Tijdens het afvullen van flessen kreeg ik kokend heet sap over mijn hand. Meteen daarna heb ik mijn hand 20 minuten in koel water gedaan, maar zodra ik mijn hand uit het water haalde deed het ontzettend veel pijn. Met behulp van zeep heb ik mijn ring afgedaan. Vanwege de pijn en beginnende zwelling besloot ik naar de huisarts in het dorp te gaan. In mijn beste Servisch legde ik uit wat er gebeurd was en ik werd meteen geholpen. De arts gaf Lynn een recept voor een specifieke zalf die hij moest halen bij de apotheek, die vlakbij is. De verpleegkundige bij de arts legde een verband gedrenkt met een ontsmettende waterige vloeistof mijn hand en ik moest in de wachtruimte blijven. Toen Lynn terugkwam met de zalf bracht de verpleegkundige een laag van die zalf aan op de verbrande plekken en dat bracht onmiddellijk verzachting. De verbrande plekken werden afgedekt met een dik verband, dat ik er niet af mag halen. De volgende dag moet ik terugkomen. Dankzij de zalf en paracetamol valt het nu mee met de pijn.

De hoofd-telefoonkabel loopt langs de weg, en de weg loopt langs de Donau. Aangezien ons huis op een helling ligt loopt de telefoonkabel via het huis dat gelegen is beneden ons huis. Op de bovenste foto heb ik met een pijl de hoofd-telefoonkabel aangegeven, en met een cirkel waar de telefoonkabel het huis beneden ons verlaat, naar boven richting ons huis. Op de middelste foto is te zien hoe de kabel naar ons huis omhoog loopt. Op de onderste foto is te zien waar de kabel bij ons huis naar binnen gaat. Op basis van het bouwjaar van ons huis [1967] schat ik in dat de telefoonkabels ca 50 jaar oud zijn.

Tot een paar weken terug was het internet (WiFi) in ons huis vrij stabiel maar niet snel (15-20 Mb/s). Het was acceptabel voor onze toepassingen, dus heb ik daar nooit over geklaagd. Sinds een paar weken werd het internet minder stabiel, en vorige week viel het zelfs helemaal uit. Dus werd het tijd om met provider MTS contact op te nemen. Er is een algemeen storingsnummer, en als jet dat nummer belt krijg je een soort antwoordautomaat te horen, natuurlijk in het Servisch. Mijn Servisch is nog niet goed genoeg om alles te begrijpen, en bovendien is de kwaliteit van het geluid vrij slecht. Ik heb mijn buurman te hulp gevraagd, en hij heeft het menu doorlopen, waarbij we onze klantgegevens moesten intoetsen. Aan het einde van dit “ritueel” werden wij niet doorverbinden met een medewerker, maar werd de verbinding verbroken en we zouden worden teruggebeld. Dat terugbellen gebeurde niet. Onze buurman vertelde dat hij vanuit slechte ervaring met bellen met het storingsnummer altijd naar de MTS winkel in Novi Sad gaat, waar ik overigens altijd een lange rij zie staan. Een ik werd niet vrolijk van de gedachte dat ik voor zoiets een autorit van ruim een half uur moet maken, parkeerplaats zoeken en lang in de rij staan.

Ik vertelde onze internetproblemen aan mijn vriendin die een paar huizen boven ons woont. Zij leerde mij een truc hoe ik via dat antwoordapparaat met een engelstalige medewerker in contact kan komen. Nadat ik had gebeld kreeg ik per SMS een ticketnummer, en de volgende dag kwam een medewerker van de technische dienst langs. Hij identificeerde dat een verbinding in het huis beneden ons gecheckt moest worden, dus hadden we toestemming nodig van de buurman die in dat huis woont. Deze man is de 80-jarige broer van eerder genoemde vriendin. Hij was thuis toen ik op de deur klopte, maar hij deed niet open. Toen belde ik mijn vriendin, en zij vertelde dat hij doof is, en dat ik gewoon naar binnen kon gaan, waar hij op de bank lag te slapen met de TV op volume stand tien. Op vriendelijke wijze had ik hem [Jankov] wakker gemaakt, en met de hulp van mijn vriendin [want hij spreekt alleen Servisch] uitgelegd dat er iemand van MTS bij hem op zolder een verbindingen van de telefoonkabel moest checken ivm internetproblemen bij ons. Hij gaf zijn toestemming. De monteur van MTS moest inderdaad de verbinding herstellen; hij had nogal haast en wilde eigenlijk weer vertrekken nog voordat hij fatsoenlijk had gecheckt of ons internet weer werkte. Bij zijn vertrek leek internet weer te werken, maar al heel snel werkte het weer niet, of met vele onderbrekingen. Toen heb ik weer met MTS gebeld met behulp van eerder genoemde truc, en de situatie uitgelegd. Ik had dit naderhand ook uitgelegd aan Jankov in mijn beste “baby-Servisch” en toen vertelde Jankov dat hij iemand kende die bij MTS had gewerkt; dat bleek later de vader van de monteur te zijn die bij ons was geweest. Tijdens het weekend hadden we in feite geen internet, dus gebruikte ik mijn mobiele telefoon als hotspot, gebruikmakend van het 4G netwerk. Dit bleek onvoldoende te zijn voor een video call met camera aan voor mijn online les Servisch op zondag.

Op maandag kwam de monteur weer terug, nadat MTS een nieuw ticket had aangemaakt en nadat hij ook door zijn vader [die door Jankov was gebeld] op de hoogte was gebracht. Toen kwam de monteur met het verhaal dat we ons modem moesten verplaatsen en wat bedradingen moesten aanpassen want er zou sprake zijn van elektrische interferentie. Het klopte wel dat het modem in een klein kastje stond, tezamen met veel kabels, een voeding en router van een camerasysteem. Ik heb toen onze elektriciën Slobodan gebeld, en die kwam s’ middags met een vriend om de gewenste aanpassingen te maken, en het modem naar de woonkamer te verplaatsen. Echter, de Wifi bleef instabiel. Ik heb toen weer met MTS gebeld, zelfs 6x op een dag. MTS gaf toe dat het probleem in de infrastructuur zit, en na een dag wachten kwamen er twee monteurs. Zij hadden 3 verbindingen in de telefoonkabel naar ons huis hersteld en de snelheid bedroeg nu 30-40 Mb/s. Toen ik aan de ene monteur vroeg of er een kabel was vervangen antwoordde hij dat dit niet wordt gedaan. Deze jongemannen voeren natuurlijk gewoon een werkorder uit. Toen de monteurs ons huis verlieten zei ik tegen hen - met een knipoog - dat ik hoopte dat ik ze niet meer zou zien….

Wij waren blij dat internet weer werkte en zelfs sneller dan voorheen, maar de blijdschap was van korte duur. In de middag waren er weer regelmatige onderbrekingen in onze WiFi. Dus werd het weer tijd om met MTS te bellen. De vriendelijke dame van MTS technische dienst bevestigde dat zij de onderbrekingen kunnen zien in hun systeem, en dat ik geen onzin uitkraam. Toen ik vroeg waarom oude kabels niet worden vervangen om het probleem bij de wortel aan te pakken, begreep ik dat het vervangen van kabels vanuit management moet worden besloten. Toen ik vroeg of ik met een manager kon spreken, danwel of zij het kon escaleren naar management, kreeg ik te horen dat dit vanuit haar positie vanuit callcenter niet mogelijk ik, maar dat onze klachten wel worden bijgehouden in het systeem. Wordt dus nog vervolgd ….. en wie weet komt er nog een deel 2 van dit verhaal.

Natuurlijk heb ik me afgevraagd waarom we na een jaar stabiel internet ineens zoveel problemen hebben. Ik kan we voorstellen dat het langdurig hete weer, in combinatie met oude kabels en slechte verbindingen, op den duur tot zichtbare problemen is gaan leiden. Mijn boerenverstand vertelt mij dat je met het vernieuwen van kabels en verbindingen het probleem bij de wortel aanpakt, maar dat kost natuurlijk geld.

Uiteraard kan internet via Starlink een optie zijn voor ons, maar Starlink is nog niet officieel beschikbaar in Servië en is vrij prijzig.

