Lesbische Liga Straatfeest ‘26, Foto: Dewi Gomez

Ally

‘Bring Your Own Ally’, zo heette het event over allyship in de A’dam Toren, georganiseerd door HVA Pride en Pride University. Samen met presentator Jurre Geluk en presentatrice en model Loiza Lamers, nam ik deel aan een panel talk. De eerste vraag was - je raadt het al - wat voor ons het woord ‘ally’ betekent.

Je kunt ‘ally’ vertalen als ‘bondgenoot’. Het wordt gebruikt om cis en/of hetero personen aan te duiden die solidair zijn met de queer en trans community.

Voor mij betekent allyship: je actief inzetten voor de lgbtqia+ community. Met een streepje onder actief. Ik zie het als een vorm van activisme. Net als klimaatactivisme of antiracisme activisme.

De invulling van mijn allyship is continu in beweging. Het is volgens mij namelijk niet dat je op een dag besluit ally te zijn en dat is het dan. Het is geen stilstaand iets, maar een (ga ik dit zeggen? Ja ik ga het zeggen) werkwoord. Het is iets dat je actief doet, in het openbaar, zichtbaar voor anderen. Iemand uit de community steunen binnen de veilige thuissituatie is lief, maar wat mij betreft geen allyship. Tenzij je er twintig familieleden omheen zet en een kalkoen in het midden. Of als je het naar buiten verplaatst, de publieke ruimte, waar het minder veilig is. Waar het voor jou spannend is om je uit te spreken, je iets kunt verliezen.

Voor mij vraagt allyship om skin in the game. De bereidheid iets op het spel te zetten.

Dat kan dus de sfeer zijn, bijvoorbeeld als je tijdens het kerstdiner iemand aanspreekt op een transfobe grap, maar het kan ook je imago zijn, als publiek persoon.

Iemand aanspreken op een homofobe of transfobe uitspraak is spannend. Je weet nooit hoe iemand zal reageren of wat anderen van je zullen denken als je dat doet. Er staat iets op het spel. Zeker voor mensen met een podium of een groot platform is dat vaak een afweging. Maar uiteindelijk geldt die vraag voor iedereen: wat ben je bereid te riskeren om ergens voor te gaan staan?

Queer en/of trans zijn is geen keuze. Dat bén je. Je kunt daar niet zomaar een dag van vrij nemen. Bij allyship is dat anders. Ik kan ervoor kiezen om mijn stem te gebruiken, maar ik kan er ook voor kiezen om dat niet te doen. Ik zie dat als een privilege.

Activisme vergt tijd en is niet altijd leuk. Daarom snap ik dat feesten op de canal pride niet per se als een vorm van allyship wordt gezien. Ja, het vergt tijd, maar het is vooral heel erg leuk. En laat ik duidelijk zijn: party is absoluut een belangrijke vorm van protest. Openbare queer joy draagt bij aan representatie en zichtbaarheid van een gemarginaliseerde groep. Maar volgens mij ben je pas echt een ally als je ook de dag na het feest, met je kater, meeloopt met de trans pride walk, terwijl je liever in bed Heated Rivalry had willen kijken.

Hetzelfde geldt voor klimaatactivisme. Niemand vindt het leuk om een snelweg te bezetten. Het is spannend. Het is oncomfortabel. Het duurt lang. Iedereen die daar zit, zou veel liever chips eten op de bank met een serie. Je doet het, omdat je het belangrijk vindt. Je maakt je eigen belang en wensen ondergeschikt aan het grote, algemene belang. Alhoewel dat niet per se twee verschillende dingen hoeven te zijn.. maar daar kom ik zo op terug.

Dit neemt allemaal niet weg dat het natuurlijk wel leuk kán zijn. Samen demonstreren is enorm verbindend, plus het geeft hoop en zin aan het leven. Zo werkt het voor mij althans. Daarnaast leer ik vaak veel van de speeches die gegeven worden op protesten en ontmoet ik er nieuwe mensen. Het is een fysieke ontmoetingsplek. Iets waar ik steeds meer naar verlang, in een wereld waarin ons sociale leven zich steeds vaker online afspeelt.

‘Bring your own ally’ event ‘26, Foto: Laurens Nieuwendijk

Privileges

Ik vind het belangrijk om als artiest uitgesproken feminist en ally te zijn. Het voelt vanzelfsprekend. Ik denk omdat het onlosmakelijk is verbonden met de kern van mijn muziek waarin ik de norm bevraag en taboes doorbreek.

Als artiest en daarbuiten probeer ik een goede ally te zijn, maar het lukt me niet altijd. Soms slurpt mijn eigen leven even al mijn aandacht en tijd op. Je kunt ook niet van iedereen dezelfde mate van activisme verwachten, vind ik.

Ik probeer daar zelf ookmilder in te worden en mensen niet te snel te veroordelen. Het heeft te maken met hoe je in je vel zit, maar ook met je privileges. Ik heb de wind behoorlijk mee in mijn leven. Ik ben wit, cis, hetero, gezond, heb een sociaal vangnet en een baan. Ik ben fysiek, mentaal en financieel in staat om bijvoorbeeld de straat op te gaan om te demonstreren. Ik hoef daarvoor geen oppas te regelen, want ik heb geen kind. Ik heb geen ouders die mantelzorg nodig hebben. Ik woon in Amsterdam, dus ik hoef geen wereldreis af te leggen naar de Dam of het Malieveld. Ik loop minder risico op politiegeweld als witte vrouw. Kortom: ik ben een geprivilegieerd persoon en dat brengt, vind ik, verantwoordelijkheden mee.

Helaas werkt het vaak precies andersom. Privileges zorgen er vaak voor dat je minder snel wordt geconfronteerd met de ongelijkheid en uitsluiting die anderen ervaren. Daardoor is het soms moeilijker om de urgentie te voelen om in actie te komen. Vaak komt betrokkenheid pas wanneer je zelf discriminatie ervaart of het van dichtbij meemaakt.

Het helpt ook niet mee dat we in een maatschappij leven die zo op het individu is gericht waarbij zelfontplooiing en persoonlijke vrijheid centraal staan ipv collectiviteit. Sociale media versterken onze bubbels. Algoritmes serveren ons een op maat gemaakte werkelijkheid waarin we vooral ons bestaande wereldbeeld bevestigd zien worden. Roxane van Iperen schreef hier een interessant essay over, genaamd Ik Zie Wat Ik Geloof. Een aanrader!!

Ik vind het eng dat er hierdoor een soort maatschappelijke onverschilligheid ontstaat. Soms kijk ik om me heen in de muziekwereld en zie ik artiesten met de wind in de rug én een groot podium, beautyproducten aanprijzen, maar zwijgen over maatschappelijke kwesties. Ik wil niemand de maat nemen, je bent niets verplicht, maar kan toch niet verkroppen dat ik het onaantrekkelijk vind. Maargoed nog geen alinea geleden nam ik me voor milder te zijn, haha.

Laat ik ook kritisch naar mezelf kijken. Zou ik ook een queer ally zijn als ik niet deze vriendengroep en het publiek zou hebben dat ik heb? Is het niet puur eigenbelang dat ik me uitspreek, omdat bijna al mijn vrienden tot de lgbtqia+ community behoren en ik zonder hen echt een kutleven zou hebben? En omdat ik zonder mijn publiek - dat voor een groot deel uit queer en trans mensen bestaat - voor lege zalen zou staan of enkel voor… hou je vast: cis hetero’s? Jeetje wat zou dat SAAI zijn…

Trans Pride Walk ‘26

Zou deze vader ook mee hebben gelopen met de trans pride walk zonder trans kind?

Is dat erg?

Ik moet denken aan de speech van Tijn de Jong tijdens de pride walk, die een week eerder plaatsvond. Die zei:

“Niet het trans of queer zijn zelf is zwaar,

Maar hoe de maatschappij

En sommige mensen daarin

Ermee omgaan.

De intolerantie. De haat.

Dat is zwaar.

(…)

Trans en queer mensen zijn niet het probleem.

Dehumanisatie, desinformatie en haat. Dát is het probleem.

Ons bestaan is geen debat waar je het over eens of oneens kunt zijn.

Wij zijn er.

We zijn mensen en onze rechten doen ertoe.

Daarbij hebben we helemaal geen acceptatie nódig van cis hetero mensen.

Want of zij ons nu accepteren of niet, wij zíjn er en they better get used to it.

Ze hoeven ons niet te begrijpen of te kunnen invoelen hoe het is om ons met respect te behandelen.

We hebben geen acceptatie nodig, maar emancipatie.

Bescherming en rechten.”

Politieke partijen en media spelen een grote rol in die dehumanisatie en desinformatie. Ik moet ook denken aan een meme van een aantal jaren terug. Die liet zien dat het gesprek over trans mensen, vaak gereduceerd wordt tot het onderwerp: toiletten. Terwijl dat maar een klein onderdeel is van het dagelijks leven van trans mensen. Dit zorgt voor een frame dat voorbij gaat aan de bigger picture, namelijk dat het over mensen gaat en mensenrechten.

Dit vind ik zo gevaarlijk.

Daarom is representatie van queer en trans personen ook zo belangrijk in kunst. Bijvoorbeeld in film en tv. En dat zij volwaardige rollen spelen van mensen van vlees en bloed, in plaats van eendimensionale bijfiguren, met eigenschappen die bestaande stereotypen bevestigen.

Applaus

Ik vind het heel bijzonder en fijn dat ik door de lgbtqia+community zo omarmd word als ally. Maar ik voel me soms ook ongemakkelijk bij het applaus.

Tijdens de panel talk werden er een aantal allyvlaggen uitgedeeld aan allies in de zaal. De allyvlag. Ik wist niet eens dat ie bestond… En alhoewel ik het gebaar sympathiek vind, denk ik dat we met zo’n vlag de plank misslaan. Een echte ally loopt namelijk, wat mij betreft, niet met de allyvlag, maar met de pridevlag. Een ally ondersteunt de community. Staat ernaast.

De allyvlag

Ik ben zelf ook zoekende in hoe ik kan ondersteunen zonder mezelf in het middelpunt te plaatsen of als redder neer te zetten (een beetje zoals white savorism in de anti-racisme strijd).

Soms kom ik voor lastige vraagstukken te staan. Toen ik bijvoorbeeld werd gevraagd mee te varen tijdens de canal pride met de AvroTros boot en het jaar erop met de Lesbische Liga Boot, heb ik lang na moeten denken. Met beide organisaties ben ik in gesprek gegaan, heb ik mijn twijfels geuit en vragen gesteld. Zijn er genoeg mensen aanwezig die zelf tot de community behoren? Neem ik geen plek in van een queer artiest?

Vervolgens moest ik met die informatie een afweging maken en ik koos ervoor mee te varen. Ik blijf het lastig vinden, want eigenlijk vind ik dat allies aan de kant horen te staan, applaudisserend, in plaats van dat zíj toegejuicht worden. Ik besloot iets te bedenken om mijn eigen ongemak weg te nemen en waarmee ik mijn aanwezigheid meer waarde kon geven. Op de AvroTros boot maakte ik een aftermovie voor mijn vrienden en op de Lesbische Liga boot trad ik op met Elmer en zorgde ik dat Davine Perik nooit met lege handen stond.

De Lesbische Liga Boot ‘25 met Davine Perik, Lize Korpershoek en Noa-Lynn van Leuven

Maar ik ben hier toch ook milder in geworden. Nu denk ik: meid maak jezelf niet zo klein, ga er gewoon stáán en geniet. Het allerbelangrijkst is dat deze community uit haar voegen barst. Dat de liefde en steun groter is dan de haat. En zolang de allies niet centraal staan op zo’n boot, denk ik dat het alleen maar goed is dat ze meevaren en dat het daardoor nog meer impact maakt.

Fun fact: ik word nog altijd gepest door mijn vrienden met mijn poging niet teveel ruimte in te nemen op de AvroTros boot. Daar heb ik namelijk behoorlijk in gefaald. De dresscode was mintgroen en het enige passende dat ik in de kast had hangen was een enorme fluffy hoed en korset. Maarja: wel mintgroen!! Niet teveel ruimte innemen is nog een puntje van aandacht, dus.

De AvroTros Boot ‘24 met mijn vrienden

Bij de panel talk werd ook een fragment getoond dat ik aan tafel zat bij het Vlaamse tv-programma Tafel van Tine, waar ik me uitsprak over trans rechten. Dit naar aanleiding van een gesprek over de nieuwe Harry Potter serie. Ik kaartte aan dat JK Rowling het geld dat zij verdient met de serie, investeert in de anti-trans lobby en rechtszaken om trans personen uit te sluiten. Toen ik dat deed, kreeg ik applaus van de andere tafelgasten en van het publiek aanwezig in de studio. Na de uitzending slechts een paar nare dm’s.

Daarmee wil ik maar zeggen dat het vrij veilig was om me hier uit te spreken. Had ik dit ook gedurfd als Gert Verhulst de presentator was geweest? Of als er overwegend mannen aan tafel hadden gezeten? Had er een andere reactie geweest als ik zelf trans was geweest? En zou ik alsnog een bak stront over me heen krijgen als dit nu als snippet gedeeld wordt?

Ik las laatst in een interview met Winq dat zangeres Sera 100.000 volgers verloor nadat ze een foto plaatste met haar vriendin.

Ik krijg applaus, terwijl Sera massaal wordt ontvolgd. Dat vind ik zo verdrietig en pijnlijk.

Nu is natuurlijk een groot verschil dat Sera zelf queer is en ik hetero ben. Maar wat ook meespeelt, volgens mij, is dat Sera zich in de mainstream pop beweegt. Haar muziek wordt gedraaid op grote radiostations, ze speelt op festivals als Pinkpop en heeft een grote internationale achterban. Haar bereik is dus vele malen groter dan het mijne. Juist daarom staat er ook meer op het spel wanneer zij zich uitspreekt of haar identiteit zichtbaar maakt. Ze had letterlijk iets te verliezen: 100.000 volgers.

En precies dat is de reden waarom veel mensen met een groot platform zich niet uitspreken. Of dat mensen zich pas uitspreken op het moment dat de strijd grotendeels al is gestreden en een standpunt maatschappelijk geaccepteerd is geworden. (En er dus niet echt meer iets op het spel staat..)

Trans Pride Walk ‘26 met Thorn de Vries en Hanna van Vliet

De allypin

Nog een goedbedoeld initiatief wat ter sprake kwam bij de panel talk en waar ik wederom mijn vraagtekens bij zet: de allypin. Dit speld je op om te laten zien: ik ben een ally. Maar ook hierbij denk ik: een echte ally draagt toch gewoon een pin van de regenboogvlag?

Wat me ook dwars zit, is het idee dat we een teken zouden moeten dragen om te laten zien wie we zijn. Ik vind het eigenlijk de omgekeerde wereld. Het zou toch normáál moeten zijn dat je opkomt voor mensen die gediscrimineerd worden of haat en geweld ervaren? Het is artikel 1 van de grondwet.

Ik snap dat dit niet de realiteit is, maar ergens wil ik ook niet uit het oog verliezen wat ethisch juist of onjuist is. En voor mij gaat allyship dus ook om iets groters. Het komt voort uit de vraag: in wat voor wereld wil ik leven?

Lgbtqia+ haat gaat niet enkel de lgbtqia+ community aan. Het gaat ons hele land aan. Net als dat seksisme en racisme niet alleen vrouwen en zwarte mensen en mensen van kleur aangaat. Het raakt onze hele samenleving. Niet enkel de mensen die er direct slachtoffer van zijn.

Als ik opkom voor lgbtqia+rechten, dan doe ik dat voor die community, maar ook omdat ík niet in een land wil leven waarin mensen gediscrimineerd worden of als tweederangsburgers worden gezien en behandeld. Het is dus ook eigenbelang.

Delen

FLINTA-moshpit

Soms ben ik bang dat we de medemenselijkheid verliezen en dat we niet meer dezelfde gezamenlijke basiswaarden hebben in dit land.

En dat brengt me bij de FLINTA-moshpit van Sophie Straat en alle haat en bedreigingen die zij kreeg.

Sophie Straat riep tijdens haar concert op Best Kept Secret Festival op tot een FLINTA-moshpit, ze vroeg daarbij de witte mannen naar achteren te gaan. FLINTA is een afkorting voor Female, Lesbian, Intersex, Non-binary, Trans en Agender: groepen binnen de queer gemeenschap die niet tot de categorie cisgender mannen behoren. De FLINTA-moshpit is niet iets nieuws. Al in de jaren ’90 werd er opgeroepen tot dit soort moshpits door bijvoorbeeld de punkband Bikini Kill (van Rebel Girl, weten jullie wel!!) met de inmiddels bekende term: “girls to the front”.

Dollemina verwoordde het mooi op hun Instagram: “Sophie haalde niet alleen vrouwen veilig naar voren, maar ook andere groepen die in onze samenleving worden verdrukt. Witte mannen worden niet verdrukt: niet in de samenleving en niet in een moshpit. Daarom vroeg ze hén om, als symbool, een stap terug te doen.”

De witte mannen, aanwezig bij het concert, namen er geen aanstoot aan. Deze mannen snappen namelijk waar Sophie Straat voor staat en dat de moshpit onderdeel is van haar verhaal en haar activisme.

Wie er wel aanstoot aan nam, waren de mannen die online een snippet van muziekplatform 3voor12 van deze moshpit te zien kregen. Deze mensen waren niet aanwezig bij het concert. Ze reageerden op een video. En wat er toen gebeurde, in Sophie’s woorden:

“Een golf aan seksistische, antisemitische haatberichten en (doods)bedreigingen waarvan de ene explicieter en creatiever dan de ander. Online en in briefvorm, inclusief aangiftes en gerechtelijke aanklachten tegen mij, de mensen met wie ik werk en alle zalen en festivals waar ik speel deze zomer. Mind you, dit zijn gewone mensen met een open account, of ze e-mailen vanaf hun werkadres, ze schamen zich niet want dit is hun realiteit. Ze belichamen een samenleving die is gebouwd op een fundament van racisme, seksisme, classicisme en fascisme.”

Ik vind het verschrikkelijk voor Sophie Straat, ik bewonder haar en haar activisme als popartiest, namelijk enorm. Maar ik ben het met haar eens dat het niet over haar zou moeten gaan, maar zoals zij zelf zegt in de podcast De Machine van 3voor12 “Het moet over neofascisme of misogynie gaan en niet over mij.”

En dat irriteert me ook aan mijn Instagram feed waarbij ik het ene platform na het andere platform iets zie delen over haar. Het lijkt haast een soort clickbait te worden. Of eerder rage bait. In plaats dat we het gesprek voeren over wat dit incident blootlegt.

Er is namelijk een landschap ontstaan waarin deze haat en bedreigingen normaal zijn geworden. Het is niet meer iets waarvoor je je schaamt, want het kwam van mensen met een open account of mensen die vanaf hun werkadres mailden. En ook op nationale tv was er geen enkele rem te bekennen toen Johan Derksen zei “ik laat me niet piepelen door dat kutwijf” en “deze trut komt hier niet mee weg” en Bram Moszkowicz die het “discriminatie en racisme op basis van geslacht en huidskleur” noemde.

Diezelfde Johan Derksen die ook bijgedragen heeft aan dat landschap met zijn jarenlange openlijke seksisme en racisme.

Later is overigens door het OM bevestigd dat de uitspraken van Sophie Straat niet strafbaar zijn.

En om de link te maken met allyship. Sophie zegt zich niet gesteund te voelen door de muziekindustrie. Pas nadat zij in haar statement benoemde dat zij publieke solidariteit miste, vooral in de muziekindustrie, pas toen gingen festivals en platforms zich uitspreken.

Was er sprake van teveel skin in the game voor die festivals en platforms?

Dat zou betekenen dat er dus teveel risico hangt aan het je uitspreken tegen misogynie en neofascisme. Wat mij toch de omgekeerde wereld lijkt. Dat je daar tegen bent, dat zou toch vanzelfsprekend moeten zijn en het zou toch ook niet meer dan normaal moeten zijn je daartegen uit te spreken?

Deze afwachtendheid, versus de storm van schaamteloze haat en bedreigingen, vond ik eng. Als de haat de status quo wordt en als het tegengeluid slechts stilte is.

Dat legde Sophie ook goed uit in haar statement. Door stil te zijn, voed je het narratief van de haat. En daarom is het zo belangrijk dat de muziekindustrie de handen ineen slaat en hardop uitspreekt: dit kan niet, wij veroordelen dit. Dat ze het beestje bij de naam noemt en zich achter Sophie Straat schaart. En dit staat los van wat de industrie zelf van de FLINTA-moshpit vindt, het gaat om de artistieke vrijheid van een artiest.

Verandering is mogelijk en deze strijd kunnen we winnen door specifiek te zijn, zegt Sophie. En dat betekent dus dat je je niet schuilhoudt achter algemeenheden of dat je stil bent. Want als je niets doet of stil blijft, dan sluit je je aan bij de heersende macht. Neutraliteit bestaat niet.

En dat betekent niet dat iedereen voorop hoeft te lopen in de strijd en de deuren in hoeft te trappen. Maar we hebben wel die voorlopers nodig die de deur openen om vervolgens het gesprek te kunnen voeren. Dat vond ik ook zo mooi naar voren komen in de NOS podcast Luister Anita van Winfried Baijens over Pride. Er zijn activisten die de barricade opgaan en je hebt een zachtmoedig verzet. Het is allemaal nodig. Zoals Paul de Leeuw, die zegt geen activist te zijn, maar natuurlijk wel door gewoon te zijn wie hij is, heel veel heeft bijgedragen aan de homo emancipatie en representatie van gay personen op tv.

Tegelijkertijd blijft het belangrijk dat we niet uit het oog verliezen dat we allemaal hetzelfde doel voor ogen hebben en dat we van die mensen die voorop lopen, hun rug hebben, ook al vinden we hen misschien soms ‘heftig’, ‘too much’ of ‘doorslaan’. Uiteindelijk moeten we ons niet verliezen in de strijd onderling, maar ons focussen op de strijd tegen de ontmenselijking door extreem rechts, het grootkapitaal en big tech.

Daarom irriteer ik me ook aan de term “witte mannen” en de naam “Sophie Straat” in elke kop in de stortvloed van nieuwsberichten over dit incident. Alsof ze tégen elkaar zijn. Het wordt zo leeggestript van alle betekenis dat je “wij tegen zij” overhoudt.

In de Zomergasten aflevering van afgelopen zondag vond ik dat Merel Pauw (Elmer) hier ook een mooie kijk op had. Niet per se hierover, maar aan de hand van een fragment van Dave Chappelle ging het over intersectioneel denken en ze zei toen iets wat ik wel van toepassing vond op deze kwestie: “Ik denk waar we als samenleving behoefte aan hebben, is minder het splitsen van identiteiten, maar het formuleren van een gezamenlijke identiteit: “De Nederlander.” Het kan alles zijn. Ik heb behoefte dat politici, maar ook wij als kunstenaars verhalen vertellen waar grote groepen onderdeel van zijn”.

Hierna zette ze ook weer vraagtekens bij deze uitspraak.

Het hele gesprek met Merel Pauw was voor mij zo verfrissend, omdat er hardop werd getwijfeld, ze dingen van meerdere kanten bekeek ipv harde statements maakte. Nu kreeg ze hier natuurlijk ook de ruimte voor, in een drie uur durend interview, maar ik vond het geweldig om dat eens te zien op nationale tv en het is volgens mij de weg naar ware verbinding.

Abonneer nu

Versnippetisering

De ophef rondom Sophie Straat ontstond nadat er een snippet van haar show online werd gedeeld. En daar ligt volgens mij een groot gevaar. Een kunstwerk, een optreden of een persoon wordt steeds vaker platgeslagen tot een fragmentje (een snippet) of een quote. De context of nuance wordt weggelaten. Wat overblijft is een beeld dat makkelijk te begrijpen en beoordelen is.

Arjen Lubach verwoordde dit goed bij de Grote Gesprekken Podcast van Tim Hofman:

“Ongenuanceerde onderbuikreacties die komen en daar kun je je gewoon niet tegen wapenen, maar dat is wat bij websites gebeurt en ook bij sommige televisieprogramma’s. Vooral van het wat rechtsere segment. Dat er gewoon een kop wordt gelezen en daarop gereageerd wordt aan tafel, wat weer een nieuwe kop wordt en dat wordt weer besproken op de radio. Het wordt een soort echoput van versimpelde elementen van hetgeen wat je hebt gezegd.”

Instagram en Tiktok zijn snippet-hemels. Aan de lopende band zie je snippets van podcasts, tv-programma’s, series en concerten.

Maar de vraag is: leidt een snippet mensen nog naar het hele verhaal? Of wordt het fragment zelf het hele verhaal? Zoals bij Sophie Straat gebeurde.

Een snippet is gratis, maar een kunstwerk niet. Niet iedereen heeft toegang tot een concert, voorstelling of volledig interview. In het geval van Sophie Straat ging het om een registratie van een optreden dat al voorbij was. Het fragment was geen uitnodiging om de show te ervaren; het was een verslag van haar show, maar werd een opzichzelfstaand statement zonder context.

En daar wringt het voor mij.

Natuurlijk kiezen de platforms de meest spraakmakende momenten uit. Want als platform wil je views, likes en reacties, kortom: engagement. Daar kan je platform weer van groeien. En groei, daar draait het om. Platforms zijn als het ware bezig met zelfpromotie. Daarmee wil ik niet zeggen dat platforms vanzelfsprekend slechte intenties hebben, maar kunstwerken worden gereduceerd tot een snippet of quote en dat verandert de consumptie van kunst. Een gesprek van een uur wordt een video van dertig seconden. Een optreden van een uur, een clip van vijftien seconden.

Zo verdwijnt alle context, nuance, maar ook ruimte voor twijfel en gedachtekronkels. Er is letterlijk geen ruimte om na te denken, want de ‘euh’s’ worden altijd zorgvuldig uit video’s geknipt.

En precies daarom ben ik gaan schrijven op Substack. Omdat ik behoefte heb aan ruimte voor nuance, voor zoeken, voor twijfel, voor het niet-weten, het veranderen van mening, dat er soms twee dingen tegelijk waar kunnen zijn. Dat zijn dingen waar op sociale platforms nauwelijks plek voor is, terwijl ik denk dat ze essentieel zijn.

Skip intro

“Mijn essentie is niet te vatten in een tien seconden Instagram Reel.”

Dat zei muzikant Thomas Azier in een gesprek met Gijs Groenteman in de podcast Groenteman in de Kast.

“Succes wordt gemeten aan data. En als je die cijfers niet hebt, dan wordt ook vaak de schuld gegeven dat je niet te vangen bent in een essentie van tien of dertig seconden. Wat natuurlijk heel raar is, want als mens zijn wij niet te vangen in dertig seconden. Sterker nog: we zijn veel complexer dan dat.”

Niet alleen de snippets worden korter, ook liedjes zelf. Waar een gemiddeld popnummer in de jaren negentig nog rond de vier minuten duurde en in de jaren nul rond de drie minuten, zijn veel popliedjes nu rond de twee minuten. Waar gaat dit heen? Is een liedje zodadelijk net zo lang als… een snippet? Is het dan nog wel een liedje? WTF!

Ik merk ook in de studio hoe dit zogenaamde TikTok-denken langzaam mijn hoofd - en dat van producers - binnensluipt. Het is meerdere keren gebeurd dat we een intro ingekort hebben, gehalveerd of zelfs helemaal geschrapt. Niet omdat het artistiek beter was, maar omdat er een urge was om snel tot de kern (het refrein) te komen.

Alsof we zelf maar vast de skip intro knop indrukten, voordat de luisteraar het deed.

Ook wordt er tijdens het maken van muziek steeds vaker nagedacht over welke stukjes geschikt zouden kunnen zijn voor TikTok. Ik vind het dodelijk voor het maakproces.

Hetzelfde zie je terug in liveshows. Steeds vaker nemen artiesten een eigen videoteam mee om content te maken tijdens een optreden. Een show wordt op die manier een moment om content te creëren. Niet voor het publiek, maar voor de socials. Er is bijvoorbeeld een trend waarbij soundcheck beelden worden gemonteerd met beelden van de echte show: een lege zaal versus een volle zaal. De artiest staat op precies dezelfde plek, zingt hetzelfde stukje recht in de camera. Het ziet eruit als een spontaan moment, maar het is helemaal uitgedacht.

En daar voel ik zoveel weerstand bij. Ik wil niet naar een concert kijken van een artiest die bezig is met de content die ze na afloop kan posten. Ik wil voelen dat de artiest voor mij speelt! Voor het aanwezige publiek. Doei.

Inhoud

Het valt me sowieso op dat het in de popwereld weinig over de inhoud gaat. De gesprekken die ik voer met mensen uit de industrie draaien meestal om succes. Er heerst een soort obsessie met of shows uitverkocht zijn of niet. En verder gaat het vaak over streams, radio, bereik en viraliteit. Alsof de waarde van een artiest of nummer vooral af te lezen is aan cijfers.

Waarom gaat het niet vaker over het verhaal of de boodschap van een artiest? Of wat je als artiest überhaupt komt brengen op een podium?

Dit ligt toch ten grondslag aan alles?

Ik vind het artistieke armoede dat het gesprek daarover zo ver te zoeken is. Ook bij muziekprijzen wordt vaak enkel gedacht in meetbaar succes en worden de artiesten en muziek met de hoogste luistercijfers beloond in plaats van de culturele impact die een artiest maakt of iemands artisticiteit. Terwijl ik denk dat dat laatste veel prijzenswaardiger is. Meetbaar succes wórdt namelijk al beloond met die streams, die uitverkochte shows, geld. Kortom: meetbaar succes.

Natuurlijk, we hebben entertainment nodig om te kunnen ontsnappen aan de wereld. We hebben refreintjes nodig die uit “lalalala” bestaan. Lichtheid. Plezier. (Dit zeg ik niet op ironische toon.)

Muziek hoeft niet altijd een boodschap te hebben om waardevol te zijn.

Maar ik merk wel dat ik zelf steeds meer behoefte heb aan muziek met inhoud. En behoefte aan het gesprek over de impact en betekenis van muziek. Misschien omdat de wereld waarin we leven zo fucked up is en ik denk dat er voor kunstenaars een mooie taak is weggelegd om juíst politiek en maatschappelijk geëngageerde kunst te maken om mensen in beweging te brengen. Precies zoals Sophie Straat doet.

Ik luisterde naar een gesprek met theatermaker Anouk Nuyens in Het Uur van NRC. Het ging over de klimaatcrisis. Zij stelde dat kunstenaars als het ware het stokje over moeten nemen van wetenschappers, om nu hetzelfde verhaal te vertellen, maar dan niet met feiten en cijfers, maar met gevoel, met het hart. Zij doet dat momenteel met voorstellingen over de klimaatcrisis.

De Zaak Shell, voorstelling van Anouk Nuyens

Je kunt onderzoeken lezen over de ongelijke verdeling van zorgtaken tussen mannen en vrouwen. Maar een kunstwerk kan datzelfde onderwerp aansnijden op een minder droge manier. Het kan je laten lachen, dansen én iets leren of een gesprek starten.

(Ja, ik steek hier nu veren in mijn eigen reetje, want ik heb het over mijn liedje Mommy.)

Ik vind dat we artiesten nodig hebben die politiek geëngageerde muziek maken. Juist in een muzieklandschap waarbij er door labels, radio en mainstream artiesten zo op safe wordt gespeeld met mayonaise muziek (muziek dat er gemakkelijk inglijdt en waar je geen aanstoot aan neemt). Muziek die lijkt op muziek die lijkt op muziek die lijkt op muziek die al bestaat. Waar weinig ruimte is voor authenticiteit en dan heb ik het nog niet eens over AI en de monopoliepositie van Spotify…

En het is een breder probleem. Niet alleen valt kunst ten prooi aan de versnippetisering. Je ziet het dus ook in de media en zelfs in de politiek. Bij de interruptiemicrofoon in de Tweede Kamer lijkt het ook niet meer te gaan om het debat zelf, maar meer om het fragment dat daarna online gepost kan worden.

De snippets van podcasts waar ik te gast ben geweest, open ik altijd nogal huiverig, omdat ik bang ben voor het eendimensionale beeld dat naar voren zou kunnen komen.

Ik weet ook niet wat we hiertegen zouden moeten doen, maar soms hoop ik dat er in de muziekindustrie een groter gesprek op gang komt waarin er wordt gesproken over hoe we artistieke vrijheid kunnen beschermen en faciliteren.

Rouwproces

Tot slot wil ik nog even terug naar de FLINTA-moshpit met wat mediamaker Aldith Hunkar erover schreef in Trouw:

“Er zijn heel veel fases geweest, en dit is een fase waarin de witte man zich achtergesteld voelt. Het is voor het eerst dat hij meemaakt hoe het is om achtergesteld te worden en dat de voorkeur wordt gegeven aan een ander boven hem. En ja, dat is wennen.”

Deze uitspraak deed me weer denken aan het gesprek met theatermaker Anouk Nuyens waar ik eerder aan refereerde, over de klimaatcrisis. Zij vertelde over de verschillende fases van rouw die mensen kunnen doorlopen: ontkenning, woede, onderhandelen, verdriet en uiteindelijk acceptatie.

Hoewel zij dit specifiek koppelde aan de klimaatcrisis, zie ik een duidelijke parallel met de afbraak van het patriarchaat. Wanneer een systeem verandert, betekent het dat mensen die altijd vanzelfsprekend ruimte hebben gehad, moeten leren omgaan met het feit dat die ruimte niet langer exclusief van hen is. En dat kan voelen als verlies.

Ik denk dat een deel van de heftige reacties op de oproep van Sophie Straat daar vandaan komt. Niet omdat deze mensen daadwerkelijk iets wordt afgenomen, maar omdat ze worden geconfronteerd met een wereld die verandert. Het is ongemakkelijk om te beseffen dat iets wat voor jou altijd normaal heeft gevoeld, mede mogelijk werd gemaakt door een systeem waarin anderen minder ruimte, vrijheid of veiligheid hadden.

Merel Pauw stipte het ook aan tijdens haar Zomergasten avond. “Ik denk dat het ingewikkeld is om in deze tijd man te zijn en jezelf vorm te geven. Ik denk dat je vooral hoort hoe het niet moet. Wat er slecht is aan mannen. Wat een man slecht maakt. En zelfs zoveel dat ik zelfs bijna ben gaan geloven dat de man niet meer te redden is. En ik denk dat het daarom heel belangrijk is dat we zowel positieve mannelijke rolmodellen hebben als dat we vrouwen hebben zoals ik. (...). Vrouwen als ik, die een handreiking doen naar de man en zeggen: ik geloof in je.”

Hoop

En nu ga ik proberen er een hoopvol einde aan te breien.

Lesbische Liga Straatfeest ‘26, Foto: Dewi Gomez

Zoals ik zei, trad ik tijdens Pride op bij het Lesbische Liga Straatfeest op het Stopera Plein in Amsterdam en wat ik daar meemaakte, had ik nog nooit eerder meegemaakt. Voor het eerst bewoog ik me namelijk in een openbare buitenruimte die overwegend uit niet witte cis hetero mannen bestond, maar voornamelijk uit vrouwen, queer vrouwen om precies te zijn.

Het deed me beseffen hoe vanzelfsprekend de publieke ruimte het domein is van een overwegend mannelijke massa. Denk aan het mannenvoetbal dat we op straat vieren, of aan Koningsdag, waar de sfeer toch behoorlijk hetero, cis en masculien aanvoelt.

Voor vrouwen speelt het openbare leven zich veel minder vanzelfsprekend af in die ruimte. Juist daarom is het feest van de Lesbische Liga - en eigenlijk de hele community die Vera Siemons en Annefleur Schipper zorgvuldig hebben opgebouwd - zo bijzonder. Het is zeldzaam om een plek te zien waar FLINTA personen volledig de ruimte innemen.

