insanların birbirine verebildiği en tembel tavsiyelerden biridir “kendin ol.”

iki kelime. söylenmesi birkaç saniye sürüyor, taşıması yıllar alıyor. ne garip; insanın ömrünün büyük kısmı tam olarak kim olduğunu anlamaya çalışarak geçerken, dünya sanki bu mesele çoktan çözülmüş gibi davranıyor. daha kendi sesini kalabalığın içinden seçemeyen birine, sanki yıllardır aynanın karşısında kendisiyle tanışıyormuş gibi “kendin ol” deniyor. bu cümlenin içinde iyi niyet var, ama yön yok. cesaret var, ama harita yok.

on altı yaşındaki birine kendin ol demek, kapağı bile açılmamış bir kitabın sonunu anlatmasını beklemek gibi. o yaşlarda insan, kendisini yaşamıyor; daha çok kendisine gösterilen hayatları prova ediyor. annesinden aldığı huyları karakteri sanıyor, babasının öfkesi kendi öfkesiymiş gibi taşıyor, arkadaş grubunun kahkahasını mizah anlayışı zannediyor, sosyal medyada hayran olduğu insanların yürüyüşünü, konuşmasını, müzik zevkini, hatta düşüncelerini ödünç alıyor. sevdiği insanın gözünde biraz daha değerli görünebilmek adına kelimelerini değiştiriyor, istemediği masalarda saatler geçiriyor, hoşlanmadığı şarkıları ezberliyor, sırf yalnız kalmamak adına hiç ait olmadığı odalara giriyor. bütün bunlar yaşanırken birileri gelip ona “kendin ol” diyor. tamam olsun da, hangi kendisi?

insan dünyaya tamamlanmış biri olarak gelmiyor. karakter dediğimiz şey doğum belgesine yazılan bilgilerden biri değil. yılların içinde ağır ağır oluşan, her darbede başka bir şekle bürünen canlı bir organizma. bugün “asla yapmam” dediğin şeyi üç yıl sonra yaparken bulabiliyorsun kendini. bugün uğruna herkesi karşına aldığın fikir, birkaç mevsim sonra sana çocukça geliyor. çocukken nefret ettiğin insanlara benzemeye başlıyor, hayran olduğun insanların aslında ne kadar sıradan olduğunu fark ediyorsun. insanın değişmesi, tutarsız olmasından değil; hayatın onu sürekli yeniden yazmasından kaynaklanıyor.

kim olduğunu öğrenmek, neyi sevdiğini öğrenmekten çok daha zor. sevmediğin şeyleri fark etmekle başlıyor her şey. seni küçülten ortamları tanımakla. sesinin inceldiği insanların yanında neden rahat konuşamadığını anlamakla. sustuğunda gerçekten huzur bulduğun sessizlikle, korkudan sustuğun sessizlik arasındaki farkı görebilmekle. herkes aynı yere koşarken neden geride kalmak istediğini sorgulamakla. herkes alkışlarken içinde büyüyen huzursuzluğa kulak verebilmekle.

insan kendini de bulmuyor ki . kendine ait olmayan parçaları üzerinden söke söke ilerliyor. üzerine çocukluğundan beri yapıştırılmış etiketleri çıkarıyor. “uslu çocuk”, “başarılı öğrenci”, “güçlü kadın”, “komik arkadaş”, “fedakar sevgili”… yıllarca taşıdığı bu sıfatların hangisinin gerçekten kendisine ait olduğunu ayıklıyor. geriye kalan şey, ilk hali olmuyor tabii. geriye kalan, bütün fazlalıklar döküldükten sonra hala yerinden kıpırdamayan tarafı oluyor.

birinin kendisini tanıyabilmesi için önce yanılması gerekiyor. yanlış insanlara güvenmesi gerekiyor. yanlış kapıları çalması, yanlış meslekleri istemesi, yanlış şehirleri özlemesi gerekiyor. aynı hatayı iki kez yapıp üçüncüsünde neden hep aynı duvara yürüdüğünü fark etmesi gerekiyor. insanın karakteri, kusursuz seçimlerinden değil, yanlış seçimlerinden sonra verdiği tepkilerden doğuyor. canı yandığında kim oluyor? kaybettiğinde nasıl davranıyor? kimse onu alkışlamıyorken yine aynı şeyi yapmak istiyor mu? işte bütün cevaplar oralarda saklanıyor.

kendini bulmanın yolu sürekli içine bakmaktan da geçmiyor. dışarı çıkmak gerekiyor. farklı insanlar tanımak gerekiyor. tek bir şehirde yaşayıp bütün dünyanın aynı olduğunu sanmak, tek bir kitabı okuyup edebiyatı çözdüğünü iddia etmek kadar saçmadır. insan başka hayatlara dokundukça kendi sınırlarını görüyor. başka diller duydukça kendi alfabesini fark ediyor. başka acılara şahit oldukça kendi yaralarının gerçek boyutunu anlıyor. hiç gitmediği sokaklarda yürümeyen biri, kendi mahallesinin rengini bile tam tarif edemiyor.

bir gün geliyor, yıllarca uğruna savaştığın şeyin aslında sana ait olmadığını fark ediyorsun. aileni mutlu etmek için seçtiğin bölüm, arkadaşların beğensin diye kurduğun tarz, sevgilin üzülmesin diye karşı çıkmadığın cümleler, çevren alkışlasın diye kurduğun hayaller… hayatın büyük kısmı başkalarının beklentilerine cevap vermekle geçmiş oluyor. sonra bir sabah uyanıyorsun ve şu soruyu soruyorsun: “eğer dünyada beni izleyecek tek bir insan olmasaydı, yine aynı hayatı mı yaşardım?” bu soru insanın yönünü değiştiriyor. cevabı hemen gelmiyor. aylar sürüyor. yıllar sürüyor. ama insanı kendisine yaklaştıran şey de o oluyor.

kendini bulmak, büyük bir aydınlanma anı yaşamaktan ibaret değil. kimse bir sabah uyanıp “artık kendimi tamamen tanıyorum” diyemez. bu, küçük fark edişlerin toplamı. artık sırf ayıp olur diye gitmediğin buluşmalar. sırf herkes seviyor diye dinlemediğin şarkılar. sırf alışkanlık olduğu için sürdürmediğin ilişkiler. hayır demeye başladığın insanlar. sessiz kalmayı seçtiğin tartışmalar. ilk defa kimseyi etkilemek istemeden giydiğin bir kıyafet. ilk defa gerçekten istediğin için çıktığın bir yolculuk. kendini bulmak, büyük kararların değil; küçük dürüstlüklerin birikimi.

en çok da yalnız kaldığında kendinle tanışıyorsın. telefonun sustuğu, mesajların gelmediği, kimsenin senden bir şey beklemediği akşamlar var ya; işte orası en gürültülü yer oluyor bir süre sonra. yıllardır susturduğun bütün sorular sıraya giriyor. gerçekten ne istiyorsun? neyi sırf alıştığın için yapıyorsun? kimlerin yanında küçülüyorsun? kimlerin yanında yemek yerken göbeğini içine çekmiyorsun? insan bu sorulardan kaçtıkça başkalarının hayatını yaşamaya devam ediyor.

o yüzden “kendin ol” cümlesi eksik geliyor bana. eksik kaldığı için de ağırlaşıyor. önce insanın kendisini aramasına izin vermek gerekiyor. fikir değiştirmesine, hata yapmasına, utanmasına, yeniden başlamasına, yolda kaybolmasına izin vermek gerekiyor. aceleyle tamamlanmaya çalışan insanlar, çoğu zaman başkalarının istediği şekle giriyor. yavaş büyüyen insanlar ise kendi biçimlerini buluyor.

kim olduğunu anlamak ömür boyu süren bir uğraş. insan kırk yaşında çocukluğunu yeniden tanıyor, ellisinde gençliğini affediyor, altmışında yıllarca peşinden koştuğu şeylerin aslında hiç de önemli olmadığını fark ediyor. demek ki kendilik, ulaşılan bir durak değil; yürüdükçe şekil değiştiren uzun bir yol. bu yüzden bir çocuğa, bir gence, hatta hangi yaşta olursa olsun yolunu kaybetmiş bir insana verilebilecek en dürüst öğüt, “kendin ol” değil.

önce kendini ara. sonra seni sana benzetmeyen ne varsa yavaşça bırak. geri kalan, zaten sensin.

bu süreçten sonra hayat mucizevi bir şekilde düzelmeyecek elbet. bir sabah uyanıp bütün sorularının cevabını bulmuş olmayacaksın. hatta ilk zamanlar daha da fazla kafan karışacak. yıllardır doğru sandığın şeylerin aslında sana ait olmadığını görmek, yeni cevaplar bulmaktan çok daha yorucu. en büyük yıkımları, yanlış insanların gitmesiyle değil; yanlış hayatın yavaş yavaş üzerinden dökülmesiyle yaşayacaksın.

kendini aramaya başladığında ilk değişen şey, başkalarının fikrinin eskisi kadar yüksek sesle konuşamaması oluyor. herkes bir şey söylüyor yine. herkes senden aynı insan olmanı bekliyor yine. ama o seslerin arasına ilk kez kendi sesin de karışıyor. ilk başta fısıltı gibi. çekingen. ürkek. yıllardır susturulmuş biri gibi. sonra onu dinledikçe güçlenecek. meğer insanın iç sesi hiç kaybolmuyormuş; yalnızca uzun süre başkalarının alkışına maruz kaldığında duyulmaz hale geliyormuş.

sonra reddetmeye başlıyorsun. eskiden sırf ayıp olmasın diye kabul ettiğin davetleri reddediyorsun. seni küçülten şakaları gülümseyerek geçiştirmiyorsun. sevmediğin insanlarla aynı masada saatler geçirmek zorunda hissetmiyorsun kendini. hoşuna gitmeyen şeyleri beğeniyormuş gibi yapmıyorsun. en şaşırtıcı tarafı ise şu oluyor; dünya sandığından çok daha az sarsılıyor. yıllardır korktuğun “ya beni sevmezlerse” ihtimalinin yerini, “beni sevenler zaten bunun için seviyormuş” gerçeği alıyor.

bir süre sonra yalnızlık da şekil değiştiriyor. eskiden eksiklik gibi hissettiren sessizlik, dinlenebildiğin bir yere dönüşüyor. kendinle oturabilmek, en büyük lükslerden biri haline geliyor. telefonuna uzanmadan kahveni içebildiğin bir sabahın değerini fark ediyorsun. kimseye anlatma ihtiyacı duymadan mutlu olabildiğin anların varlığını keşfediyorsun. insanın kendisiyle kurduğu dostluk, dışarıdaki bütün kalabalıklardan daha güvenli geliyor.

sonra aynaya bakışın değişiyor. kusurların kaybolduğu için değil. onlarla kavga etmeyi bıraktığın için. yıllardır değiştirmeye çalıştığın taraflarının, seni sen yapan izler olduğunu görmeye başlıyorsun. kendini sevmek, aynaya bakıp hayran olmak değilmiş. aynaya gözlerini kaçırmadan bakabilmekmiş.

hayat da değişiyor, ama dışarıdan bakıldığında fark edilmeyecek kadar ufak ayrıntılarla değişiyor. aynı sokaklarda yürüyorsun, aynı otobüse biniyorsun, aynı şehirde yaşamaya devam ediyorsun. değişen şey manzara değil; o manzaraya bakan kişi oluyor. yıllardır omzunda taşıdığın yüklerin bir kısmının sana ait olmadığını öğrendiğinde yürümek hafifliyor.

bu süreçte bulduğun kişiyi sevmeyebilirsin.

insan kendisini ararken yalnızca güzel taraflarına ulaşmıyor. yolun sonunda yalnızca cesaret, zarafet ya da olgunluk beklemiyor. kapıyı açtığında içeride kıskançlığını da buluyorsun. haset ettiğin anları da. bencilliğini. korkaklığını. manipülatif olabildiğin zamanları. sırf sevilmek uğruna olmadığın biri gibi davrandığın günleri. sırf egon incindiği için sessizce birinin başarısını küçümsediğin anları. kimse bunları görmek istemiyor. şok etkisiyle kendinle ilgili kurduğun hikayeyi korumaya çalışabilirsin. “ben iyi biriyim” cümlesi öylesine rahat bir sığınak ki, o cümlenin dışına çıkmak yıllar alıyor.

oysa kendini bulmak, kendine hayran olmak demek değil. kendine dürüst olabilmek demek. yalnızca sevdiğin taraflarını değil, kaçırmak istediğin taraflarını da görebilmek demek. insanın olgunluğu, kusursuz olmasından değil; kusurlarını inkar etmeyi bırakmasından doğuyor. kabul edilmeyen her karanlık taraf, bir gün mutlaka başka bir kılığa girerek geri dönüyor. bastırılan öfke kibarlık maskesi takıyor. kabul edilmeyen haset, eleştiri gibi konuşmaya başlıyor. değersizlik hissi, kibir gibi görünüyor. insan kendisinden ne kadar kaçarsa, o taraflar da o kadar farklı yüzlerle karşısına çıkıyor.

kendini tanımanın en zor kısmı, iyi biri olduğuna inanırken kötü davranabildiğini fark etmek. sevdiğin insanı kırabilecek biri olduğunu görmek. haklı olsan bile zalimleşebildiğini kabul etmek. herkesin alkışladığı birinin başarısını içten içe kıskandığın günü inkar etmemek. bunları görmek insanı kötü yapmıyor. görmemek, zamanla tehlikeli hale getiriyor.

o yüzden kendini bulmak, “işte buyum” deyip hiçbir şey değiştirmemek de değil. son yıllarda en yanlış anlaşılan cümlelerden biri de bu. sanki insan bütün huylarını olduğu gibi korumak zorundaymış gibi. sanki karakter, dokunulmaması gereken kutsal bir eser gibi. oysa insanın kendisi üzerinde çalışması, kendisine ihanet etmek değil. tam tersine, kendisine duyduğu saygının en büyük göstergesi.

keskin taraflarını törpülemeyi öğreniyorsun sonra. haset geldiğinde onu susturmaya değil, neden geldiğini anlamaya çalışıyorsun. öfkelendiğinde bağırmadan önce incinen yerini arıyorsun. egon konuşmaya başladığında, onun hangi eksikliğini kapatmaya çalıştığını soruyorsun. her duygunun peşine takılmamayı öğreniyorsun. hissettiğin her şey doğru olmak zorunda değil. aklından geçen her düşünce de sana ait olmak zorunda değil. insanın zihni, karakteri değil; yalnızca içinden geçen kalabalık.

olgunlaşmak, karanlık taraflarını öldürmek değil. onlara direksiyonu vermemeyi öğrenmek. kıskançlık hissedebilirsin; onun adına konuşmak zorunda değilsin. öfkelenebilirsin; öfkenin karar vermesine izin vermek zorunda değilsin. kırılabilirsin; başkasını kırarak iyileşmek zorunda değilsin. insanın karakteri, ne hissettiğiyle değil; hissettikleriyle ne yaptığıyla şekilleniyor.

bir gün aynaya baktığında mükemmel bir insan görmüyorsun. iyiyle kötünün, cesaretle korkunun, cömertlikle bencilliğin aynı bedende yaşadığını görüyorsun. hiçbirini reddetmemeyi öğreniyorsun etmiyorsun. sevilecek taraflarını büyütüyor, zarar veren taraflarını eğitiyorsun.

insanın amacı kusursuz olmak değil; elindeki karakterle kimseyi, en çok da kendisini, yaralamayacak kadar ustalaşmak.

bizler en çok başka bir insanın omzuna benzeyen yerlere yaslanmayı öğreniyoruz.