Naast dit soort posts schrijf ik sinds Juli bijna elke dag een korte Note op Substack, vaak met een foto, over verschillende dagelijkse beslommeringen, waaronder de moestuin. En elke 1-2 weken schrijf ik een Post die abonnees per e-mail krijgen. Degenen die de Substack app gebruiken kunnen mijn Notes zien in de feed, met name als je mij volgt op Substack. E-mail abonnees die mijn Posts alleen via de e-mail lezen missen de “dagelijkse Notes”.

Voor abonnees die mijn Notes hebben gemist, in deze post heb ik een compilatie gemaakt van Notes met betrekking tot moestuinieren en onze oogst in de maanden Juli en Augustus.

25 Juli: IK start mijn dag met een ronde door de tuin. Ik speel voor 🐝 : bij pompoenen en patisson, squash en courgettes kijk ik of er bloemen zijn, en bevrucht ik met een kwastje vrouwelijke bloemen met het stuifmeel van mannelijke bloemen. Verder oogst ik wat klaar is om te oogsten; vandaag deze mooie courgette, citroenkomkommer, tomaatjes en een valappel.

29 Juli: Er komt hier langdurig heet, zonnig en droog weer aan, dus met de middelen die ik in huis heb probeer ik mijn planten te beschermen. Wat dit soort condities zijn zelfs voor komkommers, tomaten en courgettes te heftig.

30 Jul: Met die hitte en krachtige zon is het ideaal om tomaten te drogen in de zon.

31 Juli: Wat een weelde om fruit en groenten uit eigen tuin te oogsten en verwerken!

2 augustus: Mijn oogst van meloenen vandaag. Links onder: mini meloenen en rechts boven een cantaloupe. En ze ruiken zo lekker nu ze gerijpt zijn aan de plant.

6 augustus: Hier in Servië (bij Fruska Gora) is het al weken overdag boven de 30 graden, zelfs richting 40 graden, geen regen. Ook het voorjaar was veel te droog. De waterstand in de Donau is dermate laag dat oude wrakken en bommen uit de tweede wereldoorlog bloot zijn komen te liggen. Ook de drinkwatervoorziening staat onder druk. In de avond komt er geen water uit de kraan en overdag is de waterdruk laag. Zorgelijke situatie! En dan zijn er nog steeds van die achterlijke gladiolen die zwembadje vullen, ondanks de oproep van het waterbedrijf om rationeel water te gebruiken 😡. Wij hebben een bron van bijna 7 meter diepte in de tuin en hieruit kan ik water pompen voor de planten in de tuin, die het ook heel zwaar hebben. Dat is fijn, en ik ben tegelijkertijd zuinig op het water in deze bron.

8 augustus: Ruilhandel is leuk, een paar voorbeelden: (1) Vandaag gaf ik mijn buurvrouw zoete gele pruimen uit onze tuin, en toen kreeg ik van haar hazelnoten uit hun tuin. (2) Wij helpen een andere buurvrouw regelmatig in de tuin of met boodschappen, en in ruil daarvoor krijg ik elke week een les Servisch van haar.

Tot zover de Notes.

——

De hitte en droogte houden voorlopig nog aan hier in Servië. Ik probeer mijn planten enigszins te beschermen tegen de felle zon, en ik gebruik water uit de bron in onze tuin om planten water te geven. En er geldt momenteel een verbod om kraanwater aan tuinplanten te geven. Echter, zelfs pompoenen, tomaten en courgettes gaan in de overlevingsstand bij temperaturen boven 35 graden. De planten stoppen met bloeien en de vruchten groeien dan niet of nauwelijks. Ik streef ernaar om volgend jaar structureel meer schaduw te gaan creëren voor groentebedden die zich niet nabij bomen bevinden, om de impact van hitte en droogte te verminderen, want daar zullen we serieus rekening mee moeten gaan houden.

Moestuinieren in Servië heeft andere uitdagingen dan in Nederland; meer hierover in de moestuin-evaluatie die komt in de herfst/winter.

We werden welkom geheten door een priester (oče Irinej). Hij vroeg in het Servisch waar wij vandaan kwamen. In mijn beste Servisch legde ik uit dat we uit Nederland komen en in Servie wonen. Wij mochten de mooie kerk bezichtigen.

Omdat wij als buitenlanders in Servie wonen kregen we een paar ikonen waaronder die van Sveti Sava, beschouwd als de grondlegger van de Servisch orthodoxe kerk.

Vervolgens kregen we van oče Irinej een rondleiding in het klooster complex op een groot stuk grond met daarop veel (fruit)bomen. Hij liet ons zien waar de honden, kippen en eenden verblijven. De broeders broeden zelf eieren in een machine en brengen kuikens groot. Toen kregen we de verschillende gebouwen te zien en daarna kregen we koffie/thee in de gastenkamer. In dit klooster verblijven soms gasten, tot 50 personen.

Eenmaal aan de koffie/thee bracht Oče Irinej ons in contact met een Serviër (Tomaž) die in Amsterdam woont; we hadden een kort videogesprek met hem in het Nederlands. Daarna liet oče Irinej ons foto’s zien van een Duits echtpaar dat zich had laten dopen in dit klooster.

We konden helaas niet nog langer blijven omdat we op tijd bij onze afspraak wilden zijn. Met een warm hart vanwege deze gastvrijheid namen we afscheid en gingen naar onze lunchafspraak.

De bereiding was zeer geslaagd, en we hebben genoten van dit gerecht, met een glas rode wijn (crno vino) van een lokale wijnboer.

Živeli!

In de maanden april, mei en juni hebben wij familie en vrienden op bezoek gehad. Het gastenverblijf is in eerste instantie bedoeld om familie en vrienden te kunnen ontvangen op comfortabele wijze. Maar we vinden het ook leuk om nette mensen vanuit ons netwerk, anders dan familie/vrienden te ontvangen.

Recentelijk had ik een interview gegeven over ons leven in Servië dat op YouTube staat. Naar aanleiding van dit interview kreeg ik een persoonlijk bericht van iemand uit het Verenigd Koninkrijk dat hij samen met zijn partner Servië wilde bezoeken, en met de vraag of ons gastenverblijf beschikbaar was.

Vervolgens hebben wij voor een paar nachten dit stel in ons gastenverblijf gehad. Wij hebben alles georganiseerd op dezelfde wijze als dat wij hebben ervaren wanneer wij zelf in vakantiehuisjes verbleven.

Deze gasten kwamen met een huurauto en zorgen voor zichzelf wat betreft eten, drinken en vermaak. We hadden bij ontvangst de gasten wat te drinken aangeboden en hadden meteen al een leuk gesprek. Wij gaven onze gasten tips voor restaurants en uitstapjes, en onze gasten konden onderweg via WhatsApp vragen stellen. Elke dag, als we onze gasten zagen, hadden we een leuk gesprek over allerlei onderwerpen en het klikte enorm. Samen met onze gasten hebben ook gelachen om de ondeugende streken van onze poes; daarover zal ik een apart verhaaltje schrijven. Op de laatste avond lieten onze gasten weten dat ze heel tevreden waren over de ontvangst en het huisje, en dat ze nog wel terug willen komen.

Na 3 dagen gingen onze gasten naar een andere bestemming en toen namen we afscheid van elkaar met een warm hart.

Nette, gezellige mensen die de sfeer willen proeven van onze mooie woonomgeving in Servië zijn welkom in ons gastenverblijf voor een redelijke prijs. Zie deze beschrijving van onze woonomgeving en gastenverblijf.

N.B. Om privacy redenen zijn de gezichten van onze gasten niet getoond.

Betalen is het gemakkelijkste via je telefoon (als het een Servisch nummer is) waarmee je het kenteken van de auto sms’t naar een specifiek nummer. Het verschuldigde bedrag wordt van je saldo afgetrokken (prepaid nummer), of bij je telefoonrekening opgeteld (postpaid nummer). Andere mogelijkheden om voor parkeren te betalen zijn via een app of een ticket bij een kiosk. Zelf gebruik ik mijn telefoon; ik heb geen ervaring met de andere opties.

