-a095-401c-ac71-f56278d20406_712x720.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Cette image peut probablement &#234;tre le reflet de l&#8217;ann&#233;e 2023. </p><p>A l&#8217;heure o&#249; l&#8217;&#233;cosyst&#232;me EdTech fait face &#224; une p&#233;nurie d&#8217;acc&#232;s au financement, seuls ceux qui proposent un mod&#232;le diff&#233;rent <strong>r&#233;ellement cr&#233;ateur de valeur</strong> s&#8217;en sortent. A l&#8217;inverse, ceux qui avaient profit&#233; de la p&#233;riode d&#8217;argent facile de l&#8217;&#232;re r&#233;volue des taux bas souffrent fortement. </p><p>En guise d&#8217;illustration, le cours de Bourse de Duolingo a tripl&#233; en 2023 tandis que 2U marqu&#233; par d&#8217;incroyables erreurs strat&#233;giques a &#233;t&#233; divis&#233; par 6 et vaut d&#233;sormais moins de 100 millions de dollars&#8230; filant tout droit vers la <em>bankruptcy</em>. </p><p>Je vais aujourd&#8217;hui m&#8217;int&#233;resser &#224; ces grands flops de l&#8217;ann&#233;e, avant de distinguer ceux qui naviguent tr&#232;s bien dans ce contexte. Pour ces derniers, apr&#232;s avoir fini la r&#233;daction de la premi&#232;re partie (plus de 2 500 mots&#8230;) j&#8217;ai d&#233;cid&#233; de s&#233;parer ce bilan micro en deux parties. Abonnez-vous donc pour recevoir les tops de 2023 ! </p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://hyperhumain.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Abonnez-vous maintenant&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="/__u/hyperhumain.substack.com/subscribe"><span>Abonnez-vous maintenant</span></a></p><p></p><div><hr></div><p><strong>L&#8217;instant pub personnelle : </strong></p><p>Avant de passer &#224; la lecture de ce deuxi&#232;me article bilan de 2023, je tiens &#224; vous informer de la naissance d&#8217;Empower College, un <strong>&#233;tablissement</strong> d&#8217;enseignement sup&#233;rieur d&#233;di&#233; &#224; l&#8217;<strong>ascension sociale</strong>. En proposant des dipl&#244;mes jusqu&#8217;au niveau Bac+3, <strong><a href="https://www.linkedin.com/search/results/all/?fetchDeterministicClustersOnly=true&amp;heroEntityKey=urn%3Ali%3Aorganization%3A100434899&amp;keywords=empower%20college&amp;origin=RICH_QUERY_TYPEAHEAD_HISTORY&amp;position=0&amp;searchId=9fd666db-11c9-483d-9247-fcf44e234553&amp;sid=s9x&amp;spellCorrectionEnabled=true">Empower College</a></strong> permettra &#224; ses &#233;tudiants de poursuivre en Grande Ecole de commerce apr&#232;s un cursus en alternance marqu&#233; par un accompagnement in&#233;dit de l&#8217;&#233;tudiant dans son parcours.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!hykc!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F80f75f52-06b4-49f4-99c8-e2c992480369_403x103.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!hykc!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F80f75f52-06b4-49f4-99c8-e2c992480369_403x103.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!hykc!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F80f75f52-06b4-49f4-99c8-e2c992480369_403x103.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!hykc!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F80f75f52-06b4-49f4-99c8-e2c992480369_403x103.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!hykc!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F80f75f52-06b4-49f4-99c8-e2c992480369_403x103.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!hykc!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F80f75f52-06b4-49f4-99c8-e2c992480369_403x103.png" width="345" height="88.17617866004963" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/80f75f52-06b4-49f4-99c8-e2c992480369_403x103.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:103,&quot;width&quot;:403,&quot;resizeWidth&quot;:345,&quot;bytes&quot;:7641,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!hykc!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F80f75f52-06b4-49f4-99c8-e2c992480369_403x103.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!hykc!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F80f75f52-06b4-49f4-99c8-e2c992480369_403x103.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!hykc!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F80f75f52-06b4-49f4-99c8-e2c992480369_403x103.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!hykc!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F80f75f52-06b4-49f4-99c8-e2c992480369_403x103.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy" fetchpriority="high"></picture><div></div></div></a></figure></div><p>Si vous voulez &#233;changer avec moi &#224; ce sujet, envoyez-moi un message sur <a href="https://www.linkedin.com/in/mehdi-cornilliet-250a8367/">LinkedIn</a>. La priorit&#233; ? Trouver les <strong>meilleures opportunit&#233;s en alternance</strong> pour mes &#233;tudiants ! Si vous en avez ou connaissez quelqu&#8217;un qui recrute des alternants, n&#8217;h&#233;sitez pas &#224; faire une passe d&#233;cisive. Si vous pr&#233;f&#233;rez plut&#244;t vous engager &#224; travers du <strong>mentorat</strong>, remplissez ce <a href="https://tally.so/r/mVzvxg">formulaire</a>.