Lesbische Liga Straatfeest ‘26, Foto: Alicia Karsonopoero

Er waren ook cis hetero mannen, maar ze waren overduidelijk in de minderheid en: te gast. Ik had graag met die mannen gesproken over hoe zij dit feest ervoeren. Ik vind het voor ze spreken dat ze er waren en dat ze niet vooraan stonden of te luid waren. Mannen met gevoel dus.

Het gaf mij een gevoel van hoop.

En ik vond het fijn dat te voelen midden op een plein, buiten, in het hart van Amsterdam. In het offline leven. Het echte leven. Waar we het toch uiteindelijk allemaal met elkaar zullen moeten doen.

Delen

Ik heb er plezier in, zit lekker in mijn vel. Ik weet ook steeds beter wat ik wel en niet wil delen. Misschien dat ik daardoor na interviews ook niet meer helemaal in elkaar krimp van gêne en denk: ‘wat heb ik allemaal gezegd???’ En het belangrijkste: ik gewoon geloof heilig in wat ik heb gemaakt. Het promoten voelt daardoor niet ‘nep’ of ‘vies’. Niet dat het hiervoor altijd zo voelde, maar ik merk wel dat het enorm helpt dat deze plaat zo’n helder, inhoudelijk verhaal heeft. En ik ben goed voorbereid door al die essays die ik tot nu toe hier heb geschreven :).

Abonneer nu

De schaamteloosheid van de plaat, leeft door in de promotie. Ik voel geen rem in het delen van content, durf andere artiesten uit te nodigen voor de release-events en er echt iets van te maken. Een groot contrast met twee jaar geleden toen ik op de release­dag van Naar De Haaien & Weer Terug alleen thuis zat, starend naar mijn scherm. ‘Dat nooit meer’, dacht ik toen. Het moet gevierd worden!

Die ‘je m’en fous’-mentaliteit (ja, ik ben weer in België geweest haha) herken ik van het begin van mijn carrière, toen ik met een zak condooms met daarop ‘ik wil een kind van jou’ naar Noorderslag afreisde om die aan alle muziekbobo’s uit te delen. Ik was voor niemand bang. De grote rode horens die ik afgelopen februari naar de Edisons droeg, voelen als eenzelfde soort brutaliteit, die ik onderweg toch een beetje was verloren.

Foto: ANP

In een van de interviews, vroeg een journalist, een man: deze plaat is niet voor mij hè?

Waarop ik antwoordde: jawel!

Het werd een interessant gesprek waarin we het hadden over de schoonheidsnorm voor vrouwen en hoe híj zich daar, als man, tot verhoudt.

Ik heb er sindsdien nog veel over nagedacht.

De onderwerpen - seks, lichaam en kinderwens - gaan namelijk iedereen aan.

Het perspectief van waaruit ik over die onderwerpen schreef, is vrouwelijk, want ik ben een vrouw. Net als dat het een wit, cis, hetero perspectief is. Hoe je naar de wereld kijkt, je referentiekader, wordt namelijk grotendeels bepaald door je identiteit. Is Leve de Feeks in die zin een vrouwenplaat?

Ja.

Maar betekent dit dat Leve de Feeks daarom enkel voor vrouwen is?

Nee.

Male Gaze

Ik heb in mijn leven meer kunst van mannen geconsumeerd dan van vrouwen (en genderdiverse personen). Logisch, we leven in een wereld die gebouwd is voor en door mannen en waar kunst van mannen dus ook meer kon floreren. En voor de volledigheid, dan bedoel ik de witte, cis, hetero, abled bodied man van ‘goede’ komaf. De films, boeken, beeldende kunst en muziek die ik tot mij heb genomen zijn voornamelijk gemaakt vanuit dat perspectief, de male gaze. Zonder dat ik me daar bewust van was. Het man-zijn werd ook niet benoemd. Dat was gewoon zo. Ik luisterde als puber naar The Strokes, The Libertines, Franz Ferdinand; allemaal ‘all-male’ bands. Maar zo zag ik dat niet. Dit waren gewoon bands. Sneden zij typische ‘mannenonderwerpen’ aan? Niet dat ik me kan herinneren. En los van of die onderwerpen nu typisch mannelijk zijn of niet, hun blik op die onderwerpen, hun perspectief, is dat wel. We zien die male gaze niet, omdat we hem verinnerlijkt hebben. Het zit verankerd in onze samenleving, het is de norm en dus onzichtbaar.

In de documentaire Brainwashed: sex-camera-power (2022) laat filmmaker Nina Menkes aan de hand van talloze filmfragmenten zien hoe de male gaze (voor het eerst geduid door filmwetenschapper Laura Mulvey) verankerd zit in het filmmaken en hoe normaal we dat zijn gaan vinden. Menkes ontleedt de systemen en technieken die daarachter schuil gaan. Ze belicht onder meer framing, camerabewegingen en belichting.

In de film laat Menkes zien wat voor effect deze beeldtaal heeft op ons denken over vrouwen, man-vrouw-verhoudingen en hoe het bijdraagt aan het normaliseren van seksueel geweld en misbruik.

Menkes toetst scènes aan de vraag: wie is het subject en wie is het object? In bijna alle gevallen komt het erop neer dat de man het subject is. Degene die iets doet. Degene die kijkt. En vanuit wiens point of view, wij (de kijker) meekijken. De vrouw is het object. Degene die iets wordt aangedaan. Degene naar wie gekeken wordt.

Twee voorbeelden uit haar film, die ik heel sprekend vond:

1. In de film Bombshell, notabene over grensoverschrijdend seksueel gedrag, zien we actrice Margot Robbie tijdens een sollicitatiegesprek met de Fox News CEO gespeeld door John Lithgow. Hij vraagt haar om haar jurkje omhoog te trekken, zodat hij haar benen kan zien. We zien hoe ze haar jurkje omhoog beweegt en we zien zelfs haar onderbroek. Deze scène wordt verteld vanuit de point of view van de man. Hij is het subject. De vrouw is het object. Zij wordt bekeken. Ik vond het zeer tekenend voor hoe hardnekkig die male gaze is. Je zou toch denken dat er, juíst in deze film, eerder gekozen zou worden voor háár point of view. Dat we haar gezicht hadden gezien in plaats van haar broekje. Of dat we vanuit haar point of view naar hem hadden gekeken.

2. In de film Lost in Translation wordt het mannelijke karakter (Bill Murray) geïntroduceerd met een scène waarin hij in een auto zit. We zien zijn gezicht, zijn gevoelens, we zien een menselijke ervaring. Het vrouwelijke karakter (Scarlett Johansson) wordt daarentegen geïntroduceerd met een scène waarin enkel haar billen te zien zijn, gehuld in een doorschijnend onderbroekje, liggend op bed in een zijhouding. Zonder gezicht.

Ook iets opvallends: mannen krijgen vooral slomo’s (slowmotion beelden) voor actie, denk bijvoorbeeld aan vecht- of schietscènes. Vrouwen krijgen slomo’s voor seksualisering, denk aan de body pan waarin een vrouw van top tot teen wordt gefilmd of scenes onder de douche.

Wij worden gevormd door de verhalen die ons verteld worden en film en tv zijn misschien wel onze populairste verhalenvertellers. Het objectiveren en seksualiseren van vrouwen, leeft door in hoe wij in het echte leven naar vrouwen kijken. En hetzelfde geldt voor mannen. Hoe we naar mannen kijken wordt ook bepaald door hoe we mannelijkheid vertegenwoordigd zien worden in fictie.

Delen

Female Gaze

Als er ruimte komt voor een ander perspectief, dan valt dat op en benoemen we dat. Hier gaat mijn nummer Rode Seks Feeks over. Een band bestaande uit vrouwen noemen we een ‘all-female band’. Een film met queer personages een ‘queerfilm’. We zeggen ‘mensen van kleur’ of benoemen iemands ‘zwarte’ huidskleur, maar ‘witheid’ wordt niet benoemd.

We willen natuurlijk naar een situatie toe waarin die verschillen niet meer benoemd hoeven te worden. Maar volgens mij is dat pas mogelijk als er gelijkwaardigheid is bereikt, tot die tijd is het juist van belang de verschillen te benoemen om die ongelijkwaardigheid te adresseren. Daarom benadruk ik het vrouw-zijn en het vrouwelijke karakter van de plaat. Maar dit betekent natuurlijk niet dat het enkel voor mensen zoals ik, zou zijn. Deze plaat is voor iedereen. En ik denk juíst dat het goed is als mensen en vooral mannen meer kunst vanuit de female gaze zouden consumeren.

Kunnen jullie je nog herinneren dat Lize Korpershoek te gast was bij DWDD? Ze maakte de documentaire Mijn Seks Is Stuk (2019) en schoof aan bij Matthijs van Nieuwkerk en zijn tafelheer Adriaan van Dis. Ik heb dit fragment laatst teruggekeken en oef.. tenenkrommend.

Dit ligt niet aan Lize. Zij doet het extreem goed. Ze is open en kwetsbaar en maakt het onderwerp ‘seks’ bespreekbaar. Het is een persoonlijk verhaal en ze legt ermee een groter probleem bloot. De heren weten er duidelijk geen raad mee en het gesprek laat zó goed zien hoe dominant en hardnekkig het mannelijk perspectief is. Ze herkennen zich niet in haar verhaal en doen ook niet echt moeite het te begrijpen. Matthijs van Nieuwkerk bekommert zich vooral om de partner van Lize, Tim Hofman. Het is pijnlijk hoe vaak hij zijn naam noemt in dit interview. Adriaan van Dis verbaast zich op zijn beurt vooral over de vorm van het verhaal. “Waarom geen boek, maar een youtube-docu?” Wauw.

Nadine Ridder schreef er destijds een goed opiniestuk over, waarin zij constateert dat er geen ruimte is voor ‘het vrouwelijke perspectief’ aan de talkshowtafel. Interessant om te lezen en - zes jaar na dato - nog steeds relevant.

Radicaal eerlijk

De openingsscène van Babygirl van Halina Reijn toont voor mij de kracht en het belang van het vrouwelijk perspectief in films. Hoe vaak heb ik in films en series vrouwen zien klaarkomen van penetratieseks? Zelden heb ik vrouwen gevingerd of gebeft zien worden. In de openingsscène van Babygirl zien we de hoofdpersonages, gespeeld door Nicole Kidman en Antonio Banderas, met elkaar vrijen. Zij sluipt na de vrijpartij het bed uit om vervolgens in een andere kamer haar laptop open te slaan en zichzelf te vingeren. Het orgasme, dat we haar net in bed hadden zien beleven, was dus gefaket. Dit vond ik zo’n veelzeggend beeld. Deze scène vormt voor mij ook een antwoord op de seksistische, male gaze doordrenkte filmgeschiedenis en schreeuwt: nee, ik kom niet klaar van penetratieseks!

Babygirl inspireerde me om het nummer Jij Laat Me Komen te schrijven. Hierop reken ik af met het faken van orgasmes om de man maar te behagen.

Durf

Ook ik heb die male gaze verinnerlijkt. Het heeft bijvoorbeeld mijn idee over wat seks is, totaal gevormd. Ik had altijd het idee dat seks om het behagen van de man draaide en dat het mannelijk orgasme centraal stond. Ook niet gek, het beeld van seks waarmee ik ben opgegroeid, liet exact dát zien. En in bed doen wij toch ook maar na wat we zien op tv/film/porno. Het pijnlijke is dat als je zo bezig bent met de ander en met ‘performen’, dat er geen ruimte is voor je eigen verlangens en geilheid. Hoe zien die eruit?

Ook als artiest ben ik continu aan het vechten tegen het idee de ander te moeten behagen. Ik heb geleerd dat je als vrouw mooi, dun en stil moet zijn, meisjesachtig en vooral niet de volwassen vrouw die je bent. Ik merk dat ik zowel in de teksten op Leve de Feeks, als in het live performen van de nummers, afreken met dit beeld. En dat is zo’n bevrijding. Er is namelijk niets zo oninteressant in de kunst als kijken naar een artiest die wil pleasen. Ik merk dat als het me lukt dat los te laten, dat er een kracht vrijkomt die zo groots is, dat het haast gevaarlijk wordt. Maar dat is waarschijnlijk ook weer die male gaze die zegt: oeh wees maar niet zo groot, meisje. Giechel maar in plaats van schreeuwen. Maak jezelf maar klein en ongevaarlijk.

Dat meisjesachtige zie ik vooral terug in mijn stemgebruik. Zet maar eens mijn eerste EP op uit 2018. Alsof je naar een kind luistert. Maar zo jong was ik destijds helemaal niet. Ik was zevenentwintig. Ik hoor dat ik een stemmetje opzet. Dat ik mooi, zwoel en sexy (en blijkbaar: kinderlijk) wil klinken om te behagen. De infantilisering van de vrouw is ook onderdeel van die male gaze. Dat je als vrouw niet oud zou mogen worden. Heel onze schoonheidsindustrie is op dat idee gestoeld. Er mogen geen tekenen van ouderdom te zien zijn. Alsof we als vrouwen de geschiedenis van onze gezichten moeten wissen. Theatermaker Naomi Velissariou maakt hier momenteel een voorstelling over genaamd Sexodus. De promotekst over haar voorstelling begint met de zin ‘As Long As I Live I Will Be Aging’. Hell Yeah.

Door de jaren heen ben ik steeds meer mijn eigen stem gaan gebruiken. Op Leve de Feeks komt die het best tot zijn recht, vind ik. Ik luister naar een vrouw van vijfendertig.

Dit album staat voor mij daarom voor durf. En dat zit hem vooral in de manier van schrijven. In het open en bloot durven schrijven over spannende onderwerpen. Daar zit voor mij ook de ‘punk’ in. Niet zozeer in het muzikale, maar in de eerlijkheid en in het onverbloemde van de tekst.

Een aantal onderwerpen op Leve de Feeks heb ik al eens eerder aangesneden in oudere liedjes. Het faken van orgasmes waar Jij Laat Me Komen over gaat, bezong ik in het nummer Ziet Ze Dan Niet (van mijn tweede album Naar De Haaien & Weer Terug). Daar stip ik het aan met de zin:

“Ze faket dat het is gelukt, ook al is het haar nog nooit gelukt.”

Je kunt er makkelijk overheen luisteren. Het zit namelijk een beetje weggestopt in het tweede couplet. Ik wilde hier graag over schrijven, maar ik durfde het nog niet helemaal. Ik merkte later dat ik vond dat dit onderwerp een eigen lied verdiende. Ik moest daarvoor wel een drempel over. Het voelt natuurlijk veiliger om zoiets een beetje weg te moffelen dan er een heel nummer over te maken en dat ook nog eens onomwonden Jij Laat Me Komen te noemen.

Ik schreef ook het nummer Uitstekende Kut waarin mijn twee binnenste vulvalippen zingen dat ze niet gecorrigeerd willen worden. Letterlijker kun je het haast niet krijgen. Ik wilde dat ook. Ik wilde niet op zoek naar een metafoor en dat maar een enkeling de ware betekenis eruit zou halen. Nee. Het moest duidelijk, bam, in your face.

Ook dit onderwerp, sneed ik al eens eerder aan. Namelijk in Sexy Genoeg, dat ik uitbracht met Jungle By Night. In dit nummer somde ik op, wat ik allemaal aan mezelf zou moeten doen om te voldoen aan de schoonheidsnorm. Het korten van de labia minora, de welbekende ‘schaamlipcorrectie’, beschreef ik (weer) in het tweede couplet: “Labia gekort”. Zo’n groot onderwerp in twee woorden! Ook dit thema verdiende een eigen lied. Ik ben heel erg trots op Uitstekende Kut. Dit is het nummer dat ik zelf had willen horen toen ik jong was en dat heb ik ook maar benoemd in de tekst:

“Dus wees maar zelf het voorbeeld waar je naar zoekt.”

Soms moet je zelf maken wat je mist.

Still uit Sessie bij Podium Zwart waar ik Uitstekende Kut speelde met deze labia minora handschoenen.

Het is niet zo dat ik die oudere nummers, die ik noem, minder goed vind. Integendeel. Het is een ontwikkeling. Ik heb Leve de Feeks kunnen - en vooral - dúrven maken, door wat ik daarvoor heb gemaakt. Ik zie alle muziek die ik maak niet als losstaande werken, maar als een ketting. Een schakelketting. Ze haken in elkaar. Reageren op elkaar. Hebben elkaar nodig.

Representatie

Kunst vanuit de female gaze of ‘non-male’ gaze is belangrijk, ook voor mannen. Kunst opent en verruimt je blik. Je leert van verhalen die verteld worden vanuit andere perspectieven, dan het perspectief dat je kent, dat van jezelf. Je leert je daardoor verplaatsen in een ander, want dat is wat je doet als je naar verhalen luistert. Tegelijkertijd is het ook heel troostrijk om je af en toe heel erg te herkennen in een verhaal. Dat je voelt dat dit precies jouw perspectief is. Dit gaat over mij! Dat je je gerepresenteerd voelt. Het is volgens mij beiden nodig. En het allermooiste is als je je kunt herkennen in een verhaal waarbij het perspectief ver van je afstaat. Dan kan kunst verbinden. Verschillen overbruggen. Mensen bij elkaar brengen.

Abonneer nu

Vrouwenzaak

Begin april was ik bij een avond in De Balie in Amsterdam, het programma heette ‘Zwangerschap is geen vrouwenzaak’ naar aanleiding van het net verschenen boek Uit Het Midden, de filosofie van de zwangerschap van Marie Lucassen (een geweldig boek).

Over de titel van die avond ontstond een interessant gesprek aan tafel tussen Marie Lucassen en historicus Lotte Houwink ten Cate.

Marie Lucassen: Nee, het is geen vrouwenzaak. (...) Er is niemand op aarde die niet met zwangerschap in aanraking is geweest.

Lotte Houwink ten Cate: En ook als het wel een vrouwenzaak is, is het natuurlijk ook prima en hebben mannen zich er ook toe te verhouden.

Marie Lucassen: Precies, dank je wel.

Lotte Houwink ten Cate: Dat is iets wat ik ingewikkeld vond aan de titel van de avond. Dat het eigenlijk impliceert dat als iets een vrouwenzaak is, het misschien minder serieus genomen wordt. Dat het een soort waarde krijgt door te zeggen dat het geen vrouwenzaak is (...).

Ik vond dit een sterke observatie van Lotte. En het is ook waar wat Marie zei. Zwangerschap gaat iedereen aan, maar de vraag is: welke taal gebruiken we? Hoe bereiken we met dit onderwerp iedereen?

Dat we na moeten denken hoe we mannen betrekken bij onderwerpen als zwangerschap, abortus, überhaupt het hele feminisme, irriteert me vreselijk. Waarom lopen er niet net zoveel mannen als vrouwen mee met de Feminist March? Ik hoorde laatst iemand opperen de naam te veranderen naar ‘gelijkheidsmars’. Ik denk dat dat een slecht idee is. Maar ik snap de gedachte.

Een tijdje terug stuitte ik op een video van De Marker Online waarin Annemarie Lekkerkerker (bekend op Instagram als Lekkeran) te gast was. Het ging over feminisme en waarom het mannen niet aan zou spreken.

Annemarie Lekkerkerker: Ik heb zeker het idee dat het woord ‘feminisme’ voor mannen een ‘enge term’ is. Dat het vrouwen zijn met veel okselhaar en die zijn heel erg aan het schreeuwen en die zijn altijd boos.

Gijs Sanders: Heel veel okselhaar ook. Ja, heel veel.

Annemarie Lekkerkerker: Heel veel mannen denken ook dat ‘feminisme’ mannenhaat betekent. Dus dat zijn dingen die ik echt de wereld wil uithelpen. En ik denk ook dat feminisme voor mannen heel belangrijk is, want mannen zitten ook vast in verschrikkelijke rolpatronen en ‘geen kwetsbaarheid tonen’.

Ik snap de missie van Annemarie heel goed en ik denk dat uiteindelijk alle vormen van feminisme nodig zijn. Van de fluwelen handschoen tot schreeuwen met okselhaar. Mijn irritatie richt zich dus niet tot haar. Maar tot twee dingen:

1. Het idee dat mannen zich alleen voor feminisme zouden interesseren als we het met geschoren oksels, een glimlach en op een lieve toon aan ze voorschotelen;

2. Het idee dat mannen zich pas voor ongelijkheid zouden interesseren als zij er persoonlijk door geraakt worden.

Over het eerste punt schreef ik het nummer Hardnekkig dat de openingstrack is van mijn album. In het eerste couplet, zing ik:

Jij wil me braaf

Jij wil me clean

Jij wil me keurig opgevouwen zien.

Jong

Fris

Je staat best open voor een mening maar niet van een boze schreeuwerige feminist

De ‘boze schreeuwerige feminist’ heb ik er nog even ingefietst nadat ik dit filmpje zag :).

Het tweede punt geldt niet alleen voor mannen. We zijn allemaal egoïstische wezens. We maken ons bijvoorbeeld ook vaak pas druk om de klimaatramp als ons eigen huis onder water staat. We zijn pas boos over de woningnood als we zelf geen woning kunnen vinden. Dit is een veel groter probleem. Het verdwijnen van empathie, van medemenselijkheid, van het je in de ander kunnen verplaatsen, van het gemeenschappelijk belang boven het eigenbelang, van gezamenlijk nadenken over in wat voor maatschappij we willen leven.

Ik vind het eng.

En ik heb geen oplossing. Ik weet niet hoe we mannen kunnen ‘porren’ voor feminisme. Moeten we het vrouw-zijn niet benoemen zodat het mannen niet afschrikt? Of moeten we er juist voor gaan staan en hebben we gewoon een lange adem nodig? En hoe zorgen we ervoor dat feminisme zich op álle vrouwen focust? Met oog voor onderlinge verschillen en andere vormen van onrecht en discriminatie. Een intersectioneel feminisme. Ik heb daar zelf ook nog elke dag iets over te leren.

Gatekeepers

Tussen kunstenaar en publiek staan de gatekeepers. Zij spelen een grote rol in de verkoop van kunst. Het publiek bepaalt of iets een succes wordt, maar wie bepaalt waar het publiek naar luistert? Dat zijn de mensen met podia, platforms en playlists. De drie p’s. En (helaas niet met een ‘p’) algoritmes. Je denkt dat je een vrije wil hebt, maar dat wat jij voorgeschoteld krijgt, is al een selectie. Niet alle vissen zwemmen in de vijver waaruit je vist. Platenzaken bepalen welke platen ze inkopen en in de etalage zetten. Spotify bepaalt welke nummers ze in hun playlists zetten. Programmeurs bepalen welke acts ze neerzetten op hun poppodia en festivals. Media bepalen welke artiesten ze recenseren, interviewen en een plekje aan de talkshowtafel geven. En dan zijn daar nog de labels die een dikke vinger in de pap hebben.

De computer en het internet hebben de muziekindustrie behoorlijk veranderd. Eerlijker gemaakt? Ja, ik denk op sommige vlakken wel. De computer heeft ervoor gezorgd dat je een nummer kan maken zonder echte instrumenten. Iedereen kan een beat maken en een nummer uitbrengen. Je hebt enkel een laptop en een microfoon nodig. S10 zong zelfs de liedjes van haar eerste plaat Antipsychotica in door het microfoontje van haar iPhone oortjes. Ook het uitbrengen van muziek is laagdrempeliger geworden. Dat hoeft niet meer fysiek en je hebt er geen label meer voor nodig. Ook heb je geen marketingteam en enorme budgetten meer nodig om je muziek te promoten. Je hebt alleen een smartphone nodig en met zelfgemaakte video’s kun je een enorm publiek bereiken. Maar om echt groot te worden en er te ‘blijven’, heb je toch die drie ‘p’s’ en die ‘a’ nodig en niet te vergeten: de radio.

Macht brengt verantwoordelijkheid mee. Welke artiesten geven die gatekeepers een podium? Welke verhalen achten zij relevant? En speelt de identiteit van die gatekeepers een rol? Wat is hun point of view? En hoe zit het met de affinity bias? Dat je als mens een bepaalde vooringenomenheid hebt ten opzichte van mensen die op je lijken. Dat je eerder mensen op wie je lijkt of met wie je het eens bent, een baan/podium geeft?

Een paar weken terug schrok ik van het nieuws dat Sef niet in de heli mag op 5 mei. Hij vertelt hier uitgebreid over in de 3voor12 documentaire over IJsland. Sef zou te uitgesproken zijn over internationale conflicten (de genocide in Gaza) en dat zou niet passen bij het ambassadeurschap voor de vrijheid op Bevrijdingsdag. De commissie bepaalde dus dat Sef en zijn boodschap niet voor iedereen waren. In plaats daarvan koos de commissie voor artiesten die zich op politiek vlak niet uitspreken. Wat ook niet hóeft. Maar ik vind het zeer schadelijk dat een artiest die zich wél uitspreekt, juist voor een ambassadeurschap voor de vrijheid, wordt uitgesloten. Hij zet zich actief in voor vrijheid. Dit is toch de omgekeerde wereld, zou je denken?

Gatekeepers hebben ook de macht om dingen te normaliseren. Playlistmakers van radio of streaming platforms kunnen ervoor zorgen dat er net zoveel vrouwelijke artiesten als mannelijke artiesten in hun playlists staan, dat er gender non-conforme artiesten in staan. Ze kunnen ervoor kiezen vrouwelijke artiesten op een playlistcover te zetten. Niet alleen van playlists met ‘female’ in de titel, maar ‘gewoon’ van allerlei playlists. Ze kunnen geëngageerde muziek aan de mens brengen zonder dat het de stempel ‘protestmuziek’ draagt.

Ladies Night

Kennen jullie nog het tv-programma Ladies Night? Dat was een NET5 talkshow gepresenteerd door Merel Westrik. Na één seizoen ging het van de buis. Hoe kan dat nou? Waarom werkt Vandaag Inside met alleen mannen wel en Ladies Night niet? Komt het doordat het vrouw-zijn wordt benoemd? Dat het wordt neergezet als een talkshow voor en door vrouwen? In plaats van een programma voor iedereen, zoals VI? Daar wordt niets benoemd en gaat een soort vanzelfsprekendheid vanuit.

Ik moet zeggen dat ik zelf ook jeuk krijg bij de term ‘Ladies Night’. Ik voel me - ook al ben ik een lady - niet aangesproken. Het werkt bij mij eerder averechts. Ik word er baldadig van en denk dan: stop me niet in een hokje! Maar de Ladies Nights in Pathé zijn altijd een groot succes, dus er zijn ook mensen die zich wel aangesproken voelen.

Had het met de inhoud, de kwaliteit van het programma te maken? Maar sinds wanneer is inhoud en kwaliteit per se een vereiste voor succes? Er zijn toch ook middelmatige programma’s met alleen mannen die wel goed scoren?

Misschien kwam het doordat alles werd opgehangen aan ‘vrouw-zijn’ en dat dát de inhoud werd. Nam het zichzelf wel serieus genoeg, of bleef het door de focus op de doelgroep te veel aan de oppervlakte en ging de vorm boven het verhaal?

Ik moet ook denken aan de Lekker Met De Meiden Film. Grappig, van die titel krijg ik dus in deze context ook jeuk. Omdat het opeens iets tuttigs, iets ‘girlies’ krijgt, terwijl Lekker Met De Meiden voor mij juist meer ironisch bedoeld was. Niet voor niets maakte ik er een videoclip bij met voetballende meiden, patat vretend, tampons in beeld, alles behalve het clichébeeld van meiden. Allesbehalve tuttig. De film - waar ik dus voor de duidelijkheid niets mee te maken heb - richtte zich heel duidelijk op vriendinnengroepen, maar was geen succes. En dat is toch raar. Je zou denken dat al die vriendinnengroepen zouden denken: meiden, deze film is voor ons!

Misschien trappen vrouwen hier gewoon niet in? Misschien moet je echt met iets goeds op de proppen komen? Want volgens mij was de film niet echt goed… maar ook hier kan ik tegenover zetten dat er toch ook films met mannen worden gemaakt die echt niet heel goed zijn en toch succesvol?

Zijn we strenger voor vrouwen en komen mannen eerder weg met middelmatigheid? Ik denk het wel.

Gelukkig verandert er wel iets. En je ziet ook meteen het verzet tegen deze verandering. Ik hoor mannen geregeld steigeren dat hen een kans ontnomen wordt doordat ze man zijn. ‘Mijn plek wordt ingenomen door een vrouw, omdat ze vrouw is. Het gaat niet meer om kwaliteit’, hoor ik dan. Vooral in verkiezingstijd, bijvoorbeeld als reactie op de ‘Stem op Een Vrouw Campagne’. Volgens mij is het precies andersom. Ik denk dat mannen nu minder makkelijk wegkomen met middelmatigheid. Daar waar er eerst overal alleen maar mannen waren, het man-zijn dus genoeg was, moet je nu gewoon heel erg goed zijn, omdat er meer ruimte is gekomen voor vrouwen en minderheden (nog steeds niet voldoende hoor). Een lat die overigens voor vrouwen en minderheden altijd al zo hoog lag. Het gaat dus juist wél om kwaliteit. Het man-zijn betekent niet meer automatisch dat je ergens recht op hebt. Dat er trouwens getwijfeld wordt aan de kwaliteit van vrouwen, vind ik zo seksistisch. Alsof vrouwen alleen maar iets kunnen bereiken door hun vrouw-zijn en niet omdat ze gewoon goed zijn. Overigens denk ik dat het vrouw-zijn soms ook bijdraagt aan iemands kwaliteit. Bijvoorbeeld als het een team diverser maakt (in verband met die affinity bias die ik eerder noemde). Maar ook door de ervaringen van een vrouw, bijvoorbeeld in de gezondheidszorg of bij de inrichting van de openbare ruimte.

Voor iedereen

In de recensies over mijn liveshow op Noorderslag en Paaspop, las ik terug dat mijn show “niet voor iedereen” zou zijn. Nu is dat natuurlijk nooit zo. Niemands muziek is voor iedereen. Muziek is een kwestie van smaak. En ja, de sound is wat ruiger en alternatiever dan voorheen, maar ik hoop dat mensen die deze recensies lezen, niet afgeschrikt worden. Dat ze niet denken: oh dit is niet voor mij.

De tent op Paaspop liep namelijk niet leeg. En ja, het publiek zong niet alles uit volle borst mee, maar we speelden enkel nieuwe, onuitgebrachte muziek, het publiek kón nog niet alles meezingen. En het ging bij geen enkele act op Paaspop echt los, hoorde ik van andere artiesten.

Ik heb vertrouwen in het publiek. Ik wil mannen en de boerenweide niet onderschatten. Mijn muziek is namelijk niet moeilijk. Ik denk dat ik juist heel toegankelijke teksten heb geschreven. De referentie ‘Adams overtollig bot’ uit Simone de Beauvoirs boek De Tweede Sekse zal niet bij iedereen een belletje doen rinkelen, maar daartegenover staat een tekst over de smurfen en wie kent de smurfen nou niet?

Foto: Claudia Guldentops, Paaspop 2026

Ik snap ook dat het misschien even schrikken is om een halfnaakte vrouw met een melkkolfsupersooker op het podium te zien, maar heeft Rammstein niet veel leipere shit gedaan? En is dit niet precies wat kunst zou moeten doen? Ons prikkelen, verrassen, aan het denken zetten, entertainen, in plaats van ons geven wat we al kennen?

En waaróm is het even schrikken? Zijn we deze energie niet gewend bij vrouwen? Is het die verinnerlijkte male gaze die schrikt van een vrouw die het subject is? Die zegt: ik ben de baas en ik blijf niet binnen de lijntjes. Ik ben hier niet om te pleasen. Ik schreeuw en ik heb okselhaar. Ja, heel veel okselhaar. Voor mij de reden om juíst naar mijn show te komen kijken. Het is mijn afrekening met die overheersende male gaze. De bevrijding van de feeks. Leve de Feeks!

Pre-order de plaat en zorg dat ie zo hoog mogelijk binnenkomt in de albumcharts.

Bestel hier je tickets voor een van de release-events en de tour in het najaar.

Delen

Mijn beste album tot nu toe

Dat zeg ik altijd

Maar

Nu is het wel echt zo

Ik heb gemaakt wat ik wilde maken

En daar ben ik zo trots op

Het gaat in golven

Het is continu zigzaggen tussen kunst en commercie

Tussen maken wat je wil maken, autonoom zijn

En

Je conformeren, het publiek (en de industrie) behagen

Wat ook niet gek is

Ik máák voor publiek

Het voelt alsof deze plaat meer noodzaak en emotie bevat

Dat vorm en inhoud steeds meer samensmelten

Ik mijn stem vrijer en breder durf te gebruiken

Ik echt aan het zingen ben

Gaan mensen dat opmerken?

Wordt het een succes?

Of een zucht in de wind?

Zijn mensen hyped?

Of halen ze onverschillig hun schouders op?

Kan het ze überhaupt iets schelen dat ik met een nieuwe plaat kom?

Zijn ze niet al lang afgehaakt?

Ben ik te oud?

Nog relevant?

Kom ik op de cover van de New Music Friday Playlist?

Zou wel vet zijn

Maar kan dat wel als independent artiest?

Mag ik promo komen doen op tv?

Bij Eva aan tafel?

Hoe staat het eigenlijk met de interviewaanvragen?

Er komt aardig wat binnen

Gelukkig

Ook spannend

Controle uit handen geven

Andere mensen een verhaal laten schrijven

Over iets waar ik eerst zelf de volledige controle over had

Wat geef ik bloot?

Wat deel ik?

Durf ik nee te zeggen?

Nee, hier wil ik het niet over hebben

Komen er recensies?

Als ik maar geen drie sterren recensie krijg

Alles beter dan een driesterren recensie

Liever één ster

Misschien schrijft wel niemand erover

Gaat de tour uitverkopen?

Moet ik de tourposter weer eens delen in mijn story?

Of denken mensen dan: is het nou nóg niet uitverkocht?

Triest

Komen er nog meer festivalboekingen bij?

Het is nog een vrij karige zomer

Meid je staat op Best Kept Secret en Pukkelpop

Zeur niet

Andere artiesten zouden een moord doen voor zulke kansen

De week na de Edisons kwamen er opeens drie boekingen bij

Zou dat komen door die horens?

Zichtbaarheid?

Hoe kan ik nog zichtbaarder zijn komende tijd?

Naar premières

Of worden mensen me dan zat?

Heb je haar weer

De show wordt geweldig

Ik ben zo blij met de repetities en het team waarmee we dit doen

Alles klopt

Ik voel ook opeens weer waar het écht om gaat

Muziek maken

Met elkaar

Iets moois maken

Een verhaal vertellen

Energie bouwen

Ik voel ook dat de show verder niet veel extra’s nodig heeft

Dat we er niets op hoeven te plakken

De muziek, de performance

Daar gaat het om

Moet ik meer filmen tijdens de repetities?

Om te posten

Te teasen

Ja maar ik wil liever gewoon op vliegtuigmodus en me concentreren op de repetities

Niet bezig zijn met die telefoon

Wat als ik de directeur van Lowlands gewoon een brief stuur?

Fuck it en go

Met de bravoure waarmee ik ook ooit begon

Komt er buzz?

Is er al buzz?

Weinig likes wel op mijn laatste post

Is het een shadowban van Insta?

Vanwege het woord ‘seks’ in Rode Seks Feeks?

Of vinden mensen me gewoon niet meer leuk?

Moet ik meer posten?

Een video bedenken die viraal kan gaan

Ik ben zo slecht met Tiktok

Moet ik meer van andere mensen met vinkjes liken zodat ze mijn posts ook gaan liken?

Moet ik Peter Pannekoek vragen de plaat te delen?

Of Di-rect?

Di-rect liket veel

Ik moet meer met andere artiesten omgaan

Elkaar optillen

Ik mis een community gevoel

Is er een community?

Ben bang dat mensen me stom vinden

Ben ik te drammerig in mijn activisme?

