Hij ging met de jongens een weekend Bushcraft doen. Net als vorig jaar werd al snel duidelijk hoe ‘anders’ onze boys zijn. John vertelt waar we als ouders met anders ontwikkelende/anders denkende kinderen tegenaan lopen, twijfels die we hebben en uitdagingen waar we tegenaan lopen.

Door: John Slabbekoorn

Afgelopen weekend zat ik met mijn twee zoons Jayson (5) en Harvey (3) in een bos in Baarn voor een bushcraft-weekend. Vorig jaar deed ik dit voor het eerst alleen met Jayson, maar Harvey is inmiddels oud genoeg en mocht daarom dit jaar ook mee.

Vooraf was ik oprecht benieuwd hoe ver we dit keer zouden komen.

Vorig jaar zijn Jayson en ik namelijk eerder weggegaan. Niet omdat de organisatie slecht was of omdat het niet leuk was, maar omdat het voor hem op een gegeven moment gewoon klaar was. Te veel aanpassen, te veel prikkels, te veel dingen doen die voor hem niet logisch of interessant voelden.

Dit jaar dus poging twee. Met twee kleine strijders dit keer.

Zoals je misschien wel weet, weten wij inmiddels dat Jayson uitzonderlijk hoogbegaafd is. Klonk voor mij in het begin heel cool. Is het niet echt, kan ik je vertellen. Bij Harvey zien we ook veel dezelfde kenmerken terug, al zitten we daar nog wat meer middenin qua uitzoeken.

Wees niet bang, dit gaat geen tranen trekkend zielig verhaal worden. Daar heb jij niks aan. En ik trouwens ook niet.

Wij hebben het hartstikke goed. We hebben twee fantastische jongens, we kunnen veel mooie dingen met ze doen en ik vind ze prachtig zoals ze zijn. Super cliché, i know. Maar toch is het wel zo.

Maar toch vragen Jeanet en ik ons wel met enige regelmaat af:

‘Waar doen we nou eigenlijk goed aan?’

Want bij kinderen die behoorlijk anders denken dan de gemiddelde leeftijdsgenoot, blijken de standaard ‘blauwdrukken’ niet altijd te werken. Zeg maar gerust, meestal nooit.

Jayson kan zich bijvoorbeeld enorm aanpassen. Dat is ergens een prachtige eigenschap. Hij kijkt wat er van hem verwacht wordt, probeert daarin mee te gaan en kan dat soms verrassend lang volhouden.

Tot het niet meer lukt.

Dan is de batterij leeg. En niet zo’n beetje ook.

In het begin hadden we daarvoor nog niet echt een oplossing. Erg frustrerend was dat. Niet alleen voor ons. Nog meer voor Jayson. Door het inwinnen van veel informatie en het omringen met absolute experts op dit vlak gaat dat nu veel beter.

Harvey werkt weer anders. Die laat veel sneller zien dat hij ergens geen zin in heeft of dat iets voor hem niet werkt. Op korte termijn soms een stuk vermoeiender, omdat je behoorlijk wat emoties voor je kiezen krijgt. Maar hij loopt daardoor ook minder lang volledig over zichzelf heen.

En precies dat zagen we afgelopen weekend weer terug.

Sommige dingen vonden ze fantastisch. Waterfilter maken, met een kompas door het bos, dingen bouwen, samen in die tent zitten, eten maken. Gewoon lekker bezig zijn.

Andere dingen vonden ze na één keer wel mooi geweest.

En dan krijg je bijvoorbeeld:

“Maar dit kan ik al.”

Of:

“Dit vind ik saai en stom.”

Of:

“Het duurt allemaal veel te lang”

Waarna ik als vader eerst weer een paar gesprekken met mezelf mag managen.

Want natuurlijk moeten ze leren dat niet alles in het leven precies op hun wensen wordt afgestemd. Soms doe je gewoon mee. Soms is iets niet geweldig interessant. Soms pas jij je aan, omdat je onderdeel bent van een groep.

Dat is ook wat het leven is.
En ergens denk ik ook dat ze natuurlijk wel moeten leren om een beetje weerbaar te worden.

Maar hoe ver ga je daarin?

Want probeer zelf maar eens langere tijd continu je manier van denken, praten en doen aan te passen, omdat vrijwel iedereen om je heen anders lijkt te werken dan jij.

Dat is zwaar.

Dus aan de andere kant wil ik ook niet van mijn kinderen verwachten dat ze zichzelf continu in een vorm proberen te proppen waar ze helemaal niet in passen, puur omdat dat toevallig de gemiddelde vorm is.

En daar zit dus voor ons regelmatig de zoektocht.

Grenzen stellen of juist ruimte geven?

Even doorzetten of stoppen?

Leren aanpassen of accepteren dat iets gewoon niet past?

Wij weten dat dus ook niet altijd.

We proberen wat. Kijken wat er gebeurt. Maken een correctie. En proberen daarna weer verder.

Afgelopen weekend betekende dat uiteindelijk ook dat we eerder naar huis gingen. De rek was er gewoon uit.
Dus als je me zou vragen ‘was dit weekend leuk en geslaagd?’
Dan weet ik het antwoord eigenlijk niet 🤣

Ja want heel erg gezellig met z’n drieën.
Nee want constant gedoe.
Ja want fantastisch voor hun ervaring.
Nee want ze zeggen vooral naar huis te willen.
Ja want ’t samen zijn is fijn en ze zijn sommige keren enthousiast aan t meedoen.
Dus dan is het ‘ja en nee’ denk ik als antwoord.
Of ik volgend jaar weer ga: dat denk ik dan weer niet. Na 2x geloof ik niet dat t echt anders zal worden.

Maar er was één ding waar ik tijdens het weekend opnieuw aan moest denken. En volgens mij zit daar ook iets interessants in voor jou als ondernemer.

Jayson zit inmiddels ongeveer anderhalf jaar in een peergroup met kinderen die op een vergelijkbare manier denken als hij. En van alle plekken waar hij naartoe gaat, is dat ongeveer de enige plek waar hij iedere week opnieuw echt blij van wordt.

Dat vind ik interessant.

Want hij is daar natuurlijk niet ineens een ander kind.

Zelfde Jayson.
Zelfde hoofd.
Zelfde sterke kanten.
Zelfde gebruiksaanwijzing 😉

Alleen zijn omgeving is anders.

Hij hoeft daar niet constant degene te zijn die afwijkt van de norm. Hij hoeft minder uit te leggen, minder aan te passen en zit simpelweg vaker tegenover kinderen die ongeveer begrijpen hoe zijn hoofd werkt.

Share

Voor de ondernemers onder ons zal dit herkenbaar zijn…

En ik geloof steeds meer dat wij onderschatten hoeveel invloed de juiste omgeving op iemand heeft.

Ook op jou als ondernemer.

Want veel ondernemers hebben hartstikke leuke vrienden. Een fijn gezin. Goede mensen in hun team. En toch kan ondernemen soms behoorlijk eenzaam zijn.

Niet omdat er niemand om je heen staat, maar omdat relatief weinig mensen precies begrijpen waar jij mee bezig bent.

Relatief weinig mensen begrijpen waarom jij alweer nadenkt over een volgende stap terwijl anderen zeggen: “Maar het gaat toch hartstikke goed?”

Of waarom je wakker kunt liggen van cashflow terwijl er op papier een prachtig omzetcijfer staat. Waarom personeel fantastisch kan zijn en tegelijkertijd soms gewoon een gigantische hoofdpijn. En waarom je groter wilt bouwen, maar absoluut niet van plan bent daarvoor je gezin, gezondheid of complete leven op te offeren.

Dat is een vrij specifieke combinatie.

En daardoor zie ik bij ondernemers soms precies hetzelfde mechanisme ontstaan als ik bij Jayson zie:

Aanpassen aan de omgeving.

Ook praten ze minder groot over hun doelen omdat mensen het al snel overdreven vinden, houden bepaalde twijfels voor zichzelf omdat hun omgeving er toch niet zoveel mee kan en proberen vervolgens maar alles zelf uit te zoeken.

Terwijl ze soms vooral iemand nodig hebben die binnen twee minuten snapt waar ze tegenaan lopen.

Dat is overigens ook een belangrijke reden waarom onze Relaxed Vlammen Mastermind zo goed werkt.

Niet omdat iedereen hetzelfde bedrijf heeft. Integendeel zelfs. De branches lopen behoorlijk uiteen.

Maar het type ondernemer lijkt wel sterk op elkaar.

Ambitieus. Veel verantwoordelijkheid. Vaak medewerkers. Hoge standaarden. Serieuze doelen. En tegelijkertijd ook een grote behoefte om een leuk leven te hebben naast dat bedrijf.

Een 8,5 op ieder vlak noemen we dat.

Ze hoeven in zo’n groep dus niet eerst twintig minuten uit te leggen waarom iets ingewikkeld is.

De ander snapt het vaak gewoon.

En zegt vervolgens soms ook nog:

“Volgens mij zit je hier zelf behoorlijk te kutten hoor.”

Ook lekker.

Daarom zijn we trouwens vrij streng in wie we wel en niet toelaten tot de groep. Omdat de kwaliteit van de groep uiteindelijk voor een heel erg groot deel wordt bepaald door de mensen die erin zitten.

Soort zoekt toch een beetje soort.

Dat zie ik thuis bij onze jongens.

En dat zie ik in mijn werk net zo goed.

De juiste omgeving verandert niet wie je bent. Maar in de juiste omgeving hoef je een stuk minder energie te verspillen aan jezelf continu aanpassen. En houd je dus meer ruimte over om te groeien.

Anyway…

Mocht jij dit als ondernemer herkennen en merk je dat je in je eigen omgeving best veel goede mensen hebt, maar weinig mensen met wie je écht op niveau kunt sparren over je bedrijf, team, leiderschap, geld, vrijheid en alles wat daar nog bij hoort…

Dan zou onze Relaxed Vlammen Mastermind zomaar interessant voor je kunnen zijn.

Het volgende instapmoment komt eraan en is al over een paar weken.

Check hier de pagina om te kijken of jij überhaupt bij deze groep past.

En volgend jaar weer bushcraft?
Nu het nog zo vers is zou ik zeggen nee.
Maar vraag me tegen die tijd nog maar een keer 🤣

We hebben het steeds over “jezelf zijn”, “me-time pakken”, “authentiek zijn”, alsof dat dingen zijn die je gewoon aan je leven kunt toevoegen.

Alsof je ‘even’ de keus maakt om minder bezig te zijn met wat anderen van je denken.

Alsof je ‘even’ de schakeling maakt van altijd aanstaan en doelloos scrollen op je telefoon, naar een kwartier rustig zitten op de bank met geen enkele afleiding (zelfs geen boek) (hooguit je kinderen om je heen).

Ik begin steeds meer te denken dat we eigenlijk op zoek zijn naar iets dat langzaamaan is weggeglipt.

En ik denk dat de oorzaak social media is.

Het heeft romantiek en echte gesprekken vervangen door algoritmes, zorgvuldig samengestelde feeds en door AI gegenereerde teksten.

Het is bijna (of helemaal?) normaal geworden om een beetje beschaamd maar toch ook weer niet, te zeggen ‘goh ja ik kan zo uren per dag doelloos wegscrollen, en me afvragen wat ik eigenlijk gedaan heb’. Om als reactie te krijgen: “Haha, ja! Herkenbaar!”

Hoezo is dat iets om te lachen? Waarom hebben we dit genormaliseerd?

Waarom hebben we het goedgepraat om constant te klagen over ‘weinig me-time’ en ‘weinig rust’, want ‘geen tijd door werk en kinderen!’. Om vervolgens op onze schermtijd-app feitelijk te zien dat je 3, 4, 5 uur op je telefoon hebt doorgebracht? Per dag?!
Dat is uren aan tijd die we staken in andermans levens en niet in dat van onszelf.

Dat is niet grappig. Dat is treurig.

Het heeft het bijna onmogelijk gemaakt om zelf de hoofdpersoon van je eigen leven te zijn, omdat we uren besteden aan het kijken naar de levens van andere mensen. Waarin hun levens altijd 10 keer beter, rustiger, succesvoller lijken dan die van ons.

En het ergste vind ik nog wel, dat het werkelijk als ‘afkicken’ voelt als je meer afstand neemt van die online wereld. Ik spreek uit ervaring ;) Ik dacht niet afhankelijk te zijn. Scrolde oprecht niet doelloos op social media. Was er absoluut niet ‘uren aan kwijt zonder het door te hebben’. En zelfs ondanks dat, leek ik afkickverschijnselen te hebben toen ik anderhalf jaar geleden besloot social media te verwijderen.

Een onverwacht gevolg van het verwijderen van social media was mijn angst om niet meer relevant te zijn. Mijn angst om ‘te’ onzichtbaar te zijn. Mijn angst om vergeten te worden.
Ik wist niet eens dat het actief deelnemen op sociale media onder andere angst-gedreven was.

Maar … allerlei goede dingen die ik steeds meer ging missen in mijn eigen leven, kwamen vanzelf weer terug nadat ik gestopt was, dat was een positief verschijnsel.

Ik begon weer na te denken over mijn eigen leven. Niet langer vanuit de vraag hoe iets eruit zou zien voor anderen, maar vanuit de vraag hoe het voor míj voelde.

Ik ging werkelijk weer een kwartier lang zonder afleiding (behalve de kinderen om me heen) op de bank zitten. Gewoon om te zitten. En te voelen hoe moe mijn benen waren van het hele dag in de weer zijn. Hoe diep mijn ademhaling werd toen ik even een kwartier echt stilte had (behalve de kindergeluiden dan…). Hoe ik een kwartier lang simpelweg ruimte had voor niks.

Share

Waarom social media verwijderen zo moeilijk voelt

Ik begrijp heel goed waarom mensen weerstand voelen.

In het begin voelde het alsof ik langzaam verdween. Alsof ik oploste in de lucht.

Poef.

Daar ging Jeanet.
Mijn zorgvuldig gebouwde persona.

Als mijn successen in het bedrijf, mijn geweldige kinderen en zelfs mijn nieuwe organize-activiteiten niet meer zichtbaar waren op het digitale dorpsplein...

bestonden ze dan eigenlijk nog wel?

Blijkbaar wel.

Sterker nog: ze bestonden ineens weer in geuren en kleuren. Een geur en kleur waarvan je bijna vergeten was dat die bestonden, ergens na je twintigduizendste keer scrollen.

Ik ontdekte dat mijn werk activiteiten, mijn lieve kinderen en zelfs een perfect georganiseerde keukenkast belangrijk waren omdat zíj voor míj belangrijk waren. Omdat ik ervan genoot en het leuk vond om er mijn tijd aan te besteden.

En nadat ik social media verwijderde, werd wat voor mij belangrijk was, weer belangrijk.

Het was alsof alles wat ik deed, onbewust bekeken werd door de vraag hoe iemand anders zich zou voelen als hij of zij erlangs zou scrollen.

Best bizar eigenlijk. Dat ik mijn leven een tijdlang zo bekeek.

Wat je ervoor terugkrijgt

Als je zoekt naar meer rust, me-time, ontspanning in je leven, of eindelijk zelf weer de hoofdpersoon wilt zijn van je eigen verhaal...

dan denk ik dat ik het geheim heb ontdekt.

De makkelijke knop, als het ware.

De snelste manier om rust en een goed gevoel over jezelf terug te brengen in je dagen. Om je weer geworteld te voelen in wie je bent. Om eindelijk ruimte te vinden voor die rustige ochtenden waar je zo naar verlangt (relatieve rust dan, want kinderen).

En het grappige is: ik had helemaal niet door dat ik dat gevonden had. Pas achteraf zag ik het.

De sleutel om je leven weer vanzelf bijzonder te laten voelen is wat mij betreft: Ga van social media af.

Echt.

Je hoeft alleen bewust opnieuw voor je eigen leven te kiezen.

Waar social media ons tekortdoet

Social media verkoopt zichzelf als iets waarmee we ongekende toegang krijgen tot elkaars leven.

Maar is dat wel zo?

In plaats van echte verbinding krijgen we een opgepoetste, eendimensionale blik op elkaar. Iets wat totaal niet in de buurt komt van echte levens.

Of juist een ‘laat me je de-influencen’ blik waar met name de sléchte kanten belicht worden. Waarvan ik het idee begrijp, maar de uitwerking hetzelfde is: eendimensionaal. 1 kant van je realiteit die 203 verschillende kanten heeft.

Als ik de stories volgde van mensen die ik ook ‘echt’ kende, dan wist ik dat er achter die ene leuke foto eigenlijk een hele dag stress verscholen lag. Dat die ene leuke video waar iedereen blij op het strand zat, gevolgd werd door grote meltdowns.
Niet van iedereen hoor, sommige van die ‘echte mensen’ hadden oprecht enorm genoten en die beelden weerspiegelden dat. Maar meestal was er meer dan die foto alleen.

En als mensen meer dan vijf uur per dag op die apps doorbrengen, en vooral de perfecte beelden zien, is het eigenlijk helemaal niet zo vreemd dat we steeds minder tijd hebben voor echte relaties. En ons steeds minder relaxt voelen.

Het systeem is ontworpen om je het gevoel te geven dat je tekortschiet.

Tenzij je tienduizenden volgers hebt, speel je eigenlijk nauwelijks mee.

Jij bent het product. En de prijs die je betaalt, is tijd en aandacht inleveren op de mooiste delen van het echte leven. En die prijs betalen we vrijwillig.

Want inmiddels is blijven scrollen makkelijker geworden dan ontdekken wat er aan de andere kant ligt.

Maar toen ik uiteindelijk besloot mijn account helemaal te verwijderen merkte ik dat social media me nog veel meer had afgenomen.

Niet alleen tijd.

Maar ook:

Echte verbinding met mensen. Werkelijk een verhaal meekrijgen (in plaats van de samenvatting van iemands leven in een paar zinnetjes). Geduld. Het vermogen om gewoon met mijn kinderen op de grond te zitten zonder automatisch naar mijn telefoon te grijpen om een video te maken. Mijn eigen stem.

Mijn duim stond altijd klaar om een story te posten. Een foto te maken. Weer iets te delen in de familie-groepsapps.

Alleen al die gedachte vind ik nu bijna niet te bevatten.

Ik ontdekte ook dat het veel leuker is om mensen spontaan tegen te komen als je hun leven nog niet kent.

Dat ongemakkelijke toneelstukje waarin je doet alsof je geen idee hebt wat ze allemaal op social media hebben gedeeld, terwijl je eigenlijk precies weet waar ze op vakantie zijn geweest, welke cocktails ze aan het zwembad hebben gedronken en welke foto’s ze hebben gepost...

Dat is verdwenen.

Meer dan een anderhalfjaar geleden verwijderde ik Instagram. Wanneer ik nu iemand tegenkom en zeg:

“Nee, ik wist helemaal niet dat je een nieuwe baan hebt!”

of

“Oh, je bent zwanger? Dat wist ik helemaal niet!”

zie ik mensen oplichten. Dan vertellen ze het hele verhaal. Niet de zorgvuldig geselecteerde versie. Maar de echte.

Ze laten foto’s zien. Vertellen wat er gebeurde. Vrijwel altijd ook de eerlijke versies met hoogte én dieptepunten. En die kleine ontmoetingen geven me een veel groter gevoel van verbondenheid en levensvreugde dan het ooit voelde om op een hartje onder een bericht te drukken.

Ik denk dat mensen juist verlangen naar dat soort gesprekken. Naar de nieuwsgierigheid die vanzelf ontstaat als iemand níét op social media zit.

Zo leefden we vroeger allemaal. En eerlijk gezegd maakte dat het leven een stuk mooier.

Mijn leven voelt inmiddels op zoveel manieren anders dan ik ooit had verwacht.

Ik wist dat ik tijd terug zou krijgen. Maar ik wist niet dat ik zoveel méér terug zou krijgen.

