Ben kendimi bildim bileli güllerle dolu bir bahçenin içinde büyüdüm. Pembe, sarı, beyaz, kırmızı… Türlerini bile hatırlayamadığım güller, gözümü açtığımda gördüğüm ilk şey, anneannemin evinin içinde duyduğum ilk koku olurdu. Onları asla koparmaya kıyamazdım. Sadece bahçenin ortasında oturup saatlerce izler, otururken yabani otlar ve çamurla “iksir” yapardım. Ama iş güllere geldiğinde, güzel yapraklarının bir tanesinin bile yırtılmasına kıyamazdım. Güller benim için oyunun bir parçası olamayacak kadar güzeldi.

Okula hazırlanırken bile anneannem saçlarımı gül kokulu sularla yapardı. Ta ki “modernleşme” adı altında büyüdüğüm o ev yıkılana ve bahçe yok olana kadar.

Küçükken annemle hatırladığım en güzel anılardan biri, beni Alice in Wonderland filmini izlemek için sinemaya götürmesiydi. O günden beri en sevdiğim film oldu. Belki de bu yüzden, yıllar sonra karşıma çıkan her beyaz gülün içinde biraz Alice, her kırmızı gülün içinde de biraz Wonderland görmeye başladım. Filmde Alice’in zorla evlendirilmek istendiği sahnede, Hamish’in annesi, bahçıvanların kendisi kırmızı güller istemesine rağmen beyaz güller diktiğinden yakınır. Alice ise gülleri her zaman kırmızıya boyayabileceklerini söyler. O zamanlar bunun yalnızca Wonderland’e ait küçük bir ayrıntı olduğunu düşünüyordum. Sonradan fark ettim ki, çocukluğumdan beri sevdiğim bu evrenin içinde güllerin bambaşka bir yeri varmış.

Ortaokulda en sevdiğim kitap ise Heartless olmuştu. Alice in Wonderland evreninde geçen bu kitapta Jest, Catherine’e sürekli beyaz güller getirirdi. Jest hayatından çıktıktan sonra Cath, Kral’ın koca gül ağacını yıktırdı. Zorla Kupa Kraliçesi olan Cath, zamanla yalnızca kırmızı güllere değil, beyaz güllere bile tahammül edemez hale geldi.

Ayrıca çocukluğumdan beri en sevdiğim Disney prensesinin Belle olması da belki tesadüf değildi. Beauty and the Beast’te Belle’in güzelliği bir gülden değil, kitaplardan ve kendi dünyasından geliyordu. Yine de onun hikayesinin merkezinde, büyülü bir gül vardı. Ben çocukken bütün bunların birbirine nasıl bağlandığını bilmiyordum. Sadece sevdiğim hikayeleri seviyordum; Alice’i, Catherine’i, Belle’i ve onların dünyalarındaki o tuhaf, büyülü gülleri.

Çocukken bütün bunları yalnızca sevdiğim hikayelerin parçaları olarak görüyordum. Güllerin benim hayatımda da bir hikayesi olduğunu henüz bilmiyordum.

Büyüdükçe aşkı tanımaya başladığımda ise yavaş yavaş güllerden soğumaya başladım. Özellikle kırmızı güller bana giderek daha özensiz gelmeye başladı. Sanki “ona bir çiçek alayım da sussun” der gibi bir anlam taşımaya başladılar gözümde. Hayatımda sürekli birilerinden çiçek aldığımdan değil; çevremde insanların bu çiçeğe ve hayatlarındaki kişiye nasıl davrandığını gördüğümden, hatta zaman zaman bana da böyle davranıldığından.

Belki de beni güllerden soğutan şey, onların güzelliğini kaybetmesi değildi. Güllerin, benim çocukluğumda taşıdığı anlamın başkaları tarafından bu kadar kolay ve özensiz kullanılabilmesiydi.

O kadar soğumuştum ki güllerden, en ufak bir gül yaprağı görmeye bile dayanamaz, kokusunu aldığımda boğulacak gibi olurdum.

Çalıştığım yerde ise her gün misafirlere vermek için taze kırmızı güller gelirdi. Her geldiklerinde gözlerimi devirmeden duramaz, elime almak bile istemezdim.

Çocukluğumun en büyük parçalarından biri olan bu çiçekleri gördüğüm her an, bana yaşatılan o özensizlik gelirdi aklıma. Gül gördükçe aslında çiçeğe değil, onun bende bıraktığı hayal kırıklığına bakardım. Ve her seferinde biraz daha üzülürdüm. Üstelik çoğu insana gülleri ne kadar sevmediğimi anlatıp dururdum. Çocukluğumun en güzel anılarından birinin parçası olan bu çiçeği, sırf sonradan bende bıraktığı his yüzünden hayatımdan çıkarırken, kendi anılarımı da bir hiçe sayıyordum.

Sonra hayatıma erkek arkadaşım girdi.

İlk günden beri içimdeki çocuğu iyileştiren o çocuk, daha önce hiç gelmediği bir ülkede, ilk defa gezdiği bir şehirde, ilk buluşmalarımızdan yalnızca üç gün sonra evimin önüne geldi. Balkondan aşağı baktığımda onu elinde tek bir kırmızı gülle gördüm. O an nefesimin kesildiğini hissettim.

Çünkü o, bu çiçekle ilgili hissettiğim hiçbir şeyi bilmiyordu. Güllerden neden nefret ettiğimi, kırmızı bir gül gördüğümde aklımdan nelerin geçtiğini, çocukluğumun o bahçesini, anneannemi, beyaz gülleri, Alice’i, Catherine’i, Belle’i… hiçbirini bilmiyordu.

Yine de, hayatımda bu kadar kısa sürede bana çiçek getiren ilk kişi oydu. Üstelik o gülün yanında, hiç sevmediğim o çirkin ve artık fazlasıyla klasikleşmiş gelin çiçeklerinden değil, küçücük bir lavanta vardı. Farklıydı. Belki de tam olarak bu yüzden güzeldi.

Ben de o tek gülü bütün gün yanımda taşıdım. Sonra sakladım, kuruttum ve odamın en güzel köşesine koydum.

Çocukluğumdan beri ilk kez bir gülü koparmaya kıyamadığım için değil, kaybetmek istemediğim için sakladım.

Bir gün erkek arkadaşım, çok istediğimi bildiği için bana en çok istediğim kolyelerden birini sürpriz olarak aldı. Fakat kolye tenimle uyuşmadı ve gold rengi daha iki günde solunca çok üzüldüm. O an yeniden silver takılar kullanmaya döneceğimi söyledim. Erkek arkadaşımın emeği ise bir anda bambaşka, çok daha güzel, yeni bir kolyeye dönüştü. Kalp şeklinde bir charm. Üzerinde Jack Skellington ve Sally vardı; The Nightmare Before Christmas, en sevdiğim filmlerden biri daha. Kolyenin elime ulaşmasını beklemek içimdeki çocuk için neredeyse dayanılmazdı. Geldiğinde ise charmın bir locket gibi açıldığını fark ettim.

Ve açtığım an nefesim bir kez daha kesildi.

İçinde küçük bir gül sembolü vardı.

Bunun orada olduğunu erkek arkadaşım da bilmiyordu. O da benimle birlikte öğrenmişti.

Hayatım boyunca kaçtığım, görmek istemediğim, kokusundan bile uzak durduğum o çiçek, bu kez en sevdiğim şeylerin tam ortasında defalarca karşıma çıkıyordu. Üstelik bunu ne o planlamıştı ne de ben aramıştım.

Sanki gül, ben onu hayatımdan çıkarmaya çalıştıkça, başka bir yerden yeniden karşımda oluyordu.

Ve yavaş yavaş fark ettim ki, o hayatıma girdiğinden beri kırmızıya olan sevgim de yeniden filizleniyormuş. Ayakkabılarımda, tırnaklarımda, üzerimde tekrar taşımaya başladığım küçük detaylarda… Yıllardır görmek istemediğim o renk, fark ettirmeden hayatımın kıyılarına geri dönmeye başlamıştı.

