May mga araw na inilalayo ko ang sarili ko sa tao. Pakiramdam ko kasi’y kailangan ko ng isang espasyo upang makahinga ako nang kaunti. May linggong naglalaho ako at sinasarado ang pinto— iyon ang nakasanayan kong gawin kapag pakiramdam ko’y naiwawala ko ang sarili ko. Para lang akong nagtatago sa dilim kapag sobra na ang liwanag na nakikita ko.

Promise habit ko na talagang mag-deactivate ng social media. Kahit punong-puno ng school group chat ang Messenger ko, Instagram kung saan kami nag-uusap ng circle of friends ko, TikTok kung saan nandon mga repost kong pang-miserable. Wala akong pake, sa totoo lang. Kapag mabigat, deactivate agad. Babalik ako kapag magaan na, kapag kaya ko na ulit magpapansin sa social media. Ayoko namang i-emote pa sa social media yung pagiging malungkot ko, ibabalandra ko pa ba kung paano ako nalukungkot ganon? Over naman sa pagiging papansin. Pero sa totoo lang, I’d rather figure things out alone, than make everyone know what I’ve been going through. Okay ng ako mismo ang aayos sa sarili ko. Oo, hindi ko kasalanan na mabigat ang nararamdaman ko, pero kasalanan ko kung bakit nararamdaman ko ’to ngayon. Nararamdaman ko ’to, ako mismo ang gagamot dito. It’s just me and myself after all ika nga.

Ang pang samantalang paglaho ko sa social media ay isang paraan na rin upang takasan ko ang totoong buhay. Dahil kung ako ang tatanungin... matagal na akong pagod sa buhay. Wala akong magagawa sa totoong buhay. Hindi kakayanin ng sarili kong tuluyan maglaho, dahil wala naman akong mahika. Wala naman akong pera para tuluyang takbuhan ang responsibilidad na ibinigay saakin.

Kung pwede lang mag-deact sa totoong buhay

Paano ba mag-deact sa totoong buhay?

Kung may deactivate button lang ang buhay, mangunguna ng mawala ang mga genz na pagod sa buhay. Karamihan kasi ngayo’y overwhelmed na sa buhay. Mangunguna ang kolehiyalang katulad ko— ang pang samantalang paglaho sa midya ay isang paraan upang tumakbo sa reyalidad at hanapin ang sarili.

Senior high school graduation ko nga way back March 2026, I want to cut off all of them and delete my social media accounts. Kumbaga live a life without them. Iyon naman siguro ang isa sa mga goal ng estudyante? Mag-aaral sila tapos sasabihin nila na “Hintayin niyo lang maka-graduate tayo. Magdedeact at i-b-block ko kayo.” or is it just me? Ah basta, that's the goal. Magaan kasi sa pakiramdam na makawala sa social media pagkatapos ng nakakapagod na pakikisalamuha sa iba. Para kang nabuhay ulit kapag wala kang ginagamit na social media. Ilang buwan din akong naka-deact non, wala akong communication sa friends ko. Ang masasabi ko lang ay ge bira, eme, ang sarap at magaan sa pakiramdam. Parang na-apply ko na lang talaga sinabi ni EJ Laure na “Biggest flex ko is hindi ako nagpabulag sa libro at media” joke.

Sana lang hindi pa naiinis saakin ang mga kaibigan at pamilya ko sa kaka-deact. Pero kampante akong ayos lang naman sakanila. Fun fact, hindi naman nila nahahalata na nagde-deact ako. Hindi sila observative na tao— gaya ko. Pero minsan hinihintay ko rin yung reach out reach out na yan eh‚ yung parang ganito “Bakit ka nag-deact? Okay ka lang?” Haha joke, pero kainggit yun ah. Yung parang ano, hihintayin mo ulit akong mabuhay sa social media tapos kakamustahin mo ako. Oytz, pero di mangyayari sa’kin ’yon. Pero okay lang saakin kahit na walang nangangamusta (sinungaling), kahit naman kasi mangamusta eh hindi rin ako magkukwento kaya ayos lang. Nasanay ako na walang mapagkukwentuhan ng bagay-bagay, pakiramdam ko kasi walang handang makinig sa radyo kong bunganga. Hindi ako sanay mag-open up sa friends ko, o sa pamilya ko.

Pero minsan, kinakain din naman ako ng konsensiya, na halos sobra sobra ko ng inilalayo ang presensiya ko sa ibang tao. Sa ilang buwan na wala akong ginagamit na social media pakiramdam ko’y buhay ako. Walang sumasakal na media saakin. Hindi ko nararamdaman na kailangan kong sumunod sa social media. Social media at reyalidad ang papatay saakin eh. Ang social media na ginagamit ko araw-araw ay parang isang lason na papatay saakin. Para kang lason sa buhay ng isang tao, hindi ka sugal kung tutuusin pero nakaka-adik kang gamitin.

Sometimes you just need to hit that deactivate button to rest your mind and reset your life.

Gusto kong gumastos sa mga walang kwentwang bagay pero hindi ako mayaman. Gusto kong gumastos kaso bente lang pera ko.

Minsan ba gamit na gamit niyo rin yung linyang “Deserve ko naman to kaya bibilhin ko to para sa sarili ko” pero after no'n makokonsensiya ka kasi sobra sobra yung nagastos mo, nag exceed na sa kwenta mo. Ako kasi, oo, ganon ako.