Ik voel me weer geworteld op een manier waar ik jarenlang naar gezocht heb. Ik voel weer een rustige vorm van zelfvertrouwen in mezelf. In mijn dromen.

Omdat ik me weer herinner wat voor míj belangrijk is. Er is niemand op internet meer die ik probeer te imponeren. Of aan wie ik probeer te voldoen.

Nog iets wat me opvalt sinds ik social media heb verwijderd:

Hoeveel kalmer van binnen ik ben geworden.

En juist daardoor zie ik hoeveel spanning andere mensen voortdurend lijken mee te dragen.

Alsof iedereen die veel tijd op social media doorbrengt voortdurend enkele niveaus onder stress en paniek leeft.

Ik voelde dat vroeger ook.

Niet alleen tijdens het stories maken, teksten schrijven of tips delen.

Die onrust sijpelde door in de rest van mijn dag. Nu voel ik dat niet meer. En juist daardoor zie ik het zoveel duidelijker bij anderen.

Ik kreeg pasgeleden van een mentor van me de vraag “Zit je eigenlijk wel eens echt in rust voor je uit te kijken?”
Mijn antwoord:
“Ja natuurlijk! Iedere dag.
Iedere ochtend direct uit bed gaan de jongens en ik op de bank zitten en zitten we tenminste 10 minuten gewoon tegen elkaar aan. Harvey (3) kletst en Jayson (5) ligt stil met zijn hoofd op m’n schoot terwijl ik hem kriebel in z’n haren.
Rond de lunch zitten we een kwartier samen op de bank.
En als de jongens gaan spelen neem ik eerst tenminste 5 minuten de tijd om op de bank te zitten en mijn lijf te voelen. De jongens weten ook dat ze me dan niet moeten storen, dat hebben we geoefend”

Zijn reactie was een verbaasde ‘oh. Goh. Nou heel goed!’.

Waaruit ik opmaakte dat dit een zeldzame aangelegenheid is.
Eigenlijk bizar want ik beschreef zojuist maar 30 minuten in een dag.
Ik durf met zekerheid te zeggen dat de overgrote meerderheid van de mensen tenminste 30 minuten per dag vergooit met zinloos op de telefoon aanwezig zijn ;).

De tijd is niet het probleem, de invulling ervan wel.

Share

Wat ben ik eigenlijk kwijtgeraakt?

Niet zoveel.

Ik weet niet meer waar sommige influencers mee bezig zijn.

En eerlijk gezegd vond ik sommigen echt leuk. Of in ieder geval de versie van zichzelf die ze online lieten zien. En als je in 2026 géén social media hebt, ben je behoorlijk uitzonderlijk. Misschien zelfs een beetje vreemd. Maar dat ervaar ik niet als een probleem.

Hoe dan ook…
Weet je wat je écht het gevoel geeft dat jij de hoofdpersoon bent van je eigen leven?

Een beetje mysterie.

Niemand weet meer precies waar ik mee bezig ben. En dat vind ik heerlijk.

En voordat iemand het zegt: Ja. Ik weet dat Substack óók een vorm van social media is. En ja. Ik deel hier veel persoonlijke verhalen. Maar voor mij staat dat los van consumeren en scrollen. Ik schrijf wat ik schrijf, omdat ik die stukjes wil delen. De snelle fotomomenten, de tussendoor-videootjes, de veel te persoonlijke verhalen blijven nu veilig bij mijzelf. Substack voelt anders. Rustiger. Minder indringend.

Wanneer je social media verlaat, denk je dat je verbinding zult verliezen.

Maar dat gebeurt niet.

Je vindt verbinding juist terug.

In haar echte vorm. Ik dacht dat ik alles zou missen. En dat ik onbelangrijk zou worden.

Uiteindelijk bleek dat ik mét social media juist datgene miste wat er werkelijk toe deed.

Mijn enige spijt is dat ik social media niet veel eerder heb verwijderd.

Daarna kwamen de onderzoeken en begon het traject. John startte met hormoontherapie, supplementen en aanpassingen in leefstijl. We wisten dat het tijd zou kosten, zes tot twaalf maanden minimaal, en in het begin leek er ook een kleine verbetering zichtbaar. Genoeg om te denken dat we op de juiste weg zaten.

Vanaf april 2025 begon er iets te veranderen. Heel geleidelijk merkte John dat hij zich minder fit voelde. Meer klachten, minder energie, gewoon niet zichzelf. En dat is zo’n lastig stuk, omdat je in zo’n traject ook denkt dat het erbij hoort. Tot het moment dat je voelt: dit klopt niet meer.

In juni 2025, net voor we op vakantie naar Frankrijk gingen, besloot hij te stoppen met de hormoontherapie. In overleg met de huisarts, maar vooral omdat zijn lichaam zo duidelijk aangaf dat dit niet werkte. Wat daarna kwam, was heftig. Omdat zijn lichaam de hormonen zelf nog niet voldoende aanmaakte en de externe toevoer ineens wegviel, werd hij die eerste week van de vakantie echt ziek. Het was confronterend om te zien, ook omdat we dachten dat we iets aan het oplossen waren, terwijl het eerder leek alsof we iets aan het verergeren waren. In die periode kreeg hij ook vrij snel kale plekken op zijn hoofd. Wat ook samenhing met de hormoontherapie.

De maanden daarna stonden in het teken van herstellen. We hebben de druk eraf gehaald en pas in oktober 2025 opnieuw getest. Toen bleek dat de hormoontherapie ons achteraf eerder achteruit had geholpen dan vooruit. Dat is zo’n besef dat pas later landt. Als we het over zouden moeten doen, zouden we zonder twijfel nooit aan die hormoontherapie beginnen. Maar goed, dat is achteraf. Tegelijkertijd was er wel een kleine verbetering zichtbaar, maar nog lang niet genoeg voor een natuurlijke zwangerschap.

Na die test hebben we besloten een half jaar niet meer te testen. Gewoon even geen cijfers, volledig op leefstijl optimalisatie richten. En ergens bracht dat rust. Langzaam kwam zijn energie terug en voelde hij zich weer zichzelf.

Eind maart 2026 deed hij opnieuw een test, een half jaar na die van oktober. En dat was voor het eerst in lange tijd echt goed nieuws. De kwaliteit van het zaad was volledig hersteld. Alles was zoals het moest zijn. Alleen de hoeveelheid zat net iets onder de richtlijn, 13 miljoen in plaats van de gewenste 16 miljoen. Maar het verschil met waar we vandaan kwamen was enorm. En daarbij, we hebben geen idee hoeveel het ‘vroeger’ was. Misschien is dit wel de hoeveelheid die ook aanwezig was bij de eerste twee zwangerschappen. Toen hebben we nooit getest.

De huisarts rekende het door en gaf aan dat er nu ongeveer 48% kans is op een zwangerschap binnen twaalf maanden. We kregen ook een doorverwijzing naar de fertiliteitskliniek, maar dat voelde voor ons nog te vroeg. Het voelt alsof we nu pas weer voor het eerst echt kunnen gaan proberen.

En misschien is dat wel de gekke conclusie van de afgelopen twee jaar. Dat alles wat er is gebeurd ons uiteindelijk weer terug heeft gebracht naar een nieuw begin. Nieuwe ronde, nieuwe kansen.

Hoewel twee jaar lang van tig negatieve zwangerschapstesten, twee miskramen, hoop welke steeds onderuit gehaald werd, tegenvallende test-resultaten bij John ondanks de enorme effort die hij erin stak, wel het magische van een zwangerschapswens er nogal afhaalt ;). Het kind is meer gewenst en gewild dan ooit, maar het ‘erheen leven’ en ‘hopen op’ is bij mij wel weg. Alsof ik bij voorbaat steeds een muurtje opzet om niet al te veel geraakt te worden door wederom een negatieve test.

Het is raar om te bedenken dat ik eind januari 2024 zwanger was, ik weet dat nog precies omdat we het net wisten voor we op een feestje van John z’n oma waren 2 weken later. We wisten het net, John verklapte het bijna tegen z’n vader (ze spraken over auto’s en John wilde zeggen ‘zometeen met de derde erbij moeten we toch een grotere auto’ - vertelde hij me later haha). En niet veel later ging het mis. Later volgde nog een miskraam.

Het is nu begin mei 2026 dat ik dit schrijf. We zijn 2 jaar en 4 maanden verder. En nu begint het pas weer opnieuw. We hopen dat het nu vlot gebeurt. Aan de andere kant, wat is ‘vlot’ als we al 2.4 jaar onderweg zijn ;).
Maar, het voelt fijn. Om weer echt een kans te hebben. Also, ik hoop dat we nooit weer trajecten als deze van de afgelopen 2 jaar hoeven doorlopen. Want jemig, het is mentaal, emotioneel en fysiek echt slopend.

Als je vertelt dat je thuisonderwijs geeft, is dit vaak één van de eerste vragen.

Soms nieuwsgierig bedoeld. Soms bezorgd. Soms bijna alsof het direct het grootste risico is.

Maar hoe komen ze dan aan vriendjes?
Leren ze wel omgaan met andere kinderen?
Worden ze niet wereldvreemd als ze niet naar school gaan?

Opvallend eigenlijk, dat dit voor veel mensen van buitenaf hét belangrijkste punt lijkt.

Niet rekenen. Niet lezen. Niet welzijn. Niet of een kind gezien wordt. Maar vooral: sociaal contact.

Alsof school de enige plek is waar sociale ontwikkeling kan ontstaan.

Wat daar interessant aan is

Sociale ontwikkeling is natuurlijk belangrijk. Echt belangrijk.

Maar sociaal leren gebeurt niet alleen in een klas met dertig leeftijdsgenoten.

Het gebeurt overal:

• in sportclubs

• in de buurt

• bij familie

• tijdens hobby’s

• in winkels

• op speelplekken

• in gemixte groepen

• met jongere en oudere kinderen

• met volwassenen

• in dagelijkse situaties

Onderzoek naar thuisonderwijs laat in het algemeen zien dat thuisonderwezen kinderen sociaal-emotioneel gemiddeld vergelijkbaar of regelmatig zelfs bovengemiddeld goed functioneren. Niet omdat ze magisch beter zijn, maar omdat sociale ontwikkeling van veel meer factoren afhangt dan alleen schoolbezoek: opvoeding, kansen, temperament, omgeving en kwaliteit van contact spelen allemaal mee.

Met andere woorden: sociaal contact is belangrijk. Maar school is niet de enige vorm ervan.

Hoe wij dat aanpakken

Wij kijken daar heel bewust naar. Voor zowel de kids als voor onszelf.
Ik merkte zelf dat Harvey een langere aanloop nodig had tot hij in een groep zou komen. Dus stelden we dat langer voor hem uit. Bij Jayson hebben we vorig jaar een groepsvorm geprobeerd die hem zo slecht lag, dat we daar uiteindelijk mee gestopt zijn. We bleven passen en meten tot het klopte voor beide.

Harvey: peuterspeelzaal en plusklas

Sinds een maand gaat Harvey één ochtend per week naar de peuterspeelzaal.

We zijn daarmee begonnen vlak voordat hij drie werd. Dat was voor hem de eerste keer in een groepssetting. Daarvoor is hij nooit naar opvang geweest.

Daarnaast gaat hij op donderdagochtend naar een plusklasje met andere kinderen die duidelijk voorlopen in hun ontwikkeling. Harvey heeft nog geen officiele IQ test gedaan. Maar gezien het feit hij al op begin tot half groep 3 niveau leest sinds hij 2.8 jaar is, een woordenschat jaren voor op leeftijd en vele andere kenmerken. Gaan we er gemakshalve alvast vanuit dat hij net als zijn broer, in de groep van 145+ IQ valt. Zeker omdat Harvey op alles tenminste 1 jaar voorloopt t.o.v. Jayson op die leeftijd.
En vanuit ervaring met Jayson weten we de absolute noodzaak van samenzijn met ‘gelijkgestemden’. Dus, dat passen we met Harvey meteen optimaal toe.

De combinatie van soorten groepjes vinden we waardevol: spelen, contact maken, samen ontdekken op de peuterspeelzaal. En ook kinderen ontmoeten die op een vergelijkbaar tempo denken en leren, en waar je niet ‘anders’ bent als je al ruim voor je 3e woordjes ‘schrijft’ met leg-letters.

Jayson: plusklas en BSO

Jayson gaat iedere vrijdagochtend naar een plusklas.

Voor hem is dat extra fijn, omdat hij daar kinderen ontmoet die op een vergelijkbare manier denken. Dat geeft vaak herkenning en rust. De periode een jaar eerder dat hij 1 dag per week naar een ‘gewone’ klas ging, had dramatische effecten (vanuit die situatie kwam uiteindelijk zijn uitzonderlijk begaafdheid aan het licht, dus het had ook positieve kanten). Ik schreef er meerdere artikelen over hier op m’n substack.

Sinds een maand (eind april 2026 schrijf ik dit) gaat hij ook op maandagmiddag drie uur naar de BSO.

Dat is weer een heel andere setting. Gewoon spelen, grotere groepen, allerlei verschillende kinderen, andere dynamieken.

Hij zou zelf niet persé zeggen dat hij staat te springen om te gaan, maar hij vindt het ook niet vervelend. En wij kiezen er nu bewust voor om dit erbij te houden, omdat het een fijne plek is en omdat het weer iets anders brengt dan de plusklas.

Ook sociale ontwikkeling zit in gewone momenten

Voor ons zit “sociaal leren” niet alleen in activiteiten met andere kinderen.

Bijvoorbeeld op donderdagochtend, als Harvey naar zijn plusklas is, ga ik met Jayson zwemmen. En naderhand eten in een restaurant.

Daar regelt hij van alles zelf:

• zich aanmelden bij de balie

• iets bestellen in het restaurant

• betalen

• contact maken

• vragen stellen

• omgaan met volwassenen in verschillende rollen

Dat zijn ook sociale vaardigheden.

Misschien minder zichtbaar dan een schoolplein, maar minstens zo belangrijk en ‘sociaal’.

Hoe het er nu uitziet

Op dit moment zijn beide jongens ongeveer twee keer per week twee tot drie uur ergens zonder ons, in een groep of activiteit met anderen.

Daarnaast zijn er gewone ontmoetingen in het dagelijks leven, uitstapjes, familie, zwemmen en spontane momenten.

Voor ons voelt dat passend.

We blijven kijken: wat heeft ons kind nodig, in deze fase, op dit moment?

En misschien is dat uiteindelijk wel de kern van thuisonderwijs.

Niet: één systeem volgen.
Maar blijven afstemmen.

Voelt fijn, die flexibiliteit.

En zolang ze nog zo jong zijn, voelt het voor ons eigenlijk heel logisch om daar één moment van te maken.

Eén dag. Eén viering. Alles erin.

Vorig jaar deden we het anders.

Toen hadden we een kinderfeestje in het ene weekend en een familiedag in het andere weekend. Dat was heel gezellig, en ook wel fijn — omdat het per keer maar een paar uur was.

Maar het was óók twee keer alles optuigen. Twee keer voorbereiden. Twee keer “aan”.

Dus dit jaar dachten we: we doen het gewoon op één dag.
Chaotische dag maar wel overzichtelijker.

Het kinderfeest en onze activiteiten

We begonnen ’s ochtends met het kinderfeestje.

Van tien tot twaalf.
Kort, overzichtelijk, maar wel echt een feestje.

Met muziek buiten in de tuin, even samen dansen op een paar liedjes (‘vloer is lava’ en dat soort fratsen), een grabbelton, knutselen voor de liefhebbers en als hoogtepunt: een goochelaar.

Mijn vader, also known as goochelaar Hank.

Hij deed dat vroeger al voor zalen, met sinterklaas feesten en weet ik wat. En dat was vorig jaar zó’n succes, dat we hem dit jaar gewoon weer hebben ingezet. Echt zo leuk om te zien hoe kinderen daarin opgaan.
Side note; Het was niet eens de planning. Maar 3 vriendjes hadden afzonderlijk van elkaar gevraagd of de goochelaar weer zou komen.

All-in met thema feesten

Wat bij ons inmiddels echt een ding is geworden, zijn thema’s.

We gaan daar behoorlijk all-in in.

Het begon vrij klein, maar sinds een paar jaar pakken we het echt groot aan.

• Jungle

• Dino’s

• En dit jaar: Lego meets unicorns & rainbows

En die laatste zegt eigenlijk alles over hoe het hier werkt.

Mijn oudste is helemaal fan van Lego.
Mijn jongste wilde per se iets met regenbogen en unicorns.

Dus… combineren we het gewoon.

Alles draait dan om dat thema.

En dan ook echt alles:

• een grote taart (dit jaar een Lego-taart van drie lagen)

• versiering in huis

• bordjes, bekers, vlaggetjes

• uitnodigingen per post in thema

• traktaties (plusklas van beide jongens, peuterspeelzaal)

• grabbelton

• ballonnen

• muziek

• en zelfs een familiefoto waarbij iedereen een masker draagt passend bij het thema: Een van de vorige jaren was iedereen een junglebeest. Dat soort dingen.

Ik vind dat dus oprecht heel leuk om te doen.

We vieren een verjaardagsweek

Wat we ook doen, en wat misschien wel mijn favoriete onderdeel is, is de verjaardagsweek.

Omdat ze zo dicht op elkaar jarig zijn, en omdat we niet alles op één dag willen gooien.

Dus in de week vooraf krijgen ze elke dag een klein cadeautje. De dag van Jayson zijn verjaardag cadeau 1 en dan de opvolgende 4 dagen iedere dag iets, tot de verjaardagsdatum van Harvey. De ene keer is het familiefeest al op de verjaardag van Jayson, andere keer op die van Harvey en ook soms op een totaal random datum ergens in de buurt van hun verjaardagen.

Dat maakt het zo’n fijne opbouw.

Niet die ene piek, maar meerdere kleine momentjes.

En het houdt het ook overzichtelijk. Anders ligt er ineens een berg cadeaus waar niemand meer echt van geniet.

Over grote cadeau’s

Grote cadeaus hebben we de afgelopen jaren al best uitgepakt.

Een elektrische auto.
Een compleet poppenhuis van Maileg (dat liep qua budget iets harder op dan gepland 😄).
Een tandemfiets.

Dit jaar weten we oprecht niet iets ‘groots’ dat ze willen.
Niet dat ze die elektrische auto perse wilden - dat leek ons gewoon leuk en bleek ook een hit ;).
Maar ze hebben nu door de jaren heen zó veel gehad.

En ik merk dat ik zelf ook niet meer ‘nieuwe’ dingen erbij wil. Liefst ook niet van de visite.
Ik vind het juist zo fijn dat ze helemaal opgaan in een paar grotere dingen:
1) Poppenhuis van Maileg (uren per week worden erop stukgeslagen)
2) “Crazy Cars” auto’s en garage
3) Magnatiles
4) Houten treinspoor
5) Lego

Dat zijn de 5 dingen waar ze en heel veel mee spelen, en waar je veel uitbreidingen bij hebt. In plaats van tig andere speelgoed dingen erbij te hebben, of 100 random losse plastic autootjes, vragen we uitbreidingen van bovenstaande dingen aan de visite. Dat is allemaal heel goede kwaliteit, min of meer onbreekbaar en wordt enorm veel gebruikt.

Zodat ze wel tot nog meer spel komen, zeker ook ‘moeilijker’ spel zoals meer kunnen bouwen met magnatiles. Maar ze niet allerlei losse dingen hebben.

Wat we tussentijds wel heel regelmatig aanschaffen zijn boeken en bordspellen want die gebruiken we oneindig veel hier thuis.

Dus voor deze verjaardag krijgen ze beide:

• een boek

• een spelletje

• iets voor hun poppenhuis

En als “grote” ding gaan we naar Lego World in Scheveningen.