Yeni hislerle, yeni anılarla, belki de yeni bir yerden bakıyordum artık.

Bugün benden fiziksel olarak kilometrelerce uzakta olan ama kalbi yanı başımda duran erkek arkadaşım, çocukluğumun en önemli sembollerinden birini hayatıma geri kazandırdı.

Her gün iş yerime gelen taze kırmızı güllere yeniden sevgiyle bakıyorum. Bazen o kadar uzun süre güzelliklerini izliyorum ki, elimdeki işi bile unutuyorum. Ve artık bir güle baktığımda, geçmişte bana yapılan özensizliği görmüyorum.

Onu görüyorum.

Balkondan aşağı baktığımda elinde tek bir kırmızı gülle duran o çocuğu, odamın köşesinde kuruttuğum ilk gülü, içindeki küçük gül sembolünü taşıyan ve hiç çıkarmadığım o kolyeyi… Çocukluğumun bahçesini, anneannemin ellerini, gül kokulu saçlarımı ve beni ben yapan, çocukluğumu bana en güzel şekilde yaşatan o karakterleri; içinde yaşamayı sürekli hayal ettiğim hikayelerini hatırlıyorum.

Meğer ben güllerden değil, onların zamanla taşıdığı anlamdan nefret etmişim. Yıllarca o anlamdan kaçarken, çocukluğumun en güzel parçalarından birini de kendimden uzaklaştırmışım.

Şimdi ise aynı güle yeniden bakıyorum.

Ve ilk kez, geçmişi değil, onu görüyorum.

Belki de bazı şeyleri iyileştirmek, onları hayatından tamamen çıkarmakla değil; onlara yeni bir hikaye verebilmekle mümkün. Benim hikayemde gül artık özensizliğin değil; çocukluğumun, aşkın, iyileşmenin ve yeniden sevmenin sembolü.

Çünkü o, yıllardır sevemediğim bir şeyi bana yeniden sevdirdi. Bana yalnızca bir gül vermedi; yıllardır uzak durduğum çocukluğuma da elini uzattı. İçimde bir yerlerde hâlâ anneannemin bahçesinde oturup güllerini seyrederken çamurdan “iksirini” yapan o küçük kız vardı ve sanırım o da sonunda eve döndü.

Ve belki de en güzeli, çocukken yalnızca hikayelerini yaşamayı hayal ettiğim o dünyaların bana yıllar sonra kendi hikayemi yazmayı öğretmiş olması. Bir zamanlar güllerden kaçan o küçük kızın hikayesi, şimdi sevdiği adamın ellerinde yeniden yazılıyor.

Belki bir gün, bu hikayenin adı da “Rose” olur. Ve ben o günü iple çekiyorum.

Seni seviyorum.

Yazda tuhaf bir evrensellik vardır.

Farklı ülkelerde, farklı gökyüzlerinin altında büyümüş olsak bile, çoğumuz bu mevsimi neredeyse aynı renklerle, aynı kokularla hayal ederiz: Öğleden sonralarının tenimizi yakan altın sıcaklığı, güneşte kuruyan beyaz ketenler, renkli renkli kıyafetler, rüzgarda dans eden zeytin ağaçları, arıların vızıldadığı, yaz böceklerinin sizi karşıladığı lavanta tarlaları ve bir yerlerde parlak sarı limonlarla dolu bir kase.

Ama hiç nedenini düşündünüz mü? Yaz neden turunçgil kokuyormuş gibi gelir? Neden Akdeniz’i düşündüğümüzde limonlar resimlerde, kartpostallarda, filmlerde, parfümlerde ve mutfak masalarında belirir? Neden bir meyveden fazlası gibi hissedilirler? Sanki bütün bir mevsimi içlerinde taşıyorlarmış gibi..

Belki de, limonlar limonataya dönüşmeden çok önce birer semboldü?

Ki öyle idi, Güneşin Rengini taşıyan Limon, aslında Antik Yunan mitolojisinin büyük bir parçası değildir. Hatta bu meyve, bugün bildiğimiz birçok mit anlatıldıktan yüzyıllar sonra Akdeniz’e gelmiştir. Ama sembolik olarak çok daha eski bir şeyin yerini almıştır: Altın Meyvenin. Yunan mitolojisi ile ulan ufak bağlantısı da burdan gelir. Yunan mitolojisinde Hesperidlerin Bahçesi, altın elmalar veren ağaçlara ev sahipliği yapardı. Bu ağaç ölümsüzlük, ilahi güzellik, bolluk ve tanrıların armağanlarıyla ilişkilendirilen meyveleri taşırdı. Herakles’in on birinci görevi bu değerli meyveleri ele geçirmekti; onlar lezzetli oldukları için değil, insanların hiçbir zaman bütünüyle sahip olamayacağı bir şeyi temsil ettikleri için: Sonsuz yaşamı.

Altın meyve her zaman güneşe ait olmuştur; kendisi rengi gün ışığını, hasadı, sıcaklığı ve bereketi çağrıştırır. Bu yüzden limonlar Akdeniz yaşamının bir parçası haline geldiğinde doğal olarak aynı sembolik dile dahil olmuşlardır.

Ve bazen kültürler sembolleri değiştirmez. Onların evrilmesine izin verir.

Peki limonlar neden yaz mevsimi gibi hissettirir? Psikologlar sık sık çağrışımsal bellekten söz eder. Beynimiz deneyimleri tekrar eden örüntüler üzerinden birbirine bağlar. Eğer nesiller boyunca insanlar sıcak aylarda limon dolu ağaçları görerek, güneşin altında geçen uzun öğleden sonralarından sonra soğuk limonata içerek ya da kıyı köylerine yayılan turunçgil kokusunu duyarak büyürse, sonunda bu meyve yalnızca bir yiyecek olmaktan çıkar. Bir mevsime dönüşür. Sarı renk dikkat, mutluluk ve iyimserlik hissini artırır, ayrıca turunçgil kokularının insanı ferah ve uyanık hissettirdiği bilinir. Bilimsel olarak bile limonlar açıklık ve enerjiyle ilişkilendirilir. Belki de bu yüzden, suyun içinde yüzen tek bir limon dilimi bile yazın ilk günü gibi hissettirebilir.

Yazın gizli bir dili de vardır aslında, Her mevsim kendi sözlüğünü oluşturur. Yaz ise bunu sembollerle yapar.

Limonlardan sonra, Ayçiçekleri gelir aklımıza.

Ayçiçeği, yaşamının ilk dönemlerinde gökyüzünde ki parlak güneşin hareketini takip eder. Bu yüzden birçok kültür onu bir bağlılık sembolü olarak görmeye başlamıştır. O bir insana değil, doğrudan ışığın kendisine bağlıdır. Ruhsal açıdan ayçiçekleri, bizi tüketen şeylere değil, besleyen şeylere yönelmeyi hatırlatır. Karanlığın var olmadığını söylediği için değil, baktığımız yönün daha önemli olduğunu göstermek için vardırlar.

Zeytin Ağaçları

Yunan mitolojisinde Athena, zeytin ağacını insanlığa barışın, bilgeliğin ve uygarlığın armağanı olarak sunmuştur. Kısa süreli çiçeklerin aksine, zeytin ağaçları yüzyıllarca yaşayabilir. Onlar ise daha sessiz bir ders verirler: gerçek güç yavaş büyür. Ve eminim ki Akdeniz manzaraları onlar olmadan hiçbir zaman tamamlanmış gibi hissettirmez.

Meyveler, sebzeler ve bitkiler dışında en önemlimiz ise, Arılar.

Yaz hakkında geçen tüm şarkılarda, şiirlerde, düşlerimizde bile isimleri geçer. Antik uygarlıklar arılara büyük bir saygıyla yaklaşırdı. Yunanistan’da rahibeler ve kehanetle ilişkilendirilirlerdi. Mısır’da ise krallığın sembolüydüler. Birçok gelenekte ise bireysel amaç ile kolektif yaşam arasındaki uyumu temsil ederlerdi. Bir arı, yaptığı işin önemli olup olmadığını sorgulamaz. Sadece tatlılık üretmeye devam eder. Çiçeklerin arasında, tam yaz mevsiminin en tatlı zamanlarında bizleri karşılarlar ve ne olursa olsun ürettikleri tatlılıklar günün sonunda bizi bulur.