Dat over Lil Kleine had ik niet moeten posten

Wat heb ik ook alweer precies gepost?

Ronnie Flex heeft die story bekeken

Haat iedereen mij?

Ach beetje herrie maken af en toe

Is de albumcover wel goed?

Ik vind het waanzinnig

Het ademt onverschrokkenheid

Schaamteloosheid

Schijt

Ik zie Napoleon op een paard

Ten strijde

Ik zie een middelvinger

Naar hoe het hoort

Gaan mensen dat erin zien?

Of zien zij een ordinaire foto van mij halfnaakt met schaamhaar en een voorgebonden pik?

Is het erg als mensen dat erin zien?

Wat betekent het als mensen dat zien?

Ik beteugel als het ware die pik

Is dat niet feministisch?

De fallus als symbool voor het patriarchaat

En dat ik het patriarchaat beteugel

Of is dat afgezaagd?

Ik word ook moe van vulva feminisme

Feminisme dat roze is en waarbij de vulva’s je om de oren vliegen

Is deze cover vulva feminisme?

Wat als het in interviews over de cover gaat?

Zal ik dan de bal terugkaatsen als ze vragen wat het betekent?

Wat zie jíj erin?

Of zeggen wat het is?

Een giga clit

Maar dan uitvergroot omdat ze zo lang onzichtbaar is geweest

De clit als symbool voor de vrouwheid die te lang onzichtbaar is geweest en nog steeds grotendeels onzichtbaar is

En natuurlijk voor alle mannen die mijn clitoris niet hebben kunnen vinden

Niet omdat ze zo verstopt zat, maar gewoon omdat ze niet hebben gezocht

Nu plak ik er toch betekenis op

Dit bedenk ik nú

Achteraf

Komt betekenis altijd achteraf?

Toen Nicky met deze clit aan kwam zetten, vond ik het gewoon vet

Zonder dat ik precies begreep wat het moest voorstellen

Maar ik voelde dat het precies uitbeeldde waar de plaat voor stond

Iemand dacht dat het een zaadcel was

Ook wel cool

Het album gaat ook over mijn kinderwens

Of is het gewoon abstracter?

Rachel vond het een kracht

Een ontembare kracht

Zei ze dat omdat ze gewoon niet durfde te zeggen dat ze dacht dat het een pik was?

Of zag ze dit er echt in?

Poëtisch

Wat als mensen denken dat het een strap on is?

Eigen ik mezelf iets toe?

Iets queers?

Is een voorbinddildo iets queers?

Hetero’s kunnen toch ook seks hebben met een voorbinddildo?

Zou dat niet juist goed zijn voor hetero’s?

Wat schreef Maurits de Bruijn daar ook alweer over in zijn boek?

Dat was zo goed

Dat schaamhaar

Is dat te heavy?

Had ik me toch moeten scheren?

Gaan platenzaken het in de etalage durven zetten?

Is het niet veel te expliciet?

Verkoopt dit wel?

Werk ik mezelf niet enorm tegen met zo’n cover?

Ouders van kinderen die een plaat willen kopen gaan me haten

Aan de andere kant

Wat moeten ze uitleggen?

Merol zit op een giga clit

Wat is een clit?

Een clit is een clitoris

Tell them!

Ik wil toch ook

Niet braaf zijn

En een reactie uitlokken

Er zijn al zoveel saaie albumcovers

Dit heb je in ieder geval nog nooit eerder gezien

En dat maakt het goed

Ik heb juist nog van cover gewisseld omdat ik de aanvankelijke cover

Die close-up foto

Al zo vaak had gezien

Er zat geen gevaar in

Dit is Leve de Feeks

COME ON OOK TOCH?

Het is KUNST

Werk ik nu die shadow ban van Insta nog meer in de hand?

Moet ik de cover blurren als ik hem post?

Zodat ie niet geband wordt?

Maar ja, hoe zien mensen dan de cover?

Moet ik deze substack wel schrijven?

Verbreek ik nu het mysterie?

Kan ik niet gewoon die albumcover posten en er niks bij zetten?

Gewoon zoals IJsland dat ook zou doen

BAM

In jullie face

Ja maar ik ben geen IJsland

Grappig in die docu zei Faisal dat alles zo vanzelverig overkomt

Maar dat er natuurlijk over alles nagedacht wordt

Natuurlijk

Het líjkt vanzelverig maar dat is nooit zo

Hoe kan ik daar intrappen

Ik weet dat toch

Ik moet mezelf niet vergelijken

Hoeveel kost een posteractie door de stad?

Is deze substack niet juist leuk?

Om te laten zien wat er allemaal in mijn hoofd gebeurt?

Ik ben toch vóór transparantie

Die muziekindustrie openbreken

De plaat kostte me 50k

Mezelf niet meegerekend

Marketing ook niet meegerekend

Als ik 2000 platen verkoop, kom ik waarschijnlijk uit de kosten

Met buma ingecalculeerd

Zal ik gewoon mijn begroting delen?

En mensen oproepen de plaat te kopen zodat ik geen verlies draai?

Soort crowdfunding

Lekker vergamificeren

Of komt dat wanhopig over?

Dunne lijn tussen ludiek en triest

Gevonden!

“Ik denk dat de wereld er stukken beter zou uitzien als meer mannen zich eens lieten neuken. Echt. Er is geen andere lichamelijke activiteit die tegelijkertijd zo ontnuchterend, onderwerpend en krachtig is. Geneukt worden is het openstellen van je lichaam voor dat van een ander, het uit handen geven van de teugels, het oprekken van grenzen, de ultieme vorm van toelaten, het is creativiteit in haar meest pure vorm, het is roekeloos, spannend, onverantwoord misschien, het is niet-weten en het is liefdevol. Het is snoeihard en pijnlijk, en tegelijkertijd het zachtste wat een man kan doen, het is totale overgave, het ombuigen van de regels, van de heersende orde en daarmee van dogma’s, het is het uitlachen van het patriarchaat, het onschadelijk maken van alles wat verwoest en uitbuit.”

- uit Man Maakt Stuk van Maurits de Bruijn

Voldoe ik niet teveel aan de schoonheidsnorm?

De male gaze?

Met mijn witte, dunne lichaam?

Draag ik teveel make-up?

Dat tuigje wat ik aan heb

Is dat fetisj?

Eigen ik mezelf fetisj kleding toe?

Is dat erg?

Is dat eigenlijk een gemarginaliseerde cultuur?

Wat weet ik over de fetisj cultuur?

Even opzoeken

Is het met een h of een j?

Ik heb laatst een geweldige bikini gedragen van Tuigwerk

Een nieuw opgericht modemerk dat fetisj kleding maakt

Moet ik me meer inlezen over die cultuur en mag het dán wel?

Waar ben ik bang voor?

Dat het mensen kwetst?

Of dat men mij ter verantwoording roept?

Elmer wat vind jij?

Is dit een goede albumcover?

Zal ik er een sticker overheen plakken?

In de vorm van een jurk?

Met op die jurk de tekst ‘censored’?

En dat mensen dan zelf kunnen kiezen of ze de sticker erop laten zitten

Of eraf halen?

Platenzaken kunnen dan zelf kiezen hoe ze de plaat willen etaleren

Dan leg ik het gewoon bij hen

Ouders met kinderen ook blij

Of censureer ik mezelf nu?

Waarom kan ik er niet gewoon achter gaan staan?

Dit is toch precies waar de plaat over gaat?

Schaamte overboord

Unapologetic zijn

Wat zou Lady Gaga doen?

Wat heeft zij eigenlijk saaie covers

Peaches?

Moet ik mijn ouders de cover vast sturen?

Om hen voor te bereiden?

Ik maak het veel te groot

Ik vind het gewoon vet

Fuck it gewoon

BAM

Foto Cleo Campert

Pre-order hier

Delen

Abonneer nu

Foto: Hannah Bruynzeel

Abonneer nu

BAR LAAT

Het zaadje voor dit lied werd al vroeg geplant en ik neem jullie daarom even mee terug de tijd in. Oktober 2024. Mijn tweede plaat Naar De Haaien & Weer Terug is net uit en ik mag de single Salmari & Kreeft live komen spelen in tv-programma Bar Laat. Geweldige promo. Lesgo!

Een week voor de opname krijg ik nog snel de vraag van de redactie of ik niet ook een stukje Hou Je Bek En Bef Me (vanaf nu: hjbebm) wil spelen, om het programma mee te openen.

Ik beland meteen in een spagaat. Aan de ene kant wil ik natúúrlijk, ál-tijd met liefde een stukje hjbebm doen want I LOVE de song. Aan de andere kant weet ik dat áls ik dat doe, het vervolgens alleen maar over hjbebm gaat, terwijl ik juist mijn níeuwe muziek kom promoten.

Ik zei ja.

Dus daar stond ik. In een rode jurk, glitterspelden in mijn haar, microfoon in mijn hand. Aan tafel: Jeroen Pauw met zijn gasten waaronder oud EO-presentator Tijs van den Brink. Híj vormde de grote reden waarom ik hjbebm stond te zingen. Het is namelijk Tijs van den Brink zijn lievelingsliedje. Haha. Nee, was het maar zo’n feest. Het is zijn grootste nachtmerrie.

De arme evangelist en de rode seks feeks

Hoe ik daarachter kwam?

Nog een sprong in de tijd. Januari 2020. TV-programma Op1, waar Tijs presentator was en ik zijn gast. Ik kwam het nummer Slippertje promoten, dat ik schreef naar aanleiding van een schilderij in het Mauritshuis. Het was een nummer over vreemdgaan.

Een paar jaar na dat interview, vernam ik via een artikel in de Volkskrant dat Tijs toen niet bepaald blij was met mijn komst.

Of in de woorden van Mediacourant: “Als zangeres van het liedje Hou Je Bek En Bef Me zal hij haar ongetwijfeld zien als een soort losgeslagen demoon.”

De redacteuren van Bar Laat moeten aan dit ‘opstootje’ hebben teruggedacht en zo op het idee zijn gekomen van hjbebm. Speels. Ik kan niet anders zeggen. En toen ik hoorde dat Tijs aan tafel zou zitten, kreeg ik natuurlijk een grijns op mijn gezicht. Niets is zo leuk als spelen voor een publiek dat je moet overtuigen.

Column

De ochtend na de Bar Laat uitzending, verscheen er in de Telegraaf een column van journalist Mark Koster waarin hij terugkeek op de tv-avond met als titel “Sneu om Tijs van den Brink over ‘beffen’ en ‘vibrators’ te laten praten uit effectbejag”.

Tijs van den Brink en mij tegenover elkaar zetten, is inderdaad effectbejag. En ik voel me ook wel een beetje voor het karretje gespannen. Ze vroegen me (het ondertussen 7 jaar oude) hjbebm te zingen vanwege Tijs van den Brink. Het had niets met mij te maken. Zij hebben zich, denk ik, verkneukeld om het idee van Tijs’ gezicht in beeld, verplicht luisterend naar hjbebm, zijn grootste nachtmerrie. En ik snap dat. Ik verkneukel me daar ook om. Ondertussen weet ik hoe tv werkt en dat programma’s helaas soms keuzes (moeten) maken op basis van wat het beste ‘scoort’. Wat ik jammer vind is dat er vervolgens geen ruimte was voor een gesprek tussen ons, dat had misschien nog best interessant geweest. Wat er daardoor overbleef waren twee archetypen. We waren de platgeslagen versies van onszelf. Of zoals Mark Koster het verwoordde: “De rode seksfeeks was er dus weer en zong nu het liedje met de vieze woordjes.”

De Mediacourant reduceerde Tijs van den Brink ook tot een soort archetype. “Tot overmaat van ramp opende ze de uitzending met dat duivelse liedje en ging ze daarna nog naast Tijs zitten ook. Die arme evangelist trok helemaal wit weg.”

De arme evangelist.

‘Rode Seks Feeks’, ‘demoon’, ‘duivels’, ‘arme evangelist’. Ik zie een thema...

Rode Seks Feeks (zo geschreven vind ik toch mooier). Hoe bedenk je het? Ik vond het hilarisch. Een ander deel van mij vond het seksistisch. De columnist reduceert mij tot slechts één eigenschap: seks - oké twee eigenschappen - en mijn haarkleur. I love seks en I love mijn haar. Maar ik ben meer dan dat en hjbebm gaat niet eens écht over seks. Ja, je moet even verder kijken dan de provocerende titel, maar het nummer gaat over een vrouw die haar seksuele behoefte uitspreekt en claimt. Over macht en ongelijkheid. Het staat voor iets groters, namelijk dat het clitoraal orgasme veel te lang in de schaduw van de fallus heeft gestaan. Vrouwen te lang in de schaduw van de man. In de bridge zing ik “Het is al lang genoeg over jou gegaan, dus door je knieën dan blijf ik staan”. Dit is voor mij de kern van de song. Het is een feministisch statement, geen liedje met - zoals Mark Koster het omschrijft - ‘vieze woordjes’.

Dat bedoelt hij natuurlijk komisch. Dat snap ik ook wel. Hij beschrijft mij vanuit Tijs van den Brink: een schrikbeeld. Bovendien zet hij door wat Bar Laat heeft ingezet: hij beschrijft de platgeslagen versie van mij, zoals hij die op tv zag.

Ik vind het jammer dat er geen ruimte meer is voor een echt gesprek, voor nuance. Als ik naar gesprekken aan talkshow tafels kijk, dan kijk ik naar holle mensen. Mensen die hun standpunt verkondigen en datgene representeren waar ze om bekendstaan. Daartegenover zit dan weer iemand die precies datzelfde doet, met diens standpunten. Ze kleuren de kleurplaat in die van te voren is getekend. Ik zie geen dialoog, mensen die van gedachte veranderen of mensen die zeggen: ik weet het even niet. Menselijke mensen.

Soms wel. Heel soms. Dan prikt er iemand doorheen. Dan zien we heel eventjes een glimp echtheid. Maar dat is de uitzondering. En dat vind ik zo zonde.

Laten we het gezellig houden

Ik noem hjbebm een feministisch statement, maar wat als het gewoon een liedje over seks was geweest? Wat het trouwens voor veel mensen ook gewoon is. Wat is daar erg aan? En waarom voel ik toch zo de druk om me te verdedigen? Me te verantwoorden? Nu in deze substack wéér.

Misschien omdat ik me wat hjbebm betreft, niet altijd serieus genomen voel. Interviews over dat nummer beginnen eigenlijk altijd met de presentator die besmuikt de titel probeert uit te spreken, er een grapje van makend, struikelend over het woord ‘bef’. Vervolgens gaat het vooral over de heftigheid van het nummer en wat mijn ouders er wel niet van vinden. Misschien heb ik die kansen aan talkshow tafels zelf ook niet goed aangegrepen. Je kunt een interview namelijk behoorlijk naar je hand zetten en je eigen verhaal doen ipv precies de vraag beantwoorden. Maar door mijn gebrek aan mediatraining, heb ik dit al doende moeten leren. Het zit me daarom wel eens dwars dat ik het nooit echt goed over hjbebm heb kunnen hebben. Niet zonder giechelen. En dat zegt zoveel over Nederland. We willen het gezellig houden. Geen ongemakkelijke, moeilijke gesprekken voeren, geen echte confrontatie. Hjbebm heeft dat voor mij echt blootgelegd.

Het gevoel niet serieus genomen te worden of niet begrepen, vind ik soms moeilijk. Ik weet ook dat het erbij hoort. Je hebt nu eenmaal geen controle over wat mensen van je denken. En wat maakt het mij ook uit wat Mark Koster van mij denkt. Maar toch. Ik merk dat als hjbebm gereduceerd wordt tot ‘vies liedje’ of ik tot ‘rode seks feeks’, dat ik wil protesteren.

Te

Waar ik soms moe van word, is dat mannen die over seks zingen daar niet over bevraagd worden. Het voelt alsof er met twee verschillende maten gemeten wordt. Als ik in een blote outfit op het podium sta, wordt dat ‘nietsverhullend’ genoemd. Mannen met ontblote bovenlijven niet. Soms voelt het alsof er wel ruimte is voor alle soorten mannelijke artiesten, maar niet voor alle soorten vrouwelijke artiesten.

Elmer verwoordde dit zeer treffend aan tafel bij Bar Laat (zijn we weer haha) na het winnen van haar Edison voor Beste Nieuwkomer:

“Ik denk dat wij in Nederland en eigenlijk over de hele wereld soms moeite hebben met als vrouwen absurd zijn en bepaalde humor uitdragen. Ik denk dat wij het van artiesten als Joost Klein, De Jeugd van Tegenwoordig en Goldband enorm pikken, al die rariteiten en vulgaire teksten en als een vrouw het doet is het ingewikkeld of wordt er heel veel politieks mee bedoeld.”

Ik zie bij vrouwelijke popartiesten niet dezelfde diversiteit als bij mannelijke artiesten. En die diversiteit ís er wel. Ik zie absoluut vrouwelijke equivalenten van Joost Klein, Goldband en de Jeugd, maar die worden niet net zo gesupport vanuit radio, streaming platforms en media en ze vullen niet de Ziggo Dome.

Waar het volgens mij helaas weer op neer komt is dat we vrouwen toch liever niet te boos, te uitgesproken, te naakt of te fel zien. Kortom niet ‘te’. En als ze dat wel zijn, giechelen we ze klein.

Foto: Hannah Bruynzeel

Feeks

Over ‘te’ gesproken. De Rode Seks Feeks is in alles TE. MUHAHAHAHA.

Het woord ‘feeks’ ken je misschien van het toneelstuk Het Temmen van de Feeks van William Shakespeare. Of als scheldwoord, een tijd terug nog voor politica Dilan Yeşilgöz. ‘Feeks’ is een term die al lang bestaat en te vergelijken is met ‘heks’. Volgens het woordenboek betekent feeks ‘boosaardige en felle vrouw’ en dook het voor het eerst op in de 16de eeuw. De term werd gebruikt om vrouwen aan te duiden die afweken van de norm; vrouwen die uitgesproken waren, openlijk seksueel. Dat werd gezien als iets slechts. En dat beeld, dat leeft eigenlijk door in de tijd waarin we nu leven. Nog steeds noemen we uitgesproken vrouwen ‘hysterisch’, boze vrouwen ‘heks’, vrouwen die veel seks hebben ‘slet’. Wat zijn de mannelijke equivalenten?

Ik heb mijn album de titel Leve de Feeks gegeven, omdat ik de feeks wil vieren en bevrijden.

Abonneer nu

Smurfin

De column zette me aan het denken over hoe wij vrouwen definiëren. En om dat uit te zoeken, besloot ik de feministische oer-bijbel open te slaan. De Tweede Sekse van Simone de Beauvoir. Zij beschrijft in de inleiding (verder ben ik nog niet gekomen) dat de man ‘de norm’ is en dat de vrouw gezien wordt als ‘het afgeleide van de man’. Dat is een diepgeworteld beeld dat je nog steeds terugziet in onze patriarchale samenleving. Je kunt het helemaal terugvoeren naar het scheppingsverhaal. Eva zou namelijk ontstaan zijn uit een rib van Adam. Ik besloot hier mijn nummer mee te openen.

Vervolgens ben ik gaan kijken hoe wij vrouwen afgebeeld zien in kunst en media. Ik moest meteen denken aan de Bechdel-test en de ludieke variant daarop: The Sexy Lamp Test.

Eerst de Bechdel-test. Dat is een informele test die gebruikt kan worden om fictie te toetsen op seksisme. Een film slaagt voor de test als er:

• minstens twee vrouwelijke personages in voorkomen

• met een naam

• die met elkaar spreken over een ander onderwerp dan ‘mannen’.

The Sexy Lamp test is wat eenvoudiger. Een film of serie slaagt voor de test als:

• geen van de vrouwelijke karakters vervangen kan worden door een sexy lamp zonder dat het plot verloren gaat

Foto: Hannah Bruynzeel

Ik moet altijd een beetje lachen om de term ‘sexy lamp’, omdat ik het meteen voor me zie en het grappig vind dat een lamp ‘sexy’ kan zijn. Maar het is waar. Lampen kunnen sexy zijn. En helaas is het ook waar dat soms in films/series (en videoclips!) de enige functie van een vrouwelijk karakter ‘sexy zijn’ is.

ACT (een belangenorganisatie voor acteurs) is de ‘Smurfin campagne’ gestart met stichting Vrouwen in Beeld waarin zij de filmwereld bewuster maken van seksisme en genderstereotypering. Die campagne maakte mij bewust van het Smurfin-principe. Er zijn heel veel soorten mannensmurfen: moppersmurf, brilsmurf, lolsmurf, timmersmurf en ga zo maar door. En dan is er smurfin. En wat is haar eigenschap? Vrouw-zijn.

Dit principe herken ik. Soms voelt het alsof mijn ‘vrouw-zijn’ mij als artiest definieert. En dat dóet het natuurlijk ook. Ik bén een vrouw en mijn vrouw-zijn speelt een rol in waar ik muziek over maak en hoe ik op een podium sta. Maar het ‘man-zijn’ wordt daarentegen niet benoemd. Dat is namelijk ‘normaal’. Denk bijvoorbeeld eens aan voetbal. Je hebt voetbal en vrouwenvoetbal want ‘mannenvoetbal’ is de norm. Het man-zijn blijft daarom onbenoemd. Heb je ooit iemand horen spreken over een ‘all-male band’? Ik nooit. Terwijl ik de term ‘all-female band’ al vaak voorbij heb horen komen. En helaas betrap ik mezelf er ook nog vaak op dat ik bij ‘directeur’ of ‘dokter’ aan een man denk en dat ik het woord ‘vrouwelijk’ ervoor nodig heb om aan een vrouw te denken.

Nu waren directeuren en dokters tot voor kort altijd mannen. Het vrouwenvoetbal is jonger en minder groot dan het mannenvoetbal en de all-female band is de uitzondering. Maar door alleen de uitzondering te benoemen, bevestig je de uitzondering als hetgeen wat afwijkt en houd je de norm in stand. Ik denk dat het goed is om ook die norm te gaan benoemen. Juist om bewuster te worden van wat wij als ‘normaal’ zien.

Ditzelfde geldt volgens mij ook voor kleur. Zolang we witheid niet benoemen en alleen een bruine of zwarte huidskleur benoemen, blijft witheid de norm. Maar wit is ook een kleur. Hetzelfde mechanisme treedt op als we queer mensen aanduiden. Dat iemand hetero is, wordt niet benoemd. Enkel als iemand niet-hetero is, wordt dat gelabeld.

Volgens mij is het zo belangrijk dat we naar onze taal gaan kijken en uitdiepen wie we bedoelen met ‘wij’ en ‘de ander’. Dit heeft alles met macht en onderdrukking te maken en natuurlijk is dat zich ook in onze taal gaan nestelen.

Ik wil trouwens nog wel benoemen dat ik het steeds heb over ‘man’ en ‘vrouw’, maar dat ik erken dat gender niet binair is. Omdat ik in dit stuk de machtsstructuren ín taal wil aantonen en de culturele en traditionele lading van woorden, heb ik de termen ‘man’ en ‘vrouw’ nodig. Maar ik ben absoluut vóór een inclusiever taalgebruik waarin er ook ruimte is voor non-binairiteit en genderfluïditeit.

Rock én hardstyle

Toen ik met het idee voor Rode Seks Feeks bij Jeroen (de producer) aankwam, was hij meteen enthousiast. We wilden er een raar, ruig, wild nummer van maken, een die net zo grillig is als de tekst. Zo kwamen we op het idee om met verschillende genres te spelen. Het nummer begint als een rocknummer: er klinken gitaren en mijn stem klinkt distorted. Maar dan, als het refrein start, draait het nummer 180 graden en klinkt er een hardstyle kick met enkel een vocalsample.

Het nummer is daarmee genre-ontstijgend, wat heel erg aansluit bij de inhoud van de tekst. Ik ben heel blij hoe vorm en inhoud samenvallen in het nummer. Dat het rock is én hardstyle. Dat ik zowel zwoel poppy zing als schreeuw met veel distortion over de vocal. Daarmee word je als luisteraar steeds op het verkeerde been gezet. Waar luister ik naar? Het is een grote fuck you.

We openden onze verrassingsset op Noorderslag dit jaar met Rode Seks Feeks en ik vond het tof om te merken dat er een schokgolf door de zaal ging. Het is een sound en energie die mensen nog niet van mij kennen en de crazy lichtshow draagt enorm bij aan dat effect. Zoveel zin om dit nummer live te gaan spelen van de zomer en tijdens de tournee. Tot die tijd kunnen jullie hem lekker luisteren op de streaming platforms. Pre-save hem nu en zie als eerste de artwork, geschoten door de waanzinnige Cleo Campert.

Delen

Hoe ik voorheen te werk ging? Ik schreef heel veel liedjes en koos daar vervolgens de beste uit. Met als resultaat: bijna evenveel uitgebrachte als onuitgebrachte nummers. Ik heb ze geteld: er liggen tachtig (!!!) demo’s op de plank. Tachtig liedjes die jullie waarschijnlijk nooit zullen horen, maar die mij wél hebben gevormd tot de schrijver die ik nu ben. Voor mij zijn het geen weggegooide demo’s; van elk liedje heb ik iets geleerd. Niet in de laatste plaats door de mensen met wie ik ze schreef.

Foto: Bibian Bingen, 2020

Subscribe now

De ‘kleinkunstmanier’

Op de Toneelschool & Kleinkunstacademie in Amsterdam, leerde ik liedjes schrijven. Ik werd in de eerste plaats opgeleid tot acteur en theatermaker, maar volgde daarnaast ook muzieklessen waaronder lessen in compositie en tekstschrijven. Het was tijdens deze lessen dat ik mijn passie voor liedjes schrijven ontdekte. Elke week schreef ik een nummer en ik studeerde zelfs af met een concert.

Ik leerde schrijven volgens de ‘kleinkunstmanier’. Tekst eerst, dan de muziek. Je schrijft op rijm en in een bepaald metrum (een cadans). Daardoor ontstaat er als vanzelf muzikaliteit in je tekst. Dat dwingt vervolgens de sfeer, het tempo, de melodie en de akkoorden af.

Mijn eerste concert, in het derde jaar van de Toneelschool, 2013

Na de Toneelschool wilde ik doorstuderen aan het conservatorium. Ik had de smaak namelijk flink te pakken. Maar toen ik auditie deed voor het conservatorium in Amsterdam, deed ik dat tegelijkertijd ook voor Soldaat van Oranje - de Musical en toen ik voor de vrouwelijke hoofdrol werd aangenomen, besloot ik daar vol voor te gaan.

Tijdens ‘Soldaat’ bleef ik echter liedjes schrijven en werkte ik aan een eigen theaterconcert. Ik zong destijds ook backing vocals in de band La Garçon en de frontman, Bart Rijnink (acteur, componist én een van de beste zangers die ik ken) raadde me aan om muziek te gaan produceren in GarageBand.

Ik had namelijk veel liedjes liggen, maar die liedjes bestonden allemaal enkel op papier. Het waren teksten met akkoorden eronder gekrabbeld. Ze kwamen pas tot leven als ik ze zong, begeleid door iemand op piano. Componeren op de piano, dat kon ik, maar mezelf begeleiden, daar speelde ik niet goed genoeg voor. Dit zorgde ervoor dat ik altijd aangewezen was op een toetsenist.

De liedjes bestonden ook alleen nog maar uit tekst, melodie en akkoorden. Toen ik op Garageband ging produceren, ging er een andere wereld voor me open. De wereld van beats, synths en arpeggiators: elektronische muziek. Ik raakte bezeten en voordat de castbus naar het draaiende theater in Katwijk vertrok, zat ik de hele dag op GarageBand liedjes te maken.

Samen met producer en acteur Jasper Boeke, die ik weer via Bart kende, maakte ik de liedjes af. Hij verving standaard GarageBand-sounds, verbeterde veel partijen, nam mijn vocals op en mixte de tracks. We waren beiden nieuw in de popmuziek. Jasper maakte voornamelijk soundtracks voor films en ik was dus enkel die pianobegeleiding gewend. Samen huppelden we onbevangen de wereld van popmuziek binnen. Ik kijk met ontzettend veel plezier terug op die tijd.

De backing vocals nam ik op in deze kamer. Het logeerkamertje van een vriendin, waar ik een maand woonde toen ik zonder huis zat.

Op deze manier heb ik mijn eerste EP Boter en de singles Lekker Met De Meiden en Borderline gemaakt. Tekst eerst, dan produceren in Garageband en tot slot afmaken met Jasper.

Samen met vriend en acteur Tim Teunissen speelde ik die periode in het theater. Ik was gestopt met Soldaat, omdat ik me vol op mijn muziek wilde storten. Tim en ik hadden allebei nog geen avondvullende show en daarom speelden we samen op één avond onze eigen show, een double bill. Tim speelde zijn cabaretshow en ik mijn liedjesprogramma. Dat deed ik met de instrumentals van de songs.

Ik merkte tijdens onze tour dat het theater niet het juiste podium was voor mijn materiaal. Ik speelde een concert, deed alsof ik een popster was met windmachine en outfit changes (eigenlijk wat ik nu nog steeds doe haha), maar het publiek begreep het niet. Ik ben er toen achter gekomen hoe belangrijk het soort podium is waar je staat. Het bepaalt de bril waardoor men naar je werk kijkt. Ik merkte dat mensen van mij verwachtten dat ik een cabaretshow zou neerzetten. Ja, mijn liedjes zijn soms grappig, maar het doel is niet de lach. Wat het doel wel was, wist ik ook nog niet precies. Het lag dus zeker niet alleen aan het podium, ik was zelf ook nog zoekende naar wat ik precies kwam brengen op het podium.

Hou Je Bek En Bef Me

Oké, ik had dus een paar liedjes uitgebracht en stond in het theater met mijn onewomanshow, toen daar opeens Tantu Beats mijn DM in slidede. Jullie kennen hem wel - de producer van o.a. Europapa. Dit was in 2018. Hij maakte toen al beats voor Joost, maar ook voor bijvoorbeeld Veras. Hij benaderde mij om samen te werken.

We doken de studio in - ik bedoel: zijn zolderkamer - en maakten Kerst Met De Fam en Hou Je Bek En Bef Me. Deze songs kwamen tot stand op de kleinkunstmanier die ik hierboven beschreef: ik kwam met een tekst, we maakten een beat en zetten de tekst om in melodie.

Leuk weetje: ik had Joost Klein gevraagd voor een feature op Kerst Met De Fam. Ik zag namelijk een duet voor me van twee mensen die geen zin hadden in Kerst. Helaas kwam het er niet van. Maar het was wel een interessante studionacht. Ik herinner me er niet veel meer van, behalve dat het dus in Tantu’s zolderkamer in Utrecht was, dat het de hele nacht duurde, dat ik extreem veel Red Bull dronk en om 7:30 uur de eerste bus naar huis nam. Ik werk normaal nooit ’s nachts, ben een ochtendmens en drink nooit Red Bull. Moet je nagaan.

Het was begin 2019. Ik stond op het punt Hou Je Bek En Bef Me uit te brengen en de boel was sinds Lekker Met De Meiden en Kerst Met De Fam nogal ontploft.

Ik had ondertussen mijn eerste concerten als MEROL gegeven in het voorprogramma van Thijs Boontjes en op het Song van het Jaar Festival waar ik met Lekker Met De Meiden de vierde plek veroverde. Halsoverkop had ik een liveshow in elkaar gezet, de show was nogal houtje touwtje, maar ik merkte wel al dat het popodium mijn plek was.

Ik kon het allemaal niet meer overzien en zocht met spoed een manager. Ik sprak met Kostijn Egberts en zijn (toen nog) assistent Rick Bakker af. Kostijn was destijds de manager van De Jeugd van Tegenwoordig, waar ik enorm tegenop keek. We hadden een leuk gesprek. Hij stelde me veel vragen en benadrukte het belang van een houdbare carrière. Iets waar hij met De Jeugd zeer goed in was geslaagd. Kostijn raadde me aan met verschillende producers te gaan werken om te ontdekken wat bij me past.

De ‘popmanier’

En zo geschiedde. Ik tekende bij het managementbureau van Kostijn en kreeg Rick toegewezen als manager. Ik ben vervolgens met héél veel producers, beatmakers - en later ook songwriters - de studio ingegaan. Daar zijn mooie samenwerkingen, hits en zelfs vriendschappen uit ontstaan. Er zitten ook onenightstands tussen. Het is een beetje als daten. Die tachtig onuitgebrachte liedjes zijn eigenlijk tachtig dates. En samen vormen ze een liefdesgeschiedenis. Oké, dit klinkt wel erg pathetisch, haha.

In eerste instantie nam ik mijn geschreven teksten mee de studio in, zoals bij Tantu. Op die manier kwam ook het eerste liedje dat ik met Didier de Ruyter schreef, tot stand, genaamd Helvetica Neue, een ode aan mijn favoriete lettertype. En zo maakte ik ook de italodisco track French Exit met Jack Shirak (ja echt!) en Sleppap in de Kou (iykyk) met Koen van de Wardt. Niet stressen als er geen belletje gaat rinkelen. Deze tracks kennen jullie niet, ze zijn nooit uitgebracht.

Met Hens Solo en Bokoesam, 2019

Beginnen met de tekst - het lied eigenlijk al op papier hebben staan - en daarna op muziek zetten, dat is in de pop vrij ongebruikelijk. Ik werd toch vaak een beetje raar aangekeken. In de pop is tekst namelijk vaak ondergeschikt aan de muziek. De melodie, dáár gaat het om. Logisch als je aan popsongs denkt. Van de meeste popsongs ken ik de tekst niet eens, die zing ik lekker fonetisch mee.

Ik herinner me nog specifiek een sessie waar een producer tegen me zei: klap die laptop dicht, laat het ontstáán. Hij vond dat ik teveel in mijn hoofd zat en: he was right.

Ik hield me vast aan de manier die ik kende en stond daardoor niet echt open voor anderen en hun methode. Als ik terugdenk aan mezelf in die tijd, zie ik een kromme rug, gebogen over de laptop, verzonken in de tekst. Een gesloten houding.

Wat ik terug hoor in die eerste songs is dat ik veel in hetzelfde metrum zing en dezelfde rijmschema’s hanteer. Elke noot was gelijk aan één lettergreep. Ik smeerde nooit een woord uit over mee-hee-hee-heerdere noten. Luister maar eens naar de EP Superlatief. Die liedjes schreef ik nog volgens deze ‘oude’ manier. Ze bevatten veel tekst, ik spreekzing en je voelt dat de tekst leidend is. Vooral in Plek voor Jack hoor je dat ik net teveel tekst probeer te proppen in de coupletten, haha.

Gaandeweg lukte het me steeds meer om mínder voorbereid naar sessies te gaan. Met slechts een paar zinnen tekst of alleen een titel, soms zelfs met enkel het idee. Ik durfde steeds meer open te staan, samen te werken en dingen te laten ‘ontstaan’.

De liedjes werden muzikaler. Ik ging meer zingen in plaats van spreekzingen. De melodieën werden interessanter, de flow gevarieerder. Ik stopte minder woorden in zinnen, nam ook genoegen met klankrijm en refreinen werden minder repetitief.

De songs op de albums Troostprijs en Naar De Haaien & Weer Terug zijn vooral geschreven vanuit die ‘popmanier’ met als startpunt een idee of catchphrase.