</p><p>Il s&#8217;agit du pilier de mon d&#233;fi professionnel des 10 prochaines ann&#233;es : <strong>b&#226;tir une infrastructure compl&#232;te de mobilit&#233; sociale</strong> avec l&#8217;ambition de forger 10 000 trajectoires d&#8217;ascension ! &#127959; &#10548;</p><div><hr></div><p></p><h2>Une absence de liquidit&#233; pour les investisseurs qui ne pr&#233;sage rien de bon</h2><p>Apr&#232;s la tr&#232;s forte croissance des niveaux d&#8217;investissement dans le secteur entre 2018 et 2021, 2023 pouvait &#234;tre une belle ann&#233;e de M&amp;A capable de g&#233;n&#233;rer des liquidit&#233;s &#224; r&#233;injecter dans la prochaine vague de startup. </p><p>Il n&#8217;en a rien &#233;t&#233;, les <em>exits</em> ont &#233;t&#233; fam&#233;liques : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UoVM!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc6635285-95ec-4e9a-8df8-55e35165c15e_1258x938.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UoVM!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc6635285-95ec-4e9a-8df8-55e35165c15e_1258x938.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UoVM!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc6635285-95ec-4e9a-8df8-55e35165c15e_1258x938.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UoVM!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc6635285-95ec-4e9a-8df8-55e35165c15e_1258x938.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UoVM!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc6635285-95ec-4e9a-8df8-55e35165c15e_1258x938.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UoVM!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc6635285-95ec-4e9a-8df8-55e35165c15e_1258x938.png" width="614" height="457.81558028616854" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c6635285-95ec-4e9a-8df8-55e35165c15e_1258x938.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:938,&quot;width&quot;:1258,&quot;resizeWidth&quot;:614,&quot;bytes&quot;:358259,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UoVM!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc6635285-95ec-4e9a-8df8-55e35165c15e_1258x938.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UoVM!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc6635285-95ec-4e9a-8df8-55e35165c15e_1258x938.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UoVM!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc6635285-95ec-4e9a-8df8-55e35165c15e_1258x938.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UoVM!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc6635285-95ec-4e9a-8df8-55e35165c15e_1258x938.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Evolution des niveaux d&#8217;<em>exits</em> r&#233;alis&#233;s entre 2010 et 2023 (en milliards de dollars US)</figcaption></figure></div><p>Pire encore, elles ont souvent &#233;t&#233; le fait d&#8217;<strong>op&#233;rations de retrait du march&#233;</strong> comme pour le norv&#233;gien <strong>Kahoot!</strong> rachet&#233; pour 1,7 milliard de dollars par General Atlantic et Goldman Sachs AM notamment, de l&#8217;&#233;diteur <strong>Simon &amp; Schuster</strong> (une EdTech ?) repris pour 1,6 milliard par KKR ou encore du br&#233;silien <strong>Arco Educa&#231;ao</strong> sorti du march&#233; pour 1,5 milliard de dollars. </p><p>Les donn&#233;es de Dealroom incluent &#233;galement des sorties non-r&#233;alis&#233;es : celle d&#8217;<strong>ILearningEngines</strong> par le SPAC Arrowroot Acquisition Corp devrait &#234;tre approuv&#233;e mi-f&#233;vrier tandis que <strong>Wyatt Company</strong> s&#8217;av&#232;re davantage &#234;tre une solution d&#8217;analyse pour labotatoires qu&#8217;une EdTech, toutes deux &#233;tant valoris&#233;es 1,4 milliard de dollars. </p><p>En ne conservant qu&#8217;une d&#233;finition plus restreinte, les principales sorties sont celles d&#233;finies par le (tr&#232;s qualitatif) rapport de <a href="https://www.brighteyevc.com/post/the-european-edtech-funding-report-2024">Brighteye</a> : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WxBX!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F56c917be-559a-49b7-886e-e663ae7e68cd_2306x1228.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WxBX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F56c917be-559a-49b7-886e-e663ae7e68cd_2306x1228.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WxBX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F56c917be-559a-49b7-886e-e663ae7e68cd_2306x1228.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WxBX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F56c917be-559a-49b7-886e-e663ae7e68cd_2306x1228.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WxBX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F56c917be-559a-49b7-886e-e663ae7e68cd_2306x1228.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WxBX!