Lavantalar,

Aslında yaz çiçeklerinin hepsinin kendine has bir dili vardır ama lavantalar, Roma döneminden beri banyoları kokulandırmak, evleri arındırmak ve kaygılı zihinleri sakinleştirmek için kullanılmıştır. Yaz mevsimi de kaygıyı en çok attığımız dönem olduğu için birbirlerini mükemmel şekilde tamamlarlar Kokusu ise bizi neredeyse içgüdüsel olarak yavaşlatır. Ruhsal açıdan lavanta çoğu zaman duygusal huzuru, dinlenmeyi ve yumuşak bir iyileşmeyi temsil eder. Dramatik bir dönüşümü değil, kendimize sessizce geri dönüşü. Enerjimizin ve zihinlerimizin sakinleşmeye başladığı bu yaz döneminde enerji arınması için tercih edilebilecek en mükemmel çiçeklerdir.

Bir diğeri ise Biberiye,

Lavanta huzura aitse, biberiye hafızaya aittir. Antik Yunanlılar, belleği güçlendirdiğine inandıkları için ders çalışırken biberiye takarlardı. Daha sonra koruma, sadakat ve bizden önce gelenleri onurlandırma ile ilişkilendirildi. Kokusu beklenenden daha uzun süre kalır, tıpkı bazı yazlar gibi. Unutmanız zordur. Spiritüellikte de sevgi ile çok bağdaştırılır ve öz sevgi gibi çalışmalarda oldukça kullanılır, bu konuda en güvenilir bitkilerdendir.

Deniz Kabukları,

Deniz tarafından taşınan ve yıllar içinde şekillenen kabuklar, uzun zamandır sezgi, dişil enerji, doğum ve dönüşümün sembolü olmuştur. Birçok kültür onları, güzelliğin aceleyle değil, zamanla yaratıldığını hatırlatan işaretler olarak görmüştür. Belki de bu yüzden, zaten çok fazla kabuğumuz olduğunu bilsek bile onları toplamaya devam ederiz. Ve deniz kabukları çoğumuzun favorisidir eminim ki, güzelliklerinden kendimizi alamayız. Özellikle sahilde kendimiz bir tane buluyorsak çok şanslı hissedip onu hemen sahipleniriz, bu mutluluk içerek duygulara neden olduklarından dolayı bizim için de unutulmaz bir sembol haline gelmişlerdir. Denizler boyu sürüklenen bu kabuklar ne zamandır orada olduklarını bilmediğimiz zaman dilimlerini de kendilerinde taşırlar, bu duygusal olarak geçmiş ile günümüz arasında ufak bir bağ da hissettirebilir.

Yaz, çoğu açıdan ruhsal bir mevsimdir Her mevsim, kendimizin farklı bir versiyonunu davet eder.

İlkbahar başlamamızı ister.

Sonbahar bırakmayı öğretir.

Kış, durgunluğu teşvik eder.

Yaz ise daha sessiz bir soru sorar: Kendi hayatının içinde bütünüyle var olabilir misin?

Ruhsal açıdan limonlar çoğu zaman arınma ve yenilenmeyle ilişkilendirilir. Canlı sarı renkleri, özgüven, cesaret ve kişisel güçle bağlantılı olan solar pleksus enerji merkezine denk düşer. Birçok gelenekte turunçgiller, durağan enerjiyi temizlemeyi ve canlılığı davet etmeyi simgelemek için kullanılmıştır. Bu uygulamalara kelimenin tam anlamıyla inanıp inanmamak size kalmış; sembolizm yine de güçlüdür. Bir limonu kesmek, pencere açmak, taze otları kurutmak ya da çıplak ayakla denize girmek küçük niyet eylemlerine dönüşebilir. Nesnelerin kendileri büyüye sahip oldukları için değil, bulunduğumuz yeri, ne hissettiğimizi ve yanımızda ne taşımak istediğimizi fark etmemizi sağladıkları için.

Bazen ritüeller, eski kıyafetler giymiş farkındalıktan ibarettir.

En uzun günler için unutulmayacak küçük ritüeller de yapabiliriz, çünkü yazın gösterişli törenlere ihtiyacı yoktur. Belki de tek istediği, dikkat etmemizdir.

Peki, neler yapabiliriz?

Bir bardak limonlu su içerken geride bırakmak istediğin bir alışkanlığı düşünün. Bunu o bardağa fısıldayın ve niyetiniz ile beraber yutun. Ya da sadece süs olsun diye veya eviniz için değil, huzur ve hafızanın bir arada var olabileceğini kendinize hatırlatmak için eve dönerken taze biberiye ya da lavanta getirin, bunları kurutun ve camınızın önüne asın, her gördüğünüzde güzel niyetleriniz aklınıza gelmesini dilerim.

Ve, bir ayçiçeğine acele etmeden bakın. Güneşin yönünün değişmesini beraber izleyin ve o sıcaklığı hissedin, Ay çiçeğinin güneş ile kurduğu bağı kendinizle kurun.

Dalgaların asla kendini tekrar etmediğini, sürekli bir yenisinin geldiğini ve milyonlarca farklı zamanı, hissi, düşünceyi ve enerjiyi beraberinde taşıdığını fark edecek kadar uzun süre denizde yüzün.

Yaz gündönümünde gelecekteki kendinize bir mektup yazın. Bu yaz olduğunuz, olmak istediğiniz kişiyi, unutamadığınız hisleri, gördüğünüz sembolleri not alın.

Ya da sadece bir ağacın altında oturun, onu fotoğraflamadan. Paylaşmadan, sakince.. Her güzel anın içerik haline gelmesi gerekmez. Bazıları yalnızca anı olmak için vardır. Sadece iç huzurunuzu bulun. Ağaçlar spiritüel anlamda en iyi dert dinleyicilerdir, bir ağaca derdinizi anlattığınızda çözümünün bulunduğuna inanılır. Ayrıca bağ kurabilirseniz ağaçlarla konuştuğunuzda yapraklarını size yaklaştırdığını bile görebilirsiniz

Belki de Yazın Limon Kokmasının Nedeni Budur. Bu mevsimin bize öğretmeye çalıştığı her şeyi içinde taşıdığı için. Gösterişsiz bir ışık. Acele etmeden akan bir enerji, zorlamadan büyüme. Ekşilikle dengelenmiş bir tatlılık. Yazın kendisi gibi, bize sıcaklığın her zaman ekşi ve gürültülü olmadığını hatırlatırlar.

Ve belki de bu yüzden, yıllar sonra, yalnızca turunçgil kokusu bizi çoktan ayrıldığımız bir yere götürmeye yeter. Ve bazen sadece bir yere değil. Yalnızca yazın var oluyormuş gibi görünen bir kendilik haline de..

“Aklım tamamen sakin olmak isterken kalbim tam tersini istiyor.”

Kendini tanıma süreci zordur, oldukça karmaşıktır ve bu karmaşıklık üzerine daha çok düşündükçe ürkütücü bir şeye dönüşür. Ürkütücü düşüncelere kapıldıkça onları kendimize çektiğimizi biliyorsunuzdur. “Örneğin size gösterilen sevgiden şüphe duyduğunuzda, sevgiliniz size parlayıp sizi terk edene kadar sorun çıkarırsınız ve sonucunda rahatlamaya çalışırsınız.” (s.21) Bu korkutucu düşüncelerden kaçmaya çalışıyoruz. Daha kolay cevaplar arıyor, kendimizi rahatlatmaya çalışıyoruz, sonunda ise bu düşüncelerden kaçmanın en kolay yolu kendimizi bir kalıba sığdırmaya çalışmak oluyor.