Het voorbeeld op onderstaande foto is in Novi Sad, blauwe zone (zona plava) waar je 50 Dinar (€0,43) per uur betaalt op de aangegeven dagen en tijdstippen.

Zodra ik het kenteken heb ge-sms’t (naar 8212) krijg ik een bevestiging tot welk tijdstip ik heb betaald. Als het betaalde uur voorbij is krijg ik een sms’je dat ik de parkeertijd kan verlengen; zie onderstaand screenshot van mijn telefoon.

Parkeercontrole gebeurt frequent en elektronisch vanuit speciaal gemarkeerde voertuigen (“Scan Car”) van “Parking Servis”, die rijdend kentekens scannen en controleren of er een geldige elektronische parkeerkaart is betaald.

Bij overschrijding van de parkeertijd krijg je een boete van 900 Dinar (€8). De mogelijkheid bestaat ook dat de auto wordt weggesleept, en ik kan me voorstellen dat de kans groter is als het om een buitenlands kenteken gaat waarvan de eigenaar moeilijker te achterhalen is.

Op een dag kreeg ik per post een brief van Parking Servis waarin stond aangegeven dat onze auto op 19.05.2026 om 11:30 niet betaald geparkeerd stond en dat ik 900 Dinar moest betalen. Het is geen schokkend bedrag maar ik ga uit principe geen boete betalen voor een vermeende overtreding die ik niet heb begaan.

Ik kon aan de hand van de sms geschiedenis in mijn telefoon bewijzen dat ik wel had betaald op die datum + tijdstip, dus schreef ik een e-mail met bewijs naar de parking servis (in het Engels met google vertaling naar Servisch). Er kwam geen antwoord op de e-mail, dus trok ik de stoute schoenen aan om te bellen. Ik kwam niet bij de juiste persoon terecht. Dus besloten we langs de Parking Servis te rijden op een dag dat we om andere redenen naar Novi Sad moesten. Nadat we twee keer naar een ander loket werden gestuurd kwam ik bij de afdeling “reklamacija” terecht. De vrouw achter de balie vertelde mij dat de boete gecanceld (poništeno) was. Ik was daar niet over geinformeerd; welkom in Servië. Nadat ik perplexity.ai had geraadpleegd ontdekte ik dat ik waarschijnlijk had op de website van Parking Servis had moeten kijken op de status van ons kenteken.

Enfin, ik had mijn doel bereikt om officieel geen onterechte parkeerboete te hoeven betalen, en weer wat geleerd.

Op de heenreis naar Griekenland reden we dwars door Servië en Noord Macedonië. Op de snelwegen in Servië moet je tol betalen: je trekt een kaartje als je de snelweg oprijdt en bij het verlaten van de snelweg kom je langs een tolpoort waar je moet betalen op basis van de afstand. De snelwegen in Servië zijn van goede kwaliteit en ten zuiden van Belgrado is het een mooie route met uitzicht op heuvels en bergen.

De grensovergang van Servië naar Noord Macedonië verliep soepel. Naast de paspoorten werden de autopapieren en groene kaart gecontroleerd. Ook het traject in Noord Macedonië is mooi, je ziet het landschap veranderen van relatief groen naar meer droog en geel, met toenemende mediterraanse vegetatie. Als je rijdt op de snelweg in Noord Macedonië passeer je elke 30-40 km een tolpoort waar je €1-1,5 moet betalen.

We besloten in Dojran te overnachten. Dojran ligt in het zuidoosten van Noord Macedonië aan een meer (zie foto), en vlakbij een kleine grensovergang naar Griekenland.

Omdat de EU in 2026 een Entry Exit systeem [EES] voor niet-EU paspoorten heeft ingevoerd (ter verhoging van de controle voor uw “veiligheid”) - en aangezien veel Serviërs in de periode juni t/m augustus naar Griekenland gaan - is de wachttijd bij de grenzen naar Griekenland flink toegenomen. Op sociale media las ik berichten dat mensen 2-5 uur moesten wachten bij de grote grensovergang aan de snelweg van Noord Macedonië naar Griekenland. Op advies van onze Servische buren kozen wij voor de kleinere grensovergang bij Dojran. Het kostte ons toch nog 45 minuten om de EU binnen te komen.

Onze EU paspoorten werden snel gecontroleerd maar voor de niet-EU paspoorten vóór ons duurde het 3 minuten per paspoort. De Griekse douane controleerde gelukkig niet ook nog eens de inhoud van de auto’s bij binnenkomst in de EU. Eenmaal in Griekenland hebben wij een mooie binnendoor-route gereden naar onze bestemming aan de kust: nabij het schiereiland Sithonia. Kruispunten zitten soms vreemd in elkaar in Griekenland maar we hebben al een training gehad in België.

Het schiereiland Sithonia is prachtig met mooie stranden en bergachtige natuur. Je kunt ook snorkelen en mooie vissen zien. We vonden het regelmatig te druk bij de stranden en het viel niet altijd mee om parkeerplaats te vinden. Onze gastvrouw vertelde dat het in juli en augustus nog drukker is. Dit gebied wordt veelal bezocht door Serviërs, Roemenen en Bulgaren die met de auto komen. We zijn ook een paar Duitsers en Nederlanders tegengekomen die met het vliegtuig zijn gekomen. Zie onderstaande foto collage met een indruk van ons verblijf in Sithonia.

Na een heerlijke week aan de Griekse kust was het weer tijd voor de terugreis. We besloten via Bulgarije terug te rijden om lange wachttijden bij de grens met Noord Macedonië (in de hitte) te vermijden. Aangezien Bulgarije in het Schengengebied ligt zouden we alleen een grenscontrole hebben van Bulgarije naar Servië (ipv twee grenscontroles op de heenweg). Tevens was dit een mooie gelegenheid om wat van Bulgarije te zien. Voor de snelwegen en ook de grotere binnenwegen in Bulgarije moet je een e-vignet kopen; dat hadden we van te voren online geregeld.

We besloten wederom een binnendoor-route te nemen in Griekenland richting Bulgarije en om de route langs Tessaloniki te vermijden. Na een mooie route kwamen we uiteindelijk voor het laatste stuk in Griekenland op de snelweg, waar tolpoorten zijn, vergelijkbaar met Noord Macedonië, maar duurder.

De grensovergang van Griekenland naar Bulgarije was eenvoudig. We passeerden de vroegere douaneposten maar konden doorrijden. Bij binnenkomst in Bulgarije reed je onder een poortje door waar de auto werd “gedesinfecteerd” met iets dat lijkt op water, dit vonden wij wel grappig.

Eenmaal in Bulgarije gingen we eerst naar Melnik om daarna via de weg A3 in noordelijke richting naar Rila te rijden waar we zouden overnachten. Tegen onze verwachting in kwamen we plotseling in een grote file. Google maps had van te voren al een omleiding voorgesteld maar omdat wij slechte ervaringen hebben met de “suggesties” van Google maps besloten we deze te negeren temeer daar Bulgaarse auto’s voor ons ook gewoon doorreden ipv de snelweg te verlaten. Achteraf gezien was dat niet de beste keuze; het kostte ruim 4 uur om een stuk van ruim 30 km te overbruggen. Het blijkt dat de A3 door een kloof loopt en de snelweg over een traject van 25 km ophoudt en overgaat in een tweebaans weg, dwars door de plaats Kresna en daarna door de Kresna kloof. Bovendien gebeuren op dat stuk veel ongelukken ten gevolge van de verkeerssituatie en het gedrag van automobilisten. Normaliter is het 1,5 uur van Melnik naar Rila, wij hadden de pech dat het 5 uur kostte. De weg door de Kresna kloof is wel prachtig (zie foto).

Na een reisdag van 13 uur (inclusief stops) kwamen we rond 21:00 aan in ons hotel, zeer vermoeid.

De volgende dag (op Lynn zijn verjaardag) hebben we het prachtige Rila klooster en de omringende omgeving bezocht; zie onderstaande foto collage. Het was een relatief ontspannen dag. Wat mij wel opviel is is het grote aantal gaten in de kleinere binnenwegen in Bulgarije (erger dan wat ik heb gezien in Servië).