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F56c917be-559a-49b7-886e-e663ae7e68cd_2306x1228.png" width="1456" height="775" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/56c917be-559a-49b7-886e-e663ae7e68cd_2306x1228.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:775,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1673286,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WxBX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F56c917be-559a-49b7-886e-e663ae7e68cd_2306x1228.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WxBX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F56c917be-559a-49b7-886e-e663ae7e68cd_2306x1228.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WxBX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F56c917be-559a-49b7-886e-e663ae7e68cd_2306x1228.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WxBX!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F56c917be-559a-49b7-886e-e663ae7e68cd_2306x1228.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>On peut &#233;galement noter d&#8217;autres rachats (probablement sur des valorisations faibles) tels que <a href="https://www.geekwire.com/2023/education-services-company-perdoceo-acquires-coding-bootcamp-school-coding-dojo-for-52-8m/">le rachat de </a><strong><a href="https://www.geekwire.com/2023/education-services-company-perdoceo-acquires-coding-bootcamp-school-coding-dojo-for-52-8m/">Coding Dojo</a></strong><a href="https://www.geekwire.com/2023/education-services-company-perdoceo-acquires-coding-bootcamp-school-coding-dojo-for-52-8m/"> par Perdoceo </a>et l&#8217;acquisition de <strong><a href="https://www.go1.com/blog/go1-acquires-blinkist-launching-a-new-model-of-learning">Blinkist</a></strong><a href="https://www.go1.com/blog/go1-acquires-blinkist-launching-a-new-model-of-learning"> par Go1</a>.</p><p>Le rapport de Brighteye nous apprend &#233;galement l&#8217;importance d&#8217;avoir un bon business model, en s&#8217;adressant &#224; un <strong>march&#233; capable de payer</strong> pour un produit ou un service : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!AIpS!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F077dc962-7bfd-4119-9960-670c09e0d91a_1120x952.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!AIpS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F077dc962-7bfd-4119-9960-670c09e0d91a_1120x952.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!AIpS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F077dc962-7bfd-4119-9960-670c09e0d91a_1120x952.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!AIpS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F077dc962-7bfd-4119-9960-670c09e0d91a_1120x952.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!AIpS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F077dc962-7bfd-4119-9960-670c09e0d91a_1120x952.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!AIpS!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F077dc962-7bfd-4119-9960-670c09e0d91a_1120x952.png" width="1120" height="952" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/077dc962-7bfd-4119-9960-670c09e0d91a_1120x952.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:952,&quot;width&quot;:1120,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:475386,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!AIpS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F077dc962-7bfd-4119-9960-670c09e0d91a_1120x952.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!AIpS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F077dc962-7bfd-4119-9960-670c09e0d91a_1120x952.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!AIpS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F077dc962-7bfd-4119-9960-670c09e0d91a_1120x952.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!AIpS!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F077dc962-7bfd-4119-9960-670c09e0d91a_1120x952.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Il n&#8217;est gu&#232;re &#233;tonnant de constater que le march&#233; du <strong>Corporate Learning</strong> continue de relativement bien se porter (il suffisait de regarder les stands au dernier salon <a href="https://www.learningtechnologiesfrance.com/">Learning Technologies</a> pour le constater) tandis que les autres march&#233;s &#233;prouvent plus de difficult&#233;s, &#224; l&#8217;image du <strong>K12</strong>, d&#233;pendant de la commande publique. </p><p>De mani&#232;re peu &#233;tonnante, les acteurs qui s&#8217;en sortent le moins bien sont &#224; l&#8217;image du changement dans la r&#233;partition des acteurs soutenus par les fonds de Venture Capital. </p><p>Entre folie des grandeurs (ByJu&#8217;s), nouveau SPAC foireux (EdTechX), rachat d&#8217;edX qui m&#232;ne &#224; une probable banqueroute (2U) ou encore introduction &#224; la Bourse de Paris qui d&#233;raille compl&#232;tement&#8230; 2023 a r&#233;serv&#233; son lot d&#8217;&#233;checs pour de nombreux acteurs. Tour d&#8217;horizon.