“Ancak kendinizi bir çerçevenin içine sığdırmaya çalışıyorsunuz, uyum göstermek için büyük bir baskı altındaymışsınız, anormal görünmekten kaçınmaya gayret ediyormuşsunuz gibi.” (s.106)

Buradaki uyum ve baskı bana şunu düşündürüyor: Kendimizi tanıma sürecinde çoğu zaman kendi sesimizden çok başkalarının ne düşündüğüne kulak veriyoruz. Kendimize bir çerçeve oluşturmaya çalışıyoruz. Ama neden? Başkalarının bizim kimliğimiz hakkında ne düşündüğü neden bu kadar önemli? Daha da önemlisi, neden kendimizi bir çerçevenin içine sokmak istiyoruz? Ne sevdiğimiz, ne yapmak istediğimiz ya da kim olduğumuz neden bir başkasının bakış açısından şekillenmek zorunda?

Bir başkasının çerçevesine sığıp ruhumuzu kısıtlamaktansa, neden kendi çerçevemizi süslemiyoruz?

Bu kitabı okurken kendimi gördüğüm birçok nokta oldu ve uzun zamandır düşündüğüm birçok soruya cevap buldum; “Neden böyle hissediyorum?” gibi. Aynı zamanda katılmadığım noktalar da vardı. Örneğin ana karakter, özendiği bir özelliği başkasında gördüğünde onu yargıladığını ya da yoğun bir kıskançlık hissettiğini söylüyordu.

Yine de bu psikolojik eğilimlerin yargılanmadan, rahatça ifade edilmiş ve çözüm aranan bir biçimde anlatılması beni mutlu etti. Çünkü bunları yaşayan ama dile getiremeyen insanlar için bunun bir umut olabileceğini düşünüyorum. Duygularını ifade etmeye cesaret edebilmek bazen iyileşmenin ilk adımıdır. Katılmadığım noktaları sert bir şekilde yargılamamın doğru olmayacağını düşünüyorum, sonuçta benim psikoloji anlayışımla bu kitabı okuyan başka birinin anlayışı arasında büyük farklar olması son derece normal. Aynı şekilde bu kitaptan çıkardığım düşünceler, aldığım dersler ve bende bıraktığı ana fikir de sizinkinden oldukça farklı olabilir. Çünkü bu kitap tek bir konuyu değil, insanın kendisiyle olan ilişkisini birçok farklı açıdan ele alıyor ve herkes en çok ihtiyaç duyduğu kısmı yanında götürüyor. Benim ihtiyacım olan kısımlar da bunlar.

Bir de özsaygı konusuna gelmek istiyorum. Karakterin özsaygı düzeyini okurken hem ona kızdım hem de üzüldüm. Ama neden böyle hissettiğini de anlayabildim.

En çok katıldığım noktalardan biri ise şuydu: “Artık daha fazla karmaşık ilişkiler istemiyorum ve şimdiki andan tatmin bulamamaktan, geçmişe takılmaktan ya da yeni ilişkilerden beklentimin yüksek olmasından sıkıldım.” (s.116)

Aslında kendimizi tanıma sürecinde en yüksek beklentileri çoğu zaman yine kendimizden bekliyoruz. Bazen empatimiz öyle ağır basıyor ki kendi ihtiyaçlarımızı dile getirdiğimizde bile başkalarına yük olduğumuzu düşünüyoruz. Bu düşünce bizi suçluluk hissine sürüklüyor. Belki de kendimizi sürekli bir çerçevenin içine sığdırmaya çalışmamızın sebeplerinden biri de bu; Çekingenlik.. Birine yük olmaktan korkmak. İlişkiler söz konusu olduğunda ise bu daha da karmaşık bir hal alıyor. Beklentilerimiz büyüdükçe yalnızca hayal kırıklığı yaşama ihtimali değil, “Ya beklentilerim tamamen yerle bir edilirse?” korkusu da büyüyor. Bir süre sonra insan üzülmemek için hiç istememeyi öğreniyor. Biliyorum.

Kendi duygularımı açıklamakta hiçbir zaman iyi olamadım. Uzun süre, çok fazla empati yaptığımı düşünerek kendimi başkalarına anlatmazsam onlara yük olmayacağımı sanırdım. Her şeyi içimde tutmanın en doğru şey olduğuna inanırdım ama bu kısmı okuduğumda fark ettim ki aslında kendimden beklediğim şey hiç de çok fazla veya küçük değildi. Kendime gereksiz yere ağır bir baskı kuruyordum.

Çok şey istemiyoruz. Bazen istediğimiz tek şey anlaşılmak, dinlenmek ya da hissettiklerimizin küçümsenmemesi oluyor. Bunlar ne fazla ne de eksik beklentiler. Bunlar sadece insan olmanın en doğal ihtiyaçları.

Sanırım kendime çıkardığım en büyük ders de buydu. Beklenti sahibi olmak insanı bencil yapmıyor. Duygularını ifade etmek kimseye yük olmak demek değil. Sürekli kendini küçülterek başkalarına yer açmaya çalıştığında, bir gün dönüp baktığında kendine hiç yer bırakmadığını fark ediyorsun. Belki de büyümek, herkesi rahat ettirmeye çalışmadan önce kendine de aynı şefkati gösterebilmeyi öğrenmekti. Çünkü insan, kendi duygularını susturarak değil; onları kabul etmeyi öğrendiğinde gerçekten hafifliyor.

“Ne mi diliyorum? Sevmek ve sevilmek istiyorum. Şüphe duymadan, rahatlıkla. Bu kadar.” (s.116) “Sevmek ve sevilmek istiyorum. Kendi canımı yakmayacağım bir yol bulmak istiyorum. İşlerin kötüden çok daha iyi olduğunu söyleyebileceğim bir hayat istiyorum… Devasa karanlığın içinde yürüyüp uzun süre altında durabileceğim bir parça gün ışığını bulabilen türden biri olmak istiyorum, bir gün olacağım da.” (s.117)

Kitapta bahsedilen “neşe zehri” kavramı ise beni uzun süre düşündürdü. Ben bunu kendi hayatımın bakış açısından açtığımda yine aşırı empati olarak yorumladım. Bazen birinin hissettiklerini gerçekten anlamaya çalışırken düşüncelerim büyüyor, dallanıp budaklanıyor.

Empati kurmanın en önemli kısmı gerçekten işe yarar bir çözüm sunmak mı? Yoksa karşındaki insanın hissettiklerini hissetmeye çalışmak mı? Ya o kişi benim onunla empati kurduğumu fark etmiyorsa? Belki de fark etmek zorunda değildir. O zaman bunu ona hissettirmeye çalışmak bencilce olmaz mı?

Ama yine de yardım etme isteğim büyüyor. Tam bunları düşünürken şu cümlelerle karşılaştım: “Korkan bir insana korkmamasını söylemekten yanlış ne olabilir? Zayıf birinin daha güçlüymüş gibi davranmaya çalışmasından daha acınası ne olabilir?” (s.122) “Bazen zor zamanımdan geçerken biri bana ‘Biraz neşelen!’ dediğinde onu boğmak istiyorum.” (s.123) Burada gerçekten doğru tepkinin doğru zamanda verilmesinin ne kadar önemli olduğunu düşündüm. Belki de empati, yalnızca hissetmek değil; ne zaman konuşacağını ve ne zaman sadece yanında duracağını da bilmektir.

Peki bunu nasıl dengeleyeceğim? Çok düşünüyorum. Belki de benim kusurum budur.

Ve tam bunu düşünürken şu cümleyle karşılaştım: “Kusursuz olmamakta bir sorun yok ve tuhaf olmak da iyi. Neşelenmek zorunda değilsiniz.” (s.123)

Her şeye rağmen kendi değerimi bildiğim için mutluyum. Bu kitabı okurken bunu daha net görebildiğimi hissettim. Kendimi hep kendi içinde karmaşık ve katmanlı biri olarak görüyordum. Belki de 125. sayfada söylendiği gibi bu yüzden insanları kendimden uzaklaştırıyorum ya da ben onlardan uzaklaşıyorum. Ama bunun bir yanlışlık yüzünden veya bende bir sorun olduğundan değil, sadece aynı frekansta olmadığımız için olduğunu düşünmeyi daha çok seviyorum.

