Ik heb al vaker gedeeld dat filosofie zó’n belangrijke rol speelt in mijn duurzame modereis (en het leven). Het taoïsme, Henry David Thoreau, Epicurus en Diogenes kwamen allemaal aan bod, maar deze week bleek de allermooiste filosofische modeles van Dolly Parton te komen.

Gek genoeg wist ik nooit zoveel over haar. Ik kende wat bekende nummers, haar heerlijke stijl en ik wist dat ze bekendstond als een liefdevolle vrouw. Maar toen ik na haar overlijden met Jordi de documentaire Dolly verenigt de Staten keek en het nummer ‘Coat of Many Colors’ hoorde, was ik compleet in tranen:

Noem me gek dat ik het nog niet kende, maar jeetje. Die stém(!), alleen een gitaar en een prachtig, persoonlijk verhaal. Dit is toch waar het allemaal om draait?

Dolly baseerde het nummer op een herinnering uit haar jeugd. Haar moeder maakte een jas voor haar van restjes stof die het gezin had gekregen: “Mama sewed the rags together, sewin’ every piece with love”. Terwijl ze naaide, vertelde ze het Bijbelverhaal over de veelkleurige mantel van Jozef. Misschien zou deze jas haar geluk brengen, zei ze, en “She blessed it with a kiss”.

Dolly kon niet wachten om hem aan te trekken. Maar op school werd ze uitgelachen: haar klasgenootjes zagen armoede en een rare jas. Toch voelde ze zich de allerrijkste.

Dit nummer laat je zo sterk voelen wat kleding écht waarde geeft. Exact het tegenovergestelde van wat de mode-industrie ons al decennialang wijsmaakt. Merken dicteren wat dé musthave is en welke sneakers “álle it-girls” dragen (bizar), en hangen hele identiteiten aan onzinspullen om onze onzekerheid om te zetten in winst - voor zichzelf, welteverstaan.

Maar Dolly’s geluk was niet te koop. De waarde zat in haar mama, die de restjes uitkoos en zelf iets maakte dat écht bij haar paste. Dolly kon de liefde van haar mama letterlijk dragen.

Net luisterde ik weer en moest ik weer huilen.

Dit gaat over zoveel meer dan kleding. Als je alle onzin die we hebben verzonnen rond wat ‘een geslaagd leven’ zou moeten zijn (status, veel spullen en geld, bewondering en altijd meer-meer-meer) wegtrekt, blijft er alleen over wat écht zin geeft aan het leven: liefde en verbinding. Het zit vaak in de kleinste dingen en heeft niks met geld te maken. Ja, ook bij kleding. Die zelfgemaakte jas van restjes. Iets dat je van een dierbare kreeg. Of een oud, bijna kapot tasje dat al zóveel met jou heeft meegemaakt.

Ik had dit zo nodig, want ook ik vergeet door drukte en afleiding soms weer even waar het écht om draait (wie niet?). Sinds ik dit nummer hoorde, wil ik weer dolgraag mama’s wollen wintermantel uit de jaren ‘90 dragen, waar ik haar altijd in zag en die ik thuis heb liggen. En haar bruine leren verrekijkertasje, dat ze altijd als schoudertas gebruikte (“lekker praktisch!”, ik hoor het je nog zeggen. Hoi mam, als je dit leest 😉❤️).

Ik denk terug aan mijn zoektocht naar kleding als erfgoed, waarin ik ontdekte waarom mijn Indische oma het batik van haar thuiseiland Java niet droeg uit schaamte. Sindsdien draag ik het bewust en juist met trots. Ook dat is verbinding.

Dankjewel, Dolly. Ik zal dit nummer nooit vergeten.

Doneer en support OFFMODE

OFFMODE kan blijven bestaan dankzij jullie abonnementen en donaties. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bedankje voor alle uren die hierin zitten. Ontzettend bedankt voor je support, dat betekent zoveel voor me!

Doneer eenmalig

Ik ken MUD al zo lang, en ik kom oprichter Bert van Son al jaren tegen op events waar hij vertelde over circulaire denim en waarom de kledingindustrie anders moet. Tuurlijk, dat zal ook hebben bijgedragen aan de verkoop van jeans, maar uit ervaring weet ik hoeveel extra tijd en energie daarin gaat zitten, boven op je gewone werk. MUD was één van de pioniers waar de duurzame modewereld echt naar keek.

