Subscribe now

Sinds begin dit jaar word ik wel eens Temu Tim Hofman genoemd. Dat komt omdat ik de Belbus maak: de rubriek voor het TV-programma Kassa waarin problemen van consumenten worden opgelost. Het lijkt namelijk best op wat BOOS in het begin was: gedupeerde, bedrijf, verhaal halen met een draaiende camera. Al is onze doelgroep voornamelijk de lineaire TV-kijker, die zou schrikken van een confettikanon.

Deze week start het laatste seizoen - je kan ons nog steunen door te stemmen op de Televizier-ring! - en dus stond ik afgelopen week weer op de stoep bij een gedupeerde om een reportage op te nemen. Heerlijk werk is het: naast dat ik mensen help, krijg ik ook allemaal fascinerende inkijkjes in hun leven.

Deze mevrouw was zo lief geweest om soezen voor ons te halen, dus die aten we op met een kop koffie terwijl we de draaidag doornamen. Ik merkte dat ik afgeleid was, want naast de eettafel hing een gigantische afbeelding van een vrouw met een pilotenbril op. Ze was onder water en om haar heen zwommen vissen.

“Ik vond hem heel mooi passen bij de andere kleuren van het huis.” zei ze.

“Snap ik. Hoe komt u eraan?” vroeg ik beleefd.

“Het is van een website, IXXI. Ik vond hem prachtig.” zei ze.

Ik zocht het gelijk op. Het bleek een site te zijn waar je ‘modulaire wanddecoratie’ koopt: een soort puzzel aan je muur, met werk van ontwerpers, fotografen en musea. Al gauw vond ik het plaatje. ‘My Fish Pond’ heette het, gemaakt door Mirjam Duizendstra. Origineelprijs 117 euro, met korting 99,45 euro. “Custom made in the Netherlands” stond er bij.

“Ik durf het bijna niet te vragen, maar denkt u niet dat het door AI is gemaakt?” vroeg ik aan de eigenaar.

“Oh ja, zou kunnen, dat weet ik echt niet,” zei ze. “Ik ben een digibeet.”

En ook als je geen digibeet bent kon je het in dit geval niet zeker weten. Op de website stond nergens dat het door AI was gemaakt. Het werk van Duizendstra werd in allerlei vage taal verpakt, met zinnen als:

“Door het combineren van verf, collage, structuren en digitale bewerking creëert zij eigentijdse kunst die opvalt in elk interieur.”

‘Eigentijdse kunst’, dus. Vervolgens klikte ik op het Instagram-icoontje van Duizendstra, en zag ik dat ze ‘AI’ in haar bio had staan. Ik wist genoeg.

Ik keek naar de werken, en het voelde alsof ik alleen maar naar AI-plaatjes zat te kijken. Maar tegelijkertijd zag ik ook dat ze al kunst maakte voordat AI bestond. Was het werk van haar dan nu nog steeds kunst, of in dit geval, ‘eigentijdse kunst’?

Ik zie het zo: iets dat uit een machine komt die alle informatie van mensen verzamelt en dan tot een nieuw soort representatie van dat gemiddelde komt, kan nooit kunst zijn. Ook al is je verzoek aan die chatbot heel uniek. Kunst moet juist het resultaat zijn van iets wat niet gemiddeld, herkenbaar of bestaand is, maar one of a kind.

Daarmee zeg ik niet dat we dit soort afbeeldingen niet boven onze haard zouden moeten hangen, allesbehalve, maar we moeten het wel benoemen voor wat het is: een AI-afbeelding. Zet er een watermerk op, wees eerlijk: dit is het werk van een robot, niet van een mens!

Dat is ook belangrijk omdat we een eerlijke keuze moeten kunnen maken in wat we consumeren, al helemaal als het gaat om kunst. Door dit ‘kunst’ te noemen, word je misleid in je zoekopdracht, en kan je dus, zoals deze gedupeerde, zonder dat je het doorhebt iets in je huis hangen dat is gemaakt door AI. Als het woord ‘kunst’ juist ontbrak, had ze het waarschijnlijk nooit besteld, want ze wilde ‘kunst’ aan de muur: ze was niet op zoek naar een AI-plaatje.

Tot mijn verbazing ontdekte ik daarna ook nog eens dat het Van Gogh Museum en het Rijksmuseum samenwerken met IXXI. In principe kan ik dat begrijpen - natuurlijk goed als een paar van je iconische werken ook op deze manier in huiskamers terechtkomen - maar het lijkt me allesbehalve prettig als tussen die werken ook AI-plaatjes te vinden zijn. En, ik denk ook juist door die samenwerking, dat mensen denken: dit zal vast en zeker hoogstaande kunst zijn. Van Vermeer tot ChatGPT!

Plotseling had ik door dat ik al een minuut of twee zat te scrollen. Telefoon neer, ogen op de bal: ik moet zo een reportage opnemen. Ik zei niets over mijn bevindingen, dronk de koffie op en begon met het interview.

Haar bank was verkeerd geleverd en vol mankementen, en na talloze mails was er nog steeds niemand die haar wilde helpen. Ze voelde zich ongehoord en opgelicht. Een uur later liepen we de meubelwinkel binnen. Na heel wat gedoe kregen we aan het eind van de middag dan eindelijk de bevestiging: mevrouw krijgt haar geld terug.

Eigenlijk hadden we daarna nog naar een ander hoofdkantoor gemoeten.

Ciaaaao!

Max

Subscribe now

P.S. Wat denk jij? Zijn AI-plaatjes kunst?

Leave a comment

Verander een letter en je kan toch iets schrijven voor je Substack, zo makkelijk is het soms.

Het is overigens minder makkelijk om Istanbul te omschrijven. Woorden als gigantisch, overprikkelend, waanzinnig, confronterend en verwarrend passeerden de revue toen ik nadacht over wat ik erover kon zeggen. Het lijkt misschien niet zo, maar ik ben dolblij dat ik hier ben.

De stad duwt en trekt aan me. Overal hoor ik rinkelende theeglazen en schreeuwende meeuwen. De geur van houtskool en gepofte kastanjes is volop aanwezig, net als de straatkatten. Daar hoef je niet eens goed voor te kijken, ze komen namelijk zo op je af.

Toch lukte het vandaag minder om in die stroom mee te gaan dan gisteren.

Het is vandaag dertien jaar geleden dat de Gezi-protesten begonnen. Een sit-in om een stadspark te behouden groeide uit tot een massaal landelijk protest waarin miljoenen mensen de straat op gingen. De grootste anti-regeringsprotesten in decennia. Het hart lag in Taksim, de buurt waar ik verblijf, en dus was de kans groot dat er vandaag weer iets ging gebeuren. Met als gevolg dat er zo veel POLIS-uniformen zijn uitgerukt dat ik de tel kwijt ben.

Op iedere straathoek staan er minimaal drie. Ogenschijnlijk doen ze niet veel: eten wat, roken een sigaret en kletsen met elkaar. Maar ondertussen blokkeren ze de toegang tot andere straten door burgers tegen te houden bij de stalen hekken die ze daar hebben geplaatst. Ook al moet je ergens heen, je mag er niet in, en al helemaal niet als je gefrustreerd aan ze vraagt waarom niet. Het enige wat in je voordeel werkt is geen Turk zijn.

Want, hoewel zwart haar en een snor toch twee keer voor een merhaba en een fronsende blik zorgden, waren steenkolenengels en Google Maps uiteindelijk meer dan genoeg bewijsmateriaal om zo’n hek open te krijgen. En dus kwamen we zonder enige moeite bij een winkel vol vintage zonnebrillen.

Toen de verkoper had uitgelegd waarom er zo veel politie was, vroeg hij voorzichtig of ik Erdogan een toffe peer vond. “No, he causes a lot of harm to Turkey, right?” vroeg ik net zo voorzichtig terug, waarop hij vervolgens met een grote glimlach vertelde dat Erdogan de Kim Jong Un van Turkije is.

Zijn lach verdween toen we besloten geen zonnebril te kopen, maar het punt dat hij na die oneliner maakte bleef hangen: er zijn plekken in zijn eigen stad waar hij op een dag als vandaag niet meer welkom is. Hij woont hier zijn hele leven en kan op minder plekken komen dan mijn vriendin en ik. Dat geldt voor Turkije, maar ook voor de rest van Europa.

Althans, dat vertelde een andere jongen ons gisteren, toen we thee dronken in een backgammoncafé. Hij had meerdere keren geprobeerd een ticket te boeken naar Amsterdam en Parijs, maar kreeg geen visum. “People in Europe think we are bad,” zei hij. Ook met een glimlach.

Mijn reis is nog pril, maar ik weet nu al dat het grootste souvenirtje van dit land geen sleutelhanger of magneet is, maar een nog groter besef van hoe hard we moeten vechten voor het behoud van onze eigen democratie.

Teşekkürler!

Max

Zondag 24 mei 2026

Eens per maand droom ik dat ik opnieuw wiskunde-examen moet doen. Vol stress krijg ik een stapel papier voor mijn neus waar ik niets van begrijp. Ik snap niet hoe mijn rekenmachine werkt en zie vlak voor mijn ogen mijn diploma in brand vliegen. Het is een vreselijke droom en iedere keer als ik wakker word haal ik opgelucht adem.

Uiteraard ben ik die nachtmerrie gaan googelen. Blijkbaar staat opnieuw examen doen symbool voor faalangst, de angst om af te gaan, door de mand te vallen en wat je hebt opgebouwd te verliezen.

Gelukkig droomt heus niet iedereen zo. Hendrik Atze van Doezum, een VMBO-docent die vurig betoogt dat de toenemende prestatiedruk bij leerlingen onzin is, lijkt me iemand die daar in ieder geval geen last van heeft. “Wijs mij een school aan waar ze last hebben van prestatiedruk, want ik zie ze niet!” roept hij in een fragment van Nieuws van de Dag. Hij reageerde op de wens van het LAKS, het Landelijk Aktie Komitee Scholieren, om door de toenemende druk eindexamens te versoepelen: ze willen de verplichte 5,5-regel afschaffen. Dat betekent concreet dat als je een 8 gemiddeld staat en een 4 haalt voor je eindexamens, je nu niet zou slagen, maar straks wel.