Na 2 overnachtingen in Bulgarije gingen we op zondag terug rijden naar ons huis in Servië. De A3 in Bulgarije vanaf ter hoogte van Rila tot aan de grens is van goede kwaliteit, alleen met weinig stopplaatsen en tankstations. Toen Lynn nodig moest plassen hebben we de vluchtstrook gebruikt.

De grensovergang naar Servië verliep snel en soepel. Langs de snelweg in Servië zijn er regelmatig parkeerplaatsen met mobiele toiletten en picknicktafels, en ook regelmatig tankstations. Het voelde goed om weer terug te zijn in Servië.

Hieronder is de hoofdroute die we hebben gereden tijdens deze reis; het stuk tussen ons huis en punt H bij Niš hebben we zowel op de heen- als terugweg gereden.

Voor ons was het de eerste keer dat we in Noord Macedonië en Bulgarije zijn geweest, en Lynn was voor de eerste keer dat hij in Griekenland was geweest.

Naast dat we genoten hebben, hebben we het volgende geleerd:

• Als je niet afhankelijk bent van het hoogseizoen kun je beter eind mei / begin juni of tweede helft september naar Griekenland gaan. Hetzelfde geldt voor de kust van Montenegro.

• Als je door Bulgarije wilt rijden om de lange wachttijden bij de grens tussen Noord Macedonië en Griekenland te vermijden kan het gebeuren dat de bottleneck bij de Kresna kloof voor veel oponthoud zorgt. Inmiddels zijn ook bij de grens Servië-Bulgarije de wachttijden flink opgelopen, aldus de sociale media.

• In Noord Macedonië heb je een groene kaart nodig, deze zit niet standaard in de Servische autoverzekering. Wij hadden deze bijgekocht vlak voor vertrek en waren dus goed voorbereid.

• Benzineprijzen van hoog naar laag: Griekenland, Servië, Bulgarije, Noord Macedonië

Op onze verlanglijst staan de volgende landen om te bezoeken met de auto:

• Binnen Servië valt er nog veel te ontdekken

• Montenegro: kust

• Bosnië en Hercegovina

• Roemenië: Timisoara en Transsylvanië

• Noord Macedonië: Ohrid meer

• Kroatië: kust

Tot slot wens ik de lezers een goede zomerperiode toe!

Hier in Servië hebben wij een stuk grond met daarop een huis [waar wij zelf wonen], een kleiner huisje [gastenverblijf], en een ander gebouw met daarin een vuurplaats voor koken en grillen. Rechts op onderstaande foto-collage is het gastenverblijf te zien, de andere foto’s laten ook de andere gebouwen zien, en linksonder het uitzicht vanaf het gastenverblijf met de Donau op de achtergrond.

De ligging van ons stuk grond is buiten het dorp Čerević, met uitzicht op de Donau en aan de voet van Nationaal Park Fruška Gora, in een wijngebied. De afstand tot het centrum van Novi Sad bedraagt ca. 25 km, ruim een half uur rijden met de auto, en ook bereikbaar met een bus.

Novi Sad is de tweede stad van Servië, gelegen aan de Donau. Deze stad heeft een gezellig centrum met historische gebouwen, mooie parken, veel terrasjes, cafe’s en restaurants, moderne shopping malls, en een goede infrastructuur om te fietsen. Aan de overkant van de Donau ligt de burcht Petrovaradin waar je kunt genieten van een prachtig uitzicht over de rivier en de stad. Vanuit het centrum van Novi Sad kun je te voet de burcht bereiken.

Het Nationaal Park Fruška Gora is een heuvelachtig en bosrijk gebied met daarin wandelpaden en picknickplaatsen, goed bereikbaar met de auto. In en rondom dit park bevinden zich 16 orthodoxe kloosters met kerken waarin zich prachtige fresco’s bevinden. Zie weblink Novi Sad met foto’s en informatie in het Engels over Novi Sad, Fruška Gora/kloosters en andere plaatsen in de omgeving.

In onze woonomgeving zijn er verschillende “vinarija’s” waar je wijn kunt proeven en kopen. Een leuk wijndorp is Banoštor, 4 km van ons huis. In en rondom dit dorp zijn er restaurants met terras aan de Donau waar je kunt eten of drinken. Vanuit Banoštor en Beočin kun je met een ouderwets Balkan-style veer [geschikt voor voetgangers, fietsers en auto’s] naar de overkant van de Donau, waar het vlak gebied is met fietspaden. Onderstaande foto is genomen vanaf een uitzichtpunt in het bovendeel van het dorp Čerevic.

Servië is een mooi een zeer veilig land en het niet toeristisch; ideaal voor mensen die buiten de gebaande paden willen gaan. Mogelijkheden om vanuit Nederland naar Servië te reizen zijn over de weg [bijvoorbeeld road trip] of met het vliegtuig vanaf Amsterdam of Eindhoven naar Belgrado. Vanaf Belgrado luchthaven kan een auto worden gehuurd.

Gastenverblijf

Het gastenverblijf is bedoeld om onze familie en vrienden te ontvangen, zodat iedereen van ruimte en privacy kan genieten. Andere nette mensen binnen of vanuit ons netwerk kunnen er ook verblijven, tegen een redelijke vergoeding. Een “woningruil” waarbij iemand ons onderdak biedt als wij Nederland bezoeken tegen een verblijf in ons gastenverblijf in Servië [niet echt aan een tijd gebonden] hoort tot de mogelijkheden.

Het gastenverblijf heeft een oppervlakte van ca. 40 m2 en is geschikt voor 2 personen. Indeling: entree, woonkamer met open keuken, slaapkamer en badkamer (zie foto’s).

Het huisje is voorzien van centrale verwarming en heeft tevens een (inverter) airco. De keuken is voorzien van oven, kookplaat, koelkast, waterkoker en keuken-, kook- en eetgerei. In de woonkamer bevinden zich een sofa, vitrinekast en eettafel met 2 stoelen. De slaapkamer heeft een tweepersoonsbed en er is kastruimte voor gasten. De badkamer is uitgerust met een toilet, douchecabine, wastafel, boiler en wasmachine. Handdoeken, keukendoeken en beddengoed zijn aanwezig.

Er is WiFi vanuit de router in het huis waar wij wonen: op het buitenterrein en in de woonkamer/keuken van het gastenverblijf. Het gastenverblijf is rookvrij en is niet geschikt voor huisdieren. Er is een betegeld terrasje bij het huisje met plaats voor twee stoelen en klein tafeltje, en met uitzicht op de tuin [met fruitbomen] en Donau. Er is ook mogelijkheid voor gasten om één auto te parkeren.

Wij kijken er naar uit om gasten te mogen verwelkomen!

Lynn Lee & Marleen de Groot

Met al onze gasten hebben we mooie momenten samen beleefd en goede gesprekken gehad. We hebben van Servisch eten genoten, en we hebben ze meegenomen naar mooie plaatsen bij ons in de buurt zoals Nationaal park Fruška Gora [inclusief een selectie uit de vele orthodoxe kloosters], het centrum van Novi Sad en kasteel Petrovaradin, de warenmarkt in Beočin, en/of een mooi uitzichtpunt in het dorp Čerević. Er zijn meer mooie plekken om te bezoeken maar er was onvoldoende tijd; goede reden om terug te komen.

Elke keer als onze gasten vertrokken hadden we gemengde gevoelens: enerzijds een warm hart omdat we samen mooie momenten en herinneringen hebben gecreëerd en elkaar beter hebben leren kennen, en anderzijds weemoed omdat onze wegen zich weer scheidden.

Wij hopen dat de gasten die bij ons zijn geweest nog een keer terug komen, en we hopen nieuwe gasten [ongeacht nationaliteit] te mogen verwelkomen! Wij spreken Nederlands, Engels, Duits [basis], en een klein beetje Servisch [wat groeiende is].

N.B. Link naar een eerdere post over ons gastenverblijf; binnenkort komt er een update.