Het merk maakte jeans van biologisch en steeds meer gerecycled katoen, zamelde oude broeken in, bood reparatie aan en experimenteerde met tweedehands verkoop. Met Lease A Jeans bedacht MUD al in 2013 een concept waarbij je maandelijks voor een jeans betaalde en ‘m later kon terugsturen, zodat hij opnieuw gebruikt of gerecycled kon worden. MUD maakte niet alleen duurzamere jeans, maar ze onderzochten ook hoe we de transitie kunnen maken naar een alternatief modesysteem.

En nu zijn ze failliet.

Waarom ging MUD toch failliet?

Voor de duidelijkheid: dit betekent niet ‘dat circulariteit dus niet werkt’. Volgens CEO Dion Vijgeboom werd vooral de oude schuldenlast het bedrijf te zwaar. Na investeringen groeide de omzet van ongeveer 400.000 euro naar 3 miljoen euro. Tussen 2023 en 2025 investeerde MUD volgens De Ondernemer ongeveer een miljoen in webshops en een eigen winkel in Amsterdam (waarbij ik dacht: “oeh, veelbelovend”). Maar de volgende groeispurt bleef uit, en intussen bouwde de bank het krediet af.

Eind 2024 stond er 1,4 miljoen euro aan langlopende schuld open. Kort voor het faillissement probeerde MUD nog 300.000 euro op te halen, maar dat lukte niet. Extra zuur is dat het juist beter ging: begin 2026 kwam er genoeg geld binnen uit de verkoop om de dagelijkse kosten te betalen. Toch bleek de last van de schuld te zwaar.

Voormalig MUD investeerder Guido Braam zegt (op De Ondernemer) hielp het ook niet dat MUD veel duurzaamheidsdoelen tegelijk had: ze wilden duurzaam en eerlijk jeans maken, én de verkoopprijs onder de €100 houden, én niet aan sale doen, én weinig voorraad, én steeds meer gerecycled materiaal gebruiken, én oude broeken inzamelen, én reparaties aanbieden, én tweedehands verkopen én een nieuw leasemodel uitvinden… Ga er maar aan staan.

Ik snap die keuzes volledig, want als idealist wil je natuurlijk álles verbeteren. Maar een pionier kan niet alles tegelijk oplossen; soms heb je concessies nodig om je grotere missie overeind te houden. Bijvoorbeeld door iets in fases te doen, of te stoppen met een mooi idee dat te veel kost.

Alles moet beter, maar het mag vooral niet te duur worden

Veel bewuste burgers weten wel dat duurzamere merken in het productieproces allerlei hogere kosten hebben dan fastfashionmerken. Zo is een synthetisch, amper recyclebaar stofje met een grote milieu-impact vaak veel goedkoper om in te kopen dan stevige denim van kwalitatief biologisch, traceerbaar katoen. Ook betere arbeidsomstandigheden, betere productiemethodes en een goede afwerking kosten allemaal geld.

Bovendien produceren pioniers minder en bewuster, waardoor ze niet profiteren van de bulkvoordelen die grote vervuilers wel meepakken. Ze investeren in keurmerken (die vaak erg prijzig zijn), controles en onderzoek.

Maar tegelijkertijd kunnen ze hun verkoopprijs niet te veel verhogen, want dan gaan wij weer zeuren dat de jeans “te duur” is. CEO Dion Vijgeboom schatte dat slechts 3-5% van de mensen een jeans echt vanwege duurzaamheid koopt; de meeste mensen willen gewoon een mooie, betaalbare broek. Maar bij een bewuste doelgroep komt er nog een lastigheid bij: dit zijn júist de mensen die minder vaak nieuw kopen en vaker kiezen voor tweedehands of vintage. Fast fashionmerken hoeven niemand uit te leggen waarom de wereld nog een synthetisch vodje nodig heeft; ze kopen gewoon advertenties in totdat wij dénken dat we ‘m willen.

En dan heb ik het nog niet eens gehad over de kosten van het echte pionieren.

Pionieren is from scratch bouwen

Neem Lease A Jeans. Voor €7,50 per maand gebruikte je een jeans en als jij er klaar mee was, kon-ie terug naar MUD. Vanuit merkverantwoordelijkheid is dat geweldig: zo hield MUD controle over z’n producten en konden ze de broek opnieuw verkopen of recyclen. In 2013 was dat echt revolutionair.