Samenwerkingen

Een paar samenwerkingen wil ik uitlichten. Bijvoorbeeld die met The Companions, bestaande uit songwriters & producers Stefan van Leijsen en Sasha Rangas. Zij schrijven samen met o.a. Pommelien Thijs, Rondé en Metejoor. Ze hebben grote hits gescoord waaronder Ze Huilt Maar Ze Lacht met Maan. Toen ik bij Universal zat, dook ik met hen de studio in. Universal wilde namelijk HITS. En zeg je hits, dan zeg je: The Companions. Stefan en Sasha werken volgens de popmanier. We maakten onze liedjes zelfs op een beat die zij van tevoren al hadden gemaakt. Dat deed ik nóóit. Dat was altijd het eerste wat ik tegen een producer zei: ik wil geen bestaande beat. Ik wil from scratch. Ik wil het samen doen. Aanwezig zijn vanaf de eerste noot. Maar bij The Companions durfde ik het los te laten en het op ‘hun manier’ te doen. Ik kwam aan met een lijstje ideeën, zij met een lijstje beats. We kozen een idee en een beat en gingen aan de slag. We begonnen met de melodie en daar schreven we de tekst op. Echt totaal de omgekeerde manier van hoe ik gewend was te schrijven. Ik heb van hen echt geleerd hoe je een popsong schrijft. Het eerste nummer dat we samen schreven was Vol en werd een HIT (in België). Ik had een bijzondere klik met hen. Misschien juist omdat we zo van elkaar verschilden en ik merkte ook dat ik best poppy kon gaan zonder mijn eigenheid te verliezen. Vol en Gemengde Signalen zijn echte popsongs, maar ook heel erg MEROL. Ik kijk met heel veel liefde terug op onze samenwerking.

Foto: Iris de Vries

Ook met hen heb ik onuitgebrachte liedjes liggen. Zoals Sonny van de Snoepkraam (haha) en Pleister. Beiden HITS. ‘Waarom breng je die liedjes dan niet uit?’ hoor ik jullie denken. Daar kom ik zo ;).

Met Koen van de Wardt en Didier de Ruyter heb ik de meeste tijd doorgebracht in de studio. Het zijn vrienden geworden. Koen is een producer met een heel herkenbare sound. Je hoort altijd direct dat hij het heeft geproduceerd. Koen is een beetje de Nederlandse Radiohead. Er zit altijd iets droevigs in zijn muziek, in a good way! Ik wist dat ik bij Koen het beste kon aankomen met de meer melancholische ideeën. O.a. Huilen om Niets, Tien voor Topo en Dan Maar Jij zijn van Koens hand. Te herkennen aan de gitaarpartijen, het meer alternatieve karakter en aan de melancholieke vibe. Maar Prinses Pil is bijvoorbeeld ook van Koen. Hij heeft zich namelijk de afgelopen jaren ook echt ontwikkeld tot popslet. Ja, zo mag ik hem noemen.

Didier heeft een heel brede smaak en kan eigenlijk in elk genre en met elke artiest uit de voeten. Dat bewonder ik enorm aan hem. Didier is voor alles te paaien. Ik kon bij hem altijd terecht met mijn weirde ideeën. Ook met onaffe ideeën. Didier is naast producer ook een goeie songwriter. Met hem heb ik de meeste onuitgebrachte liedjes liggen, ik tel er 22 (!!!), maar daartegenover staat dat we ook 24 nummers hebben gemaakt, die wél zijn uitgebracht. Het lijkt wel een regel: tegenover elk onuitgebracht liedje staat een uitgebracht liedje…

Koen en Didier samen vormden trouwens ook een goed duo. Samen maakten we o.a. Je Vais Vite en Lesgooooo, maar ook het niet uitgebrachte Villa Villa, over rijke mensen met meerdere huizen.

God, wat hebben wij veel meegemaakt. Gehuild van het lachen, gehuild van ontroering. We zijn melig, chag en geïrriteerd geweest en soms konden we elkaar wel schieten. Een beetje zoals broers en zussen. Ik word sentimenteel, haha. En ik praat in de verleden tijd, maar ik hoop dat we in de toekomst weer eens samen gaan werken. Als ze nog tijd hebben. Koen woont momenteel in Noorwegen en Didier maakt dikke hits met o.a. Davine Perik.

Tijdens het schrijfkampje voor Naar De Haaien & Weer Terug in 2023

Ik heb ook veel gewerkt in de driehoek. Met een producer én een songwriter. Zo heb ik bijvoorbeeld veel sessies gedaan met Yori Swart en Wieteke Wijte erbij als songwriter. Beiden geweldige zangeressen, songwriters en producers. Ze hebben me echt aan het zingen gekregen, uit mijn comfortzone getrokken. Ze ondersteunden me ook in het tekstschrijven en leerden me om meer poppy teksten te schrijven, die iets vager waren. Ik leerde van hen ook meer vanuit melodie te schrijven.

Subscribe now

Mannen

Als ik naar de tachtig demo’s kijk, zie ik dat het gros is gemaakt met mannen. En ja, de muziekwereld is een mannenwereld. Dat begon mij op een gegeven moment te irriteren en ik ben toen heel actief op zoek gegaan naar vrouwelijke producers, want die zijn er wél.

Met Angel Janson en Luuk van Beers

Ik denk bijvoorbeeld meteen aan Angel Janson, waarmee ik Sorry Lul maakte en een aantal parels van demo’s heb liggen, waaronder Daydrinking. Angel is echt een geweldige producer, heel creatief en eigenzinnig. Ik denk ook aan Ayu Lestari waar ik een toffe sessie mee deed helemaal aan het begin van mijn carrière, waar Waar Is De Seks uit is gerold. Ik denk aan Wieteke Wijte, die ik net al noemde, die o.a. (banger alert) Ziet Ze Dan Niet heeft geproduceerd. Tessa Rose Jackson waarmee ik een keer op een bloedhete augustusdag op haar zoldertje een kerstnummer schreef. En what about Babs, Alice Olsthoorn en natuurlijk Desh, die naast drummer (in mijn band) ook een waanzinnige producer is van instrumental hiphop/jazztronica.

In tegenstelling tot een aantal andere vrouwelijke artiesten, heb ik gelukkig nooit last gehad van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag van mannen in de studio. Ik heb enkel af en toe last gehad van een dominante mannensfeer.

Ik heb wel eens huilend op de fiets naar huis gezeten na een sessie, omdat ik me onprettig voelde. Er was niets ergs gebeurd, maar ik voelde me gewoon de hele sessie niet fijn, omdat de producer een richting met me op wilde (muzikaal) die ik niet voelde en ik durfde geen nee te zeggen. Samen muziek maken is toch eigenlijk ook zoiets persoonlijks en kwetsbaars en het is zo belangrijk dat je daarin ook creatief je grenzen durft aan te geven. Ik moet ook denken aan die ene keer dat een songwriter mij helemaal overrulede en dat ik me de hele dag zijn typiste heb gevoeld. Hij liep door de kamer, teksten op me afvurend en ik was dat vervolgens haastig aan het opschrijven. Misschien stelde ik me ook wel onderdanig op. Nam hij daardoor die ruimte. Ik weet het niet, maar als ik daarop terugkijk denk ik wel: niet oké.

Maar nu noem ik de uitzonderingen. De mannen waarmee ik de studio voornamelijk heb gedeeld, waren stuk voor stuk mannen met gevoel.

Grappig, ik moet nu weer denken aan dat gesprek met Kostijn en Rick zeven jaar geleden. Dat had ook heel anders kunnen lopen. Ze hadden me ipv op pad sturen met al die producers, ook kunnen zeggen: ga zelf beter leren produceren, doe een cursus, een opleiding. Ik had immers bewezen dat ik het kon, mijn (nog altijd) grootste hit is een nummer dat ik zelf heb geproduceerd…

Zouden ze dat wel hebben gezegd als ik een man was geweest?

Ach.. we weten niet hoe het dan gelopen was. En ik neem hun niets kwalijk. De tijd was anders. Er was minder aandacht voor de vrouwenzaak in de muziek en er was bijvoorbeeld nog geen Rosetta, een opleiding speciaal voor v/x producers. En misschien zagen zij toen, net zoals ik dat nu zie, dat mijn kracht niet in het technische zit, maar in het creatieve. Ik zie mezelf absoluut als producer, maar meer als creative producer, degene met de ideeën, niet als degene achter de knoppen en toetsen.

Share

Mijn manier

Voor het nieuwe album besloot ik met een nieuwe producer te gaan werken. Ik ging op zoek naar iemand die ik qua stijl en sound vond passen bij de inhoud van de plaat. Ik benaderde de Vlaamse producer Jeroen De Pessemier vanwege zijn project The Subs, wat alternatieve dance/techno is. Ik wilde HARD en rauw. In de studio creëerden we samen een sound die paste bij de inhoud van de plaat. Dance en techno elementen gecombineerd met rock en punk. Een mix van elektronisch en live. Elektropunk.

Ik keerde terug naar mijn oorspronkelijke manier van schrijven. Dat voelt overigens niet als teruggaan. Het voelt alsof ik een nieuwe, éigen manier heb gevonden. Een manier die is gevoed en gevormd door mijn jaren in de studio en de samenwerkingen. Ik ben geen meisje meer met een kromme rug en een rijmwoordenboek. De tachtig onuitgebrachte liedjes (en natuurlijk de liedjes die ik wel heb uitgebracht) hebben me gemaakt tot een volwassen songwriter.

Ik hanteer de kleinkunstmanier, maar nu mét een open houding in de studio.

Het maakproces van dit album kan ik opsplitsen in een voorbereidingsfase en een studiofase. In de voorbereidingsfase heb ik de ideeën verzameld. Vervolgens ben ik heel veel gaan denken, lezen en schrijven. Ik heb me verdiept in de onderwerpen waar ik over wilde gaan schrijven. Ik wilde namelijk niet alleen uit mijn eigen ervaring putten, maar die ervaring ook in een bredere context plaatsen. Zoals bijvoorbeeld het nummer Mommy. Daar schrijf ik over de angsten die ik heb aangaande moederschap, maar ik plaats die angsten ook in de wereld waarin ik leef, waarin er andere verwachtingen zijn van moeders dan van vaders.

Soms schreef ik wel dertig pagina’s aan tekst. Die bracht ik vervolgens terug tot een liedtekst. Met die tekst ging ik de studio in. Voordat ik dus aan fase twee begon, was het denkwerk al gedaan. 80% van de teksten was al geschreven. Met volledige rust en vertrouwen stapte ik de studio binnen. De song hoefde niet meer ‘gekraakt’ te worden. Dat had ik al gedaan. Nu was het tijd voor de muziek. De speeltuin. Spontaniteit. Verrassingen. Intuïtie. En vooral: mijn hart.

Natuurlijk is er aan die geschreven teksten nog veel veranderd, er is een hoop geschrapt en er zijn ook nieuwe teksten bijgekomen.

Het grootste verschil met acht jaar geleden is dat ik beter weet wat ik wil, dat ik daar helemaal achter kan staan en dat ik weet wat ik daarvoor van anderen nodig heb. Ik ben autonomer, heb meer zelfvertrouwen en ik heb de perfecte balans gevonden tussen hoofd en hart. Van tekst en muziek. Van voorbereiden en dingen laten ontstaan.

Nu zou ik me niet meer door een producer laten vertellen dat ik mijn laptop dicht moet klappen. Ik weet hoe ik een song moet schrijven. Toch ben ik die producer destijds dankbaar. Want met het dichtklappen van die laptop, ging er een nieuwe wereld open.

Jeroen en ik, Foto door Pirliwirli

Tachtig liedjes

Als ik naar die map met tachtig liedjes kijk, zie ik zoveel soorten liedjes. Sommige liedjes zijn uitprobeersels. Sommigen zijn onaf. Sommigen ronduit slecht. Sommigen goed. Sommigen HITS. Sommigen móésten eerst geschreven worden om een ander lied te kunnen schrijven.

Over HITS gesproken. Er zit een liedje met Pommelien Thijs tussen die veel potentie heeft en hallo Pommelien is een superster. Je zou denken: wees niet zo kritisch, breng die tune uit NU. Maar dat zou opportunistisch zijn. Het is een goed nummer, maar iets houdt me tegen, omdat het nog niet helemaal van mij voelt. Met collabs ben ik altijd extra kritisch. Ik zou graag nog eens met haar de studio in willen gaan om een nieuwe poging te doen.

Dat gevoel heb ik bij meerdere mensen waarmee ik de afgelopen jaren in de studio zat.

Als ik terugdenk aan sessies van lang geleden kan ik me een beetje schamen voor hoe bleu ik toen was. Ik zou zo graag aan die producers willen laten zien: kijk eens, ik kan het wel hoor!

Waarom heb ik zoveel liedjes niet uitgebracht? Soms is het heel duidelijk: niet goed genoeg. Maar zoals ik net zei: er zitten steengoede songs tussen. Tja.. soms is er gewoon niet echt een verklaring. Soms loopt het gewoon zo. Soms heb ik me teveel aangetrokken van wat andere mensen vonden. Mijn management. Universal. Of zelfs vrienden en hun reacties. Soms voelde het gewoon niet goed.

Als er íets is wat ik heb geleerd, is het wel dat alleen ík kan bepalen of ik iets moet uitbrengen. Want uiteindelijk staat mijn naam eronder en moet ik het verkopen en live gaan spelen. Dus het is een probeersel als ik vind dat het een probeersel is. Het is een flop als ik vind dat het een flop is. Het is een hit als ik vind dat het een hit is.

En het duurde even voordat ik tot deze realisatie kwam. Want natuurlijk wil ik liever dat iemand anders míj vertelt wanneer iets goed genoeg is. Maar wat is goed? Goed bestaat niet.

Die map met onuitgebrachte liedjes groeit steeds minder hard. En dat is logisch. Ik ben niet meer zo zoekende als eerst. Ik duik niet meer met Jan en alleman de studio in. Mijn methode is niet meer: heel veel maken en daar het beste uit kiezen. Nee, mijn methode is: maken wat ik wil maken en dat zo goed mogelijk doen.

Een lied begint voor mij bij het idee. En in het geval van de nummers op Leve de Feeks, een inhoudelijk idee. Daarom ben ik ook deze Substack begonnen. Omdat ik over elk nummer een verhaal kan schrijven. Deze twaalf liedjes raken allemaal aan thema’s die groter zijn dan mijn persoonlijke ervaring. Daarom is dit album niet alleen mijn meest persoonlijke, maar ook mijn meest politieke album. En ik kan niet wachten het aan jullie te laten horen.

Komen jullie naar de tour? Tickets op www.merol.nl

Share

In november bracht ik Skinroutine Bikinilijn uit, de eerste single van mijn nieuwe plaat, waarmee ik het onderwerp ‘lichaam’ introduceerde. Nu is het tijd voor PUPUPUPUUUUUUM PUPUPUPUUUUUUM (A fifth from Beethoven) mijn kinderwens.

De single heet Mommy en zal op 23 januari uitkomen. Het is een persoonlijk, maar ook politiek nummer. Het gaat namelijk over mijn kinderwens en hoe die beïnvloed wordt door de wereld waarin we leven.

artwork Mommy: Cleo Campert

Subscribe now

Kinderwens

Je zou het misschien niet verwachten van iemand wier eerste liedje de titel Ik Wil Een Kind Van Jou draagt, maar ik heb veel getwijfeld over of ik een kind zou willen.

Dat ‘oergevoel’ had ik niet. Mijn ‘biologische klok’ voelde ik niet tikken en ik wist niet waar ik mijn ‘rammelende eierstokken’ kon vinden. Ik had een sterk beeld van hoe een kinderwens hebben eruit zag en herkende mezelf niet in dat beeld.

Daar schaamde ik me voor. Ik durfde er niet over te praten. Ik voelde me alleen, omdat iedereen om me heen een duidelijke kinderwens had - of leek te hebben - zonder vraagtekens.

Tot ik op een dag het boek Soms wil ik een kind van Jantine Jongebloed in de boekwinkel zag liggen. Een golf van herkenning stroomde door mijn lijf en ik kocht het boek. Ik zette het in mijn boekenkast, waar het me een jaar lang aan heeft liggen staren.

Na een jaar verzamelde ik de moed bij elkaar en pakte het boek uit de kast. Waarom duurde het zo lang? Ik was bang. Bang dat ik tijdens het lezen geconfronteerd zou worden met de angstaanjagende waarheid géén kind te willen. Dat was mijn grootste angst. Want: WAT DAN?!?! Hoe zou ik dán mijn leven gaan leiden?

Uiteindelijk sticht toch iedereen een gezin? Dat is toch het doel van het leven? Dat is althans het beeld waarmee ik ben opgegroeid. Single zijn ben je nooit bewust, het is triest (thanks to Bridget Jones) en een fase. Het doel is om samen met een partner te zijn, één partner welteverstaan, in een monogame relatie. En dat je kinderen wil en krijgt. Was je een stel zonder kinderen? Dan was je koud en kil. Mijn idee was ook eigenlijk altijd dat die stellen het wel gewild hadden, maar dat het niet was gelukt. Bewust kinderloos was geen optie. Maar goed, wat de reden was voor het niet hebben van kinderen, daar werd nooit over gesproken, net als dat er eigenlijk ook nooit gesproken werd over waarom mensen wél kinderen hadden. Dat was gewoon zo.

Dit beeld werd versterkt doordat er op verjaardagen altijd aan me werd gevraagd of ik al een vriendje had en toen ik wat ouder was en een partner had, kreeg ik tijdens Kerst steevast mijn neef op mijn dak met de vraag wanneer er kinderen (ook altijd meteen in meervoud) zouden komen. Daar is hij overigens mee opgehouden. Misschien omdat hij me een oud, hopeloos geval vindt. Of misschien omdat hij is gaan zien wat voor aanname er in die vraag schuilt. En de vanzelfsprekendheid dat ik het sowieso wil en dat het ook nog eens lukt.

Ik ben dus opgegroeid met het ideaalbeeld van ‘het gezin’ maar ik heb het tijdens mijn leven ook totaal in elkaar zien storten. Bijna alle koppels waarmee mijn ouders bevriend zijn, zijn niet meer bij elkaar en ook mijn ouders zijn gescheiden.

Anja Meulenbelt schrijft hierover in haar boek Niet van Gisteren:
”Feitelijk is nog maar in 31% van de gevallen dat volwassenen samenwonen met kinderen sprake van een normgezin: vader-moeder-kind. Vooral dankzij echtscheidingen zijn er veel varianten van het idee ‘gezin’ ontstaan. (…) Maar er zijn ook steeds meer niet-heteroseksuele stellen die samen een gezin vormen.”

De christelijke moraal is minder overheersend. ‘Huisje boompje beestje’ minder vanzelfsprekend. Ik zie verschillende relatievormen (niet alleen heteroseksueel en monogaam) om me heen en ik heb bevriende stellen die geen kind willen en die daar heel open over zijn.

Of is er eigenlijk niet zoveel veranderd, maar leef ik gewoon een ander leven dan mijn ouders toen? Ik in Amsterdam, zij in Dordrecht. Ik omringd met muzikanten, acteurs en kunstenaars. Zij met mensen voor wie kunst een hobby was.

Ik merk dat - hoe modern en feministisch ik mezelf ook vind - dat beeld van het gezin en dat je als vrouw nou eenmaal moeder wordt, diepgeworteld zit.

Terug naar het boek van Jantine Jongebloed wat ik verslonden heb. In het boek ontrafelt ze haar fluctuerende kinderwens en onderzoekt ze haar ja-kant en haar nee-kant op een heel zorgvuldige manier. Ik zou haast het hele boek hier woord voor woord overtypen en met jullie delen, omdat ik me in veel van haar gedachtes en gevoelens volledig herkende. Maar dat is niet zo netjes en veel te veel werk, dus koop haar boek maar gewoon ;).

foto: Claudia Guldentops

Na het lezen van Soms wil ik een kind was het hek van de dam. Ik las een shitload aan boeken over dit onderwerp, waaronder Niet Moeder van Fiona Fortuin (ook een aanrader). Ze koos voor deze titel ”Omdat we nog zo vaak worden aangeduid op grond van wat ontbreekt, in plaats van wat we bijdragen.”

Zij schrijft:

“Hoewel de twijfelmoeder haar best doet het moederschap als een keuze te zien, legt ze toch vooral bloot dat ook haar leven er nog altijd door wordt gedefinieerd, zelfs in afwezigheid van kinderen. Hetzelfde geldt voor mij, als iemand zonder kinderen. (...) Er is dan misschien meer ruimte ontstaan voor verschillende vormen van moederschap, je mag er zelfs aan twijfelen, maar opvallend genoeg blijft het moederschap centraal staan. Je zult je ertoe moeten verhouden- of je wil of niet. Het is een vreemde paradox, want het aantal geboortes daalt al jaren, en steeds meer mensen kiezen bewust voor geen kinderen, omdat het financieel niet haalbaar is, omdat ze geen vaste relatie hebben, vanwege klimaatverandering, of nog iets anders. Wat de reden ook is, in Nederland heeft een op de vijf vrouwen geen kind.”

Daarnaast bezocht ik twee jaar terug de prachtige voorstelling En ze maakte een kind van allround superster Meral Polat, eveneens over de kinderwens en over hoe moederschap en kunstenaarschap zich tot elkaar verhouden.

Gesterkt door de voorstelling en de boeken, durfde ik er meer over te praten. Ik leerde daardoor mezelf beter kennen en begreep waar mijn angsten vandaan kwamen.

Ik merkte dat ik heel goed kon verwoorden waarom ik geen kind zou willen. Maar dat ik mijn ‘ja’ eigenlijk nooit had onderzocht.

Mijn ‘nee’ is rationeler dan mijn ‘ja’. Mijn ‘nee’ is een waslijst. Mijn ‘ja’ is een leeg a4tje. Het is meer een gevoel, een hunkering, waar ik moeilijk de juiste woorden aan kan geven. Nou, misschien heb ik toch iets gevonden wat ik wél onder woorden kan brengen. Een kind krijgen vind ik namelijk het mooiste natuurverschijnsel dat er is (op de voet gevolgd door de regenboog) en ik wil dat gewoon meemaken.

Op een dag zat ik met een hoogzwangere vriendin op een bankje in het park. Ik vertelde haar over mijn twijfels. Zij sloeg haar handen om haar dikke buik en zei:
“Maar Merel, ik twijfelde ook. En zelfs nu, nog steeds, weleens.”

Dat moment zal ik nooit vergeten, omdat ik het zo menselijk vond. Zo eerlijk. Zo relativerend. Zij is overigens een ge-wel-di-ge moeder. En juist haar eerlijkheid maakt haar, vind ik, zo’n goede moeder.

Ik zie mijn twijfel niet meer als iets negatiefs, maar als iets dat bij mij en het leven hoort. Ik ben minder streng geworden voor mezelf en heb het beeld van de ‘in steen gebeitelde kinderwens’ ontheiligd. Ik heb in plaats daarvan een eigen beeld gevormd, mijn ‘ja’ onderzocht en gevonden. Ik vind dat natuurlijk spannend om te delen. Omdat mijn wens misschien nog verandert. Omdat ik ook een leven voor me zie zonder kind. En omdat ik mezelf wil beschermen. Het wíllen betekent namelijk niet automatisch dat het ook lúkt. Ik merk dat ik daarom voorzichtig wil zijn. Voor mezelf, maar ook uit gevoeligheid naar iedereen die een kind wil, maar waarbij het niet lukt. Om wat voor reden dan ook. Het is iets waar eigenlijk ook te weinig over gesproken wordt. Vaak omdat het helemaal niet leuk is om over te praten, maar ook omdat het als ‘niet normaal’ wordt gezien. Terwijl ik om me heen álles meemaak. Van mensen waarbij het in één keer raak is, tot miskramen. Van mensen in een ivf-traject tot mensen op de wachtlijst voor het laten invriezen van de eitjes. Als er íets is wat ik zie, is dat er geen ‘normaal’ bestaat, ook al doen we met zijn allen heel erg alsof dat wel zo is.

foto: Patrick Mordy, 2018

Daddy’s

Hoe belangrijk representatie is, heb ik ervaren door de boeken en de voorstelling. Ze hebben me geholpen. Daardoor voelde ik zelf ook de noodzaak om erover te schrijven, om er muziek over te gaan maken. En dan geen zoete liedjes over de roze wolk. Die ken ik (nog) niet. Maar onromantische, eerlijke liedjes, met emoties die je misschien liever niet deelt op Instagram.

Ik mis dat soms in de Nederlandstalige popmuziek. Misschien heeft het mij nog niet bereikt, dat kan ook. Wat mij wél bereikt heeft, zijn mannelijke artiesten die over hun vaderschap zingen en rappen. Ik zou haast zeggen: “ik zie een trend”.

Zo moet ik denken aan de platen over vaderschap van Faberyayo, Donnie en Big2.

Zijn er ook vrouwelijke artiesten die met hun baby de cover van hun plaat sieren? Ik heb het nog niet gezien. Zou het komen omdat dat niet verkoopt? Omdat we vrouwelijke artiesten liever niet als moeder willen zien? Of willen vrouwelijke artiesten zichzelf niet als moeder láten zien? Waarom niet? Kun je én moeder én artiest zijn? Is moederschap een teken van ouder worden? En mogen vrouwen wel ouder worden? Is moederschap sexy? Niet zoals vaderschap wél sexy is…

Deze vaders zijn ontwapenend. Kwetsbaar. Zij laten een zachte kant zien en dat is bijzonder en niet vanzelfsprekend voor mannen. Dus die zachtheid is eigenlijk ook weer stoer (en sexy?).

Stel ik zou deze mannen vervangen door vrouwen. Hoe zou ik dan naar deze albumcovers kijken? Zou ik die ook kwetsbaar en ontwapenend vinden? Of zou ik denken: pff, val me niet lastig met je ‘moedergedoe’?

Ik ben toch bang dat laatste. Ik ben namelijk allergisch voor die soort zijigheid, weeïgheid rondom moederschap. De pastelkleuren. De fluistertoon. Dat is toch het beeld van moederschap dat mij het meest bereikt. En daar is niets mis mee, maar ik herken me er niet in. Misschien dat ik daarom muzikaal ben gaan tegenkleuren en voor een meer ruigere sound met rock en punk invloeden ben gegaan.

Ach, en wie weet verandert bij mij ook wel alles in pastel, mocht ik moeder worden.

Het is trouwens niet zo dat er geen vrouwelijke artiesten zijn die ook moeder zijn. Ik ken er genoeg. Maar ik heb ze niet met hun kind op een cover zien staan. Of op een podium. Terwijl ik mannelijke artiesten toch best geregeld hun kinderen mee zie nemen het podium op. Houden moeders dat meer gescheiden dan vaders? Of heeft het te maken met een bewijsdrang? Laten zien: dit is mijn kind? Een manier om te verbinden? Iets wat bij moeders (in de meeste gevallen) meer van nature gaat?

Grappig genoeg ken ik wel veel iconische beelden (geen albumcovers) van zwangere vrouwen. En mijn artwork is natuurlijk ook een foto met buik (een neppe), niet met een baby in mijn armen.

De bevalling

Ik neem jullie mee naar het begin van de twijfel. Zoals bij veel mensen begon dat bij PUPUPUPUUUUUUM PUPUPUPUUUUUUM de bevalling. Dat was zo’n ver-van-mijn-bed-show. Ik dacht altijd: dat kan ik niet. Wat een hel. Wat als het misgaat? Wat als je uitscheurt? Wat als ik mijn ‘oude lijf’ niet meer terug krijg? Wat als, wat als. Ik weet niet wie het doet, maar ik ben me toch een partijtje bang gemaakt voor die bevalling.

Nu ik dit typ, moet ik mezelf inhouden om niet achter al deze gedachten meteen een geruststellende reactie te zetten.

Dit laatste is trouwens echt gebeurd. Nadat mijn moeder van mij was bevallen, een zware bevalling, zei mijn opa (haar schoonvader) dat God het mannen wel had laten doen als het echt zo zwaar was. Het zal vast ‘maar een grapje’ geweest zijn. Of wilde hij haar geruststellen? Geen idee wat er schuilging achter deze problematische opmerking. Ik kan het hem niet meer vragen. Maar dat mijn moeder hem toen niet bont en blauw heeft geslagen, vind ik nog steeds zeer bewonderenswaardig.

Toen ik over de angst voor de bevalling heen was - omdat het miljarden mensen is gelukt om te bevallen - richtte de angst zich op iets diepers.

Autonomie

Angst voor het verliezen van autonomie en controle. Bang mezelf op te offeren en weg te cijferen. En dan heb ik het vooral over hoe de maatschappij naar moeders kijkt en van moeders meer verwacht dan vaders. Dat er meer druk ligt op moeders. Dat je als moeder nou eenmaal verzorger nummer 1 bent. Dat jij degene bent die gebeld wordt als er iets is. Dat er continu “mamaaaaaaa” geroepen wordt. Hebben jullie de #momcounterchallenge gezien op tiktok? Dat de moeder minder gaat werken, terwijl de vader fulltime blijft werken. Dat dit allemaal vanzelfsprekend is. En hoe ik dat beeld van de opofferende, zichzelf opzij zettende moeder geïnternaliseerd heb.

Scheve verdeling

“Het eerlijk verdelen van de zorg- & werktaken is iets wat veel stellen wel willen, maar waar ze vaak toch jammerlijk in falen. Uit onderzoek blijkt dat als er eenmaal kinderen zijn, het maar 16% van de ouders lukt de boel eerlijk te verdelen, terwijl 60% het wíl. En ja, als je het hebt over hetero-koppels (ach die arme hetero’s), dan komt het onbetaalde zorgwerk in veel gevallen toch meer op het bordje van de vrouw/moeder terecht.”

Dit schrijft Damn Honey, op hun website over de podcastaflevering die ze maakte over deze scheve verdeling.

Misschien heb je weleens van de term ‘mental load’ gehoord? Hiermee wordt het onzichtbare, constante mentale werk dat moeders (en vaak vrouwen in het algemeen) doen bedoeld om het huishouden en het gezinsleven te organiseren, plannen en coördineren, boven op de fysieke taken. Dit omvat het onthouden van afspraken, boodschappen doen, het regelen van schoolzaken, en het anticiperen op de behoeften van iedereen, wat kan leiden tot stress en overbelasting.

Dit filmpje maakt het eigenlijk in één klap duidelijk:

(Natuurlijk zijn er uitzonderingen. Gelukkig! Vaders raken ook steeds meer betrokken in het ouderschap. Ik richt me in dit stuk op het algemene beeld van moeders en vaders en hoe hardnekkig dat is.)

Die scheve verdeling en die grote, emotionele druk op moeders vormen voor mij niet per se een aantrekkelijk uithangsbord voor moederschap. De vraag of ik vader zou willen worden, vind ik veel makkelijker te beantwoorden.

JA

“Mijn pasklare antwoord, die overweldigende intuïtieve ja vanuit mijn onderbuik, legt de vinger op de zere plek. (…) Als ik een man was wist ik het wel, als ik een vrouw had die het gros kon dragen. Die kon baren, voeden, meevoelen, altijd het kind op de eerste plaats en dan pas verder praten. Dat ik vanaf de zijlijn hooguit wat hoefde aan te moederen. Kon bij-moederen.”

Dit is uit Soms wil ik een kind van Jantine (yes Jantine again) die precies zegt hoe ik me voel. In dit filmpje licht ze het nog wat meer toe:

En zo werd het refrein van Mommy geboren. LET ME BE YOUR DADDY. In het Engels. Voor het eerst. Omdat ik het niet lekker geschreven kreeg in het Nederlands. En ook omdat ik dacht: misschien kan dit wel een Songfestivalliedje worden… Dat zit er niet in, want Nederland doet dit jaar niet mee en dat vind ik een zeer goed besluit.

Heteronormativiteit

Ik realiseer me terwijl ik dit stuk schrijf, dat ik gericht ben op de hetero relatie tussen een cis hetero vrouw en een cis hetero man. Dat is een hetero- en gendernormatieve benadering waar niet iedereen zich in zal herkennen. Maar het is juist díe norm die ik wil blootleggen en bevragen.

Om mij heen zijn gay vrienden ook bezig met het krijgen van kinderen. Dat gaat anders dan bij de meeste hetero stellen. Minder vanzelfsprekend. Want het is nou eenmaal niet mogelijk zonder hulp van buitenaf. Twee gay vrienden van mij hebben via speeddates bij Meer Dan Gewenst een vrouw gevonden met een kinderwens en proberen daar nu een kind mee te krijgen in een co-ouderschap constructie. Twee lesbische vriendinnen van mij proberen zwanger te worden met een bevriende zaaddonor.

Daar zijn heel veel gesprekken aan vooraf gegaan. Die lesbische vriendin vertelde me dat ze door verschillende stadia zijn gegaan voor ze op dit punt kwamen. Een proces dat voor heterostellen waarbij het niet lukt, ook herkenbaar zal zijn. Eerst rouw. Rouw om het feit dat zij met haar geliefde geen kind kan krijgen. Dat helemaal van hun twee is met de ogen van de een, de mond van de ander. Dat is geen verrassing, geen schok, dit wíst ze, maar toch, het is gewoon heel verdrietig en jammer. Vervolgens hebben ze veel gepraat. Opties afgewogen. Gefantaseerd over verschillende gezinsvormen. Willen we samen een kind of in een co-ouderschap constructie? En hoe geef je zo’n constructie vorm? Of willen we het met zijn tweeën doen? Willen we dan een bekende of onbekende donor? En als we voor een bekende donor gaan, wie dan? En gaat die persoon toch een rol spelen? Al deze vragen hoeven veel heterostellen (de stellen waarbij het lukt) niet te beantwoorden. Soms denk ik wel eens dat het goed zou zijn voor iedereen die besluit een kind te gaan maken - op wat voor manier dan ook - om dit soort gesprekken te voeren. Heterostellen zitten eigenlijk ook maar vast in een bedacht beeld van wat een gezin is, dat absoluut niet voor ieder stel werkt.

“Kinderen hebben minstens twee verzorgende mensen nodig, liever drie of meer, mensen met wie ze een vertrouwde band opbouwen, door wie ze zich begrepen voelen en die hen laten merken dat er van ze gehouden wordt. (…) Die mensen kunnen heel goed hun biologische moeder en vader zijn, maar kinderen zijn als ze klein zijn nog niet geïnteresseerd in gender en vragen ook niet om een DNA rapport. Uit alle onderzoeken blijkt dat het niet uitmaakt wat de samenstelling is van een gezin, als de mensen die de taak van ouders op zich nemen maar betrouwbaar zijn, en lief.”

Aldus antropologe Sarah Blaffer Hrdy uit Niet van gisteren van Anja Meulenbelt.

Anja Meulenbelt schrijft zelf:

“Historisch gezien is het twee generatie gezin in een eengezinswoning geen normale gang van zaken. In de meeste samenlevingen wonen meer generaties bij elkaar en hebben kinderen meer ouders en ‘allo-ouders’ - mee verzorgenden - om zich heen, waardoor de zorgtaken - die soms behoorlijk zwaar en uitputtend zijn - verdeeld kunnen worden en niet neerkomen op één thuisblijvende ouder.”

Mama is een popidool

In Mommy zing ik dus over de angsten die ik voel en de ongelijke behandeling van vaders en moeders. Omdat ik het nummer een hoopvolle boodschap mee wilde geven, besloot ik in de bridge de voorwaarden te schetsen waaronder ik ‘ja’ zou kunnen zeggen.

Eerst was de laatste zin: “mama alles zijn kan”

Maar de klemtoon ligt vanwege de melodie op ‘zijn’ en dat klonk raar. Toen kwam ik op de zin “Mama aan de wijn kan” en dat vond ik én funny én treffend.

In het outro van de song zoom ik in op het laatste deel waaruit mijn angst bestaat. De angst dat ik het moederschap niet zou kunnen combineren met mijn werk. Dat ik niet én moeder én popidool kan zijn. Die angst wordt gevoed door alles wat ik hierboven noemde. Maar ook doordat sommige mensen waarmee ik hier over praat tegen me zeggen dat het voor mij “vast lastiger is met mijn werk”. Daardoor denk ik: zie je wel.

“De mythe vertelt ons dat rolmodellen in de kunstwereld altijd kinderloos of slechte moeders zijn. Kunst én kinderen maken kan niet, geheid dat een van de twee faliekant mislukt, want de gebaarde vrouw implodeert als creator zodra ze haar grootste creatie op de wereld heeft gezet of ze is in het bijzijn van haar kind altijd ergens anders met haar hoofd.”