Inderdaad, wat een gezeik, dacht ik eerst. Die prestatiedruk hoort erbij. Maakt ons weerbaar, zoals weerbare mensen zo mooi kunnen zeggen. Kort daarna probeerde ik me voor te stellen hoe ik naar dit fragment zou kijken als leerling van meneer van Doezum. Tussen het leren door zou ik een korte pauze nemen op Instagram, om dan plots mijn eigen docent in een TV-studio te zien, zwaar opgefokt, volledig overtuigd dat er echt geen sprake is van prestatiedruk. Ben ik nou gek, of is hij dat? Hij zal vast gelijk hebben, als docent van het jaar 2022 en 2023.

Toen ik examen deed stond ik er hartstikke goed voor. Niemand twijfelde eraan of ik het ging halen of niet. Toch ervoer ik een immense druk, om met goede cijfers te eindigen, om mijn familie en vrienden trots te maken, om niet plotseling een black-out te krijgen. De hele maand mei zat ik aan de diarree, ik sliep niet langer dan zes uur per nacht en na afloop had ik geen nagels meer over. Het hoorde er nou eenmaal bij, achttien jaar word je daarvoor klaargestoomd, het is dan maar even afzien, zoals onze ouders en grootouders ook deden. Daarna ligt de wereld aan je voeten!

Los dat er inhoudelijk iets voor te zeggen valt om de prestaties over een langere periode zwaarder te laten wegen dan één momentopname, is het ook opmerkelijk dat van Doezum die prestatiedruk niet ziet bij zijn leerlingen. Is het omdat iedereen alleen maar op zijn telefoon zit? Verveeld voor zich uit staart in de klas? Weinig energie heeft?

Mijn gok is dat van Doezum zelf ook last van prestatiedruk heeft. Waar een hoop mensen met een kantoorbaan tweemaal per week thuis werkt, tussen meetings door de was doet en al rond een uur of drie op het terras zit, staat hij waarschijnlijk vijf dagen per week voor de klas. Ook heeft hij een column voor de Leeuwarder Courant en moet ‘ie soms z’n punt maken op televisie. Het is moeilijk om te zien dat je leerlingen geen lucht meer krijgen als je dat zelf ook niet hebt.

Maar dat is niet het probleem van zijn leerlingen. Die zitten met een wereld die ze niet zelf hebben uitgekozen, op telefoons die ze niet zelf hebben uitgevonden, in een schoolsysteem dat ze niet zelf hebben opgetuigd. En als zij vragen of de regels een beetje mee mogen bewegen met de wereld waarin ze leven, zou je als docent op zijn minst moeten erkennen dat die wereld bestaat.

Fijn Pinksterweekend!

Max

We kennen elkaar van BNNVARA, waar we twee jaar intensief hebben samengewerkt. Anderhalf jaar geleden gooide hij plotseling het roer om: hij zegde zijn baan als NPO-presentator op en ging studeren aan de Nederlandse Filmacademie. Dat soort keuzes maken weinig mensen, daar heb je echt lef voor nodig. Presentatoren hebben vaak een groot ego, maar lang niet zo groot om ook tevreden te zijn met zichzelf als ze niet in beeld zijn.

Ook toen ik dagelijks met hem werkte viel mij dat op. Hij had een hekel aan sociale media en telefoons in het algemeen. Toen hij van de omroep toch op Instagram moest, weigerde hij daar zelf iets op te posten. Dat moesten zijn collega’s dan maar doen.

Vaak genoeg belde ik hem met mijn gloednieuwe iPhone en dan nam hij op met zijn oude, versleten telefoon die nog uit een tijd kwam waarin het leven, en dus ook het besturingssysteem, nog een stuk trager ging. Ik zat makkelijk twee uur per dag op Instagram en vond dat toen nog dikke prima, maar hij kon al klagen als ‘ie twintig minuten op Youtube had gezeten. “Ik moet daar echt mee kappen gap,” zei hij dan.

“Waarom heb je nu geen smartphone meer dan?” vroeg ik hem. “Omdat ik hier ook alles mee kan, en ik hier minder op zit dan op een iPhone. Ik probeer zo veel mogelijk niks te doen. Ik heb het idee dat dan de goede ideeën komen.”

Ik moest denken aan historicus en schrijver Mathieu Segers. Moge hij in vrede rusten. In 2023, toen hij al ongeneeslijk ziek was, sprak Sophie Derkzen hem drie uur lang voor het Marathoninterview. Aan het eind luisterden ze naar een fragment van György Konrád, een Hongaarse schrijver en essayist. György zit in een café in Amsterdam en legt uit hoe hij daar uren kan stilzitten en kijken naar de Amsterdamse gracht. Hoe langer hij kijkt, hoe meer schoonheid hij begint te zien in de dingen. Je moet de tijd nemen, is zijn strekking.

Segers was helaas veel minder tijd gegund dan György. Maar de tijd die hij had, nam hij, door bijvoorbeeld als middelbare scholier niet naar school te fietsen maar te wandelen. Dat leverde extra minuten op, en in die minuten werden hem geluksmomenten aangereikt.

“Dat snap ik heel goed,” zei mijn vriend. Hij was tien minuten eerder in het restaurant dan ik en had daarvan genoten. Hij ging aan de bar zitten, kletste wat met de barman en staarde een poosje voor zich uit. “Het voelt dan al helemaal gek om op je telefoon te zitten,” zei hij. Dat vond ik bizar: ik vind weinig ongemakkelijker dan een tijd lang in mijn eentje voor mij uit staren aan een bar. Sterker nog, ik heb het denk ik nog nooit gedaan, omdat ik op dat soort momenten altijd even op de NOS-app kijk of een appje beantwoord.

Zijn woorden bovenop die van Segers, bovenop die van Konrád, brachten me kort in de war. Ook ik moet het hebben van mijn ideeën in mijn werk. Maar ik heb nooit gehad dat ze niet kwamen. Ik heb altijd het idee gehad dat mijn telefoon, kranten, boeken, films, muziek, podcasts inspiratie bieden. Mijn telefoon is tenslotte de hele inspiratiebron voor deze Substack. Zolang je geïnformeerd blijft en je verdiept in van alles en nog wat blijven de ideeën stromen.

Maar is dat niet ook een vorm van constante afleiding? Een soort luiheid in vermomming? En misschien dus ook een vorm van verlies? Omdat je, door dingen de hele tijd te willen horen, zien of voelen, uiteindelijk juist een stuk minder ziet, hoort en opslaat?

Hij rekende af, we namen afscheid, en toen ik mijn fiets van het slot haalde besloot ik dat ik geen podcast of opzwepende muziek zou luisteren. Nee, ik zou gewoon gaan kijken tijdens het fietsen. Kijken wat er te zien valt en wat ik tegenkom.

Plotseling zag ik van alles. Ik zag hoe waanzinnig mooi het Scheepvaartmuseum erbij staat ‘s avonds. Hoe een oud stelletje hand in hand naar huis waggelde. Hoe een man ineengezakt, dronken tegen een lantaarnpaal, werd geholpen door een voorbijganger. In al die taferelen zag ik iets moois.

Eenmaal thuis deed ik mijn schoenen uit en ging ik op de bank zitten. Twee gedachten schoten me te binnen: niets doen bestaat niet. Je kan ook jezelf niet afleiden en nadenken, of kijken. Dan valt er altijd schoonheid te zien.

Vervolgens dacht ik: wat een goed onderwerp voor mijn Substack. En daar heb ik, wonder boven wonder, geen seconde voor hoeven scrollen.

Dank voor het lezen, nu telefoontje weg en kijken! Oh nee wacht, ik ben eerst nog benieuwd: wanneer zag jij voor het laatst iets ogenschijnlijk gewoons dat je toch prachtig vond?

Max

Niemand vertelt je dat je op een dag plotseling zinnen te horen krijgt als: “Uw linker bilspier is te zwak.” Het overkwam me vroeg, al op mijn 27ste.

Ik ben geblesseerd, kan niet meer voetballen of hardlopen, en dus sta ik nu, geheel tegen mijn natuur in, drie keer per week in de sportschool. Om die bilspier sterker te maken en omdat ik eindelijk eens gehoor wil geven aan iedereen die mij ooit vroeg: “Moet jij niet een keer naar de gym?”

Tot nu toe houd ik het een week vol. Ik zit op machines waarvan ik de naam niet ken en krijg dagelijks voedingstips van een vriend. Die komen vooral neer op dat ik veel dingen in mijn lichaam moet gieten die eindigen op -ine, zoals cafeïne, creatine en proteïne.

Mijn vriendin documenteert het allemaal. Gisteren nog maakte ze foto’s van mijn eten, mijn gym-outfit en de filmpjes die ik kijk. Dat laatste vond ik te veel van het goede waardoor ik geïrriteerd mijn laptop dichtklapte. “Kap eens!” zei ik. “Ah toe nou, dat is leuk voor later!” smeekte ze.

Later - daarmee bedoelt ze niet dat ik ooit als brede man terugblik en denk: ach, toen was ik nog zo! Nee, later wordt het moment waarop ik, nog steeds tenger en bottig, lachend kijk naar foto’s van een wanhopig ventje dat veel te fanatiek naar de gym ging.

Toch ga ik stellig door - ook met het kijken van trainingsvideo’s. Mannen met enorme gespierde blote bovenlichamen die me vertellen dat pompoen heel voedzaam is en dat vetten goed voor je kunnen zijn, maar dan wel de vetten in noten en avocado. Geen frituurvetten.

Niet iedereen heeft een ontbloot bovenlichaam, want ik kreeg ook een video voorgeschoteld van het account herbalhealthtips. Een Chinese man die nogal wijs en gezond oogt, legt in perfect Engels uit dat Amerikaans voedsel troep is. In de VS wassen ze kip in chloor, en brood bederft daar niet. Althans, Europees brood zit na een week onder de groengrijze vlekken, terwijl op een sneetje volkoren uit “The land of the free” na dezelfde periode nog geen schimmel is te bekennen.