Veel Serviërs hebben een beeld van EU landen dat het leven er veel beter is, zoals hoger inkomen en betere voorzieningen. Als je alleen deze zaken beschouwt dat is dat correct. Echter, in elk land heb je ook te maken met verschillende vormen van belasting, kosten om te leven (ondermeer vaste lasten, brandstof-, energie- en voedselprijzen), onderwijs, zorg, veiligheid, vrije tijd, klimaat, politiek, natuur, ruimte, cultuur en nog meer aspecten. Om een eerlijke vergelijking te maken moet je alle relevante aspecten meenemen. Toch, als ik me probeer te verplaatsen in de mensen hier kan ik hun verbazing wel begrijpen. En daar gaat deze post over.

Servië is een land waar algemene voorzieningen minder geavanceerd zijn vergeleken met West Europa / Nederland. Om een paar voorbeelden te noemen, vergeleken met Nederland zijn de binnenwegen in Servië van mindere kwaliteit, de stroom valt vaker uit, het is minder opgeruimd en schoon, de kwaliteit van het water uit de kraan is soms minder, je ziet vaker vervallen gebouwen, rioolwaterzuivering en afvalverwerking zijn minder geavanceerd, de publieke ziekenhuizen en gezondheidscentra zijn vaak verouderd, en er zijn lange wachttijden in het publieke zorgstelsel. Als je sneller medische zorg wilt kun je uitwijken naar de private zorg, maar deze moet je zelf betalen. Artsen in Servië doen niet onder voor artsen in Nederland.

Ter illustratie van de infrastructuur: op onderstaande foto is een “Balkan-style” veer over de Donau te zien, het ziet er oud uit maar het werkt.

Volgens perplexity.ai is het omgerekende gemiddelde netto salaris in Servië (2026) 1000-1400 Euro (lokatie- en sector afhankelijk), en bedraagt het netto minimum loon 550 Euro. Vaak moeten beide ouders van een gezin fulltime werken om rond te kunnen komen. Verder klussen veel Serviërs bij naast een baan in loondienst. Op de markt of langs de weg zie je veel mensen die hun eigen verbouwde groenten, fruit, eieren van eigen kippen, zelfgemaakte vleeswaren of stekjes van plantjes verkopen om bij te verdienen. Er zijn hier minder regels en beperkingen voor het verkopen van eigen waren langs de weg.

De mensen die aan ons huis hebben gewerkt doen vaak meerdere klussen tegelijk, of werkten bij ons naast een baan. Veel Serviërs denken dat het leven in de EU beter is, en vanuit bovenstaand perspectief kan ik het begrijpen. En ik kan helemaal goed begrijpen waarom veel Serviërs in de periode 1999 - 2010 [tijdens of net na de Balkan oorlog] naar West Europa zijn geëmigreerd, want in die periode was Servië in een veel minder goede staat dan nu. Voor goed opgeleide mensen is het moeilijk werk vinden tenzij je over het juiste netwerk beschikt of de “juiste politiek aanhangt”, zoals ik begreep van een Servische ex-collega.

Met een inkomen vanuit Nederland is het comfortabeler rondkomen dan voor de gemiddelde Serviër. Wij hebben op een mooie locatie een stuk grond met huis en bijgebouwen en fruitbomen gekocht waarvan we in Nederland alleen maar kunnen dromen. Mede dankzij dat mijn wieg in Nederland heeft gestaan, hebben wij het vermogen kunnen opbouwen om deze stap te kunnen maken. Het Nederland, waar mijn wortels liggen, waarvoor ik dankbaar ben dat ik er geboren ben, en waar ik altijd van heb gehouden, heb ik in mijn perceptie zien veranderen in een richting waar Lynn en ik niet achter kunnen staan. Dat vervult mij met weemoed.

Vergeleken met Nederland: de zon schijnt hier in Servië vaker met blauwe lucht zonder “vliegtuigstrepen”, er is hier meer ruimte en meer natuur, en minder files. Verder zijn de kosten om te leven lager dan in Nederland, betaal je hier onder de streep minder belasting, zijn hier minder immigranten die van het systeem profiteren, en is contant geld de maatstaf (ook al kun je op veel plaatsen pinnen).

Bovengenoemde verschillen heb ik uitgelegd aan Serviërs. Daarbij heb ik ook verteld over hoe wij de ontwikkelingen in NL/EU zien [zonder hier verder over uit te wijden, aangezien meningen hierover kunnen verschillen]. Dit gezegd hebbende, in elk land ter wereld - inclusief Servië - is er een mate van discutabele politiek en corruptie, in sommige landen is het meer zichtbaar. Als ik benoem dat de ontwikkelingen in Nederland / EU, in mijn perceptie, doen denken aan de boeken van George Orwell, dan merk ik dat de boeken van deze auteur bekend zijn hier in Servië. Ik ben deze meerder malen in boekenwinkels tegen gekomen. Foto links: Animal Farm, rechts “1984” [oorlog is vrede, vrijheid is slavernij, onwetendheid is kracht].

Om weer terug te komen op het perspectief van de gemiddelde Serviër die hard moet werken om de eindjes aan elkaar te knopen, dan kan ik ook zeggen dat wij onze bijdrage hebben geleverd aan de Servische economie. Wij hebben veel geld uitgegeven aan lokale werkers en lokale ondernemers om ons huis te renoveren. Hiermee hebben wij bijgedragen aan de koopkracht van deze werkers en hun gezinnen, de lokale economie, en wij hebben ook de nodige belasting betaald in de vorm van 2.5 % overdrachtsbelasting bij aankoop van ons huis en 20% BTW op alle aankopen (en we hebben voor duizenden euros aan materialen gekocht).

TOT SLOT: Ik hoop dat Servië zich ten goede verder zal ontwikkelen wat betreft aspecten zoals infrastructuur, publieke gezondheidszorg en afvalverwerking, maar met behoud van eigen identiteit, cultuur, vrijheid en soevereiniteit. Verder hoop ik dat de Servische overheid maatregelen gaat nemen om de “brain-drain” van slimme, hoogopgeleide jonge mensen tegen te gaan of zelfs te keren. Servië is een prachtig land maar het toerisme staat nog in de kinderschoenen. Het lijkt mij leuk om - als ik de taal beter beheers - iets te betekenen om het voor bezoekers aantrekkelijker en toegankelijker te maken zonder te vervallen in massa-toerisme.

Recently I was approached by Andre Milosavljevic from Relocation Serbia if he could interview me about our start and life in Serbia. Last year we had hired Relocation Serbia to guide us through the process of getting residency in Serbia, and we kept contact with Andre since then. We both agreed with being interviewed, and that I would do the talking while Lynn would be present. The interview took place on our property with our garden and fruit trees in the background. The interview [in English] covered topics why we left The Netherlands, our search and choice to move to Serbia, our experience on the buying of property, residency application and other administrative processes, our positive experiences and the challenges that we encountered.

When Lynn and I prepared for the interview we decided to be honest about the main reason why we decided to leave The Netherlands, which is linked to how we perceive the political developments. We are aware that there may be judging such as “to flee”, and it would be nicer to tell people that we left the Netherlands for reasons such as, more nature, more space, climate, culture, lower cost of living, etc. Sure, these factors were included in our considerations, but these were not the key drivers. And we are fully aware that - wherever you go - you always carry your own self.

At this time point, 12 hours after publishing, the video has 3.9K views, 271 likes and 43 comments. There are nice comments but also comments that show that there are always people who make a judgment without knowing the background, and let me touch on one point below.

There are various reasons why I did the talking that I am not going to elaborate on in detail, and we both agreed with this setup. Everyone who subscribed to this Substack before today knows that Lynn has been struggling with his health since about a year; this is one of the factors. It makes me sad that some persons made a judgement about me doing all the talking, as if Lynn would have a subordinate role.

The original thumbnail with the video [that I only saw after it was published on YouTube] showed a “photoshopped” picture of both of us where Lynn looked a lot older and I looked younger. On below photos [top] you can see a real picture of us taken on 30 May 2026, when we were in Subotica to celebrate our 35th wedding anniversary. On the bottom you see our photoshopped faces, that in my view are a suboptimal reflection of us. Under time pressure we had Lynn’s face removed, and it would not be possible to replace it by the upper real picture. This is why the thumbnail you see on YouTube has only my face on it.