Anja Meulenbelt (icons zijn er om vaak gequote te worden, sorry) schrijft in een essay voor het Vlaamse magazine nY:

“Dit is het probleem: een halve revolutie. Een samenleving waarin vrouwen moeten werken alsof ze geen kinderen te verzorgen hebben, en hun kinderen verzorgen alsof ze geen werk hebben.”

foto: Claudia Guldentops

Moeder zijn en popidool. Ik wil geloven dat het kan. Ik ben altijd naarstig op zoek naar voorbeelden. En ze zijn er. En het is niet eens zo lang zoeken. Eefje de Visser werd een paar jaar terug moeder en brengt sindsdien zelfs méér muziek uit dan voorheen, lijkt het. In een interview met 3FM zegt ze dat het haar veel rust heeft gegeven. "Het past heel goed bij me. Muzikaal is er op een fijne manier extra gevoeligheid bij gekomen voor de mooie en warme dingen."

Karsu werd vorig jaar moeder, bracht recent nog een album uit en stond twee weken terug nog te shinen in Paradiso.

Ik hoop dat dit liedje bij kan dragen aan de bewustwording over de ongelijkheid tussen vaders en moeders. Dat het afrekent met een stukje heteronormativiteit en dat het moeders bevrijdt. Ook al is het maar een klein beetje.

Vanaf 23 januari is Mommy overal te beluisteren, je kunt haar hier vast pre-saven.

Share

Hieronder mijn lees/luisterlijst voor iedereen die geïnteresseerd is:

Soms wil ik een kind - Jantine Jongebloed (boek)

Niet Moeder - Fiona Fortuin (boek)

Al die liefde en woede - Ianthe Mosselman (boek)

Damn Honey aflevering 111 en 131 (podcast)

Feniks - Wende Snijders (liedje)

Vonk het leven - Elfie Tromp (album)

En Ze Maakte Een Kind - Meral Polat (theatervoorstelling)

Naomi Velissariou - Hardkoor (theatervoorstelling+album)

Oersoep - Bregje Hofstede (boek)

Alle moeders werken al - Anja Meulenbelt (boek)

De Mythe van het gezin - Lotte Houwink ten Cate (boek)

Kroegpraat aflevering 53 met Esma Linnemann over een onvervulde kinderwens (podcast)

Mothering Myths van tentoonstelling Good Mom/Bad Mom van Centraal Museum Utrecht (boek)

Over Tijd - Carolien Borgers (podcast)

Tijdens het schrijven ontdekte ik een rode draad. Veel van de werken die ik noem, gaan over schaamte en zijn pogingen om bepaalde onderwerpen uit de taboesfeer te halen. Op mijn nieuwe album reken ik af met schaamte op het gebied van mijn lichaam, mijn seks en mijn kinderwens. Het is natuurlijk niet toevallig dat werken die daarover gaan in deze lijst staan. Ik ben met die onderwerpen bezig en daarom word ik er tot aangetrokken en omgekeerd, sommige werken hebben me geïnspireerd. Niet zomaar een lijst dus.

Ik hoop dat jullie het leuk vinden en dat jullie misschien iets nieuws ontdekken.

Subscribe now

Boek

Het afgelopen jaar heb ik veel gelezen. Eindelijk weer. Het was een tijdje wat minder en ik merk dat beginnen dan zo moeilijk kan zijn. Terwijl ik lezen een van de fijnste dingen vind om te doen in mijn vrije tijd. Om te ontspannen, om te leren en zeker ook om inspiratie op te doen. Ik sprak met mezelf af dat de slaapkamer verboden terrein werd voor mijn laptop - zodat ik geen serie kon kijken voor het slapengaan - en voortaan weer een boek zou pakken. Ook nam ik mijn e-reader of boek mee de trein in en zo ben ik weer aan het lezen geslagen. Daarom trap ik deze lijst af met de boeken die me het meest zijn bijgebleven.

1. De Schaamte Voorbij van Anja Meulenbelt

Hét boek uit de tweede feministische golf, maar eigenlijk nog steeds herkenbaar (voor mij althans). Ik las eerder al van haar het boek Alle Moeders Werken Al en momenteel ben ik bezig in haar nieuwste boek, dat dit jaar verscheen: Niet Van Gisteren. Ja, ik ben fan. Ik vind haar een geweldig schrijver en ik leer veel van haar over feminisme en het leven an sich. De Schaamte Voorbij is een persoonlijke geschiedenis. Ze schrijft o.a. over hoe zij feminist werd, haar verhouding tot seks, tot mannen, alleenstaand moederschap en ze heeft het veel over de fem-soc beweging. Een feministisch socialistische stroming. Van haar leerde ik dat je de vrouwenstrijd niet los kunt zien van klasse ongelijkheid.

In een van mijn nieuwe liedjes heb ik de titel De Schaamte Voorbij verwerkt als shoutout naar Anja Meulenbelt, omdat zij mij ertoe aangezet heeft over dingen te schrijven waar ik me voor schaam.

2. Geweten van Maurits de Bruin

Dit boek las ik in de zomer op mijn e-reader en het leerde me veel over Israël en Palestina. En eigenlijk nog het meest over Nederland. Het werd een boek met veel ezelsoortjes - gelukkig kan dat ook met een e-reader - omdat er zoveel goede stukken in staan die ik wil onthouden en delen met mensen, zoals de woorden waarmee hij het boek afsluit:

“Als ik één ding kan bereiken met deze getuigenis, laat het dan zijn dat mijn woorden deel zullen uitmaken van een golf van verzet die lang geleden haar oorsprong vond en nog altijd aan kracht wint. Een golf die tussen de rivier en de zee opsteeg, de wereld over raast en het uiteindelijk onmogelijk maakt dat iemand zich nog kan verschuilen door te beweren dat die het simpelweg niet geweten heeft.”

3. Het RoXY Archief van Cleo Campert

Dit fotoboek kreeg ik cadeau van een van mijn beste vriendinnen. Je hebt vast wel eens van Club RoXY gehoord. Het was Nederlands meest legendarische dansvloer, een speeltuin voor performers en kunstenaars en een veilige haven voor mensen uit de lhbtq+-scene. Die eindeloze, wilde feestnachten vol creativiteit en zelfexpressie heeft fotografe Cleo Campert allemaal vastgelegd tussen 1988-1999. Ik was op slag verliefd op het boek en benaderde Cleo om de foto’s te schieten voor mijn nieuwe album. Ze zei ja.

Het boek is nog te koop, een zeer goed cadeau, als je het mij vraagt.

Film/Serie

Natuurlijk ben ik niet gestopt met het kijken van series, ben je gek! Maar ik probeer het wel bewuster te consumeren ipv als achtergrondgeluid om mee in slaap te vallen. De series en films die dit afgelopen jaar het meeste indruk hebben gemaakt zijn:

4. Dying For Sex - te zien op Disney+

De seksuele ontdekkingstocht van een terminaal zieke vrouw, fenomenaal gespeeld door Michelle Williams. Een prachtige serie over jezelf ontdekken. Echt FAKKING MOOI. GA DEZE SERIE KIJKEN.

5. Blauwe Ballen en andere verkrachtingsmythen van Sunny Bergman - te zien op NPO

Na het zien van deze documentaire heb ik vreselijk hard moeten huilen. Het maakte zoveel los. Ik volg Sunny Bergman al jaren en vind haar een geweldige documentairemaker. Met deze film heeft ze zoiets belangrijks op de kaart gezet. Ze deelt haar persoonlijke ervaringen met seksueel geweld en voert openhartige gesprekken met slachtoffers, mannen en met leden van de zedenpolitie. Ze laat zien hoe we als maatschappij omgaan met seksueel geweld. Wederom een onderwerp waar schaamte een grote rol speelt en wat uit de taboesfeer getrokken moet worden. Sunny doet het. En hoe.

6. Put Your Soul on Your Hand And Walk - bioscoopfilm

Deze documentairefilm laat het contact zien tussen filmmaker Sepideh Farsi en Fatma Hassona, een jonge Palestijnse fotojournalist die vastzit in Gaza. Het contact verloopt via Facetime, een jaar lang. Hassona deelt haar dagelijkse realiteit van eindeloze bombardementen en een steeds groter wordend voedseltekort. Ik vond dit echt een hartverscheurende film, het maakte diepe indruk op me door de veerkracht en levenslust van Hassona, die ondanks alles hoop houdt.

7. I’m Still Here - bioscoopfilm

De mooiste speelfilm die ik dit jaar zag was deze Braziliaanse film. Het won een Oscar voor beste niet-Engelstalige film. De film vertelt het verhaal van Brazilië in de jaren 70. Toen was er een militaire dictatuur die honderden mensen spoorloos liet verdwijnen. Voormalig congreslid Rubens Paiva was daar een van. In de film volgen we zijn vrouw en vijf kinderen die achterblijven. Met een hoofdrol voor de geweldige actrice Fernanda Torres. Echt een film die onder je huid gaat zitten, zoals mensen dat dan zeggen.

8. Straf - bioscoopfilm

Even een shoutout naar de leukste Nederlandse film die ik dit jaar zag. Echt hardop gelachen in de bioscoop.

8.5 The Last Viking - bioscoopfilm

Deze film zag ik een paar dagen terug en moest ik nog in deze lijst stoppen. Het is een Deense film van dezelfde regisseur als Riders of Justice en Druk met dezelfde groep acteurs waaronder Mads Mikkelsen. NU te zien in de bios!

Muziek

Je zou het niet verwachten, maar ik luister dus zelf niet veel muziek. Misschien juist omdat ik zelf muziek maak. Ik merk ook dat ik me meer laat inspireren door andere kunstvormen. Maar natuurlijk heb ik wat dingen uitgezocht om met jullie te delen.

9. Everybody Scream (song) van Florence & The Machine

Om heel eerlijk te zijn vergeet ik Florence altijd een beetje. Ik weet niet hoe het komt, maar ze bracht dit jaar een nieuw album uit en ze is weer helemaal terug in mijn leventje. Ik heb nog niet het hele album beluisterd, omdat ik niet verder kom dan het eerste nummer. Dat heb ik namelijk na éen luisterbeurt op repeat gezet, omdat ik het zo’n goed nummer vind. Everybody Scream is groots en meeslepend, strijdbaar en heeft een prachtig koor arrangement.

Ik las dat het album gaat over de posttraumatische stress en het verwerkings- en helingsproces na een buitenbaarmoederlijke miskraam en levensreddende operatie die Florence onderging in 2023. Zo verdrietig. Ik kan me voorstellen dat dit album voor veel mensen troostrijk gaat zijn, omdat praten over miskramen nog altijd taboe is. Prachtig hoe zij hier muziek over heeft kunnen maken.

10. Wie de Fak is Sophie Straat van Sophie Straat & MONOMAAN van Reindier

Dit zijn mijn twee favoriete Nederlandstalige platen van dit jaar.

Love Sophie Straat en dit album! Vannacht en Om 6 Gaan We Eten zijn mijn lievelings.

MONOMAAN van Reindier is een prachtig album over een zware periode uit zijn leven waarin hij behandeld werd voor een hoofdtumor. Melancholisch, hoopvol en soms kinderlijk vrolijk. Ik ben daarom megablij dat hij mijn voorprogramma zal verzorgen voor mijn laatste drie shows dit jaar in Genk en Gent. De laatste tickets zijn hier te koop.

11. West End Girl van Lily Allen

Misschien wel het meest besproken album van het jaar. Ik heb er veel naar geluisterd, want ik vind het een banger van een plaat en Pussy Palace echt een hit. Toch merk ik dat ik gemengde gevoelens heb en wat terughoudend ben in mijn enthousiasme.

Ja, ik ben een sucker voor expliciete teksten, en juist dat maakt deze plaat zo goed. De gedetailleerde beschrijvingen zijn pijnlijk en maken het drama invoelbaar, maar ze relativeren het ook en zorgen dat je er ook om moet lachen. Door zo specifiek te zijn, creëert Lily haar eigen metaforen en symbolen. “Sex toys, butt plugs, lube inside.” is zó specifiek dat het bijna iets abstracts krijgt - het zou een uitdrukking kunnen zijn. I love dat. Die manier van schrijven vind ik het allervetst.

Maar - en nu komt ’ie - ik vind het ook nogal privé. En dát is wat me tegenstaat. Ik hou van eerlijkheid, rauwheid, letterlijkheid, maar ook van fantasie. En dit album laat weinig aan de fantasie over, juist omdat we allemaal weten over wíe het gaat. Dat juice/gossip-randje staat me tegen. Haar privéleven ligt op straat, en ook dat van haar ex-man. Idk, maar dat wringt dus een beetje bij mij.

Ik heb dit gelukkig nog nooit meegemaakt; misschien zou ik - als dat wel zo was - net zo wraaklustig zijn als Lily Allen, haha. Maar het zet me wel aan het denken over mijn eigen visie en hoe ‘eerlijk’ ik wil zijn in mijn muziek. Ik ben graag persoonlijk en expliciet in mijn teksten, maar probeer het altijd uit de privésfeer te houden. Daarom noem ik mijn muziek ook nooit ‘autobiografisch’, maar eerder ‘persoonlijk’. Ja, het is ‘waar’, maar niet per se ‘echt gebeurd’. Ik vind het belangrijk mijn fantasie te gebruiken en situaties uit de realiteit te trekken. Vaak omdat de realiteit te saai of te genuanceerd is voor een nummer, en wel wat jeux of overdrijving kan gebruiken - iets wat in Allen’s situatie duidelijk niet nodig was… Maar ook om mezelf en de mensen om me heen over wie ik schrijf te beschermen.

Misschien ben ik ouderwets of gewoon heel correct… maar ik kan het niet helpen dat dat gevoel er óók is. Naast het gevoel dat ik de plaat ge-wel-dig vind. Daarom is het voor mij de meest fascinerende plaat van het jaar. Een plaat waar ik graag naar luister en die me aan het denken zet over kunst en mijn eigen muziek.

12. The Mayhem Ball van Lady Gaga (concert)

Zonder twijfel, mijn beste concert van het jaar. Lady Gaga is de GOAT. Dit schreef ik erover op mijn Instagram Story:

13. FKA TWIGS op Lowlands

Op Instagram stelde ik de vraag welke categorieën niet konden ontbreken in mijn eindejaarslijst. Toen iemand me vroeg naar mijn ‘grootste fomo-moment’ wist ik het meteen. De show van FKA Twigs op Lowlands. Ik stond toen al vooraan in de Alpha op Chappell Roan te wachten, waardoor ik ook het concert van Raye zag, wat ik niet had willen missen. Maar ik had tegelijkertijd ook fomo. Luxefomo!

14. Mum does the washing van Joshua Idehen

Een andere ingezonden categorie was ‘Mooiste lyric die je zelf schreef en hoorde’. De mooiste lyrics die ik hoorde was de liedtekst van Mum does the washing. Dit nummer komt uit 2024, maar ik hoorde het voor het eerst in 2025, dus ik vind dat ie daarom meetelt. Dit is de beste liedtekst die ik misschien wel ooit gehoord heb. Joshua beschrijft de wereld ‘according to your mum doing the washing’. Hierbij een stukje:

“Feminism: Your mum insists you grow up
And do your own washing
White feminism: Your mum hired a woman
Of colour to do the washing
Male feminism: That one time I did the
Washing I told everybody I did the washing
I blogged about it, bragged about it
Took a selfie, Insta story. went on TV, won an Oscar
Went on fortnite, did a dance. I’m an ally. Hashtag me too”

Het is maatschappijkritisch, raak en ook grappig. Het nummer is een lange opsomming zonder refrein, maar fak dat! Je hebt geen refrein nodig met zo’n tekst.

Beste lyric die ik zelf heb geschreven wil ik nog niet delen, dat komt volgend jaar :).

Share

Theater

Afgelopen jaar zag ik ook een aantal geweldige theatervoorstellingen. Ik licht er twee uit.

14. F*CK Lolita van Het Zuidelijk Toneel

Zonder twijfel de mooiste voorstelling die ik zag. Met de weergaloze actrice Keja Klaasje Kwestro. F*CK LOLITA is een actuele bewerking van de klassieke - en controversiële - roman Lolita (1955) van Vladimir Nabokov, maar dan verteld vanuit het perspectief van het meisje zelf, Dolores Haze (Lolita). In plaats van haar te portretteren als lustobject - zoals in de originele roman door de verteller, de volwassen man Humbert Humbert (what a name) - herneemt Dolores Haze de regie over haar eigen lichaam, haar verhaal en haar stem.

Ik vond hoe NRC de voorstelling beschreef in een recensie heel goed, dus dat citeer ik graag:

“F*ck Lolita is een genuanceerde, scherpe, krachtige monoloog, die niet alleen gaat over de dynamiek tussen Lolita en Humbert maar, via hen, over de alomtegenwoordige seksualisering van jonge meisjes (wrang zijn bijvoorbeeld de biografieën van de actrices die Lolita speelden in de verfilmingen); over hoezeer men bereid is weg te kijken van seksueel misbruik; over de macht van degene die het woord krijgt; over hoe misbruikslachtoffers geneigd zijn zichzelf te beschouwen als aanstichter; over hoe trauma werkt; over de misvatting dat daders ‘monsters’ zouden zijn – vaak zijn het schokkend normale, vriendelijke mensen.”

Bij Jinek speelde Keja een stuk uit de voorstelling, meestal vind ik theater op tv niet zo goed werken, maar dit was fantastisch en zo krijgen jullie, mochten jullie de voorstelling gemist hebben, toch een beeld:

Keja bij Jinek

14. Witte Ruis van Soundos

Beste cabaretshow die ik zag. Sowieso ben ik big fan van alles wat Soundos is en doet. Volgend jaar speelt ze de voorstelling nog een aantal keer waaronder in Carré in Amsterdam en de Lotto Arena in Antwerpen. Must see!

Fashion

Veel ingezonden categorieën gingen over kleding. Ik heb er een paar uitgekozen. Komen ze!

15. De looks van Walter van Beirendonck, Karolina Wójtowicz, Jasmien van Loo, Maison Maurits en de vlechtdas

Ik kreeg de vraag wat ik de leukste outfit vond die ik afgelopen jaar heb gedragen en deze fotocollage is het antwoord (ik kon namelijk niet kiezen). Dit zijn mijn favoriete looks. Ik dacht ik deel voornamelijk de pasfoto’s. Het pak van Walter droeg ik naar de Winq Awards. Het zwarte latexpak tijdens mijn tv-optreden bij The Best of Pop. De ‘korset over pak’-look droeg ik tijdens de Radio 1 Sessie Shows van Raymond van het Groenewoud. De vlechtdas tijdens Eurosong waar ik jurylid mocht zijn. Het blauwe pakje droeg ik tijdens een paar festivalshows en in de 3FM livebox en tot slot, de lintentop droeg ik op Suikerrock.

Van links naar rechts: Walter van Beirendonck - Karolina Wójtowicz - een eigen creatie - de vlechtdas gemaakt door Floor Kleyne - Jasmien van Loo - Maison Maurits

16. Duran Lantink & Chappell Roan

Het fashion hoogtepunt was wat mij betreft Duran Lantink voor Jean Paul Gaultier.

En het andere hoogtepunt - om in het ‘haar’-thema te blijven - de videoclip van Chappell Roan voor The Subway.

17. Chillpak van Jasmien van Loo

In de (ingezonden) categorie ‘comfortabelste privé outfit’ heb ik de blauwe tracksuit van Jasmien van Loo gekozen, gemaakt van handdoekstof. Daar leef ik in.

Foto: Bibian Bingen

18. Pippi Langkous

Mijn stijlicoon van dit jaar: Pippi Langkous. De liveshow die we dit jaar speelden, maakte ik op basis van de zin: “Pippi Langkous in de club.” Ik wilde het speelse, fantasierijke van Pippi combineren met het zweterige, donkere van de club. Die zin hielp me enorm bij alle keuzes voor de show - van setlist en licht tot decor en kleding. Zo kwam ik ook op het idee om deze zomer steeds één of twee enorme vlechten te dragen.

Foto Nathan Dobbelaere

Expositie

19. Erwin Olaf in Het Stedelijk Museum Amsterdam

DAZZLING. Echt een daverende expo over een daverende fotograaf. Ga nu het nog kan!

Shows

Ik sluit af met een aantal ingezonden categorieën over het afgelopen festivalseizoen.

20. Breda Pride

De vraag welke show het leukste publiek had, kan ik makkelijk beantwoorden: Breda Pride. In oktober speelden we daar onze laatste festivalshow (indoor) en ik weet niet wat het was, maar het publiek was AAN. Het voelde alsof we de show samen speelden. Ik denk trouwens dat ik wél weet wat het was: die dag had de allereerste Pride Walk van Breda plaatsgevonden, en er stond een overwegend queer publiek dat die mijlpaal wilde vieren. Een belangrijke mijlpaal in een tijd waar lgbtq+ rechten onder druk staan.

21. Rock Werchter

Welke show mij het meest bij zal blijven, is onze show op Rock Werchter. We speelden in The Barn en het was BIG. Het was afgeladen en het publiek gaf zoveel energie. De show kreeg een 5 sterrenrecensie en ik zou willen zeggen dat dat me niets deed, maar dan zou ik liegen. Het deed wel iets met me. Ik voelde me gezien en begrepen en die erkenning was bijzonder fijn. Met de vorige liveshow was ik namelijk niet zo tevreden. Ik heb het daarom begin dit jaar helemaal omgegooid en een nieuwe show gemaakt. Wat zeer ongebruikelijk is. Meestal, als je een album uitbrengt maak je daar één show bij waar je dan - als het goed is - twee jaar mee tourt. Denk aan: een clubtour, festivalzomer, een reprise en nog een festivalzomer. Zo kom je ook uit de kosten. Ik heb in twee jaar twee shows gemaakt en dat was - achteraf gezien - gekkenwerk, maar ik ben heel blij met die keuze en ik heb van beide shows heel veel geleerd.

Als ik de beelden van Rock Werchter terugkijk, ben ik supertrots op ons team. We hebben de audio niet na hoeven mixen. Meestal doen we dat voordat we een show op youtube zetten, maar het klonk gewoon al zo goed, dat het niet nodig was. Het zag er ook precies zo uit zoals ik in mijn hoofd had. Het shot op 36:55 is mijn lievelings. Ik ben zo blij dat het idee met de haai is gelukt. Wout Panis, de lichtdesigner waarmee ik werk, maakte dat mogelijk. Hij bouwde een lichtgevend object, dat rond kon draaien en waar ik op kon zitten. Dat dát gelukt is, daar ben ik zo blij mee. Wanneer zie je dit nou bij een Nederlandse artiest? Oké nu stop ik, anders wordt het vervelend.

22. Er is een land met The Space Choir

Iemand vroeg naar het hoogtepunt tijdens mijn shows en ik moest meteen denken aan de shows die ik in juni in het OLT in Antwerpen speelde. En specifiek aan het moment dat ik samen met The Space Choir het lied Er is een land zong tijdens de toegift. Dit is een lied met een tekst van Joke Smit (schrijver en feminist) van 44 jaar oud, maar nog steeds zo relevant. Het nummer is een oproep tot saamhorigheid en het zingen met The Space Choir voelde als saamhorigheid.

23. De befcirkel

We blijven in het OLT. De vraag ‘wat was je leukste faninteractie’ moet ik namelijk beantwoorden met: de befcirkel. Oké, niet letterlijk een befcirkel, maar zo noemen Desh (mijn drummer) en ik het gekscherend.

Na de tweede OLT show draaide er een dj en samen met Desh besloot ik nog even aan te haken en mee te dansen met het publiek dat was blijven plakken. Op een gegeven moment werd Hou Je Bek En Bef Me gedraaid en plotseling ontstond er een cirkel. Gekke meid als ik ben, sprong ik in de cirkel en danste. Daarna sprong er een andere vrouw in de cirkel en zo wisselden we elkaar af. Iedereen juichte elkaar toe. Oké, als je hier niet bij was, klinkt dit misschien wat sektarisch, haha, maar het was zó leuk en achteraf ontroerde het me ook. Ik zag namelijk in die cirkel bij al die vrouwen een schaamteloosheid, lol en zelfverzekerdheid die ik zelf tijdens shows altijd probeer op te zoeken. Het voelde alsof de show die vrouwen, mensen, daarmee had aangestoken. Dat ze hun haren los durfden te gooien en dachten: fuck it lesgooooo. Ik zag ze met een main character energy die cirkel in stappen en toen ik dat zag, dacht ik: ja hier doe ik het voor.

24. De mannen aan de zijkant van de befcirkel

Houd het beeld nog even vast van die befcirkel! Iemand vroeg me namelijk naar mijn ‘man met gevoel van 2025’ en eigenlijk waren dat alle aanwezige mannen die tijdens de cirkel aan de zijkant stonden. Ze voelden dat dat (de zijkant) even hun plek was. Ze gaven ons ruimte, zoals mannen met gevoel dat doen.

25. Substack

Ik sluit af met de ingezonden categorie ‘dingen die ik heb geprobeerd en waar ik aangenaam verrast door was’. Dat was namelijk: het beginnen van deze nieuwsbrief. Ik vind het superleuk om te schrijven en mijn gedachtes met jullie te delen. Dus verwacht volgend jaar meer van dit.

Liefs

Merel

Subscribe now

Subscribe now

Artwork Skinroutine Bikinilijn door Cleo Campert

Lichaamshaar

Hoe vaak heb ik wel niet gedacht: heb ik me wéér voor niets geschoren?

Heel vaak.

Altijd als ik een date had en er een kans was op seks, nam ik vakkundig mijn hele lichaam onder handen. Als het dan níét uitliep op seks, betrapte ik mezelf altijd op diezelfde gedachte: heb ik me weer voor niets geschoren?
Ik deed het dus niet voor mezelf, maar voor de ander. Of deed ik het wél voor mezelf? Om me knap te voelen? Knap dóór de ogen van de ander? Het komt eigenlijk allebei neer op hetzelfde…

Op jonge leeftijd begon ik al met het verwijderen van mijn lichaamshaar. Want dat was nou eenmaal wat je deed. Ik kan me niet herinneren dat er een andere optie was. Als tiener gebruikte ik een ontharingscrème waarbij het haar loskwam en je het kon wegschrapen - die crème stonk verschrikkelijk, haha. Veet, dat was het. Daarna stapte ik over op scheermesjes. Van scheermesjes met gelstrip waar je geen scheergel bij nodig had tot losse wegwerpmesjes met scheergel. Toen ik op mijn negentiende naar Amsterdam vertrok, ging de wereld van ontharingsklinieken voor me open. Ik bezocht voor het eerst een laserkliniek. Daar liet ik in acht behandelingen mijn navelstreep weglaseren, voor 450 euro. De bikinilijn vond ik nog te spannend. En je moest daarvoor natuurlijk ook helemaal naakt en dat wilde ik niet. De navelstreep leek me een keurig begin. En het was nodig, want wat déden die haren onder mijn navel?!?! Welke vrouw heeft dáár nou haar?!?! Weg ermee!!!!

In mijn dertiger jaren raadde een goede vriendin - degene die altijd op de hoogte is van de laatste trends, middeltjes en gadgets - me sugar waxing aan: een ontharingsmethode waarbij je met een soort warme gel gewaxt wordt. Omdat het resultaat bij haar zo mooi was, besloot ik mezelf over de drempel te hijsen - en even later lag ik met mijn blote poes in een sugar wax-salon.

Na één sessie was ik verkocht, en een tijdlang liet ik op die manier mijn bikinilijn waxen. Ja, het deed pijn, maar het gaf een glad, mooi resultaat waar ik echt even van kon genieten. Om de zoveel tijd maakte ik weer een nieuwe afspraak.

Tot ik toch ook hierbij last kreeg van ingegroeide haartjes, steenpuisten en irritatie.

Ik stapte weer over op scheren onder de douche.

Tot nu.

Ik doe het niet meer.

Ik wil het niet meer.

Een paar jaar geleden stopte ik met het scheren van mijn benen. Dat vond ik gewoon te veel werk. Bovendien zijn mijn beenharen blond en van een afstandje nauwelijks zichtbaar, dus het was ook niet echt nodig.

Nu besloot ik naast mijn beenhaar ook mijn okselhaar en vulvahaar te laten staan. Na een paar weken verscheen er onder mijn arm een prachtig bosje rode sjek - en ik besefte me dat ik dat voor het eerst zag: mijn okselhaar. Al die jaren had ik geen idee hoe het eruitzag. Iets wat zo bij mij hoort, maar wat ik altijd om de paar dagen weghaalde.

Besef.

Ik wist níet hoe mijn okselhaar eruit zag.

En ik zag voor het eerst hoe mijn vulvahaar eruit zag in haar natuurlijke staat. Mijn venusheuvel was namelijk (bijna) altijd netjes aangeharkt. Ik kende haar alleen maar met een streepje, driehoekje of helemaal kaal. Met eromheen rode bultjes en ingegroeide haren. Ontharen maakt het nou eenmaal niet bepaald mooier. Wel kaler. Maar bij mij was het nooit zo mooi glad en egaal zoals in de magazines.

Fun fact: ik deed ooit een shoot voor een magazine, waarvoor ik expres mijn oksel- en beenhaar had laten staan. Toen ik de foto’s terugzag, bleek dat haar magischerwijs (Photoshop) verdwenen te zijn. Ik schrok daarvan en vroeg of ik mijn haar terug mocht. Gelukkig kon dat nog, haha.

Maar goed, toen leerde ik dat álles maakbaar is. Zelfs een gladde, egale huid.

Met het groeien van mijn oksel- en vulvahaar groeide ook mijn liefde vóór dat haar. Ik vond het mooi, wild en hot. Ik leek ook opeens meer op die vrouwen die ik altijd op oude foto’s en schilderijen zag. Het had iets mysterieus, wat logisch is, omdat het mijn vulva ook meer bedekte.

Kinderoksels

Ik sprak af met een vriendin en vertelde haar enthousiast over mijn return of the bush - en dat ik er een lied over ging schrijven. Waarop zij ook een boekje opendeed over haar ontharingsmethodes. Ze liet me trots haar oksels zien. Kale oksels. Glad, zonder bultjes of stoppels. Het leken wel de oksels van een kind.

“Gelaserd,” zei ze trots. “Het is helemaal weg. Mooi, hè?”

“Ja,” zei ik.

En ik meende het.

Het wás mooi. Het was práchtig. Ik dacht meteen: oh, dit wil ik ook.

Kaal. En dan ook nog eens zónder stoppels, puistjes of bultjes.
Best of both worlds.

En die gedachte maakte me boos.
Was ik niet degene die net had besloten haar lichaamshaar met trots te laten staan en níét meer mee te doen?
Ja, die persoon was ik. Maar dat betekende niet dat ik opeens verlost was van het schoonheidsbeeld dat me al die jaren was opgedrongen.

Die norm had ik geïnternaliseerd, en die schud je niet zomaar van je af.

Ons idee van schoonheid is cultureel bepaald, het is een sociaal construct. Wij bepálen wat mooi is en wat lelijk. En door te voldoen aan dat beeld, aan die norm, houden we het ook zelf in stand. Dáár schuilt de kracht van het systeem.

Wat het nog vernuftiger maakt, is dat het schoonheidsideaal voortdurend verandert - waardoor je er nooit helemaal aan kunt voldoen. Zodra je denkt dat je voldoet, verschuift de norm alweer.

En wie heeft er baat bij dat steeds veranderende ideaal? Juist: de beauty-industrie.

De beauty-industrie

Een tijdje geleden abonneerde ik me op de Substack van schrijfster Jessica DeFino, die door The Herald wordt omschreven als “the woman the beauty industry fears.” Ook begon ik in het boek The Beauty Myth (1991) van Naomi Wolf. Beide vrouwen hebben me veel geleerd over hoe de schoonheidsindustrie werkt - en dankzij hen kon ik mijn eigen onbehagen beter plaatsen.

Wolf betoogt in haar boek dat de maatschappelijke schoonheidsnormen een nieuwe vorm van onderdrukking zijn. In de jaren zeventig en tachtig kregen vrouwen meer politieke en economische vrijheid, maar daar kwam volgens haar een nieuwe druk voor in de plaats: het voldoen aan een steeds striktere schoonheidsnorm.

Die norm houdt vrouwen bezig, ondermijnt hun zelfvertrouwen en functioneert als een subtiele, maar krachtige vorm van controle - vergelijkbaar met de beperkingen die vrouwen eerder binnen het huiselijke domein kenden.

De industrie en de media spelen hier een centrale rol: beelden worden gecreëerd, boodschappen verspreid, “problemen” verzonnen of versterkt (anti-aging, dieetcultuur, een ‘‘summerbody’’) zodat vrouwen continu bezig blijven met hun uiterlijk in plaats van te denken over macht en economische zelfstandigheid. Wolf ziet het uiterlijk dus niet als iets individueels, maar plaatst de schoonheidsnormen in een bredere feministische analyse en laat zien hoe het vrijheidsbeeld van vrouwen vernauwd wordt door de voortdurende drang naar een correct uiterlijk, wat tijd, geld en energie kost die anders ingezet zou kunnen worden.

Jessica DeFino werkte lange tijd in de beauty-media (als redacteur en reviewer) maar kwam tot de conclusie dat veel van wat zij “geloofde” over schoonheid, verzorging en huidverzorging eigenlijk onderdeel was van een commercieel mechanisme. Ze wijst erop dat de beauty-industrie niet alleen producten verkoopt, maar ook angst, onzekerheid en het idee dat schoonheid iets is wat “gekocht” moet worden of wat je “moet verdienen”. Ze maakt ook de koppeling met grotere systemen: volgens haar is schoonheid geen neutraal gegeven, maar verweven met kapitalisme, kolonialisme, wit-suprematie en leeftijdsdiscriminatie.

Zowel DeFino als Wolf ontmantelen het onderliggende systeem, een systeem dat angst, onzekerheid en normativiteit produceert.

Obsessie met kaalheid

Terug naar de vriendin. Ik wílde het niet mooi vinden. Ik keek namelijk naar kinderoksels. Waarom die obsessie met kaalheid? Niemand is helemaal kaal. Iedereen heeft haar. De een wat meer dan de ander. De een donker, de ander licht. De een stijl, de ander krulletjes. Waarom draaien we het niet om? Dat we lichaamshaar mooi vinden zodat niemand zich meer in de rondte hoeft te ontharen? Wie houden we voor de gek?

Ik hou van mijn vriendin en ben blij voor haar. Blij dat zij zich knapper voelt.

Maar ik ben boos op het systeem.

Boos dat zij meer dan 2000 euro heeft uitgegeven aan haar oksels.

Boos dat ze na acht behandelingen werd aangeraden toch nóg een extra pakket te kopen van zes behandelingen voor een nóg beter resultaat.

Boos dat mannen hun okselhaar gewoon kunnen laten staan.

Foto: Cleo Campert

Ik ben boos dat ik mijn haar laat staan, maar tijdens de sportlessen nu een shirt aantrek om mijn oksels te bedekken, omdat ik anders bang ben dat mensen me vies vinden.

Los van die sportlessen voel ik me vrij en autonoom.

Ik heb jarenlang alles uitgeprobeerd en eindelijk de beste ontharingsmethode gevonden. Die het minste tijd in beslag neemt (geen) en het goedkoopst is (gratis). En ik vind het een leuk experiment om te kijken hoe lang ik dit volhoud.

Nu heb ik wel makkelijk praten. In veel opzichten voldoe ik aan de schoonheidsnorm. Ik heb een wit, slank, abled en gezond lichaam en mijn lichaamshaar zelf - en de mate ervan - voldoet ook aan de norm.