Ik vond de video interessant, omdat je het goed kon zien, en omdat ik al wist dat er veel meer troep zit in Amerikaans voedsel, nog meer dan wat we in onze eigen supermarkt aantreffen. Als wij volgens Teun van de Keuken plofkippen zijn, dan is men in de VS langzamerhand in een plastic zak gevuld met cheddar aan het veranderen.

Aan het einde van de video kantelde mijn gevoel. Het oude, wijze mannetje hield een karaf kombucha omhoog. Dat zou goed zijn voor je darmen, en het was onmogelijk om zijn kombucha aan iedereen te geven, en daarom had hij probiotische kombucha-drops gemaakt. Een voedingssupplement dus. Ik weet toevallig door van de Keuken’s voormalige werkgever, de Keuringsdienst van Waarde, dat dat gelul is, en dat er geen enkel bewijs is dat kombucha een helende werking heeft.

Daardoor zoomde ik uit. Hier klopt iets niet. Waar kijk ik eigenlijk naar? Waarom lijkt het beeld zo korrelig? In wat voor ruimte zit deze man eigenlijk? Waarom staat er achter hem een bord met ACHUDIGAP CHART, wat overduidelijk ACUPUNCTURE CHART moet zijn? En waarom verschijnt er tijdens het wassen plotseling een derde kipfilet? Oh nee, oh nee, oh nee…

Ik was gefopt. Alhoewel, gefopt dekt de lading niet helemaal. Best gek eigenlijk, dat hier nog geen woord voor is. Ik denk zelf aan genaid: ik ben zwaar genaid gisteren. Al is dat schrijvend sterker dan wanneer je het uitspreekt. Ik moet er nog op broeden.

Gelukkig was ik niet de enige die was genaid, want in de reacties zag ik niemand reageren dat dit overduidelijk AI was. Sterker nog, veel mensen reageerden met een code om via een persoonlijke DM voedingstips te ontvangen van deze bot.

Het is niet de vraag of, maar wanneer grote bedrijven als Bol, Heineken en het Ministerie van Defensie dit ook gaan doen. Geen tienduizenden euro’s meer naar online hofnarren, maar keihard investeren in hun eigen herkenbare AI-bots.

Dat is eng, behalve dat het lot van influencers natuurlijk minder tragisch is dan het lot van heel veel andere mensen wier banen wellicht vervangen worden. Influencers hebben namelijk nog het geluk dat ze een paar jaar heel veel geld hebben verdiend, en vaak ook een opleiding hebben gedaan waar ze nog iets mee kunnen. Waar ik me echt zorgen om maak, is de vervangbaarheid van informatie.

Als ik geen Keuringsdienst van Waarde over kombucha had gezien, dan had ik niet geweten dat dit mannetje maar wat kletste, laat staan dat ik naar een AI-video keek. Het enige wat we straks nog kunnen vertrouwen is ons eigen wantrouwen. En de Keuringsdienst van Waarde.

Toch vond ik het stom dat ik niets van me liet horen, al helemaal omdat jullie nu met duizend zijn. Ongelofelijk! Duizendmaal dank dus daarvoor en mijn welgemeende excuses voor het onaangekondigde reces. Volgens mij vonden jullie het niet heel erg, want niemand van jullie heeft me gevraagd waar het wekelijkse stukje bleef. Ik ben er nog niet helemaal uit wat ik daar van vind, maar ik neig momenteel naar prettig: het is fijn om eindelijk iets te doen in mijn leven zonder verwachtingen van buitenaf.

5 april 2026 - Pasen

Vroeger had ik pianoles van mevrouw Kwakernaad. Ik heb haar nooit serieus genomen, ik denk omdat mijn ouders haar niet serieus namen; wellicht dat haar achternaam daar een rol in speelde. Al gauw besloot ik dat ik zonder Kwakernaad ook prima kon oefenen op de grote piano in de woonkamer. Met de centimeters die ik groeide kromp de piano gevoelsmatig, en de afstand tussen mij en de toetsen werd daarmee ook groter. Dat lag ook aan het feit dat ik steeds vaker met een gitaar in de weer was. Daar gaf Kwakernaad geen les in, maar ook dat lukte me prima zonder haar.

Dat gedruk op die piano en gepingel op de gitaar ben ik altijd leuk blijven vinden, waardoor ik momenteel ook een gitaar en piano in mijn woonkamer heb staan. Het maakt mij tot het soort mens dat, op de vraag “speel jij eigenlijk iets?” kan antwoorden met “ja, gitaar en piano.” Dat klinkt misschien indrukwekkend, maar dat is het niet. Ik kan een gitaar en een piano besturen net zoals ik een auto kan besturen: ik weet hoe ik van A naar B moet rijden, maar vraag me niet hoe een cilinder werkt of wat de meest zuinige manier van schakelen is. Ik doe maar wat.

Soms vraag ik me af of dat anders was geweest als ik van jongs af aan met veel discipline een instrument had geleerd. Iedere dag oefenen, één keer per week les van Kwakernaad. Ik denk dat het weinig had uitgemaakt. Talent is van een groot belang, al helemaal als het aankomt op muziek, en dat heb ik niet. Ik kan best toon houden tijdens het zingen en weet ook prima hoe ik moet meeklappen (geloof me, je kan verkeerd meeklappen), maar er ontbreekt iets. Ik kan muziek maken, maar ik kan muziek niet voelen of ademen zoals echte muzikanten dat doen.

Ik moest er aan denken tijdens het scrollen, omdat mijn feed vol staat met het optreden van Thomas Bangalter en Fred Again, twee muzikale genieën uit verschillende generaties. Fred Again ken je vast - zijn We’ve lost dancing was een Covid-19 banger. Thomas Bangalter resoneert misschien minder, maar dat komt omdat hij jarenlang een helm droeg als helft van Daft Punk, het Franse duo dat voor de muziekindustrie was wat Cruijff was voor het voetbal: revolutionair goed. Zonder helm is Thomas Bangalter dat dus ook.

Fred en Thomas draaien twee uur lang plaatjes in een loods in Londen, die me qua decor doet denken aan het fantastische The Weather Project van Olafur Eliasson. Er is weinig meer dan een zon, silhouetten van mensen en de muziek. Het is fantastisch. Bangalter laad een aantal platen in alsof hij uit een grabbelton van al zijn favorieten grist: Yeah! van Usher en Raspberry Beret van Prince. Het werkt allemaal, het is zo goed gevonden, en het laat zien wat voor genie het is.

Ik kan hier uren naar kijken, en dat is Fred met me eens: ik lees op zijn Instagram dat hij nooit iets terugkijkt maar deze set met Thomas wel tig keer opnieuw heeft gekeken. Dat besloot ik ook te doen. Waanzinnig, een grote aanrader.

Na afloop kreeg ik van het algoritme nog een aantal video’s voorgeschoteld. Ik had ze allemaal al een keer gezien, maar ik bekeek ze opnieuw, met open mond, en ik genoot er met volle teugen van. Als je het mij vraagt is er weinig lekkerder dan een Youtube-video kijken van een fenomenale muzikant. En daarna nog een. En daarna nog een.

Ik deel ze graag met jullie, om mijn afwezigheid vorige week te compenseren. Vijf paaseitjes van mij. Aan jou om ze te schillen en op te vreten.

1. Jorge Ben, Domingas (1972)

Het is 1972 en de Braziliaanse Jorge Ben Jor is uitgenodigd om te spelen op de Italiaanse televisie. Ben schijnt zo goed te zijn geweest dat het voor andere muzikanten moeilijk was hem te begeleiden. Ik vraag me tijdens het kijken van dit optreden altijd af of hij ze nodig heeft. Ik denk het niet. Laat hem alles zelf maar doen, want ook hier zie je dat met de juiste aanleg je weinig meer dan een gitaar en een stem nodig hebt om geluiden te produceren alsof ze rechtstreeks uit de hemel komen.

2. Douwe Bob, Standing here helpless (2013)

Ja echt, Douwe Bob! Dit was lang voordat hij vader was en misschien wel de eerste keer waarop we kennis met hem maakten. Het babyvet nog op het gezichtje. Douwe Bob wordt soms gereduceerd tot een enfant terrible, iemand die bonje maakt en maandelijks z’n best doet om Shownieuws te halen, maar dat vind ik onterecht. Onder al die folklore schuilt namelijk iemand met belachelijk veel talent. Misschien wel een van de grootste muzikanten die we in Nederland hebben. Hij won de eerste editie van De Beste Singer-Songwriter van Nederland niet, maar deze auditie is wel fantastisch. Hier nog Douwe Bob Posthuma, een jongetje, dat houdt van liedjes schrijven en gitaarspelen, en laat zien wat ‘ie in huis heeft.

3. Adrianne Lenker, Simulation Swarm (2021)

Mijn meest beluisterde album op Spotify is songs. Dat album luisteren voelt als een warm dekentje dat je omslaat als je het koud hebt. Ik heb het nou eenmaal vaak koud, denk ik. Adrianne Lenker schreef het album ten tijde van de pandemie, vlak na het overlijden van haar moeder, in quarantaine in een huisje in het bos. Daar nam ze het ook op. Als je goed luistert, hoor je door het gepingel heen e wind suizen en de regen op het dak vallen.

Even later vond ik deze video op Youtube, geript uit een live-sessie op haar Instagram. Ik kan je vertellen, dat gitaarspel hier is zo vreselijk moeilijk, niet alleen om te spelen, maar vooral om zo goéd te spelen. Het lijkt wel alsof die gitaar háár gitaar is, alsof ze ermee is verbonden. Een gitaar met zeven strings; zes snaren om mee te tokkelen en een navelstring, die de gitaar verbindt met de ziel van Lenker.

Een jaar later kwam dit nummer uit op het nieuwe album van Big Thief. Deze akoestische versie, waarop Lenker alle touwtjes in handen heeft, is veel beter.

4. Yann Tiersen, La Dispute (1997)

Yann Tiersen kennen we van de soundtrack van Amélie, je weet wel, bekend van dat ene nummer Comptine d’un autre être, dat zo vaak op een stationsplein wordt gespeeld dat ik inmiddels dingen kapot wil gooien als ik dat eerste akkoord hoor. Eeuwig zonde, want Yann Tiersen is een waanzinnige componist. Dat zie je goed in deze video. Alles hieraan is goud: de setting in het Franse restaurant, zijn omstanders, die verveeld doch betoverd kijken, een jonge Yann Tiersen, die hypergefocust een veel te klein pianootje en melodica bespeelt.