Als buitenwereld denk je vooral “Cool!”, maar je hebt geen idee wat dat vraagt. Voor nieuwe dingen bestaat nog geen systeem, dus MUD moest álles (betalingen, retouren, controles en recycling) zelf regelen. En dan ook nog constant uitleggen waarom je in vrédesnaam een jeans zou leasen. Hetzelfde hoorde ik terug toen ik LENA Library interviewde: ook zij moesten from scratch een kledingverhuursysteem bouwen.

Lease A Jeans leverde veel bekendheid en kennis op, maar het wiel uitvinden kost veel geld. In 2026 besloot MUD ermee te stoppen.

Ook toewerken naar een jeans die voor een zo hoog mogelijk percentage uit oud textiel bestaat, is een heel systeem op zich. Kleding moet worden ingezameld (wat een eigen infrastructuur vraagt, hoor ik van andere denimpionier Kuyichi), van gebruikte vezels moet nieuw, sterk garen worden gesponnen en dan moet de broek ook nog mooi zitten en lang meegaan.

De pionier betaalt en de hele industrie leert ervan

En dat vind ik nog het oneerlijkst: pioniers als MUD maken het pad vrij voor de rest. Ze zoeken uit wat wel en niet werkt, bouwen systemen die nog niet bestaan, delen hun kennis en dragen de kosten en de risico’s. En dan gaat de pionier ook nog failliet.

De hele mode-industrie zegt (zégt) dat circulariteit de toekomst is, maar de kosten en risico’s om uit te vinden hóe dat moet, liggen grotendeels bij relatief kleine merken - die ook nog concurreren met merken die jeans voor 1/4 van die prijs aanbieden en bakken geld in marketing pompen. Word dan maar ‘even’ winstgevend.

Ik sprak hier ook over met Marjella Bronkhorst, lobbyist bij Schone Kleren. “Marktwerking krijgt nu de vrije loop”, benadrukt ze. “Het zijn de grote spelers die alle ruimte krijgen. Er zijn gelukkig een paar merken die het beter doen en hun bedrijfsmodel daarop aanpassen, maar zij krijgen zo weinig ruimte. Het is superingewikkeld om te moeten concurreren in een systeem dat voortdurend een race to the bottom aanjaagt”.

Hieronder zie je de bekendmaking van CEO Dion Vijgeboom:

Hoeveel faillissementen zijn er nog nodig?

Het pijnlijke is dat dit een patroon is. Vorig jaar schreef ik al over New Optimist en andere duurzamere merken, winkels en verhuurplatforms die stopten of strugglen. Tuurlijk, elk bedrijf had z’n eigen redenen. Maar het is écht te makkelijk om dit helemaal los van elkaar te zien. Pioniers starten gewoon met een enorme achterstand.

Marjella van Schone Kleren benadrukt nog een ander gevolg van dit nieuws: “We moeten ook niet onderschatten wat faillissementen van pioniers als deze, waar burgers die verandering willen veel hoop uit halen, doen met het vertrouwen van mensen in de duurzame transitie.” Ik hoop zo dat dit mensen niet moedeloos maakt. Dat ze denken “dat het toch geen zin heeft”. Want dat is niet zo.

Je bent meer dan consument: dit kun jij als burger doen

Allereerst hoor ik geluiden over een mogelijke doorstart. Maar ik hoop vooral dat we ons als duurzame beweging niet laten ontmoedigen. We mogen hier gefrustreerd over zijn, maar laten we het vervolgens omzetten in strijdbaarheid. Onthoud: we zijn met veel. En hoe groter en luider we worden, hoe moeilijker we te negeren zijn.

Natuurlijk kun je pioniers supporten door er te kopen (áls je iets nodig hebt en het kunt betalen): met elke aankoop stuur je letterlijk geld naar hun missie. Maar ga alsjeblieft niet overconsumeren om ‘de circulaire economie te redden’. Blijf minder kopen, tweedehands kiezen, langer dragen en repareren.

Maar het is naïef om te denken dat het systeem verandert als genoeg mensen ‘met hun portemonnee stemmen’. Want als de massa moet kiezen tussen:
1. jeans waarin betere materialen, eerlijkere lonen én de kosten van jarenlang onderzoek zitten
2. een veel goedkopere broek waarvan anderen de werkelijke kosten betalen

is dat geen eerlijke keuze.