En voor de familie hebben we verlanglijstjes gemaakt en met z’n drieën gekeken welke poppenhuis dingen, magnatile bouwwerken, experiment-boxen en crazy cars ze graag zouden willen.

Subscribe now

Tradities tijdens de verjaardagen

Wat ik ook mooi vind om te zien, is hoeveel plezier ze halen uit de kleine tradities.

Op de stoel staan terwijl iedereen zingt.
Samen “lang zal ze leven” zingen terwijl zij een feest-kroon ophebben.
Het Basie en Adriaan verjaardagslied dat standaard opstaan iedere verjaardag.

En het cadeautjes zoeken.

We verstoppen cadeaus in de verjaardagsweek en spelen dan warm-koud.
Dat alleen al is soms nog leuker dan het cadeau zelf.

Ook een vaste traditie is een piñata die ze kapotslaan. De ene keer met de familie, andere keer tijdens het kinderfeest.

Mijn eigen speciale traditie

En er is nog iets wat ik ieder jaar doe.

Misschien wel het meest waardevolle van alles.

Ik neem voor allebei een podcast op.

Een soort jaaroverzicht.

Door het jaar heen schrijf ik kleine dingen op in een wordbestandje.
Momenten. Mijlpalen. Gedachten.

Van praktische dingen zoals zwemles of zindelijk worden, tot de grotere lijnen — hoe ze zich ontwikkelen, waar we tegenaan lopen, wat er speelt in ons gezin.

En rondom hun verjaardag neem ik dat op.

Een aflevering van ongeveer drie kwartier tot een uur, per kind.

Zodat ze later niet alleen kunnen lezen of op foto’s en video’s zien hoe het was, maar het ook kunnen horen met wat meer diepgang.

Tip tussendoor: Dit doe ik ook met het ‘mam vertel eens’ boek. Ik schrijf er niet graag in maar als opnames vind ik het erg leuk. Ieder hoofdstuk neem ik als losse podcast op, inclusief allerlei verhalen. Heel leuk!

Subscribe now

Als ik kijk naar hoe wij verjaardagen vieren, dan is het misschien vooral dit:

We maken er iets van waar wij zelf blij van worden.

Niet perfect. Niet volgens een vast draaiboek. Dat er 2 (of 3) thema’s dwars door elkaar gaan: Helemaal leuk, niet moeilijk over doen!

Maar wel alles met aandacht. Met plezier. Met dingen die terugkomen.

En met ruimte om het ieder jaar een beetje anders te doen.

Want uiteindelijk is dat wat het voor ons zo leuk maakt: Het is al weken van plezier. De voorpret, het thema bedenken, alles bij elkaar zoeken en dan de hele verjaardagsweek.
Zo lang ze nog willen dat hun moeder helemaal los gaat met verjaardagen - nog voordat dat ‘niet meer cool is’ - neem ik het er van zegmaar ;)

Met het didactische onderzoek erbij een zekerheid van ondergrens 155+ en leer/kennisniveau van begin groep 4. Ondergrens, omdat Jayson (4.5 jaar) bijna overal bij weg liep. Dat wát hij liet zien was al voldoende voor de 155+ richtlijn. Maar hij deed nog minder dan de helft van de oefeningen. En overal scoorde hij op begin groep 4 niveau of verder. Dat hij opvallend intelligent is en heel anders denkt, is sindsdien een gegeven.

Dat ik sindsdien steeds twijfels en errors heb, is ook een gegeven.

En sinds de uitslag zit ik in een soort rollercoaster. Van gedachten, gevoelens, twijfels en plannen. Alsof er een gordijn is opengeschoven en ik nu pas zie hoe complex het landschap eigenlijk is.

We wisten natuurlijk al langer dat Jayson anders leert. Anders denkt. Anders is. Maar de officiële bevestiging — een IQ van 145+ — maakt het ineens… echt. Tastbaar. En ook een beetje duizelingwekkend.

Ik wist niet wat ik met mezelf aanmoest

De eerste dagen voelde ik me onrustig. Echt onrustig. Dus ik deed wat ik altijd doe: ik dook erin. Hoofd eerst. Zonder rem. Podcasts, boeken, YouTube, ervaringsverhalen. Ik heb deze maand veel meer dan 100 podcasts geluisterd heb, 7 boeken gelezen, ik gok zo’n 20 video’s gekeken. 100+ podcasts weet ik zonder twijfel, omdat 1 podcast kanaal 157 afleveringen heeft en ik ze vrijwel allemaal geluisterd heb. Naast dat podcastkanaal heb ik er nog meer verslonden.
Scheelt dat ik op x2 luister, en de meeste maar 20-30 minuten duurden ;). Tijdens was doen, opvouwen, eten maken, bakfietsen, lopen op de loopband, als de jongens zaten te spelen. Ik was constant informatie aan het verzamelen.

Tot ik ineens merkte: ik ben verzadigd. Alles wat nu nog langskomt, heb ik al gehoord. Of gelezen. Of gedacht.

En ergens voelde dat goed. Rustgevend. Want ik wist nu in elk geval wat de meest voorkomende valkuilen zijn bij uitzonderlijk begaafde kinderen. Waarom Jayson soms ineens compleet terugvalt in kennis of vaardigheden — iets wat me eerder zó verwarde. Dat hij ineens geen vormen meer herkent. Of struikelt over letters die hij normaal zo makkelijk leest.

Ik dacht altijd: is hij moe? Niet fit? Te veel schermtijd gehad? Slecht geslapen? Maar nu weet ik: dit hoort erbij. Zijn hoofd ontwikkelt zich anders. Soms vooruit, soms ogenschijnlijk achteruit. En ik weet inmiddels: het lijkt alsof hij iets niet meer weet, maar in werkelijkheid is er gewoon op dat moment een nieuwe verbinding die aangelegd wordt. Na enkele dagen ‘niks meer weten’, is alles geklikt en schakelen we weer een niveau hoger.

De struggle met faalangst

Wat ik zelf het moeilijkst vind, is hoe snel hij opgeeft. Hoe vaak hij zegt: “Ik kan het niet” of “Ik weet het niet,” zonder het überhaupt geprobeerd te hebben. En daar wringt het bij mij. Want ik ben van het proberen. Van het oefenen. Van ‘doe maar gewoon een mini-stapje’. En dan irriteert het me soms enorm als hij meteen de handdoek in de ring gooit.

90% van de tijd lukt het me om kalm te blijven, om hem liefdevol mee te nemen. Maar 10% van de tijd raak ik geïrriteerd. Dan wil ik roepen: “Doe nou gewoon één poging. Eén maar!” En toch weet ik ook dat die reactie nergens toe leidt. Dus ik heb een expert ingeschakeld. Iemand die met ons meedenkt. Die ouderbegeleiding biedt. Om net wat meer handvatten te krijgen bij dit anders werkende brein.

Over thuisonderwijs en twijfel

Na de uitslag wist ik ook meteen: ons thuisonderwijsplan moet anders. En snel ook. Niet omdat het fout is wat we doen, maar omdat het niet meer genoeg is. Jayson past nergens écht tussen. Zelfs veel HB-klasjes zijn geen match. Experts raden regulier onderwijs af — zelfs voltijds HB-onderwijs is niet geschikt. En dat voelt ergens als rouw. Niet omdat we per se voor scholen wilden kiezen, maar omdat de optie nu eigenlijk wegvalt.

Ik heb de afgelopen week daarom flink geïnvesteerd in nieuwe tools. Onder andere de Leerlijnen 2025, en bijhorende vak-boeken, waarin per leerjaar staat wat kinderen in groep 1 t/m 8 leren. Ik had zelf al veel samengevoegd de afgelopen maanden, meerdere basisschoolboeken al in gebruik, maar dit geeft me net dat beetje extra houvast.

Want wat we weten is dit: Hij zit qua niveau op begin groep 4. Maar ‘officieel’ zou hij nu pas net (op moment van schrijven in november) een kleine drie maanden in groep 1 zitten. Er is dus geen enkele reden voor haast. En tóch… voel ik die soms wel. Of druk, dat is het meer, niet haast. Druk om hem te kunnen bieden wat zijn brein nodig heeft. Druk om het goed te begeleiden. Druk om niet tekort te schieten en dat het ‘mijn schuld’ is als hij later het gevoel heeft dat hij te weinig is uitgedaagd. Druk die ik mezelf opleg, en onnodig is wellicht, maar het is wel meer aanwezig sinds ‘dat cijfertje’ bekend is.

Wat wél werkt

Ik heb kort unschooling geprobeerd. Maar dat geeft me momenteel nog teveel onrust. En wat ook een hint was dat het (nu) niet werkt voor ons: Jayson werd er enorm wild van.

Als hij onderprikkeld raakt cognitief, gaat hij experimenten doen.
Met z’n kleine broer.
Niet samen met.
Maar mét.

“Hoe hard moeten we rennen met Harvey in de wasmand, tot hij eruit vliegt?”

“Als we deze yogabal op de glijbaan doen en Harvey gaat erop zitten, vliegt hij dan tegen de schutting aan?”

“Kan Harvey vliegen als hij op deze plank zit en ik hem hard als wipwap omhoog laat schieten?”.

Harvey vindt het geweldig, hoe wilder hoe beter. Ik vind het niet zo geweldig. En weet dat die waanzinnige experimenten een resultaat zijn van te weinig dagelijkse uitdaging.

Dus hebben we een middenweg: In de ochtend een leerblok met alle gewone schoolse vakken die in groep 3 en 4 ook naar voren komen. En verder spelen, rennen, vliegen, experimenteren en bouwpakketten maken (bij voorkeur zonder dat Harvey zijn lijf ervoor nodig is).

We gebruiken nu onder andere:

• De thema’s van klasvanjuflinda.nl, op aanraden van zijn plusklasjuf Katja. Heel fijn materiaal.

• Junior Einstein, met duidelijke doelen per klas.

• Bouwpakketten. Misschien nog wel het allerbelangrijkst. Zoals deze, ze zijn echt geweldig. Hij bouwt er zeker 3 per week.

Die bouwdozen zijn voor hem pure magie. Ze zijn officieel vanaf 10 of zelfs 14 jaar, met ingewikkelde mechanismen, zonnepaneeltjes, draden, kabeltjes. En hij vindt het geweldig. Eerst lukte er bijna niks. Nu wel. Niet alles, maar steeds meer. En hij leert niet alleen techniek, maar ook doorzetten, frustratietolerantie, het volgen van stappenplannen. Het zijn minilessen in zelfleiderschap.

Ik probeer ondertussen mijn beeld van ‘leren’ los te laten. Want ik ben opgevoed in een systeem waar leren gelijkstond aan stilzitten, opdrachten maken, toetsen doen. En Jayson laat me elke dag zien dat er ook ándere manieren zijn.

De twijfel blijft

En toch… voelt het soms stuurloos. Alsof ik nergens écht op kan bouwen. Alsof we continu zelf het wiel moeten uitvinden. En ergens is dat ook zo. Want uitzonderlijk begaafd zijn betekent dat je bijna nergens vanzelfsprekend tussen past. Niet in materialen. Niet in methodes. Niet in groepen. Niet in systemen.

Ik weet inmiddels meer. Veel meer.

Maar ik weet ook: ik ben pas net begonnen.

Ik wil leren luisteren. Kijken. Volgen. En tegelijk ook kaders bieden. Ankers. Structuur.

Ik wil niet alleen zijn interesses volgen, maar ook mezelf serieus nemen. Want ik heb nou eenmaal behoefte aan afvinklijstjes en overzichten. Niet om hem te forceren — maar om zelf houvast te voelen in deze ongebaande paden.

En uiteindelijk wil ik dat we allebei voelen: dit is ons pad. Niet perfect. Niet volgens het boekje. Maar kloppend.

Subscribe now

Je doet een keer iets rondom een verjaardag, het bevalt goed, en voor je het weet hoort het er ieder jaar bij. Zo is het hier ook gegaan. Door de jaren heen zijn er een paar dingen ontstaan die we nu echt zien als onze verjaardagstradities met de jongens.

Geen ingewikkelde dingen, geen perfecte Pinterest-planning, maar juist simpele dingen die veel waarde hebben. Gewoon leuke herinneringen maken en dingen bewaren voor later.

1. Ieder jaar een podcast over hun afgelopen jaar

Dit is denk ik mijn favoriete traditie.

Ik houd gedurende het jaar in een simpel Word-bestand bij wat er gebeurt. Grote mijlpalen, grappige momenten, eerste keren, dingen die lastig waren, fases waar ze doorheen gaan, leuke uitspraken, interesses van dat moment… eigenlijk alles wat ik later niet wil vergeten.

Dus bijvoorbeeld:

• leren fietsen

• voor het eerst lezen

• uit logeren gaan

• hoe opvang was

• favoriete boekjes

• nieuwe hobby’s

• dingen waar ze trots op waren

• dingen waar ze mee worstelden

Rond hun verjaardag neem ik dan ongeveer een uur audio op waarin ik alles vertel.

Gewoon zoals ik het ook aan een vriendin zou vertellen. Hoe het jaar was, wat hen typeerde, hoe onze dagen eruitzagen, wat we veel deden samen.

Het lijkt me zo bijzonder dat ze later per leeftijd kunnen terugluisteren hoe hun leven toen was.

2. Elk jaar een verjaardagsthema

Wij kiezen ieder jaar een thema en daar gaan we dan helemaal in mee.

Dit jaar is het hoofdthema Lego. Dus we hebben een grote Lego-taart besteld, Lego-versiering gehaald en ook Lego-bouwsets die helemaal passen bij verjaardagssfeer.

Maar Harvey wilde heel graag eenhoorns en regenbogen. Dus dat hebben we er gewoon bij gedaan.

En eerlijk: dat maakt het alleen maar leuker.

Dus dit jaar wordt het een mix van Lego, regenboogkleuren en eenhoorns. Precies zoals het nu bij hen past.

Een pinata hoort er trouwens ook standaard bij.

3. Ieder jaar mooie verjaardagsfoto’s

We proberen ieder jaar foto’s van de jongens te laten maken rond hun verjaardag.

Niet per se op de verjaardag zelf, maar ergens in die periode. Gewoon echt mooie foto’s waar je later graag naar terugkijkt.

Ik vind het heel fijn om van ieder jaar goede beelden te hebben. Je vergeet soms zó snel hoe ze er precies uitzagen in een bepaalde fase.

4. De brieven aan mijn oudste, over mijn moeder

De afgelopen vijf jaar schreef ik ieder jaar een brief aan mijn oudste over mijn moeder.

Mijn moeder overleed twee weken voordat hij geboren werd. Vooral in de eerste jaren hielp dat schrijven me enorm. Het was een manier om haar dichtbij te houden en tegelijk iets aan hem mee te geven.

Ik wilde dat eigenlijk doen tot hij achttien was.

Maar dit jaar voelde het anders.

We praten thuis over haar. We noemen haar in verhalen. De jongens groeien op met herinneringen aan haar, ook al hebben ze haar niet gekend. Ze hoort gewoon bij ons gezin.

Daardoor voelde het goed om ermee te stoppen.

Dit jaar was de laatste brief. En dat voelt niet verdrietig, maar juist afgerond.

5. Boekjes maken over ons eigen leven

Wat we ook heel leuk vinden: boekjes maken over ons eigen leven.

Dat kan tegenwoordig heel makkelijk online. Je kiest een onderwerp, voegt foto’s toe, schrijft wat tekst en daar wordt een echt boek van gemaakt.

We hebben er al eentje gemaakt over leren veters strikken.

Maar je kunt het natuurlijk over van alles doen:

• verjaardagen

• vakanties

• ons dagelijks leven

• reizen die wij maakten vóór de kinderen

• het werk dat we doen

• bijzondere fases of gebeurtenissen

Ik vind dat zo’n leuke manier om herinneringen tastbaar te maken.
Hier heb ik ze gemaakt: magischkinderboek.nl

6. Nieuw dit jaar: de verjaardagsvideo

Dit jaar starten we met iets nieuws.

Ieder jaar willen we dezelfde vragen aan de jongens stellen op video.

Bijvoorbeeld:

• Wat is je lievelingseten?

• Wat vind je heel leuk om te doen?

• Waar ben je goed in?

• Wat wil je later worden?

• Wie vind je lief?

En dan ieder jaar opnieuw.

Het lijkt me zó leuk om later terug te zien hoe antwoorden veranderen en hoe ze zich ontwikkelen.

Dit is wat ik online vond, en me inspireerde tot dit idee:

Uiteindelijk gaat het om de herinneringen

Voor ons hoeven verjaardagen niet perfect of groots te zijn.
Hoewel ze hier wel ieder jaar groter worden maar dat terzijde ;)

Omdat Jayson eind april en Harvey begin mei jarig is, er zit 5 dagen tussen, combineren we het. Op Jayson zijn verjaardag vieren we het als gezin met speurtochten naar de cadeau’s. En op Harvey zijn verjaardag komen vrienden en familie. Dit jaar van 10-12 uur met 12 kids plus ouders op het kinderfeest, met Opa Martin als goochelaar. En van 12 uur tot de rest van de middag met onze families een heel vol huis.

Ik denk dat kinderen later vooral onthouden hoe het voelde. Dat er aandacht was. Dat er plezier was. Dat er iets bijzonders van werd gemaakt.

En juist die kleine tradities maken dat extra speciaal.

Het klinkt als iets ‘goeds’, zo’n hoog IQ. We zijn ook echt heel benieuwd naar al zijn kansen en mogelijkheden. Zien er vooral het positieve van. Maar er zijn ook een heel aantal uitdagingen.

Zoals het nooit meer ‘zomaar’ naar een reguliere school kunnen. Het stond niet op de planning, we kozen vorig jaar al voor thuisonderwijs, maar de optie is nu definitief weggevallen.

De verwachting is dat hij binnen 2-3 jaar de basisschool leerstof volledig beheerst. Hij zal dan 7 jaar zijn. Dat is niet enkel ‘knap’. Dat is ook ingewikkeld. Want een ventje van 7 is emotioneel nog niet perse toe aan diepe leerstof over grotere problemen. Zoals de tweedewereldoorlog. Een ventje van 7 wil en kan cognitief wellicht verdiepen op scheikundig vlak. Maar overziet bepaalde gevaren nog niet waardoor het gevaarlijk kan zijn.

Het zal de komende 10+ jaar altijd ‘scheef’ gaan. Dat wat hij cognitief kan en snapt, en wat emotioneel verantwoord is. Dat wat zijn brein aankan en wat zijn handen kunnen maken of uitvoeren.

Ook de valkuilen die ermee samen gaan zijn ‘groots’. Die op het oog onschuldig lijken maar een grote impact maken. Valkuilen als faalangst, snel onderprikkeling en daarmee grote boosheid, asynchrone ontwikkeling.

Of de uitdaging dat er in de categorie ‘uitzonderlijk’, maar weinig begeleiding, plus-klassen of experts zijn. Ik heb afgelopen week vrijwel alles gelezen en geluisterd over ‘profoundly gifted’ en ‘uitzonderlijk begaafd’. Dat klinkt groots, maar er is maar heel beperkt wat over te vinden. Ik gok dat ik er zo’n 15 uur aan besteed heb en alles nu wel tot me genomen heb dat er over bekend is, zonder onnodige herhaling van dezelfde basisfeiten.

Ik, en John ook maar in mindere mate, maakte me de eerste dagen vooral zorgen. Om dingen die nooit meer vanzelfsprekend zullen zijn voor ons, voor hem. Om het feit dat dit ‘voor altijd’ is en de boosheid, angsten, oneindige discussiëren, slechte omgang met autoriteit, de eeuwige vragen, niet een ‘fase’ zijn. Maar onderdeel van zijn zijn.

Dingen die wellicht helemaal niet erg lijken of uitdagend klinken. Maar dat wel regelmatig zijn.