Çünkü bence herkesin frekansı kendi içinde değerlidir.

Belki de kendimizi tanımak, kusurlarımızı ortadan kaldırmak değil, onları neden taşıdığımızı anlayabilmektir. Çünkü insan en çok kendisiyle savaşırken yoruluyor. Kendini sürekli değiştirmeye, eksiklerini tamamlamaya ve başkalarının gözünde daha iyi biri olmaya çalışırken, aslında en büyük yükü yine kendi omuzlarına yüklüyor.

Oysa belki de bütün mesele değişmek değil, kendini anlamaya cesaret edebilmektedir, Bir gün kendini değiştirmeye çalışmayı bırakıp gerçekten dinlemeye başladığında neden korktuğunuzu, neden bazı şeylere bu kadar tutunduğunuzu, neden bazı anlarda kendini yetersiz hissettiğinizi anlamaya başladığınızda, yıllardır aradığın huzurun aslında dışarıda olmadığını fark ediyorsunuz. O huzur, kendine karşı biraz daha yumuşak davranabildiğiniz yerde başlıyor.

Çünkü kendini tanımak, mükemmel biri haline gelmek değildir. Kendini tanımak, iyi yanlarını sevdiğin kadar; kırılmış, korkmuş ve hata yapan taraflarını da sahiplenebilmektir. Kendine, başkalarına gösterdiğin anlayışın birazını gösterebilmektir.

Sanırım bu kitabın bana öğrettiği en önemli şey de buydu. İnsan, kendini sürekli düzeltmeye çalışarak değil kendini anlamaya başladığında hafifliyor. Çünkü bazen bizi tüketen şey kusurlarımız değil, onları yıllarca taşımak zorunda olduğumuza inanmamız oluyor.

Ve belki de en sonunda hepimizin aradığı şey kusursuz olmak değil, tüm karmaşamıza rağmen kendimizi olduğu gibi kabul edebileceğimiz o huzuru bulabilmek.

nova kitap, 2. baskı, kasım 2024.

“Eğer herkes seni yavaş yavaş unutuyorsa, o zaman ben de seni adım adım hatırlamaya çalışacağım.”

Bazı filmler bitmez. Sadece durur. Ekran kararır, müzik susar ama sen hâlâ oradasındır, sanki hikayenin içinden çıkmayı unutmuşsun gibi. Bu film benim için tam olarak böyleydi.

Filmin son 30 dakikasından itibaren, film bitene kadar, hatta bittikten sonra bile ağladım. Ama bu sadece ağlamak değildi; içimde bir şey yavaş yavaş kırılıyormuş gibi hissettim. Sanki uzun zamandır varlığını görmezden geldiğim bir hüzün sonunda gün yüzüne çıkıyormuş gibi. İzlediğim şey bir hikaye gibi değil, daha çok yaşanmış bir şeyin içinde sıkışıp kalmışım gibiydi.

Bazen bazı filmler sana “bak burada bir hikaye var” demez. Sadece seni içine alır ve oradan çıkmana izin vermez. Bu film de öyleydi ve bu yüzden sanki içimde bir yere sıkışıp kalmış gibi hissettim.

İstemeden sürekli kendimi her karakterin yerine koydum. Her gününü, onu ertesi gün unutacak bir kızı mutlu etmekle geçiren çocuğun yerine; Sevdiği kişiyi hatırlamak için binlerce not yazan ve aslında sevdiği kişiyi kaybettiğini bile unutan kızın üzerindeki o ağır yükün yerine, en yakın arkadaşının taşıdığı o sessiz baskının yerine…

Hepsini hissetmeye çalıştıkça içimdeki hüzün daha da ağırlaştı. Belki de beni en çok etkileyen şey buydu, istesen de dışarıdan izleyemiyorsun ve bir noktadan sonra kendini onların yerine koymamak imkansız hale geliyor.

Bu film bana şunu düşündürdü: Birini sevmek sadece onun tarafından hatırlanmakla ilgili midir? Yoksa o aşk, sen hatırladığın sürece var olmaya devam eder mi?

Sevdiğiniz insan her sabah sizi unutmuş olarak uyansa, siz yine de onu aynı şekilde sevmeye devam edebilir miydiniz? Ve daha da acısı, bunu bilerek birini sevmeye devam etmenin ağırlığı ne kadar taşınabilir? Belki de insanın kalbi en çok “bilerek” severken yoruluyordur.

Bu filmin içindeki aşk çok sessizdi. Bağırmıyor, kendini kanıtlamaya çalışmıyordu. Sadece var oluyordu. Ama belki de bu yüzden bu kadar derinden etkiliyordu; Çünkü hayatta da en derin izleri bırakan şeylerin çoğu zaman en sessiz olanlar olduğu hep doğruydu.

Benim için bu film sadece “güzel” ya da “üzücü” denecek bir film olmadı. Şimdiye kadar izlediğim en özel ve en sevdiğim filmlerden biri haline geldi. Çünkü bana sadece bir hikaye göstermedi, bana bir şey hissettirdi. Uzun zamandır varlığını unuttuğumu fark ettiğim bir his bu.

Ve film bittiğinde geride sadece bir hikaye bırakmıyor, kalbinde tarif edilemeyen bir boşluk, boğazında çözülemeyen bir düğüm ve unutmak istemediğin ama bir yandan da hatırlamanın canını acıttığı anılar bırakıyor.

“Sadece her yeni günün onun için iyi bir gün olmasını istiyorum. Günlüğü mutlu anılarla dolsun istiyorum.”

Ve belki de bu hikayeyi bu kadar acı ve aynı zamanda bu kadar güzel yapan şey de buydu. Çünkü burada büyük jestlerin ya da dramatik, klasikleşmiş itirafların yerine; her gün, her an, en küçük ve en sessiz şekillerde bile birini seçme vardı.

O günlerin aklında kalmayacağını bile bile, yine de onu seçmek.

Bazen aşk, hatırlanmak değil; unutulacağını bilerek yine de sevmeye devam etmektir.

Yaptığın her şeyin, tüm gücünle var ettiğin her anın ertesi sabah silineceğini bilip yine de denemeye devam etmenin taşıdığı acı kelimelere sığdırması zor bir şey. Ama yine de vazgeçmemek, yine de gelmek, yine de gülümsemek, yine de ona yazmaya değer anlar bırakmak… Ertesi gün o anların içinde kendisinin olmayacağını bilerek bunu yapmaya devam etmek.

Ve belki de en zor sevgi bu.

Çünkü böyle bir sevgi insanın kendini bile unutmasına neden olabilir.

Bu filmin düşündürdüğü şey açıkça buydu: Sevginin ne kadarı hatırlanmakla ilgili?

Biz anıları, yaşananların gerçek olduğunun kanıtı gibi tutuyoruz. Sanki bir şey ancak hatırlanıyorsa var olmuş sayılabilir. Ve burada asıl sorumuz şuna dönüşüyor: Eğer birini hatırlamıyorsak, ona karşı hissettiğimiz şey hiç var olmadı mı?

Olay birinin var olup olmadığından emin olamamak değil… Bir zamanlar gerçekten var olduğunu bilip, sonra buna ulaşamamakta.

Ve sanırım beni en çok parçalayan şey de buydu: Sevginin her zaman kalmaması. Bazen sadece kısa bir süre var olması, sessizce yaşanması ve sonra toz olup yok olması… Ama bunun onu daha az gerçek yapmaması.

Çünkü bazı insanlar hayatımıza uzun kalmak için değil, bize “hissetmenin mümkün olduğunu” hatırlatmak için girer.