Ik zeg nu wel dapper dat ik me niet meer ga scheren, maar ik weet niet hoe het loopt. Dus als je me volgende zomer op het strand ziet liggen met kinderoksels, niet boos op mij zijn. Wees boos op het systeem! Ik wil me verzetten tegen de norm, maar natuurlijk ook knap gevonden worden. Die ambiguïteit vind ik interessant. En zo kwam ik op het idee voor de videoclip van Skinroutine Bikinilijn: een camera op mijn gezicht terwijl ik mijn bikinilijn laat sugar waxen. Het leek me een mooi contrast met de song, waarin ik vastberaden zing dat ik het niet meer doe. Dat ik dit zing terwijl ik me laat ontharen, vond ik een veelzeggend beeld - en ook gewoon heel funny. Je ziet alle emoties die je hebt tijdens zo’n sessie. Ik denk dat het zeer herkenbaar zal zijn.

Foto: Eva Breunesse

Huid

Over mijn huid ben ik altijd heel onzeker geweest. In de puberteit had ik veel last van pukkels.

Na de puberteit verdwenen de pukkels grotendeels.

Maar de onzekerheid bleef. Tot op de dag van vandaag. Ik heb diepe groeven bij mijn neusvleugels. Mensen vragen me daardoor soms of ik een neuspiercing heb. Ik heb veel roodheid in mijn gezicht en op mijn neus heb ik openstaande poriën, die ik lelijk vind - of nee: die ik geleerd heb lelijk te vinden. Bij mijn ooghoeken heb ik sinds kort donkere plekjes, daar waar mooie kraaienpoten horen te zitten.

Gelukkig bestaat er make-up. Daarmee kan ik de oneffenheden, de roodheid en mijn vergrote poriën op mijn neus maskeren. Ik vind mezelf met make-up knapper. Maar waarom vind ik dat? Jup, de schoonheidsnorm. Het beeld van gladde huidjes dat ik al die jaren voorgeschoteld heb gekregen in kunst en media.

En daar ben ik - jullie raden het al - ook boos over.

Ik ben heel gevoelig voor skinroutine-reclames. Maar ook lui. En dat is mijn redding. Die vriendin die altijd op de hoogte is van de laatste trends en zo, weet ook altijd precies welke huidproducten je nodig hebt. Als ik bij haar langs ben geweest, betrap ik mezelf er daarna op dat ik online mijn winkelmandje (op een of andere minimalistisch Scandinavisch vormgegeven website) weer heb volgestouwd met serums, crèmes en exfoliërende onzin.

Oké, het is geen onzin. En zeker niet als je huidproblemen hebt. Dan is het heel fijn dat al deze middelen er zijn. Daar heb ik ook absoluut geen kritiek op. Maar als je - zoals ik - een vrij normale, misschien licht gevoelige - huid hebt, is het echt allemaal niet nodig.

Wat ik ook eng vind: kinderen die op Tiktok hun skinroutines delen. Dermatoloog van Brinkhuizen zegt dat het gebruik van cleansers, serums, maskers en crèmes juist averechts werkt voor een jonge huid. “Kinderen hebben nog niet veel talgproductie en rimpels. En er zitten stoffen in al die producten die je natuurlijke beschermlaag kunnen wegspoelen. Zo kun je juist méér puistjes, verstopte poriën of juist eczeem krijgen.” aldus van Brinkhuizen.

Ik moet ook denken aan het recente item van Arjen Lubach over collageen supplementen, die - spoiler - niet blijken te werken.

Botox

Ik ben inmiddels op een leeftijd gekomen waarop mensen om me heen botox laten doen. Op een verjaardag belandde ik in een gesprek over botox - en ik viel steil achterover. Iedereen bleek het te doen.

Wat???

Ik voelde me opeens zó alleen, alsof er een parallel universum bestond waar ik al die tijd geen weet van had. En het voelde ook een beetje alsof iedereen aan het valsspelen was.

Nu begeef ik me in kringen met voornamelijk acteurs: een uiterst vatbare groep voor botox. Want stel je voor: een actrice met een rimpel? Dan zou je misschien expressie op haar gezicht zien!

Ik had het zelf nooit overwogen.
Tót een van mijn beste vrienden opeens trots vertelde dat hij botox in zijn denkrimpel had laten spuiten.

Sinds die dag haat ik hem.

En dat weet hij.

En hij weet ook dat ik hem natuurlijk niet écht haat.

Ik haat het dat hij de noodzaak voelt om dit te doen.

Dat het hem meer zelfvertrouwen geeft. Terwijl hij al bloedknap is.

Ik haat het dat ik - sinds híj botox doet - opeens mijn eigen denkrimpel zie.

Die er eerst écht nog niet zat.

Ik zie hem opeens elke facking dag.

En ik haat het dat ik opeens óók botox overweeg.

Share

Wie ik óók haat, is Emma Stone.

Omdat ze nu een nieuw gezicht heeft.

Emma Stone was - nee, hoor is nog steeds - een van mijn favoriete actrices. Iemand die ik bovendien altijd waanzinnig knap vond.

Maar ze heeft recent wat behandelingen laten doen en ze heeft nu een ander gezicht. Een gezicht dat nóg knapper is.

Emma, why? dacht ik. Niet jij.
Maar natuurlijk ook Emma. Want het maakt niet uit hoe knap je bent - iedereen kan geoptimaliseerd worden.

Dát is zo vernuftig aan het systeem: zelfs bloedknappe vrouwen zoals Emma Stone zijn onzeker, en denken dat ze nog mooier moeten worden.

En je uiterlijk ís maakbaar. Eerst was dat nog onschuldig - met alleen make-up.
(Sidenote: ik vind make-up ook een kunstvorm, en zie het niet alleen als schoonheidsmiddel.)

Maar nu is daar cosmetische chirurgie bij gekomen.

Laatst zag ik een meme: “If you’re ugly, you’re just poor.”

En dat is zó pijnlijk waar.
De rijken worden - als ze dat al niet waren - knap.
En de knappen worden nóg knapper.

Waar ik, als ik naar Emma Stone keek, eerst een authentieke vrouw zag,
zie ik nu een rijke vrouw.
Met een Kardashian-gezicht.

Ik ga niet eens beginnen over alle producten die de Kardashians op de markt brengen.
Ik vind het crimineel.

Ouder worden

Leven is ouder worden.

Maar ouder worden, dat mag je niet zien.

Dat is crazy, toch?

DeFino zegt over ouder worden: “anti-aging is ageism.” Ze betoogt dat anti-aging leeftijdsdiscriminatie is. Dat we in een samenleving leven waar leeftijdsdiscriminatie diep geworteld is. Als we onze leeftijdsangst kunnen verminderen door tijdelijk rimpels weg te nemen met een injectie, dan doen we dat. Omdat we getraind zijn om op de korte termijn te denken en te verlangen naar een snelle en makkelijke oplossing voor iets wat in werkelijkheid een maatschappelijk probleem is.

Ik merk dat ik naarmate ik ouder word, steeds meer van mijn lichaam begin te houden, dat ik mezelf steeds knapper vind. Ik vraag me af of dat ook daadwerkelijk zo is, of dat ik gewoon milder word.

Filosofe Susan Sontag zag ouder worden, zonder schaamte, als vorm van protest. En ik vind dat inspirerend. Ik zie het ook als een van de doelen in mijn leven: leren houden van het lichaam waarmee ik leef. Overigens een heel leuk leven tot nu toe. Vrede sluiten met dit lijf, het accepteren, in plaats van te proberen het te veranderen.

Maar het is zo wispelturig. Want het ene moment lukt het me om halfnaakt op een podium te staan en me knap te voelen, het andere moment scroll ik over een website met cosmetische chirurgie.

Tijdens fotoshoots en optredens draag ik make-up waardoor ik een egale huid heb.

Ik post bijna alleen foto’s waarvan ik vind dat ik er knap op sta.

Als ik tepelkruizen of tepelsterren draag, dan plak ik die altijd iets meer naar het midden van mijn borst, zodat mijn tepels minder naar buiten lijken te wijzen.

Ik hou mijn buik in.

Ik draag twee panties over elkaar als ik een body draag, zodat ik geen cameltoe heb.

Überhaupt het hele gegeven van ‘de cameltoe’ is toch zo toxic..

Ook ik houd de schoonheidsnorm in stand door te voldoen aan de schoonheidsnorm.

En ik voel me daar soms schuldig over, vooral als ik in mijn publiek jonge meiden zie staan. Wat wil ik hun meegeven? Dat je goed bent zoals je bent!

Misschien is dit een eerste stap: erover schrijven en eerlijke muziek maken.

De studio in

Ik schreef al eens eerder een nummer met kritiek op de beauty-industrie: Sexy Genoeg. Een opsomming van wat ik allemaal aan mezelf zou moeten laten doen om maar sexy genoeg gevonden te worden. Het was een samenwerking met Jungle By Night en het werd een zwoele zomerse song.

Maar zoals jullie hebben gelezen, ben ik woedend. Als ik Sexy Genoeg perform, kan ik die emotie er niet inleggen. Het voelt met die song alsof ik iets heb laten liggen.

Dus ik besloot dat op te rapen en vanuit een andere intentie te schrijven. Vanuit eerlijkheid en woede ipv dat ik een vorm bedenk, zoals de omkering in Sexy Genoeg.

Meer recht toe rechtaan.

Samen met Jeroen de Pessemier, een Vlaamse producer (bekend van zijn eigen project The Subs) dook ik de studio in. Ik had de tekst al geschreven en samen gingen we op zoek naar de muziek, een passende sound. We kwamen uit bij een elektropunk achtige vibe en ik was in love. Ook met Jeroen. Daarom besloten we meteen een heel album te maken.

Foto: Frederik Vercammen

Op vrijdag 14 november zal ik Skinroutine Bikinilijn uitbrengen. Ik ben heel erg benieuwd wat jullie ervan vinden. Presaven kan alvast!

In december speel ik nog drie shows om het jaar af te sluiten en dan zal ik Skinroutine Bikinilijn voor het eerst live gaan spelen. Daar heb ik zóveel zin in. Hopelijk zorgt het meebrullen van de tekst bij het publiek voor bevrijding.

Bij mij in ieder geval wel.

Subscribe now

Lingo

Mijn televisiedebuut maakte ik op mijn twintigste, toen ik samen met mijn beste vriend meedeed aan Lingo. Ik zal nooit vergeten hoe ik het achtletterwoord “gietvorm” in drie keer raadde - de rode ballen heb ik daarentegen vakkundig verdrongen. Daarna volgden wat kleine rolletjes in fictieseries: zo speelde ik een lijk in Flikken Maastricht, een minirol in Het Klokhuis, en caissière in Anne+. Ook zong ik mee tijdens de Musical Sing-a-Long, toen ik in Soldaat van Oranje - De Musical speelde.

Tot dusver mijn glansrijke tv carrière, haha.

Er kwam verandering in toen ik mijn eigen muziek begon uit te brengen en een beetje bekend werd. Artiesten hebben televisie nodig, en televisie heeft artiesten nodig. Sindsdien ben ik vaak op tv geweest, ik ben de tel inmiddels kwijt.

Lingo, 2015

Haakjes

De voornaamste redenen om als artiest op tv te komen zijn:

1. Als promotie voor je eigen muziek
Wanneer je een nieuwe single of album uitbrengt, wil je natuurlijk dat zoveel mogelijk mensen het horen. Daarom zoek je zichtbaarheid via verschillende kanalen - van radio en tv tot kranten en tijdschriften. Je pitcht je verhaal, in de hoop dat het interessant genoeg is voor een redactie.

Niet alleen het liedje zelf, maar vooral het verhaal eromheen - en jij als artiest bepaalt of je interessant genoeg bent voor bijvoorbeeld een talkshow. Zo denk ik dat mijn deelname aan klimaatdemonstraties van Extinction Rebellion er zeker aan heeft bijgedragen dat ik bij Op1 (rip) mijn nummer Het Feest Is Al Voorbij - dat over de klimaatramp gaat - mocht komen promoten. Daardoor ging het gesprek niet alleen over mijn net verschenen single, maar ook over de inhoud van het nummer. Mijn ervaringen bij die demonstraties gaven het verhaal wat extra’s, zeker omdat het in de media veel over XR acties ging en dus hot topic was.

In de media noemen ze dat soort aanleidingen ‘haakjes’. Hoe meer haakjes, hoe groter de kans dat je ergens wordt uitgenodigd.
Toen ik bijvoorbeeld samen met Elmer Prinses Pil mocht promoten bij Bar Laat (rip), waren de haakjes, volgens mij:

• Een nieuwe single

• Koningsdag

• Ons optreden in het Concertgebouw op Koningsnacht

We speelden niet alleen een stukje van het nummer, maar praatten aan tafel ook over Koningsdag en het Koningshuis. Daar pitchte ik trouwens mijn idee voor een realityserie over de Oranjes - zodat we ook écht iets terugkrijgen voor al dat geld dat naar het Koningshuis gaat. Jammer dat dit idee niet is opgepikt. Maar goed, het gesprek werd dus breder dan alleen de single. Het was overigens best uitzonderlijk dat we dit nummer op tv mochten zingen, vanwege de expliciete tekst over drugsgebruik.

Als je een grote speler bent - zoals Anouk - en je brengt een single uit, dan heb je niet per se extra haakjes nodig. Dan bén je zelf het haakje.

2. Als deelnemer in een tv-programma

Veel tv-formats - van spelprogramma’s tot panelshows - draaien op gasten en deelnemers, vaak Bekende Nederlanders. Zonder hen geen programma. Voor dit soort optredens krijg je meestal een vergoeding, en het kan bovendien promotioneel werken, ook al ligt daar niet direct de focus op.

Stel, je brengt net nieuwe muziek uit en je doet mee aan een tv-programma - dan is die zichtbaarheid natuurlijk mooi meegenomen. Misschien lukt het je zelfs om terloops je nieuwe single te noemen. Daarnaast leert het publiek je beter kennen, of zien ze een andere kant van je, waardoor je nieuw publiek kunt bereiken. En dat werkt natuurlijk niet alleen zo voor artiesten: het komt lijsttrekker Rob Jetten bijvoorbeeld ook niet slecht uit dat hij, vlak voor de Tweede Kamerverkiezingen, te zien is in de finaleweek van De Slimste Mens.

Als je erop gaat letten, zie je dat veel mensen meedoen aan programma’s als ze iets te promoten hebben. Of andersom, ze passen hun release- en tourplanning aan op de uitzendperiode van een programma. Kijk maar eens naar de deelnemers van Beste Zangers of Wie Is De Mol?, die bijna altijd iets aankondigen tijdens de uitzendperiode.

Nu noem ik programma’s die volgens mij ook echt leuk zijn om aan deel te nemen en dat kan natuurlijk óók gewoon de reden zijn. De p van plezier, weet je wel.

The Best of Pop

Een paar maanden geleden kwam er een mailtje binnen met de vraag of ik mee zou willen doen aan The Best of Pop, een tv-programma waarin verschillende artiesten hun favoriete nummer uit de jaren ’90 coveren.

Altijd als ik een verzoek krijg in die tweede categorie, probeer ik de vraag om te draaien: zij hebben míj nodig, maar heb ik hén ook nodig? (Voor mij natuurlijk tien anderen, maar je snapt wat ik bedoel.) Dan ga ik bij mezelf te rade: wat levert het me op? Zo zorg ik dat niet alleen het programma compleet is qua gasten, maar dat ik er zelf ook iets aan heb. Dat kan iets simpels zijn: geld, of bekendheid. Maar mijn doel is niet om tv-persoonlijkheid of Bekende Nederlander te worden. Ik zie televisie vooral als middel om mijn muziek te promoten of mezelf als artiest te laten zien aan een groter publiek. Op tv komen is dus geen doel op zich en geen inkomstenbron, tenzij ik zou acteren of presenteren. Daarom vind ik het fijn als er achter zo’n eenmalige deelname een plan zit - dat ik het een beetje naar mijn hand kan zetten. Dat het niet voelt als een losse flodder.

Mijn eerste gevoel over deelname aan The Best of Pop was: nee, bedankt. Zingen op tv vind ik altijd superspannend. De setting is vaak nogal stijf met als publiek: een handjevol zittende mensen aan tafeltjes. Niets vergeleken met een live show. In een tv-studio is er nauwelijks interactie met het publiek, en juist dát contact heb ik nodig. Ik merk dat ik zonder die connectie een beetje dichtklap.

Als ik tv-optredens later terugkijk, vind ik mezelf vaak voorzichtig - bijna timide. Ik zie dat ik vastzit in mijn lijf. Dat komt door iets wat de ‘helikopterview’ heet: alsof je tijdens het performen afstand neemt en boven jezelf gaat cirkelen en toekijken. Hyperbewust van alles.

Tijdens liveshows heb ik dat minder, omdat ik me dan volledig op het publiek kan storten en lekker over het podium aan het bewegen ben. Ik voel me minder ‘bekeken’ en daardoor durf ik meer.

Je zou misschien denken dat ik juist op tv beter zou zingen - omdat je dan stilstaat en je volledig op je zang kunt focussen - maar dat is voor mij niet zo. Mijn zang is beter als ik me vrij voel. Als ik lol heb. Zangtechniek en intentie zijn voor mij onlosmakelijk verbonden.

Wat tv ook extra spannend maakt, is de druk: het idee dat er geen ruimte is voor fouten. En ergens is dat ook niet gek - want HEEL NEDERLAND KIJKT EN KAN HET TERUGKIJKEN.

Als ik tijdens een liveshow een misser maak, merkt bijna niemand het - of ik kom ermee weg, zolang de performance overtuigend is. Maar op tv? Daar word je genadeloos afgerekend op elke valse noot.

Al die gedachten schoten door mijn hoofd, toen ik het mailtje las. Zingen op tv… niet iets waar ik direct enthousiast van word. En dan ging het ook nog eens om een cover.

Ik Vraag Het Aan, 2025

Covers

Ik was lange tijd geen fan van covers. Maar het afgelopen jaar is daar iets in veranderd. Die ommekeer begon begin 2025, toen ik meedeed aan het Vlaamse tv-programma Ik Vraag Het Aan. Daar zong ik Zonder Bagage van Ramses Shaffy.

Het idee van het programma is dat Bekende Vlamingen een lied aanvragen dat voor hen een bijzondere betekenis heeft, en vervolgens zoekt het programma een artiest die dat nummer vertolkt. Toen ik werd gevraagd, zei ik ‘ja’ omdat het me een spannend avontuur leek én een kans om een andere kant van mezelf als zangeres te laten zien.

Voor de opname had ik mezelf één opdracht gegeven, met als doel niet weer te bevriezen: gebruik je armen. Dat lukte. En tot mijn eigen verbazing vond ik het ook nog eens ontzettend leuk om te doen.

Later dat jaar deed ik mee aan Wende’s Vrijplaats en zong ik samen met haar - in Carré (!!) - het nummer Hun Hebben De Macht uit de musical Madam van Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink. Dat was geweldig.

Tijdens mijn twee clubshows in het OLT Rivierenhof in Antwerpen zong ik Er Is Een Land, naar een tekst van Joke Smit, samen met The Space Choir. Ik stuitte op het nummer toen ik me verdiepte in feministische protestmuziek uit de tweede feministische golf. Ik vond het zó’n mooi lied - en pijnlijk actueel. Het resoneerde enorm bij het publiek, merkte ik. De video van dat optreden dat op Instagram staat, wordt nog steeds dagelijks gedeeld, wat ik fantastisch vind.

Kortom: dit jaar heb ik behoorlijk wat covers gedaan - en daar veel plezier in gevonden. Nummers van andere artiesten hebben vaak andere melodielijnen, teksten en onderwerpen dan je eigen muziek en dat maakt het uitdagend. Door ander repertoire aan te raken, ontdek je wat er allemaal nog meer mogelijk is met je stem. Soms voelt dat heel bevrijdend, omdat je niet zo’n diepe relatie hebt met die nummers als met je eigen werk. En het is natuurlijk ook leuk om jezelf - en anderen - daarmee te verrassen.

Coveren was dus geen no-go meer voor mij. En omdat ik volgende maand nieuwe muziek uitbreng, dacht ik: meid, ga ervoor. Ik mailde enthousiast terug naar The Best of Pop.

Shinen

In het begin van mijn carrière zei ik best vaak ‘ja’ tegen media-aanvragen. Omdat ik nog heerlijk naïef was - en natuurlijk ook omdat het mega vleiend is als je gevraagd wordt. Bovendien was ik bang om ‘nee’ te zeggen. Wat nou als dit de kans van mijn leven is? Mijn grote doorbraak?

Ik herinner me nog goed dat ik werd uitgenodigd voor het tv-programma Ranking the Stars. OMG. Ik keek dat programma zelf altijd en vond het een enorm compliment dat ze mij vroegen. Het voelde alsof het ‘gelukt’ was. Alsof ik ‘beroemd’ was. Een star!

Ranking The Stars, 2020

Maar tijdens de opnames merkte ik al snel: dit is helemaal niks voor mij, haha. Die venijnige humor… Ik wilde helemaal niet onaardig doen tegen mensen die ik niet kende. Ook al wist ik dat dat allemaal niet gemeend was. Het paste gewoon niet bij me.

Wat me ook opviel: de samenstelling van gasten in zo’n programma is eigenlijk altijd dezelfde kleurplaat. De makers kiezen een zo divers mogelijke groep en je kunt de deelnemers bijna altijd opdelen in archetypen. De schreeuwer, de stille, de clown - en ik was natuurlijk: de rode seksfeeks.

Na afloop voelde ik me leeg. Een soort platgeslagen versie van mezelf. Je word namelijk continu bevestigd in het archetype dat je vertegenwoordigt. In mijn geval draaiden de opmerkingen en grappen vooral om Hou Je Bek en Bef Me.

In de jaren daarna leerde ik dat veel televisie op deze manier werkt. Hjbebm is inmiddels meer dan zeven jaar oud, maar nog steeds is er geen tv-programma waar er géén ongemakkelijke grap of opmerking over wordt gemaakt. In mijn vierde nieuwsbrief schreef ik ook over het hokjesdenken in de media.

Wat me destijds bij Ranking the Stars niet lukte, was het programma naar mijn hand zetten. Ik wist nog niet hoe ik het kon laten werken vóór mij. Misschien was dit ook gewoon niet het juiste format om in te shinen - dat verschilt natuurlijk per persoon. Artiest en presentator Raven van Dorst deed bijvoorbeeld ook mee, en die was fantastisch met diens scherpe humor en zelfspot.

Ranking With The Stars, 2020

Sinds Ranking the Stars ben ik kritischer geworden op media-aanvragen en probeer ik alle aanvragen te toetsen aan de vragen:

• wat levert het mij op?

• kan ik shinen?

Dat het meer is dan alleen ‘leuk doen aan een desk’, zoals Rick en ik dat altijd gekscherend noemen.

De Slimste Mens ter Wereld heeft voor mij bijvoorbeeld ontzettend goed uitgepakt. Het was een programma waarin ik kon shinen. Ik kon er mijn fanatisme en humor in kwijt. Ik kon mezelf zijn. Het heeft ook absoluut bijgedragen aan het succes van mijn eerste plaat Troostprijs, die ik na de uitzendperiode uitbracht.

Over een programma voor je laten werken gesproken...

Muzikant Sor deed mee aan Maestro, waarin bekende Nederlanders leren dirigeren. In dat programma was er ruimte voor zijn verhaal én zijn talent. Hij won - en trad daarna op met het Sorkest. Als dat geen shinen is.

Ik kan me trouwens niet voorstellen dat het idee voor het Sorkest pas ná het programma ontstond. Ik zie voor me hoe Sor en zijn management, na het belletje over een mogelijke deelname, zijn gaan sparren - en toen al het concept voor het Sorkest bedachten. Maargoed, dat is gissen.

Of neem politieagent Ellie Lust. Zij had maar vier afleveringen nodig in Wie is de Mol? om een blijvende indruk achter te laten. Met het woord “etherdiscipline” werd ze in één klap bekend bij het grote publiek - en hield er een televisiecarrière aan over.

En kijk nu naar zangeres Bente, die hoge ogen gooit in Beste Zangers. Je ziet dat ze álles uit de kast heeft gehaald, en veel tijd heeft gestoken in het bijzonder en eigen maken van haar covers. En dat werpt z’n vruchten af: Kan Je Me Zien, haar bewerking van Cher’s Believe, staat inmiddels al zes weken in de Top 40.

Cabaretier Donny Ronny (fka Stefano Keizers) spant wat mij betreft de kroon in programma’s naar je hand zetten. Na het winnen van de Wim Sonneveldprijs shinede hij in De Slimste Mens, en bouwde een tv-carrière op. Hij presenteerde onder andere Expirimensen en Van de Week, en deed mee aan Maestro en Het Perfecte Plaatje.

Bubbel

Een andere reden om ergens aan te schuiven, is als het past bij mijn profiel - of omdat het programma een specifieke doelgroep aanspreekt. Zo zei ik ‘ja’ tegen mijn rol als jurylid bij Drag Race Holland, omdat ik het programma geweldig vind, en omdat een belangrijk deel van mijn publiek uit de queer community komt. Dat twee queens Lekker Met De Meiden lipsync’ten aan het eind van de aflevering, blijft een absoluut hoogtepunt.

Drag Race Holland, 2021

Tegelijk schuif ik ook af en toe aan bij Dumpertreeten. Niet omdat ik het programma zelf volg, of omdat daar per se mijn doelgroep zit - al zijn mijn eerste videoclips ooit wel viraal gegaan via Dumpert. Maar of dat ook luisteraars of publiek heeft opgeleverd? Ik vermoed van niet…

Waarom ik dan toch langsga? Omdat ik René mag, en omdat ik bewust een andere doelgroep wil aanspreken. Eentje die misschien niet zo links, queer en progressief is. Ik vind het belangrijk om soms uit mijn bubbel te stappen. Niet alleen maar in mijn VPRO bubbel ja te knikken. En andersom: misschien is het ook goed voor de reaguurders om eens een linkse meid te zien.
Maar goed, ik trek dan wél een bh aan. Geen zin in commentaar op tepels die door m’n shirt prikken - terwijl ik in principe bh-loos door het leven ga.

Dumpertreeten, 2025

Alice in Wonderland

Nog steeds merk ik dat ik tijdens media-optredens geïntimideerd kan zijn en soms dichtklap. Ik ben een strebertje, wil het graag goed doen en wil dat mensen me zien zoals ik mezelf wil laten zien. Maar ja… die controle heb je niet.

Gelukkig kan ik inmiddels veel beter ‘nee’ zeggen en inschatten of iets bij me past. Dat is trouwens ook echt een privilege, besef ik me. Ik kan selectief zijn, omdat er genoeg verzoeken binnenkomen, terwijl er ook artiesten zijn die dat niet hebben. Vooral toen ik net begon, had ik echt de wind in de rug.

Natuurlijk schat ik het soms niet goed in en ben ik achteraf niet helemaal happy. Zo werd ik bijvoorbeeld enorm gevleid toen Dit Was Het Nieuws me vroeg. Ik kijk dat programma zelf altijd en ben dol op Peter Pannekoek en Jan Jaap van der Wal. Het was geen afgang, hoor, maar ik ben geen comedian en voelde toch enorme druk om naast die comedians grappig te zijn. Het lukt mij veel beter om onverwachts grappig uit de hoek te komen in een programma waar de nadruk niet - of niet alleen - op de grap ligt, bijvoorbeeld als de focus op een spel ligt.

Programma’s die je zelf graag kijkt, zijn dus niet per se de programma’s waar je zelf in moet verschijnen. Weer wat geleerd. Én Thomas Rueb ontmoet, met een van de mooiste stemmen van Nederland.

Dit Was Het Nieuws, 2022

In België heb ik trouwens minder last van prestatiedruk of me geïntimideerd voelen. Simpelweg omdat ik er minder mensen ken en minder verwachtingen heb. Ik voel me er prettig in de rol van vreemde eend, of misschien beter gezegd: Alice in Wonderland.

Grappig genoeg vertelde Koen Wauters (van Clouseau en presentator van The Best of Pop) mij tijdens de opnames dat hij dat ook zo ervaart, maar dan natuurlijk precies andersom. Hij voelt zich als Belg, vrijer in Nederland dan in België. Geinig, hè?

Eurosong, de Belgische voorronde van het Eurovisiesongfestival, 2025

Subscribe now

Rebel Girl

Vol enthousiasme dook ik in de muziek van de jaren ’90, op zoek naar een nummer om te coveren. Ik wilde niet per se een liedje kiezen dat ik zelf veel luisterde, maar iets dat inhoudelijk of qua sound aansluit bij mijn nieuwe muziek. Ik dacht: als er een duidelijke link is, kan ik het tv-optreden koppelen aan mijn nieuwe single - en voelt het niet als een losse flodder.

Via Sinéad O’Connor, Björk en Madonna kwam ik terecht bij de Amerikaanse band Bikini Kill en hun nummer Rebel Girl - hét anthem van de riot grrrl-beweging. De rauwe punksound paste goed bij het karakter van mijn nieuwe album, en inhoudelijk was ik ook meteen om.

Bikini Kill is een feministische punkband uit de jaren ’90 die zich uitsprak tegen seksisme, geweld en ongelijkheid. Zangeres Kathleen Hanna riep tijdens optredens vaak “girls to the front!” om vrouwen letterlijk ruimte te geven in de door mannen gedomineerde punkscene. Ze schreef provocerende slogans als “slut” op haar lichaam om het taboe rond vrouwelijke seksualiteit te doorbreken, en riep op tot activisme via pamfletten en fanzines. Hun shows waren een mix van protest en performance - met een queer en anti-normatief geluid.

Bikini Kill

Rebel Girl wordt door sommigen gezien als een lesbisch liefdeslied, voor anderen gaat het over de verwarring tussen vriendschap en liefde. Voor mij kreeg het nummer nog een extra betekenis.

De aflevering zou namelijk een week voor de Tweede Kamer Verkiezingen worden uitgezonden. En dat gaf het extra lading. Rebel Girl is voor mij een viering van de rebelse vrouw - maar ook een oproep aan vrouwen om rebels te zijn en je uit te spreken.

Met dit nummer wil ik zeggen: sta op en durf opstandig te zijn. Keer je tegen de gevestigde orde. Breng op 29 oktober je stem uit op een partij die écht verandering brengt - die o.a. opkomt voor vrouwenrechten, femicide wil bestrijden, abortus uit het wetboek van strafrecht wil halen, zich inzet voor queer- en transrechten. En: stem op een vrouw!

Kleine tip tussendoor voor als je nog niet weet waarop je moet gaat stemmen: een lijst met - naar mijn mening - goede stemhulpen. En deze: Palestina-Israel Kieswijzer .

Punk is protest, punk is politiek. Vandaar even dit uitstapje - wat dus eigenlijk geen uitstapje is. Oké, terug naar de muziek.

Musical director Jelle van Leeuwen maakte een nieuw arrangement van Rebel Girl. Hij voegde elektronische elementen toe waardoor het wat moderner werd. Meer electro-punk, waar ik meteen dol op was.

Omdat het mijn eerste nummer in het Engels zou worden - wat ik toch best spannend vond - nam ik een Amerikaanse taalcoaching les. Dat was heel erg leuk. Ook nam ik wat extra zanglessen om me zo goed mogelijk voor te bereiden.

Tekst met aantekeningen

Op Instagram had ik een geweldige outfit gespot tussen de looks van net afgestudeerde modeontwerpers. Het was een zwart latex pak van ontwerper Karolina Wójtowicz. Ik stuurde haar een dm en ze reageerde enthousiast.

Latex

Toen was het 14 oktober. Na een bezoekje aan de kapper - ja ik heb echt alles uit de kast getrokken - kwam ik aan bij de studio. Dezelfde studio als waar we een week eerder het nummer al eens gerepeteerd hadden met de band. Nu was het tijd voor de opnames. Ik werd warm ontvangen en ging meteen de make-up in voor een smudgy smokey eye.

Daarna hees ik mezelf in het latexpak. Of nou ja, ik smeerde eerst mijn billen en bovenbenen in met glijmiddel en toen gleed ik zo het latexpak in. Onderweg naar het toilet om mijn handen te wassen, liep ik Martin van Van Dik Hout - een van de andere gasten - tegen het lijf en voor ik het wist gaf ik hem een plakkerige hand. Sorry Martin.

Het was tijd voor een camera repetitie. Dat deden we meteen in vol ornaat zodat de beelden ook gebruikt konden worden voor de edit. Er was een groot podium gebouwd met ruimte om te bewegen. Dat is uitzonderlijk. In talkshows zit je vaak met je band op een paar vierkante meter, weggestopt in een hoekje. Dit programma draait natuurlijk om de muziek en dat merkte je aan alles. We speelden het nummer een aantal keer en samen met de regie en het camerateam bedachten we een performance.

Toen was het even ontspannen. Naar de kleedkamer. De wc. Latexpak uit. Glijmiddel. Latexpak in. Make-up touch-up. Zendertje om. En naar de studio. Daar stond het publiek inmiddels klaar.

Ik ontmoette de andere gast Zoë Livay en we namen plaats achter een hoge tafel. Het programma begon met Zoë die vertelde over haar idolen Acda en De Munnik. Ze zong Niet of Nooit Geweest. Heel erg mooi. Ondertussen nam in mijn latex pak de temperatuur toe.

Toen was ik aan de beurt.

Natuurlijk begon het interview met de vraag: is het Meról of Mérol? Op zulke momenten heb ik altijd spijt van mijn artiestennaam. Elk interview begint óf hiermee, óf met: “Heb ik nu te maken met Meról of met Mérol?” In de auto naar de studio grapte ik daar nog over met Jelle (Rick’s assistent). We hadden een leuk antwoord voorbereid - maar natuurlijk kreeg ik net de andere variant.

Daarna werden er wat songtitels van mij op genoemd en werd het even ongemakkelijk bij...

(stilte)

Koen Wauters: “Ja, hoe gaan we dit zeggen…”

Merol: “Zeg het maar gewoon.”

(stilte)

Koen: “Hou je bek en bef me.”

Merol: Heel goed, Koen.

En toen mocht ik vertellen over Rebel Girl. Dat was leuk. Ik zei wel wat dingen die ik niet had voorbereid, zo gaat dat. Ik noemde bijvoorbeeld opeens The Cure – geen idee waarom, het is niet eens punk. En ik vergat de titel van mijn nieuwe single te noemen, waar we zelfs een klein stukje van lieten horen…

En toen… het optreden. Ik liep naar het podium, deed mijn in-ears in, de drummer zette de song in en we speelden het nummer. Ik heb er echt van genoten, wat uitzonderlijk is voor een tv-optreden. Het was zó leuk. Het voelde gewoon als een liveshow. Ik leefde het lied in plaats van stil op mijn plakkertje te staan en netjes te zingen. Ik kon vrijuit bewegen, losgaan. Ik vergat de zangtechniek totaal (nu hopen dat het in mijn spiergeheugen zat) en heb me vol op het publiek, dat stond! - en de camera gestort. In het publiek zag ik een jonge jongen keihard meezingen, maar ook een oudere vrouw. De interactie met hen was heel tof.

In mijn latex pak kon je ondertussen een bikram yogales geven. Tijdens het slotgesprek met Van Dik Hout voelde ik de zweetdruppels langs mijn armen naar beneden glijden, het pak uit. Hahaha. Dat ziet gelukkig niemand thuis.

Het was echt een geweldige opnamedag. Voor het eerst ging ik tevreden naar huis. Natuurlijk moest ik de opname nog terughoren, maar ik had in elk geval gewoon lekker gespeeld.

Shoutout naar de makers van het programma die dit met zoveel liefde en zorg hebben gemaakt. De geweldige band! En de cameraman die tijdens de repetitie wat foto’s maakte, waaronder deze:

Vanavond dus. NPO 1. 21:30 uur. En in mijn volgende nieuwsbrief ga ik jullie dan eindelijk meer vertellen over mijn nieuwe muziek. Te beginnen met een kersverse single, waarvan ik nu wél de titel ga noemen:

Skinroutine Bikinilijn

Share

P.S. Kijk ook even deze waanzinnige optredens bij The Best of Pop terug: Karsu met Nothing Else Matters van Metallica en Naaz met Nothing Compares to You van Sinéad O’Connor. In de cameravoering refereerde ze trouwens naar de iconische videoclip, wat ook echt heel vet was.