The link to the interview [duration about half an hour] is here: Interview op YouTube.

Last but not least I want to welcome the people that subscribed using the link in the video. In this substack you can find all posts that have been written so far, when you click on the profile picture. I will write new posts on a regular basis. When selecting the text in the post it can be easily translated from Dutch into any desired language.

Feel free to react by means of a like, comment or in a direct message.

Gedurende de wintermaanden heb ik zelf het trappenhuis geschilderd, en de traptreden gelakt.

Het achterstallige onderhoud aan de tuin was in april afgerond, met onder anderen een stapel brandhout als resultaat. Hierover heb ik reeds geschreven in deze post over achterstallig onderhoud bomen.

In maart was Zdenko begonnen met het behandelen van zwaar verweerd houtwerk bij het dak van het kleine en grote huis. Voor het grote huis moest een steiger worden geplaatst om op enigszins veilige wijze bij het houtwerk te kunnen komen.

In april begon Darko met het opknappen van beschadigingen aan het pleisterwerk van buitenmuren en het ophogen van een muurtje aan de achterzijde van ons perceel. Het laatstgenoemde was nodig om de afvoer van hemelwater bij hevige regenval te kanaliseren, aangezien wij op een helling wonen.

Darko en Zdenko hadden elkaar bij ons huis leren kennen en kunnen goed met elkaar overweg. Darko hielp Zdenko met het bouwen van het steiger, een leende ook zijn steiger uit aan Zdenko. Aangezien het bouwen van steigers voor alle muren van het grote huis veel werk was besloten we Darko te vragen ook de buitenmuren van alle gebouwen te verven.

Het was mooi om te zien hoe deze mannen met elkaar samenwerkten. Zelf ging ik aan de slag met het behandelen van het houtwerk van de pizzahut en het roest verwijderen en verven van metalen hekwerk.

Mijn zus en zwager komen op 14 april naar Servie en ik heb Darko en Zdenko gevraagd of de werkzaamheden afgerond konden zijn. De mannen hebben hier echt hun best voor gedaan; op 12 april waren de steiger voor het huis weg en toen heb ik een paar dagen flink lopen schoonmaken. Het resultaat mag er zijn, alle gebouwen zien er mooi fris geschilderd uit!

Het metalen hekwerk is op dit moment deels gerenoveerd, de rest moet nog gebeuren (door mij). Ook wil ik de stenen onderkant van de muren van het grote huis nog impregneren. Daar ga ik rustig de tijd voor nemen tijdens de zomer/herfst.

Andere projecten die we nog willen doen bewaren we voor later, en beschouwen we niet meer als renovatie van achterstallig onderhoud.

Nu zijn we moe van een jaar renovatie begeleiden/uitvoeren, in combinatie met alle emigratie- en medische perikelen. Eerst gaan we genieten van het samenzijn met mijn zus en zwager.

In Servië zijn 1 en 2 mei feestdagen; met name 1 mei (prvi Maj) wordt hier groots gevierd. Favoriete activiteiten zijn barbecue (roštilj), soep koken in een ketel (kotlić) boven een vuur of picknicken in de natuur, samen met familie of vrienden. Daags van te voren gingen wij naar de slager om vlees te halen om goulash te bereiden. Er was een rij tot buiten de winkel, dus moesten we geduldig wachten.

Op 1 mei besloten we thuis te relaxen en te genieten van een dag zonder werkers aan ons huis. Wij hadden geen zin om naar nationaal park Fruška Gora te gaan omdat het daar erg druk is op 1 mei; de buurvrouw vertelde dat er extra bussen ingezet werden. Ik heb al genoeg drukte meegemaakt in Nederland, hier willen wij rust. Wij hadden een ovenschotel met kip bereid in in de tuin gegeten.

Op 2 mei hadden we de buren uitgenodigd en gingen we samen goulash bereiden in de kotlić boven een vuurtje, in de tuin. Ik had van te voren alle ingrediënten gesneden en klaar gezet en het vlees laten marineren. Nadat we een bakje koffie hadden gedronken gingen we het vuur aanmaken en het eten bereiden. De buurvrouw zorgde dat het vuur werd gevoed met hout en goed bleef branden. Tijdens de bereiding genoten we van elkaar, een drankje en het heerlijke weer. Een paar uur later was de goulash klaar en hebben we heerlijk gegeten. Het was een gezellige middag.

Als je in Servië een bankrekening opent dan krijg je een Euro en een Dinar bankrekening. Onze inkomsten komen vanuit Nederland in Euro’s, en die worden overgemaakt op de euro bankrekening. We kunnen een deel van de euro’s inwisselen voor dinars die dan naar de dinar rekening gaan; vanaf de dinar rekening kunnen we locale rekeningen betalen, geld opnemen uit de geldautomaat of pinnen in winkels. We kunnen de meeste geldzaken online en met een app uitvoeren.

De mannen die aan ons huis werken willen contant in Euro’s worden betaald. Euro’s kun je op veel plaatsen inwisselen voor dinars.

Als we contante euro’s willen opnemen moeten we naar een kantoor van de bank gaan. Het kantoor in Beočin heeft 3 balies voor klanten en nog wat andere ruimtes voor meer ingewikkelde zaken. Er is altijd een beveiligingsmedewerker aanwezig die de boel nauwgezet in de gaten houdt, want er zijn hier veel meer contante transacties dan in Nederland. Bij binnenkomst moet je een nummer trekken en wachten tot je aan de beurt bent.

Ik ben al vaak bij de bank geweest om euro’s op te nemen, en al wachtend heb ik al heel wat bankbiljetten (dinars en euro’s) gestort, geteld of opgenomen zien worden. Eenmaal aan de beurt zeg ik in het Servisch dat ik xxx euro’s wil opnemen en overleg mijn Servische identiteitskaart. Nadat de baliemedewerker een en ander in de computer heeft geopend haalt ze een enveloppe uit een lade en telt ze de euro’s uit die ik heb gevraagd, en moet ik een bewijs van uitbetaling (isplata) tekenen. De kleinste coupures die ik krijg zijn 50 euro biljetten maar, afhankelijk van wat er in de enveloppe zit, krijg ik regelmatig ook 100 euro of 200 euro biljetten.

De mannen die ik betaal of geldwisselkantoren hebben geen problemen met het verwerken van 100 euro of 200 euro biljetten. Sterker nog, ik zag een keer in een verfwinkel twee 200 euro biljetten op de toonbank liggen (zie foto). Hier in Servië geldt “cash is king” en het wordt niet als een of andere verdachtmaking gezien. Bedenk dat je in Nederland niet meer met 100 euro biljetten meer kan betalen in winkels.

Bij mijn meest recente euro opname kreeg ik 200 euro biljetten, en toen vertelde ik aan de dame achter de balie dat ik uit Nederland kom, ik in Nederland maximaal 50 euro biljetten krijg, en pas in Servie voor het eerst 100 euro of 200 euro biljetten in mijn handen heb gehad.

.

De advocaat die ons had begeleid met de aankoop van onroerend goed had ons een naam en telefoonnummer gegeven van iemand die voor ons de import van de auto kon regelen. Het zou wel nodig zijn om begeleid te worden door iemand die Servisch spreekt. Wij vroegen of onze buurman wilde helpen. Nadat onze buurman een afspraak had gemaakt met de importeur moesten we de auto met sleutels en kentekenbewijs afleveren op een adres in Petrovaradin. We gingen naar een plek waar veel auto’s stonden, waaronder sommigen met Nederlands export kenteken. Bij het afleveren van de auto kregen we geen papieren bevestiging dat we de auto met sleutel en papieren hadden ingeleverd. Onze buurman vertelde dat het nou eenmaal zo gaat hier in Servië. Als Nederlandse kreeg ik hier wel de kriebels van maar ik gaf me over aan het proces.

Het duurde ruim anderhalve week voordat de buurman werd gebeld dat de auto kon worden opgehaald. Toen we de auto gingen ophalen moesten we de import- en service kosten van €1500 contant in euro’s betalen. De gele Nederlandse kentekenplaten zaten nog op de auto en het kentekenbewijs was vervangen door een pakket douanepapieren.