kuzu doğduğu günden beri kendisine ait olmayan seslerin içinde büyüyor çünkü; alkışların yön verdiği, onayların karakter yerine geçtiği, kalabalığın haklı çıkardığı yanlışların arasında geziniyoruz. sonra bir gün, kendi sesini duyabilecek kadar sessiz bir yere geldiğinde fark ediyor yıllardır kendi hayatını yaşamamış olduğunu. meğer başkalarının korkularını sırtında taşırken omurgasını unutmuş, başkalarının doğrularını ezberlerken kendi cümlesini kurmayı ihmal etmiş. sürünün güven dediği şey, yalnızca birlikte korkmanın daha katlanılır haliymiş.

o yüzden aynı çimenliğe gidiyor herkes. aynı otu koparıyor, aynı gökyüzüne bakıyor, aynı dereden eğilip su içiyor. oysa o çimen her lokmada midesini biraz daha yakıyor, o su boğazından geçerken içindeki bütün canlılığı biraz daha solduruyor. biliyor bunu. her gün yeniden biliyor. yine de kalkıp başka bir ovaya yürümüyor. çünkü kuzu açlıktan değil çoğu zaman, dışlanmaktan korkuyor. acıya alışmak, yalnızlığa alışmaktan daha kolay geliyor ona.

belki de en büyük yanılgımız, bizi inciten insanların bizi kaybetmekten korkacağını sanmak oluyor. oysa sürüler, eksilen koyunları saymayı yüzyıllar önce bırakmıştır. sen bütün gece kurtların izini sürmüşsündür, onlar rahat uyusun diye göz kapaklarını birbirine değdirmemişsindir, biri geride kaldığında dönüp ilk sen aramışsındır, yolu kaybedenlerin önüne kendi ayak izlerini sermişsindir, korkanların korkusunu omuzlarına almışsındır; sonra sabah olur, güneş doğar ve herkes yürümeye devam eder. arkalarına bile bakmadan. sen ise hala dün gece birinin canı yanmasın diye kendi dizlerini taşlara vurduğun yerde kalırsın. fedakarlık, değer görmek için yapılınca en ağır borca dönüşüyor; kimsenin ödemeye niyetlenmediği, yalnızca senin faiziyle yaşlandığın bir borca.

garip olan da bu zaten. insan, kendisini terk edecek insanların yükünü en istekli taşıyan canlı. belki sevgiden, belki alışkanlıktan, belki de bir gün aynı değeri göreceğine dair çocukça bir ihtimalden. bekliyor. hep bekliyor. bugün beni anlamazsa yarın anlar, bugün yanımda durmazsa yarın döner, bugün bana sahip çıkmazsa yarın pişman olur diye diye ömrünü erteliyor. gerçek şu ki çoğu dönmüyor. dönenler ise seni özledikleri için değil, yollarını kaybettikleri için geliyor.

bir kuzunun sürüyü sevmesi kadar masum ne olabilir diye düşünürsün. bütün gün diğerlerinin peşinden yürüyen, en arkada kalanları bekleyen, yorulanın yükünü omzuna alan, en önde koşmak yerine en geride kim kaldı diye dönüp duran o kuzu… aslında sürünün en yalnızı odur. herkesi düşünenler, kimsenin aklına gelmez. yardım etmeye alışmış insanların yardım istemeyi unutmasının sebebi de bu değil midir zaten? yıllarca güçlü görünmekten, kırıldığını anlatacak dili kaybeder insan. sonunda acısını bile sessiz yaşamayı öğrenir. kimse yük olmasın diye kendi omzunu tartıya çevirir.

değer görmekle ihtiyaç duyulmayı birbirine karıştırıyoruz belki de. biri seni yalnızca işine yaradığı sürece yanında tutuyorsa, seni sevmiyor; seni kullanıyordur. biri seni yalnızca kaybolduğunda arıyorsa, sen onun pusulasısındır, evi değil. biri seni yalnızca düştüğünde hatırlıyorsa, sen onun zeminisindir, kalbi değil. kuzu bunu kabul etmek istemiyor. sevilmediğini anlamak, yalnız kalmaktan daha ağır geliyor.

ama sürüden atılmak, sürünün sandığı kadar büyük bir ceza değildir. belki ilk defa kendi otunu seçebilmektir. ilk defa karnını ağrıtmayan çimenin var olduğunu görebilmektir. ilk defa eğildiğin derenin suyunun bulanık olmadığını fark etmektir. yıllarca aynı yolu yürüdüğün insanların aslında seni değil, senden aldıklarını sevdiğini anlayabilmektir. acıtır elbette. insan, ait hissettiği yerin kendisine hiç ait olmadığını öğrendiğinde biraz ölür. ama yalnızca biraz. geri kalan kısmı ilk kez yaşamaya başlar.

değer, alkışın olduğu yerde değil, eksikliğinin hissedildiği yerde filizlenir. seni kaybettikten sonra değil, yanındayken kıymetini bilen insanlar var bu dünyada. yalnızca yanlış sürülerde yürüdüğün için bütün çimenlikleri suçlayamazsın. bütün dereler kirli değildir. bütün kalabalıklar sağır değildir. yalnızca yanlış insanların arasında, sesini yıllarca yanlış yankılara emanet etmişsindir.

hayatın en büyük olgunluğu, seni bırakıp gidenlere rağmen iyi kalabilmektir. iyiliğini ispatlamak için değil, karakterini koruyabilmek için. insanın en büyük yenilgisi, kendisini incitenlere benzemeye başlamasıdır. seni değersiz hissettiren insanların ardından yürürken, kendi değerini de arkanda sürüklersin. oysa yapılabilecek en cesur şey, dönüp arkana bakmadan yürümektir. kimsenin seni çağırmasını beklemeden. kimsenin seni seçmesini beklemeden. kimsenin seni fark etmesini beklemeden.

çünkü sürüden atılmış kuzu, aslında kaybolan değildir. ilk defa kendi yoluna çıkan tek canlı odur. geride bıraktığı izler, kalabalığın ayak sesleriyle silinmeyecektir bundan sonra. artık hangi çimenin canını acıttığını bilir. hangi derenin susuzluğu artırdığını bilir. hangi omzun yalnızca yük taşımak için uzandığını bilir. ve bir gün dönüp geçmişine baktığında, onu en çok yaralayan şeyin yalnız bırakılmak olmadığını da anlar; yıllarca kendisini bırakıp giden insanların peşinden, kendisini geride bırakmış olmasıdır.

insanın kendini kaybetmesi hiçbir zaman büyük patlamalarla başlamaz. sessiz olur, yavaş olur, öyle ustaca ilerler ki ruhun senden çalınırken kapının açıldığını bile duymazsın.

gerçek hayatta insanların birbirlerini esir etmek için sihire ihtiyacı yok. bir çift göz, doğru zamanda söylenmiş birkaç cümle, eksik bırakılan ilgi, dozunda verilen şefkat; insan bunlarla da zincire vurulabiliyor. hatta en sağlam prangalar demirden değil, umutlardan yapılıyor. takıntı yüksek sesle gelmez zaten; kapıyı kırmaz, yalnızca içeriden kilitliyor.

insan sevdiğini zannediyor, fedakârlık yaptığını düşünüyor, “çok seviyorum” diyor. oysa sevgi insanı çoğaltırken saplantı insanı azar azar tüketir. fark etmeden eksilirsin. önce düşüncelerin daralıyor, sonra günlerin, sonra bütün evrenin tek bir insanın attığı mesaja sığacak kadar küçülüyor. bir zamanlar hayaller kuran o zihin artık yalnızca çevrimiçi olup olmadığını takip ediyor. hayat dediğin koskoca ihtimal yığını, bir ekranın üst köşesinde beliren küçücük yeşil noktaya indirgeniyor.

bir insanın bütün varoluşunun başka bir insanın iki dudağının arasına sıkışması kadar ürkütücü çok az şey var.

takıntı, aşk gibi görünmeyi çok iyi biliyor, hatta çoğu zaman aşkın kılığına giriyor.

uyuyamıyorsun çünkü onu düşünüyorsun; bunu romantik sanıyorsun. yemek yiyemiyorsun çünkü canın istemiyor; bunu sadakat sanıyorsun. saatlerce ağlıyorsun; buna sevmenin bedeli diyorsun. aslında bedenin sana çoktan bağırmaya başlamış oluyor, zihnin alarm veriyor, ruhun kapıları yumrukluyor, sen ise içeride çalan sirenleri keman sesi sanıyorsun.

işte insan kendine en büyük ihaneti burada ediyor: bir başkasını sevmeye çalışırken önce kendini terk ediyor. kim olduğunu unutuyor, eskiden nelerden hoşlandığını, hangi şarkıda ağladığını, hangi sokakta huzur bulduğunu, kahvesini nasıl içtiğini, hangi renkte kendini güzel hissettiğini unutuyor. bütün cevaplar yavaş yavaş başka bir insana taşınıyor. kendi hayatının anahtarını cebinden çıkarıp onun avucuna bırakıyorsun. o isterse gülüyorsun, o isterse susuyorsun, o isterse varsın, istemediğinde ise sanki hiç yaşamamışsın gibi olabiliyorsun.

bundan daha büyük bir yoksulluk yok. insan parasız yaşayabilir, evsiz yaşayabilir, hatta yıllarca sevgisiz bile yaşayabilir ama kendini kaybederek yaşayamaz. çünkü insanın evi kendisidir. sen kendi evini bir başkasına kiraladığında, günün sonunda dönüp kapısını çalabileceğin hiçbir yer kalmıyor.

takıntı budur. aynaya baktığında kendi yüzünü değil, onun seni nasıl gördüğünü görmeye başlamak, kendi değerini onun ilgisinin gramıyla tartmak, telefonunun sessizliğiyle nefesinin ritmini aynı çizgide yaşamak, bir mesaj gelmediğinde sanki damarlarından kan çekiliyormuş gibi boşluğa düşmek, onun hayatında küçücük bir değişiklik olduğunda dünyanın ekseni kaymış gibi hissetmek…

o an nasıl bir boka battığını anlamıyorsun çünkü bağımlılık insana kendini güçlü hissettiriyor. “sensiz yapamam” cümlesini sevginin zirvesi sanıyorsun, oysa o cümle özgürlüğün cenaze namazından başka bir şey değil. insan sevdiği için diz çökmüyor; kaybetmekten korktuğu için, yalnız kalmaktan korktuğu için, en çok da yalnız kaldığında kendine gerçekleri söylememek için çöküyor.

sonra bir gün o insan gidiyor. gitmese bile sevgisi değişiyor, ilgisi azalıyor, hayatı başka bir yöne akıyor. işte o zaman yıllardır üzerine örttüğün bütün örtüler birden kalkıyor. altında yine aynı boşluk, aynı karanlık, aynı çocuk, aynı yalnızlık, aynı eksiklik duruyor.

özlediğin kişi aslında o değilmiş; onun yanındayken olduğuna inandığın kişiymiş ve o kişi de çoktan ölmüş.

obsession beni bu yüzden bu kadar rahatsız erti. çünkü filmde gördüğümüz lanet doğaüstü değil, yalnızca görünür hâle getirilmiş bir gerçek. gerçek hayatta dilekler yok ama insanlar birbirlerini yine de tanınmaz hâle getirebiliyor. bazen bunun için bir ömür gerekiyor, bazense yalnızca birkaç ay yetiyor.

bir insanı öldürmek için kalbine bıçak saplaman gerekmiyor; kendinden vazgeçmesini sağlaman yeterli. gerisini zaten insan kendi elleriyle tamamlıyor.

• okuduğunuz için teşekkür ederim🤍

ben hala, tüm bu yetişkin işlerinin arasında ara sıra düşünüyorum on beşimi.

on beşim, ne kadar da kırmışlar beni. kırmışlar da söyleyememişim sonra da gelip kızmışlar bana; dokunduklarında niye kanatmışım parmak uçlarını. sormamışlar ayaklarının ucu kan revan, nereden aldın bu kadar hasar?

konuşmak mı daha iyi yoksa ölmek mi diyor izlediğim bir filmde. ben ölmeyi seçmişim. ben ölmeyi dilemişim. harflerle arası çok iyi olan kızların dili dolanırmış konuşurken, on beşimde anlamışım.

insanlar iyileşmek için birbiriyle konuşur, tavanıyla değil. dört duvarla değil.

insanlar tanrı’dan huzur, para ve sağlık diler. ölüm değil.

ben hala, tüm bu yetişkin işlerinin arasında ara sıra düşünüyorum on beşimi.

bir zamanlar bana sağır kesilmiş yaratıcıya lanetler etmiştim. oysa bir gün uyanıyorsun; koşuşturmaktan ayakların ağırmış, o gün hava sinirini iki kat bozacak kadar nemli ve yatağa yattığında yine tek başınasın. ama bir şeyler farklı. güneş tenini yakmamış sanki, çiçeklerin polenlerinin burnunu kaşındırmasına sövmektense baharın gelişi gülümsetmiş seni. çocuk sesleri başını ağrıtmıyor artık seviniyorsun hayatın devam ettiğini hatırlatan tınılara. yorulmuşsun, hem de çok. ama söylene söylene yürümektense aklına hesabına yatacak parayla kendine alacağın küçük bir hediyeyi hatırlıyorsun.

bir sabah uyanıyorsun, yaş yirmi. allah canını almamış on beşinde diye şükrediyorsun.

içinde buruk bir hüzün çünkü şükretmen gereken şeyleri mezar başında ağlarken fark etmişsin. on beşindeki dertlerini özleyecek acılara göğüs germeye başlamışsın bir anda ve sonra fark etmişsin ki yirmi beşinde yirmindekileri, otuzunda yirmi beşindekileri özleyeceksin.

bu hayat sana zindan olmuş lakin demir parmaklıları ören senmişsin, üstüne kapıları kilitleyen de.

yaş yirmi, yeniden doğmak için pek de geç değilmiş.