Het is vooral erg leuk hoor, zo’n brein, zo'n anders denkend kind. Hij is bijvoorbeeld anderhalve week, iedere dag, bezig geweest met een takel-oplossing maken. Hij moest hoe dan ook Harvey (2.5 jaar) op takelen. Samen met John hebben ze meerdere katrollen en soorten touw gehaald, meerdere constructies gemaakt. Iedere dag opnieuw was er frustratie omdat Harvey nog altijd niet opgetakeld kon worden.

Eergister was het weer mannendag. En kwamen ze tot een manier om Harvey in een mand omhoog te takelen, via meerdere katrollen en een sterk touw.
Jayson takelde Harvey een keer of 3 omhoog. Het werkte goed, het doel was bereikt.
En daarna was hij er op uitgekeken. Diezelfde dag nog begon hij met bedenken hoe hij Harvey weg kan laten ‘schieten’ van een soort wipwap constructie. Dat houdt hem nu bezig.

Overigens is Harvey hier zeer blij mee, hoe wilder hoe beter voor hem. Dus de combinatie van een uitvinder die zelf opvallend weinig durft, en een adrenaline-junk is goud ;).

Hij is grappig, briljant in z’n opmerkingen, denkt op een vreemde maar leuke manier, is heel gezellig en lief, is super gevoelig en is simpelweg een schat van een jongen.

Wat mij hielp om weer rust te krijgen na de uitslag

De eerste dagen na de uitslag voelde ik me rusteloos. Een beetje stuurloos. Ik zag ‘het begin’ niet meer. Thuisonderwijs zouden we opnieuw moeten uitdenken qua indeling. We moesten ineens versneld in ieder geval 1 mentor vinden, op den duur liever enkele. We moeten serieus rekening houden met z’n faalangst die ineens ontstaan is. Ik zag het begin niet meer.

Wat ik dan altijd doe, is informatie verzamelen. De jongens hebben veel meer Pieter Rabbit zitten kijken dan ik normaal gesproken oké vind. Zodat ik artikelen, video’s boeken en podcasts tot me kon nemen.

Daarna heb ik een bestandje gemaakt voor de opa’s en oma’s. Met valkuilen, uitdagingen en ook manieren van omgaan met hem. Zij weten al van die handvol keren oppassen de laatste jaren, dat hij uitdagend kan zijn.

Maar, wij dachten tot nu toe dat dat gewoon ‘een fase’ was. Dus verdere handvatten gaven we hen er niet echt in. Leek overbodig.

Nu weten we dat dit ‘voor altijd’ is en is het handig voor hen om handvatten te hebben als ze weer in eindeloze discussies verzanden of er gedoe in de winkel ontstaat.

Dat bestand hielp mij - ons - het uit m’n hoofd te krijgen. Inzicht en helderheid te krijgen. En was handig want dan kon het in 1x doorgezet worden naar de 2 opa’s en oma’s.

Toen dat gestuurd was voelde het als een soort nieuw rustpunt. Ik had helderheid. De paar mensen om ons heen waar het handig voor was, waren op de hoogte.

Het was op dat moment 5 dagen na de uitslag. En die dag begon ik meer helderheid te hebben. Het informatie opslurpen was gedaan. Een klein beetje rust krijgen begon nu ook.

Vervolgens heb ik een man benaderd die mij jaren lang heel goed geholpen heeft, een mentor-type. Bij hem ga ik binnenkort langs en bespreken of hij ook van betekenis kan zijn voor Jayson.

Ons thuisonderwijsplan ben ik gaan aanpassen. De rest van dit jaar - op moment van schrijven is het 3 november - gaan we enkel bezig met engels en wat bouwkundige dingetjes*. En daarnaast wat standaard ‘losse’ dingetjes die nodig zijn om zijn leerhonger te verzadigen. Waaronder wat nadenkspellen, en boeken lezen over uiteenlopende onderwerpen. Even pas op de plaats en kijken hoe alles z’n weg vindt.

*Dit plan kwam ik na anderhalve week op terug. We hebben anderhalve week amper leerdingen gedaan. Er was genoeg uitdaging voor hem maar werkelijk ‘nadenken’ deden we niet op school-les-vlak. Dat was een grote fout. Weer wat geleerd 😅. Hij werd er tegendraads, wild en boos van. Ineens werd alles een experiment zoals ‘hoe hard moet ik rennen met Harvey in de wasmand, voor Harvey eruit vliegt’ (niet handig, Harvey vond het wel gaaf, dat scheelt weer). En we hadden iedere dag met enorme woede te maken - precies zoals we herkenden van die paar maanden in het reguliere groepje waar hij vorig jaar mee draaide. Dus… ‘niet actief leren’ is van de baan - iedere dag de cognitieve grens opzoeken wordt het weer.

Er zijn veel twijfels die ik heb

Ik heb nog geen idee waar we goed aan doen qua hoeveelheid informatie. Hij kan heel veel informatie aan, maar ik heb nog totaal geen zicht op hoeveel exact. We merken het wel, hij wordt heel onrustig en bozig als hij te weinig leerstof krijgt. Het lastige is dat de hoeveelheid die hij cognitief aankan iedere maand tot kwartaal lijkt toe te nemen, dus dat blijft een proces.

We hebben al een plusgroep waar hij een aantal maanden heel fijn meedraait, maar meerdere kinderen vinden die werkelijk op zijn denkniveau meedraaien en tegelijkertijd nog maar zo jong zijn vind ik ook een uitdaging.

Ik twijfel er niet aan dat we heb goed kunnen ondersteunen. We hebben zelf 10+ jaar ervaring in coachen van mensen. We hebben de afgelopen 10 jaar zo’n 800.000 euro geïnvesteerd in zelf coaching krijgen (ja, dat is een hele sloot geld, we vonden onze coachingskills maximaliseren zeer belangrijk voor het begeleiden van onze cliënten, en nu komen die skills ook goed van pas ;) ).

En we hebben de middelen die nodig zijn. Want een kind dat zo anders ontwikkelt kost veel geld, hoe raar dat ook klinkt. Alleen zo’n test al die we deden kostte ruim 1500 euro. Een halfjaartraject dat we starten rondom de faalangst en problemen met autonomie en andere uitdagingen, kost 1800 euro. De plusklassen, de mentor, de extra begeleiding, alles kost al snel vele honderden euro’s per maand extra. We doen het met liefde, maar zijn vooral heel dankbaar dat we - na jaren keihard werken - die mogelijkheid ook hebben. Want voor deze groep afwijkers komen alle extra kosten op de ouders.

Al met al zullen we onze weg wel vinden.

Maar er komen wel een aantal uitdagingen bij, die volledig onzichtbaar waren voordat we de uitslag hadden. Het is nu ineens ‘echt’. En met dat echte, zijn ook de echte uitdagingen, problemen en valkuilen realiteit geworden.

Langzaam aan is het aan het bezinken. En stap voor stap komen we steeds een beetje meer in de goede richting. Maar dat zoiets zoveel impact zou kunnen maken, en zo veel - tot voor kort onzichtbare - uitdagingen naar voren kon brengen, was ik me niet bewust van.

Subscribe now

En het eerlijke antwoord is: dat verandert steeds.

Niet een beetje — echt regelmatig.
Het hangt af van het seizoen, of we veel binnen of juist buiten leven, of we reizen, waar de interesses van de jongens liggen… Het is eigenlijk continu in beweging.

Eerst vond ik dat ik mezelf moest dwingen in een ‘iedere dag hetzelfde ritme’ hokje. Voor de jongens werkt dat uitstekend. Voor mij niet zo, ik houd het liever wat losser. Voor hen werkt dat laatste ook, dus dat scheelt ;).

Ik heb eerder al eens een uitgebreid overzicht gedeeld van alle rekenspelletjes die we gebruiken om het speels te houden. Die vind je wel tussen de andere thuisonderwijs artikelen staan. Dat soort spellen blijft nog steeds een belangrijk onderdeel, maar de manier waarop we het inzetten verschuift steeds een beetje.

Wat we nu sinds een tijdje doen, en wat echt heel fijn werkt, zijn de thema’s van De KlasvanJufLinda.nl.

Zij heeft themahoeken en werkboeken die je heel makkelijk kunt aanpassen op leeftijd en niveau.
Bijvoorbeeld een thema als boerderij, bijen, voertuigen, feestdagen, moestuin, brandweer… echt alles wat je kunt bedenken.

Wat ik daar zo fijn aan vind, is dat het niet alleen “een werkje” is.

Het is echt een wereld waar je even in stapt.

Je hebt leesoefeningen, rekenspelletjes, knutselwerkjes, rollenspel (zoals een winkeltje), achtergrondinformatie, verhaaltjes — alles om een onderwerp van meerdere kanten te beleven.

Wij pakken dat nu zo aan:

We kiezen één hoofdthema voor een periode.
Op dit moment zitten we in alles rondom moestuin, bijen, insecten en imkers.
Die 4 thema’s zijn we de hele maand mee bezig.

Maar binnen die maand bewegen we vrij.

Dus de ene week ligt de focus wat meer op bijen, de andere week op de moestuin. Ineens komen de bijen weer voorbij. Soms loopt het door elkaar heen. Soms komen we een paar dagen later weer terug op iets.

Wat bij ons echt een groot onderdeel is, is rollenspel. Ook binnen die thema’s.

Met het poppenhuis spelen de jongens hele verhalen uit. Wij hebben ze vorig jaar een poppenhuis met muizen van Maileg op de verjaardag gegeven, en dat is hier echt een hit.

Die muizen maken alles mee.

Sam en Julia, mama muis en baby charlie (zo heten de muizen volgens de jongens) runnen een winkel waar ze honing verkopen.
Sam en Julia werken in een zwembad.
Sam en Julia krijgen ruzie en moeten dat oplossen.

En daar zit stiekem van alles in:

• rekenen (betalen, wisselgeld, prijzen bedenken)

• taal (verhalen maken, dialogen)

• sociaal-emotioneel (ruzies oplossen, rollen begrijpen)

Voor mij maakt dat een groot verschil.

Ik vind “gewoon spelen” minder leuk om lang te doen, maar als er een laag onder zit — leren, oefenen, ergens naartoe werken — dan wordt het voor mij ook leuk. En dat voelen zij ook.

We doen dit zo’n vier keer per week. Niet elke dag, want daar heb ik zelf ook niet altijd zin in.

Wat ik ook heb geleerd (en dit was echt een goede les), is hoe ik omga met speelgoed kopen. Of met leerboeken. Of leesboeken. Of curricula rondom thuisonderwijs.

Mijn natuurlijke neiging is: als ik ergens mee start, ga ik all-in.

Ook met hobbies: Ik begon aan een opleiding tot raw-food chef, en kocht vanaf dag 1 alles van professioneel niveau (totaal onnodig). Ik ging moestuinieren in 2021 en kocht alles om perfect te moestuinieren.

Zo ook met leer-dingen. Ik heb leermateriaal voor geheel de basisschool liggen.
Op de een of andere manier vind ik het heerlijk om te weten dat ik ‘alles heb’. En nooit misgrijp. Of in geval van de leer-boeken weet dat als we gewoon alle boeken doorwerken, we uiteindelijk niks missen qua basisschool stof.

Hoe dan ook, voor Jayson werkte dat wel. Die gaat ergens helemaal in en blijft daar lang in. Puzzelen begon hij op zijn 2e verjaardag en heeft hij 8 maanden iedere dag gedaan tot hij 100 stukjes kon.
Lego, zelfde verhaal. Leesboeken: We lezen eentje uit en gaan dan door naar een moeilijkere.

Bij mijn jongste… totaal niet.

Hij ging in één maand van nooit puzzelen naar puzzels van 36 stukjes. Dus ik dacht: dit wordt een ding. Ik kocht van alles vooruit.

En toen… stopte hij. Gewoon helemaal.

Voor hem liggen er veel boeken om te lezen maar hij doet liever een handvol op repeat.

De ene dag bouwt hij, dan knutselt hij fanatiek (ik kan overigens ook een knutselwinkel starten - heb er nogal veel van ;) ), dan weer de muizen, dan auto’s.

Sinds ik zijn patroon weet doe ik het anders.

👉 Eerst in de breedte aanbieden (verschillende dingen, verschillende interesses)
👉 Pas verdiepen als je ziet dat iets écht blijft

Dus bijvoorbeeld via kleine spelletjes (wij hebben er ook veel via Temu en smart games-achtige varianten) of via de Speelotheek Nederland.

Dat scheelt niet alleen geld, maar het sluit ook veel beter aan bij hoe kinderen zich ontwikkelen.

Naast al dat speelse werken, hebben we ook een klein stukje “focusmoment” per dag.

Voor mijn oudste doen we:

• ongeveer 10 minuten lezen

• ongeveer 10 minuten rekenen

Heel kort, heel gericht.

Lezen is op dit moment zijn eigen doel. Hij wil vloeiend kunnen lezen. En toen hij gefrustreerd raakte (“ik wil dit niet meer, want ik kan het nog niet meteen”), hebben we daar samen iets voor bedacht.

We hebben een kalender gemaakt van 10 weken.
Elke dag 10 minuten oefenen.

Niet te kort, zodat hij niet opgeeft als het nog niet “af” is.
Gewoon een rustige opbouw.

En we maken het speels.

Laatste voorbeeld: ik schreef woorden op post-its en hij moest ze op de juiste plek plakken in het poppenhuis. “Koelkast”, “muur”, “huis”… dat soort woorden.

Zo oefent hij, maar voelt het niet als oefenen. En het werkt uitstekend voor hem om ergens weken lang aan te committen (in dit geval 10 weken lang iedere dag 10 minuten lezen tot je het vloeiend en snel kan). Die kalender (op een a4 papier met potlood gemaakt) vinken we dagelijks af, is tastbaar en dan accepteert hij ook dat hij nog lang moet oefenen, omdat immers de meeste vakjes nog open staan.

Schrijven laten we losser.

Hij wil het wel, maar zijn handen kunnen zijn hoofd nog niet bijhouden.
Dat zorgt voor frustratie.

Dus dat doen we alleen als hij er zelf om vraagt. Meestal twee of drie keer per week. En dat is prima.

Voor de inhoud van de basisschool-stof gebruiken we gewoon de leerlijnen van de basisschool.

Als je zoekt op ‘leerlijnen 2026’ per groep (bijvoorbeeld groep 3), vind je heel veel praktische boeken en werkboeken.

Die gebruiken we als kompas:

• wat hoort hij ongeveer te kunnen

• hoe kun je dat uitleggen

• welke stappen zitten daarin

Niet om strak te volgen, maar om te weten waar we zitten. Die houvast heb ik zelf graag. Ik heb een week lang unschooling geprobeerd. Jayson werd er gefrustreerd van omdat hij cognitief dan fors onderprikkeld is. En ik voelde me stuurloos.

En daarnaast… gebeurt er gewoon heel veel vanzelf.

Het moestuinseizoen is begonnen.

Mijn jongste is daar helemaal in gedoken.
Elke dag: “Mama, goed nieuws!” en dan moet ik mee naar buiten om te kijken hoe een plantje weer een stukje gegroeid is.

Mijn oudste komt enthousiast binnen als hij een bij of hommel ziet, omdat we daar net over geleerd hebben.

Dat zijn eigenlijk de momenten waarop ik denk: dit is precies waarom we dit doen. Omdat leren leuk is. Omdat je er enthousiast van kunt worden. Omdat het helemaal niet erg is om 10 interesses naast elkaar te volgen.

Als ik het samenvat, zijn dit voor mij de belangrijkste dingen die nu werken:

1. Laat je aanpak meebewegen
Niet vasthouden aan één structuur. Kijk naar het seizoen, de energie, de interesses.

2. Werk met thema’s
Dat geeft richting, zeker die van Juf Linda en gelijke varianten.

3. Gebruik spel als basis
Rollenspel is hier echt goud. Daar zit zóveel leren in.

4. Houd focusmomenten kort
10 minuten per dag is genoeg om enorme stappen te maken.

5. Eerst breed, dan verdiepen
Niet meteen alles kopen. Eerst ontdekken, dan pas investeren.

6. Volg het kind (ook in frustratie)
Soms betekent dat: iets loslaten zoals schrijven. Of juist structureren, zoals met die leeskalender.

7. Gebruik leerlijnen als kompas, niet als regelboek
Ze geven houvast maar tegelijkertijd kun je ook gerust weken lang niet dat boek volgen. Ook handig: als leraar (of ouder) heb je er uitleg boeken bij, zodat je ook goed weet hoé je bepaalde lesstof kunt overbrengen.

En misschien wel de belangrijkste: Het mag er elke maand anders uitzien.
Lekker doen waar jullie blij van worden, waar je kind de nodige stappen door kan zetten en wees niet te bang om steeds weer nieuwe dingen te testen.

En ik ben overweldigd, voel me onrustig en overzie het even niet. Alsof er op ieder vlak van ons leven nieuwe keuzes gemaakt moeten worden. Wat feitelijk niet zo is.

Feitelijk verandert er niks, de weg die we al ingeslagen waren blijven we volgen.

Ik denk dat de onrust komt door het besef ‘dit is het dan’.

Dit is de realiteit.

Dit is zijn bedrading.

Het is zoals het is en het zal ook zo blijven.

Die enorme, soms extreme hoeveelheid energie.

Het zeer weinig slapen.

Het in paniek raken door kleine grapjes omdat hij ze serieus neemt.

Het oeverloze gepraat, gediscussieer en overleg over alles.

De sociale situaties waar hij uitstekend in meedraait mits we exact vertellen ‘hoe je je beleefd hoort te gedragen’, omdat hij anders ieder sociale teken over het hoofd ziet.

En de andere sociale situaties waarin ik me soms bijna wil verontschuldigen voor zijn niet sociale gedrag.

Hoewel bij kleine broer Harvey ‘alleen nog maar’ een ontwikkelingsvoorsprong van zo’n 2 jaar is vastgesteld - bij 2.5 jaar kun je nog niet spreken van hoogbegaafd of uitzonderlijk begaafd - is de kans groot dat we met twee zeer anders bedraadde kinderen te maken hebben.

Harvey loopt namelijk al sinds hij 2 jaar is op alles voor op Jayson toen hij die leeftijd had. En uit vele onderzoeken blijkt dat (U)HB broers/zussen vaak maar maximaal 10 punten in IQ schelen. De kans dat Harvey zijn ontwikkelingsvoorsprong ook blijft en zal overgaan in (uitzonderlijk) hoogbegaafd is min of meer een vast gegeven.

93% van de tijd leuk, 7% van de tijd niet

Dat beangstigt me soms een beetje. Overwegend, zo’n 93% van de tijd, vind ik het geweldig en zie ik vooral de kansen en mogelijkheden. Zo’n 7% van de tijd lijkt het me praktischer als ze ‘gewoon’ een IQ van 110-120 zouden hebben - dan kun je tenminste gewoon meedraaien met de normale maatschappij.

Want met 2 anders bedraadde kids in huis, is het allemaal net een tikkie anders dan wat je gemiddeld gezien kunt verwachten. We kunnen er vanuitgaan dat alle dagelijkse keuzes (school, vriendjes, sportclubs, kamp, omgang met volwassenen die geen ervaring hebben met UHB kinderen -dus bijna iedere volwassene-) heel veel extra uitdagingen geven.

Tegelijkertijd blijven ook de makkelijke kanten ‘voor altijd’.

Zoals nu net.

Ik heb vandaag meer rust aan m’n hoofd nodig.

Bij ons thuis is dat een uitspraak die iedereen soms inzet. Harvey van 2.5 jaar, Jayson van 4.5 jaar en ik.

Ze kunnen heel goed aangeven als ze overspoelen en zeggen dan ‘ik heb rust aan mijn hoofd nodig’.

We houden daar dan allemaal rekening mee.