Subscribe now

GOLDBAND en ik

Goldband: Tot We Breken volgt de band tijdens hun doorbraak en de periode daarna. We zien hoogtepunten zoals hun legendarische show op Lowlands 2022 en de totstandkoming van hun hits Noodgeval en Stiekem, maar ook de keerzijde van het succes: de druk van een tweede album en onderlinge verhoudingen die op scherp staan. We zien hoe Boaz zich verhoudt tot zijn aanstaande vaderschap, hoe Karel probeert af te rekenen met zijn angsten, en hoe Milo op zijn verantwoordelijkheid wordt gewezen na de virale video waarin hij drugs gebruikt op het podium.

Posterbeeld ‘Goldband: Tot We Breken’

Goldband en ik begonnen ongeveer tegelijk met muziek releasen - ik bracht mijn eerste single uit in april 2018, zij in mei 2019. Ze behaalden succes na succes en het leek gepaard te gaan met zoveel gemak. Ik keek daar met een mix van bewondering en jaloezie naar. Ze deden me denken aan de stoere jongens uit mijn middelbare schoolklas - die achterin de bus zaten tijdens schoolreisjes. Iedereen was een beetje geïntimideerd door ze, maar wilde er tegelijk ook graag bij horen. Goldband heeft dezelfde vanzelfsprekende coolheid: ze trekken zich niets aan van conventies en lijken erop los te klieren.

Om de metafoor af te maken: ik zat bij die schoolreisjes altijd voorin met een kotszakje op schoot, haha.

Toepasselijke luistertip: mijn nummer Ik Wil Het Niet Willen Maar Ik Wil Het Wel ;).

Calimerol

Als een act overal wordt opgehemeld en gelauwerd, ontwaakt de bittere Calimerol in mij. Ik ben daar niet trots op - sterker nog, ik schaam me voor mijn competitiedrift en het feit dat ik andere artiesten (vaak mannen) succes kan misgunnen. Het brengt me ook geen stap verder. Maar goed, dit verklaart, denk ik, waarom ik zeer ontvankelijk was voor redenen om Goldband níet leuk te vinden. En een goede reden werd me vijf jaar geleden in de schoot geworpen, toen ze het nummer Ja Ja Nee Nee uitbrachten en daar ophef over ontstond.

Lyrics Ja Ja Nee Nee van Goldband

Nu ik het zo lees, had het een lyric van Lil Kleine kunnen zijn, maar daar komen we zo ;).

Op de Instagram-pagina van NPO 3FM reageerden luisteraars dat ze het nummer aanstootgevend vonden. De boodschap zou volgens sommigen zijn dat een man bij een vrouw door kan drammen totdat ‘nee’ een ‘ja’ wordt. Dat raakte een gevoelige snaar.

De band vertelt in een reactie en in een statement dat het een liefdesepos was, geïnspireerd op het ontstaan van de liefde tussen Boaz en zijn vriendin. Ze gaven toe te begrijpen dat het anders geïnterpreteerd kon worden, maar dat dat niet hun bedoeling was. Nee is Nee. Daar stonden de jongens helemaal achter.

Ik weet nog dat ik dit op een afstandje volgde en het een interessante kwestie vond, ook als songwriter. Je haalt namelijk inspiratie uit het echte leven en maakt daar liedjes van. Maar is het feit dat iets écht gebeurd is, een houdbaar argument? Pleit het je vrij van verantwoordelijkheid? En wat als iets een ander effect heeft, dan je intentie? Hoeveel vrijheid en verantwoordelijkheid heb je als kunstenaar?

Artistieke verantwoordelijkheid

Een lied is altijd een vormgegeven werkelijkheid. Je giet de realiteit namelijk in een vorm: een liedtekst. De taal die je gebruikt en het perspectief van waaruit je schrijft, geven betekenis aan het werk. Je kunt niet volledig controleren hoe het geïnterpreteerd wordt, maar je kunt wel aandacht hebben voor de context en mogelijke misinterpretaties. Als ik schrijf, laat ik grotendeels de realiteit los en ga over op fantasie. Omdat de realiteit vaak simpelweg te saai of te genuanceerd is. Maar in dit geval had een kans op misinterpretatie ook een reden kunnen zijn.

Ik vind dat elke kunstenaar vrij is en ik ben het met Goldband eens dat kunst niet politiek correct hoeft te zijn. Waar ik wel in geloof, is dat kunst pas leeft in de interpretatie van het publiek. Actie reactie. Luisteraars mogen geraakt, verward, of gekwetst zijn - ook als dat niet je bedoeling was. Soms blijkt je lied totaal anders over te komen dan je had verwacht. Ik denk dat de kritische reacties (van vooral vrouwen) op een blinde vlek hebben gewezen bij de mannen van Goldband.

Mannelijke kwetsbaarheid

In de afgelopen jaren ben ik Boaz, Karel en Milo geregeld tegen het lijf gelopen in de backstage van festivals. Artistlife, weet je wel ;). Dat ze me altijd vriendelijk gedag zeiden en complimenteerden met mijn outfits, dat leek ik niet te registreren. De Calimerol in mij was sterker en die dacht: ze vinden me toch niet cool.

Begin dit jaar had ik een sessie met Wieger en hij vertelde toen over de documentaire die eraan zou komen. Ik besloot mijn vooringenomenheid opzij te zetten en te gaan kijken.

Na het zien van de film is mijn beeld van Goldband veranderd.

Ik zag drie vrienden met een droom, ieder met hun eigen struggles. De coole jongens achterin de bus bleken ook een kotszakje op schoot te hebben.

Ik zag hun kwetsbaarheid.

Ik pinkte natuurlijk een traantje weg bij het nummer Dit is Voor Jou op Lowlands - het lied dat Milo voor zijn overleden moeder schreef, dat hij naar zijn broer in het publiek zong. Voor wie het niet weet: op de begrafenis van zijn moeder ontstond het idee voor Goldband. Die wetenschap maakte dat moment nog ontroerender. Toen Milo terug het podium opklom, werd hij omhelst door Karel en Boaz. Brok in mijn keel.

Wat me ook raakte was de kwetsbaarheid van producer Wieger en zijn rol in het geheel. Hij sprak de wens uit om gelijkwaardig te zijn aan de jongens. Wat een interessant gesprek tot gevolg had over wie Goldband nu eigenlijk was. Wie vervangbaar is en wie niet. En wat een eerlijke verdeling van de rechten en het verdiende geld zou zijn.

Ik zag mannen die zich bewust waren/werden van hun witte privilege. In een scène zie je Karel, Wieger en Boaz op hun telefoon naar een fragment kijken waar rapper Boef aan de talkshow tafel van Humberto Tan het ‘coke-schandaal’ van Milo bespreekt.

Boef: Ik zag laatst iemand snuiven op het podium.

Humberto: Goldband

Boef: Staan nog steeds op elk festival

Humberto: Vind je het oneerlijk hoe het is gegaan? De afrekening?

Boef: Ja, het voelt wel een beetje alsof er met twee maten wordt gemeten.

Hiermee refereert Humberto naar het ‘kech-schandaal’ van Boef. Karel zet de video uit en zegt het met Boef eens te zijn.

Wieger: Hij bestormt de hitlijsten hoor, hij hoeft zich geen zorgen te maken om geld.

Karel: Nee, maar je wil toch ook op mooie plekken spelen?

Boaz: Hij is niet wit

Wieger: Jij bent toch ook niet wit

Boaz: Nee, maar jullie allemaal wel. Ik heb geluk met jullie. Anders stond ik ook nergens.

Ik zag Sophie Straat en Maan voorbij komen en realiseerde me dat Goldband een van de weinige mannelijke acts is die meer collabs met vrouwen heeft gehad dan met mannen. Überhaupt: mannen die samenwerken met vrouwen, een unicum.

Ik besefte me hoe uitgesproken ze zijn over Palestina. En natuurlijk hun moedige beslissing om niet op Zwarte Cross te spelen dit jaar, wat een van hun grootste shows van de zomer zou zijn.

Ik zag mannen die het goed wilden doen, die zich bewust waren van hun voorbeeldfunctie, die hun verantwoordelijkheid namen, die leerden van hun fouten en luisterden naar elkaar.

Ik ben van ze gaan houden en heb mijn inner Calimerol gedag gezegd. En als ik ze volgende zomer tegenkom in de backstage, zal ik degene zijn die hun complimenteert met hun outfits - mits ze er goed uitzien natuurlijk - en met hun mooie film.

Bron: Instagram Goldband

Triggerende teaser

Tot zover mijn positieve ervaring op Prime. Nu over naar de andere docu. Een serie. Geen Rem over Lil Kleine, waarvan de eerste twee afleveringen zijn verschenen.

Een paar dagen geleden stuitte ik op een teaser van Prime waarin we de rapper zien vertellen dat hij is vreemdgegaan.

“Pappie heeft een slippertje gemaakt. Heel dom. Ik was lam in de stad en eentje liep achter me aan, om de hoek. Ze stond zo voor mijn deur en ze liep mee. (...) En voordat je het weet had ze me… Ze was al te gretig. En de volgende dag vertelde ze het zo tegen haar (zijn ex-vriendin Anna Groeneveld): ik heb je vriend gepijpt. Ze zijn allemaal slecht, die wijven. Behalve mijn vrouw, die is niet slecht.”

Ik wou dat ik een grappige reactie kon posten onder de video, lacherig kon doen om die ‘stoute’ Lil Kleine met zijn ‘onhandige’ opmerkingen. Ware het niet dat het huilen me nader stond dan het lachen. Dit soort vrouwonvriendelijke opmerkingen - ook al zijn ze zogenaamd ‘onschuldig’ of ‘humoristisch’ bedoeld - normaliseren het idee dat vrouwen minder serieus genomen hoeven te worden. Wat begint bij seksistische grappen en denigrerende opmerkingen, kan leiden tot een cultuur waarin seksueel grensoverschrijdend gedrag en zelfs geweld niet serieus genomen worden.

Ik moest denken aan de video die in dezelfde week viraal ging. Ene Davey die tijdens het tv-programma First Dates het zeer misogyne gedachtegoed van Andrew Tate verkondigde en de vrouw die tegenover hem zat, Alanah, die zich sterk verdedigde. Maar niet zíj, nee híj werd vervolgens uitgenodigd bij RTL Tonight om nog eens diezelfde onzin te verkopen. Lisa Loeb beschrijft in haar druktemakers column van deze week hoe het ongelijkheidsdenken zit ingebakken in ons land en hoe Davey daar een symptoom van is.

Ik moest denken aan de geweldspiramide.

Bron: https://emancipator.nl/project/nap/

Onder de teaser van Prime op Instagram en Tiktok plaatste ik daarom:

“Dus hij gaat vreemd, noemt alle vrouwen slecht en @primevideonl gebruikt deze vrouwonvriendelijke opmerking doodleuk als teaser?”

In mijn story op Instagram repostte ik de teaser met de comment: “Hoe toondoof kun je zijn voor vrouwenhaat en toxic masculinity door deze vrouwonvriendelijke opmerking als teaser te gebruiken.”

Een uur later was mijn story verdwenen en bleek de teaser te zijn verwijderd. Geen idee of mijn reacties daartoe hebben bijgedragen, maar ik was blij en opgelucht.

Bad boy

Maar goed, het probleem is natuurlijk niet alleen de teaser. En daarom besloot ik de docuserie te gaan bekijken om te zien of het de makers was gelukt - net zoals bij de film over Goldband - iets van kwetsbaarheid te tonen. Juist interessant in het geval van Lil Kleine en zijn geschiedenis.

Spoiler: dat is niet gelukt. Of althans, niet in de eerste twee afleveringen.

In plaats daarvan heb ik met open mond naar een grote - ik bedoel kleine - wandelende, rode vlag zitten kijken. Het lijkt alsof de makers geen enkel besef hebben van hoe problematisch het gedrag van deze rapper is.

Posterbeeld ‘Lil Kleine Geen Rem’

In 2022 verscheen er op Prime al eerder een docureeks over hem, genaamd ‘Jorik’. Daarin werd hij gevolgd in de periode na de beschuldigingen van mishandeling van zijn ex-partner. Datzelfde jaar bracht hij in samenwerking met major label Top Notch het album ‘Ibiza Stories’ uit, waarop hij terugkijkt op die situatie en zichzelf als slachtoffer neerzet. Ik vind de recensie die 3voor12 er destijds over schreef wel heel treffend.

In juni van dit jaar kwam het nieuws naar buiten dat Lil Kleine zijn taakstraf voor de mishandeling van zijn ex-vriendin Jaimie Vaes, al heeft uitgezeten. Deze taakstraf werd namelijk verrekend met de zestien dagen die hij in voorarrest had gezeten en dat betekent dat hij geen werk meer hoefde te verrichten.

En nu is er dus een nieuwe docureeks. Wederom van Prime. En ik vraag me af, wat is dat toch? Die liefde van ons voor hufterige popsterren?

Al eeuwenlang bestaat het romantische beeld van de bad boy: rebels, dominant en onaangepast. Deze figuur wordt in films, muziek en media vaak afgeschilderd als authentiek en aantrekkelijk. Dit beeld werkt het idee in de hand dat het mannen interessanter en aantrekkelijker maakt als ze grensoverschrijdend zijn. Het versterkt toxic masculinity. We praten asociaal gedrag vaak goed, omdat we succes als legitimering zien van dat gedrag. De problematische werksfeer bij tv-programma De Wereld Draait Door werd bijvoorbeeld goedgepraat door het te bestempelen als de Champions League. Bij kunstenaars is het vaak hun (zogenaamde) genialiteit die hun hufterigheid legitimeert.

Met dit allemaal in mijn achterhoofd, zette ik de eerste aflevering aan. Ik zal wat scènes beschrijven en vertellen hoe ik ernaar gekeken heb.

Scene

We zien Lil Kleine een videoclip opnemen. Hij zit op de bijrijdersstoel van een auto, geparkeerd in een garage. De deur staat open en hij rookt een peuk. Tussen de opnames door zegt hij grappend als iemand de deur dicht wil doen “Kijk je uit dat mijn hoofd er niet tussen zit”.

Toen ik dit zag, moest ik terugspoelen, omdat ik het eerst niet geloofde. Maar hij zei het echt. Hij is veroordeeld voor mishandeling van zijn ex-partner en maakt daar deze - op het oog - luchtige grap over. Ik vind dat zó ongepast. Het is ongevoelig en toondoof voor al het geweld tegen vrouwen en hij toont niets, maar dan ook niets geleerd te hebben.

Volgende scène

Lil Kleine zit op een dakterras waar hij een filmpje opneemt voor Spotify. Hij neemt een hijs van een peuk die tussen de tenen geklemd zit van een vrouw, die verder geen broek, maar enkel een wit overhemd draagt.

Volgende scène

Lil Kleine zit in de auto en praat over zijn ex-vriendin. “Ik rijd rondjes in de stad, kijken waar ze is, of ik haar misschien tegenkom. Niet dat jullie denken dat ik haar stalk. Maar je gaat toch naar plekken, dan kijk je misschien of ze daar zit.”

Volgende scène

Tijdens een telefoongesprek met zijn ex-vriendin in de studio van SLAM! - ze zijn niet meer on air - zegt Lil Kleine: “Ik heb je net mijn vrouw genoemd op de radio. Je hebt pech.”

Volgende scène

Lil Kleine laat het huis van zijn ex-vriendin vol zetten met rozen. Hij heeft nog een sleutel.

Verantwoordelijkheid van Prime

Laat ik beginnen met het positieve. De makers hebben niet geprobeerd de werkelijkheid mooier te maken dan die is, waarmee ze de rehabilitatie van Lil Kleine een handje hadden kunnen helpen.

Maar mijn hemel, ik heb 50 minuten zitten kijken naar een impulsieve man die liefde verwart met bezit. Die manipulatief is en schadelijke ideeën heeft over mannelijkheid en andermans autonomie en grenzen negeert. En dit is niet eens hetgeen wat mij het meest shockeert. Lil Kleine zijn gedrag is geen verrassing voor mij. Maar na het zien van de film over Goldband, had ik wel iets meer verwacht van Prime.

Dat bleek naïef…

Deze serie is gemaakt voor clicks en om geld mee te verdienen. Dat er heel veel jonge jongens zijn die naar deze serie kijken, Lil Kleine als voorbeeld zien, dat lijkt de makers en Prime niets te kunnen schelen.

Ik schrik ervan dat zij de noodzaak hebben gevoeld deze serie nu te maken. Dit gedrag ruimte te geven, een platform. Dat ze hem waarschijnlijk dik betaald hebben om hem te mogen volgen. Dat zij de tweede aflevering doodleuk ‘Fool For Love’ als titel gaven. Een klassieke manier om toxic gedrag goed te praten, te romantiseren zelfs. Dat ze dachten dat dit is wat Nederland nu nodig heeft.

Een land waar seksisme nog altijd zit vastgeroest in onze systemen. Waar vrouwen minder betaald worden dan mannen, voor hetzelfde werk. Waar het onbetaalde werk van vrouwen niet op waarde wordt geschat en de juiste beloning krijgt. Waar abortus nog steeds in het wetboek van strafrecht staat. Waar vrouwen ‘sperma-emmers’ genoemd worden. Waar een man die vrouwen minderwaardig vindt, uitgenodigd wordt om aan een talkshow desk het gevaarlijke gedachtegoed van Andrew Tate te verspreiden. Waar een man die trots een verkrachtingsverhaal vertelt op tv, nog altijd op tv te zien is. Een land waar 1 op de 4 vrouwen seksueel geweld meemaakt. Een land waar elke 8 dagen een vrouw wordt vermoord, omdat zij vrouw is. In de meeste gevallen door een partner of ex-partner.

Ik moest denken aan de, nog geen twee maanden geleden, vermoorde Lisa. Dat kranten (eindelijk) schreven over femicide. Dat er gesprekken in talkshows werden gevoerd over vrouwenhaat.

In zo’n land kies je er als streamingdienst, als makers, voor om problematisch, vrouwonvriendelijk gedrag een podium te geven en te normaliseren.

Er wordt enorm naar artiesten opgekeken, ze hebben een voorbeeldfunctie. Juist voor jonge mensen. In een tijd waar onze politieke leiders tekortschieten, zijn onze popsterren belangrijker dan ooit. Of ze nu willen of niet. En die popsterren mogen lekker doen waar ze zelf zin in hebben, maar welke popsterren geef je - als groot streaming platform - een podium?

Geef mij maar Boaz, Milo, Karel en Wieger.

Share

Het is een navelstaarderig onderwerp, I know… maar ik ga proberen mijn carrière in een bredere context te plaatsen - en hopelijk kan ik daarmee ook iets blootleggen over de muziekindustrie. En als dat niet lukt, dan hebben jullie mij gewoon wat beter leren kennen :).

Subscribe now

Nederland

Oké, daar gaan we. Ik neem jullie in sneltreinvaart mee door mijn carrière in Nederland, aan de hand van de drie hits die ik heb ‘gescoord’ - en die mijn imago hebben gevormd. Wat, zo kan ik alvast verklappen, zeer bepalend is voor succes. It’s all about image, baby!

Maar eerst: er zijn eigenlijk twee soorten hits.

De mainstream hit
Een nummer dat veel op de radio wordt gedraaid (airplay), veel gestreamd wordt (op o.a. Spotify), in de Top 40 staat en bij een breed publiek bekend is. Vaak zijn dit toegankelijke, ‘makkelijke’ liedjes.

De alternatieve hit
Een track die populair is bij een specifieke doelgroep (niche), niet per se commercieel succesvol, maar wel impactvol binnen een bepaalde scène. Vaak wat experimenteler en uitgesprokener qua sound en inhoud.

Soms gebeurt het dat een alternatief nummer - waarvan je denkt dat het alleen een nichepubliek zal aanspreken - onverwacht uitgroeit tot een mainstream hit. Denk aan Watskeburt van De Jeugd van Tegenwoordig.

Foto: Toto Stoffels

Lekker Met De Meiden

In Nederland begon het voor mij allemaal te rollen in de zomer van 2018, met mijn tweede single Lekker Met De Meiden. Ik bracht het nummer zelf uit - zonder label of management - en had nog geen 400 volgers op Instagram. Het ging als een raket, viraal op Instagram (pre-TikTok), het werd massaal gedeeld in WhatsApp-groepen, toegevoegd aan playlists, gedraaid op feestjes en gezongen op straat (ik overdrijf niet).

Het werd een alternatieve hit, een hype, populair binnen meerdere doelgroepen: de queer community, studenten en vriendinnengroepen. Lekker Met De Meiden is af en toe op 3FM gedraaid, maar stond niet op officiële radio playlists.

Wordt je track wél opgepikt door de radio en belandt hij in een playlist - de zogeheten ‘rotatie’ - dan hoor je ’m meerdere keren per dag. Dat draagt bij aan je airplay (en je portemonnee).

Ik zong Lekker Met De Meiden op tv bij de talkshow M (rip) van Margriet van der Linden, en stond een tijd op nummer 1 in de Viral Top 50, omdat het nummer op een gegeven moment 50k (!!!) streams per dag haalde. Daar kan ik me nu niks meer bij voorstellen, haha.

Het was dus een succes, maar geen commercieel megasucces: het haalde de Top 40 niet. Die lijst wordt bepaald door een combinatie van streams én airplay - en dat laatste had Lekker Met De Meiden nauwelijks. Veel mensen uit de muziekindustrie zagen het als een gimmick en namen het niet echt serieus.

Toch heb ik met dit nummer wel mijn eigen publiek opgebouwd en daar ben ik nog steeds heel dankbaar voor. Want soms gebeurt juist het tegenovergestelde: je track wordt overal gedraaid, je streams gaan door het dak, maar je bouwt geen echte fanbase op. Mensen kennen je muziek, maar niet jou, als artiest.

Kerst Met De Fam

Na Lekker Met De Meiden bracht ik Kerst Met De Fam uit, een nummer dat iets meer op de radio werd gedraaid (nog steeds sporadisch en niet in rotatie), goed gestreamd werd en ook veel media aandacht kreeg. Van RTL Boulevard tot DWDD (rip). Het was - ondanks de “godverdomme” direct aan het begin van het nummer - best kindvriendelijk. Daarom sprak het, zoals een goed kerstnummer betaamt, gezinnen met kinderen aan. Kerst Met De Fam was een tijdgebonden hit: het succes was hevig, maar kort. Het veranderde ook weinig aan mijn imago als gimmick, want het was opnieuw een grappig nummer.

Hou Je Bek En Bef Me

Op Valentijnsdag 2019 bracht ik Hou Je Bek En Bef Me uit - een nummer dat voor veel bekendheid zorgde. Het maakte, zogezegd, de tongen los. Geen mainstream hit (het werd slechts sporadisch op de radio gedraaid, vanwege de expliciete lyrics), maar wel veelbesproken.

Ik zong het bij 3FM in de livebox, bij Koffietijd (rip) op Internationale Vrouwendag en het stond op de cover van Spotify’s New Music Friday playlist. Als kers op de taart won ik er de 3voor12/3FM Song van het Jaar Award mee. De titel werd bekend - en ik als artiest ook.

Bron: Nu.nl

De meeste mensen waren vooral geshockeerd, maar ik heb er ook ontzettend veel lieve reacties op gekregen van mensen voor wie het nummer echt iets betekende of iets in gang zette. Ook werd ik omarmd door veel feministen die het belang en de boodschap ervan zagen.

Een moment dat me altijd zal bijblijven is dat een vader naar me toe kwam om te vertellen dat zijn dochters het nummer hadden gehoord en vroegen wat ‘beffen’ betekende. Toen hij het uitlegde, zeiden zij: “Oh, pijpen, maar dan voor meisjes.” Ik blijf dat zó tekenend vinden.

In Nederland is het me (nog) niet gelukt om het succes van Hou Je Bek En Bef Me te evenaren of overtreffen. Voor mijn eigen publiek is het inmiddels een oud nummer, maar voor het grote publiek ben ik nog steeds ‘die zangeres van Hou Je Bek En Bef Me’.

Eigenlijk geldt: je bent zo groot als je laatste hit. Ik ben een combinatie van Lekker Met De Meiden (doorbraakhit), Kerst Met De Fam (goede vervolgsingle) en Hou Je Bek En Bef Me (laatste hit). Die eerste twee nummers hebben me het imago van ‘gimmick’ gegeven vanwege de cheeky toon en humor. Hou Je Bek En Bef Me gaf me het imago van ‘de meid die over seks zingt’ - een controversiëler imago. In België werd ik zelfs ‘schandaalzangeres’ en ‘shockzangeres’ genoemd. Maar daar komen we zo ;)

Wat ik daarna uitbracht, heeft het grote publiek nauwelijks bereikt. De samenwerking met Lubach sprong in het oog, maar dat was opnieuw een nummer over seks - en bevestigde vooral het imago dat ik al had.

Imago

Je kunt je afvragen: wat is er mis met dit imago? Maakt het uit?

Er is niet zoveel mis mee. Ik maak muziek met humor en ik zing graag over seks. Ik ben daar trots op en ik weet er een geweldig publiek mee te bereiken. Het gebeurt in de media natuurlijk aan de lopende band dat mensen een label opgeplakt krijgen. Iedereen wordt gecategoriseerd en in hokjes gestopt. En ik was - zoals Telegraaf Journalist Mark Koster het vorig jaar treffend verwoordde - de ‘rode seks feeks’.

Column Mark Koster in de Telegraaf, 15 oktober 2024

Ik maak uitgesproken muziek met expliciete lyrics en kleed me daarnaast ook nog eens extravagant - of, zoals de media het vaak noemen, ‘nietsverhullend’. Dat levert me een aanstootgevend imago op. Er kleeft een risico aan mij. Radiozenders durven me vaak niet te draaien, programmeurs durven me soms niet te boeken. Ze kiezen liever voor artiesten met een braver, veiliger imago. Of voor een man. Want ja: mannen kunnen meer maken. Ook in de muziek. We pikken het eerder van mannen als ze humor gebruiken of over seks zingen.

Tegen dat controversiële imago liep ik aan. Ik groeide niet verder - terwijl ik dat wel wilde. Ik verlangde ernaar het succes van Lekker Met De Meiden te herbeleven. Een nieuwe hit!

‘Groeien’ betekent in de muziekwereld vaak: meer hits, grotere podia, een breder publiek, meer zichtbaarheid. Dus ook ik volgde die weg.

Universal

Ik besloot samen te werken met een major label: Universal. Het doel van een label is simpel - geld verdienen. Dat doe je door een zo groot mogelijk publiek te bereiken. En hoe bereik je dat? Via de radio (en tegenwoordig ook: TikTok). Major labels willen artiesten mainstream maken. Soms werkt zo’n samenwerking perfect, en til je elkaar naar een hoger niveau - kijk naar de succesvolle samenwerkingen van Universal met Rondé en Son Mieux in de afgelopen jaren.

Ook Universal en ik deelden dat doel: een breder publiek bereiken. Maar over de manier waarop, begon het bij mij te wringen. Ik moest van mijn ‘aanstootgevende’ imago af…

Ik weet nog dat we samen een bio schreven, waarin ik wilde zetten dat ik feminist was. Iemand van het label zei toen: “Dat kan mensen tegen de borst stuiten, laten we dat maar niet doen.”

Ik schreef er uiteindelijk wel een nummer over: Pastel. Dat bracht ik ironisch genoeg uit via Universal, haha.

Tekstfragment uit Pastel, geschreven met Yori Swart

Wat dit voorbeeld met Universal laat zien, is dat er gedacht wordt dat je een breed publiek bereikt als je je neutraal opstelt. Als je niet politiek of maatschappelijk uitgesproken bent, althans niet over dingen waar een risico aan kleeft. Dit verklaart ook waarom het eerder de alternatieve artiesten zijn die zich uitspreken over onrecht, dan de mainstream artiesten. Er staat meer op het spel, namelijk het verlies van publiek (en dus geld). De muziek van mainstream artiesten is vaak ook minder politiek en maatschappelijk geëngageerd. Daarmee bedoel ik dat als je bijvoorbeeld Hang Youth bent en maatschappijkritische nummers maakt, je publiek niet raar opkijkt en misschien zelfs verwácht dat je je daarbuiten ook uitspreekt. Het bevestigt je ‘brand’ en versterkt het zelfs.

Goed, ik schets dit nu vrij zwart-wit. Ik wil absoluut niet zeggen dat er geen risico aan kleeft voor alternatieve artiesten. Het ligt er namelijk altijd aan wáár je je uitspreekt, hóe en natuurlijk aan wat voor artiest je bent en hoe gepriviligeerd. Het ligt dus wel wat genuanceerder dan ik schets, maar je krijgt zo hopelijk wel een beter beeld van het verschil tussen mainstream en alternatieve artiesten. En misschien verklaart dit ook wel waarom Taylor Swift zich niet uitspreekt...

Troostprijs

Muzikaal stelde ik mezelf de vraag hoe poppy ik kon gaan zonder mijn MEROL dna te verliezen. Ik ging met echte popproducers samenwerken - naast de producers waar ik al mee werkte - en betrok er ook songwriters bij. Daar kwam Troostprijs uit. Een toegankelijke popplaat, maar nog steeds met een herkenbare, eigenwijze MEROL vibe. De singles bevatten geen expliciete lyrics. Je zou denken: hét recept voor een mainstream hit. Ik ben bij veel radiozenders langs geweest, heb veel promo op tv mogen doen, maar helaas zat er geen hit tussen.

We hebben in Nederland niet een groot nieuw publiek weten te bereiken, omdat we toch tegen dat imago aan bleven lopen. De A&R manager waarmee ik werkte zei ook: het is een containerschip dat je probeert van richting te veranderen, dat is loodzwaar en kost tijd.

We hebben overigens ondanks de tegenvallende streamingcijfers en airplay geen verlies gedraaid. Dit kwam door mijn uitverkochte clubtour en de fysieke verkoop van de plaat (vooral aan het publiek dat ik zelf al had opgebouwd vóór de samenwerking met Universal).

Independent

Universal en ik beëindigden onze samenwerking en ik bracht in eigen beheer de EP Alles Smaakt Beter Met Prik en het album Naar De Haaien & Weer Terug uit. Als ik die platen beluister, voel ik toch Universal nog een beetje. Ik hoor dat ik me probeer te conformeren en een radiohit probeer te maken.

Nu ben ik een paar jaar verder en ik merk dat ik dat Universal stemmetje steeds beter kan negeren. Het is jullie misschien ook wel opgevallen dat ik me tijdens mijn shows meer ben gaan uitspreken. Zo heb ik van de zomer steeds voor Mannen Met Gevoel een speech gehouden over dingen die me aan het hart gingen, zoals Palestina, of femicide. Ik voel ook dat het resoneert bij het publiek en dat juist de meer maatschappijkritische nummers zoals Sorry Lul hard meegezongen worden.

Feitje over Mannen Met Gevoel

Toen ik dit nummer schreef, dacht ik: dit is het beste ooit - het mannelijke equivalent van die (vervelende) term ‘vrouwen met ballen’. Bij Universal liet ik het aan de A&R manager horen. Zijn reactie was: “Zo, dat moest er even uit, hè?”. Dat maakte me onzeker en ik liet de track liggen. Toen ik het uiteindelijk zelf uitbracht als independent artiest, noemde ik het mannenmetgevoel_bonustrack. Geen volwaardige titel, alsof het geen ‘echt’ liedje was, maar er gewoon ‘even uit moest’. Maar dat is onzin. Voor mij is het juist een van mijn beste nummers. Daarom heb ik de titel aangepast, kijk maar op Spotify, daar heet MANNEN MET GEVOEL nu gewoon MANNEN MET GEVOEL!

België

Genoeg over Nederland, ik neem jullie mee naar de Zuiderburen!

Hou Je Bek En Bef Me

Lekker Met De Meiden zorgde in Vlaanderen voor een kleine opschudding, maar die viel in het niet vergeleken met Nederland. In Vlaanderen was Hou Je Bek En Bef Me mijn echte doorbraaksingle. Het kreeg veel media-aandacht, StuBru draaide het, en ik mocht het zingen in de talkshow Van Gils & Gasten (rip) - een beetje de Vlaamse DWDD.

Hou Je Bek En Bef Me op de Vlaamse buis

Dat leverde me hetzelfde imago op als in Nederland. Totdat… ik werd gevraagd voor het tv-programma De Slimste Mens ter Wereld. De impact van dat programma is in Vlaanderen veel groter dan in Nederland. De Belgische versie is the talk of the town - kranten schrijven er dagelijks over, het hele land leeft mee.

Ik deed mee als ‘die zangeres van Hou Je Bek En Bef Me’. Als ik er na aflevering één was uitgevlogen, was dat imago gebleven. Maar het tegenovergestelde gebeurde: ik zat tien afleveringen lang - twee volle weken - in de oranje zetel, met mijn vrolijke bakkes.

Na een paar afleveringen waren de komieken wel door hun befgrapjes heen en kwam er ruimte voor andere onderwerpen. Mensen leerden me kennen. Ze zagen een fanatieke, slimme meid. Sympathiek, bovendien.

Kortom: ik bleek meer dan die ‘schandaalzangeres’ te zijn. En dat zorgde voor een imagoverandering. Jan Jaap van der Wal benoemde het in een artikel (zie hieronder), Herman Brusselmans noemde zich fan, en in de krant De Morgen werd ik zelfs omschreven als “tv-crush van het jaar”.

Van links naar rechts: Dag Allemaal, De Morgen en de derde weet ik niet meer..

Ik overdrijf niet als ik zeg dat ik veel Vlaamse harten heb veroverd in De Slimste Mens Ter Wereld. Vraag het maar aan een willekeurige Vlaming: ze zullen het allemaal bevestigen, haha. En andersom ook. Ik ben echt verliefd geworden op Vlaanderen en het Vlaamse publiek. Maar genoeg geslijm, terug naar de imago kanteling!!

Vol

Wat we toen deden, was een slimme zet. Ik werkte nog met Universal samen en die had ook een Belgische tak. De meiden van het label wisten natuurlijk wat de impact van het programma was en zeiden: je moet nú een single uitbrengen, want je hebt momentum. Dat deden we.

We brachten Vol uit, daar werd in een aflevering aandacht aan besteed, volgens mij ging het zelfs zo dat Universal aan Erik vroeg een stukje te zingen van het nummer (ja mensen, zo gaat dat dus). Vol werd in Vlaanderen een breed gedragen hit. Gedraaid op zowel de commerciële als alternatieve zenders. Niet sporadisch, maar in rotaties! Bart Peters stak de loftrompet en het eindigde hoog in de Lage Landen Lijst van VRT Radio 1.

Vol overtrof het succes van Hou Je Bek En Bef Me. En na Vol volgden meer hitsingles als Gemengde Signalen, Kus Me Even, Het Feest Is Al Voorbij en Wat Doe Je Nou.

Het grote verschil met hjbebm is dat Vol een mainstreamhit was. Het bevat geen expliciete lyrics, het ligt lekker in het gehoor. Kortom: het stoot niemand af. Ik bereikte met De Slimste Mens ter Wereld en Vol een breder publiek. Een publiek dat mij leerde kennen door een serieuze pophit ipv een ‘schunnig’ liedje. En dit zorgt er simpelweg voor dat ik in België serieuzer genomen wordt als artiest. Naast het publiek dat ik al had, zie ik nu echt van alles bij mijn concerten. Laatst was er een oma van 80 met haar dochter en kleindochter. Je kan me opvegen.

Er kleeft in België minder risico aan mij. Het is zelfs zo dat het feit dat ik Nederlands ben, direct en uitgesproken, ‘edgy’ - of hoe je het ook wil noemen - er zelfs júist voor zorgt dat mensen me leuk vinden.