öyle içimizi oyan bir eksiklikle istiyoruz ki, sanki bir kapı varmış da yanlış sokaklarda dolaştığımız için bulamıyormuşuz gibi, sanki biri adresi fısıldasa bütün bu yorgunluk bir anda üzerimizden akıp gidecekmiş gibi; oysa bilmiyoruz, bilmek de istemiyoruz belki, ev dediğimiz şeyin bir yer değil bir yük olduğunu, bir harita değil bir inşa olduğunu, bir varış değil bir süreç olduğunu, ve belki de en çok bu yüzden kaybolduğumuzu; biz arıyoruz, ama aranan şey bulunacak bir şey değil.

kendimize acımayı öyle ustaca öğrenmişiz ki, incelikle, zarafetle, neredeyse estetik bir acı üretmişiz kendimize; içimizde bir sızı, dilimizde bir “yorgunum”, gözlerimizde yarım kalmış uykular, yarım kalmış aşklar, yarım kalmış ihtimaller… ama hiçbirimiz dönüp kendimize şunu söylemiyoruz: “sen buna rağmen hâlâ buradasın.” biz burayı bir başarı saymıyoruz. biz hayatta kalmayı küçümsüyoruz. biz nefes almayı sıradanlaştırıyoruz. biz, mucizeyi gündelikleştirip değersizleştiriyoruz.

ve sonra diyoruz ki, ait hissetmiyoruz. hiçbir yere, hiçbir insana, hiçbir ana. ama mesele dışarıda değil, mesele o sandığımız boşluk değil, mesele içimizde ki bir cümlede: “ben layık değilim.” insan kendini layık görmediği hiçbir şeye ait hissedemez; ne bir eve, ne bir kalbe, ne bir hayata. kendimizi dışarıda bırakıyoruz böylece, kendi kurduğumuz dünyanın bile kapısını yüzümüze kapatıyoruz, sonra da dışarıda kaldık diye sitem ediyoruz. ne garip bir döngü, ne ince bir işkence, ne sessiz bir intihar bu.

ama sonra… sonra dünya var.

bizim küçük kırılmalarımızın, büyüttüğümüz yaralarımızın, geceye büyüttüğümüz dertlerimizin çok ötesinde, çok daha sert, çok daha keskin, çok daha geri dönüşsüz bir dünya. bir yerlerde çocuklar yanarak ölüyor; ateşin sadece ısıtmadığını, bazen yakıp yok ettiğini öğrenerek, öğrenemeden. bir yerlerde kadınlar satılıyor, parçalanıyor, susturuluyor; isimleri siliniyor, bedenleri yazılıyor, ruhları ise kimsenin okumadığı bir dilde çürüyor. bir yerlerde insanlar gözlerini kapattığında bunun bir dinlenme değil, bir vedaya hazırlık olduğunu biliyor.

ve bazıları hiç gözlerini kapatamıyor bile, çünkü korku uykudan daha ağır, ölüm uyanıklıktan daha yakın.

bunu söylemek, bunu yazmak, bunu düşünmek bile insanın içini parçalamaya yetiyor; ama mesele kendimizi suçlamak değil, mesele kendimizi susturmak hiç değil. acı kıyaslanmaz, evet, senin canın yanıyorsa yanıyordur, bu gerçek, bu yeterli. ama hatırlamak zorundayız çünkü unutmak, insanı nankör yapmasa bile kör yapar, sağır yapar, hissiz yapar.

en kötü günün bile, bir başkasının en iyi ihtimali olabilir. sen “bugün hiçbir şey yolunda değil” derken, bir başkası “keşke benim de yol diye bir şeyim olsaydı” diye içinden geçiriyor olabilir. sen “çok yalnızım” derken, bir başkası yalnız kalabilmenin bile bir lüks olduğunu biliyor olabilir. sen “ben buraya ait değilim” derken, bir başkası bir yerde olabilmek için kendinden vazgeçmeye hazır olabilir. ve işte tam burada, tam bu kesişimde, insanın dili tutulmalı belki de.

bizim dertlerimiz değersiz değil, ama abartılmış. bizim acılarımız sahte değil, ama büyütülmüş. biz kendimizi merkeze koymayı o kadar alışkanlık haline getirmişiz ki, dünyanın geri kalanını flu görüyoruz artık.

şükretmek böyle başlıyor bence.

diz çöküp edilen dualarla değil sadece, kelimelere dökülen şükürlerle hiç değil. şükretmek dişini sıkmaktır, bazen gözünü silmektir, bazen “bugün de geçecek” diyebilmektir. bazen hiçbir şey değişmemişken bile devam etmektir. devam etmek, sandığımızdan daha büyük bir eylem, daha derin bir direnç, daha sessiz bir devrimdir.

eve gitmek istiyoruz; belki de bu yüzden toprağın altını düşünüyoruz, çünkü orası sabit, orası kesin, orası son. ama ev orası değil. ev, henüz bitmemiş olan. ev, hâlâ değiştirebildiğin, hâlâ kurabildiğin, hâlâ yıkıp yeniden yapabildiğin yer. ev, senin nefesinle var olan, senin emeğinle ayakta duran, senin inancınla ısınan bir şey.

ve ev aranmaz.

ev inşa edilir.

tuğla tuğla, ağır ağır, bazen kırarak bazen kırılarak, bazen eksik bazen fazla, ama hep kendi elinle. başkasının koyduğu tuğla, başkasının çizdiği plan, başkasının seçtiği duvar rengi… hiçbir zaman senin olmaz. içinde yaşarsın belki, ama ait hissedemezsin. çünkü aitlik verilmez, alınmaz, ödünç alınmaz; yaratılır.

o yüzden… belki bugün hâlâ eksiksin, içinden bir parça sanki yanlış yerde unutulmuş gibi, ruhunun bir köşesi senden habersiz başka bir hayata sızmış gibi eksiksin; belki hâlâ kendini yeterli görmüyorsun, aynaya baktığında yüzünü değil eksiklerini seçiyorsun, gözlerini değil boşluklarını, varlığını değil yokluklarını büyütüyorsun; belki hâlâ başka biri olmayı diliyorsun, daha az kırılmış, daha az yorulmuş, daha az “sen” olan birini… ama yine de, bütün bu eksiltilerin, bütün bu iç çekişlerin, bütün bu susuşların ortasında, inatla ve ısrarla, hâlâ buradasın.

ve bu cümle, “hâlâ buradasın”, sandığından daha ağır, taşıdığından daha derin, fark ettiğinden daha kutsal; insan en büyük mucizeyi en sıradan cümlelerin içine saklar, en büyük direnişi en sessiz kalışların içinde taşır, en büyük varoluşu “devam ediyorum” diyemediği hâlde devam ederek yaşar.

ölüm henüz uğramadıysa kapına, hikâye yarım değildir, nokta konmamıştır, defter kapanmamıştır; ve eğer bir gün uğrayacaksa bile, ki uğrayacak, o güne kadar geçen her saniye, her nefes, her kırık an, bir imkândır, bir ihtimaldir, bir inşa alanıdır. bu yüzden elimizden gelenin en iyisini yapmak bir seçenek değil, bir zorunluluktur.

evi aramak seni daha da dağıtacak, daha da uzaklaştıracak kendinden; çünkü aradığın her şey dışarıda değil, ama sen hep dışarı bakıyorsun, hep başkalarının ışığında ısınmaya çalışıyorsun, hep başkalarının duvarlarında yankılanıyorsun. oysa hiçbir yankı, hiçbir zaman gerçek bir sesin yerini tutmaz.

işin sonunda konumuz: inşa etmek.

yavaş yavaş, kat kat, sabırla ve sancıyla; bazen elin titreyerek, bazen kalbin direnerek, bazen gözlerin dolarak ama yine de vazgeçmeyerek; kırıldığın yerden güç alarak, düştüğün yerden yön bularak, kaybettiğin yerden kendini yeniden kurarak.

işte belki de ilk kez, gerçekten ve sahiden, bir yere ait olmanın ne demek olduğunu bu öğretecek sana.

insan en çok, kendi elleriyle kurduğu yerde kalabilir; en çok, kendi yarasını sardığı yerde iyileşebilir; en çok, kendi koyduğu tuğlaların arasında kendini evinde hissedebilir.

Aşk, kaburganın çatlağından sızan bir kan damlası sadece.

Çocukluğunun süt nemiyle karışık paslı bir geleceğe hayır diyerek seslenişi, henüz adı konmamış ama kalpte yankılanan bir haykırış.

Dokunuşlar, tenin derinliklerine kazınan bir harita, parmak izlerinin altındaki niyet, görünmez bir hatıra.

Şehvet bir öpüş değil, kas liflerinde yankılanan kararış, ten karanlığı emiyor, beden unutmuyor, saklıyor, bırakmıyor.

Sessizlik, dil ucunda bekleyen küflü bir kehanet, boğazda asılı bir çan var; rüzgarın esintisini bekliyor. Suskunluk büyüyor, gölgeyi kalbine vuruyor, söylenmeyen cümleler gecenin göğsünde çürürken, kimse kimsenin kırığını duymuyor çünkü herkes kendi karanlığını dinliyor. Kıskançlık damarlarında gezinen pas kokulu bir hayalet gibi, rengi yok ama içten içe seni eriten bir sıcaklığı var, kalbin oksitleniyor, gözünün ucunda bekleyen gölgeler karanlığı keskinleştiriyor.

İhanetin sesi vardır: kırık bir kaburganın gece yarısı attığı tek çıt, dışarıdan duyulmaz, sen bile önce anlamazsın; sonra nefesin değişir, geri çekilen bir adımın sessizliği içini yakar, ihanet kısık bir ışıkla başlar, bir bakışla, bir tereddütle, bir susmayla. Ayrılık bir anda gelmez, bir sandalyenin yavaşça geri çekilmesi gibi olur; sen hâlâ oraya oturacak biri var sanırsın ama sandalye çoktan boşalmıştır, geriye kokular kalır, eski bir gömleğin yakasında biriken hayalet, kapının ardında unutulmuş bir ayakkabının yalnızlığı.

Kırıldıktan sonra hâlâ sevmek, ruhun en garip hastalığıdır.

Aynı yaraya geri dönmek zehirli bir alışkanlık gibi, geceye dönen gölgeler misali kalbin hep tanıdığı karanlığı seçer; çünkü acı, tanıdık olunca daha az korkutur, iyileşmek değil aslında istediğin, sadece bildiğin acının tatlılığıdır. Sonra bir gün, yaraların kendi dilinde konuştuğunu duyarsın, küllerden doğmak bir masal, asıl doğuş eski kesiklerin içindeki sessiz ateşten yükselir; yara kabuğu altından yeniden büyüyen damarlar gibi, karanlığın içinden kendi ışığını çıkarırsın, artık seni öldürmeyen şey değil, seni çıplak eden şey güçlendirir. Aşka temas eden her şey kırılırken, enkazın ortasında duran tek şey senin yeni halindir; çatlaklarından sızan ışıkla değil, çatlaklarının karanlığından güç alan bir varlıksın; tamir edilmiş bir vazonun masumiyetini değil, kırık bir aynanın keskinliğini taşıyorsun, karanlığa alışmış göz bebeklerinle artık daha net görüyorsun; aşk seni dağıtmadı aslında, sadece eski seni soydu, yenisi karanlığın içinden kendini çıplak bir gerçeklikle çekip çıkardı.

Aşk, sinir liflerinde titreyen bir kurt olacak bundan sonra.

Dokunuşlar tenin derinliklerine kazınan bir harita olmayacak. Her parmak izinin altındaki niyet görünmez bir hatıra; unutmaman için bir ders sana. Kırık inancına rağmen çekemediğin tetiğe güzel bir iftira; en tatlı öpücükler kurşundan daha çok acıtır eğer inanırsan gereğinden fazla.

İhanetin sesini tanıyorsun artık. Uzaktan tatlı merhabalarla gelişini ve çok geçmeden böyle olmasını istemezdimlerle gidişini. Onlar senin gözlerinin içine bakarken sen de aynı şekilde karşılık veriyorsun yine de. Masum bir gülüş ama odağın farklı bir yerde; insanların bakışlarında umuda dair bir şey bulamıyorsun saatlerce izlesen de. Heyecan yok, sevgi yok, istek yok. Sadece kollarını birbirine bağlamış, ne zaman aralarına katılacağını merak eden onlarca kurban var irislerde.

Biraz öncelerde, belki birkaç ay veya sene; böyle değildin sende.

Ama bu düşünceler senin zihninde yer edinmesi gereken aforizmalardan değil artık.

Sen Eversus’sun.

Zindan’daki binlerce mahkumdan biri. Annesiz doğmuş ve annesiz ölecek bebeklerin arasındaki.

Metal kapıyı tüm gücümle itip Gracilis’in içeri geçmesi için bekledim. Üstündeki forma omuzlarından o kadar pot duruyordu ki bazen istemeden de olsa ona verdikleri isme katılıyordum. Ne kadar yemek yediğini görüyordum ama bu kızın vücudu kilo almak için yaratılmamıştı.

İçerisi soğuktu, rutubet vardı ve beton duvarlar nemliydi. Işık neredeyse hiç gelmiyordu; tavanın yüksek yerlerinden sızan gri bir ışık sadece gölgeleri belli ediyordu. Yerler beton, pürüzlü ve kirliydi. Arada paslı su borularından damlayan su sesi geliyordu, bazen damlalar ayaklarımın altındaki su birikintisine düşüyordu.

Derin bir nefes aldım ve beş çocuğun yanına doğru yürümeye başladım.

Odanın pek de iç açıcı olduğu söylenemezdi. Sadece metal yataklar köşelere dizilmişti. Yatakların üzerinde ince, kirli yatak örtüleri vardı; birkaç yastık ezilmiş, dolu gibi görünüyordu ama aslında içi boştu. Duvarlarda eski çizikler, kazınmış isimler ve tarihleri vardı; kim bilir kaç kişi geçmişti buradan, kaç kişi hayatta kalacağını düşünerek başını koymuştu içi boş yastıklara. Odanın köşesinde, küçük bir pencere vardı ama üzerindeki sıra sıra teller ışığı kesiyordu. Pencerenin altındaki yerde paslı bir lavabo ve kırık bir musluk vardı, su nadiren geliyordu.

Çocuklar merakla suratımıza bakıyorlardı.

“Salgından önceki nüfusu hatırlayan var mı aranızda?”

Baştan ikisi birbirlerine baktılar, büyük ihtimalle buraya gelmeden önce arkadaşlardı. Yine de hiçbir şey demeden kafalarını aşağı eğdiler. Diğer ikisinin yüzünde mimik bile oynamamıştı.

Hadi ama, cevabı bildiğinize eminim.

“Sekiz milyar.”

Kafamı sola çevirdim.

Uzun boyluydu. Önüne gelen saçlarından ve tüm suratını kaplamış sakallarından dış görünüşüne dair edinebildiğim tek izlenim buydu.

Hep merak ederdim buradayken; acaba kolundaki kesik hangisiyle karşılaştığında olmuştu? En son ne zaman temiz su içmişlerdi? Alnındaki morluk düşerek mi oldu yoksa bir Cadra’yla mı karşılaştı?

Ama hep kısa merak edişlerdi. Zindan herhangi bir duygunun üzerine düşünmememiz gerektiğini bize sekiz yaşında öğretmişti. Onları dinlemediğinde ne olduğunu ise kendim on yıl sonra öğrenmiştim. Yani bir süredir bir şeyleri çok uzun merak etmiyordum.

“Güzel.”

Diye mırıldandım sesi çıkana doğru iki adım atarak.

“Peki şu anki nüfusu biliyor musun?”

Gözlerimin içine baktı.

Yeşil.

Uzun zamandır görmemiştim bu rengi.

Cantra’lar mutasyona uğramış, gelişmiş ve bozulmuş duyusal sistemlerle sahipti. Özellikle görme ve koku duyuları, normal insanlara göre aşırı hassastı. Renkli gözlerin irislerinde melanin oranı düşük olduğu için ışığı daha fazla yansıtıyor ve kontrast oluşturuyordu; bu da onların algı sisteminde bir tür işaret sinyali gibi çalışıyordu. Ayrıca göz rengi, genetik farklılıklarla bağlantılı olarak ter, cilt ve feromon profillerinde de ufak ama belirgin değişiklikler yaratıyordu. Mutasyona uğramış Cantra’lar, bu kimyasal farklılıkları koku duyularıyla tespit edebiliyor ve farkında olmadan “daha cazip av” olarak algılıyorlardı.

İnsan nüfusundan fazla olan bu yaratıkların arasında böyle bir göz rengiyle hayatta kalabilmiş olması mucizeydi.

“Bilmiyorum.”

Büyük ihtimalle ela gözlerime bakarken o da aynı şeyi düşünüyordu.

“Dünya, kırk yıldır küçülüyor.”

Diğerlerine döndüm, ağzımdan küçük bir gülüş kaçmıştı.

“Siz de dışarda fark etmişsinizdir tabi… İstanbul, bir zamanlar kalabalık bir şehirdi, şimdi beş yüz bin kişi var mı onu bile bilmiyoruz. Diğer yerler içinde aynısı geçerli. Tam sayıyı hala hesaplayamadık, ama yüzde doksandan fazlasının yok olduğunu hepiniz anlamıştır diye düşünüyorum.”

Başlarını salladılar usulca.