Ik wil naar deze tijd, ik wil daar zitten aan die tafel, en net zo verveeld als ademloos zitten kijken naar het spel van Tiersen als de mensen in deze video. Er zijn weinig mensen die zo goed een eigen toon en stijl hebben ontwikkeld als Tiersen.

5. Adele, NPR Music Tiny Desk Concert (2011)

Het is geen geheim dat Adele goed kan zingen maar mijn hemel, ze heeft eigenlijk helemaal niks nodig behalve die stem van d’r. Ik geloof niet dat Adele ooit zangles heeft gehad. Of althans, ik geloof niet dat ze het ooit nodig heeft gehad. Adele Laurie Blue Adkins is toevallig op 5 mei 1988 in Tottenham geboren met een gouden keeltje. Daar mogen we echt blij mee zijn.

Ik had hier ook Prince tijdens het eerbetoon van George Harrison kunnen delen, of Nina Simone, Paolo Conte, Jimi Hendrix, Ares bij 101Barz, Alicia Keys, Corey Henry met het Metropole Orkest, ga zo maar door. Die kreeg ik deze keer niet voorgeschoteld, dus jullie ook niet. Hopelijk later wel.

Fijne Pasen!

PS

Wat zet jij op als je even wil kijken naar oeverloos muzikaal talent?

Met documentaires van Louis Theroux doe ik hetzelfde als films van Paolo Sorrentino: het is niet de vraag óf ik ze ga bekijken, maar wanneer, met wie en waar. Je mag me gerust een fanboy noemen.

Al geldt dat misschien nog meer voor Sorrentino. Voor zijn films trek ik steevast een avond uit in de bioscoop (vrijdag zag ik La Grazia, gaat dat zien!), terwijl ik Theroux gewoon vanaf de bank kijk. En ik ben blij dat ik voor Inside the Manosphere, zijn nieuwe documentaire, geen vrijdagavond heb opgegeven.

Iedereen heeft het erover op sociale media, Louis gaat viraal. Een jaar geleden maakte hij The Settlers voor de BBC, dat veel minder bereik had, terwijl het qua nieuwswaarde vele malen schokkender was. Deze keer kan je de hele docu bekijken via alle snippets op de socials zonder ook maar een minuut op Netflix door te brengen. Dat heb ik dus wel gedaan, ik heb hem helemaal gekeken, en ik vond het flink tegenvallen.

Ja, het is een must-see voor ouders, een goede gespreksopener, en bijzonder dat deze documentaire zo veel mensen bereikt. Maar het enige écht schokkende vind ik dat mensen deze docu met open mond keken, en niet konden geloven dat dit bestaat.

Blijkbaar zijn er nog steeds mensen die zich verbazen over de manosfeer. Voor mij is dat inmiddels hetzelfde als schrikken van iemand die zegt dat hij zich niet laat vaccineren. Dat is toch allang geen verrassing meer? Welcome to the real world!

Of misschien moet ik zeggen welcome to my world. Want niets wat ik in die documentaire zie, is nieuw voor me. Ik zit zeker niet in de manosfeer - mijn algoritme weet inmiddels ook wel dat ik bij een progressieve omroep werk en De Correspondent lees. Maar ik zie wel een patroon in mijn algoritme dat sterk overeenkomt met dat van de manosfeer.

1. Geweld is een vorm van vermaak

In Theroux’ documentaire trainen alle mannen hun lichaam tot het uiterste en zoeken ze voortdurend fysieke confrontatie. Er wordt gevochten, opgejut en getest wie de sterkste is. Zelfs Louis Theroux wordt uitgedaagd om zo hard mogelijk tegen een boksbal te slaan.

Op mijn telefoon zie ik tijdens het scrollen hetzelfde: vechtpartijen, mannen die elkaar op straat te lijf gaan, iemand die een ruit inslaat. Korte fragmenten, vaak gefilmd door omstanders, zonder duidelijke afloop. Het enige wat we krijgen te zien is de escalatie en de climax van het gevecht.

Ik vraag me zelden af wat die beelden met me doen. Ze maken me waarschijnlijk een stuk prikkelbaarder. En misschien ook wel angstig, omdat het lijkt alsof dit soort zaken zomaar kunnen gebeuren als je je telefoon in je zak doet en naar buiten gaat.

En misschien sluipt er ook iets anders bij me in, dat dit hoort en dat je zo moet reageren als iemand je uitdaagt. Ook ik moet die boksbal boven de 750 zien te krijgen.

2. Hoe gekker, hoe succesvoller

De mannen in Theroux’ documentaire zijn niet alleen bezig met macht en dominantie, maar vooral met zichtbaarheid. Alles wordt gefilmd en geknipt. Alles moet viraal gaan.

De hele dag door zijn ze live en knipt een vast team hoogtepunten uit de livestream tot korte, explosieve fragmenten. Die fragmenten moeten natuurlijk spectaculair zijn, dus zeggen en doen ze extreme dingen, het liefst in de publieke ruimte. Ze vechten, schelden, stappen op vrouwen af, vragen om telefoonnummers. Alles voor de likes.

Het zijn handelingen die zonder camera waarschijnlijk nooit zouden plaatsvinden, maar miljoenen jongens wel dagelijks zien. Als je even uitzoomt, zie je dat negentig procent van alle filmpjes die je ziet op sociale media, precies zo zijn gemaakt. Wat voor wereldbeeld krijg je dan?

Ik denk dat je grenzen verschuiven als je ziet dat gek gedrag wordt beloond met aandacht, en dat aandacht gelijkstaat aan succes. Alles mag zolang het maar goed bekeken wordt.

3. Vrouwen zijn inferieur

De rode draad in de manosfeer is simpel: mannen zijn beter dan vrouwen en horen dominant te zijn. Zijn vrouwen dan ook in de minderheid op sociale media? Dat verschilt natuurlijk per algoritme, maar op mijn telefoon is dat zeker het geval.

Als je feed bestaat uit conflict en extreme acties, zie je automatisch minder vrouwen. Simpelweg omdat vrouwen, anders dan mannen, veel minder bezig zijn met ophef creëren, elkaar in elkaar slaan op straat of voor de camera schreeuwen.

En wat misschien nog wel gekker is, is dat ik soms content krijg te zien van vrouwen die je nooit maar dan ook nooit van mannen zou zien. Neem bijvoorbeeld het account van Rizzzcam.

Normaal gesproken deel ik hier altijd filmpjes. Dat heb ik nu niet gedaan, omdat ik het laf vind om die filmpjes te verspreiden. Maar het komt er op neer dat deze vent vrouwen versiert en om hun nummers vraagt, zonder dat ze doorhebben dat ze gefilmd worden. Iets wat die manosphere influencers ook graag doen.

Ik denk dat je zelf wel kan invullen wat de gevolgen van dit soort video’s kunnen zijn.

We leven in een manosfeer

Halverwege de documentaire praat Louis met een conservatieve influencer. Ze staan tussen een aantal gigantische appartementencomplexen Florida. “Kijk om je heen Louis. Alles om je heen is gemaakt en bedacht door mannen. Een vrouw zou dat niet kunnen,” zegt de man, terwijl Louis hem bedenkelijk aankijkt.

Het klopt niet wat hij zegt, maar de kern is wel juist: de wereld is een manosfeer. Alles om ons heen is ontworpen voor mannen en afgestemd op de man. De hele wereld gaat op dit moment compleet naar de tyfus door de beslissingen van mannen. Het is daarom ook zo gestoord dat de wens om de man dominanter en belangrijker te maken zo populair is.

Daar had Theroux wat mij betreft best wat meer op mogen doorvragen. Wat zien we eigenlijk in mannen, in onszelf? Wat zegt dit gedrag over onze onzekerheid en identiteit? En wat zou er eigenlijk gebeuren, als vrouwen het voor het zeggen zouden hebben?

Wat dat betreft denk ik dat ik meer had geleerd als deze documentaire door een vrouw zou zijn gemaakt. Louise Theroux. Al vraag ik me af of die mannen dat aan zouden kunnen. Een vrouw die kritische vragen stelt.

Weinig schrijvers kunnen goed dansen, maar vast nog minder dansers goed schrijven, dacht ik afgelopen vrijdag op het Boekenbal. Internationaal Theater Amsterdam was weer afgeladen met heel wat, tja, je zou ze BN’ers kunnen noemen. Behalve dat ik dat een belediging vind, want het gros van de mensen daar kan écht iets en wordt nauwelijks herkend als het over straat loopt.

Het zijn dus meer bekende schrijvers: BS’ers. Al waren er zeker ook een paar BN’ers en influencers, die een boek hebben geschreven omdat ze nou eenmaal BN’er of influencer zijn, want als ze dat niet waren, dan was er geen enkele uitgeverij zo gek geweest ze een boek te laten schrijven. Ook BS’ers maar dan bullshitters.

Op een gegeven moment vroeg ik aan een influencer wat hij had geschreven. “Ik heb een scheurkalender gemaakt,” zei hij. Ik heb geen scheurkalender geschreven, ben ook geen BN’er, influencer of schrijver, maar de afgelopen acht jaar was ik vreemd genoeg wel zes keer op het boekenbal. Twee keer als horecamedewerker - ik werkte vier jaar in de brasserie van ITA - en vier keer als verslaggever.

De eerste keer dat ik daar als knaap achter de bar stond was ik de volgende ochtend pas om negen uur thuis. Tot vroeg in de ochtend waren we bezig met schoonmaken, daarna dronken we een biertje tijdens de nazit en ontbeten we - dat is blijkbaar traditie - met het hele team bij hotel Americain. Dat ontbijtje haalde ik afgelopen zaterdag net niet, al was het toch een nette kwart over zes toen ik mijn telefoon thuis in de oplader deed.