“Het speelveld moet anders”, zegt Schone Kleren dan ook. “Bedrijven die vervuilen en uitbuiten zouden meer moeten betalen én juridisch verantwoordelijk moeten worden gehouden. We hebben goede wetten nodig, maar ook handhaving. Zonder geld voor controles is zo’n wet niks waard”.

Maar je hoeft niet te wachten tot bedrijven en de politiek genoeg doen. Je kunt doneren aan organisaties als Schone Kleren, die met onderzoek, lobbywerk, rechtszaken en publieke druk voor verandering strijden. Ook kun je onafhankelijke makers zoals ik steunen, die problemen blootleggen, eigen onderzoek doen en mensen activeren. Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven, like en deel berichten en stuur belangrijke informatie door. “We moeten de beweging zo groot mogelijk maken”, zegt Marjella.

Wil je weten wat écht zin heeft? Luister naar de podcast die Marjella en ik eerder opnamen: Zo oefen je actief invloed uit op de mode-industrie. Daarin vertellen we je concreet wat je als burger kunt doen met je geld, stem, bereik en tijd.

Pioniers hebben meer nodig dan bewondering. Ze hebben een eerlijke kans nodig.

P.S. Toch een nieuwe jeans nodig? Dit zijn mijn persoonlijke favorieten:

• Kuyichi
• Armedangels (waar ik mee samenwerk op Instagram en een kortingscode voor heb: WHENSARASMILES_15 voor 15% korting op alles t/m 08-09)
• Kings of Indigo
• Joline Jolink

Doneer en support OFFMODE

OFFMODE kan blijven bestaan dankzij jullie abonnementen en donaties. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bedankje voor alle uren die hierin zitten. Ontzettend bedankt voor je support, dat betekent zoveel voor me!

Doneer eenmalig

Na me jarenlang te verdiepen in overconsumptie, koopgedrag en de systemen erachter - én de ervaring van mijn No Buy Year en nu de periode daarna – weet ik veel over koophonger. Ik nam mijn eigen gedrag onder de loep, las boeken en onderzoeken en sprak met experts en ervaringsdeskundigen. Maar ondanks alles heb ook ik nog steeds wel eens koophonger. De afgelopen weken nog.

Koophonger kan op allerlei momenten en om allerlei redenen ontstaan. En als de oorzaken zo verschillend zijn, is het logisch dat er niet 1 magische tip voor bestaat.

In deze talk deel ik de 4 tips die mij het meest helpen om relaxter en bewuster met kopen om te gaan. Meer inspiratie? Lees/kijk dan ook:

1. Koopprikkels verminderen

🔗 Deze beïnvloedingsprincipes worden het meest toegepast door merken

2. Waar komt jouw koophonger vandaan?

🔗 Kopen om te copen (over de psychologie achter koophonger)
🔗 Dopamine: de drive achter onze koophonger
🔗 Dopamine: Waarom je brein blijft verlangen naar meer (en wat wél werkt tegen koophonger)
🔗 BOEK: Afkicken voor shopaholics (Carien Karsten)

3. Opnieuw verliefd worden op je kast

🔗 OFFMODE TALK – duurzame styling met Victorien van Duuren (VIDEO)
🔗 Zo pak ik mijn styling challenge aan

Leuke duurzame style coaches:

• Chiara Spruit - Indiaan in je Kast

• Victorien van Duuren - check ook haar Sustainable Styling Academy

• Mirjam Hamming (Smart Wardrobe)

• Janneke Kloosterman (The Sustainable Stylist)

• De cursussen van Laura Lagom zijn ook een aanrader

4. Iets nieuws zonder te kopen

Inspiratie:

🔗 Alle inspiratie waardoor ik écht plezier kreeg in naaien (video’s, patronen & accounts)
🔗 Je kunt leer gewoon verven (en ik probeerde het)
🔗 Creatief experiment: kleding verven met bloemen

Succes!

Doneer en support OFFMODE

OFFMODE kan blijven bestaan dankzij jullie abonnementen en donaties. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bedankje voor alle uren die hierin zitten. Ontzettend bedankt voor je support, dat betekent zoveel voor me!