“Artık Zindan’dasınız. Buraya aitsiniz. Annesiz doğdunuz ve annesiz öleceksiniz. Zincirlerinize hizmet etmek aç karnınızı doyurmaktan bile önce gelecek. Şansısınız ki Orman’dan alınıp buraya geldiniz. Yoksa bundan sonra en fazla üç yaş görebilirdiniz.”

Aralarında volta atarak gezerken ilk konuşanın önüne geldim. Kafamı yana eğip gözlerimi kıstım.

“Senin üçü göreceğini bile düşünmüyorum açıkçası.”

“Sen görmüşsün ama.”

Kaşlarımı çattım. O kadar hızlı cevap vermişti ki cümlemi bitirmeden bunu diyeceğimi anlayıp kafasında vereceği karşılığı düşündüğünü anlamıştım.

Zekiydi. Ayrıca cesur.

İstemeden de olsa keyiflenmiştim. Burada ara sıra korkudan altına işemeyen çocuklar görmek eğlenceli oluyordu.

Arkamı dönmeden önce yanımızda duran iki metrelik korumalardan birine kısa bir bakış attım. Saniyeler içinde bir yumruk sesi ve hemen ardından tüm odayı inleten bir inleme kulaklarıma gelmişti.

“Zincirlerinize hizmet etmek aç karnınızı doyurmaktan bile önce gelecek.”

Kapının önüne geldiğimde arkamı dönüp ağzından kanlar akan çocuğa baktım. Yeşil gözlerinin etrafı kıp kırmızı olmuştu. Arkaya düşen saçlarından biraz yüzünü görebiliyordum artık. Hoş bir suratı vardı, Theon çenesini tamamen kırmamışsa bu görsel şölene yazık olacaktı.

Bakışlarımı bir iki adım geri kaçmış diğerlerine çevirdim.

“Zincirleriniz benim.”

Dışarı çıkmadan önce dudaklarımı büzüp omuzlarımı kaldırdım ve ellerimi iki yana açtım.

“Sizi tutan hiçbir zincir ona sen diye hitap etmenizi istemez, değil mi?”

covidden sonra dünyanın dönüşeceğini düşündüğüm halinden kurgu, lets gooooo

beni sinir eden şey nefretin kendisi değil, o nefretin ne kadar sıradanlaştırıldığı.

bir düşünce ne kadar tekrar edilirse, o kadar doğal görünmeye başlıyor ve doğalmış gibi görünen her şey sorgulanmadan kabul ediliyor.

türkiye’de lgbti+’lara yönelik homofobik söylemler de tam olarak böyle çalışır; yüksek sesle söylenmek zorunda bile değildir, gündelik konuşmaların arasına sızmış, şaka gibi paketlenmiş, “ben kötü bir şey demiyorum ki” cümlesiyle yumuşatılmış ama özünde dışlayıcı olan küçük cümleler halinde dolaşır.

bir kadının hem kadınlardan hem erkeklerden hoşlanabileceği fikri bile çoğu insan için bir çelişki gibi algılanır; çünkü zihinler kategorilerle çalışmaya alışmıştır ve bu kategoriler ne kadar keskin olursa, dünya o kadar kontrol edilebilir görünür. o yüzden birine “iki cinsten de hoşlanıyorum” dediğinde ya da “benim için cinsiyetin bir önemi yok” dediğinde, bunu anlamaya çalışmak yerine düzeltmeye çalışırlar; “aslında birini seçmen lazım”, “bu geçici”, “kafanı karıştırmışlar” gibi cümleler tam da bu kontrol ihtiyacının dışa vurumudur.

insan zihni belirsizliği sevmez, “bilişsel kapanma ihtiyacı” denilen şey tam olarak burada devreye girer, kişi dünyayı net kategorilerle anlamlandırmak ister ve bu kategorilerin dışında kalan her şey huzursuzluk yaratır.

o yüzden seni anlamaya çalışmak yerine sadeleştirmeye çalışırlar, seni küçülterek seni kavrayabileceklerini sanırlar.

sonra bu sadeleştirme, neredeyse bir iyi niyet jesti gibi sunulur; “ben seni böyle kabul ediyorum” derler, ama kabul ettikleri şey çoğu zaman senin kendin değil, onların anlayabileceği kadar indirgenmiş bir versiyonundur, yani ortada bir kabul varsa bile, bu senin varoluşuna değil, senin törpülenmiş bir kopyana yöneliktir ve insanın kendi deneyiminin bu kadar rahat budanabilmesi, düşündüğünden daha incitici bir şeydir.

ve ek olarak, “kabul etme” terimi bile başlı başına bir sorundur fikrimce. evin haylaz çocuğu için söylenen “o da böyle işte ne yapalım.” hayıflanması gibi bir kalıp benim gözümde.

homofobinin en görünmez hali şöyle başlar; yüksek sesli nefret söylemlerinden değil, gündelik konuşmaların arasına sızmış o küçük düzeltmelerden, “yanlış anlamışsındır”, “zamanla oturur”, “aslında sen…” “o işin biyolojik açıklaması…” diye başlayan cümlelerden, çünkü bu cümleler seni doğrudan reddetmez, seni senden daha iyi bildiğini iddia eder ve bu iddia, açık bir reddedişten daha karmaşık bir güç ilişkisi kurar.

bilimsel olarak bakıldığında ise bu tartışmaların çoğu zaten çoktan geride bırakılmıştır; insanın cinsel yönelimi tek bir çizgi üzerinde ilerleyen, sabit ve dışarıdan tayin edilebilen bir özellik değildir, aksine çok boyutlu, zaman içinde fark edilen ve kişisel deneyimle şekillenen bir yapıdır, fakat bilgi her zaman tutumları değiştirmez, tutumlar çoğu zaman bilgiye değil, öğrenilmiş alışkanlıklara ve kültürel kodlara dayanır ve bu kodlar sorgulanmadığında, gerçeklikten bağımsız bir şekilde varlığını sürdürmeye devam eder.

ironik olan şu ki, insanlar bir yandan bunun “geçici bir heves” olduğunu söylerken, diğer yandan bundan ciddi bir tehdit gibi bahseder; eğer bu kadar önemsiz ve gelip geçiciyse, neden bu kadar müdahale etme ihtiyacı duyuluyor, neden bu kadar açıklama bekleniyor, neden bu kadar kontrol edilmeye çalışılıyor, bu çelişki çoğu zaman fark edilmez çünkü mesele tutarlılık değil, alışılmış düzenin korunmasıdır.

homofobik söylemlerin en sinsi tarafı, çoğu zaman kendini mantıklıymış gibi sunmasıdır. “ben saygı duyuyorum ama…”, “herkes kendi hayatını yaşasın ama gözümüze sokmasınlar”, “çocukları etkilemesinler” gibi cümleler, yüzeyde nötr görünür ama altında açık bir dışlama barındırır.

burada asıl mesaj şudur: “var olabilirsin ama görünmeden.” bu ise var olmanın en temel şartlarından birini, yani görünürlüğü elinden alır.

oysa insanın kendini ifade edebilmesi, psikolojik iyi oluşun en temel taşlarından biridir. sürekli kendini sansürlemek, kim olduğunu gizlemek ya da sürekli açıklamak zorunda kalmak, zamanla ciddi bir zihinsel yük oluşturur. araştırmalar, ayrımcılığa maruz kalan bireylerde anksiyete, depresyon ve yalnızlık hissinin daha yüksek olduğunu gösteriyor. yani bu mesele sadece bir “fikir ayrılığı” değil; doğrudan insanların ruh sağlığını etkileyen bir durum.

asıl problem, insanların kimlikleri birer “etiket” olarak görmesi. etiketler sabittir, nettir, kolay anlaşılır; ama insan öyle değildir. insan çelişkilidir, değişkendir, bazen kendine bile açıklayamadığı duygular taşır. buna rağmen başkalarının kimliğini basit kategorilere indirgemek, onları anlamaktan çok daha kolay olduğu için tercih edilir.

birine ne hissettiğini söylemek yerine, onun adına ne hissetmesi gerektiğini söylemek; en temel sınır ihlallerinden biridir.

çünkü bu, kişinin kendi deneyimi üzerindeki otoritesini elinden almak demektir. ve insanın kendine dair tek kesin bilgisi, ne hissettiğidir.

türkiye’de lgbti+’ların “yanlış anlaşılması” aslında çoğu zaman bir yanlış anlama değil, anlamayı reddetme halidir. anlamak için dinlemek gerekir, dinlemek için de ön yargıyı bir süreliğine askıya almak. ama ön yargı, çoğu insan için bir tür güvenlik duvarı gibi çalışır; yıkıldığında yerine ne koyacağını bilememek korkutucudur.

belki de bu yüzden insanlar, başkalarının kimliğini sorgularken aslında kendi sınırlarını korumaya çalışır. fakat şu gözden kaçırılır: bir başkasının varoluşu, senin varlığını tehdit etmez. birinin kendini ifade etmesi, senden bir şey eksiltmez.

“ben homofobik değilim saygı duyuyorum ama…”

tebrikler homofobiksin😘

peki ya bir gün masum kuzu, vahşi kurdu uykusunda boğarsa?

bunu kimse yazmaz masallara.

çünkü masallar düzeni sever, rollerin yerli yerinde kalmasını, kurdun dişli, kuzunun dişsiz olmasını; oysa hayat, masalların utanarak sakladığı dipnotlarda yaşanır ve o dipnotlarda kuzu geceleri diş biler, sessizliğini keskin bir bıçak gibi yastığının altına koyar, sevmenin ağırlığını omzunda bir kefen gibi taşır, hem diri hem ölü bir kalple dolaşır evin içinde; kimse onun göz kapaklarının ardında biriken isyanı görmez.

zaten isyan da gürültü çıkarmaz, içten içe çürüyen bir meyve gibi kokar, ama kokusunu sadece sahibi duyar.

kadınlar bir ilişkide yıkılırken çatıdan düşmez, cam çerçeve indirmez, kapı çarpmaz; kadınlar yıkılırken içindeki evi sessizce boşaltır, odaları tek tek kapatır, hayallerin ışığını birer birer söndürür, geleceğin perdelerini indirir; ama salonda hâlâ gülümser, sofrayı kurar, omzuna baş koyar, “iyiyim” der, oysa “iyiyim” dediği her an içinden bir parça daha eksilir, bir tuğla daha çekilir kalbinin duvarından, bir harf daha silinir adının içinden. ve kimse fark etmez ki o harfler silindikçe kadın kendi adını bile yabancı bir dil gibi telaffuz etmeye başlar.

kurt bilmez. kurt çoğu zaman bilmez. çünkü alışılmış bir sevginin rehavetine yaslanmıştır; kuzunun sabrını doğuştan sanır, affedişini kader, kalışını mecburiyet.

oysa kadın kalmaz, katlanır; ve katlanmak, sevmenin en ağır biçimidir.

katlandıkça sertleşir, sertleştikçe sivrileşir, sivrildikçe içten içe keskinleşir; bir bıçak gibi değil, daha tehlikeli bir şey: cam kırığı. dışarıdan şeffaf, zararsız, hatta estetik; ama dokunanın elini kanatacak kadar keskin.

aşk yüzünden bırakamaz. çünkü aşk bir insanı değil, o insanla kurduğun ihtimali sevmektir; henüz yaşanmamış bir geleceği, hiç söylenmemiş bir özrü, bir gün mutlaka değişecek sandığın bir kalbi sevmektir.

kuzu kurda değil, kurdun bir gün kuzuya dönüşeceği hayalini sever belki de.

insan en çok, gerçekleşmeyen ihtimallere sadıktır. gerçekleşmeyen şeyler daha az hayal kırıklığı yaratır sanırız, oysa en derin kırıklar tam da oradan geçer; çünkü olmayan bir şeyi kaybettiğinde kimse seni teselli edemez.

geceleri uyurken kurdun nefesi ensesine vurur; bir ağırlık, bir gölge, bir zincir. kadın gözlerini kapatır ama uyuyamaz; zihni geçmişin muhasebesini yapar, bir kelimeyi yüz kez çevirir, bir bakışı bin kez tartar, bir suskunluğu defalarca yeniden yaşar. her susuş, içinde bir çentik açar; her kırılış, bir halka daha ekler görünmez bir zincire. ve o zincir, bir gün ya kadını boğacaktır ya da kadın o zinciri koparacaktır.

işte o kopuş bir sabah uyanıp da hiçbir şey hissetmediğini fark ettiğin o ürkütücü dinginlikle gelir.

ne öfke kalmıştır ne nefret; sadece berrak, soğuk, cam gibi bir netlik.

kuzu o netlikle bakar kurda; ilk kez gerçekten görür onu, makyajsız, filtresiz, bahanesiz. o an anlar ki sevgi bitmemiştir belki ama kendini tüketmiştir; bir mum gibi değil, bir orman yangını gibi yanmıştır ve geriye sadece is kokusu kalmıştır.

ve belki de o gece, evet, o sıradan gece, kuzu kurdu uykusunda boğar. elleriyle değil; içinden çektiği sevgiyle.

birine verdiğin sevgiyi geri almak, onun ciğerlerinden havayı çekmek gibidir.

kurt sabaha kadar huzurla uyur, bilmez; ama kadın o gece son kez ağlar, son kez yas tutar, son kez “belki” der. sabah olduğunda gözleri şiştir ama kalbi düzdür; fırtına dinmiş, deniz çekilmiş, geriye yosunlu bir kıyı kalmıştır.

toparlanır. eşyalarını değil önce, kendini toplar. dağılan inancını, ezilen gururunu, ötelenen arzularını bir çantaya koyar gibi toplar. aynaya bakar ve ilk kez kurdun gözünden değil, kendi gözünden görür kendini.

ve sonra gider.

kapıyı kapatırken bir melodram yaşanmaz; ne yağmur yağar ne gök gürler. dünya yerli yerindedir. ama bir masal yer değiştirir.

kurt uyanır ve kuzuyu bulamaz; o an başlar gerçek kabus. çünkü kurdun en büyük yanılgısı, kuzunun hep kalacağını sanmasıydı.

ama kuzu kalmadı, kaldığı yerden kalktı.

ve geriye şu soru kaldı;gecenin içinde yankılanan, cevabı herkesin boğazında düğüm olan o soru: sevgi gerçekten boğar mı, yoksa insan sevgi sandığı zinciri mi boynuna geçirir?

belki de kuzu kurdu boğmadı; sadece artık onun için nefes almayı reddetti.

en büyük intikam da budur zaten; kimseye zarar vermeden, kendini kurtarmak.

masumiyet müzesi izlediniz mi idk ama füsunun bir gece uyanıp kemali bogmasini isterdim :(

insana en çok acıtan şey başarısız olmak değil, belirlenmiş olmaktır; daha çocukken hangi masada oturacağının, nasıl konuşacağının, hangi ses tonunun “ayıp”, hangi kahkahanın “fazla” olduğunun öğretilmesi ve bütün bu görünmez kuralların zamanla karakter sanılmasıdır, oysa karakter dediğimiz şey çoğu zaman korkularımızın düzenli bir arşivinden ibarettir ve biz o arşivin içinde dolaşırken kendimizi özgür sandığımız anlar bile aslında ezberlediğimiz rollerin güvenli tekrarlarından başka bir şey değildir.

hiç kimse olmak, ilk bakışta korkunç bir ihtimal gibi görünür; kimliğin çözülmesi, insanın aynaya baktığında yüzünü değil bir ihtimali görmesi demektir ve ihtimal dediğimiz şey konforsuzdur, kaygılıdır, ucu açık bir boşluk gibi insanın içine doğru genişler, fakat tam da o boşlukta bir rahatlama alanı vardır.