De volgende stap was de technische keuring (tecnički pregled) en registratie; mijn buurman had dit geregeld bij een vriend van hem in Novi Sad. Meteen na in ontvangst nemen van de auto met papieren reden we naar de plaats van keuring. De auto werd goed bevonden, we kregen het keuringsrapport, registratiepapieren en WA verzekeringsbewijs, geldig voor 1 jaar; kosten €350, contant betalen in dinars. Daarna gingen we naar het politieburo in Beočin om het kentekenbewijs en Servische kenteken platen aan te vragen; toen moesten we de Nederlandse kentekenplaten inleveren.

Omdat we een paar uur moesten wachten en nu geen kentekenplaten hadden hadden we het zo geregeld dat we met de buurman zijn auto naar huis reden en onze auto bij het politiebureau lieten staan. Het was vrijdag en de politie zou de buurman bellen zodra de kentekenplaten gereed zouden zijn, maar het telefoontje bleef uit. Inmiddels was het na sluitingstijd en onze auto stond nog steeds zonder kentekenplaat bij het politiebureau geparkeerd; daar hadden wij geen goed gevoel over. We besloten met de buurman naar Beočin te rijden, de witte Nederlandse kentekenplaat van de fietsendrager op onze auto te plaatsen en op deze manier 7 km naar ons huis te rijden, hopend dat we niet door de politie zouden worden aangehouden.

De volgende maandag hadden we de Servische kentekenplaten bij het politiebureau opgehaald en we kregen een tijdelijk papier als kentekenbewijs; het echte kentekenbewijs zou pas over een paar weken beschikbaar komen. Nadat we de witte Servische kentekenplaten op de auto en een registratie sticker op de voorruit hadden aangebracht konden we weer auto rijden. Vanaf nu zouden we minder opvallen in Servie in vergelijking met de gele Nederlandse kentekenplaten.

Hier in Servië moet je elk jaar de auto technisch laten keuren, en als deze goed is bevonden betaal je de kosten voor keuring, registratie en verplichte WA verzekering voor een jaar. Desgewenst kun je een casco verzekering laten afsluiten. Verder betaal je geen wegenbelasting en betaal je alleen tol als je de snelweg gebruikt.

Het afmelden van de auto bij de RDW in Nederland was heel eenvoudig online gedaan en door ons Servische kentenbewijs te uploaden. Vanaf dat moment waren we vrijgesteld van de Nederlandse motorrijtuigenbelasting en konden we de Nederlandse autoverzekering stopzetten.

Op bijna alle plaatsen in huis konden we raambekleding die we uit Nederland hadden meegenomen ophangen. De gordijnen in de slaapkamer moesten op maat worden gemaakt en dat hebben we laten doen door een dame in het dorp voor het “schrikbarende” bedrag van 1500 Dinar (ca 12 euro).

Voor de woonkamer besloten we nieuwe raambekleding te bestellen. We hebben gekozen voor vitrage en overgordijnen, wat in Servië wordt aangeduid als respectievelijk “zavese” (gordijnen) en “dekor” (decoratie).

We gingen naar Lesnina XXL net buiten Novi Sad; dat is de Servische tak van de Oostenrijkse winkelketen Lutz XXL. Daar hebben ze mooie stoffen van goede kwaliteit. Wij hadden stof uitgezocht die past bij de kleuren van de muren en de vloer van ons huis. De afmetingen moesten we zelf doorgeven, en komt hier niet iemand opmeten (iets dat wel gebeurt in Nederland als je naar een degelijke winkel gaat). We kregen advies over hoe we het beste de overgordijnen in delen konden laten maken, rekening houdend met de plaatsing van de airconditioning ten opzichte van het raam.

Op 18 september 2025 hadden we de order geplaatst en een aanbetaling gedaan. De levertijd zou ongeveer 6 weken bedragen zoals vermeld op de bon. Na ruim 6 weken nam ik telefonisch contact op en toen kregen we te horen dat er een vertraging was van de levering van de stof voor de overgordijnen. Een paar weken later, eind November, belde ik weer, en toen kreeg ik te horen dat de gordijnen in Januari 2026 geleverd zouden worden. Ik heb toen kunnen bedingen dat we korting zouden krijgen; er werd 1% korting per week vertraging toegezegd.

Halverwege Januari belde ik weer en toen kreeg ik te horen dat de stof niet leverbaar was. We konden de bestelling annuleren of doorzetten met een andere stof en extra korting. Wij hebben voor het laatste gekozen, hebben in de winkel een andere stof gekozen, en toen is een nieuwe order aangemaakt. Uiteindelijk konden we op 24 maart 2026 de gordijnen ophalen en kregen we 35% korting wegens 5 maanden vertraging.

Toen we de gordijnen gingen ophalen hadden we ook een plafondrail gekocht met twee “kanalen” voor de vitrage en overgordijnen. Ik zag muurpluggen en ophangschuifjes met haken bij het pakket dus ik ging ervan uit dat alles om op te hangen compleet was. Ik kocht nog wel wat reserve-ophanghaken bij.

Eenmaal thuis wilde ik meteen de gordijnen gaan ophangen want ik was die doeken voor het raam beu (zie foto).

Toen bemerkte ik dat er wel schroeven en muurpluggen maar geen bevestigingsmaterialen voor op het plafond in het pakket zaten. Er waren twee opties: (1) ik boor gaatjes in de rail en bevestig deze rechtstreeks aan het plafond, of (2) een autorit van 2x31 km retour winkel om te checken of er bevestigingsmaterialen voor het plafond zijn die we erbij hadden moeten kopen (en waarom dan wel schroeven en muurpluggen in het pakket?).

Uiteindelijk koos ik voor optie 1 omdat ik vermoedde dat dit de Servische werkwijze is, evenals een andere wijze van ophangen van gordijnen.

Het kostte mij ongeveer 4 uur om “uit te vogelen” hoe de haken aan de gordijnen moeten worden bevestigd, hoe de plooien van de gordijnen mooi te verdelen, voor het meten en boren van alle gaatjes, en ophangen van de rail en ophangen van de gordijnen.

Het resultaat mag er dan ook zijn!

De eerste gasten komen in april; dat zijn Nederlandse vrienden die in Hongarije wonen. In mei komen mijn zus en zwager, en in juni en in september komen er andere vrienden die in Nederland wonen. In de loop der tijd hopen wij meer gasten te mogen verwelkomen, en kunnen wij eventueel ook het huisje als vakantieverblijf verhuren binnen ons eigen netwerk.

In deze post geef ik een eerste beschrijving van het gastenverblijf en de ligging. Ik ga een brochure ontwikkelen met meer foto’s, inclusief foto’s en beschrijving van de omgeving.

Het huisje is gelegen op ons eigen terrein los van het grote huis waar wij zelf wonen. Ligging is buiten het dorp Čerević, met uitzicht op de Donau en aan de voet van Nationaal Park Fruška Gora in een wijgebied. De afstand tot het centrum van Novi Sad bedraagt ca. 25 km, ruim een half uur rijden met de auto.

Het huisje heeft een oppervlakte van 40 m2 en is geschikt voor 2 personen. Indeling: entree, slaapkamer, woonkamer met open keuken en badkamer (zie foto’s).

Het huisje is voorzien van centrale verwarming en heeft tevens een (inverter) airco. De keuken is voorzien van oven, kookplaat, koelkast, waterkoker en keuken- en eetgerei. In de woonkamer bevinden zich een sofa, vitrinekast en eettafel met 2 stoelen. De slaapkamer heeft een tweepersoonsbed en er is kastruimte voor gasten. De badkamer is uitgerust met een toilet, douchecabine, wastafel, boiler en wasmachine. Handdoeken, keukendoeken en beddengoed zijn aanwezig.

Er is WiFi op het hele terrein vanuit de router in het grote huis. Het huisje is rookvrij en is niet geschikt voor huisdieren. Er is een betegeld terrasje bij het huisje met plaats voor twee stoelen en klein tafeltje, en met uitzicht op de tuin [met fruitbomen] en Donau. Er is ook mogelijkheid voor gasten om de auto te parkeren.