</p><h2></h2><h2><strong>ByJu&#8217;s, la descente aux enfers qui ne finit pas : de 52 milliards &#224; 25 millions de valorisation</strong></h2><p>C&#8217;&#233;tait il y a 14 mois : malgr&#233; ses difficult&#233;s de financement, la startup la plus valoris&#233;e du pays qui allait finir par enflammer les march&#233;s boursiers en 2023 (&#127470;&#127475;) &#233;tait affich&#233;e dans tous les stades au Qatar en tant que sponsor de la Coupe de Monde de football 2022 : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6EPB!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7209f070-0de8-464b-83e7-2c08f12a2485_1360x1020.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6EPB!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7209f070-0de8-464b-83e7-2c08f12a2485_1360x1020.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6EPB!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7209f070-0de8-464b-83e7-2c08f12a2485_1360x1020.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6EPB!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7209f070-0de8-464b-83e7-2c08f12a2485_1360x1020.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6EPB!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7209f070-0de8-464b-83e7-2c08f12a2485_1360x1020.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6EPB!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7209f070-0de8-464b-83e7-2c08f12a2485_1360x1020.jpeg" width="438" height="328.5" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7209f070-0de8-464b-83e7-2c08f12a2485_1360x1020.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1020,&quot;width&quot;:1360,&quot;resizeWidth&quot;:438,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;BYJU'S Becomes 1st Indian Firm To Sponsor FIFA World Cup&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="BYJU'S Becomes 1st Indian Firm To Sponsor FIFA World Cup" title="BYJU'S Becomes 1st Indian Firm To Sponsor FIFA World Cup" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6EPB!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7209f070-0de8-464b-83e7-2c08f12a2485_1360x1020.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6EPB!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7209f070-0de8-464b-83e7-2c08f12a2485_1360x1020.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6EPB!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7209f070-0de8-464b-83e7-2c08f12a2485_1360x1020.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6EPB!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7209f070-0de8-464b-83e7-2c08f12a2485_1360x1020.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>En janvier de cette m&#234;me ann&#233;e, <strong><a href="https://byjus.com/">ByJu&#8217;s</a></strong> annon&#231;ait effectivement en grande pompe son introduction en Bourse pour une valorisation de 40 &#224; <strong>52 milliards de dollars</strong> &#224; travers un des SPAC de Michael Klein (<a href="https://msdacquisitioncorp.com/">MSD Acquisition Corp</a>), tout affirmant la volont&#233; de lever 4 milliards pour l&#8217;occasion. A titre de comparaison, 40 milliards de dollars, c&#8217;&#233;tait peu ou prou 27 fois la valeur d&#8217;entreprise de TF1&#8230; </p><p>Cela aurait &#233;t&#233; l&#8217;occasion r&#234;v&#233;e pour de nombreux investisseurs de r&#233;aliser un multiple r&#234;v&#233;, au vu du nombre colossal de <strong>lev&#233;es de fonds</strong> men&#233;es par l&#8217;entreprise depuis ses d&#233;buts : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aCWu!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F593e4553-e2d7-4ae8-a4d7-d5a7ad289fc8_1310x1756.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aCWu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F593e4553-e2d7-4ae8-a4d7-d5a7ad289fc8_1310x1756.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aCWu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F593e4553-e2d7-4ae8-a4d7-d5a7ad289fc8_1310x1756.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aCWu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F593e4553-e2d7-4ae8-a4d7-d5a7ad289fc8_1310x1756.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aCWu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F593e4553-e2d7-4ae8-a4d7-d5a7ad289fc8_1310x1756.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aCWu!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F593e4553-e2d7-4ae8-a4d7-d5a7ad289fc8_1310x1756.png" width="1310" height="1756" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/593e4553-e2d7-4ae8-a4d7-d5a7ad289fc8_1310x1756.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1756,&quot;width&quot;:1310,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:466636,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aCWu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F593e4553-e2d7-4ae8-a4d7-d5a7ad289fc8_1310x1756.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aCWu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F593e4553-e2d7-4ae8-a4d7-d5a7ad289fc8_1310x1756.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aCWu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F593e4553-e2d7-4ae8-a4d7-d5a7ad289fc8_1310x1756.