belirlenmiş olanın sınırları vardır ama belirsiz olanın yönü yoktur, yönü olmayan şey ise her tarafa gidebilir ve insan ancak kendini kesin bir tanımın içine hapsetmeyi bıraktığında başka ihtimallerle temas etmeye başlar.

bize öğretilen kimlikler çoğu zaman birer savunma mekanizmasıdır; güçlü görünmek, umursamaz davranmak, sürekli üretken olmak, her şeye bir fikri varmış gibi konuşmak, kırılganlığını saklamak ve bütün bunları “ben böyleyim” cümlesiyle meşrulaştırmak.

oysa belki de biz öyle değilizdir, belki sadece incinmemek için o kostümü giymişizdir ve zamanla kostüm tene yapışmış, terlemiş, ağırlaşmış, çıkarmayı denediğimizde canımız yanar hale gelmiştir.

hiç kimse olmak, işte tam burada bir çözülme cesareti gerektirir; alıştığın hikâyeyi bir süreliğine askıya almak, kendin hakkında anlattığın cümleleri şüpheyle dinlemek, “ben zaten hep böyleyim” dediğin yerlerde durup gerçekten öyle olup olmadığını sormak ve bu sorunun net bir cevabı olmayabileceğini kabul etmek.

insan sabit bir madde değildir. sürekli yeniden yazılan bir taslaktır ve taslak olmak, tamamlanmış olmaktan daha canlıdır.

kendini bulmak çoğu zaman yanlış bir hedeftir.

bulmak dediğimiz şey sanki bir yerlerde hazır duran, değişmez bir özün keşfedilmesi gibi algılanır, oysa insan kendini bulmaz.

insan kendini inşa eder.

sonra o inşayı yıkar, sonra yeniden kurar ve bu yıkım süreçleri olmadan hiçbir kimlik gerçek anlamda içselleşmez; bu yüzden hiç kimse olma hali, bir çöküş değil, bir şantiye alanıdır, gürültülü, dağınık, tozlu ama potansiyelle dolu bir alan.

toplum netlik ister. çünkü netlik kontrol edilebilir; seni tanımlayabildiği ölçüde senden ne bekleyeceğini bilir ve beklentiler düzen yaratır, lakin düzen her zaman gelişim anlamına gelmez, bazen sadece tekrar demektir ve tekrar eden bir hayat, güvenli olabilir ama derin değildir; derinlik belirsizlikten geçer, insan ancak bilmediği bir yere doğru yürüdüğünde kendi sınırlarını keşfeder.

hiç kimse olmak, bir süreliğine beklentilerin dışında kalmayı göze almak demektir; aileni, arkadaşlarını, çevreni hayal kırıklığına uğratma ihtimalini, hatta kendi eski benliğini bile geride bırakma ihtimalini kabul etmek ve bu süreçte yalnız hissetmeyi normalleştirmek.

dönüşüm kalabalık bir süreç değildir, insan en çok değiştiği anlarda genellikle en az anlaşılır haldedir.

kendini bulma yolculuğunda en büyük tuzak, başkalarının kimliğini ödünç almaktır; bir yazarı, bir sanatçıyı, bir düşünürü, bir karakteri kendine siper etmek ve onun cümleleriyle var olmaya çalışmak, oysa hayranlık duyduğun her şey senin içinde bir titreşim yarattığı için anlamlıdır, yani asıl mesele o kişiye dönüşmek değil, sende titreşen kısmı keşfetmektir ve bu keşif çoğu zaman taklitten geçer ama taklitte kalındığında kimlik donuklaşır.

hiç kimseysen, herkes olabilirsin.

üzerinde sabit bir etiket yoksa deneyebilirsin, yanılabilirsin, bir gün çok cesur olup ertesi gün korkabilirsin, bir dönem hırslı olup sonra yorulabilirsin ve bütün bu çelişkiler seni tutarsız yapmaz, seni insan yapar.

insan tek bir çizgi değildir, iç içe geçmiş birçok eğriden oluşur ve o eğrilerin tamamını kabul etmediğinde kendini dar bir role sıkıştırmış olursun.

belki de asıl özgürlük, güçlü bir kimliğe sahip olmak değil, kimliğin değişebilir olduğunu kabul etmektir; bugün savunduğun bir fikri yarın bırakabilmek, bir zamanlar “asla” dediğin bir şeye dönüşebilmek ve bu dönüşümden utanmamak, çünkü utanç çoğu zaman eski benliğe sadakat duygusundan doğar ve insan bazen sırf tutarlı görünmek için büyümekten vazgeçer.

eğer hiç kimseysen, başlangıçtasındırz

başlangıçlar her zaman küçümsenir, çünkü henüz başarı hikâyesine dönüşmemiştir, henüz alkış toplamamıştır, henüz net bir sonuç üretmemiştir. fakat bütün büyük dönüşümler görünmez başlangıçlardan doğar ve o görünmezlik döneminde insan kendine karşı dürüst olmayı öğrenirse, dış dünyanın onayına daha az bağımlı hale gelir.

kendini bulmak belki de bir yere varmak değil, kendine yaklaşmaktır; başkalarının gözünde nasıl göründüğünle değil, kendi içinde nasıl hissettiğinle ilgilenmek, dışarıdan bakıldığında tutarsız, kararsız ya da dağınık görünen süreçlerin içinde aslında çok derin bir iç düzen kurmak ve o düzenin merkezine başkalarının beklentilerini değil, kendi merakını koymak.

hiç kimse olmak bir eksiklik değildir, bir açıklıktır; sabit bir kalıba dökülmemiş olmak, değişime direnmemek, kendini sürekli yeniden yazmaya cesaret edebilmek ve her yıkımdan sonra “demek ki ben bundan ibaret değilmişim” diyebilmek; insan kendini her kaybettiğinde aslında başka bir ihtimalini bulur.

en sonunda anlaşılan şey şudur: kendini bulmak, bir isim koymak değil, bir alan açmaktır; o alanın içinde hem çocuğunu hem yaşlı halini, hem korkak tarafını hem cesur tarafını, hem kırılganlığını hem öfkeni aynı anda barındırabilmek ve bunlardan hiçbirini inkâr etmeden yaşayabilmek, çünkü bütünlük parçaları yok etmekle değil, onları yan yana tutabilmekle mümkündür.

eğer hiç kimseysen, henüz yazılmamışsındır ve yazılmamış olmak bir tehdit değil, bir özgürlüktür; çünkü henüz kesinleşmemiş bir hikâye, sonsuz ihtimale sahiptir ve insan bazen en çok kendini boşlukta hissettiği anlarda aslında en geniş alana sahiptir.

okuduğunuz için teşekkür ederim🥹

her film izlenmez.

taşınır, omza konur.

bütün gece seninle yürür, sabah aynaya baktığında yüzündeki çizgileri biraz daha derinleştirir.

bu film tam olarak böyle bir şeydi benim için: biyografi kılığında dolaşan bir yas ayini, iki insanın aynı kaybın içinde birbirini kaybedişinin ağır, ıslak ve geri dönüşsüz hikâyesi.

ölüm burada evin içine siniyor. kapı aralığında bekliyor. merdiven basamaklarına oturuyor. mutfakta yarım kalmış bir cümlenin içine yerleşiyor. ve en korkuncu şu: kimse onu kovamıyor.

ölüm bir olay değil, bir iklimdir.

yavaştır.

üç hafta yağan kardan sonra çıkan güneşe aldandığın günün gecesi dizlerini titreten soğuk gibidir. baharda sabah ayazına aldanıp sarıldığın ceketin, öğleye doğru alnından akan terindir.

yas, artık geçti dediğin an en ufak bir hatırada zihnini parçalayan parazittir.

film tam olarak bir çocuğun ölümü üzerinden iki yetişkinin iç organlarının tek tek ifşa edilişi; sevginin ne kadar dayanıklı sanılırsa sanılsın, ölüm karşısında ne kadar kırılgan olduğunu gösteren uzun, ağır, boğaza oturan bir ağıttı.

ölüm bu filmde dramatik bir final değil; sinsi bir başlangıç aslında. kapıyı çalmıyor, kapının altından sızıyor. bir öksürükle başlıyor, bir ateşle ilerliyor, bir gecede bütün evin oksijenini çekiyor. sabah olduğunda güneş doğuyor ama o evin içine ışık girmiyor. çünkü ışık fiziksel bir şey değil artık; ışık, birlikte kurulan geleceğin hayaliydi ve o hayal toprağa gömüldü.

çocuğun yokluğu sadece bir sandalyeyi boş bırakmıyor; evin bütün simetrisini bozuyor. mutfakta asılı duran kepçeler bile başka ses çıkarıyor. merdivenler daha çok gıcırdıyor ve kapılar daha sert kapanıyor.

yas, eşyanın hafızasını bile değiştirir. dokunduğun her şey sana onu hatırlatır; hatırlamak istemedikçe daha çok hatırlarsın.

agnes shakespeare toprağa daha yakın duruyor filmde; otların, köklerin, toprağın nabzını bilen bir kadının çaresizliğini izliyorsun, doğanın dilini çözmüş ama kaderin dilini çözememiş bir kadının, çocuğunun ateşi yükselirken kendi içindeki bütün inançların düşüşünü, bir annenin “neden?” sorusunu Tanrı’ya değil, kendi bedenine yöneltmesini; anne yas tutmaz sadece, anne kendini yargılar, kendini parçalar, kendi iç mahkemesinde kendi aleyhine tanıklık eder, geceleri uyanıp nefesini kontrol eder gibi yokluğu kontrol eder, yokluğu ölçer, yokluğu biçer.

ama yokluk ölçülemez, biçilemez.

onun tek özelliği sadece büyümesidir.

zaten anneler kaybı mantıkla açıklayamaz; anne, kaybı etinde taşır.

evde yas lineer değil; biri toprağa gömülürken diğeri kelimeye sığınıyor.

william shakespeare burada bir efsane değil; karısının gözlerine bakamayan bir adam. aynı yatağa uzanıp iki ayrı yalnızlık yaşayan bir adam. biri susarak çökerken diğeri yazarak ayakta kalmaya çalışıyor.

ama yazmak iyileştirmez.

yazmak sadece kanamayı şekillendirir.

william gibiler için metin hayal gücünden değil, dayanma mecburiyetinden doğar.

cümleler edebiyat değil burada, hayatta kalma refleksi.

“neden yazdı?”

“neden acıyı sahneye taşıdı?”

“neden karısının yanında kalmadı?”

sanki yasın tek bir doğru yaşanma biçimi varmış gibi, sanki acı illa sessizlikle, illa toprağa kapanarak, illa içine gömülerek taşınmalıymış gibi sorulan sorular.

oysa herkesin yasının dili farklıdır, kimisi mezar başında susar, kimisi masanın başında yazar, kimisi toprağa sarılır, kimisi kağıda; birinin çığlığı gökyüzüne çıkar, diğerinin çığlığı satır aralarına sıkışır.

aynı çocuğun yasını tutuyorlar ama aynı yerde buluşamıyorlar. çünkü yas ortak olabilir, fakat ritmi farklıdır. biri çığlık atmak isterken diğeri içinden bağırabilir. biri mezarın başında taş kesilirken diğeri evin içinde hayalet gibi dolaşabilir.

aradaki aşk hâlâ orada ama şekli değişebilir; eskiden sığınak olan şimdi enkaz olabilir.

ama bu bir yarış değil, bir ihanet değil, bir eksiklik değil; bu sadece farklı bir perspektif, farklı bir savunma mekanizması, farklı bir hayatta kalma stratejisi; çünkü ölüm bir çocuğu aldığında geride kalanları eşit biçimde yıkmaz, herkesi kendi zayıf yerinden vurur, birinin inancını söker, diğerinin aklını kemirir, birinin bedenini çökertir, diğerinin zihnini eritir.

hamnet shakespeare filmde uzun uzun konuşmuyor. ama zaten mesele onun replikleri değil, onun yokluğunun yarattığı yankı; küçük bir bedenin ardından koca bir evin akustiğinin değişmesi, merdivenlerin başka ses çıkarması, kapıların daha sert kapanması, sofradaki bir sandalyenin gözle görülür bir boşluğa dönüşmesi.

izlerken şunu anlıyorsunuz bence: acı insanı asil yapmaz, acı insanı romantikleştirmez, acı insanı derin bir filozofa dönüştürmez.

acı insanı yamultur, eğip büker, karakterine bir çatlak atar.

insanlar dışarıdan bakıp hüküm vermeyi sever, “ben olsam böyle yapmazdım” demeyi, yasın ahlakını belirlemeyi, acının protokolünü yazmayı; ama kimse bir çocuğun ölümünden sonra sabaha nasıl uyanıldığını bilmiyor, kimse aynı yatağa uzanıp artık aynı insanlar olmadığını fark etmenin ağırlığını ölçemiyor, kimse kelimenin bazen bir kaçış değil, bir tutunma olduğunu kabul etmek istemiyor.

çünkü yazıp susmak kolay, bağırıp çağırmak ağır görünüyor

bu, en azından benim için, tam tersidir.

ölümle ilk karşı karşıya kaldığımda etrafımdaki herkesin allah’a nasıl haykırdığını hatırlıyorum, elleri açıp edilen duaları, pança pança yolunan saçları ve vurmaktan moraran dizleri.

ben ağzımı açamamıştım mesela.

aylar geçti. bağıranlar normal hayatına devam etti.

ben edemedim.

yas hala beynimin kenarında. her gece uyumadan önce kapımda. sevgili günlük diye başladığım her sayfanın sonunda.

aylar geçti, ben hala mezar taşına bakamadım.

yazdıkça diner sandım fakat bu bambaşka bi acıymış ki kelimeler çıktıkça ağzımdan daha da büyüyor içimdeki boşluk.

durduramadığım bir döngünün içindeyim.

biri sorsa belki saatlerce konuşacağım ama dudaklarıma onun yokluğunu kabul ettiğim gerçeğini almak istemiyorum.

bu yüzden anlıyorum william’ı.

konuşmamak hep yaşamamaktır insanların gözünde.

kalemin ucunun başında her sabah yeniden doğup, sonunda ölüp ve sayfanın başında yeniden doğduğumuzu bilmiyorlar.

ölüm, gideni bir kere kalanı bin kere alıyor.

filme dönelim.

en sarsıcı olan şu ki bize ölümün kendisinden çok, geride kalanların farklı yas biçimlerini gösteriyor; biri doğaya dönüyor, biri dile; biri toprağın içine bakıyor, biri insanın içine; ama ikisi de aynı karanlığın içinden geçiyor, aynı eksilmenin altında eziliyor, aynı boşlukla uyanıyor.