Zes uur later werd ik wakker met veel last van woorden die eindigen op -heid zoals misselijk-, duizelig- en vermoeidheid. Ik had weinig tijd om daar aan toe te geven, want ik moest me bezighouden met het monteren van de interviewtjes die we de dag daarvoor op de loper hadden geschoten. Dat duurde tot een uur of zeven ‘s avonds. Vervolgens had ik een verjaardag van een goede vriend die ik ook allesbehalve alcoholvrij wilde doorkomen.

Je begrijpt dat ik zondag, gisteren dus, een nogal teleurstellende versie van mezelf was. Dat wil zeggen: ik heb heel veel gescrold en geen woord opgeschreven. Daar had ik geen zin in, en ik vond ook dat ik een dagje rust moest pakken. Vandaar dat ik vandaag pas iets van me laat horen.

Het moet een uur zijn geweest dat ik in bad lag met mijn telefoon in mijn hand, en doelloos naar filmpjes lag te kijken. Het liefst naar filmpjes die me aan het lachen maken. Humor helpt - het relativeert en maakt het leven, zeker op zo’n dag, een stuk draaglijker. Er zijn heel wat manieren om een lach op mijn gezicht te toveren, maar de beste manier om dat te doen is door me iets grappigs voor te schotelen of een compliment te geven. Nu leek dat laatste gisteren praktisch onhaalbaar, dus hoopte ik dat mijn algoritme voor die glimlach kon zorgen.

Het duurde niet lang want het allereerste filmpje dat ik zag was van comedy-talent Sezgin Gülec, die in Dit Was het Nieuws Peter Pannenkoek een blonde rapper met een epilepsieaanval noemt. Ik vind dat zó goed omdat dat 1. zo is en 2. niemand dat ooit tegen hem zou durven zeggen behalve Sezgin Gülec. Hij heeft schijt aan alles, is authentiek, ontregelend, verrassend en hilarisch.

Ik ben benieuwd hoe hij kijkt naar de staat van humor in ons land, en wat hij geestig vindt. Comedy doet het goed, aan jonge stand-uppers en comedians geen gebrek. Ook online kan je tegenwoordig menig grappenmaker vinden, ook als ze helemaal geen comedyshows hebben of aan stand-up doen. Dagelijks weten ze zichzelf in komische sketches, typetjes, of herkenbare momenten te proppen. Vaak gewoon gefilmd op iPhone. En daarnaast zijn er nog miljoenen anonieme kanalen als Dumpert, FailArmy en Studentenkak.

Als je het mij vraagt, zijn de ‘grappige filmpjes’ op sociale media tegenwoordig óf belachelijk slecht, óf hilarisch. Het is een twee of een negen. Dat is denk ik ook de enige reden dat ze worden voorgeschoteld.

Zo schreeuwde ik het uit van plezier om een filmpje waarin een vrouw van haar fiets valt. De omstanders vragen haar of alles goed gaat, waarna ze, alsof er niets aan de hand is, heel snel zegt: “Ja zeker, met jullie dan?” Hier, kijk zelf maar, ik vertel het slecht na, maar het is echt goed.

Tegelijkertijd wilde ik mijn telefoon tegen de badkamer-tegels smijten toen ik twee influencers een First Dates-fragment zag naspelen. Een nul voor originaliteit, een nul voor de uitvoering. Frustrerend slecht.

Het kan zijn dat het mij́n gevoel voor humor is, maar ik lach zelden om mensen op TikTok of Instagram die bezig zijn met grappig zijn. Terwijl cabaretiers natuurlijk ook bezig zijn met grappig zijn. Alleen hebben zij er talent voor. Online lijkt dat veel minder uit te maken.

Het staat hier namelijk vol met filmpjes die beginnen met “POV: je bent…”, “Mensen die:” of “… be like:”. Je weet wel, korte filmpjes van een minuutje waarin het draait om iets herkenbaars zo goed mogelijk nadoen. Dat doet het belachelijk goed, herkenbaarheid, al helemaal online.

Ik heb mezelf er in het verleden ook wel eens schuldig aan gemaakt, bijvoorbeeld tijdens mijn deelname aan De Slimste Mens. Toen deed ik, super herkenbaar, een BN’er na die via een totaal onlogische omweg tot een wat weet u van…? komt. Of toen ik op vakantie was en per ongeluk door Anne werd gefilmd tijdens het maken van een Zweedse puzzel. Herkenbaar! En het scoort, want cumulatief zijn die filmpjes 600.000 keer bekeken.

Ik denk dat als iemand anders dezelfde grappen zou maken ik er niet om zou moeten lachen. Dat vind ik achteraf nogal een ongemakkelijk besef. Zelfs Pieter Valley, toch de moderne Charlie Chaplin, de koning van de TikTok-komedie, vind ik niet súper grappig. Ik kan er wel om lachen maar ik vind het nooit écht hilarisch. Terwijl hij volgens mij wel voor TikTok-comedians is wat Andre Hazes dertig jaar geleden voor volkszangers was.

Ik daarentegen lach me dus rot om totaal onzinnige dingen, zoals iemand die zijn hoofd per ongeluk stoot tegen een ventilator, een verbrand Iers gezin dat op uiterst ongemakkelijke wijze het restaurant van Salt Bae promoot, of een moeder die tijdens het wandelen in een idyllisch bos plotseling een wapen uit d’r jas trekt. Wat dat betreft is mijn humor ook niets meer dan de moderne variant van Lachen om Home Video’s.

Toch weet ik inmiddels beter wanneer ik iets humor vind: alles wat niet met de intentie is gemaakt om grappig te zijn maar verrassend genoeg wel is, vind ik grappig. Alles wat is gemaakt omdat wordt geacht dat het gros van de kijkers het vast en zeker grappig en herkenbaar zal vinden, vind ik maar niks. Behalve als iets me verrast in die herkenbaarheid, bijvoorbeeld dit filmpje van Jan van Tienen, die dan weer spot met het overtal aan filmpjes die ‘herkenbaar’ zijn.

Wat dat betreft is grappen maken hetzelfde als boeken schrijven: de beste schrijvers schrijven voor zichzelf. Als je gaat schrijven omdat je weet dat het scoort en herkenbaar is, dan heeft volgens mij iedereen je al heel gauw door. Misschien moet ik maar eens goed nadenken waarom ik ooit met deze Substack ben begonnen.

Zondag 8 maart 2026

Mijn ego is gekrenkt. Normaal gesproken probeer ik in deze stukken een rode draad te zien in mijn algoritme en van alle leegte die de revue passeert een collage te maken, maar dat lukte gisteren gewoon niet. Ik wilde iets schrijven in het kader van Internationale Vrouwendag, maar mijn algoritme werkte daar echt niet aan mee. Toch had ik wel iets op papier, wat ik stuurde naar mijn vaste jury: mijn moeder en mijn vriendin Anne.

Mijn moeder is normaal gesproken erg fan, maar ook zij vond dit niet zo sterk. Dat vond ik toch irritant om te horen van mijn eigen moeder. Anne appte daarna nog: “heel leuk!!!”, maar die was druk gisteravond en had het dus vast niet zo goed gelezen als mijn moeder, dacht ik.

Mijn moeder stuurde: “Moet je niet op mijn of Anne haar telefoon gaan scrollen? Dan schrijf je over wat een vrouw krijgt te zien!”

Haar feedback toepassen ging nog, maar ik vond het te ver gaan om mijn hele tekst in de prullenbak te gooien en haar advies op te volgen. Ik zat nog midden in de correctiefase van mijn vorige stuk toen ze, nog voordat ik had geantwoord, al reels begon door te sturen. Ik stuurde kortaf: “Nee sorry, stop it please”.

Toch was dat een uitmuntend idee, dus vroeg ik twee minuten nadat Anne thuiskwam: mag ik misschien een halfuur scrollen op jouw telefoon?

Nu is het goed om te weten dat Anne filmmaker is en van zichzelf een vrij kunstzinnig en dromerig type. Ze houdt van kaarslicht, vogeltjes, bloemen en van de glinstering van zonlicht op zeewater. Haar lievelingsfilms zijn Lost in Translation en Gadające głowy, een Poolse arthousefilm uit 1980 waarin mensen twee vragen beantwoorden: wie ben je, en wat wil je uit het leven halen?

Tegelijkertijd houdt ze ook van Alles is Liefde en B&B Vol Liefde, was ze net als ik zeer benieuwd naar de documentaires over Ferry Doedens en Lil Kleine, en zei ze, toen ik haar mee had genomen naar de Disneyfilm Zootropolis 2: “Fucking leuke film ouwe!”

Het is daarom moeilijk in te schatten wat het algoritme haar voorschotelt. Tot mijn grote verbazing is dat, dertig minuten lang, bijna allemaal identiek.

Waar mijn algoritme alle kanten op gaat: Telegraaf-interviews, bombardementen op Iran, legendarische tv-momenten en dashcam-crashes, krijgt zij bijna alleen maar prachtige reels van films, kunstprojecten, creatievelingen en makers. Een grote creatieve grabbelton.

“Ja, dat is ook voor mijn werk, ik kijk heel veel ter inspiratie”, zegt ze terwijl ze naast me ligt. Per reel verbaas ik me meer. Op een gegeven moment begin ik hardop dingen te roepen als “WTF”, omdat ik niet kan geloven dat ze écht alleen maar dit soort filmpjes naar voren krijgt geschoven.

Een paar reels die zeker de moeite waard zijn om te kijken:

1. Dit waanzinnige kunstproject waarin een man en een vrouw om elkaar heen draaien in een gigantische hoepel.

2. Deze bijzondere videoclip waarin een balletgroep een kantoorruimte overneemt

3. Dit haast surrealistische shot van een vrouw die voor zich uit staart op een druk strand

4. Een stilleven van een autoraam, biddende hand en twee granaten

5. Dit shot van een man die luchtbokst terwijl om hem heen vuurwerk afgaat.

Dit kan toch niet slecht voor je zijn? is het eerste wat ik denk. Ik vind het bizar dat het algoritme bij haar zo goed weet wat ze wil. En ergens is dat dus ook angstaanjagend. Als ik Anne was zou ik dit waarschijnlijk onafgebroken kijken, omdat het allemaal zo vet en inspirerend is.