Zojuist kwam Harvey naar beneden, die wilde bij mij zitten in plaats van boven even Pieter Rabbit kijken. Ik hoef dan alleen te zeggen ‘Heel even niet lieverd, ik heb even rust aan mijn hoofd nodig’, en hij draait om en geeft me die ruimte. Geen gehang aan m’n benen, geen gehuil, geen gemopper. Gewoon, een logisch en heel redelijk verzoek in zijn (onze) ogen.

Voor beide jongens geldt dat dit soort dingen goed bespreekbaar zijn. Wat, besef ik mij, de hele grote pluskant is van kinderen die ‘zo’ denken. Naast de heel goede grappen, briljante humor, mooie vragen en geweldige verbanden die ze kunnen leggen. De focus, de aandacht, het oprecht aanwezig zijn en een gesprek kunnen voeren of je met een kind van vele jaren ouder aan het spreken bent. En de vele kansen die ze zullen hebben. Ook dat is voor ons vanzelfsprekend, en is heel mooi en bijzonder.

Er zijn plussen. Er zijn minnen.

De plussen hebben wat ons betreft zonder twijfel de overhand.
Maar de minnen zijn soms zwaar om te dragen.

Het neemt echter niet weg dat ik me momenteel, 2 dagen na een definitieve uitslag, erg onrustig en een beetje uit het veld geslagen voel.

Het zijn ook van die onnodige of gekke dingen waar ik momenteel over struikel.
Zo heb ik een duidelijk beeld rondom schermtijd. We zijn zeker niet anti en zetten het dagelijks in. Maar we hebben de grens op 30-60 min per dag, afhankelijk of we ook samen leervideo’s kijken. Tot aan 2-jarige leeftijd is er geen enkele schermtijd, 2 - 2.5 jaar 15 - 30 minuten per dag max en vanaf 2.5 jaar houden we 30-60 minuten aan.

Nu Jayson overduidelijk een goede reden heeft voor zijn onverzadigbare leerhonger, is youtube inzetten heel logisch. Klokhuis, Klaas kan Alles, schooltv. Leerzame dingen waar hij duidelijk dingen van leert en ook toepast in zijn spelen.

Mijn trekkracht zit nu in: Ik zou hem enerzijds onbeperkt - maar binnen zijn grenzen/capaciteit - willen laten leren over alles waar hij diep in wil duiken. Anderzijds heb ik teveel gelezen over mogelijke schade en slechte effecten van veel schermtijd (als in, uren per dag).

Vanzelfsprekend kan ik hem voorlezen, kan hij podcasts luisteren en andere manieren toepassen. Maar ik zie mezelf niet uren lang voorlezen over het bouwen van huizen, maken van kabelbanen, bouwen van iglo’s of treinen. Dat is eerlijk gezegd wel een beetje onwil van mij, ik wil niet uren en uren voorlezen uit die boeken. Wat me dan ook weer een schuldgevoel geeft, want hij zou het graag willen.

En hij kan wel al lezen, maar dat gaat nog zo langzaam dat hij daar gefrustreerd van raakt. Zijn leestempo matcht niet met zijn leerhonger momenteel.

Zo’n ander gek ding waar ik over struikel is het feit dat ik wil dat ze tenminste 1.5 uur per dag buitenspelen. Liefst onafgebroken achter elkaar zodat ze tot diep spel komen. Maar hij zit liever binnen te bouwen, miniatuur huizen te maken, uitvindingen te bedenken en maken. Hij vindt alles dat met leren, lezen, informatie verzamelen en uitvinden te maken heeft, leuker. En klaagt steen aan been dat buitenspelen niks voor hem is.

Momenteel is het niet bespreekbaar voor me, buitenspelen 1.5 uur per dag moet van mij. Tenzij het enorm stormt, maar over het algemeen kun je wel 1.5 uur per dag lekker buiten spelen als je goed aangekleed bent. Tegelijkertijd twijfel ik of dat wel aansluit bij zijn behoeftes. Aan de andere kant, weet ik als volwassene dat ik met tegenzin kan gaan sporten, en het super vervelend voelt op het moment zelf, maar ik er in alle opzichten beter van word. Naderhand voelt het goed. Zo zie ik dat ook met buitenspelen.

Maar het vergt wel weer dagelijks tenminste 15-20 minuten grote discussie en uitleg waarom ik fout zit wat betreft buitenspelen, en hoe hij het anders ziet.

Hoe dan ook, ik heb alles momenteel onder een vergrootglas door de uitslag. En dat ervaar ik als lichtelijk irritant van mezelf ;).

Het is dus die balans tussen ‘wat heeft hij nodig’ en ‘wat vind ik belangrijk’. Tussen ‘waar moet hij gewoon kind zijn’ en ‘waar heeft hij een meer volwassen benadering nodig’.

Het overweldigt me momenteel

En eerlijk gezegd… ik weet nog steeds niet goed wat ik ermee moet. Met de uitslag. Omdat het nieuws zó groot is, zó veel impact heeft, dat het voelt alsof het nog steeds een beetje boven me zweeft. Alsof het nog niet echt is ingedaald.

Ik kijk niet gek op van de uitslag, maar toch voelt het onverwacht. Zó hoog klinkt haast surrealistisch.

Ik voel van alles tegelijk.

Ik ben enorm trots op hem, natuurlijk. Ik zie zijn enorme mogelijkheden, zijn nieuwsgierigheid, zijn manier van denken die zo anders is dan die van de meeste kinderen — en volwassenen.

Maar tegelijkertijd ben ik ook overweldigd. Niet in paniek. Maar het is wel alsof er even geen ruimte is in m’n hoofd om verder te denken. Alsof ik heel even niet méér aankan.

Normaal, als er iets nieuws speelt of als we een belangrijke beslissing hebben genomen, ga ik meteen in de actiestand. Dan zie ik direct waar de kansen liggen, welke stappen we kunnen zetten, en hoe ik alles logisch in elkaar kan schuiven.

Maar nu is het stil in mijn hoofd, terwijl het wel voelt of er tegelijkertijd een storm door m’n kop raast.

Alsof het systeem even opnieuw opgestart moet worden voordat het verder kan draaien.

Alles verschuift

We wisten natuurlijk al langer dat Jayson anders is. Dat hij dingen ziet, hoort, voelt en begrijpt op een manier die afwijkt van wat de meeste kinderen van zijn leeftijd kunnen. En ook dat thuisonderwijs voor hem beter zou werken dan een standaard schoolsysteem.
Maar met deze uitslag komt er toch een andere lading op te liggen.
Alsof we niet meer kunnen blijven bij: “We kijken wel per leerjaar wat past.”
Maar dat we ineens vanuit een heel ander uitgangspunt moeten denken.
Niet: “Wat leert een kind van 4?”
Maar: “Wat leert een kind van dit niveau, met deze gevoeligheid, deze denkkracht, deze valkuilen?”

En ja, we hebben daar hulp bij. We werken samen met experts. We hebben al mooie stappen gezet. Maar dat neemt het gevoel niet weg dat dit nu iets is dat écht van ons vraagt om te vertragen. Om opnieuw te gaan kijken.
Naar alles.
Naar ons onderwijsplan.
Naar de manier waarop we de weken indelen.
Naar de begeleiding die we straks nodig hebben.
Naar het soort mensen waarmee we ons willen omringen.

Geen reguliere school. Geen HB-school. Geen vanzelfsprekendheden meer.

Wat misschien nog wel het meest binnenkwam — en waar ik eigenlijk pas nu echt de impact van voel — is dat door meerdere experts inmiddels is afgeraden om met Jayson een regulier onderwijstraject te bewandelen.
Ze raden met klem af te gaan voor gewoon onderwijs. Zelfs HB-onderwijs raden ze af. Zeker fulltime HB-onderwijs.

Zelfs die laatste optie, die toch vaak als “het beste alternatief” gezien wordt voor kinderen met een hoog IQ, blijkt voor hem waarschijnlijk niet passend. Dat hangt dan weer samen met bepaalde karaktereigenschappen, die bij UHB kinderen wel aanwezig zijn en bij HB kinderen dan weer niet. Sommige eigenschappen zijn bij hem vrij extreem, zelfs voor een UHB kind, waardoor dat volgens de experts zonder twijfel veel problemen zal veroorzaken.

Overigens hebben we in een korte tijd dat hij wel naar een ‘regulier groepje’ ging eens per week, ervaren wat het met hem doet. De woede uitbarstingen en de gigantische kwaadheid die er ineens uitkwam, was onbekend voor ons. En het is 1 op 1; sinds we weer gestopt zijn met dat groepje is die woede en kwaadheid weer als sneeuw voor de zon verdwenen.
We hebben dus wel een idee wat die experts bedoelen met ‘het zal veel problemen veroorzaken’, we hebben dat al zo’n 5 maanden lang ondervonden vorig jaar. Dat kunnen we niet nog een keer doen.

En dat raakt me meer dan ik dacht.
Niet omdat we dat pad per se wilden bewandelen.
Maar omdat het idee dat het kón, altijd nog een soort rust gaf.
Een vangnet, al wisten we dat we er waarschijnlijk geen gebruik van zouden maken.
Nu is die optie er niet meer.
En dat is best veel om ineens te beseffen.

Het is gewoon veel

Wat ik merk, nu, twee dagen later, is dat het me allemaal een beetje verlamt.
Niet omdat ik niet weet waar we heen willen, maar omdat de weg ernaartoe ineens zoveel complexer is geworden.
Er zijn geen kant-en-klare antwoorden. Geen standaard aanpak.
We moeten het zelf bouwen.
Vanuit zijn tempo.
Zijn behoeften.
Zijn manier van denken.

Dat betekent waarschijnlijk ook dat we straks verschillende privé-leraren nodig hebben. Niet per se voor rekenen of taal maar voor verdieping. Voor de meer ingewikkelde onderwerpen. Vakken die ‘normaal’ niet op de basisschool voorkomen.

Want met de schatting dat hij binnen 2-3 jaar de gehele basisschool leerstof zal beheersen, moeten we wel uit een ander vaatje gaan tappen.

En hoewel ik weet dat dat kan, dat we dat kunnen, dat we de middelen en de hulp hebben om dit voor hem te regelen — het is wel veel.
Niet alleen qua tijd of geld, maar vooral qua emotionele ruimte.

En dan dat knagende stemmetje

Wat me ook niet loslaat, is het besef dat dit het dus is.
Dat zijn manier van denken, voelen, reageren —
dat dat niet een ‘fase’ is.
Niet iets wat vanzelf bijtrekt.
Dit is hoe hij is.
En daar hebben wij, als ouders, onze weg in te vinden.

Met zijn drang naar autonomie. Zijn scherpe rechtvaardigheidsgevoel. Zijn eindeloze waarom-vragen. Zijn behoefte aan overleg en invloed in álles wat we doen.
Het is prachtig.
En het is vermoeiend.

Ook het gevoel steeds te moeten verantwoorden waarom hij ‘zo doet’.

Of uitleggen dat je echt echt écht je woord na moet komen omdat hij je anders simpelweg niet meer vertrouwt en niet meer met hem te overleggen valt.

En keer op keer vertellen dat het niet zo zwart wit is als ‘hij is heel slim dus hij weet alles, dat is makkelijk voor jullie’ - want nee, hij weet niet alles, en hij zal alsnog alles moeten leren. Hij is een kind van 4. Maar wel eentje met vragen, twijfels en zorgen die veel oudere kinderen pas ervaren en welke je als ouder niet zou willen zien bij een kind van 4.

Dus wat doe ik nu, op deze tweede dag?

Niet zoveel.

Ik blijf rustig ademen.
Niet te veel te denken.
Niet te veel te plannen.
Even geen nieuwe ideeën. Geen nieuwe plannen. Geen nieuwe boeken.
Gewoon… zijn.

John en ik hebben samen komende zaterdagavond (dan is het begin november op moment van schrijven) ingepland om te praten. Over de plannen, de wegen, de keuzes, de invulling van thuisonderwijs en al het andere waar we nu extra over na moeten denken.

Ik weet dat dit gevoel voorbijgaat.
Dat het weer gaat stromen.
Dat we in beweging komen.
Maar nu nog even niet.

Nu zit ik even tussen weten en handelen.
Tussen begrijpen en integreren.
Tussen hoofd en hart.

Het feit dat dit dus de bedrading is, zijn realiteit, zijn zijn, daar moet ik aan wennen.

Eigenlijk is er niks verandert, en toch voelt het of de toekomst helemaal opnieuw bekeken moet gaan worden.

En op dit moment, 2 dagen na de uitslag van een 145+ IQ en een didactisch niveau van groep 4, bij onze zoon van 4.5 jaar oud, stroom ik er door over en overzie ik het nog even niet. Want het is zo veel gelaagder, complexer en ingewikkelder dan ‘hij is gewoon heel slim’. En daarbinnen hebben we nu onze weg te vinden.

Niet omdat het voor ons niet goed voelde — dat stond eigenlijk al wel vast — maar vooral door alles wat ik had gelezen. In Telegramgroepen, op fora… daar komen toch vooral de verhalen naar voren waar het níet soepel ging. Afwijzingen, gedoe, trajecten die lang duren.

En zonder dat ik het doorhad, ging ik daar toch een beetje in mee.
Ik merkte dat ik mezelf een beetje bang aan het maken was.

Terwijl ik óók mensen in mijn omgeving had bij wie het gewoon goed en rustig was verlopen. Het verschilt enorm per gemeente hoe ermee omgegaan wordt.

Dus op een gegeven moment dacht ik: dit helpt me niet.
En ben ik uit die groepen gestapt.

Gewoon bewust gekozen: ik wil me hier niet meer door laten beïnvloeden. Ik focus me liever op wat voor ons klopt — en op de voorbeelden waar het wél goed ging.

De aanvraag zelf was heel simpel.

Je geeft een maand voordat je kind vijf wordt de vrijstelling door. Ik heb daarvoor een voorbeeldbrief gebruikt van de Nederlandse Thuisonderwijs Vereniging. Gewoon een nette, zakelijke brief van gemaakt en die ben ik zelf gaan afgeven op het gemeentehuis, zodat ik ook een bewijs van afgifte had.

En daarna was het wachten.

Volgens mij duurde het anderhalve week.

Ik zat achter mijn laptop, de jongens waren buiten aan het spelen, en ik opende die mail zonder echt iets te verwachten…

En daar stond gewoon dat het goedgekeurd was.

Ik was echt enorm blij! Veel blijer dan ik vooraf dacht te gaan zijn.

Niet eens alleen omdat het gelukt was, maar ook omdat het zó makkelijk ging. Dat het helemaal niet die strijd was waar ik me op had voorbereid.

De mail zelf was ook heel fijn. Open, vriendelijk, met een uitnodiging om langs te komen voor een gesprek.

En toen begon eigenlijk mijn tweede twijfel.

Want over die gesprekken had ik óók van alles gelezen. Dat het een soort verhoor zou zijn, dat het heel ongemakkelijk is, dat het niet fijn voelt.

Dus ik heb haar gewoon eerlijk gemaild.

Dat ik het een hele fijne mail vond en dat ik ook echt wel openstond voor een gesprek — maar alleen als het geen verhoorsetting zou zijn. Dat ik het fijn zou vinden als het echt zou gaan over hoe wij het thuisonderwijs aanpakken en hoe we het voor ons zien.

En dat was helemaal oké.

Ze reageerde super open en gaf aan dat dat ook precies de bedoeling was.

Een paar weken later ging ik erheen.

En het was echt een heel fijn gesprek.

Heel open, heel normaal.
Ik had wat boekjes meegenomen die we gebruiken thuis, iets verteld over hoe wij werken met de leerlijnen van de basisschool, hoe we het voor ons zien.

We hebben ook gekeken naar hoe mijn oudste denkt en leert, en de testen die hij heeft gedaan. Daar konden we gewoon rustig over praten.

Wat ik ook bijzonder vond: zij had kort daarvoor een training gehad van dezelfde persoon die hem getest heeft op zijn uitzonderlijk hoogbegaafdheid. Dus dat gaf meteen een soort herkenning en verdieping in het gesprek.

Maar het was vooral… geïnteresseerd.

Niet controlerend. Niet streng. Gewoon nieuwsgierig.

En ik was zelf ook nieuwsgierig. Dus we hebben het ook gehad over haar werk, wat een leerplichtambtenaar nou eigenlijk doet. En dat is echt veel veelzijdiger dan ik dacht. Ik had daar eerlijk gezegd een heel ander beeld bij.

Achteraf vond ik het bijna grappig hoeveel spanning ik vooraf had opgebouwd.

Terwijl het zo’n fijne ervaring was.

We hebben nu een contactpersoon waar ik terecht kan als er ooit iets is. En verder is het heel simpel: elk jaar opnieuw de brief indienen.

En mochten er in de toekomst nieuwe scholen of mogelijkheden komen die goed zouden passen, dan gaan we daar samen naar kijken. En anders blijft thuisonderwijs gewoon onze route.

Als ik er nu op terugkijk, denk ik vooral aan hoeveel invloed verhalen van anderen kunnen hebben, zonder dat je het doorhebt.

En hoe fijn het is als je op een gegeven moment weer even teruggaat naar jezelf. Naar wat voor jou klopt.

Want dat was uiteindelijk het enige dat ik nodig had.

In de zoektocht naar woorden. Naar grip. Naar manieren om ons kind te begrijpen.
En manieren waarop híj zichzelf kan begrijpen.

Al vanaf dat Jayson klein was, wisten we: er is iets.
Niet iets geks. Niet iets verkeerds.
Maar iets dat anders werkt.

Hij dacht anders.
Zag verbanden die ‘vreemd’ waren.
Was gevoelig, fel, scherp, diep.
Stelde vragen waarvan je je afvroeg: hoe kóm je erop?

En toen was hij nog maar twee. Of drie.

We gingen op zoek.
Naar klasjes, programma’s, antwoorden.
En eerlijk gezegd leek het soms alsof we steeds nét naast de juiste plek grepen.
Tot vorige maand. Toen we een afspraak hadden met Renata Hamsiková, specialist in uitzonderlijke hoogbegaafdheid.

Bij Jayson was al rond zijn tweede een ontwikkelingsvoorsprong gezien.
Rond zijn vierde verjaardag werd zijn IQ na testen geschat op 130+.

Maar: testen met jonge kinderen is lastig. Zeker met een kind dat letterlijk wegloopt bij je als hij je niet interessant vindt, niet vertrouwt of iets te saai vindt.

En ondertussen bleven we op gekke dingen stuiten – vooral op het gebied van scholing en sociale situaties.
Opmerkelijke dingen.

Na een hele zoektocht door niet-passende groepjes, kwamen we bij een plusklasje terecht.
Als thuisonderwijskind kon hij daar op vrijdagochtend naartoe.
En voor het eerst bloeide hij helemaal op in een groep.
Kwam voldaan thuis.
Was helemaal zichzelf.

Maar, ook daar viel hij op. Zijn grote drang naar autonomie.
Alles moest in overleg.
Of liever nog: op z’n eigen manier.
Vaste kaders, duidelijke afspraken.

En alles - echt álles - moet eerlijk zijn. Iedere afspraak moet nagekomen worden. Iedere keus moet logisch zijn. En hij vergeet niks, dus ergens onder uitkomen gaat niet nadat je het beloofd hebt.

En ondanks dat hij zich omringde met andere hoogbegaafde kinderen, bleef hij... anders.
Tijdens een kampeerweekend met ‘gemiddeld denkende kinderen’ viel hij ook op.
Niet negatief, perse. Maar wel opvallend.
Niet werkbaar, zou je kunnen zeggen.

We bleven twijfelen.
Ik googelde nog steeds meerdere avonden per maand ‘tekenen autisme kind vier jaar’.
Vooral na sociale dagen – spelen met neefjes, samen met anderen.
Er was altijd dat gevoel: er klopt iets niet.

Hoewel autisme al lang uitgesloten was en we ook de signalen er helemaal niet in herkennen, bleef het wel steeds bij me rondspoken.