çünkü ölümler bir bedeni değil, bir hayatın bütün mimarisini yıkar, ve o yıkıntının altında herkes kendi yöntemince nefes almaya çalışır.

kimi susarak, kimi toprağa sarılarak, kimi kelimelere tutunarak.

okuduğunuz için teşekkür ederim🤍

prime era diye adlandırdığımız şey ilk bakışta motive edici gibi duruyor. insanın kendini zirvede hissettiği, üretken olduğu, parladığı, daha cesur, daha enerjik, daha “iyi” olduğu bir zaman dilimi. ama tam da burada bir tuzak var. çünkü prime’ı bir era olarak tanımladığımız anda, onu zamana kilitliyoruz. başlangıcı ve bitişi olan bir şeye dönüştürüyoruz.

fakat insan zamana sığacak kadar küçük bir varlık değil.

insanı korkutması gereken şey prime’ın kendisi değil, prime’ı geçmişte bırakma fikri. çünkü bir dönemi “en iyi hâlim” olarak etiketlediğin an, bugünü otomatik olarak ikinci sınıf ilan ediyorsun. zihnin, bugünkü çabanı geçmişteki performansla kıyaslamaya başlıyor. bu kıyas da çoğu zaman adil olmuyor. çünkü geçmişteki sen, bugünkü yükleri taşımıyordu. bugünkü farkındalıklara sahip değildi. bugünkü yorgunlukları, hayal kırıklıklarını, sorumlulukları bilmiyordu.

psikolojide bunun karşılığı var. araştırmalar, insanın kendini tek bir zirve anıyla tanımladığında, statik kimlik algısı geliştirdiğini söylüyor. yani kişi, gelişimin devam eden bir süreç olduğuna değil, bir noktada tamamlandığına inanıyor. bu da öğrenme isteğini zayıflatıyor. çünkü öğrenmek, “henüz tamamlanmadım” demeyi gerektiriyor. prime era ise tam tersini söyler: “zaten tamamlandın.”

işte bu yüzden prime bir era olduğunda korkunç. çünkü insanı ileri değil, geriye bakmaya programlıyor.

prime’ı geçmişte bırakan insanlar fark etmeden başka bir şeye geçiyor: özlem. ve özlem çoğu zaman romantik değil, uyuşturucudur. “bir zamanlar” diye başlayan cümleler kurulur. bir zamanlar daha çok okurdum. bir zamanlar daha disiplinliydim. bir zamanlar daha cesurdum. ama bu cümlelerin hepsi bugünü askıya alır. çünkü artık o davranışlar, karakterin bir parçası değil, geçmişin bir dekoru hâline gelir.

bir davranış, ancak sürekli tekrar edildiğinde alışkanlığa dönüşür. prime’ı bir dönem olarak yaşadığında, o dönemdeki iyi davranışlar süreklilik kazanmaz. onları o zamana ait yaparsın. o zaman spor yapıyordum. o zaman yazıyordum. o zaman üretiyordum. ve zamanla beynin, bu davranışları bugüne taşıma sorumluluğunu hissetmez. zihnin için onlar artık “bitmiş bir hikâye”dir.

daha da tehlikelisi şu: prime’ı bir era olarak tanımlamak, insanın bugünkü potansiyelini küçümsemesine yol açar. çünkü bugünkü hâlin, geçmişteki prime’a benzemiyordur. daha yavaşsındır. daha temkinlisindir. daha az coşkuludur belki. ama bu, daha derin olmadığın anlamına gelmez. sadece farklı bir evredesindir. fakat prime era fikri, evre kavramını kabul etmez. sadece zirve ve düşüş görür.

oysa insan hayatı grafik gibi işlemez. sürekli yükselen bir çizgi de değildir, tek bir tepe noktası da yoktur. insan spiral gibidir. aynı noktalara döner ama her seferinde başka bir bilinçle. başka bir yükseklikten. başka bir derinlikle.

bu yüzden prime, bir era olmamalı. prime, bir karakter olmalı.

parlayan birey olmak, belli bir dönemde parlamak değildir. parlamayı öğrenmiş biri olmaktır. merak etmeyi bırakmamaktır. “ben bunu zaten biliyorum” cümlesini ağzına almadan önce iki kere düşünmektir. kendini sürekli yeniden öğrenciliğe açmaktır. çünkü öğrenme hâli, prime’ın gerçek kaynağıdır.

prime’ı karakter yapan şey, sürekliliktir. iyi hissettiğin günlerde de, dağılmış olduğun günlerde de belli refleksleri koruyabilmektir. tamamen motive olmadığında bile küçük bir adım atmaktır. parlak anlara değil, sıradan günlere yatırım yapmaktır. çünkü karakter, en çok sıradanlıkta kendini belli eder.

prime era fikri bize şunu öğretir: en iyin geride kaldı. prime karakter fikri ise şunu söyler: en iyin, bırakmadığın sürece mümkün.

belki bugün eskisi kadar hızlı değilsin. belki eskisi kadar hevesli değilsin. belki parladığını hissetmiyorsun. ama ışık dediğimiz şey, her zaman göz alıcı olmak zorunda değildir. bazen sadece yanmaya devam etmektir. istikrarlı, sessiz, inatçı bir şekilde.

insan, bir kere yanmayı alışkanlık hâline getirdiğinde, artık prime’ı bir takvim yaprağında aramaz. onu karakterinde taşır.

Subscribe

aşık olmak insanın içine başka insan yerleştirir, o insanın etrafına koca bir hayat örer; biz buna aşk deriz ama aslında yaptığımız şey, kendi eksikliğimizi bir bedene yamamaktır.

o kişiyle tamamlanacağımıza inanırız, çünkü kendimizi tek başımıza taşımayı öğrenememişizdir. onun varlığı bir dayanak olur, bir koltuk değneği gibi; yürüyebildiğimizi sanırız ama aslında ağırlığımızı hep ona veririz. sevdiğimiz şey, onun gülüşü kadar onun bizi seçmiş olmasıdır da, bunu uzun süre fark etmeyiz. aşk burada bir duygudan çok bir onay mekanizmasıdır; “seviliyorsam varım” düşüncesiyle beslenir ve bu yüzden her bakış, her sessizlik, her gecikmiş mesaj kalbimizin üzerinde gereğinden fazla söz hakkı kazanır.

sevmek yorucudur bu hâliyle, çünkü sürekli tetiktedir insan, sürekli yanlış bir şey yapmaktan korkar, sürekli biraz daha sevilmek için kendinden biraz daha kısmaya razıdır.

bu tür âşık oluşlarda aşk hep gergindir, omuzları yukarıda yaşar. sevdiğimiz insanın ruh hâli, bizim iç iklimimizi belirler.

onun mutsuzluğu bizim suçumuzmuş gibi gelir, onun uzaklığı bizim eksikliğimizmiş gibi. böyle böyle aşk, iki kişinin arasında akması gereken bir şey olmaktan çıkar, tek taraflı bir bekçiliğe dönüşür; biz nöbet tutarız, o farkında bile olmadan. kalbimizi ona emanet etmek değil, ona ipotek etmek gibidir bu.

giderse ne olacağımızı düşünmekten, giderken kim olacağımızı hiç düşünmeyiz.

çünkü bu aşkta insan sevmez, tutunur. sevgi, kaybetme korkusunun içinden konuşur ve bu yüzden hep biraz fazla ciddidir, biraz fazla dramatiktir, biraz fazla yaralıdır.

ama aşk’ta olmak bambaşka bir yerden başlar ve bambaşka bir yerden devam eder; burada sevgi bir kişiye tutturulmuş bir anlam değildir, insanın kendi içinden taşan bir hâlin başka bir insana değmesidir.

aşk, bir bedenin sınırlarında durmaz, bir ismin etrafında dönmez; sabaha, akşama, sokak lambalarına, kendi yalnızlığımıza bile sızar. sevilen kişi merkez olmaz, merkez zaten vardır; o kişi sadece o merkezin etrafında dönen güzel bir ihtimaldir. burada kalp sıkışmaz, kalp genişler; bir başkasını severken kendinden vazgeçmez, tam tersine kendini daha net duymaya başlar insan. sevmek bir eksilme değil, bir taşma hâlidir artık; içimiz doludur ve bu doluluk paylaşılmak ister.

bu aşkta insan daha sakindir, çünkü tutunmaz; bağlanır ama boğmaz, sever ama kilitlemez. “gitme” demeden sevebilir, çünkü gitmenin ihtimalini inkâr etmez ama ona tapınmaz da. kalmak güzeldir, evet, ama gitmek her şeyi yıkmaz.

sevilen insanın varlığı bir mucizedir ama yokluğu bir felaket değildir. burada aşk, sürekli kendini kanıtlama ihtiyacı duymaz; bağırmaz, çağırmaz, dramatize etmez. sessizdir ama derindir, yumuşaktır ama güçlüdür. severken insanın omuzları düşer, nefesi düzene girer, içindeki gürültü hafifler. kalp artık savaş alanı değil, bir durak olur.

aşk’ta olan insan bilir ki sevgi bir yarış değildir, kazanılacak ya da kaybedilecek bir şey hiç değildir. burada sevgi, hızlanmaz; acele etmez; geç kalmaktan korkmaz. aşk, zamanla yarışmayı bırakır, zamana yayılır. dün de vardır, bugün de, yarın da. sevilirken insan küçülmez, büyür; sevdikçe daralmaz, açılır. kalp burada kendini tekrar tekrar aynı acıya çarpmak için değil, derinleşmek için kullanır.

çünkü bu aşk, yarayı kutsamaz, iyileşmeyi küçümsemez.

ve arada insanın içinden böyle cümleler geçer:

sevgi sustuğunda da konuşur,

yaklaştığında da serbest bırakır,

gitmeyi bildiği için kalışı anlamlıdır.

kalp burada titrer ama dağılmaz,

yanar ama kül olmaz,

sevdiği için kendini yakmaz.

aşkın içinde âşık olmak, insanın kendi varlığıyla barışık olmasını ister. “beni sevmezse ne olur?” sorusu yerini “ben yine var olurum” cümlesine bırakır. burada sevgi bir korkudan değil, bir cesaretten doğar. kalbini açmak risklidir ama saklamak daha ağır gelir. o yüzden sever bu insan; karşılık alacağı için değil, sevebildiği için. sevgi bir sonuç değil, bir hâl olur. kalp bir hedefe koşmaz, bir yolda yürür.

ve belki de en şiirsiz ama en gerçek cümle şudur: aşkın içinde âşık olan insan, yalnız kalabilme ihtimalinden korkmaz. çünkü yalnızken de eksik değildir. sevgi onun için bir kaçış değil, bir paylaşmadır. kalmak bir lütuf, gitmek bir ihtimaldir ama ikisi de hayatın içindedir. aşk burada bir kapan değil, bir kapıdır; isteyen girer, isteyen çıkar ama içeride kalan şey insanın kendisidir.

belki de bu yüzden bu aşk daha az anlatılır, daha az gösterilir.

çünkü gösterilmeye ihtiyacı yoktur.

yaşanır. ve yaşandıkça insanın içinde sessizce şunu söyler: sevgi buydu, büyüten buydu, beni benden alan değil, bana beni geri veren buydu.

çünkü sen, gecenin en dip yarığından yükselen, karanlığın içini lime lime eden, göğün omzuna sürülmüş ince, titrek, neredeyse kutsal bir ışıksın. varlığın, karanlık bir ormanda yıllardır kaybolmuş bir çocuğun eline değen sıcak bir el gibi, bir volkanın patlamadan bir saniye önceki o uğultulu, baş döndüren sessizliği gibi, bir şehrin sabaha karşı herkes uykudayken kendi kendine attığı derin nefes gibi; seni düşündüğüm her an içimde taşlaşmış bütün zamanlar çatlıyor. yıllardır suskun duran bütün kelimeler kendi küllerinden doğuyor, benliğimin en kuytu yerlerinde biriken bütün yalnızlıklar sana doğru diz çökmeye başlıyor. adın, kalbimin iç duvarlarına sürülmüş gizli bir alfabe. bakışın, tüm karanlıkları ilk temasında eriten bir ateş. adımı söyleyişin bir insanın içinden geçip onu baştan yazan bir rüzgâr. seni her düşündüğümde dünyanın ağırlığı hafifliyor, içimdeki sis dağılıyor, bütün gölgeler zincirlerini kırıp ışığa dönüyor ve ben, ilk defa yaşamak denilen şeye bu kadar yakın hissediyorum kendimi.

sana yaklaşmak dünyayı unutarak bir uçurumun kıyısına yürümek, o uçurumun rüzgârıyla adımı karıştırıp kendimi tanıyamaz hâle gelmek demek. kendimi unuttuğum bir anda seni ezbere bilmek; karanlık bir odada yıllardır aranan bir anahtarın sonunda avucuma düşmesi demek. sen yaklaştıkça içimde bir ateş değil, bir çağlayan yükseliyor; damarlarımın içinde yalnızca kan değil, senin sesinin tınısı dolaşıyor; nefesim sana doğru eğildikçe genişliyor, genişledikçe göğsümdeki bütün ağırlıklar yerinden kalkıyor.

sana bakmak evrenin ilk sabahına tanık olmak gibi.

bir dağın zirvesinde nefessiz kalmış bir yolcunun sonunda gökyüzünü kucaklaması gibi. her adımda içimde bir kıta kayıyor, kıtalar birbirine çarpıyor, çarpıştıkça yeni okyanuslar doğuyor ve o okyanusların isimleri seni taşıyor; çünkü senin adın, bütün susuzluklarıma su, bütün ayazlarıma ateş, çöle dönmüş içime bir bahar gibi çöküyor.

senin yakınında olmak kelimelerimi bile yeniden eğip büküyor; harfler kendi kendine dizilip senin adında kafiye buluyor; cümlelerim, seni söylemediği her an eksik, seni anmadığı her nefeste kırık hissediyor ve ben, farkına varmadan her şeyi senin ritmine göre yaşıyorum.

seni gördüğüm an, dünya kendi rengini bırakıp gözlerinin tonuna çöküyor; çimler daha yeşil oluyor ve toprağın kahvesi daha bir yakışıyor yeryüzüne. gökyüzü kendini silip senin kirpiklerine yazılıyor; sokaklar birden genişleyip adımlarını taşıyabilmek için baştan inşa ediliyor, rüzgâr bile yönünü değiştirip boynunun kıvrımına yuvalanmak istiyor.

seni öpmek içimde yıllardır mühürlenmiş bir kapının kendi kendine aralanması değil sadece; o kapının ardında yüzlerce yıl boyunca beklemiş bir ışığın bir anda üzerime çarpması gibi, karanlığın içime yerleşmiş tüm izlerini silip geçmesi gibi, bir insanın kör olduğu her şeye bir anda gözlerini açması gibi.

seninle olunca içimdeki bütün yaralar ayağa kalkıyor ve hepsi iyileşmek için senin yüzüne bakıyor. seni görmek, kaybolmuş bir ülkenin sınırlarının yeniden çizilmesine benziyor, göç etmiş bir kuşun yuvaya dönüşü gibi, savaşın ortasında bir anne sesinin bir çocuğu hayata çağırması gibi.

sana sarıldığım her an içimde bir ülke kuruluyor: dağları sana benziyor, denizleri sesini taşıyor, gökyüzü senin nefesinle genişliyor; sen yürüdükçe yollar uzuyor, sen baktıkça sabah oluyor, sen sustukça gece kapanıyor.

ve tüm bunların sonunda ben yalnızca şunu istiyorum:

yaşamak.

yaşayıp seni daha fazla görmek.

çünkü seni gördüğüm her saniyede kalbim biraz daha büyüyor; büyüdükçe sana yer açıyor; sana yer açtıkça karanlıklarım küçülüyor; karanlıklarım küçüldükçe dünya daha az acıtıyor; dünya daha az acıttıkça ben daha çok istiyorum seni.

aşk, tek bir insanda bütün evreni toplar.

benim evrenim sensin.

ve ben, o evreni daha fazla görebilmek için yaşamak istiyorum.