Precies dat maakt het zo tegenstrijdig, want normaal gesproken ben ik faliekant tegen sociale media, maar bij dit algoritme denk ik: volgens mij is dit best goed voor je. Overal lees ik dat ik er dommer van word, en dat geloof ik nog steeds. Maar wat zij krijgt voorgeschoteld voelt op een bepaalde manier ook verrijkend.

Dit experiment was dat overigens niet. Ik heb niets geleerd over het vrouwelijke algoritme. Ik weet zeker dat Mona Keijzer niet dagelijks dit soort filmpjes krijgt voorgeschoteld. Haar algoritme lijkt vast en zeker meer op dat van mij, met filmpjes van provocateurs die boos worden op migranten uit Italië of Victor Vlam die in discussie gaat met Lidewij de Vos bij Nieuws van de Dag.

Misschien moet ik volgende week toch maar eens dat algoritme van mijn moeder onder de loep nemen. Dan weet ik of mijn algoritme een kwestie van nature of nurture is. Wat ik in ieder geval heb geleerd: je krijgt óf een tuttifrutti aan content, óf - zoals bij Anne - een heel specifieke niche waar je uren naar kunt kijken.

Plotseling denk ik aan een vriend, die vertelde dat hij alleen maar video’s te zien krijgt van mensen die harde scheten laten. Wat dat betreft kan ik, zeker op een dag als vandaag, wel zeggen dat vrouwen - of in in ieder geval mijn vriendin Anne - superieur zijn.

Fijne Internationale Vrouwendag!

Max

Er gebeurt veel vandaag. Heel veel. Daarom ook niet op zondag, maar een special op de zaterdag.

De Volkskrant kwam met een uiterst sappige reconstructie over de Judas-actie van Groep Markuszower. De voorman Gidi Markuszower doet er werkelijk alles aan om Geert Wilders te cancelen. Zelfs het lekken van persoonlijke appjes hoort daarbij. Knap werk van Nathalie Righton en Ben Meindertsma, en terecht het best gelezen artikel van de krant.

Toch verbaast dat me. Vanochtend zijn Trump en Netanyahu namelijk begonnen met aanvallen op Iran, in een poging ‘Iran te bevrijden’ en ‘te ontdoen van kernwapens’. Trump roept het Iraanse volk op om in opstand te komen. De Iraanse autoriteiten roepen het volk op om Teheran te verlaten omdat de kans bestaat dat raketten hun huizen en kinderen treffen. Een gevalletje: je vrijheid of je leven!

Snapt u het nog? Ik niet. Ik wil weten wat er gebeurt en waarom het gebeurt. Je kunt dan, in deze tijd, drie dingen doen: de tv aanzetten, naar de radio luisteren of scrollen op sociale media. Ik kies voor dat laatste, en wel op het platform dat volgens oud-NPO-directeur Ton F. van Dijk dé plek is waar je het nieuws als eerste meekrijgt: X.

Het platform van AI-deepfakes, vlaggetjes in bio’s en extreemrechtse drek. Heel af en toe kijk ik erop maar meestal zie ik alleen wat daar gebeurt omdat een progressieve grappen- of opiniemaker uit verbazing een tweet deelt. Onlangs nog kwam het AD met een artikel waaruit blijkt dat Grok, de AI van X, zonder problemen nazi-afbeeldingen genereert. De vraag is: zijn dit uitzonderingen, of is dit de regel?

De eerste post die ik zie is van Esther Voet, hoofdredacteur van Dutch Jewish Weekly. De NPO slaapt volgens haar want ze hebben geen extra uitzending over de situatie in Iran, terwijl Talpa en GeenStijl dat wel hebben. Jeroen Wollaars reageert met een screenshot van de NOS-liveblog en meldt dat de NOS een extra journaal uitzendt. Goed om te zien dat er nog wordt gefactcheckt; pijnlijk om te zien dat het door de presentator is van een programma - Nieuwsuur - dat zelf niet meer actief is op het platform.

Sowieso is bijna iedereen hier boos op de NOS: ze vinden het allemaal belachelijk dat de NOS geen extra uitzending maakt. Ze worden op hun wenken bediend, want die uitzending is er dus wel, maar daar is ook niemand blij mee. Oscar Hammerstein heeft het over “infantiele verhalen van havo-meisjes die van toeten nog blazen weten” en Telegraaf-columnist (en ooit een succesvolle filmmaker) Eddy Terstall zegt dat tijdens crises GeenStijl altijd even invalt voor de NPO. Je zou zeggen: gelukkig bestaan GeenStijl en Hart van Nederland, maar dat wordt dan weer niet gemaakt met belastinggeld.

Om de boze mensen toch nog een beetje te spekken, laat Raymond Mens, Amerika-kenner, braaf weten dat hij de hele ochtend live is op SBS6 om de aanval te duiden. Dat zal de mensen hier tevreden stellen. Dat proberen politici ook te doen, want het regent statements in mijn tijdlijn. Op Instagram, TikTok of Facebook zie ik bijna nooit een statement, het gebeurt altijd hier, op het Musk-kwartier.

Het algoritme schotelt mij de statements van fractievoorzitters Ruben Brekelmans, Henk Vermeer en Jan Paternotte voor. Het lijkt wel alsof ze allemaal door ChatGPT zijn gegenereerd, het enige wat de communicatiemedewerker moest zeggen was: “ja, lekker, en dan nu in BBB-woorden!”

Ook onze minister-president laat van zich horen. “Nederland volgt de situatie op de voet en roept alle partijen op tot terughoudendheid om verdere escalatie te voorkomen.” post hij, terwijl hij de post van de minister van Buitenlandse Zaken deelt, waarin staat: “Het kabinet volgt de situatie in Iran, Israël en de bredere regio nauwgezet (...) en roept alle partijen op om terughoudendheid te betrachten en verdere escalatie te voorkomen”.

Als je dit hier leest, voordat het statement door andere media wordt overgenomen, zou je inderdaad op dit platform als eerste iets kunnen meekrijgen. De vraag is alleen: is dit dan nieuws? En wie verifieert of het klopt, of niet?

Ik blijf hangen op die post van Jetten en kijk naar de foto. Ik verwonder me dat de Slimste mens-finalist uit Uden plotseling het account van MinPres beheert. Maandag werden alle tweets van Schoof snel verwijderd. Sindsdien heeft hij al meer dan tweehonderd homofobe opmerkingen gekregen.

Ga daar weg! denk ik dan, maar tegelijkertijd heb ik geleerd dat je pesters het beste kunt negeren. Dan beloon je hun gedrag niet. Het zou dus stom zijn om om die reden X te verlaten, want dan geef je toe aan de haat. Wel zijn er genoeg andere redenen om niet meer op dit platform te posten.

Het heeft even geduurd maar dan krijg ik, toch nog, nieuws tot me. Een post van NU.nl:

“Boef zit vast in Dubai door oorlogsgeweld in het Midden-Oosten.”

Heel even denk ik dat ze Netanyahu te pakken hebben. Te vroeg gejuicht, want het gaat hier om rapper Boef.

Normaal gesproken scroll ik een half uur; vandaag kom ik niet verder dan vijf minuten. Ik kan het niet meer aan. Ik sluit de app: gelukkig hebben we de NOS nog.

Sinds vorige week zondag heb ik een nieuw speeltje. Het is een soort puck - in theorie zou je ermee kunnen ijshockeyen - maar deze puck is magnetisch, lichtbeige en gekoppeld aan een app: Tap Out.

Als ik mijn telefoon tegen de puck houd, schakelt hij een functie in waardoor sociale media worden geblokkeerd. Het is een wonderpuck. Mijn schermtijd is drastisch gedaald. Ik mag zelf instellen welke apps hij blokkeert. Als ik mijn telefoon tegen de puck heb gehouden, kan ik nergens meer op behalve de kranten, e-mail, WhatsApp en Substack natuurlijk. Ik zit nog in de illusie dat dit geen schadelijk sociaal medium is - terwijl je hier dus ook reels hebt?

Wil ik toch even op Instagram kijken, dan kan ik - nadat ik heb getapt - mezelf een ‘espresso-shot’ van drie minuten gunnen of een americano van zeven. Die hippe koffiemetaforen hadden van mij niet gehoeven, maar het werkt wel perfect.

Als die minuten zijn verstreken, word ik automatisch uit de app gekickt en kom ik nergens meer in tot ik mijn telefoon weer tegen die magnetische puck houd. Dat betekent dat als ik een avondje uit ben en de puck niet meeheb, ik op mijn telefoon nergens binnenkom.

Deze ochtend is daarom extra speciaal, want ik heb al een week lang nauwelijks gescrold, laat staan een half uur lang. Ik kan me eindelijk weer afsluiten van de buitenwereld en verdoven met korte filmpjes die zo zijn vormgegeven dat het voelt alsof je op een fruitmachine speelt. Iedere scroll is geld inzetten, iedere video is een potentiële beloning; een shot dopamine. Slecht en tegelijkertijd heerlijk voor iemand die vijf jaar lang verslaafd was aan gokken.

Dat shotje laat deze ochtend op zich wachten. Eerst zie ik een VVD-raadslid dat er totaal niet uitziet als een VVD-raadslid, een heel stom filmpje van een of andere AI-band en een vrouw die zich (terecht) boos maakt over een HEMA-reclame. Het doet allemaal maar weinig met mijn gelukshormoon.

Na een minuut of vijf is het raak: eerste keer hardop lachen. Een man die nep-Spaans praat tegen een man die eruitziet als een man die écht Spaans praat. Een moderne, opgezette spraakverwarring tussen twee Latino’s. De nep-Spanjaard is zó goed in nep-Spaans praten dat de Spaanstalige man denkt: maar, je kan toch gewoon Spaans? Het resulteert uiteindelijk toch in een gesprek waarin informatie wordt uitgewisseld, want de nep-Spanjaard weet inmiddels dat zijn slachtoffer uit Ecuador komt. Je hoeft elkaar niet te verstaan om elkaar te begrijpen, had Johan Cruijff kunnen zeggen.

Hetzelfde geldt voor “een woord kan meer zeggen dan een hele zin”. Twee mannen in camouflagepakken leggen in Theater de Omval uit dat in Suriname gecommuniceerd wordt met één woord: wat. Een vragende wát, een verbaasde whaaattt?, of een boze watttt?: er zijn tal van manieren om ergens op te reageren met hetzelfde woord. “Afhankelijk van de boosheid bepaalt mama de wattage.” Als je het mij vraagt, misschien wel de beste vorm van communiceren.