Seksisme

Is het een vorm van seksisme dat ik heb moeten bewijzen meer te zijn dan die ‘schandaalzangeres’ met ‘schunnige liedjes’?

Ik denk van wel.

In de muziek is er meer ruimte voor verschillende soorten mannen dan voor verschillende soorten vrouwen. In de mainstream zien we in Nederland bijvoorbeeld Joost, Goldband en De Jeugd van Tegenwoordig, maar ook Snelle, Douwe Bob en Typhoon. Het zijn wel vooral witte heteromannen die de hoofdrol spelen. Onze popsterren, de gezichten die we kiezen om ‘ons’ te vertegenwoordigen, laten zien hoe diepgeworteld racisme, seksisme en homofobie nog steeds zijn in onze maatschappij. Zwarte artiesten en artiesten van kleur hebben het moeilijker, omdat ze sneller gestigmatiseerd worden. Wat me ook opvalt is dat zij vaak extreem likeable moeten zijn (zoals Typhoon en Claude) in tegenstelling tot witte artiesten. Daarvan accepteren we veel eerder rebels of onaangepast gedrag. Witte mannen mogen vuil en tegendraads zijn, dat is rock ‘nd roll.

Van vrouwen willen we liever niet dat ze té zijn. De meest populaire vrouwelijke popartiesten zijn de artiesten met een vrij keurig en veilig imago, het ‘girl next door’ imago. Een imago dat zangeres Maan ook lang had, maar nu zij zich meer edgy profileert, staat het hele medialandschap op zijn kop. Dat wordt niet zomaar gepikt. We verlangen kwetsbaarheid van vrouwen. En ik vind dat er vaak een valse opvatting heerst over kwetsbaarheid. Alsof je alleen maar kwetsbaar bent als je fragiel en naturel bent. Is het maken van statements in je muziek, ergens voor staan, je op een gedurfde manier kleden, niet minstens zo kwetsbaar?

Over dat verlangen naar een eenzijdige vorm van kwetsbaarheid bij vrouwen, schiet me iets te binnen. Ik herinner me een interview over Troostprijs, waarin de journalist zei dat hij het jammer vond dat er geen echte ballad op de plaat stond. Dat trok ik me erg aan. En dus staat er op Naar Haaien & Weer Terug, jawel: een echte ballad. Niet Meer Met Mij. Niets ten nadele van dat nummer - ik ben er trots op - maar ik vraag me wel af: had die journalist dat ook gezegd als ik een man was geweest?

Op mijn nieuwe plaat staat trouwens géén ballad, maar ben ik wel op mijn meest kwetsbaar.

Ik denk dat het feit dat ik vaak gereduceerd word tot twee elementen in mijn muziek: humor en seks, ook seksistisch is.

Net als de term ‘Rode Seks Feeks’.

Maar er wordt wél over me gesproken, ik krijg veel aandacht en kansen. Er zijn queer artiesten, vrouwelijke artiesten van kleur, die vergelijkbare muziek maken en niet die aandacht krijgen. Zij hebben niet alleen met seksisme te maken, maar ook met racisme en homofobie.

Rode Seks Feeks

In België heb ik inmiddels mijn plek gevonden. Daar was dus de route: meedoen aan een tv-programma en een mainstream single releasen. In Nederland heb ik ook zeker een plek gevonden - al is dat een kleiner plekje. En dat is prima. Het gaat goed. Maar toch blijft het kriebelen. Natuurlijk wil ik Nederland ook veroveren.

Maar hoe doe ik dat?

Een tv-programma is nog niet op mijn pad gekomen. In de Nederlandse De Slimste Mens lag ik er na 2 afleveringen uit, haha. Wie Is De Mol? zou ik geweldig vinden, maar die hebben nog niet gebeld…

Ik heb de route van de mainstream hit en radio geprobeerd. Ik heb samengewerkt met geweldige producers en songwriters en mijn muziek toegankelijker gemaakt.

Ik heb geprobeerd in interviews het beeld recht te zetten.

Van links naar rechts: De NieuwsBV, de Playboy, 3voor12, Humo, de Morgen

Als ik daarop terugkijk, dan zie ik iemand die het heel hard aan het proberen is. Die zich krampachtig probeert te bewijzen. Die serieus genomen wil worden.

Ik heb heel veel geleerd van het samenwerken met Universal, producers en songwriters, maar ik ben ook afgedwaald. Ik heb gemerkt dat ‘groei’ in grootte en cijfers, niet de groei is die ik nastreef. Wat voor mij belangrijker is, is de ontwikkeling die ik doormaak als artiest en in het werk dat ik maak. Artistieke groei. Ik wil me focussen op de relevantie en kwaliteit van mijn muziek en liveshows. De inhoud. Het verhaal. De kunst op nummer 1.

Misschien is dat nu ook zo helder voor me, omdát ik eerst een andere route heb bewandeld. Het is trouwens ook een luxe dat ik de kunst op 1 kan zetten, ik kan namelijk rondkomen van mijn muziek, werk met geweldige mensen samen, heb niet de verantwoordelijkheid voor een kind of koophuis.

Deze nieuwe route vraagt misschien om een langere adem, maar het heeft er wel al voor gezorgd dat ik nu een nieuwe plaat aan het maken ben, waar ik waanzinnig blij mee ben. Het is mijn meest inhoudelijke en persoonlijke plaat tot nu. Ook mijn meest politieke. En qua sound veel ruiger dan jullie van me gewend zijn… Geschreven zonder het Universal stemmetje. Ik heb me niet proberen te conformeren. Daarmee wil ik niet alles wat ik hiervoor maakte, afschrijven, integendeel. Ik zie mijn carrière als een zoektocht. Ik ben continu in beweging en mijn muziek beweegt mee. En ik heb het gevoel dat ik steeds dichter naar de kern van mijn makerschap toe beweeg.

Of deze route mijn imago in Nederland gaat veranderen, weet ik niet. Maar misschien is een verandering ook helemaal niet nodig. Misschien moeten we de rode seks feeks gewoon gaan omarmen. Ik heb haar in ieder geval omarmd en pas maar op allemaal, want de Rode Seks Feeks is coming for you.

Share

In de Studio | Foto: Frederik Vercammen

Op TikTok ben ik in een algoritme beland vol video’s over Taylor Swifts nieuwe album The Life Of A Showgirl, die ze twee weken geleden aankondigde in de podcast New Heights van haar inmiddels verloofde, Travis Kelce. Trots onthulde ze de plaat, waarop ze als showgirl in een bad poseert. Dit bleek de ‘standaardeditie’ te zijn, genaamd de Sweat and Vanilla Perfume Edition, geperst op een ‘portofino orange glitter vinyl’.

Artwork The Life Of A Showgirl van Taylor Swift

Na de aankondiging kleurde haar website glitterend oranje en verscheen er een mintgroene klok die aftelde. Op Tiktok werd er druk gespeculeerd over die klok en waar ie naar aftelde. Zou het de aankondiging zijn van een eerste single? Een videoclip? Een tour? Het bleek een speciale vinyl variant te zijn van de plaat, genaamd The Shiny Bug Edition. Die bestond uit twee vinyls: de Wintergreen & Onyx marbled vinyl én de Violet shimmer marbled vinyl. Allebei los van elkaar te bestellen. Beide vinyls bevatten dezelfde inhoud, alleen de kleur van de vinyl verschilt.

Toen de klok was afgeteld en deze editie in de verkoop ging, was ie binnen no-time uitverkocht.

Een week later verscheen er weer een klok, die aftelde naar nóg een speciale vinyl variant, de Baby, That’s Show Business Edition. Ook deze editie bestond uit twee verschillende vinyls die los van elkaar te bestellen waren, namelijk de Lakeside Beach Blue Sparkle vinyl en Lovely Bouquet Golden vinyl. En ook deze platen raakten, zodra ze beschikbaar waren, direct uitverkocht.

En of dat niet genoeg was, volgde er een paar dagen later een nieuwe countdown naar - je raadt het al - nóg meer vinyl, dit keer de Tiny Bubbles in Champagne Edition met de vinyl varianten: Under Bright Lights Pearlescent vinyl en Red Lipstick & Lace Transparent vinyl.

De teller staat nu dus op: 7 verschillende vinyl varianten. Maar Swift zit, terwijl ik dit schrijf, midden in haar aankondigingen-era, dus het kan zomaar zijn dat als jij dit leest er nog een klok is afgeteld naar nog een variant.

Natuurlijk dacht Swift ook aan de cd liefhebber en trakteerde hen op 4 verschillende edities. De Sweat and Vanilla Perfume cd met poster (de standaard editie), de It's Frightening variant, de It's Rapturous en de It's Beautiful variant. Elk met een eigen hoes en kleurenpalet. De laatste drie varianten waren enkel in gelimiteerde oplage beschikbaar en zijn (surprise!) uitverkocht.

Het verschil tussen die varianten zit dus - voor de duidelijkheid - niet in de muziek. Elke plaat of cd bevat exact dezelfde nummers. De variatie zit in de coverfoto, de kleur van het vinyl en de verpakking.

Kom, we duiken even in de Shiny Bug collectie, die bestaat uit:

Bron: website Taylor Swift

Wat me opvalt aan deze lijst, zijn de hoeveelheid ‘unieke’ items. Zoals de collectible double gatefold jacket with unique front and back cover en de unique shiny bug collection poem, a photostrip with 4 unique photos en never-before-seen photos and album lyrics.

Deze edities met een beperkte oplage, unieke items en bijvoorbeeld die klok die afloopt naar het moment van verkoop, vallen onder FOMO marketing. Het is een strategie die inspeelt op de angst van de consument (de fan) om een kans of ervaring te missen die anderen wel hebben.

Elk pakket heeft zijn unieke karakter en is maar in beperkte oplage beschikbaar. Je kunt dus niet rustig alle varianten afwachten, vergelijken en dan bepalen welke variant jij het liefst wil hebben. Deze strategie zorgt ervoor dat je, als diehard fan, het allemáál aanschaft. Fans heb je natuurlijk in verschillende mate, je zou kunnen zeggen dat fandom een schaal is. De Swifties (de diehard fans van Swift in dit geval) willen niets missen en die bereik je dus met deze FOMO marketing.

En laat het duidelijk zijn: Taylor Swift is de queen van FOMO marketing. Ze speelt als geen ander met exclusiviteit en mysterie (haar welbekende easter eggs).

Niet alleen past ze deze vorm van marketing toe bij de verkoop van haar muziek en merchandise, maar ook rondom haar tours. Door bijvoorbeeld bij de Eras Tour de tourdata stapsgewijs aan te kondigen, creëerde ze spanning en onzekerheid bij haar fans en dat deed de FOMO stijgen. Toen de data bekend werden, verkochten de tickets razendsnel uit, wat de schaarste en exclusiviteit weer nóg meer versterkte.

Ook organiseert ze unieke events, waaronder 'Secret Sessions' vóór album releases (bijvoorbeeld voor het album 1989) waarbij een selecte groep fans uitgenodigd wordt om met Swift samen naar het album te luisteren. Dit versterkt het gevoel van exclusiviteit en het gevoel van horen tot een selecte groep. Volgens Swiftipedia (haha) konden fans met Swift praten, op de foto en was het zelfs voor enkelen weggelegd om haar Grammy Awards en katten vast te houden.

Doordat fans unboxing video’s en content van haar concerten delen, voeden ze de FOMO en zo is de vicieuze cirkel rond.

Even naar een andere superster, Billie Eilish, die begin 2024 kritiek uitte in het Amerikaanse tijdschrift ‘Billboard’ op het uitbrengen van al die verschillende vinyl varianten.

Billie Eilish | Foto: Billboard

Ze zei:

“I find it really frustrating as somebody who goes out of my way to be sustainable and do the best that I can and try to involve everybody in my team in being sustainable – and then it’s some of the biggest artists in the world making 40 different vinyl packages that have a different unique thing just to get you to keep buying more.”

Op Tiktok zie ik veel mensen, waaronder ‘former Swifties’ die kritiek leveren op Swift en haar album aankondiging. De meeste kritiek gaat over het feit dat ze miljardair is (haar vermogen wordt geschat op 1,6 miljard) en stil. Stil over het onrecht in de wereld (bijv. de genocide in Gaza), stil over het groeiende fascisme, de inperking van queer en reproductieve rechten (abortus) in haar eigen land. Iemand die zichzelf een feminist noemt, een ally, zoveel macht heeft, zo’n groot platform, iemand die écht iets kan veranderen in de wereld, maar besluit om geen standpunt in te nemen en zich ondertussen omringd met MAGA personen die ze vrienden noemt… ik snap dat je daarop afknapt.

Haar stilte is een keuze. Het roept de veelgehoorde vraag op: heb je als artiest verantwoordelijkheid je uit te spreken over onrecht?

In het geval van Taylor Swift is de vraagstelling anders, vind ik. Zij is namelijk niet alleen een artiest, ze is miljardair. En ik vind de kijk van Joan (@justpeers op Tiktok) interessant. Die spreekt over een cultuur waarin we makkelijk kritiek hebben op miljardairs als Mark Zuckerberg en Elon Musk. “Dwaze mannen, easy to make fun”. Maar zodra het over Taylor Swift gaat, merkt Joan dat er een ander discours ontstaat, alsof zij een ‘goede’ miljardair is. Die vervolgt:

“The only way that you could be a good billionaire, is by never allowing yourself to get to the point that you are a billionaire. Because you are constantly trying to redistribute that wealth.”

Dit vond ik zeer treffend verwoord. Over Swifts verschillende vinyl varianten, zegt die het volgende:

“Seeing someone who is a billionaire actively trying to make as much money as possible with the exclusive vinyl and exclusive per order or whatever, it just makes me sick. Like you want to make more money and I understand that a lot of people put food on the table via Taylor Swifts income. But she is sitting on a billion dollars, that's enough money that you can actually make change in the world.”

Toen ik die video van Joan zag en al die vinyl varianten van Swift me om de oren vlogen, begon er bij mij iets te knagen. Of nou ja, het knaagde eigenlijk al een tijdje, maar ik besloot nu iets met dat unheimische gevoel te doen. Ik heb me namelijk altijd een beetje ongemakkelijk gevoeld bij mijn eigen vinyl varianten en ‘fanpacks’, maar ik dacht dat dit nou eenmaal was hoe het hoorde. Nu ben ik geen miljardair, ook geen miljonair en ook niet bijna een miljonair en mijn vinyl productie is een erwt vergeleken met wat Swift allemaal uitbrengt, maar toch. Van mijn volgende album breng ik gewoon maar 1 vinyl en 1 cd uit. En die zijn dus al superspecial en exclusief van zichzelf (!!!).

Ik weet dat ik de wereld hier niet mee zal veranderen, maar ik heb met zoveel verbijstering en walging naar al die varianten van Swift gekeken en het voelt gewoon niet goed om muziek uit te brengen op een manier die niets meer te maken heeft met de muziek zelf, maar enkel tot doel heeft: meer geld verdienen.

Tijdens de Troostprijs Shoot | Foto: Iris de Vries

Met lichte schaamte bekeek ik mijn eigen release geschiedenis en ik neem jullie graag even mee.

Troostprijs (‘22) bracht ik uit in samenwerking met Universal (een major label) en we hadden het volgende in de aanbieding:

• een zwart vinyl (standaard editie)

• een blauw vinyl

• een cd

• een picture disc (artwork geprint op de vinyl)

• een fanpack met cd en picture disc (en een medaille, poster, stickervel, tattoo vel en ansichtkaarten)

• een fanpack met cd (en een medaille, poster, stickervel, tattoo vel en ansichtkaarten)

Mijn tweede plaat Naar De Haaien & Weer Terug (‘24) bracht ik in eigen beheer uit (voor de fysieke verkoop werkte ik samen met Excelsior Recordings).

Je had toen de keuze uit:

• een zwart vinyl

• een rood vinyl Red Velvet Baby

• een cd

• een blauw vinyl met poster en 7 inch, genaamd de Haai Speciaal

Mijn belangrijkste redenen om geen varianten meer uit te brengen zijn:

1. Ik wil mijn publiek geen poot uitsteken.

Een plaat is duur, naar concerten gaan is duur, merchandise is duur. Kortom: fan zijn van een artiest is duur. Daar kiest iemand zelf voor, ja. Maar ik vind het te makkelijk om de verantwoordelijkheid bij de consument (fan) te leggen en je als producent (artiest) vrij te pleiten van verantwoordelijkheid. Het uitbrengen van verschillende vinyl varianten is puur een manier om meer geld te verdienen. Er zit geen artistiek idee achter. De inhoud is namelijk precies hetzelfde. Alleen de verpakking is anders. Er zit misschien een poster of stickervelletje bij en ja, het is leuk dat de plaat een kleurtje heeft, maar voegt het écht iets toe aan de beleving van de muziek?

Het Amerikaanse blad Variety schrijft dat Swift haar varianten eerder aanvulde met bonustracks. Maar in de podcast waar ze haar album aankondigde, vertelde ze dat ze dat dit keer niet zal doen. Nu zijn er ook mensen (ja, ik zit diep in dit algoritme) die beweren dat alles wat Swift tijdens deze podcast zei, gelogen is, omdat er een beeldje van Pinocchio achter haar in de boekenkast stond..

Bron: https://www.instagram.com/swiftiesforeternity/

We zullen er op 3 oktober wel achterkomen…

FOMO marketing vind ik een lelijke vorm van marketing. Die speciale edities zijn geen extra artistieke uitingen, het zijn hebbedingetjes. En het is niet erg om hebbedingetjes te willen hebben, ik bedoel dat is het hele ding van hebbedingetjes. Maar wil ik als artiest wel bijdragen aan het produceren van hebbedingetjes? Ook het uitbrengen van cassettebandjes heb ik nooit helemaal begrepen. Niemand luistert nog naar cassettebandjes. Wederom puur een hebbedingetje. (Ben jij iemand die wel cassettebandjes luistert, let me know!)

Ik vind het een fijn idee dat ik dadelijk kan zeggen: dit is de plaat, koop ‘m en dan heb je álles. Nee, er komt niet nog een special edition aan met een alternatieve cover en een shiny bug gedicht - al hoor ik jullie nu wel denken dat jullie benieuwd zijn naar dat gedicht..

De verkoopcijfers van de Haaienplaat laten overigens zien dat de Haai Speciaal het meest is verkocht. Dit bewijst maar dat FOMO marketing werkt, ook bij mij. Mensen kiezen graag voor het meest volledige product waarbij ze niets missen. Net zoals met Golden Circle Tickets bij concerten, die zijn ook altijd het populairst, en het lijkt niet uit te maken hoe duur die tickets zijn.

Als ik zo dadelijk maar één versie maak, kan ik die natuurlijk zo speciaal maken als dat ik zelf wil. Al wil ik ook graag oppassen met teveel extraatjes toevoegen vanwege de impact die dat heeft op het klimaat.

2. Het is slecht voor het klimaat

Een paar jaar terug sloot ik me aan bij Music Declares Emergency, dat is een internationale groep artiesten, music industry professionals en muziekfans die gelooft in de kracht van muziek om de systemische verandering teweeg te brengen die nodig is voor een leefbare toekomst. De thesis van Frederike Berendsen (zij vertegenwoordigt de NL tak van MDE), heeft me veel geleerd over de impact van o.a. vinyl productie op het klimaat.

Vinylplaten worden gemaakt van PVC, een plasticsoort dat van aardolie wordt gemaakt. De productie van PVC is zeer energie-intensief en veroorzaakt uitstoot van giftige chemicaliën. Daarnaast wordt veel vinyl verpakt in plastic hoesjes, vaak ook met extra karton, inserts en posters. Bovendien is vinyl zwaar: het transport (vooral per vliegtuig of vrachtwagen) veroorzaakt meer uitstoot dan bij digitale of zelfs CD‑distributie. En tot slot: PVC is moeilijk te recyclen en er bestaan nauwelijks installaties die gebruikte platen kunnen herverwerken. Meervoudige vinyl productie verhoogt dus plasticafval en de CO₂‑uitstoot.

Je uitstoot heeft natuurlijk met verschillende factoren te maken en het hangt ook af van hoe vaak je muziek wordt beluisterd.

Onderzoek toont bijvoorbeeld aan dat, als we puur naar CO₂‑uitstoot kijken, het milieutechnisch beter is om een fysieke cd te kopen als je van plan bent een album meer dan 27 keer te gaan streamen. Ervan uitgaande dat je geen cd-speler hoeft aan te schaffen.

Als je hier geïnteresseerd in bent, raad ik zeker aan de thesis van Frederike Berendsen te lezen. Ze beschrijft naast wat artiesten kunnen doen, ook wat consumenten kunnen doen, om hun afdruk te verkleinen.

Je kunt het natuurlijk nooit helemaal goed doen. Of je moet (zoals George Monbiot, Guardian journalist, ooit zei) naakt in een ton gaan leven. De beste keuze voor het klimaat is: helemaal geen muziek meer uitbrengen. Maar dat vind ik nét iets te rigoureus. Ik vind het wel belangrijk na te denken over duurzaamheid en wat ik kan doen. In dit stuk heb ik me gericht op de fysieke verkoop van mijn muziek. Maar om dat nog iets completer te maken, wil ik het ook kort hebben over merchandise.

I love merchandise. Maar om dezelfde redenen als die ik hierboven noemde (fans geen poot uit willen steken+slecht voor het klimaat) wil ik dit anders aanpakken. Ik wil minder maken en dat wát ik maak zo duurzaam mogelijk maken en ik beloof bij deze: geen plastic sleutelhangers meer.

Pommelien Thijs gaf een tijdje terug een interview aan de Volkskrant en zei daar, in mijn ogen, iets goeds over: “Merchandise is ook lastig om ethisch te doen. Allemaal shirts laten maken is niet duurzaam, dus printen wij een opdruk op tweedehands shirts die mensen zelf meenemen. Dat is logistiek veel werk, het is meer een passieproject dan dat we daaraan verdienen.”

Op de vraag waarom ze het dan toch doet, antwoordt ze:

“Omdat duurzaamheid voor mij belangrijk is, die norm wil ik op alle vlakken doortrekken. Ik wil niet met mijn vinger wijzen en zeggen dat iedereen op een bepaalde manier moet leven. Iedereen probeert het op zijn manier goed te doen, sommigen hebben op dit moment überhaupt niet de capaciteit om over duurzaamheid na te denken.”

Ik vind haar visie bewonderenswaardig en ik vind het goed dat ze benoemt dat het een privilege is om je met duurzaamheid bezig te kunnen houden. Je kunt niet van elke artiest verwachten dat ze voor de duurzamere optie gaan, omdat dat vaak ook de veel duurdere optie is. Pommelien Thijs kan het zich veroorloven om duurzaamheid boven winst te stellen - als het om merchandise gaat en dat vind ik vet. Het stelt me teleur dat iemand die het zich absoluut kan veroorloven om duurzamer te produceren, hier niet over na lijkt te denken. Yes, ik doel op Swift.

3. De art van het artwork beschermen

Tot slot. Wat ik ook vreselijk jammer vind, is het failliet van het artwork, de albumcover. Verschillende vinyl varianten betekent namelijk ook vaak: een alternatieve albumcover. Deze covers zorgen voor een deflatie van de oorspronkelijke cover. Terwijl ik juist de albumcover zo’n krachtige uiting vind. Sommige artworks zijn iconische beelden geworden, monumenten in de popcultuur. Voor mij is dat bijvoorbeeld de bananencover van The Velvet Underground & Nico, die in de woonkamer hing, toen ik kind was.

Artwork The Velvet Underground & Nico | Door Andy Warhol

Ik vind het een geweldige kunstvorm en een toffe mogelijkheid tot samenwerkingen met beeldend kunstenaars, illustratoren en fotografen.

Het is natuurlijk altijd zoeken naar een balans, want je wil ook geld kunnen verdienen met je muziek. Het is tenslotte een beroep. Maar als de commercie het overneemt van de art zelf, zoals nu bij Taylor Swift, is het dan nog wel art? Je bent als artiest ook een ‘brand’, maar ik vind het zelf interessanter om na te denken over andere artistieke uitingen die passen bij mijn album - naast de muziek zelf en de liveshow - dan verschillende kleuren vinyl.

Ik ben benieuwd of de kritiek op Taylor Swift op TikTok iets tijdelijks is of dat het toeneemt en invloed gaat hebben op haar populariteit. Fans hebben macht. Zonder fans geen popsterren. Misschien dat Swift door haar stilte en onbeschaamde geldzucht dusdanig veel fans (en dus omzet) kwijtraakt, dat ze zich achter de oren gaat krabben en wie weet besluit ze dan toch om een ‘goede’ miljardair te worden… of misschien ben ik gewoon te goedgelovig.

Share

Subscribe now

Eindelijk was het zover. Ik ging Chappell Roan zien. Op Lowlands. In het voorvak. Vier uur van te voren zat ik klaar met fruittella’s, een powerbank en loeiende onderrugpijn zoals je die alleen op een festival hebt. De change-over was een beleving op zich. Het kasteel werd opgebouwd en de Pink Pony Club ontvouwde zich voor mijn ogen. De show was magisch. Het decor, de outfits, de band: wauw. Ze zong fenomenaal en het was zo mooi en ontroerend om te zien dat zij als lesbische vrouw met een show vol uitgesproken queerness de Alpha afsloot. Toch verliet ik de tent niet met het euforische gevoel dat ik had verwacht. Dat had te maken met iets wat ze zei, tijdens de show. Door haar concert, ben ik aan het denken gezet over wat ‘echtheid’ eigenlijk is op een geconstrueerde, ‘niet-echte’ plek als het podium. Ik deel mijn gedachten graag met jullie. Ze zijn nog vers en onaf en gaan nog alle kanten op, maar misschien kan ik hier, als artiest, ook wel geen affe, gepolijste mening over vormen..

Tijdens Chappell haar show moest ik denken aan Sef zijn concert van eerder die dag. Halverwege zijn show viel het geluid uit en was het 6 minuten stil. Een nachtmerrie. Maar Sef bleef kalm, gebarend in de camera dat het goed kwam. Terwijl hij, denk ik, kapot ging van binnen. Je staat voor het eerst solo in de Alpha op Lowlands, als je ergens niet wil dat zoiets gebeurt, is het wel hier. Maar gelukkig kwam het goed en hervatte hij zijn show. Ik was zó onder de indruk van zijn houding en zijn professionaliteit. (Ook van de show hoor overigens, die was waanzinnig.) Tijdens de storing gaf hij het publiek wat het nodig had, namelijk: rust. Hij straalde zelfverzekerdheid uit en daardoor bleef het publiek rustig wachten. Ik denk dat hij dat voor ons deed, want als hij iets van paniek of stress had laten zien, had dat overgeslagen op het publiek.

Daarna zag ik Raye van dichtbij, want ik stond dus al in het voorvak met andere Chappell fans. Raye blies me omver. Ik had haar al een aantal keer live gezien, maar nog niet van zo dichtbij en nog niet van begin tot eind. Ik kan niet beschrijven hoe goed zij zingt. Mijn hemel. Haar show heeft ook zo’n goede vorm: het is diva, het is glamour, maar tegelijkertijd ook heel oprecht en down to earth. Elmer (mijn mede Chappell fan) verwoordde het mooi, ze zei dat je dat concept van haar show ook in haar outfit terugzag, de combinatie van diva (een prachtige rode loper jurk) én down to earth zijn (blote voeten).

Raye huilde nadat ze het nummer Ice Cream Man had gezongen, over seksueel geweld. Meestal vind ik dit bij artiesten een beetje cringe, omdat het privé voelt. Maar bij Raye was dat niet zo. Het was nergens ongemakkelijk. Ik voelde dat ik mócht kijken naar haar tranen en dat het oké was. Daarna zong ze verder en sloot af met zeggen dat de show haar healde en music haar medicine is. Superknap hoe zij binnen haar concert echte emoties toe kan laten zonder dat het je, als publiek, uit de show haalt. Ze blijft in control.

En toen was het tijd voor Chappell. De opening was ge-wel-dig. Ik heb echt met open mond naar haar staan kijken. Na een paar nummers benoemde ze dat ze een kleding malfunction had. Daarna, bij The Subway, vergat ze een zinnetje tekst. Op een gegeven moment nam ze even de tijd om te zeggen hoe ze zich voelde. Ze vertelde dat ze zich zelfbewust voelde. Ik heb haar praatje uitgetypt, komt ie:

“Thank you for having me tonight. I don’t know. I feel self conscious tonight for some reason. I don’t know why. But (applaus) Thank you. I don’t know. Sometimes you feel… I just feel the type of self conscious that first day of school vibe where you are like: omg I’m wearing something risky and like meeting people I’ve never met before. It’s that feeling of… I don’t know if you know what I mean. It’s weird. You’re not crazy if you’re feeling like what's wrong with that bitch. That’s it. But regardless. Thank you for having me. I’m very grateful to be here and this is an awesome.. this is awesome.”

Ik vond het heel vervelend voor haar dat ze zich zo voelde en ik vond het ook goed dat ze het aangaf. Ik snap namelijk dat je ‘echt’ wil zijn en niet het gevoel wil hebben iets te moeten ‘faken’. Je laat je menselijkheid zien door dit te delen, wat kwetsbaar en dus sterk is. Optreden is niet altijd leuk en makkelijk, ook al lijkt dat zo met je megakasteel, je glitterkostuums, je vuurwerk en lichtshow. En als er iets mis is met je kleding, dan leidt dat behoorlijk af (als dat de reden was of een van de redenen voor haar gevoel).

Máár ís op een podium staan niet eigenlijk altíjd een vorm van faken? Is er wel plaats voor echtheid? Zeker in zo’n dichte, geregisseerde vorm als haar concert? Een show die helemaal vaststaat van begin tot eind zonder ruimte om daarvan af te wijken. En wat ís echtheid?

Wat ik vooral merkte was dat ik het, nadat ze het had gezegd -en het ook te zien was aan haar uitstraling en lichaamshouding- moeilijk vond om naar haar te kijken. Ik kreeg het gevoel niet naar haar te mógen kijken. Het voelde alsof ze er niet wilde zijn en ze legde haar ongemak bij mij, het publiek neer door het te delen en te laten zien. Maar wij kunnen daar niets mee. We kunnen joelen, hartjes maken met onze handen, keihard meezingen en met onze vlaggen zwaaien, maar niet haar ongemak wegnemen en toen dacht ik aan Sef. Aan hoe professioneel hij omging met iets kuts op het podium. Nu is een geluidstoring iets externs en je niet goed voelen iets interns. Echt iets anders, maar toch. Ik zag ook geen opluchting bij Chappell nadat ze het had gedeeld. Het creëerde bij mij afstand in plaats van verbinding. Ik dacht aan Raye en haar tranen, waar ik wel naar mocht kijken.

Misschien is het ook een generatie ding. Ik, als millennial, heb geleerd ‘niet te zeuren’ en over mijn grenzen te gaan. Gen Z leert die grenzen aan te geven. Mental health wordt steeds bespreekbaarder en ook artiesten voelen zich steeds vrijer te delen op het podium hoe ze zich voelen. Lola Young, die op de zondag speelde, bleek ook aan te hebben gegeven dat ze zich anxious voelde. Helaas heb ik dat concert niet gezien.

Ik moet denken aan die keer dat ik ziek op het podium stond met een strottenhoofdontsteking. Het was een van mijn grootste concerten tot dan toe. De druk was hoog. Ik wist: er komen recensies, het wordt gefilmd. Ik was heel ziek, maar afzeggen voelde niet als een optie.

Ik besloot het niet te vertellen aan het publiek. Ik dacht: dit is mijn probleem. Het was geen leuke show voor mij. Ik maakte ook een paar missers, omdat mijn stem overbelast raakte. Ik voelde me na afloop mega schuldig, omdat ik dacht: ik heb niet de beste versie van mezelf kunnen laten zien. Toen ik dit aan mijn zangdocent vertelde, zei ze heel mooi: "Misschien hebben ze niet de beste versie van jou gezien, maar wel een ándere versie, een vechtende Merol. En die is ook mooi.”

Ik moet denken aan wat Sef zei, toen hij de show hervatte, namelijk dat het niet fout ging, maar anders.

Wat is de beste versie van jezelf eigenlijk? Wat maakt een show, een goede show? De shows die ik van mezelf het beste vind, zijn de shows waar ik het meeste plezier had. Waarin ik me vrij voelde en echt contact maakte met het publiek, waar het publiek helemaal mee was en waar er ruimte was voor spontaniteit en improvisatie. De beste shows zijn niet de meest foutloze en technisch perfecte shows. De beste shows zijn, in mijn geval, ook nooit de meest belangrijke shows. De shows die gefilmd worden, waarover geschreven wordt. Voor sommigen werkt die druk juist goed. Voor mij niet. Ik word er zelfbewust van en merk dat ik me inhoud, voorzichtiger word. Er zijn shows waar je niet veel terugkrijgt van het publiek of waar je kleding hebt aangetrokken die toch niet lekker blijkt te zitten. Dat leidt enorm af en kan me onzeker maken. Maar het komt niet in me op om dat te delen met het publiek. Ik denk dan: doe maar alsof meid, die mensen hebben toch niets door, sla je er maar doorheen. Dat is ook mijn job, vind ik. Mensen betalen voor mijn show en ik wil ze de beste show geven die ik kan op dat moment. Maar zou mijn show niet net zo goed zijn of misschien zelfs beter als ik wel zou delen hoe ik me voel?

Ik deel wel vaak hoe ik me voel over de wereld, mijn zorgen over bijvoorbeeld Palestina, queer en trans rechten, femicide. Maar ik deel nooit hoe ik me in het moment voel over mezelf of de show, omdat ik dat niet relevant vind voor het publiek. Het publiek ziet dus niet mijn ‘echte’ ik, niet mijn privé persoon. Ze zien mijn podium persona en dat is een opgetilde versie van mezelf. Ik draag kleding en make-up, die ik in het dagelijks leven niet zou dragen. Ik sta in een vormgegeven realiteit, ik beweeg en dans groter dan ik op feestjes doe. Ik heb nagedacht over wat ik zeg. Mijn liedteksten zijn al geschreven. Ik doe alsof.

En ik weet dat de show zichzelf speelt, ook als ik er niet helemaal lekker in zit, de show blijft overeind. En het publiek kan de tijd van hun leven hebben. Waarom zou ik hun dan ‘lastigvallen’ met hoe ik me voel? Daar gaat het toch niet over?

Welke versie van Chappell heb ik gezien?

Een Chappell die niet lekker in haar vel zat, die dat eerlijk deelde en toch een geweldige show neerzette, maar mij als publiek wel een beetje oncomfortabel maakte. Ik werd me bewust van hoe zij zich voelde en vond dat niet prettig om naar te kijken. Je gaat het ook heel erg zien als je het weet, of je dénkt het te zien.. Maar had ik dan liever een andere Chappell gezien? Eén die zich niet goed voelde en dat níet zei? Waardoor ik niets door had gehad omdat ze alsnog een geweldige show had neergezet? Ja, misschien wel.

Maar misschien toch ook niet.

Omdat de druk waaronder zij staat als internationale artiest enorm is. Alles wordt van seconde tot seconde vastgelegd door al die duizenden telefoons. Alles wordt gerecenseerd. Ze slaapt niet thuis in haar eigen bed. Bovendien is Chappell ook nog eens een queer vrouw, waardoor zij niet alleen last heeft van seksisme in de muziekindustrie (en in life) maar ook van homofobie. Ik kan me voorstellen dat dat heel eenzaam en beangstigend kan zijn. Eerlijk zijn over hoe je je voelt, is kwetsbaar. Misschien moeten we van onze popsterren niet verwachten dat het aliens zijn. Het zijn (gelukkig) ook maar mensen.

Misschien heb ik niet de beste versie van Chappell Roan gezien, maar wel een eerlijke Chappell Roan. En die was eigenlijk ook heel mooi.