—

onu seviyorum demedim ama anladınız bence

okuduğunuz için teşekkürler🤍

senin adın damarlarımda sessizce kabaran bir ateş, ne yana kaçsam önüme düşen bir kader, her nefeste içimi kanatan bir mucize; ben senden uzaklaştıkça sana daha çok varıyorum, sana vardıkça kendimden taşarak akıyorum, akarken bile sana doğru savruluyorum, sen benim içimde sönmeyen bir sızı, geceye gömülmüş bir yıldız izi; yanarken bile bana yol gösteren bir parıltı gibi duruyorsun. ve ben bunu bilerek sana teslim oluyorum, aşkın bir acıysa o acıya soyunuyorum, ateşsen içine doğru eğiliyorum; seninle yanmak sensiz nefes almaktan daha hayat dolu.

iyi yazıyorum.

kelimelerle aram çok iyi.

ama seninle konuşmayı hep beceremedim ben.

sesim boğazımda düğümlenen bir çocuk gibi kalıyor, sen gözlerimi yakalayınca içimdeki tüm kelimeler birbirine çarpıp küle dönüyor. senin baktığın yerde bir yangın başlıyor, ben de o yangının ortasında kendi dilimi kaybediyorum. tuhaf olan şu: sen başını çevirdiğinde, o büyük sessizlikte, seni en çok o zaman izliyorum. bakmadığında daha cesurum çünkü. yüzünün kıvrımlarını, kaşının o hafif kırılmasını, dudağındaki beni, yanağındaki gölgenin gün ışığıyla kavgasını içime kazıyorum. ben iyi bir ressam değilim ama senin yan profilini gözlerim kapalı çizebilecek kadar ezberledim; bakmaya doyamadığım her şey senin yüzünde saklı duruyor.

sen bana en çok, kalbini açmayı bilmeyen insanların düştüğü sessiz mucizeleri hatırlatıyorsun.

senin yanında nefesim bile ağırlaşıyor, ama sen uzaklaştığında içimde hafifleyen bir şey var: sana doğru esen bir rüzgâr gibi hissediyorum kendimi. senin ellerin, gecenin üzerine düşen bir çiy damlası gibi titrek ama kesin; benim avuçlarım, senin adını tutarken daha bir insan oluyor. seni sevdikçe genişledim, ama seni özledikçe daraldım. aşk bizde genişleyen bir yara, ama kabuk tutmayan bir iyilik gibi. seninle yan yana durduğum her an, içimdeki karanlık bile aydınlığa mahcup düşüyor.

gülüşün, gecenin göbeğine bırakılmış bir meşale, dokunduğu her yeri aydınlatıp aynı anda yakan bir mucize, içimi titreten bir kehanet gibi serpiliyor üstüme; ben o gülüşe bakarken, içimde karanlık bir orman yanıyor, ağaçların kabuklarından senin sesin sızıyor, sessizliğin bile içimde bir dua gibi çoğalıyor; ben seni düşündükçe nefesim daralıyor ama o darlık bile bana ferahlık gibi geliyor, çünkü seni sevmek, gövdemi yaran bir acının içinde bile şifa taşımak gibi, kendini kaybederken bile doğru yolu bulmak gibi. binbir ordu karşıma dikilse bile kokunu yanımda alınca endişelenmemek gibi.

sanki yıllarca aynı omzu aramışım da, sonunda sen çıkmışsın karşıma. dünyanın bütün gürültüsü üzerime çökerken, senin adını duyduğum anda içimde bir şey toparlanmış. felaketleri, karanlıkları, söyleyemediğim korkuları hep senden saklamak istiyorum ama saklayamıyorum işte; sen yanımda durunca her şey birden daha mümkün oluyor. hayatın soğuk yerleri, sen bana dokununca ısınıyor. sanki tüm yoksulluklar, savaşlar, katliamlar bitecek gibi hissettiriyor senin elin değince.

senin yanında dünyanın beni kırdığı bütün yerler kendi kendine iyileşiyor.

ben hep tetikte yaşayan biriydim; güvenmek benim için kesik bir nefes, yarım bırakılmış bir dua gibiydi. sen gelince o dualar tamamlandı. bundan seni bırakamayışım; yıllardır tanrıya açtığı elleri nasıl kapatır insan? sana yaslanmanın bile bir ritmi var; öyle bir ritim ki insanın bütün geçmişini susturuyor. senin omzun, sanki yıllardır benim için saklanmış bir sığınak; rüzgâr bile senin adını ödünç alıp sakinleşiyor. senin varlığın bir “olur” demek, bir yol açmak, bir kapı aralamak gibi.

seninle konuşurken dünyanın ağırlığı bana değil, sana dokunuyor; çünkü ben hep fark ettirmeden korkuyorum ama sen hep fark ettirmeden koruyorsun. ben darmadağın oluyorum, ama senin ellerinde dağınıklığım bile şekil buluyor.

bir insanın bir başka insana bu kadar güvenebilmesi mucize gibi geliyor bana. çünkü sende, dünyayı toparlayan bir yan var. kelimelerin, adımların, susuşların bile düzen kuruyor içimde. sen yanımda yürürken, önümdeki taşlar bile geri çekiliyor sanki; her şey, senin geçeceğini bile bile sessizleşiyor. ben hep savruldum, ama sen tutarken savruluşum bile zarif oluyor.

sen bir şeye inandıysan, dünya inadını bırakıyor gibi.

ben biliyorum.

senin elin bir kere tuttu mu bırakmaz,

senin gözün bir kere inandı mı sarsılmaz,

sen bir kere “ben buradayım” dedi mi, dünya yıkılsa yerinden oynatamaz o sözün ağırlığını.

ben sana bu yüzden güveniyorum:

çünkü sen beni kurtarmadın,

ama ben kendimi kurtaracak gücü,

ilk kez senin varlığında buldum.

he was daylight in a restless form, bright in a way that could quiet any storm; i was the moon breathing in the dark, a fading whisper, a dimming spark. whenever he arrived i drifted away, lost in the space where shadows stay; he climbed into mornings with an easy grace, while i slipped into nights that forgot my face.

we never met where the hours align, no dawn ever folded itself into mine; he was sunrise moving with a fearless stride,

i was midnight afraid to be seen from inside. yet something lived in me whenever he spoke, a trembling light the silence broke; he carried laughter with an effortless art, the funniest soul ever handed a human heart.

i never told him how beautiful he was to me, how his spirit moved like a quiet sea; how he held a gentleness the world cannot steal, a truth that glowed brighter than anything real. so we stayed apart in a fragile design, two fallen hours on a broken line; fated to wander without ever meeting, a love that survived only in the echo of retreating.

and still i return to the thought of his face,

to the morning he carried, to my unlit place;

for some souls bloom only when they cannot stay, and some loves begin only when they slip away.

ben hep iki uç arasında yaşayan biriyim, insanların arasında büyüyüp insanların içindeyken küçülen, sevildiğini hisseder hissetmez kendi gölgesine doğru geri çekilen, bir gülüşün içinde bile kendini atacak karanlık bir köşe arayan tuhaf bir çelişkiyim. sanki bir yanım hep sahnede, ışığın tam ortasında, alkışları duyduğu anda parlayan; diğer yanım kulisin arka tarafında, kapının arkasına yaslanmış, “tamam yeter bu kadar görünürlük, biraz da kendi içimde kaybolayım” diyen sessiz bir figür.

ve bu iki hal birbirini hiç boğmadan, hiç de reddetmeden, ikisi de benim diye bağırarak bir arada yaşıyorlar.

aslında hep sosyal biriyim; kalabalıktan çekinmeyen, insanların enerjisini içen, gürültünün içinde kendini çoğaltan, girdiği odanın psişik ağırlığını sezerek herkesin ruh hâline göre kendi dozunu ayarlayan biriyim. sosyal anksiyete bende yok; hatta bazen fazla bile sosyalim, fazla anlayan, fazla hisseden, fazla çözüm bulan… o yüzden insanlarla olmak bana hiç zor gelmez. tam aksine, çoğu zaman kendimi ancak insanlara ayna tutarken tanıyorum, başkalarının gözlerindeki versiyonumla kendimi tamamlıyorum. ama işte sonra, hiçbir sebep yokken, hiçbir kavga, kırılma, geri adım, yanlış anlaşılma olmadan; bir anda içimde görünmez bir kapı açılıyor ve o kapıdan geçip kaçmak istiyorum. nereye olduğunu bilmiyorum, nasıl olduğunu da; sadece uzaklaşmak, sadece kaybolmak, sadece kendimi duymak istiyorum. çünkü kalabalığı sevdiğim kadar yalnızlığı da seviyorum; ikisi de benim damarımda aynı ritimde akıyor.

belki de ben yakınlık denen şeyden fazla nasibini almış biriyim; biri bana iyi davrandığında gözlerimi kaçıran, biri gerçekten samimi olduğunda ürperen, biri “seni seviyorum” dediğinde içinden geçen bin ihtimali aynı anda hesaplayıp yorulan biri.

sevgi üzerinde fazla çalışan bir zihin nasıl rahatlar?

çocukluğumdan beri öğrendiğim şey şu: çok yaklaşan, çok da acıtır. bu yüzden hep bir adım geri çekiliyorum; hem seni seviyorum diyen sesi duyayım, hem de o ses ansızın kesildiğinde yıkılmayayım diye kendimce bir savunma icat etmişim gibi.

bir yandan da ben hâlâ umutsuz bir romantik sayılırım; hâlâ bir şarkının sözlerinde nefes alacak yer bulurum, hâlâ birinin göz kırpışında dünyayı değiştirecek bir ihtimal görürüm, hâlâ aşkın bazı insanlara iyi geldiğine inanırım. ama aynı anda, aşkın beni boğabileceğini de bilirim. o yüzden sevmekten korkmam ama sevilmekten ürkerim. çünkü sevilmek, beni görünür kılar. görünür olmaksa en çok kaçtığım şeydir. görünür olduğum anda herkesin görebildiği yaralarım var; herkesin dokunabileceği çatlaklarım, herkesin okuyabileceği satır içlerim… ve kabul edelim insanlar bazen fazla okuyor, bazen yanlış anlıyor, bazen gereksiz yere sahipleniyor. ben de bundan yoruluyorum.

içimdeki romantik taraf, umutsuzca inanmak isteyen, şarkılara fazla anlam yükleyen, sokak lambalarının altında aşkı kutsayan o yanım, tüm bu kaçışlara rağmen hâlâ bağ kurmak istiyor. hâlâ durmak, birinin yanında kalmak, birinin elini tutup “tamam, bu sefer kaçmıyorum” demek istiyor. ama diğer tarafım, o kaçak, gölgeye çekilen, yılların sessizliğini sırtında taşıyan tarafım; onun kulağına eğilip şöyle diyor:

yakınlık güzeldir ama bir kalbi açmak, bir ömrü savunmasız bırakmaktır.

yani mesele aslında kaçmak değil; mesele, kendi bütünlüğümü korumaya çalışmak.

bir anda uzaklaşma isteğim de tam olarak bu: kendimi toplamak, kendimi yeniden kurmak, başkalarının enerjisinden arınıp kendi iç sesimin karmaşasına dönmek. çünkü içimdeki gürültü sustuğunda, dış dünyanın sesi fazla geliyor; dış dünyanın sesi yükseldiğinde de kendi sesimi duyamıyorum. ve ben ikisini birden taşıyamadığım yerde, ortadan kaybolmayı seçiyorum.

kimseyi kırmadan, kimseyi suçlamadan, kimseyi uzaklaştırmadan. sadece kendimi koruyarak.

insanlara yakın durmakta iyiyim, ama kendime yaklaşılmasına her zaman hazır değilim.

ben böyle biriyim;

hem dokunulmak isteyen hem dokunulunca irkilen,

hem herkesin arasında parlayan hem kendi karanlığında büyüyen,

hem romantik hem kaçak,

hem sevgiye aç hem o sevginin ağırlığına kapalı,

hem kalabalığın ortasında yaşayan hem kendi yalnızlığında nefes alan tuhaf bir ruh.

bütün bu karmaşanın sonunda, ben hâlâ kendimi şöyle tanımlıyorum:

kaçarken bile aşka inanacak kadar naif, ama aşka inanırken bile kaçacak kadar tedbirli bir kalp.

güneş aslan yükseken yay AY AKREP

dersek

aşık olmak bir şehrin kirli kaldırımlarını bile başka gözle görebilmektir, gece yarısı devrilen çöp kutusunun çıkardığı ses bile sana bir şarkının intro’su gibi gelir, kalbinin hızını ona uydurursun, ne kadar yorgun olursan ol adımların hafifler, yürüdüğün yol bitmesin istersin çünkü sonunda onun yüzü vardır, onun sesi vardır, onun adı vardır dudaklarının ucunda, her şey biraz daha dayanılır hale gelir, başına yıkılan onca şeyin ağırlığını taşıyacak gücü nereden bulduğunu anlamazsın ama bulursun.

aşk dediğin şey içinden çıkılmaz olanı bile basitleştirir, zamanın önüne koyduğu taşlar ufalanır, yollar kısalır, geceler uzar, gündüzler parlaklaşır, içindeki en kapalı odalara bile ışık sızar, o ışığın geldiği yeri görmek için kendini daha da çok kapı açarken bulursun, sırlarını dökersin, başkasına söylemeye utanacağın şeyler onun yanında masum bir oyun gibi görünür, göz göze geldiğinde dünyanın bütün uğultusu kesilir, kalabalıkların içinden yalnızca onun silueti kalır sana, nefesiyle karışan havada bir anlığına bile olsa kurtulursun.

kendinden kurtulursun, kendi sesini bile duymaktan yorulduğun günlerde onun bir tek kelimesi sana yeni bir lisan armağan eder, uyandığında güneşe değil onun göz kapaklarının arkasındaki karanlığa uyanmak istersin. geceleri daha az uzun gelir, sabahlar daha az soğuk, yatağın daha az boş, sokaklar daha az tehlikeli.

aşık olmak bazen bir başkasının ayakkabısında yürümeyi öğrenmektir. onun yaralarını kendi teninde hissetmek, onun yükünü taşırken kendi yükünü unutmaktır. bir sigarayı iki kişi içmek gibi, dumanı çoğaltıp yalnızlığı bölmek gibi, şarkıları yeniden keşfetmek gibi. daha önce onlarca kez dinlediğin şarkının sözleri birden üzerine dikilmiş elbise gibi oturur sana, her cümle bir yerinden kanatır, ama canının yanması bile güzeldir, çünkü bilirsin ki aynı anda onun da canı yanıyordur, aynı anda onun da kalbi atıyordur, aynı anda onun da gözleri sana dönüktür.

işte bu yüzden hiçbir şey seni yaralayamaz gibi gelir, savaşlar, kayıplar, yoksunluklar, bütün kirli şehir bile üstüne devrilse onun varlığıyla katlanılır olur. öyle ki içindeki boşluğu doldurduğunu sanırsın, çocuksu bir saflıkla inanırsın, birden en güçlü yanın onun gülüşü olur, en büyük zenginliğin onun dokunuşu, en güvenli sığınağın onun kolları. aşk seni en saf haline indirger, içindeki bütün dikenler birden sökülmüş gibi olur. kanayan yerlerini bile fark etmezsin, acının yerine bir şefkat yerleşir, yorgunluğun yerine bir coşku, umutsuzluğun yerine aptalca bir inanç.

çünkü aşk dediğin şey bir uyuşturucudur. damarlarına bir kere karıştı mı artık hiçbir şey aynı kalmaz. gündelik sıradanlık bile törensel bir büyüye dönüşür. elini tutmak bir ritüel, yan yana yürümek bir ibadet, susmak bir anlaşma, bakmak bir vaat olur. en sıradan dakikalar bile ağırlık kazanır, değeri artar, hayat denen boş çuvala birden ağırlık yüklenir. yaşamak sırf onun yüzü için anlamlı hale gelir. aşk seni kendinden büyük bir şeye bağlar, sabah uyanma sebebin olur, gece uyumama bahanen olur; bütün varoluşuna yeni bir açıklama bulursun. aşkın iyi yanı işte budur, seni hiç sahip olmadığın bir şeymişsin gibi hissettirmesidir. seni kendi teninden bile çıkarır, sana yepyeni bir deri, yepyeni bir nefes, yepyeni bir beden verir. seni sen olmaktan kurtarır. sana senin bilmediğin bir sen armağan eder, bütün bunlar aşkın en zehirli ama en güzel yanlarıdır.

ama işte aşk dediğin şeyin iyi yanları, en büyük tuzaklarıdır da; çünkü bütün bunları tattıktan sonra, bir gün elini çekip gittiğinde, geriye kalan yalnızca sen olursun ve senin hiçbir şeyin kalmaz. sevildikten sonra sevilmemeye dönmek, nefes aldıktan sonra boğulmaya benzer; ışığı gördükten sonra karanlığa razı olamazsın.

işte aşkın tek gerçeği budur: sana yaşarken cennet gibi gelir, giderken cehennemin kapısını açar.