Via een andere expert kwamen we in contact met Renata.
Zij zou meekijken omdat we rondom scholing tegen dingetjes aan bleven lopen.
Sociale dingetjes maar ook leer-dingetjes waarin hij soms zo razendsnel gaat dat zijn cognitieve groei totaal niet te pijlen is.
Want zijn gedrag maar ook zijn leervermogen was op z’n minst opmerkelijk te noemen.

“Hij is zonder twijfel uitzonderlijk begaafd.”

Ik zat in de wachtkamer terwijl Jayson werd getest.
Hij deed spelletjes, oefeningen, las boekjes.
En ik kon meeluisteren.

Binnen 30 seconden nadat hij met Renata begonnen was hoorde ik:
“Nee, wacht even, ik weet zelf wel hoe dit spel moet!”
Zoals hij altijd alles zelf direct wil uitzoeken of uitleggen.

En niet veel later kwam er commentaar op het spel. Dat hij het niet leuk vond.
Zijn welbekende ‘nepgaap’ volgde – als iets hem verveelt, laat hij dat duidelijk merken.

Ik appte John steeds wat er gaande was.
En John zei droogjes ‘ah, dan ziet ze wel meteen de echte Jayson’.
Dat was zo, hij liet meteen heel goed zien hoe hij denkt, wat hij vindt en hoe hij omgaat met dingen.

Renata vroeg: “Kun je tellen?”

Hij: “1234567…”
En hij telt razendsnel tot 30 en telde verder.
Renata zegt: “Wauw.”
En Jayson: “Ik kan tot 100 tellen hoor. Als niemand me stoort.”
Ik vond het een hilarische opmerking, en tegelijkertijd was ik blij dat Renata ‘dit soort kinderen’ gewend is, want het is ook nogal brutaal.

Binnen twintig minuten vroeg hij of hij weg mocht want hij ‘vond het saai’.

En ik dacht vooral:
“Oh men, zo komt ze er nooit achter wat hij kan en komen we nog niet verder.”

Ze vroeg of hij cijfers kan lezen. Hij zei van niet.
Hoewel hij het wel kan. Hij had er gewoon geen zin in.
Ze vroeg of hij iets wilde voorlezen.
Ook daar had hij geen behoefte aan.
Ze waren al aan drie spelletjes begonnen en steeds liep hij weg omdat hij het ineens saai vond.

Tot ze begon over dingen bouwen, katrollen, liften.
“Zullen we een lift maken zodat ik Harvey met een touw omhoog kan hijsen? Dan hoeft hij niet zelf de trap op,” zei hij. Dit was een project dat hem al bijna een week bezighield. Iedere dag opnieuw zocht hij manieren om Harvey op te takelen. Tot dat moment was het nog steeds niet gelukt.
Renata vond het liftidee geweldig – Harvey optakelen iets minder.

Maar, hij opende. Ze had zijn interesse te pakken.
En ineens kreeg ze meer zicht op zijn manier van denken, vooruit kijken, redeneren.
Ineens hoorde ik dat ze ook sommetjes met hem deed, cijfers benoemen die ze aanwees, hij vragen beantwoorde, en meedeed met de andere cognitieve taakjes.

Dat is het belang van een echt zeer ervaren expert inschakelen. Die hebben allerlei omwegen, trucjes, manieren om te ontdekken waar het kind wél op aangaat. Ze moest 20 minuten zoeken naar de ingang, maar toen het deurtje open ging, deed hij volledig mee.

De tests zouden twee uur duren.
Na 45 minuten ging de deur open.
“Ik heb alles eigenlijk wel gezien,” zei Renata.

Mijn eerste gedachte: “Dit is niks geworden.”

(Lees verder als betaald member door hieronder te klikken - of zet je gratis proef-maand in. Ik heb lang zitten twijfelen of ik deze artikelen zo open en bloot wil delen. Het is nogal wat. Persoonlijk. Niet over mij maar over m’n kind. En, ik weet ook hoe eenzaam de zoektocht is als je constant niét gelijkgestemden kunt vinden. Dus, als soort middenweg: Artikelen over m’n kind en onze zoektocht staan achter een betaalmuur. Zodat ze niet zomaar voor iedereen te lezen zijn).

Read more

Maar tegelijkertijd wéten we: als we nu niets doen, gaan ze er straks zeker komen.

Dat is het spanningsveld waar we de afgelopen tijd steeds in zitten.
Onze zoon (4.5) ontwikkelt zich snel — op sommige vlakken razendsnel — en hoewel het thuis geen grote problemen oplevert, merken we dat we steeds vaker vooruit moeten denken.

Wat heeft hij nodig?
Wat gaat wél werken?
En hoe voorkomen we dat we straks handvatten tekortkomen?

We hadden al eerder een pad ingezet, met alternatieve plus-klassen en begeleiding. Naast het thuis onderwijs.
In het vorige artikel deelde ik hoe we terechtkwamen bij een groepje dat wél werkt — waar hij cognitief uitgedaagd wordt, waar hij met plezier heen gaat, waar hij leert en lacht. Maar onze zoektocht stopt daar niet.

Twee nieuwe experts. Twee nieuwe perspectieven.

De afgelopen weken spraken we met twee nieuwe specialisten op aanraden van zijn juf in de plus-klas.

De eerste is bij ons thuis geweest. Ze heeft uitgebreid met hem meegekeken, observeerde, stelde vragen, keek tussen de regels door.
Haar voorstel was helder en gestructureerd: een traject van zes maanden, waarbij we elke maand één specifiek thema verdiepen. Waarin John en ik als ouders verdere handvatten krijgen door wekelijks met haar te spreken. En maandelijks haar hier thuis ontvangen waarbij ze meekijkt met zijn ontwikkeling.

Denk aan perfectionisme, omgaan met woede, sociale aanpassing, innerlijke autonomie. De thema’s zijn raak. Precies dat waar we soms tegenaan lopen — meestal niet thuis, maar juist erbuiten.

Toch was mijn eerste gedachte: iedere week contact is wel veel.
Ik sta heel erg open voor begeleiding, maar ik haak snel af als iets té intensief voelt.
Mijn reflex is dan: dan is dit het waarschijnlijk niet. Maar ik weet ook: dat is mijn patroon. Dus ik vroeg of we een middenweg konden vinden.
En nu hebben we een mooie vorm gevonden: om de week contact, waarin John en ik afwisselend spreken, met in de tussenliggende weken contact via mail.

Asynchrone ontwikkeling en de uitdagingen

Er zijn genoeg situaties buitenshuis waarin het handig is om al te weten wat we kunnen doen.
Zo weten we dat als Jayson bij andere kinderen of volwassenen is die met hem spelen en spreken ‘alsof hij 4 jaar is’ hij zich direct afsluit (en ja - hij is 4. Maar als je zo met hem spreekt ontdek je dat hij niet denkt als iemand van 4. En corrigeert hij je ook gerust daarin ;) ).

Dat afsluiten van de groep lijkt niks ergs. Het is vanaf de buitenkant simpelweg een ventje dat lijkt zijn grenzen aan te geven. Een ventje dat zegt ‘ik heb stilte aan mijn hoofd nodig’.

Maar wij zien het grotere geheel, omdat we zijn patronen kennen.

Als hij zegt ‘rust nodig te hebben’, betekent het dat hij al te lang heeft moeten aanpassen aan de rest. Hij doet dat, kan dat en is daartoe bereid. Maar, zoals ook wij als volwassenen helemaal leeglopen als je met mensen bent waar je niet mee levelt - zo geldt dat ook voor hem.

Het verschil tussen volwassenen en iemand van 4 jaar is dat wij emotioneel al iets stabieler zijn (meestal ;) ). Wij weten dat ons terugtrekken helpt. Bij een 4-jarige spelen alle kleuter-emoties mee. En is het zelf-reguleren nog niet ontwikkeld.

Dat is ‘asynchrone ontwikkeling’. Dat komt veel voor bij hoogbegaafde kinderen. Ze zijn op sommige vlakken al 7-8 jaar oud, bijvoorbeeld cognitief. Fysiek en motorisch lopen ze ruim een jaar voor maar emotioneel zijn ze gewoon hun eigen leeftijd.

Dus in 1 lichaam heb je iemand die denkt als een 8-jarige, motorisch vaardig is als een 6-jarige en emotioneel een 4-jarige is.
Dat brengt de uitdagingen.

Want zijn ‘ik heb rust nodig’ betekent eigenlijk: Als hij nu geen rust krijgt, zijn eigen ding kan doen en uit de situatie stapt, wordt hij straks heel kwaad of raakt hij volledig uitgecheckt alsof hij niet meer aanwezig is.
Wij zien het bij hem in eerst extreem druk en wiebelig worden. Zijn hele lijf wordt druk, zijn praten gaat veel te snel, zijn volume gaat nog verder omhoog. Hij lijkt extreem enthousiast.
Maar hij loopt over. En krijgt zichzelf niet meer gekalmeerd.

We weten wat we kunnen doen in die momenten en om hem te helpen reguleren.
Om de ‘explosie’ of ‘implosie’ te voorkomen, en zijn lijf en hoofd weer kalm te krijgen.

Maar we weten niet wat we kunnen doen om te voorkomen dat dit gebeurt.
En daarvoor willen we graag de begeleiding.
Want er zullen nu eenmaal veel momenten zijn dat hij moet aanpassen, maar waarbij ‘uit’ een situatie gaan niet mogelijk is. Of waar wij niet bij aanwezig zijn om te helpen reguleren.

(Lees verder als betaald member door hieronder te klikken - of zet je gratis proef-maand in. Ik heb lang zitten twijfelen of ik deze artikelen zo open en bloot wil delen. Het is nogal wat. Persoonlijk. Niet over mij maar over m’n kind. En, ik weet ook hoe eenzaam de zoektocht is als je constant niét gelijkgestemden kunt vinden. Dus, als soort middenweg: Artikelen over m’n kind en onze zoektocht staan achter een betaalmuur. Zodat ze niet zomaar voor iedereen te lezen zijn).

Read more

Onze meest recente Bali-reis was dat laatste.

Van half januari tot half februari woonden we bijna 5 weken in Sanur. Eén huis. Eén vaste plek. Met het idee: alles wat we thuis doen — thuisonderwijs, werk, ritme — gaat gewoon door. Alleen dan in Bali.

Voor de context: vóór we kinderen hadden reisden we vijf jaar de wereld over. We combineerden werken en reizen, verbleven kort op sommige plekken, langer op andere. We kennen het nomadenritme.
Met de jongens maakten we al meerdere kortere reizen: San Francisco, Tenerife, Frankrijk. Twee à tweeënhalve week. Dat ging fantastisch.

Dit was de eerste keer bijna vijf weken.

En dat is iets anders.

Wat heel goed werkte

Laat ik beginnen met wat we de volgende keer weer zouden doen.

Sanur is heel fijn met kinderen. Alles is makkelijk bereikbaar. Het strand is rustig. Er zijn goede restaurants, supermarkten, speelplekken.

We aten bijna elke ochtend op dezelfde plek ontbijt. De jongens bestelden zelf. Oefenden Engels. Werden herkend en aangesproken bij naam. Dat gaf een gevoel van vertrouwdheid.

Onze privé villa (deze huurden we voor die periode) was centraal, had een zwembad en genoeg ruimte om comfortabel te leven. De scooters huurden we vanaf dag één — eerst reden we erop met één kind, later met twee. Dat gaf vrijheid. Als John werkte, kon ik met de jongens op pad. Of andersom.

We gingen naar het strand. Naar speelparadijzen. Naar een waterval (met iets meer tilwerk dan gepland, maar hé — dat hoort erbij). We zwommen. We deden thuisonderwijs. We leefden.

Het was heerlijk. Al die warmte, op blote voeten, de ontdekte restaurantjes die perfect waren. Bali als plek zouden we zo weer doen. Sanur ook. Het type huis ook.

Maar de dag indeling en de lengte, dat was niet helemaal top.

En vanaf week vier kwam naar voren hoe goed we alles in Nederland gereguleerd hebben.

Vooral voor Jayson, onze oudste, hij is anders bedraad.

Thuis lopen we vrijwel nooit tegen problemen aan.

Maar, op reis ontdekten we wat het met hem doet, als de structuur wegvalt…

Wat we onderschat hebben

Wat we onderschat hebben, is hoe belangrijk volledige sociale rust is voor onze jongens. En vooral voor onze oudste.

Thuis spelen ze gemiddeld vier uur per dag buiten. Op ons erf. In een grote tuin. Met modder, water, de moestuin, schommel, fietsjes. En het belangrijkste: niemand kijkt mee.

Ze verdwijnen in hun spel.

Hier is dat anders.

Hoe kindvriendelijk en lief iedereen ook is — er is altijd iemand.
Personeel in de tuin. Mensen op het strand. Joe die iedere dag, de hele dag bij ons is om te koken, op te ruimen, te helpen. Iemand die “Good morning!” zegt, iedere keer vraagt waar we heen gaan, geweest zijn, hoe het was. Iemand die meespeelt met waterballonnen. Iemand die “Good night, sleep well!” roept als ze naar bed gaan.

Het is zó vriendelijk. Zó warm.

Maar het betekent dat er van acht uur ’s ochtends tot bedtijd sociale aanwezigheid is.

De enige echte stilte is tussen vijf en acht uur in de ochtend, als wij wakker zijn en er nog geen personeel is.

En dat brak ons - vooral Jayson - op.

De bedrading waar we rekening mee moeten houden

Sinds oktober 2025 weten we dat onze oudste uitzonderlijk hoogbegaafd is. Ik heb er al meerdere artikelen over geschreven, maar nog niet gepubliceerd. Dat komt nog.

Het was een hele onderzoeksweg met tests, specialisten en uitzoekwerk.

Zijn IQ is gemeten op 145+, zijn leerniveau vastgesteld op 2-3 leerjaren vooruit. En dat brengt een scala aan uitdagingen met zich mee.
Later zal ik er meer over delen. De artikelen staan al in concept, maar ik ben er nog niet aan toe.

Wat belangrijk is om hier te zeggen: uitzonderlijke hoogbegaafdheid heeft op sommige vlakken overlap met autisme. Niet qua kern — het is iets totaal anders — maar in hoe prikkels verwerkt worden, hoe structuur nodig is, hoe snel over- én onderprikkeling ontstaat.

Voor een buitenstaander zou het soms kunnen lijken op autisme.
Sterker nog, voor onszelf ook - voor de uitslagen googlede ik zeker wekelijks op autisme symptomen. Na de uitslag ongeveer om de week. Het is geen autisme, ik weet het, ik zie het en het is vastgesteld. En toch, is de overlap enorm en blijf ik met regelmaat sterk twijfelen.

Hij denkt anders, reguleert anders en is ontzettend intens in alles. In zijn denken, zijn spreken, zijn reageren, zijn uitbarstingen als hij overloopt.

Dat overlopen is in Nederland vrijwel nooit tot helemaal nooit. Alleen de periode dat we reguliere scholing probeerden 1 dag per week, hadden we een totaal onherkenbaar (woedend) kind thuis. Verder kun je niet zo’n makkelijk kind voorstellen, als Jayson.

En, niét in Nederland, en met een groot tekort aan ‘eigen rust tijd’ is er meerdere momenten van de dag een - voor ons onherkenbaar grote - meltdown.

Waardoor het ingewikkeld is, op reis

Hij is extreem sociaal. Wil Engels leren. Bestelt zelf in restaurants. Vraagt hoe alles heet. Leert zichzelf momenteel zwemmen met minimale hulp. Gaat volledig aan op nieuwe uitdagingen.

Maar precies daar zit ook de grens.

Te weinig leerprikkels → onderprikkeld.
Normale hoeveelheid leerprikkels + nieuwe taal + veel meer sociale interactie → overprikkeld.

Als dat gecompenseerd zou worden met zijn standaard 4 uur buitenspelen zonder regels en zonder ogen van buitenaf, zou dat geen probleem zijn. Maar hij heeft nu vrijwel geen enkele minuut echt stilte.

Dat ging goed tot en met week 3. En toen ontplofte de boel.

De balans is millimeterwerk.

En vanaf week drieënhalf zagen we hem breken.

De meltdown die alles samenvatte

We zagen het aankomen, dat het niet langer ging. Dus keken we of we eerder naar huis zouden kunnen. Toen bleek dat de vlucht niet verzet kon worden, boekten we een hotel. 2 nachten in rust op een hotelkamer. Geen personeel. Geen drukte. Uren lang LEGO bouwen, zwemmen voor andere mensen er waren. Stilte en geen sociale verwachtingen.

Die 2 dagen waren fijn voor hem. Voor ons als gezin niet ideaal. Ik vond het niet fijn om zonder John en Harvey te zijn - al deed ik het met liefde voor Jayson.

En voor Harvey was het ook niet fijn merkten we na de 3e dag. Harvey (ruim 2 jaar) vroeg huilend waarom ik weg was, en Jayson, en waarom daarna we dan weer met ons vieren waren tijdens de lunches overdag. Waarom Jayson dan niet thuis sliep. Hij was helemaal in de war.

Dus een structurele oplossing was dit niet.
Maar goed, het was ook een noodplan en niet een zoektocht naar een structurele oplossing.

Tijdens 1 van die samen-eet-momenten 5 minuten bij dat hotel vandaan kwam een meltdown groter dan we ooit hebben gezien. Een pet was de laatste druppel. Er gebeurde feitelijk niks groots, die pet was ook niet de echte oorzaak. Maar zijn emmer stroomde over door 1 opmerking en hij brak.

Hij begon te huilen, schreeuwen, om zich heen slaan (wat ik alleen herken van die periode dat we de reguliere school probeerden). En dus tilde ik hem op en liep vijf minuten van het restaurant, over een redelijk drukke boulevard, naar onze kamer met 22 kilo huilend, schreeuwend kind op mijn arm.

Hij schopte. Sloeg om zich heen. Viel terug in korte zinnen van één of twee woorden. Herhaalde steeds hetzelfde. Zijn hele systeem stond in brand.

En tegelijk legde hij zijn hoofd op mijn schouder.
Zocht hij troost.

Dat is misschien nog het meest intense: hij kan er niets aan doen. Hij wíl het ook niet. Zijn zenuwstelsel is gewoon overgelopen.

Door de onbevredigbare leerhonger, in dit geval in sociale interacties aangaan, engels leren en alles zelf willen regelen. En de grens tussen ‘leerhonger’ en ‘overprikkeling’.

Feitelijk hadden we beter de laatste week echt niks meer buitenshuis kunnen doen.

En dan zijn er nog de tics. De vocale klikgeluiden met zijn tong die al weken spelen. Het zuigen op zijn vingers om zichzelf te reguleren. Daaraan herkennen we ook als het teveel voor hem is.

Toen John vertelde hoe een man bij een zwembad zijn klikgeluid in zijn gezicht nadeed, voelde ik hoe alert je als ouder wordt. Hoeveel lagen je tegelijk moet dragen.

Dat zijn momenten waarop we beseften: we moeten hier structureel rekening mee houden. Niet incidenteel. Structureel.

Dit zijn trouwens geen onbekende dingen voor ons. De tics, de woede, de ontploffingen hebben we vaker ervaren - de tics bijna doorlopend, hoewel het iedere paar weken een nieuwe/andere tic is. Maar de frequentie van alles (sinds week 3 dagelijks, meerdere keren) is nieuw. En een overduidelijk signaal dat dit niet meer werkt voor hem. Alleen toen met een totaal niet passende onderwijs vorm (ik schreef daar vorig jaar over) was het ook in deze intensiteit en frequentie.

Wat we anders gaan doen

Volgende keer:

1. Grotere buitenruimte.
   Een tuin waar ze volledig ongestoord kunnen spelen. Zonder personeel. Zonder voorbijgangers. Zonder constante sociale aanwezigheid.

   Het is absolute noodzaak dat er volledig ‘lege tijd’ is.