Lumaki ako sa layaw na dapat maging masinop at matipid ako sa bagay-bagay. Dahil sabi ng nanay ko, hindi naman lahat ng gusto nabibili, at hindi lahat ng kailangan ay nabibigay agad.

Parati akong kinakain ng konsensiya. Bawat gastos, bawat labas ng pera sa pitaka, bawat abot ng bayad, nag-a-alinlangan ako. Pera 'yon eh. Mahirap kitain ang pera. Ang pamasahe na na pwede na sanang ipambili ng ulam, perang pambayad sa project na pwede na sanang ipunin. May oras na gusto ko kumain ng Jollibee pero hindi pwede dahil kailangan kong magtipid. Nakakakain lang ako sa fast-food chain kapag may okasyon, kapag birthday ng isa sa mga pamilya ko. Nakakakonsensiya na kahit alam mong kailangan mong magtipid, kailangan mo pa rin talagang gumastos- kahit anong tipid ko, kung ang nasa paligid ko naman ay ang siyang may kamahalan, wala rin. Ang hirap lang gumastos. Tipong kailangan ko pang kwentahin ang magagastos ko bago bumili, kailangan ko munang i-calculate lahat bago ako dumaan sa grocery store. Bawat tingin ko sa presyo sa counter ay kinakabahan ako. Paano kung lumagpas aa kalkuladong pera ko? Paano kung kumulang ang budget ko?

May implasyon na nga, gipit pa ako. Saan ako pupulutin nito? Kung bawat tingin ko sa presyo ay nanghihinayang ako. Kulang ang isang-daan para sa ulam. Bente nga'y hindi na nakakabili ng sardinas- mataas na ang presyo, mababa pa ang nakukuhang produkto, mababa pa ang sweldo para sa mga manggagawa. Hanggang kailan ba kailangang magtiis sa maliit na sweldo. Matagal ng nagtitiis ang mga Pilipino at ang bawat pamilya sa mababang sistema na ibinababa ng gobyerno. May kamahalan na, kulang pa ang pera ko. May mga bagay na gusto kong bilhin pero gipit ako. Hindi ako makabili ng matcha na gusto ko. Ang presyo 150 pataas- ang serving hindi man lang napapawi ang uhaw ko. Ukay-ukay sana na tatlo isang-daan, ngayon at 450 para lamang sa isang pantalon. Simula ng lumaki at nagka-isip ako tumatak na saakin na hindi lahat ng gusto ay palaging nabibigay. Hanggang ngayon hindi na ako nabubusog ng luho. Dahil alam kong kahit anong bagay na gusto kong bilhin para sa sarili ko ay may kamahalan.

Gets ko na si mama kung bakit αyαw niyang bilhin ang laruan na gusto ko noong bata pa ako.

Hindi sa lahat ng oras ay kailangan mong unahin ang luho mo kaysa bagay na kailangang-kailangan mo. Mapapasaya ka lang ng luho, pero hindi ka mabubuhay nito.

May mga bagay na gusto kong bilhin, bagay na walang kwenta pero masaya ako. Bagay na ma-i-spoil ang sarili ko. Pero alam kong gipit ako, alam ko ang buhay na mayroon ako. Hindi naman ako anak mayaman. Hindi ako ginawang mayaman ng Diyos at iniluwal sa mundo na may pribilehiyo. Siguro ay alam niyang kung nabuhay ako sa mundo ng mayayaman at may pribilehiyo ay napaka-gastador ko sigurong tao. Kaya ginawa niya na lamang akong normal na tao na kailangang magtipid at mamuhay nang sapat.

Hindi ko nakikita ang sarili ko sa hinaharap na magiging mayaman ako. Ang hirap kayang mangarap kapag nasa ganitong bansa ka. Walang oportunidad para sa mamamayan, pero kapag sa nakatataas at sa kapitalismo marami.

Babaguhin ka ng pera

Kahit ako mababago ako ng pera, kung may pera lang ako. Mula sa pisikal na bagay, pati sa pakiramdam, mababago ako. Masarap huminga kung hindi ka nabubuhay sa estadong “sakto lang”, sa “sapat” na buhay lang. Magaan sa pakiramdam kapag hindi mo na kailanganng i-kwenta ang bagay-bagay bago ka gumastos, sa sarili mo man o sa pamilya. Madaling huminga kapag alam mong ang mundong ginagalawan mo ay puno ng kayamanan at pribilehiyo. Magandang gumigising ka sa umaga na wala kang po-problemahing gastusin sa araw-araw- kung paano kikitain ang bawat salapi. Mula ulam, bill ng kuryente at tubig, mga bagay na kailangan sa isang bahay. Pero nasa reyalidad tayo.

Ayoko ng materyal na bagay para sa sarili ko. Mas inuuna kong problemahin ang bigas na sasaingin ko tuwing gabi, ang ulam na pwede pang ulamin hanggang umaga. Iniisip ko kung paano ako kakain ng tatlong beses sa isang araw nang hindi ginigipit ng pera.

Lahat ng tao kailangan ng pera.

Sana lahat hindi gipit.

Sana may pera rin ako.

Inspired by "Mahal Magmahal" by Esremborak.

Pero inihahambing ko sa sarili ko na gustong gumastos sa walang kwentang bagay pero mahal ang pisikal na bagay.