Subscribe

•okuduğunuz için teşekkür ederim

⋆˚꩜｡yurt mutfağında tencereni sahiplen.

yurt hayatında en acı gerçeklerden biri, bıraktığın tencereyi bir daha bulamamak. tencereni, tavanı, hatta kepçeni bile etiketle. çünkü sabah omlet yapacağım diye kalkarsın, kepçen komşunun makarna karıştırma aleti olmuş olur.

⋆˚꩜｡en az bir “ders atlatma bahanen” hazır olsun.

bazen hoca anlamazlıktan gelir, bazen gerçekten ihtiyacın olur. ama inandırıcı bir bahanen her zaman cebinde olsun. mesela “hocam şehir dışındaydım” klişe ama işe yarar.

⋆˚꩜｡sağlık ocağının nerede olduğunu öğren.

ufak bir gripten, tetanoz aşısına kadar her şey için lazım olacak. kampüs hastanesine yetişmeye çalışmak yerine, yakın bir sağlık ocağına gitmek hem daha hızlı hem de daha sakin olur.

⋆˚꩜｡hocanın ofis saatini bil.

bir sorunun olduğunda mail atıp cevap beklemek yerine, o saat gidip yüz yüze konuşmak çok daha etkili olur. hocalar ofisteyken daha tatlıdır.

⋆˚꩜｡fakültenin en sessiz tuvaletini bul.

sınav öncesi sakinleşmek, makyaj tazelemek ya da sadece kaçamak yapmak için sessiz tuvalet bulunmaz nimettir. yoğunluğu en az olan tuvaleti önceden gözüne kestir.

⋆˚꩜｡bahar şenliklerinde telefonunu kılıfsız kullanma.

şenlik demek izdiham, dans, içecek dökülmesi, çimlere düşen çantalar demek. telefonun o curcunada tek parça kalmalı. kılıfını çıkarıp “foto daha güzel olsun” deme, pişman olursun.

⋆˚꩜｡bir kahve dükkanını “senin yerin” yap.

orada seni tanıyan baristalar, sürekli oturduğun huzurlu bir masa olsun. gittiğinde seni tanıyıp “nasılsınız?” sorusunu alıp küçük sohbetler etmek hayatın koşturmacasında iyi gelir.

⋆˚꩜｡okulun sağlık merkezini öğren.

sağlık sigortası, ücretsiz testler, psikolojik destek… çoğu kişi bilmez ama okulun sana sunduğu hizmetler var. bunlar gittiğinde araştır.

⋆˚꩜｡gece çıkarken mutlaka birine nerede olacağını söyle.

bu “abla tavsiyesi” gibi gelebilir ama ciddi anlamda güvenliğin için önemli. yanına alacağın bir şarjlı powerbank, en az nerede olduğunu bilen bir arkadaş, seni olası kötü senaryolardan korur.

⋆˚꩜｡sınav haftasında kahveyi abartma.

kafein seni kısa süreli canlı tutar ama fazla olursa anksiyeteni artırır, uykusuzluğunu katlar. su içmeyi unutma, küçük yürüyüşlerle beynini aç.

⋆˚꩜｡derslere asla geç kalma.

sabah 8 dersine sürekli geç kalıyorsan, hocaların gözünde “geç kalan öğrenci” olursun. bazen 10 dakika erken yola çıkmak, tüm dönemki izlenimini değiştirir.

⋆˚꩜｡barlar,publar ve clublar!

bardaktan değil, şişeden iç. içine ne konduğunu bilmediğin bir içecekle risk alma. her zaman içeceğinin masanda açılmasını iste. eğer teksen içeceğini bırakıp masadan kalkıp gitme.

⋆˚꩜｡paranı tek bir yerde taşıma.

cüzdan çalınırsa ya da kaybolursa ortada kalma. nakitini, kartlarını ve kimliğini farklı ceplere/bölmelere bölüştür. minik bir madeni para cüzdanına acil nakit koymak

⋆˚꩜｡çantanı asla sandalye arkasına asma.

restoranda, cafede oturduğunda çantanı sandalyenin arkasına asmak, “gel beni al” demek gibi. hem kolayca çalınır hem de farkında olmadan biri karıştırabilir. ya kucağında ya da yanındaki boş sandalyede olsun. eğer yer yoksa bile bacağının arasına sıkıştır, kimse çaktırmadan dokunamasın.

⋆˚꩜｡taksinin plakasını mutlaka birine yolla.

gece tek başına taksiye bindiğinde, fark ettirmeden taksinin plakasını arkadaşına ya da ailene mesaj at. hatta bunu yüksek sesle “tamam, yolladım” diyerek yap ki şoför fark etsin. çoğu zaman bu bile caydırıcıdır.

⋆˚꩜｡kredi kartının limitini özellikle düşük tut.

çünkü öğrenci bütçesi bazen “bir kereden bir şey olmaz”larla erir. sonra o “bir kereler” birleşir, ay sonu seni ağlatır. limit düşük olunca kendini otomatik frenlemiş olursun. alışveriş çılgınlığı yaşasan bile, kart “geçersiz” deyip seni hayata döndürür.

•okuduğunuz için teşekkürler🤍

1. çoğu zaman insanlar seni anlamayacak.

herkes seni kendi eksik parçalarıyla okuyor. anlattığın şey onların algısında bambaşka bir biçim alıyor. kırılırsın, öfkelenirsin ama sonunda fark edersin ki herkesin sana verdiği anlam kendisiyle ilgilidir. bu yüzden anlaşılmamak eksiklik değil; aksine, kendi bütünlüğünü korumanın bir şeklidir.

2. hayatın bazı dönemleri sadece geçmek için.

bazı günler yalnızca uyandığın saate bakar, gece olmasını beklersin. o günlerin görevi sana ders vermek değil, seni diri tutmaktır. “iyi geçsin” diye uğraşmak yorar, o yüzden tek hedef, bitmesini beklemektir. bu günlere “unproductive” demek sadece seni rahatsız hissettirecek.

3. çok sevdiğin biri de seni kırabilir.

sevgi zarar vermeme garantisi değildir. en çok sevdiğin kişiler, en derin yaraları açabilir çünkü ellerinin altında sen varsındır. kırıldığında, sevgiyi sorgularsın; oysa gerçek sevgiyi değil beklentini kırmalıdır.

4. fotoğraflar yalan söyler.

bir karede gördüğün gülümseme, o günün hikâyesinin en parlak kısmıdır ama çoğu zaman en eksik kısmıdır da. fotoğrafı çekildiğin an o anın gerçeği değildir.

5. bir gün gülerek anlattığın bir şey, ertesi gün ağlatabilir.

hafıza zamanla dost olmaktan çıkıyor, seni suç ortağı gibi köşeye sıkıştırıyor ara sıra. aynı anı, başka bir duygunun rengiyle yeniden boyuyor. ve sen hiçbir zaman ne zaman hangi versiyonuyla karşılaşacağını bilemiyorsun.

6. büyümek, eskiden kolay yaptığın şeyleri artık yapamamak demek.

çocukken koşarak girdiğin yerlere, büyüdüğünde adımlarını sayarak girersin. korkuların daha mantıklı, cesaretin daha temkinli olur. güçlenirsin ama hafifliğini kaybedersin.

7. insan kendini yabancı şehirlerde daha net görür.

tanımadığın sokaklarda, kimse seni geçmişinle çağırmaz. yabancı bir şehir seni sıfırdan tanır; bu yüzden kendi aynanı orada daha berrak görürsün. kendi sesin, gürültüsüz yankılanır.

8. konuşmamak, çoğu zaman açıklamaktan daha güvenli bir sığınak.

çünkü kelimeler dışarı çıktığında artık senin değil, dinleyenin olur. yanlış anlamalar, çarpıtmalar… senin cümleni senden çalar. sessizlik, en sadık sırdaştır.

9. çok istediğin şeyler, olmama ihtimaliyle birlikte gelir.

hayalin büyüklüğü, ihtimallerin acısını da büyütür. istedikçe korkarsın; çünkü kaybetmek, sahip olmaktan daha uzun sürer.

10. herkesin “doğru zaman” dediği şey çoğu zaman sadece bahane.

beklemek korkunun kılıfıdır. doğru zaman hiçbir zaman gelmez. sen onu başlattığında zaman olur.

11. susmak karşındakini korkutabilir.

insanlar sessizliğe dayanamaz. ne düşündüğünü bilmediklerinde, kendi karanlıklarını senin üzerine yazarlar. sustuğunda, en tehlikeli hâlini alırsın.

12. arkadaşlıklar vedasız da bitermiş.

ne kavga olur, ne söz. sadece bir gün konuşmamaya başlarsınız. daha az konuşur daha az mesajlaşırsınız. sonra yolda karşılaşırsınız ve birbirinizi fark etmezsiniz bile; sanki yıllarca onu kendini tanıdığından daha iyi tanınamamışsın gibi.

13. en mutlu anında bile, içinin bir köşesi buruk kalabilir.

içimizde asla iyileşmeyen odalar vardır. ne kadar ışık girerse girsin, kendi karanlığında kalır. o köşeye dokunma, sadece varlığını kabul et.

14. aklındaki o cümleyi söylememek yıllar sonra bile pişman ettirebilir.

sözler söylenmedikçe ağırlaşır. biriktikçe dilini yakar. dile gelmediğinde, bir ömür boyu beyninde yankılanır.

15. insanlar seni yanlış anlamak için fırsat kollar.

çünkü doğrular yorucudur. yanlışlar ise kolaydır. anlatmaya çalışmak çoğu zaman değmez. bırak, herkes kendi işine gelen hikâyeyi duysun.

16. hayaller gerçekleştiğinde tatmin etmeyebilir.

hayalin en güzel yanı henüz olmamış olmasıdır. gerçekleştiğinde, büyüsünü kaybeder; geriye yalnızca çıplak gerçeği kalır. insanoğlunun gerçeklerden ne kadar nefret ettiğini anlamış olmamız lazım.

17. kendine yakıştıramadığın şeyleri, başkaları normal karşılayabilir.

kendi içinde dev gibi duran hatalar, başkalarının gözünde sadece bir çizik olabilir. sen kendine acımasız davranacaksın ve dünyanın umurunda bile olmayacak. kendine sarılsan da olmayacak. o yüzden sarılmayı seçmek çok daha mantıklı bir karar.

18. vedalar, her zaman iki kişi arasında olmaz.

en sessiz ve en uzun ayrılık, kendi eski hâlinle olandır. fark etmeden değişirsin ve bir gün geriye baktığında o kişi artık yoktur. “eski beni” aramak boşa koşulan bir turdur.

19. sevdiğin şeyi yanlış zamanda yapmak onu sevmekten soğutabilir.

yanlış an, en doğru tutkuyu bile zehirler. geri dönmek de çare olmaz; çünkü tadı bir kez bozuldu mu eski zevki orada olmaz.

20. en iyi tavsiye, hiçbir tavsiye vermemektir.

yollar yalnızca yürüyerek anlaşılır. tavsiye, başkasının ayakkabısıyla yürümeye çalışmaktır. oysa herkesin ayağı kendi topuğuna göre acır.

•okuduğunuz için teşekkür ederim🤍

her şey birini hayranlıkla izlemekle başlıyor. ilk ne zaman başladığını hatırlamıyorsun bile. belki ergenliğinde o tumblr kızına özenerek, belki bir yazarın cümlesinde kendini bulduğunu sanarak. biri oluyor, bir şey oluyor, içinden “ben de böyle olmalıyım” geçiyor. sonra başlıyorsun. benliğini yavaşça o kalıba dökmeye. ayarlarla oynuyorsun, ses tonunu değiştiriyorsun, kelime dağarcığını cilalıyorsun. giyinişin değişiyor, oturuşun, bakışın. ama içinden bir şey sürekli ters gidiyor. çünkü içindeki gerçek kişi bir yerlerde, üstüne giydiğin bu kalıpta boğuluyor.

taklit etmekten utanmıyoruz artık. çünkü çağ zaten bunun üstüne kurulu. her şey “inspo” adı altında kutsanıyor. ilham almanın şehvetiyle başlıyoruz, sonra ayırt edemiyoruz: ilham mı aldım, yoksa sadece çaldım mı? aradaki çizgi flulaştıkça içimizdeki özgünlük fikri de eriyip gidiyor. orijinal olanın pahalı, kolay olanın makbul sayıldığı bu düzende, kendin olmaya çalışmak neredeyse ahmaklıkla eşdeğer. çünkü herkes birilerine benzemek için deliriyor.

bir noktada şunu fark ediyorsun: kendin olmak çirkin. düzensiz. eksik. bir başkası gibi davranmak, en azından takdir ediliyor. çünkü kendin olduğunda insanlar seni anlamıyor, onaylamıyor, dışlıyor belki. ama bir başkası gibi olduğunda, sanki daha kolay seviliyorsun. ne tuhaf değil mi? beğenilmek için kendini öldürmek, bir başkasının cesedine dönüşmek zorundasın.

ama copy cat’lik uzun vadede işe yaramıyor. çünkü ne kadar uğraşırsan uğraş, o başkasının kimliğini sonsuza dek taşıyamıyorsun. bir yerde el veriyor. pot veriyor. düşüyorsun. insanlar değil, sen anlıyorsun önce. her “bunu ben mi istiyorum?” sorusu içini çiziyor. aynaya her baktığında tanımadığın birini görüyorsun. neyi sevdiğini, neyi istemediğini, neye hayır diyemediğini fark edemediğin o gri bölgede sürüklenip duruyorsun.

copy cat olmayı bırakmak, kendine bakmakla başlıyor. ama gerçekten bakmakla. yüzleşmekle. sahici bir yalnızlıkla, karanlıkla, çirkinliklerle. kendi sesinin neye benzediğini dinlemek için önce herkesin sesini kısmak gerekiyor. sessizlik korkutucu ama orada bir yerde, öz sesin hâlâ yaşıyor. belki çocukken mırıldandığın bir şarkıda, belki ilk yazdığın ama kimseye göstermediğin o berbat öyküde, belki sadece geceleri ağladığın yastıkta… bir yerde duruyor. seni bekliyor.

copy cat olmayı bırakmak bir varoluş kriziyle başlıyor, ama bir özgürlük ayiniyle bitmiyor. çünkü bu işin bir sonu yok. her gün, yeniden seçmen gerekiyor kendini. başkasına özenme ihtimalin hep olacak. hep daha güzel yazan biri olacak, daha stil sahibi biri, daha cool, daha doğru, daha ‘olmuş’. ama sen artık biliyorsun: başkası gibi olmaya çalışmak, kendin olmaktan vazgeçmek demek. ve bu, kendine yapılacak en büyük ihanet. herkes birilerine benzemeye çalışırken, sen kendi suretinin karanlığıyla barışıyorsun. evet, bazen çirkin. evet, bazen yaralı. ama senin. ve hiçbir şey bu kadar ait hissettirmiyor.

•okuduğunuz için teşekkür ederim🤍