2. Nog strakker kijken naar over- en onderprikkeling.
   Niet alleen plannen wat leuk is. Maar plannen wat nodig is. Dat doen we al heel goed, maar duidelijk niet goed genoeg.

3. Meer stilte inbouwen en de balans over/onderprikkeling beter krijgen
   Ik weet alleen nog niet hoe.

Het tijdsverschil: een onverwachte valkuil

Voorheen vonden we groot tijdsverschil heerlijk.
’s Ochtends werken, ’s middags vrij, ’s avonds calls.

Nu, met kinderen, werkt dat anders.

Overdag doen we samen dingen. ’s Middags produceren we. ’s Avonds gesprekken. John soms tot middernacht. En om vijf of zes begint de dag weer.

De dagen voelen hier langer.

Eerst voelde dat als winst.
Nu merken we: dit is niet duurzaam voor maanden.

Volgende keer kiezen we waarschijnlijk maximaal twee à drie uur tijdsverschil. Zoals in Tenerife. Dat ritme was beter.

Drie inzichten die deze reis ons gaf

1. Reizen vergroot wat thuis al speelt

Thuis kunnen we veel beter reguleren. Sterker nog, thuis zijn we enorm goed in reguleren. We hebben ruimte. Structuur. Stilte. We doen heel veel, en tegelijkertijd hebben we genoeg lege tijd. We doen veel sociale activiteiten, de plusklasjes van beide jongens en daarnaast thuisonderwijs maar ook heel veel momenten met niks.

Thuis lopen we simpelweg nooit tegen grote dingen aan. Eerlijk gezegd niet eens tegen een driftbui of boos moment van noemenswaardige grootte.
En nu blijkt hoe dat komt: Door al die mini dingetjes die in onze dagelijkse ritmes zitten.

Halen we die weg, dan zien we in no time de uitdagingen die komen bij het anders bedraadde brein.

Nu blijkt hoe veel dingen we op structurele basis ‘anders’ doen en aanpassen. Hoeveel tools, trucs en handvatten we thuis toepassen om hem te helpen reguleren.
We doen dat alleen zo structureel, dat het niet meer voelt als ‘trucs inzetten’ - het is gewoon onze manier van leven.

Met schema’s, klokjes die de tijd aanduiden, altijd dezelfde zinnetjes als we de schermen uitzetten waarmee de overgang altijd (als in; echt 100% van de tijd) rustig, zacht en zonder gedoe gaat, de 2 sensorische momenten per dag die we inzetten: 1 voor overprikkeling, 1 voor onderprikkeling.

Het zijn ál die tientallen kleine dingen die we ‘gewoon doen’, die eigenlijk niet heel gewoon zijn. Voor ons wel. Maar die we enkel hebben omdat het pure noodzaak is.

Dat was best een gek besef.

Op reis worden kleine scheurtjes grote barsten.
Niet omdat het slecht is op reis. Maar omdat alles intenser is, onregelmatiger en anders.

Dat is confronterend.
En ook waardevol.

We wisten al dat we nooit ‘zomaar’ ervan uit kunnen gaan dat ‘normale’ dingen kunnen. Tegelijkertijd is het confronterend om te zien dat het ook écht niet kan.

We hebben al door schade en schande ondervonden dat opvallend veel handvatten bij autisme goud waard zijn bij ons thuis. En het is confronterend om te zien hoe heftig alles binnenkomt als wij als ouders de omgeving niet op orde krijgen.

We waren niet van plan om de gebaande paden van regulier onderwijs te volgen. En het is confronterend en verdrietig om te zien dat het ook echt - zoals 3 afzonderlijke specialisten al benoemd hebben - niet kan voor hem. Omdat de wisseling, onregelmatigheid, vele mensen en sociale prikkels voor grote problemen zullen zorgen.

2. Vrijheid vraagt om begrenzing

We gingen hierheen met het idee van vrijheid. Zon. Zee. Mogelijkheden.

En die hebben we ook meer dan ervaren. We gingen bootvaren, naar een waterval, zagen rijstvelden, scooterden er op los. Zagen dorpjes, het locale leven, zwommen oneindig en keken naar de zonsopgang aan het strand.

De reis was echt fantastisch. De jongens genoten zichtbaar en vonden het prachtig. En overall gezien, zo’n 95% van de tijd probleemloos en heel ontspannen.

Maar echte vrijheid — zeker met kinderen - helemaal met anders bedraadde kinderen — vraagt juist om duidelijke kaders.

3. Een “perfecte” reis bestaat niet

Deze reis was prachtig. Leerzaam. Fijn. We genoten van het weer, elkaar en alle avonturen. Het was eigenlijk net zo fijn en mooi als we gehoopt hadden.

Maar het was met momenten ook zwaar. Intens. Confronterend.

Vooral dat laatste: Confronterend. Geconfronteerd worden met de ‘anders-heid’ in het kwadraat.

Een volgende reis zijn er een paar dingen die we anders zullen doen.

Zodat we om de bedrading heen kunnen werken.

Want op reis is het nog belangrijker dat de basis-pijlers op orde zijn, blijkt nu.

Zou ik Bali opnieuw doen?
Ja.

Zou ik het precies zo doen?
Wel ongeveer, met een paar optimalisaties: Grotere tuin. Veel meer ‘niks-tijd’ dus zorgen dat we niet de hele dag personeel hebben. Nog meer kaders en structuur in de dagen. En we willen een huis dat niet omheind is - nu hebben we een 3 meter hoge muur rondom en we willen zeezicht de volgende ronde, of uitzicht op velden, in ieder geval geen muur.

En voor onszelf betekent deze reis ook weer een nieuwe laag in acceptatie dat we niet de gebaande paden kunnen volgen. En dat veel momenten in ons leven heel gelaagd zijn.

Laagjes die voor altijd onzichtbaar blijven als je er niet ‘in’ zit.
Dat is soms wel een beetje eenzaam: Niet werkelijk kunnen overbrengen hoe ingewikkeld het kan zijn als er sprake is van een neurodiversbrein.

Want eigenlijk was onze vakantie meer dan fantastisch. In alle opzichten. Maar het stukje waar het ‘anders’ verloopt dan bij de meeste gemiddelde gezinnen, kunnen we ook niet ontkennen en weglaten. Want ook dat, is een stuk van onze altijd blijvende realiteit.

We blijven zoeken, ontdekken, bijschaven en optimaliseren. Over een maand of 3 gaan we weer een week of 4 op reis, is nu het plan. Zodat we de nu geleerde lessen, in de praktijk kunnen brengen.

Zin in!

Drie maanden zonder WhatsApp.

Ik had er geen groots plan achter. Het gebeurde letterlijk per ongeluk. Maar al snel voelde ik twee dingen tegelijk: rust en onrust. Alsof ik een raam had opengezet: frisse lucht — maar ook tocht.

In eerdere artikelen schreef ik al over die eerste fase. Over de opluchting. Over het lichte afkickgevoel. Over relaties die bijna geruisloos wegvielen en anderen die ik ineens miste. Dat waren de eerste weken.

Nu, met wat afstand, zie ik wat het me écht heeft gebracht.

Ik dacht dat ik geen druk voelde. Totdat het weg was.

Voorheen reageerde ik eigenlijk altijd binnen 24 uur.
Dat was gewoon ‘zo gelopen’. Ooit een keer heb ik mezelf uitgevonden als ‘iemand die snel reageert’. Dus dat deed ik.

Ook als het niet nodig was. Of ik niet zo veel zin er in had. Ik wilde het wegwerken want dat voelde lekkerder.

Ik ervaarde daar geen bewuste druk bij. Het was gewoon hoe ik mezelf had gebouwd. Het zat in mijn systeem.

Pas toen WhatsApp wegviel, merkte ik hoe automatisch dat was.
Nu whatsapp wegviel, vielen ook de constante open eindjes weg.

Er waren geen open eindjes in mijn hoofd.

Geen “oh ja, daar moet ik nog op reageren”.

En ik merkte dat mijn dagen anders voelden. Ruimer. Minder versnipperd. Ik luisterde geen spraakbericht terwijl ik een smoothie maakte. Ik typte geen antwoord terwijl één van de jongens iets vertelde. Er zat geen tweede laag meer onder mijn dag.

Nu heb ik WhatsApp weer geïnstalleerd. Maar anders.
Alleen één familie-groepsapp. Verder geen enkele groep meer.
Ik heb whatsapp van mijn prive telefoon verwijderd.

Ik heb namelijk een privé en een werk telefoon.
Privé waarop ik foto’s maak en podcasts luister, zit geen enkele vorm van sociale media meer (voorheen kreeg ik daar prive-appjes op van vriendinnen en familie).
En een werk telefoon, waarop appjes binnenkomen van mijn cliënten.

Nu heb ik het samengevoegd: Werk telefoon is voor whatsapp - ook van mijn vriendinnen. En mijn familie groepsapp. Prive-telefoon is alleen voor podcasts luisteren, fotoboeken maken, foto’s maken, etc.

Omdat ikzelf mijn groepsapps had geïnitieerd, en ‘de eigenaar’ ervan was, kan ik nu niet terug in die groepen. Waar ik eigenlijk heel blij mee ben. Als eigenaar zonder whatsapp, kan ik geen nieuwe nummers toevoegen - en iemand anders ook niet, dat kan alleen de eigenaar. Dus ik kan er letterlijk niet terug in, ook niet met een ander nummer.

Heerlijk.

En wat me ook opvalt: ik reageer niet meer automatisch.
Woensdag is mijn werkdag. Dan ga ik zitten. Dan loop ik berichten langs. Dan kies ik bewust.

En tussendoor alleen als ik daar echt zin in heb.

Dat verschil is zó voelbaar.

Sommige relaties worden rustiger als jij rustiger wordt

Er zijn twee gesprekken die me veel hebben geleerd deze maanden.

Twee vrouwen die ik oprecht heel leuk vind. Met wie ik graag contact heb. Maar de reacties duren lang. Het loopt niet vanzelf. Het voelt soms alsof ik het gaande moet houden.

Vroeger zou ik daar meer energie in hebben gestopt. Meer initiatief. Meer delen. Meer trekken.

Nu voelde ik iets anders.

Ik wil het contact wel.
Maar ik wil niet meer trekken.

En dat voelde eerst een beetje hard. Alsof ik afstandelijk werd. Maar eigenlijk is het het tegenovergestelde. Het is eerlijker.

Ik hoef geen gesprek op gang te houden dat niet stroomt.
En ik hoef mezelf niet te bewijzen als “goede vriendin” door altijd degene te zijn die blijft investeren.

Dat besef bracht rust.
En ook een klein beetje verdriet.

Want soms betekent volwassen worden dat je dingen losser gaat vasthouden.

De stilte liet ook iets zien

Het was niet alleen maar fijn.

Er waren momenten dat ik dacht:
Word ik nu ongezellig?
Sluit ik me af?
Ben ik minder bereikbaar dan ik zou moeten zijn?

WhatsApp is niet alleen ruis. Het is ook verbinding. Even snel delen. Even ventileren. Even lachen om iets kleins.

Zonder die laag werd het stiller.

En in die stilte kwam ik mezelf tegen.

Ik merkte dat ik soms geneigd was om WhatsApp te gebruiken als kleine uitlaatklep. Even een berichtje sturen als ik me onrustig voelde. Even bevestiging zoeken. Even contact.

Zonder dat moest ik het soms gewoon bij mezelf laten.

Dat was niet altijd comfortabel.

Maar het maakte me wel helderder.

Groepsapps zijn drukker dan je denkt

Ik zit nu alleen nog in één familie-groepsapp. Die van mijn eigen familie.
En dat voelt kloppend.

Mijn familie reist veel. We delen foto’s van de jongens. Kleine updates. Het voegt echt iets toe.

Alle andere groepsapps ben ik niet opnieuw ingestapt.

En dat alleen al scheelt zóveel mentale ruimte.

Groepsapps zijn kleine energievelden. Er is altijd beweging. Iemand die iets deelt. Iemand die reageert. Een verwachting dat je het gezien hebt.

Zonder die constante stroom is mijn hoofd rustiger.

Wat het me vooral heeft gebracht

Misschien is dit wel de kern:

Ik ben niet minder verbonden.
Ik ben minder automatisch beschikbaar.

En dat verschil is alles.

Ik reageer niet meer omdat het “zo hoort”.
Ik reageer als ik er ruimte voor voel.
Ik kies bewuster wie ik iets stuur.
En ik laat sommige dingen gewoon liggen.

Dat voelt niet (meer) afstandelijk.
Het voelt volwassen.

Ik denk dat ik lange tijd dacht dat snel reageren iets zei over mijn betrokkenheid. Over mijn warmte. Over mijn karakter.

Maar betrokkenheid zit niet in reactietijd.

Als jij dit herkent

Misschien voel jij ook dat lichte altijd-aan-staan.
Dat idee dat je bereikbaar moet zijn.
Dat onzichtbare lijstje in je hoofd van gesprekken die nog openstaan.

Misschien verlang je naar minder sociale verplichting.
Minder kleine onderbrekingen.
Meer aanwezigheid.

Je hoeft niet drie maanden offline.

Maar je kunt wel gaan experimenteren.

• Eén vaste dag om berichten te beantwoorden.

• Uit een paar groepsapps stappen.

• Meldingen uitzetten.

• Alleen reageren als je echt zit en tijd hebt.

• Kijken wat met die paar contacten gebeurt als jij niét meer de kar trekt. (En ja, soms bloedt het dan dood - weet ik uit ervaring).

Voor mij was het geen radicale transformatie.
Geen spirituele doorbraak.

Maar wel een kleine verschuiving.
Ik ga nog wat zorgvuldiger met m’n tijd om.
Ik ervaar dat m’n leven kalmer is en er geen ‘moetjes’ meer zijn op gebied van reageren.
Ik merkte dat ik sommige contacten erg graag wil onderhouden. Daar steek ik nu sinds de 3 maanden voorbij zijn ook weer veel energie in - energie die ook echt terugkomt.

En, ik merkte dat sommige contacten meer vanuit mij kwamen dan ik wilde toegeven.
Soms vind ik dat lastig, maar tegelijkertijd merk ik ook dat ik niet langer tijd wil steken in contacten die stroef voelen.

Wat is er nu concreet anders?

Na de 3 maanden zonder whatsapp zijn er enkele contacten geheel weggevallen.
De meeste vriendinnen spreek ik weer meerdere keren per week.
Ik reageer dan in mijn werkblokken.
Tussendoor ‘even reageren’ doe ik geheel niet meer - dat geeft nog wel het meeste rust.

Whatsapp is weer terug.
Maar ‘altijd bereikbaar’ ben ik niet meer.
Mijn geluid en notificaties heb ik altijd al uit staan, en dat blijft.
En nu heb ik ook regelmatig mijn ‘whatsapp telefoon’ volledig uit.

Deze drie maanden gaven me eerst onrust, daarna rust.
Gemis, en daarna definitief afscheid in sommige contacten.
Maar vooral, nu ik ‘terug’ ben, een verdieping in de relaties die het overleefd hebben.
En dat voelt goed.

Ik weet wel dat ik de drie maanden nodig had om de hele achtbaan van gevoelens te ervaren: Gemis, onrust, rust, trots, afstandelijkheid, twijfel, rust, onrust, genieten, confrontatie met m’n patronen en gedachtes. Als de ruis wegvalt, komt er vanalles naar boven dat voorheen niet voorbij de ruis kon komen.

En dat is nog wel het meest waardevolle van die 3 maanden.
Ontdekken wat er echt in me speelde, waar ik pas bij kwam toen de buitenwereld veel stiller werd.

Wat als ik mezelf niets meer hoefde te verwijten?
Wat als elk zijspoor, elke sprong, elke omweg, exact was wat het moest zijn?
Wat als de controle, het jagen, het zichtbaar willen zijn — geen vergissingen waren,
maar stappen in de richting van thuis?

Wat als ik niets hoef los te laten om ruimte te maken?
Wat als het precies genoeg is om alles er gewoon te laten zijn?

Het heeft me jaren gekost om te durven verzachten.
Om mijn zachtheid niet langer als zwakte te zien.
Om het harde in mezelf te eren zonder erdoor gestuurd te worden.
Om alle delen van mij — moeder, vrouw, ondernemer, dochter, zus, crypto-trader, moestuinier, krachttrainer, paardenmeisje, vriendin, … —
bij elkaar aan tafel te zetten en te zeggen: jullie mogen blijven.

Ik raakte mezelf kwijt in het woud van prestatiedrang, bewijs en verwachtingen.
Maar ik vond de weg terug.
Niet omdat ik wist waar ik heen moest.
Maar omdat ik bleef lopen.
Stap voor stap. Adem na adem.

Dank je, zei ik zachtjes.
Dank je voor alles wat me brak,
en alles wat me weer heel maakte.
Dank je voor de vrouw die ik werd —
niet ondanks, maar dankzij alles wat ik dacht dat ik fout deed.

Misschien zal niemand ooit écht zien wie ik ben.
Misschien is dat de bedoeling.

Misschien is het al genoeg om zelf te weten:
Ik ben hier.
Niet als iemand.
Maar als mezelf.

Mijn leven — zoals dat van zovelen — is niet om te begrijpen, maar om te bewonen.
Mysterieus. Gelaagd. Nooit af.
Maar diep, en echt, en van mij.

Wat een vrijheid, om het niet meer te hoeven sturen.
Om het gewoon te laten zijn.

John en ik waren voor onze Relaxed Vlammen Businessclub op pad. We hadden er een overnachting bijgeboekt terwijl de jongens met opa en bonus-oma thuis waren. In de ochtend ging John de hoteldeur uit naar de cliënten toe en ik bleef achter. Ik had bedacht om de hele dag ongegeneerd series te gaan liggen kijken. Maar, in plaats van Netflix, startte ik een meditatiemuziekje. Met alle handvatten vanuit de Ashram kwam ik al snel in een heel diep ontspannen staat. Als korte film-trailers schoten allemaal verschillende fragmenten van m’n leven voorbij. Ik kon kiezen welke trailer ik aanklikte. Het werd die van een meisje in het bos.

Dat meisje, was ik. En het bos was een plek in mijn onderbewuste. Mijn al langgeleden gestorven paard Lotto kwam langs samen met de zwarte panter die ik de afgelopen jaren vaak zag tijdens meditaties. Ze vroegen me om foto’s op de grond te leggen. Op iedere foto stond een persoon of ervaring. Personen en ervaringen uit het verleden en heden welke ik als zwaar, verdrietig, vervelend of ronduit negatief had ervaren. Bij iedere foto moest ik kiezen of ik het gevoel ging omarmen en zou stoppen het een negatieve impact te laten hebben op mijn leven. Of, dat ik er definitief afscheid van wilde nemen.

Er waren op het oog grote impactvolle ervaringen en ook hele nietszeggende dingen. Op een foto stond mijn instagramkanaal. Ik keek naar de foto en vroeg me af waarom instagram ertussen lag. Toen ik beter keek ging het niet om het kanaal, maar om het publieke leven. Het online leven waar ik mijzelf en mijn leven tentoonstelde. Op een andere foto trok een specifiek persoon mijn aandacht. Iemand waar ik al jarenlang een vreemd soort relatie mee had. Eentje waarin gedoe en negativiteit de boventoon voerde en waarin ik altijd probeerde te lijmen. Van alle grote gebeurtenissen op de foto’s, sprongen deze twee relatief kleine dingen eruit. Social media en een ongezonde relatie.