Het belangrijkste van communicatie is zonder twijfel dat er contact moet zijn tussen jou en de ander. Het moet binnenkomen wat je zegt, het liefst kijk je iemand aan. De een hoort alles prima in een stampvol café, de ander heeft, zelfs in de wachtkamer van de huisarts, herhaling nodig, het liefst nog een stuk langzamer en duidelijk gearticuleerd.

Misschien dat het Olympisch Comité daarom aan atleten heeft gevraagd om hun namen langzaam uit te spreken. De sporters hebben daar overduidelijk geen goesting in en spreken hun namen daardoor heerlijk cynisch in. Mijn favoriet is Dane Menzies, een snowboarder uit Nieuw-Zeeland, die de instructie ‘slow’ zo letterlijk neemt dat hij niet alleen in tempo, maar ook in toonhoogte vertraagt, waardoor het klinkt alsof hij in slow motion aan het praten is. “Daaaaaaaneeeeeee Meeeeenzieeeeees.” Eerlijk is eerlijk, ik weet nu wel precies hoe ik hun namen moet uitspreken.

In het Olympisch dorp wordt trouwens ook op heel andere manieren contact gemaakt. Volgens deze reel wordt er zo veel gepraat en geborreld dat al dat geluid door de muurtjes van de kamers van de sporters trilt. In de reacties wordt pas echt duidelijk waar deze video op doelt, want blijkbaar wordt er heel wat gesekst onder Olympiërs: in een week tijd zijn al meer dan tienduizend condooms gebruikt.

Het lijkt me echt een hel; na vier jaar keihard trainen iedere nacht bloednerveus in bed liggen, slaap willen vatten, en dan wakker blijven omdat de meest fitte mensen ter wereld de hele nacht door liggen te kreunen, nog harder dan tijdens het sporten.

Aan de andere kant kan zo’n seksdorp natuurlijk ook helemaal geweldig zijn, en is het ook logisch dat dit soort taferelen plaatsvinden. Al die atleten zijn natuurlijk nooit op examenreis geweest vanwege hun drukke trainingsschema’s. Een Olympisch dorp is voor topsporters wat Chersonissos was voor gymnasiasten.

Het enige verschil is dat hier in Milaan, op het Koningshuis na, geen kakkers uit Heemstede en Wassenaar rondlopen, maar allemaal woest aantrekkelijke mensen die gieren van de zenuwen. Een stuk ontspanning in de vorm van seks ligt dan al gauw op de loer. Ook daarin is, juist vooraf, contact maken van groot belang: je moet doorhebben bij wie je wel kans maakt, en bij wie niet.

Dat weet Priscilla als geen ander: “Dit is waarom vrouwen liegen tegen mannen waar ze niet in geïnteresseerd zijn,” begint ze haar video mee. Wat volgt is een vlammend betoog, begeleid door een zwaar blaasorkest. Ik voel me bijna aangesproken, totdat ik haar caption lees: dit geldt niet voor alle mannen. Gelukkig maar.

Ze moest een kwartier lang (!) liegen over haar seksualiteit omdat een man niet kon geloven dat ze hem niet wilde. Zelfs het feit dat ze lesbisch was, was volgens hem geen reden om het op te geven. “Ik weet zeker dat ik je hetero kan maken,” zei hij.

Ik heb een tip voor dit type man. Stel, je komt de volgende keer een vrouw tegen en je vraagt haar uit. Als ze ja zegt, weet je genoeg. Als ze nee zegt, ook. Maar als je het toch niet begrijpt, vraag dan of ze het kan herhalen of trager wil uitspreken. Als ze dan wederom nee zegt, rest je nog maar één woord: whaaattt?

15 februari 2026

Vrijdag zag ik Marty Supreme, de nieuwe film van Timothée Chalamet, in een uitverkochte bioscoopzaal. Iedereen had er zin in. Ik kwam vier bekenden tegen, dat gebeurt me nooit in de bioscoop, en het waren ook nog eens stuk voor stuk leuke mensen. Dit is wat Rob Jetten bedoelde met een vibe.

Na afloop was de zaal stil. We zijn er allemaal ingetuind, dacht ik. Ik vond het een zaaddodende film (pun intended) met weinig interessante karakters en een uiterst voorspelbaar plot. Tijdens de nabespreking maakte ik de grap dat deze film niet Marty Supreme, maar Marty Below Average was. Twee dagen later is die grap net zo matig als de film zelf.

Mijn chagrijn komt deels doordat mijn verwachtingen te hoog waren. De film draait al een tijdje in de VS en is een box-office hit, wat zeldzaam is, helemaal voor een film die 2,5 uur duurt, plaatsvindt in 1952 en over pingpong gaat. Dat succes komt hoogstwaarschijnlijk door een geslaagde mediacampagne, met Chalamet als officieuze campagnemanager.

Hij deed er werkelijk alles aan om zijn film te verkopen. Hij dook overal op met bodyguards die een oranje pingpongbal over hun hoofd hadden getrokken, liet goede vriendin en Gen Z-icoon Charli XCX een uiterst lovende recensie op Letterboxd schrijven en zorgde dat de wereldsterren de Marty Supreme jacket droegen. De eerste keer dat ik die jas zag dacht ik: die wil ik ook.

Inmiddels vind ik die jas ook maar niks. Volgens mij had mijn algoritme dat door, want de eerste video die ik vanochtend kreeg voorgeschoteld was van Tante Moonfashion, een kledingwinkel in Haarlem met als slogan ‘Happiness is Shopping’. Ze hebben een nieuw jasje van kledingmerk Zoso. De eigenaresse vindt hem zo leuk, ze zou hem bijna zelf houden, “maar heb je maatje XL, kom naar de winkel.” Ik heb maat L, anders was ik gegaan.

Er zijn meer mensen die me iets proberen aan te smeren. Zelfs Palantir, een Amerikaans techbedrijf dat gespecialiseerd in het opsporen van mensen op basis van gigantische hoeveelheden data. Blijkbaar hebben ze een mini-drone ontwikkeld. Die drone bevat 3 gram aan explosieven, precies genoeg om je hersenen te penetreren. Wat zou hun slogan zijn? Shopping is the end of the world?

Ik word bang van dit soort reels en voel me dom als ik ze bekijk. Deze bedrijven zijn al jarenlang actief, maar de wereld is langzamerhand zó aan het afglijden dat er plotseling een gigantische vraag is naar hun product. Neem de Tsjechische miljardair Michal Strnad, CEO van Czechoslovak Group, een van de grootste defensiebedrijven van Europa. Een wapenhandelaar met een vermogen van bijna 40 miljard. Hij verdient sinds de Oekraïne-oorlog goud geld. Daardoor is hij ook opeens zichtbaar in de media en op Instagram-reels: blijkbaar is dat ook een kwestie van vraag en aanbod.

Vroeger werkte ik bij een callcenter. Het eerste wat ik daar leerde was dat als je iets wilt verkopen, je mensen het gevoel moet geven dat ze je product nodig hebben. Zodoende maakte ik bejaarden doodsbang voor phishingmails en verkocht ik het ene na het andere KPN Veilig-abonnement. Geef mensen het gevoel dat ze ieder moment gehackt worden en ze kopen internetbeveiliging. Geef mensen het gevoel dat de oorlog binnenkort uitbreekt en ze kopen drones en kernbommen.

Maar wat voor gevoel geef je de mens als je Sylvana IJsselmuiden bent en een programma moet verkopen waarin je meeloopt bij supersaaie bedrijven? Ze loopt een dag mee met VDK Groep, een installatiebedrijf. “Hier werken ze aan het nieuwe huis van de stad, oftewel, het stadhuis” zegt Sylvana, maar ze is nauwelijks te verstaan door het spannende muziekje dat de social media redacteur eronder gemonteerd heeft. Helaas, niet alles valt te verkopen, zelfs niet als je er een spannend muziekje onder gooit, maar blijkbaar ziet mijn algoritme er wel iets in.

Wat vooral misging in dit filmpje, is dat je geen lekkere eerste indruk hebt. Dat is cruciaal tijdens het scrollen: de eerste drie seconden. Als je me dan pakt, ben ik verkocht. Ik had deze week al genoeg video’s van het drama van schaatser Joep Wennemars voorbij zien komen, maar ik had nog geen huilende Wennemars gezien. Plotseling is daar zijn broer, Niels Wennemars, die zijn gehuil aan het begin van zijn video heeft gemonteerd. Bingo!

Hij heeft het hele debacle gefilmd op de tribune. Althans, hij heeft zichzelf gefilmd, want de beelden van zijn schaatsende broer zijn bijna allemaal van de NOS. Hij begint met een mooie “Alles voor dit moment”, vervolgens roept hij “Nee!", daarna begint hij te huilen en loopt hij gefrustreerd door het stadion. “Wat is er net gebeurd, mijn broer is verhinderd door een of andere **!”

Stel je voor: je staat op de tribune, je broer gaat misschien een medaille halen en jij filmt jezelf continu, geeft commentaar en trekt je niets aan van de mensen om je heen. Voor jou is dit ook retespannend. Je broer schaatst geweldig, maar dan wordt hij plotseling gehinderd door zijn tegenstander, en grijpt hij naast een podiumplek.

Je huilt, maar blijft filmen en aanmoedigen. Je broer is kapot. Het lukt hem niet om te huilen, dat gebeurt pas ‘s avonds, als hij in zijn kleine Olympische bed ligt. Zijn Olympische droom is ‘naar de kloten’.

Jij daarentegen hebt wel goud in handen, en zit druk te monteren achter je laptop. Nummer van Eminem eronder, Lose Yourself past perfect. Paar effectjes, beelden van NOS erbij en hoppa: een uitmuntende reel. Ruim 1,3 miljoen keer bekeken, rond de 60.000 likes. Jouw broer is een schaatser, maar jij bent een influencer met een uitstekend gevoel voor drama, en je weet dat dat als geen ander verkoopt.