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!aCWu!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F593e4553-e2d7-4ae8-a4d7-d5a7ad289fc8_1310x1756.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Cet argent a &#233;t&#233; investi de mani&#232;re tr&#232;s agressive par le champion indien de la fili&#232;re pour racheter de nombreuses entreprises du secteur sur des valorisations souvent <strong>g&#233;n&#233;reuses</strong>. Plus de la moiti&#233; des sommes lev&#233;es y a &#233;t&#233; consacr&#233;e : </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UAWv!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f066cd1-ba73-41f0-b318-5da3debbea64_2048x2048.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UAWv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f066cd1-ba73-41f0-b318-5da3debbea64_2048x2048.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UAWv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f066cd1-ba73-41f0-b318-5da3debbea64_2048x2048.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UAWv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f066cd1-ba73-41f0-b318-5da3debbea64_2048x2048.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UAWv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f066cd1-ba73-41f0-b318-5da3debbea64_2048x2048.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UAWv!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f066cd1-ba73-41f0-b318-5da3debbea64_2048x2048.jpeg" width="1456" height="1456" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8f066cd1-ba73-41f0-b318-5da3debbea64_2048x2048.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1456,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;FinKrypt&#8482; on X: \&quot;Byju's has been on fund raising and acquisition spree on  the back of soaring demand for its online education in the pandemic. Today  we try and explore all the&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="FinKrypt&#8482; on X: &quot;Byju's has been on fund raising and acquisition spree on  the back of soaring demand for its online education in the pandemic. Today  we try and explore all the" title="FinKrypt&#8482; on X: &quot;Byju's has been on fund raising and acquisition spree on  the back of soaring demand for its online education in the pandemic. Today  we try and explore all the" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UAWv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f066cd1-ba73-41f0-b318-5da3debbea64_2048x2048.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UAWv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f066cd1-ba73-41f0-b318-5da3debbea64_2048x2048.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UAWv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f066cd1-ba73-41f0-b318-5da3debbea64_2048x2048.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UAWv!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8f066cd1-ba73-41f0-b318-5da3debbea64_2048x2048.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Dans le m&#234;me temps, les comptes se sont d&#233;grad&#233;s &#224; une vitesse folle depuis 2019, tandis que les <strong>auditeurs</strong> ont rechign&#233; de nombreux mois &#224; valider les <a href="https://www.thehindubusinessline.com/info-tech/byjus-posts-fy22-results-loss-balloons-to-8245-crore/article67768569.ece#:~:text=Byju's%20FY22%20financials%20showed%20that,in%20the%20year%20from%20FY21.">comptes 2022</a> qui affichent finalement un CA de 5 299 &#8377; crore (soit 52,9 milliards de roupies, un peu moins de 600 millions d&#8217;euros) et des pertes de 8 245 &#8377; crore (environ 930 millions d&#8217;euros). En 2022, <strong><a href="https://www.playosmo.com/fr-FR/">Osmo</a></strong> et <strong><a href="https://www.whitehatjr.com/">WhiteHat Jr</a></strong> seraient responsables de 45% des pertes totales du groupe. Autant dire que ByJu&#8217;s n&#8217;a pas eu le nez creux. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!kL8R!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf0378f3-0dc8-4379-a529-49f227c6c791_1361x1078.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!kL8R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf0378f3-0dc8-4379-a529-49f227c6c791_1361x1078.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!kL8R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf0378f3-0dc8-4379-a529-49f227c6c791_1361x1078.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!kL8R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf0378f3-0dc8-4379-a529-49f227c6c791_1361x1078.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!kL8R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf0378f3-0dc8-4379-a529-49f227c6c791_1361x1078.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!kL8R!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf0378f3-0dc8-4379-a529-49f227c6c791_1361x1078.jpeg" width="1361" height="1078" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/bf0378f3-0dc8-4379-a529-49f227c6c791_1361x1078.