Çünkü belki de aşk sonsuza kadar hatırlanmakla ilgili değildir. Belki de sevgi, sadece bir günlüğüne bile olsa birini mutlu edebilmekle ilgilidir. Ve bazen bir insanın hayatında bıraktığı en büyük iz, kalması değil; bir anlığına gerçekten var olmasıdır.

Ve belki de bütün bunların sonunda geriye kalan şey şudur: Bu tür bir sevgi kaybolsa bile, bizde bıraktığı his kaybolmaz. Sadece şekil değiştirir. Sessizleşir. Ama tamamen gitmez.

Benim garip bir huyum var, kitapları kapaklarına göre yargılıyorum. Kötü anlamda değil ama elim her zaman ilk olarak estetik algıma güzel gelen kitaplara gidiyor. The Poet Empress de bu kitaplardan biriydi, kapağını gördüğüm anda aşık oldum ve birkaç araştırmadan sonra çok fantastik dünyanın hakim olduğu, güçlü, okurken sürekli mutlu olacağım bir hikaye olacağını düşünmüştüm ki tamamen yanılmışım. Hayatımda ağlamaktan bu kadar fazla baş ağrısı çektiğim başka bir kitap daha olmadı. Ayrıca, normalde kelimelerim kolayca dökülürken şu an hiçbir şey yazamıyorum. Bu kadar zor bir kitap hakkında bir şeyler yazmak benim için daha da zorlaşıyor ama içimdekileri dökmeliyim.

Bir anda nasıl böyle bir bağ kurduğumu anlayamadım. Belki de bu yüzden kelimelerimi bulmakta zorlanıyorum. En başta Terren’a ve olanlara çok sinir oluyordum. Wei için çok üzülüyor, vakit bulduğum her saniye Terren’a laf ediyordum. Wei’nin çektiği acının bununla sınırlı kalacağını sanıyordum. Daha ne kadar kötüleşebilirdi ki?

Ama hiçbir zaman “Yeterince acı çektiğimizi nasıl iddia edebiliriz?” (p.96) kısmının aslında nasıl bu kadar anlamlı olduğunu düşünmemiştim.

Kalp-ruh şiiri… ilk öğrendiğimde gerçekten ağır geldi. zamanla Terren’ı tanıdıkça, arkasından bu kadar ağır bir şeyin yazıldığı gerçeği her sayfa geçtiğinde kalbimde daha büyük bir ağırlık yaratmaya başladı. Çünkü zamanla Terren’a bağlanmaya başlamıştım. ama yaptıklarına hâlâ anlam veremediğim için başta bunun farkında değildim. Aslında okurken Wei’nin hislerini yaşıyordum. Başta ondan nefret ediyordum, cidden. Ona bağlandığımı fark etmem çok da uzun sürmedi.

Fakat bunu henüz fark etmediğim zamanlarda önce Maro’yu anlamaya başladım. Kitabımın arasına şöyle bir not bırakmışım: “Değersiz. ister istemez Maro’da sürekli kendimi görüyorum, bu yüzden kendimi sorguluyorum. Onu ve düşüncelerini, en büyük kardeş olarak; bir noktada neden böyle hissettiğini, üzerindeki beklentilerin yükünü ve baskısını tüm kalbimle hissediyorum. İltifatların bile değersizleştiği anlarda biz nasıl değerli olabiliriz ki?” O an bunları tüm kalbimle hissediyordum.

Tabii, bunlara karşı olmasam da tek taraflı olduklarını kabul ediyorum. Çünkü kitap ilerledikçe aslında birçok bakış açısının ne kadar önemli olduğunu, aynı olayın herkes için farklı sonuçlara yol açabileceğini tekrar ve çok sert bir şekilde hatırladım.

Ve bu beni zamanla Terren’ı anladığım, acılarını tüm kalbimle hissettiğim yere getirdi ve bir noktada kendimi Terren için ağlarken buldum. Sayfa 275’e şöyle bir not bırakmışım:

“Terren zalim değildi, hiçbir zaman olmak istemedi. Sevgisi ve umudu kırılmış küçük bir çocuktu sadece. Sevginizin karşılığı itilmek olsaydı siz de umudunuzu kaybetmez, güveninizden uzak olmaz mıydınız? Terren’ı anlayacağımı ve onun için bu kadar üzüleceğimi hiç tahmin etmemiştim ama okudukça ona daha da bağlanıyorum. kitap okuyamadığım günlerde Terren’ı özlüyorum.”

Bilmiyorum.

Belki de ne zaman onu düşünsem aklıma o sevgi dolu küçük hâli geldiği içindi. Sayfa 321’e ise şöyle yazmıştım: “Daha da üzülüyorum. aslında onun hala sevgi dolu olduğunu bu küçük detaylarla görünce gözlerim doluyor. Kimsenin onu sevmediği, sevgisine karşılık karnına tekmeler atıldığı, yanında olan kişinin onun ölmesi için ondan habersiz bir şiir yazdığını düşündükçe daha da üzülüyorum. Onu yavaş yavaş daha iyi anlamaya başladıkça kalbime bir ağırlık çöküyor. Bu zalimliğe onu sevdikleri sürüklemişken nasıl hâlâ içinde bu kadar ufak bir sevgi kalıyor? Onu seviyorum.” Sanırım beni en çok yaralayan şeylerden biri buydu. Çünkü onu anlamaya başladıkça yaptıkları hafiflemiyordu. aksine, her şey daha da ağırlaşıyordu.

Hikaye devam ettikçe kalbime çöken ağırlık da büyümeye devam etti.

“Maro, beni dönüştür. beni bir balığa dönüştür, ya da çiçeğe… ya da bir şeftali ağacına. Gerçekten üzgünsen beni güzel bir şeye dönüştür. Ya da en azından tekrar küçült…” Bu satırları okuduğumda sadece durup baktığımı hatırlıyorum.

O sadece yorgundu. Tek başınaydı. Tek başına kalmaya zorlanmıştı. Ve sonrasında ihanet geldi, Sayfa 338’e ise şöyle yazmışım: “Zalim sanıldığı bir anda, kalbinde balıkları kurtarmak isteyecek kadar sevgisi olduğunda bile, ihanete uğramış kişi o iken nasıl hâlâ nefret edilen kişi o olabiliyor ki?”

Ve daha da üzen yerleri de geldi, “Özür dilerim.. On kere özür dilerim, Yüz kere özür dilerim, Bin kere özür dilerim.. Özür dilerim.” Burayı tekrar tekrar okudum ve her okuduğumda vücudumun tam ortasına çöken hüzünden bir nebze bile olsa kurtulamadım. Çünkü bazen bazı özürler ne kadar çok tekrarlanırsa tekrarlansın, kaybedilen yılları geri getiremiyor.

Ve sanırım bu kitabın bana yaptığı en büyük şey buydu. Beni sürekli taraf değiştirmeye zorladı. Karakter gelişimini ele alan bu kitap, beni de gelişmeye sürükledi.

başta Wei’nin yanında ağladım. Sonra Maro’nun yanında oturup onun omuzlarındaki yükü hissettim. Ardından dönüp Terren’a baktım ve kendimi onun için ağlarken buldum. Her yeni bilgiyle birlikte, daha önce kurduğum tüm yargılar yıkıldı. Belki de bu yüzden bu kitap hakkında yazmak benim için bu kadar zor. Çünkü kimseyi tamamen haklı ya da tamamen haksız bulamıyorum.

Hayatta da böyle değil mi zaten?

Bir insanın yaptığı şeyi gördüğümüzde onu yargılamak çok kolay. Ama o insanı o noktaya getiren yılları görmek çok daha zor. Terren’ın hikâyesini düşündüğümde aklıma hep bu geliyor. İnsanlar onun neye dönüştüğünü gördüler ama kaç kişi onun ne olduğunu gördü?

Kaç kişi sevgisi sürekli reddedilen bir çocuğun nasıl büyüdüğünü düşündü?

Kaç kişi umut etmekten yorulmanın nasıl hissettirdiğini düşündü?