Wij kijken er naar uit om onze gasten te verwelkomen!

Wij hadden in 2025 een stuk grond gekocht van ruim 1000 m2 met daarop onder anderen 20 fruitbomen, 2 grote walnotenbomen, naaldbomen en coniferen. De bomen waren in geen jaren goed verzorgd of gesnoeid. Sommige bomen waren ernstig ziek, andere bomen waren veel te hoog of stonden te dicht bij elkaar. Zes fruitbomen waren veel te hoog geworden. Andere (kleinere) fruitbomen waren misvormd.

Tegen de tijd dat wij eigenaar waren van dit stuk grond was het eind april, en dus te laat voor een grondige snoei aan fruitbomen. De fruitbomen moesten dus wachten tot einde winter in 2026. Ook besloten wij te wachten met werk aan de walnotenbomen.

Meteen na de overdracht eind april hadden we de afgrijselijke coniferen laten verwijderen (foto). Ook hadden we de naaldbomen ingekort en gesnoeid en het meeste afval van naaldbomen en coniferen verbrand. Een vuurtje stoken is hier in Servië geen enkel probleem.

In de herfst hadden we 5 zieke / kleinere fruitbomen laten kappen en hadden we een klein nectarine boompje geplant.

2026: Operatie “walnoot”

De walnotenbomen (meer dan 8 meter hoog) stonden dicht bij een gebouw, en er was beton gestort rondom de stam van een van walnotenbomen, en het beton werd al omhooggedrukt door de wortels. De andere walnotenboom kunnen we vanuit de keuken zien, en we hebben eekhoorntjes en vogels in deze boom gezien. Beide walnotenbomen gaven geen goede walnoten in 2025. We hadden besloten om de walnotenboom die we vanuit de keuken kunnen zien te laten snoeien (vanwege de vogels en eekhoorntjes), en de andere walnotenboom te laten kappen. Voor de walnotenbomen hadden wij professionals ingehuurd met ervaring om op veilige wijze grote bomen die dicht bij huizen staan te kappen. Deze kettingzaag-professionals zijn 3 broers die als kind van Servië naar Canada waren verhuisd, en tijdens de COVID-gekte vanuit Canada naar Servië zijn teruggekeerd. In Canada hebben zij geleerd hoe je bomen kunt snoeien en kappen. Onderstaande foto’s: (1) werk in uitvoering, (2) voor en na operatie “walnoot”, (3) een heleboel brandhout.

2026: Operatie “fruitbomen”

Ook voor de fruitbomen wilden wij iemand inhuren met verstand van zaken. Zdenko, de man die bij ons de tegelvloer heeft gelegd, heeft verstand van fruitbomen en wijnstokken. Hij heeft mij veel verteld over de principes van het snoeien en het verjongen van fruitbomen. Ik had hem gevraagd te helpen met het snoeien, met name de grote bomen. De kleinere fruitbomen heb ik zelf gesnoeid, en Zdenko zijn feedback gevraagd. En we hebben samen 6 wijnstokken gesnoeid. Al met al een een zeer leerzame workshop, en de fruitbomen zien er nu veel beter uit. Na het snoeien heb ik de bomen gespoten met plavo ulje (een blauwe suspensie van minerale olie met koperoxychloride) tegen overwinterende plagen zoals schimmels, luizen en mijten. Ook heb ik de bast wit gekalkt met een suspensie van kalk waaraan kopersulfaat en en zwavel zijn toegevoegd voor bescherming tegen schimmels. Het witte van de kalk zorgt dat de sapstroom minder snel op gang komt in het voorjaar, met name van belang wanneer het overdag relatief warm en zonnig kan zijn terwijl het in de nacht kan vriezen. Het resultaat mag er zijn, een fraaie kleine boomgaard met uitzicht op de Donau (zie foto); laat het voorjaar maar komen!

We hebben bomen van de volgende fruitsoorten: abrikozen, vijgen, appels, peren, pruimen, mispels, kersen, nectarine, druif.

Tot slot: Snoeiafval

Nadat operaties “walnoot” en “fruitbomen” waren voltooid hadden we heel veel snoeiafval. De grote takken (na verwijderen van zijtakken) gebruik ik voor andere doeleinden zoals het maken van permacultuur groentebedden. Grote / dikke stukken hout zullen worden verwerkt als brandhout. Het niet-bruikbare snoeiafval heb ik laten afvoeren omdat er ziektes in sommige bomen waren.

De kettingzaag-professionals hadden voor ons iemand (Pero) geregeld die snoeiafval kan ophalen. Pero is een gepensioneerde man die dit als klusje doet om bij te verdienen. Als geen ander verstaat Pero de kunst om heel veel hout op een aanhanger te proppen (zie foto), en hij laadt ook de aanhanger zelf (wat geen vanzelfsprekendheid is in Servië). Ten tijde van het schrijven van dit verhaal heeft Pero 2 volle aanhangers opgehaald, en er zijn nog 2 ritten nodig om al het snoeiafval af te voeren. Wij boden Pero koffie aan, en toen haalde hij een grote fles zelfgestookte rakija van appels uit zijn auto, voor bij de koffie. Zo gaat dat hier in Servië, en dan wordt er geproost: “živeli” - op het leven!

(Werken met Pero is tevens een mooie gelegenheid om mijn Servisch te oefenen, want hij spreekt alleen Servisch.)

Inmiddels is Doerak ongeveer 7 maanden oud, en binnenkort dient het voorjaar zich aan. We zagen al verschillende katers op ons terrein rondlopen, en we weten dat een poes zwanger kan geraken vanaf 6 maanden. Wij besloten om Doerak te laten steriliseren omdat wij het bij 1 kat willen laten, en er al genoeg dieren rondlopen hier.

Onze buurman heeft 5 dieren die allemaal gesteriliseerd / gecastreerd zijn, dus wij vroegen naar een dierenarts die onze poes kon steriliseren. Hij ging met ons naar de dierenarts in het dorp omdat deze dierenarts alleen maar Servisch spreekt. Van een andere buurvrouw kon ik een vervoermiddel voor katten lenen.

Doerak mocht niet van te voren eten want ze zou onder narcose worden gebracht. We hebben Doerak bij de dierenarts gebracht en na 1-2 uur konden we haar weer ophalen. De ruimte waarin ze gesterileerd (geopereerd) was was een soort van bijkeuken en niet een of andere operatiekamer. De dierenarts had de harige huid goed ontsmet en had ook een antibiotica injectie gegeven. De dag van de operatie was Doerak heel zielig en at of dronk nagenoeg niets. Wij hadden een bedje in de garage gemaakt, waar ze kon bijkomen van de narcose. De daaropvolgende dagen ging het snel beter met haar, en begon ze weer te eten en te drinken. Na 3 dagen zijn we terug gegaan naar de dierenarts voor controle en een extra anitibiotica injectie. Hij was heel tevreden met het herstel van de poes.

Na de controle bood de dierenarts ons een zelfgestookte rakija1 aan en hadden onze buurman, de dierenarts en zijn vrouw een praatje over allerlei zaken in het dorp. Ik kon het gesprek een beetje volgen. Ik was in staat om in het Servisch uit te leggen dat wij buren zijn en dat ik bezig ben de taal te leren. De dierenarts liet een foto zien van een kalf dat hij had gekocht en bezig is vet te mesten op eigen terrein. Van de zomer wordt zijn dochter 18, en dan wordt het kalf geslacht, en zal er een groot feest worden gehouden, met gegrild kalfsvlees.

We namen afscheid van de dierenarts en we zijn blij dat onze poes niet meer zwanger kan worden, en we hopen dat die katers nu niet meer op ons terrein komen. We hebben 6000 dinars (ongeveer 50 euro) betaald voor de sterilisatie, en 800 dinars (ongeveer 7 euro) voor de controle en antibiotica injectie. Ter vergelijking, volgens perplexity.ai betaal je in Nederland 150-250 euro voor sterilisatie van een poes. Waarschijnlijk heb je dan wel een meer fancy operatiekamer.