Dat weet ik inmiddels ook, want toen ik de filmpjes die ik in dit stuk heb verwerkt nog even terugkeek, ontdekte ik dat de reel over Palantir en hun drone-technologie niet echt is. Het komt uit de film Slaughterbots, een (toen nog) dystopische korte film uit 2017, waarin een zwerm AI-drones plotseling oncontroleerbare killing machines worden.

Israël en Oekraïne maken beiden gebruik van de AI-technologie van Palantir, dus fake news is dat fragment beslist niet. Alleen het moment dat de drones een eigen leven gaan leiden is nog fictie. Maar ook dat scenario weten ze in Slaughterbots verdomd goed te verkopen.

Fijne zondag!

Na een maand op Substack kan ik wel zeggen dat ik mijn ogen uitkijk. Er gebeuren hier dingen die je op geen enkel ander platform ziet. Zo schrijft Nico Dijkshoorn elke dag een stuk over hetzelfde schilderij, deelt Simon van Teutem zijn persoonlijke notities en maakt Matthijs van Nieuwkerk lijstjes. Als je ze goed bestudeert kun je niet anders dan concluderen dat hij de godfather is van de VPRO-flowerboys.

Waarom ik deze voorbeelden noem? Het zijn allemaal witte mannen die graag ruimte innemen om te delen wat hen beweegt/roert/opvalt. Zonder verdienmodel, gewoon als hobby. Dat is uiteraard ook iets voor mij, dus ik ga dat vanaf vandaag ook doen. Wekelijks. Maar wees gerust: jullie gaan er hopelijk ook iets aan hebben.

Het valt mij op dat er een gigantisch gebrek is aan sociale-media-recensenten. Iedere krant heeft meerdere TV-columnisten, maar vrijwel niemand onder de 35 kijkt nog lineaire televisie. Terwijl we allemaal gemiddeld zes uur per dag op onze telefoon zitten. Over wat mensen zien tijdens het scrollen heb ik tot op heden nog nooit een recensie of column gelezen. Ik spring graag in dat gat, ben benieuwd of dat werkt, en of deze Substack, anders dan de papieren krant, Gen Z/A wel weet te bereiken.

Vanaf vandaag schrijf ik daarom iedere zondag over wat ik tegen kom tijdens een half uur scrollen op sociale media. Ik laat me volledig overspoelen met korte snippets, AI-beelden en fragmenten die precies zó zijn gemonteerd dat ik volledig aan mijn smartphone blijf vastgeplakt. Vervolgens probeer ik die ervaring te vatten in woorden. Hopelijk hoef jij hierdoor niet meer te doomscrollen, leer je iets van mij́n algoritme, en wat dat zegt over het jouwe en de staat van onze wereld. En kan ik wat orde scheppen in de chaos van al die korte filmpjes.

Dank dat je al zo ver bent gekomen, veel plezier met mijn eerste scroll-ervaring!

Zondag 7 februari 2026

De naam van je kind bedenken is moeilijker dan je denkt. Noemen we ‘m naar mijn grootouder, of die van jou? Is Kees niet te oubollig? Heet tegenwoordig niet ieder kind Olivia? Het lijkt me een helse klus, ook omdat er ook zoveel is om je kind naar te vernoemen. Mijn naam dank ik aan de prachtige song van Paolo Conte. Het wemelt van de Jordi’s in Catalonië dankzij beschermheilige Sant-Jordi, zelfs papa Cruijff kon niet om die naam heen. En Chase Infiniti, die de sterren van de hemel speelde in PTA’s One Battle After Another, is vernoemd naar Chase Meridian uit Batman, en Buzz Lightyears uitroep “Till Infinity and Beyond!”.

In Nederland pakken we dat anders aan, hier vernoemen we onze dochters naar een auto en witte wijn, getuige Chardonnay Mercedes, maar blijkbaar ook naar de omroep met de roze plopkap: een jongedame sprak een PowNed-verslaggever aan omdat haar vader haar naar de omroep heeft vernoemd. Haar tweede naam is, echt waar, PowNed. Ze liet zelfs haar ID kaart zien om het te bewijzen.

Je zou denken dat dit een moderne trend is, maar hoezo heet Mona Keijzer dan Mona? Ik heb het even uitgezocht: het Mona-toetje stamt uit 1969, Mona Keijzer uit 1968. Al zet Youp van ’t Hek daar vast vraagtekens bij, want volgens hem liegt ze alles bij elkaar. Misschien ook wel haar geboortejaar, en is ze dus wel degelijk vernoemd naar het Mona-toetje en stiekem vijf jaar jonger, al lijkt me dat een vreemde leugen. Zelf zegt ze tegen de Telegraaf dat die uitspraak van Youp officieel “smaad” is, maar, “het mag gezegd worden, zeker door een cabajetier”. Dat is dan ook weer niet helemaal waar, want smaad staat wel degelijk in het Wetboek van Strafrecht.

Waarheidsvinding is nog nooit zo moeilijk geweest. Alles wat fictief is lijkt sprekend op de echte wereld, en als iets daadwerkelijk heeft plaatsgevonden, wordt er alles aan gedaan om de waarheid te verbloemen of zwart te lakken. We weten dat Epstein-eiland bestaat, dat daar gruwelijke dingen zijn gebeurd, maar we zullen nooit précies weten wat zich daar heeft afgespeeld. Nico Grigg was zo gek om daar zelf maar heen te gaan met een waterscooter; alles om dichter bij de waarheid te komen. Inmiddels staan al een week lang een zwarte SUV voor zijn deur te posten. Hij heeft geen idee wie daar in zit, misschien is het Epstein zelf, want ook daar is het laatste woord blijkbaar nog niet over gezegd.

Zo analyseert deze Instagrammer een foto van een man die sprekend op hem lijkt, volgens de Instagrammer overduidelijk Jeffrey Epstein. Ik zie vooral de nieuwe Perkamentus van de HBO-versie van Harry Potter. Lang haar, lange baard, maar zelfde gezicht en postuur. Grote kans dat het een lookalike is, al lijkt het ook sterk op AI, en stel hij is het wel écht, ook dan kunnen we helemaal niks met dt filmpje. Net als met de zwartgelakte documenten. Het enige wat ons rest is verbazing, en woedend blijven vragen naar de waarheid.

Ondertussen doet Donald Trump er ook alles aan om die waarheid te vervormen, en zijn boze bevolking af te leiden van zijn betrokkenheid bij de Epstein-files. Dat lukt bijna bij The Dad Briefs, een account van een vader die zich richt op ‘Food, Fun & Fatherly Wisdom’. Weinig fun in deze video, want hij is woest. Hij vraagt zich hardop af hoe het kan dat het racistische beeld van de Obama’s als apen niet het einde van je carrière betekent. Gelukkig ziet hij zelf ook in dat het een afleidingsmanoeuvre is, en eindigt hij met ‘Release the unredacted files, now.’

Wat heerlijk om te zien, een vader die dingen benoemt voor wat ze zijn. Je zou namelijk ook een vader kunnen hebben die ontkent dat Hitler een fascist was, en dat niet alleen, die zelfs ontkent dat de bedenker en oprichter van het fascisme, Benito Mussolini, een fascist was. Het is zo absurd dat de zoon erom moet lachen. De snippet komt uit een podcast, genaamd ‘The Necessary Family Therapy’. Daar is geen woord aan gelogen. Je hoopt bijna dat het satire is, een nieuw 21e-eeuws surrealisme: ceci n’est pas un fasciste.

Het kan ook gebrek aan intellect zijn. Of alcohol. Volgens influencer Glen Fontein, die recent fan is geworden van opper-influencer Jezus Christus, maakt alcohol je dommer. “Je verlamt je breincellen.” Hij bedoelt hersencellen, maar ik begrijp hem. Hij brengt het alsof hij het gisteren voor het eerst hoorde. Hij stormt binnen, schreeuwt zowat naar de camera en begint als een apostel uit te leggen waarom alcohol slecht voor je is. “Je lichaam ziet alcohol als gif. Dus als je heel veel troep eet, gaat eerst de alcohol eruit, en dan pas de junkfood. Dus je wordt eerder dik.”

Ook hiervan weet ik niet zeker of dit klopt, maar ik had inderdaad al de hele dag het gevoel alsof die acht biertjes van gisteren eruit waren, maar de grillburger, bamischijf en de twee Prince-chocoladekoeken nog bleven hangen. Een transformatievideo van Turkse mannen die in drie seconden van prima lichamen naar afgetrainde sixpacks gingen, versterkte dat gevoel. Misschien is het tijd voor een personal trainer, die dat beginnende zwembandje eraf traint. Mits hij het niet filmt. Die kans is in mijn geval reëel, want slechte leerlingen zijn goede content. Dat weten rij-instructeurs blijkbaar als geen ander.

Een instructeur van Rijschool Batu kan niet geloven dat zijn leerling rechtsaf slaat. “Dit is het fietspad!” Hij mag hopen dat ze nog lang bij hem blijft lessen, want ze kan er geen snars van. Wat ook kan komen doordat Batu vooral met de camera bezig is en nauwelijks met haar. Ga dan op z’n minst zelf achter het stuur zitten, zou ik zeggen, want ook dan kan er iets moois ontstaan.

Neem Uber-chauffeuse Jeanne DiVietro, die Gilles de la Tourette heeft en zichzelf filmt terwijl ze praat met haar passagiers. Toevallig stapt een vrouw met narcolepsie in, een neurologische aandoening waardoor je spieren plotseling kunnen verslappen als je hevige emoties ervaart. Dat is met Jeanne haar Gilles de la Tourette een geweldige combinatie. Plotseling roept Jeanne keihard “OELOELOE”, en de bijrijder valt een goede vijf seconden in slaap. “When there’s like serious stimuli like that, it’ll knock me out.”

Ik vroeg me gelijk af of deze vrouw ook was weggezakt als ze het ijzersterke betoog van Soundos el Ahmadi had gezien, die de Vlaamse presentator Bart Schols met vuur op zijn plek zette. Zou dit fragment ook hevige emoties bij haar oproepen? Of zou ze zich juist opgelucht voelen, en denken: hè hè, eindelijk iemand die de waarheid spreekt.