Kitabın sonlarına doğru artık Terren’ın yaptıklarını savunmaya çalışmıyordum. sadece onun acısını görüyordum. Ve sanırım bu ikisi arasında büyük bir fark var.

Çünkü birini anlamak, onun yaptığı her şeyi doğru bulmak değildir. Birini anlamak, onun canının nerede yandığını görebilmektir. Ve belki de bu yüzden Terren hakkında yazmak benim için bu kadar karmaşık. Çünkü onu anladıkça yaptıklarını daha doğru bulmaya başlamadım. Başta Wei’ye yaşattığı acıya öfkelenmiştim ve bugün dönüp baktığımda o öfkenin hâlâ haklı olduğunu düşünüyorum. Yaşananları okurken içimin sıkışmasının sebebi de buydu zaten. Bazı yaralar açıklanabilir olabilir ama bu onları kabul edilebilir yapmaz.

Sanırım benim kalbimi kıran şey sadece Terren’ın yaptıkları değil, o noktaya gelmiş olması.

Çünkü bir insanın acı çekmiş olması başkalarına acı verme hakkı vermez. The Poet Empress boyunca kalbimde büyüyen ağırlık da tam olarak buydu. Her karakterin taşıdığı yalnızlığı görmek. Sevilmek istemelerini görmek. Yanlış anlaşılmalarını görmek. Ve en çok da, bazen insanların canavar olarak doğmadıklarını, yavaş yavaş o noktaya sürüklendiklerini görmek.

Kitabı bitirdiğimde uzun süre elimden bırakamadım. Sadece kapağına bakıp oturdum. Çünkü kitabı ilk elime aldığım gün mutlu olacağımı düşünmüştüm. Oysa sonunda elimde kalan şey mutluluk değildi. Bir insanın kalbini gerçekten anlamanın ne kadar zor olduğuna dair derin bir hüzündü. Ve belki de en çok, sevgiye en çok ihtiyacı olan insanların bazen sevgiden en uzak kalanlar olmasıydı.

Farklı hayatlarımız, farklı kişiliklerimiz, görünüşlerimiz, yaşlarımız ve hayatın farklı dönemlerini geçirdiğimiz yerlerimiz var. Ama bir noktada hepimiz aynıyız, hepimiz hayatımıza giren insanlarla, günümüzü geçirdiğimiz ve bizi etkileyen en ufak şeylere bağlıyız, problemlerimiz aynı, zaman dilimlerimiz ve geçireceğimiz yaşlar aynı. bazen hissettiklerimiz bile. Bir gerçek var ki hepimiz aynı hayatı yaşıyoruz ve hepimiz aynı yaşlardan, aynı tecrübelerden geçeceğiz.

Ama biz, “Ne arıyoruz?”

Aradığımız şeylere nasıl ulaşacağız? Her yaşın farklı bakış açısından görürsek merak ettiğimiz, korktuğumuz ve belki de kendimizin gelecekte nasıl olacağını görebilir miyiz?

Bu soru gerçekten önemli. kitapta; 65 yaşındaki Masao “ne arıyorum?” sorusunu “belki de bundan sonra yaşamanın yani bir yolunu?” diye cevaplamıştı, 30 yaşındaki ev genci Hiroya ise bilmiyordu, ağlamaya başlamıştı. 35 yaşındaki Ryo ise hayatını geçirdiği işle mi devam etmeli yoksa sevdiği işi mi yapması gerektiğini ayrıca bunları nasıl bir araya getirebileceğini arıyordu.

Demek istediğim o ki; her yaşta aynı problemlerden geçerken bile farklı arayışlarda oluyoruz.

ilk olarak; Tomoka’nın hikayesinden bahsetmek istiyorum.

Ben de tam 21 yaşındayım, ilk açtığım bölümün Tomoka gibi kendimle bağdaştırabildiğim biri olduğunu gördüğümde aslında gerçekten çok şaşırdım. İş hayatına atılmak için gerekli olan adımları nasıl atacağımı düşünüp duruyorum. Gerçekten ne istiyorum? Ne yaparsam benim ve hayatım için daha iyi olur? Peki geç mi kaldım? Genç yaşımın verdiği bilinmezlik içinde dönüp duruyorum, ne yapmam gerektiğini kestirmeye çalışıyorum. Acaba yaşıtlarım da benim gibi hissediyor mudur?

Tüm bu sorular karşısında Tomoka’nın hikayesi benim için çok güzel bir cevap oldu ve en sonda şunu gördüm:

“Hâlâ ne yapabileceğimi ya da yapmak istediğimi bilmiyorum. Ama acele etmeme gerek yok, kendimi çok zorlamaya gerek yok. Şu anda, hayatımı düzene sokup elimden geleni yaparken, ulaştığım sonuçlardan ders çıkararak ilerleyeceğim. Ve donanımlı olacağım, ormanın derinliklerinde kestane toplayan Guri ile Gura gibi. Koskocaman bir yumurtayla ne zaman ve nerede karşılaşacağınızı asla bilemezsiniz çünkü.” (p.40)

Belki de büyümek dediğimiz şey tam olarak budur. Herkesin senden emin olmanı beklediği yaşlarda, aslında hiçbir şeyden emin olmadığını fark etmek ama yine de sabah uyanıp devam etmek. İnsan bazen yönünü kaybettiğini düşündüğü anda aslında ilk kez kendi yolunu aramaya başlıyor olabilir.

Ryo’nun hikayesi:

İş seçimi hayatın en önemli aşamalarındandır. sevdiğim bir işi mi seçmeliyim? Yoksa bana getirisi en iyi şekilde olacak olan, statü bahşedecek olanı mı? Veya seçersem etrafımdaki insanların onayını alacağım işi mi?Ama sevdiğim şeyi bir kenara atarsam o zaman kendi benliğimden ne kalır? Hayatımın bir kısmını çöpe atmış olmaz mıyım? Sevdiğim işi nasıl daha iyi bir hayat sunacak şekle getirebilirim? Bu sorular da kafamın içinde dönüp duruyor. Hiç hayalini kurmadığım bir bölümden mezun olmak üzereyim. Bölümü sevmediğimi söylesem yalan olur ama sevdiğimi söylersem de aslen sevdiğim şeylere haksızlık etmiş olurum. Ve her zaman kendi “sevdiğim” temayı kapsayan bir yer açma hayalim oldu. Bu hayali şuan paylaşmayacağım. Şuan bundan bahsediyorum çünkü Ryo’nun hikayesi de tam olarak böyle.

“Bir gün.. bir gün para biriktirip işimden ayrılacağım ve bir yer bulup ürünlerimi sergileyeceğim. Bir gün, bir gün.. ama o bir gün ne zaman gelecek?” (p.46)

“Bir gün dediğin sürece, o hayalin asla sonu gelmeyecek. Güzel bir hayal olarak sonsuza dek sürecek.” & “Ancak hayallerinin ötesinde ne olduğunu bilmek istiyorsan, harekete geçmelisin.” (p.55)

Harekete geçmek, bir insana “nasıl yapacağım?” sorusunu en çok düşündüren yer değil midir? Adım atmak ise büyük cesaret ister. ne olacağını bilmeden, elinde olan bitenle yetinerek…

“Fakat benim hiçbir şeyim yok.. param yok, zamanım yok.. cesaretim yok. Bir gün bunu yapmak istiyorum diye düşünsem de harekete geçmek için gereken hiçbir şeye sahip değilim.”

“Olmayan şeyleri oldurmak gerekir. o ‘yok’ dediğin şeyleri bir hedef haline getirmen gerekir.” (p.73)

Hayal kurmak güvenlidir. Zihninin içinde, kimsenin dokunamadığı yerde mükemmel kalır. Ama harekete geçtiğin anda o hayal gerçek dünyanın içine girer; başarısız olabilir, yanlış anlaşılabilir, hatta istediğin gibi sonuçlanmayabilir. Sanırım bizi korkutan şey hayallerimizin kötü olması değil, onları gerçekten denediğimizde elimizde hiçbir bahanenin kalmayacak olması. Ve sanırım bazen kader dediğimiz şey büyük anlardan oluşmuyor. Küçük cesaretlerden oluşuyor. bir mesaj atmak, yeni bir yere gitmek, biriyle konuşmak, küçük bir fikir not almak, bir gece uyumadan önce “ya denersem?” diye düşünmek… Hayat bazen tam olarak böyle yön değiştiriyor.