Lotto, die de tastbare vorm was van mijn onderbewuste, vroeg me wat ik ermee ging doen. Mijn online zichtbaarheid had al een lange tijd een zwaar gevoel gegeven. Ik genoot ervan, voelde me er belangrijk en gezien, maar het trok me ook leeg. En de relatie leidde naar niets, koste me alleen maar energie en kwam, toen ik eerlijk was, vooral vanuit mijn kant omdat ik graag aardig gevonden wilde worden. Deze twee dingen behouden zoals ze waren, was geen optie meer. Daar, in die meditatie, stelde Lotto voor om radicaal afscheid te nemen van beide onderdelen van mijn leven. Ik was het met hem eens. Het was tijd om ook deze laatste dingen, die me meer kostten dan brachten, los te laten.

Deze nieuwe fase, aan het eind van het jaar, vroeg om iets wat ik nergens geleerd had: om niets te zijn. Alleen moeder. Alleen mens. Alleen ademhaling in het hier en nu. Tegelijkertijd voelde dit niet als fase. Het voelde als fundamentele verschuiving van wie ik was geweest en wie ik zou gaan worden. En keer op keer dacht ik terug aan mijn moeder. Zij en mijn vader zijn altijd ondernemers geweest. Ik weet rationeel dat mijn moeder hard werkte en ik zie ook al die beelden voor me van haar in de winkel. Maar wat mijn lijf onthouden heeft, zijn al haar knuffels. Iedere avond, zonder uitzondering, stopte ze me in. Een nacht vlak voor mijn teen operaties waarop ik huilend in bed lag door de pijn, was zij het die me kwam troosten. Het zijn de zondagochtenden met mijn vader die ik herinner. Waarop hij zo hard als hij kon op de mountainbike fietste, terwijl ik met Blacky of Cesar, onze paarden van toen, in volle rengalop achter hem aanging.
Ik weet dat ze overal hard voor gewerkt hebben. Ik weet dat hard werken bijdraagt aan het leven bouwen dat je voor ogen hebt. Maar wat heb je aan hard werken en veel geld verdienen, als je nooit werkelijk in je eigen leven aanwezig bent. Juist op die momenten in het donker, als de kinderen je nodig hebben. Of die zondag ochtenden dat je samen met je vader onder de modder terugkomt en je het zweet in je bilnaad gecrosst hebt.

Langzaam landde het bij me. Langzaam kwam binnen wat ik daar in de Ashram, tijdens alle ayahuasca-ceremonies, in alle cacao ceremonies of meditaties steeds weer naar voren kwam. Ineens kwam het binnen bij me. Het werd tijd om afscheid te nemen van wat ik altijd gedaan had. Om afscheid te nemen van het proberen te sturen van het leven. Onze wens voor een derde kindje, welke nog altijd wankel stond, was daarin het laatste zetje. Het was tijd om te gaan genieten van wat er al die tijd al was, zonder dat tentoon te stellen aan de buitenwereld.

En het voelde zó kloppend.

Ik merkte dat ik niet terug wilde het online podium op. Dat de gedimde spotlights heel erg fijn voelden. Dat ik het heerlijk vond dat niemand wist wat ik deed. Dat niemand me iets vroeg. Dat er geen algoritme was, geen strategie. Geen ‘deel dit’ of ‘maak er een les van’. Ik wilde rust. Echt rust.

Maar dat betekende ook: het loslaten van betekenis geven door zichtbaar te zijn. Het loslaten van bevestiging. Van impact. Van applaus. En dat was mijn les. Niet meer werken voor de buitenwereld.

Meld aan om verder te lezen

Read more

Ik was die ochtend net naar een mede-moeder uit het dorp geweest. We waren elkaar bij de speeltuin met de kinderen tegengekomen. Mijn zoon was enthousiast achter het meisje aangerend haar tuin in, de moeder en ik raakten aan de praat en het klikte. We besloten af te spreken. Terwijl we thee dronken voelde mijn buik raar. Alsof ik ongesteld werd. Ik schonk er verder geen aandacht aan, wat ik wellicht wel had gedaan als ik bij een vriendin was geweest die ik al door en door kende. Eenmaal thuis ging ik naar de wc en zag het bloed in m’n onderbroek.

De grond zakte onder m’n voeten vandaan. De teleurstelling, het verdriet en de boosheid richting mijn eigen lijf namen alles over. De hele middag heb ik gehuild. John en ik waren teleurgesteld en stapten er deze keer een heel stuk minder snel overheen. Alle rationele verklaringen voelden stom. De dagen erna nam het verdriet af en kregen we er vrede mee. Maar deze keer had een diepe impact gemaakt.

We vervolgden onze dagen, genoten van alles dat we deden. Ondertussen bleef ik bouwen aan de Relaxoholic-hobby en het verspreiden van mijn Relaxoholic methode. Wat heel vrij voelde sinds ik de financiële en zakelijke doelen eraf had gehaald, dit pad klopte. En iedere maand opnieuw hoopten we op de gewenste twee roze streepjes.

Het verlangen naar een derde kindje bleef. Maar mijn lichaam herstelde niet helemaal goed na de miskramen. Ik dacht dat het kwam door de druk die ik mezelf eerder had opgelegd van het bouwen aan een merk. Ik zag de vermoeidheid en buikpijn als teken dat ik nog meer mocht kiezen voor het pad van ‘flow’ in plaats van target gedreven ondernemen. Maar hoe veel ik de flow ook volgde, hoe radicaal ik ook afscheid nam van alles wat niet goed voelde binnen het ondernemen, de pijn werd erger.

Na weken van zieker worden kwam het moment dat ik naar het ziekenhuis ging. Ondertussen functioneerde ik amper nog. Werken ging niet meer, zorgen voor de kinderen ging moeizaam, ik kon letterlijk bijna niet meer opstaan van de bank. De pijn nam alles over. Mijn lichaam begon op te geven. Onderzoek na onderzoek volgde. Mijn baarmoeder, eierstokken, alles werd onderzocht. Ondertussen ging ik voor een second opinion naar een andere arts toe die me doorverwees om op tumormarkers te laten testen.

Met het verhaal van mijn moeder nog vers in ons geheugen, voelde ik me bezwaard om m’n vader en broertje te vertellen wat er onderzocht zou worden. Ik wilde ze niet verdrietig maken, al wist ik dat ik er niks aan kon doen dat dit onderzocht zou worden. Ik wilde niet opnieuw met ons allen in zo’n ongrijpbaar, grijs gebied zitten. Tussen hoop en vrees. Maar het niet vertellen was ook niet wat ik wilde. Dus vertelde ik het ze en gingen we met ons allen hopen en duimen op een positieve uitslag.

En toen kwam het telefoontje. Het waren twee nare dagen. Op maandag werd ik gebeld met de uitslagen. Er waren 7 markers getest, 6 waren ondertussen terug. “Het goede nieuws”, zei de arts, “is dat deze waardes niet verhoogd zijn. De laatste moeten we alleen nog even op wachten maar de kans dat dat goed is, is groot.”. Met zijn laatste woorden in m’n hoofd appte ik meteen in onze familie groepsapp dat alles goed was.

Tot ik bericht kreeg over de laatste marker. Die bleek licht verhoogd te zijn. Het hoefde niets ernstigs te betekenen maar het was wel goed om er verder naar te kijken. In een splitsecond zag ik voor me hoe ik er net als m’n moeder bij zou komen te liggen. Het moeten brengen van de boodschap dat het toch niet uit de gevarenzone is, voelde zo oneerlijk naar John, m’n broertje en vader toe.

Alles viel stil.

Meld je aan om verder te lezen.

Read more

Uit mijn rouw dagboek uit 2021

“Ik moest al een half uur huilen voor het drinken van de cacao en kon niet stoppen. Ik huilde om mama. Ik had direct contact met haar. Ik zei dat ik niet zonder haar kan. “Jawel,” zei ze, “je kunt wel zonder me.”
“Ja maar ik wil dat niet.”
“Je moet.”
“Waarom doe je zo boos?” vroeg ik.
“Omdat je afscheid moet nemen van me.”
“Heb ik al gedaan.”
“Niet. Het is voor jou alsof ik er nog ben. Ik ben er niet meer.”

Al huilend dronk ik de cacao. Na een tijdje ging ons gesprek verder.
“Je bent zo lief,” zei ik toen ik keek naar de armband die ze me had gegeven.
“Was.”
“Nee, bent.”
“Was.”

Ze zei net zo lang “was” tot ik zonder huilen kon zeggen “je was zo lief.” “Je bent zo mooi.” “Was.” “Je bent zo’n fijne moeder.” “Was.”

Dit duurde heel lang. Alle zinnen net zo lang tot ik zonder huilen de verleden tijd zei.

Acceptatie.”

Het werd een zomer van radicaal loslaten. Van acceptatie. Van herontdekken. Van nieuwe ruimte. Ruimte voor nieuwe verlangens. John en ik verlangden naar een tweede kindje. En we werden gezegend. Dat dat allesbehalve vanzelfsprekend is bleek voor ons later in 2024 en 2025 toen we te maken kregen met miskramen, ziekte en een hormoontraject dat ons nog verder van huis bracht.

Deze tweede zwangerschap was rustig. Onze Harvey werd in mei 2023 geboren. De bevalling voelde als een afronding van alles wat ik had ervaren de afgelopen jaren.
Diep in de nacht begonnen de weeën. Met de ervaring van de vorige keer die 72 uur duurde, maakten we geen enkele haast met het vullen van het bevalbad. Toch begon het vrij snel intenser te worden. Ik vroeg John het bevalbad te laten vullen. Intussen ging ik in het gewone bad om alvast wat ondersteuning van het water te ervaren.

De verloskundige hadden we nog niet gebeld. Het voelde wel of het snel ging maar ik had al eerder onnodig de verloskundige laten komen, en wilde dat niet weer doen voor niks. Harvey en ik waren helemaal in verbinding. Alles voelde zacht. Intens en soms licht pijnlijk, maar goed. Mijn lijf nam het volledig over en ik voelde me bijna high, het was ongemakkelijk maar heel vredig tegelijk. De geur van lavendel hing nog vaag in de badkamer, het warme water droeg mijn buik alsof het wist wat er ging komen. En ineens uit het niks voelde ik persdrang en besefte ik dat het razendsnel zou gaan. John belde de verloskundige. Ze hoorde via de telefoon dat de baby er bijna zou zijn en vertelde John telefonisch hoe hij mij kon helpen om bij het bevalbad te komen. Het bevalbad dat nog steeds niet volledig vol was, omdat de bevalling ineens zo razendsnel ging.

John probeerde me uit bad te helpen, ondertussen hoorden we de poort en was de verloskundige er. Enkele minuten nadat ze binnen was, zat ik in het bevalbad. En na twee keer persen was Harvey geboren. Zijn huid nog blauwroze, zijn hoofdje tegen mijn borst. Het water om ons heen kabbelde zacht. Ik hoorde zijn eerste geluidjes.

Het was of het een versmelting was van alles van de laatste jaren. De volledige overgave. Het kunnen vertrouwen op John en mezelf en dat we zelfs de grootste dingen met ons tweeën aankunnen. Dat stoppen met keihard werken en simpelweg eraan overgeven precies dat bracht wat we verlangden.

Alles klopte. Het was zacht. Vol overgave. In stilte. Met helemaal niemand om ons heen, alleen wijzelf. En alle wijsheid die altijd al aanwezig was om het leven te laten ontvouwen zoals het bedoeld was.

Heel 2023 was kalm. Rustig. Diep verbonden. De balans tussen ouderschap en samen zijn, tussen werken en geld verdienen en tegelijkertijd niks moeten was volop aanwezig dat jaar. Ik voelde me ontzettend kalm en het leven kabbelde heerlijk voort. Het gevoel van bijdragen was aanwezig. Tussendoor zette ik nog regelmatig trades. Ik kon gebruik maken van m’n skills zodra ik wilde, maar ervaarde geen druk meer van binnenuit. Alsof het gejaag voor het eerst echt was weggevallen. En ik werkelijk kon zien dat het goed is zo, dat meer niet per se beter is.

En dus… dacht ik: misschien heb ik het nu gevonden. Eindelijk ben ik op die plek waar ik naar verlangde. Waar jagen niet meer nodig is, waar ik volledig geland ben in het huiselijke leven en niet meer constant ‘iemand’ moet zijn vanuit een online positionering.

Maar het leven had andere plannen. Want dat is wat het leven doet. Steeds opnieuw. Zodra je denkt: nu klopt het, opent zich een nieuwe deur. Of in mijn geval: val ik van een volgende klif af.

2024 brak aan. En daarmee: de volgende grote afbraak van alles wie ik dacht te zijn. Achteraf gezien was 2024 het jaar waarin alles van de afgelopen zes jaar samenkwam — en tegelijk uiteenviel. Het voelde als een laatste test van het leven. Een test waarbij ik voor de allerlaatste keer de keus kreeg: Ga ik voor de weg van jagen en altijd aanstaan. Of kies ik voor de weg van rust en veel relaxter door het leven gaan zonder in te hoeven leveren op resultaat.

Meld aan om de rest te lezen.

Read more

In het begin was er vooral opluchting. Een soort lege ruimte om me heen waar ik me onverwacht thuis voelde. Geen gesprekken die binnenkomen, geen eindeloze stromen prikkels, geen verwachtingen tot reactie. Alleen mijn eigen leven, mijn kinderen, mijn huis, mijn werkritme — heel overzichtelijk en klein.

Maar ergens halverwege is het anders. Niet slechter, maar wel gelaagder.

Ik merk dat ik me afvraag met wie ik eigenlijk wíl praten. Met wie ik mezelf vanzelf weer verbind zodra ik de deur openzet — en met wie dat vooral voortkomt uit gewoonte, of uit een oud deel van mezelf dat altijd maar beschikbaar was.

Mijn vriendinnen heb ik alweer een tijdje terug op WhatsApp, vanaf het begin eigenlijk. Maar met veel meer kaders. Met de telefoon dagen uit tussendoor. Sporadisch contact, soms een berichtje, soms een spraakmemo. Dat ritme voelt precies goed: niet meer het constante “aan”, maar wel de warmte van contact waar ik echt blij van word.

En eergister, halverwege november, heb ik mezelf ook weer toegevoegd aan de familie-app van mijn vader en z’n partner Geke en m’n broertje, nu papa en Geke op vakantie zijn. Ik miste het echt — het delen van foto’s en kleine momenten, de grapjes, de manier waarop we elkaar op afstand toch heel dichtbij houden. Het is gezellig daar in die groep, altijd al geweest. Die groep voelt niet als prikkel, maar als thuis.

Toch zijn er ook mensen waar ik nog geen contact mee heb. Een paar van wie ik weet dat ik ze op een rustig moment wél weer wil spreken. En een paar van wie ik eerlijk gezegd twijfel of het goed voor me is.

Wat ik het meest opmerk: ik mis sommige mensen als persoon, maar het gevoel dat ik altijd overhield aan de gesprekken mis ik minder. Andersom is bij een enkeling ook het geval; ik mis tegen hen aan kletsen en weten van hun leven, maar hen als persoon mis ik niet.
Als ik terugdenk aan hoe die calls of spraakmemo’s vaak gingen, dan eindigde ik er zelden neutraal. Of ik voelde me een beetje vals-opgelucht — alsof hun chaos de mijne relativeerde — of ik schoot in de reddermodus. Dat zachte stukje in mij dat altijd wilde helpen, wilde begrijpen, wilde dragen.

Die relaties trekken iets open waar ik nog te vatbaar voor ben. Ik blijf er na een gesprek over nadenken, soms dagen. Ik zoek oplossingen die niet van mij zijn. Erger me aan opmerkingen. Blijf wat ik vertelde herhalen in m’n hoofd, bang dat m’n woorden tegen me gebruikt zullen worden. Ik breng energie die ik niet terugkrijg. En elke keer dat ik ze loslaat, voel ik rust. Elke keer dat ik ze weer oppak, voel ik spanning.

Is dat wat ze bedoelen met een toxische relatie? Geen idee, ik weet daar te weinig over. Maar ik geloof wel dat het toxisch voelt.
Want ik weet wel: als contact vooral kost, zelfs als de intentie liefdevol is… dan is het misschien niet de juiste vorm van contact.

Wat ik vooral zie, nu ik WhatsApp niet als automatische snelweg heb: ik verlang naar relaties die in balans zijn. Waar ik mezelf niet verlies in het verhaal van de ander, maar gewoon mezelf blijf. Misschien is dat nog wel het belangrijkste inzicht van deze hele periode — niet óf ik WhatsApp heb, maar welk deel van mezelf er online komt als ik het wél heb.

Of ik er blijer van word zonder WhatsApp?
Ik weet het eerlijk gezegd nog niet.
Voor nu geloof ik dat whatsapp niet de oorzaak van mijn onrust was.
Het feit dat ik iedere dag tig keer m’n whatsappjes checkte zonder kaders, zonder meerdere dagen in de week m’n telefoon uit te hebben, gaf onrust.
En, eerlijk is eerlijk, een enkeling in m’n leven - los van whatsapp - gaf ook die onrust.

De eerste weken zonder whatsapp waren heerlijk rustig, maar nu, nu is het meer nuance. Meer vragen dan antwoorden.

En ergens voelt dat precies goed voor deze fase.

Halverwege niets produceren

Het niets produceren 3 maanden lang, bevalt eigenlijk verrassend goed. Misschien omdat het geen leegte is, maar een andere manier van aanwezig zijn. Ik merk dat ik meer in mijn eigen ritme leef. Ik schrijf nog steeds — maar voor mezelf. In Word bestanden, in kleine stukjes die nergens naartoe hoeven, in notities waarvan ik niet zeker weet of ik ze ooit ga delen.

Er zit een vrijheid in schrijven zonder publiek.
Een soort diep ademhalen.

Toch brengt deze stilte ook vragen mee.

Mocht ik straks weer begin met delen… wát wil ik dan delen?
Wil ik überhaupt nog terug naar het ritme van produceren?
Of wil ik dat het leven zelf weer leidend is, en dat delen alleen gebeurt als het klopt — niet omdat het moet?

En social media…
Bijna een jaar zonder - op moment van publiceren zal ik al ruim voorbij een jaar zonder social media zijn - en ik merk vooral hoe licht dat voelt. Ik mis het eigenlijk niet.

Ik wil gewoon gezien worden

Al schrijvende merk ik dat ik vooral opzoek ben naar een bepaalde manier van ‘gezien worden’.

Gezien worden zit voor mij niet (meer) in social media, voel ik.
Gezien worden zit wel in hoe relaties vorm krijgen. In sommige relaties voel ik me ongezien en geef ik vooral, dat voelt niet meer passend bij wie ik wil zijn. In sommige relaties is zien en gezien worden prachtig in balans. En in een enkele relatie is zien en gezien worden úit balans, maar ben ik oké met die disbalans in dat specifieke geval.

Ik wil gezien worden.
Maar heb dat jaren lang gezocht bij ogen van wildvreemden.
Dat voelde kortdurend fijn. Likes, reacties, views. Heerlijk.
Die ruimte voel ik nu niet meer. Ik heb geen zin en ruimte meer voor de meningen van wildvreemden in m’n DM, ook al was 99% leuk en erg gezellig.

Ook dacht ik jaren lang dat relaties met vrienden en familie ‘zijn zoals ze zijn’. Tot ik er nu achterkom dat ze anders gevormd kunnen worden. En dat de relaties waarin ik me ongezien blijf voelen, niet de relaties zijn die ik weer leven in wil blazen.

Ik zie wel een beetje op tegen het moment dat ik whatsapp weer terugzet, en sommige mensen er dan gaandeweg achterkomen dat ik hen niet meer contact. Maar dat is een obstakel voor dan.

Ik hoef nog geen conclusie over het produceren en publiceren. En ook niet over whatsapp en relaties.
Ik wil nu nog even midden in het experiment zitten, midden in het niet-weten, midden in de ruimte die ik zelf heb gemaakt.

Het is half november. Dit artikel verschijnt pas over maanden. Tegen die tijd zal ik weer anders kijken, anders voelen, iets verder zijn.

Maar voor nu voelt dit kloppend:
leven eerst, woorden later.