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1078,&quot;width&quot;:1361,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Byjus's loss for FY21 shoots up by nearly 20x&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Byjus's loss for FY21 shoots up by nearly 20x" title="Byjus's loss for FY21 shoots up by nearly 20x" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!kL8R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf0378f3-0dc8-4379-a529-49f227c6c791_1361x1078.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!kL8R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf0378f3-0dc8-4379-a529-49f227c6c791_1361x1078.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!kL8R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf0378f3-0dc8-4379-a529-49f227c6c791_1361x1078.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!kL8R!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbf0378f3-0dc8-4379-a529-49f227c6c791_1361x1078.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Comme on pouvait s&#8217;y attendre, les sommes lev&#233;es ne permettent plus de faire face aux <strong>besoins de tr&#233;sorerie</strong>. Un groupe r&#233;unissant de nombreux investisseurs a d&#233;cid&#233; de prendre les devants et d&#8217;enfin <strong><a href="https://techcrunch.com/2024/01/29/byjus-seeks-to-raise-200-million-in-rights-issue/">r&#233;clamer le d&#233;part</a></strong> du fondateur Byju Raveendran, qui se d&#233;fend de toute mauvaise gestion en r&#233;affirmant son <strong>engagement total</strong>, lui qui a emprunt&#233; pas moins de 1,1 milliard de dollars pour soutenir &#224; bout de bras sa startup au cours des 18 derniers mois. </p><p>H&#233;las, la situation ne fait qu&#8217;empirer et l&#8217;entreprise n&#8217;a pas eu d&#8217;autre choix que de tenter une <strong>lev&#233;e de la derni&#232;re chance</strong> &#224; des conditions cataclysmiques pour les investisseurs existants : 200 millions de dollars pour une valorisation post-money comprise entre&#8230; 220 et 225 millions de dollars, ce qui valorise les parts actuelles &#224; seulement 20 - 25 millions. </p><p><em>ByJu&#8217;s to the moon. &#128640;</em></p><p></p><h2>EdTechX et son (nouveau) SPAC foireux</h2><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!R0Bz!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe45025ec-e822-4644-9cb2-d011b38f4f02_1150x636.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!R0Bz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe45025ec-e822-4644-9cb2-d011b38f4f02_1150x636.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!R0Bz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe45025ec-e822-4644-9cb2-d011b38f4f02_1150x636.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!R0Bz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe45025ec-e822-4644-9cb2-d011b38f4f02_1150x636.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!R0Bz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_webp, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe45025ec-e822-4644-9cb2-d011b38f4f02_1150x636.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!R0Bz!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe45025ec-e822-4644-9cb2-d011b38f4f02_1150x636.png" width="512" height="283.1582608695652" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e45025ec-e822-4644-9cb2-d011b38f4f02_1150x636.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:636,&quot;width&quot;:1150,&quot;resizeWidth&quot;:512,&quot;bytes&quot;:321690,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!R0Bz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_424, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe45025ec-e822-4644-9cb2-d011b38f4f02_1150x636.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!R0Bz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_848, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe45025ec-e822-4644-9cb2-d011b38f4f02_1150x636.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!R0Bz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1272, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe45025ec-e822-4644-9cb2-d011b38f4f02_1150x636.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!R0Bz!, /__u/hyperhumain.substack.com/w_1456, /__u/hyperhumain.substack.com/c_limit, /__u/hyperhumain.substack.com/f_auto, /__u/hyperhumain.substack.com/q_auto:good, /__u/hyperhumain.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe45025ec-e822-4644-9cb2-d011b38f4f02_1150x636.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">#SPACsForGood(Profits)</figcaption></figure></div><p>L&#8217;avantage de la totale ind&#233;pendance &#233;ditoriale, c&#8217;est de pouvoir affirmer quand des acteurs du march&#233; frisent avec la limite sans avoir peur des cons&#233;quences que cela pourrait avoir. </p>
      <p>
          <a href="/__u/hyperhumain.substack.com/p/flops-edtech-2023">
              Read more
          </a>
      </p>
   ]]></content:encoded></item></channel></rss>