Ve şurada cevabımı aldım:

“Hepimiz birbirimize bağlıyız. Bir düğümden başlayarak giderek büyüyen bir zinciri oluşturuyoruz. Bir gün diyerek insanlarla bağlantı kuracağınız doğru zamanın gelmesini bekleseniz bile bu gerçekleşmeyebilir. Ancak çeşitli yerlerde bulunup farklı insanlarla konuştukça gördüğünüz şeylerle, işlerin yoluna gireceğine dair gücü kendinizde bulduğunuz noktada ‘bir gün’ dediğiniz şey ‘yarın’a dönüşebilir. Önemli olan kaderin zamanlamasını kaçırmamak.” (p.74)

Bu sayfadan sonra omuzlarımdan büyük bir yük kalkmış gibi hissettim. Birbirlerine zincirle bağlanmış gibi olan sorularımın cevapları tek tek önüme dizilince aslında bu dizelerin hepsinin ne kadar doğru olduğunu fark ettim.

Bu kitabı bulmam veya okumaya başlamam da şans eseri değildi. Çünkü ben kitapların insanlara, onların hazır olduğunda, onlara ait oldukları dönemde hayatlarına girdiklerine, onlara bir şey öğretmeleri gerektiği anda karşılarına çıktığına inanıyorum. Ve sorularımın hiç durmaksızın arttığı bu dönemde, böylesine dizeleri ve hikayeleri okumak benim için çıkış yolundan farksız oldu.

Ryo’nun hikayesini çok seviyorum. Bana ‘zamanım yok’ bahanesini bırakıp ‘sahip olduğum zamanımla neler yapabilirim?’ bakış açısını gösterdi. (p.83) Böylece benim de ‘bir gün’ümün ‘yarın’ olabileceğini gördüm. Hiçbir şey için geç kalmadığımı, geçen zamanımı boşa harcamadığımı, adım adım gidip her bir durumun beni doğru zamanda bulacağını gördüm.

Natsumi’nin hikayesi;

Natsumi’nin hikayesi benim için ağırdı, üzüldüğüm noktalar oldu. Bir kadın olarak bir sürü yük alabilmekte ne kadar yetenekli olduğumuzu görsem de bu kadar yükün olduğu gerçeği kalp kırıcıydı.

Natsumi’nin “ne arıyorum?” sorusuna cevabı “hayatta gelecekteki yolum, hayal kırıklarımdan kurtulmanın bir yolu, çocuk yetiştirmek için gerekli sabır…”dı. Burada onun hissettiklerini anlamada maalesef eksik kaldığım nokta son cümlesi oldu. Tekrar bu yükleri görünce tekrar üzüldüğümü fark ettim.

Ama bu yükler, hayattan bıkmayı gerektirmez, veya kendinden vazgeçmeyi de… tüm bu sarsıcı süreçlerden geçtik ve geçmeye devam edeceğiz; bunlara katlandığımız için diğer her şeyin üstesinden gelebileceğiz (p.101)

Natsumi’nin hikayesinde bunu gördüm. Hayatım değiştiğinde bununla başa çıkabilecek miyim? Evet. çünkü, “Aynı kalmaya çalışsanız bile bazı şeyler değişir. Öte yandan değişmeye çalışsanız bile bazı şeyler aynı kalabilir.” (p.119)

Değişim korkutucu gözükebilir ama bunu kaldırabilecek güç her zaman içimizdedir. Özellikle kadınların hayatında güçlü olmak çoğu zaman bir seçenek değilmiş gibi hissettiriliyor. Yorulsan bile devam etmek, kırılmış olsan bile toparlamak, herkes için bir şeyleri sırtlamak zorundaymışsın gibi. bu yüzden Natsumi’nin hikayesi bana yalnızca anneliği değil, kadın olmanın görünmeyen ağırlığını da düşündürdü.

Hiroya’nın hikayesi;

‘Kendini yetersiz hissetme’ hayatın her anında kaçınılmaz bir şekilde hissedilen bu hissi sevmiyorum. Bununla beraber, hayallerimin yıkılmasını, hayallerim yıkıldığı için kaybettiğim motivasyonum ve bunun yüzünden elimden kayıp giden potansiyelim için üzülmeyi sevmiyorum.

Faydalı-faydasız insan olarak ayrıldığımızda nereye konuluyoruz?

“doğal seçilimde faydalı varyasyonlar korunurken, faydasız olanlar yok olma eğilimindedir.”

Ama faydasız olduğumuz nerden çıktı? Kendi normların senin için doğruysa, bir başkasının işine yaramaması veya onun için doğru olmaması senin hayatını neden etkiliyor?

“Çoğunluk bir şeyi kabul etmese bile bunu yapan birileri olduğu sürece o şeyin varlığının korunacağını düşünüyorum.” (p.157)

Olması gereken düşünce biçimi de bu değil mi? Mükemmel şekilde takdir edilme isteği ve dürtüsü yüzünden, başkalarına göre “mükemmel olmayan” var edebileceğimiz şeylerden neden vazgeçiyoruz?

Başkaları için “işe yaramak” zorunda değilsin. çünkü insanın varlığı bir verimlilik ölçüsüne indirgenemeyecek kadar derin. Bazen sadece hissetmek, yaşamak, üretmeye çalışmak bile yeterlidir. Herkes dünyada büyük izler bırakmak zorunda değil; bazen küçük ama gerçek bir yaşam sürmek de başlı başına değerlidir.

Masao’nun hikayesi;

65 yaşındaki Masao’nun hikayesini hayatımın çoğu anında düşünmedim, daha düşünemedim, belki de bu yaşa daha çok uzak olduğum içindir, bilmiyorum. Ama burada da şunu gördüm: tüm bu sorular, tüm bu kargaşa, zaman ve kader yönetimi en sonunda sona erecek, dinginliğe erişmiş olacaksın ama bu sefer de şu çıkıyor: “Peki o zaman ne yapacağım?” “Yapacak hiçbir şeyim kalmadığında, toplumda bir yerim olacak mı?”

Bu soruların cevabını bulmak zor, derin ve yorucu. Ama düşününce yine dönüp dolaşıp aynı şeye geliyoruz: “Sevdiğin şeyleri unutma.”

Çünkü; “Yaşlansanız da, emekli olsanız da, boşanıp bir başına kalsanız da kendinizi sevdiğiniz şeylere adadığınızda mutlu, sağlıklı bir yaşam sürdürmek mümkün.” (p.179)

Gençken hayatın sonsuz uzunlukta olduğunu sanıyoruz. Bu yüzden sürekli ‘ileride mutlu olurum’ diyerek yaşıyoruz. ama Masao’nun hikayesinde ilk kez şunu hissettim: Hayat yalnızca ulaşılması gereken hedeflerden oluşmuyor. Sevdiğin şeylerle geçirilen sakin anlar da hayatın kendisi.

Belki de bu kitabı bu kadar sevmemin sebebi bana cevaplar vermesi değil, sorularımdan korkmamayı öğretmesi oldu. Çünkü bazen insanın ihtiyacı olan şey kesin cevaplar değil, yalnız olmadığını hissetmek.

Ayrıca bu kitap bana hayatın tamamen çözülmesi gereken bir denklem olmadığını hatırlattı. Bazen yalnızca yaşamaya devam etmek, insanlarla karşılaşmak, korkularına rağmen ilerlemek ve ne aradığını yavaş yavaş keşfetmek yeterlidir.

Tüm bu hikayelerin sonunda şunu daha net bir şekilde görüyorum: Her şey yoluna girecek. Ve bunu başarmak için kafa karıştıran sorular yerine sorulması gereken ilk soru şu: “Ne arıyorum?”