Doneer eenmalig

Ik ga heel eerlijk zijn: deze week was ik veel te lang aan het scrollen op de website van Reformation, in - uitsluitend - het sale gedeelte. Zóveel moois, en echt grote prijsverlagingen. Zo verleidelijk.

Ik heb helemaal niks nodig en ik ga ook niks kopen. Maar toch kijk ik verlangend rond, ondanks dat ik al tien jaar schrijf over koophonger, marketingbeïnvloeding en overconsumptie. In 2025 deed ik nota bene een No Buy Year, waar ik superveel van leerde. Maar ja… Reformation is precies mijn stijl, en ik zou me toch fantastisch voelen in die prachtige jurk met 50% korting?

Niet alleen als consument, maar ook vanuit mijn rol als activist heb ik een ingewikkelde relatie met uitverkoop. Want er wordt zo zwart-wit over gedacht: binnen de duurzame bubbel is sale al snel ‘slecht’, maar daarbuiten is iedereen er DOL op. Zelf sta ik er dubbel in: én ik ben er ontzettend kritisch op, én ik vind dat sale en duurzaamheid prima kunnen samengaan. Ik leg je uit waarom.

Sinds wanneer is uitverkoop zo normaal?

In mijn écht ideale modewereld ziet onze relatie met kleding er sowieso totaal anders uit. We maken veel meer zelf, we laten iets op maat maken en we dragen het jarenlang met liefde. Maar ook binnen het huidige commerciële modesysteem kan het zoveel beter: merken zouden vee(éé)l minder produceren en vaker werken met kleine batches, core collecties (met goede, tijdloze items die jarenlang blijven) en made to order. Uitverkoop zou dan amper nodig zijn.

Maar de realiteit is het tegenovergestelde. Sale is allang niet meer alleen bedoeld om aan het einde van een seizoen die paar overgebleven maten kwijt te raken. Bij veel merken is korting zelfs een belangrijk onderdeel van het verdienmodel: sale wordt ingecalculeerd en strategisch ingezet om extra verkoop te pushen en enorme voorraden weg te krijgen.

En dat beïnvloedt ons koopgedrag natuurlijk enorm. Want waarom zou je de volle mep betalen als je weet dat die broek van €150 over een paar maanden waarschijnlijk voor de helft in de sale hangt? Je bent toch niet gek?!

Meer nieuw = meer oud

Dat was niet altijd zo, maar met de opkomst van fast fashion gingen merken als Zara en H&M lage prijzen, een hoge productiesnelheid en constante vernieuwing als concurrentiewapen inzetten. 2 collecties per jaar werden er 4 en uiteindelijk soms zelfs 52 kleine collecties per jaar. (Ultra)fastfashionbedrijven uploaden inmiddels dagelijks nieuwe items. Meer nieuw betekent meer ‘oud’ waar je vanaf moet. Korting werd steeds normaler.

Inmiddels bestaan er rare fenomenen als mid-season sale, waarbij nieuwe zomerkleding al in mei tijdelijk wordt afgeprijsd, presale, flash sales en natuurlijk Black Friday. We vinden het normaal dat een simpel zwart T-shirt met 40% korting weg moet omdat het uit de ‘oude collectie’ komt, terwijl een paar weken later een bijna identiek exemplaar voor de volle prijs in de nieuwe collectie hangt.

Over hoe we in deze krankzinnige kortingsfuik zijn beland schreef ik vorig jaar een heel systeemdossier (incl. psychologische trucs, nepkortingen, overproductie en wie hiervoor de rekening betaalt).

Maarreh… hoe zit dat dan met idealistische merken die aan uitverkoop doen? Kunnen zij niet gewoon precies genoeg produceren?

“Produceer dan gewoon minder”

Nou, dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Een kledingmerk moet vaak maanden van tevoren inschatten wat wij straks willen kopen: hoeveel broeken, welke modellen, kleuren en maten? Als je te veel maakt, blijf je met voorraad zitten. Maak je te weinig, dan loop je omzet mis die je als (vaak) kleiner idealistisch merk keihard nodig hebt. Uit mijn tijd bij Kuyichi weet ik nog hoe negatief mensen konden reageren als hun maat niet op voorraad was. Dat wordt gewoon verwacht.

In kleine batches produceren verkleint het risico op restvoorraad, maar is per kledingstuk duurder (in bulk produceren is financieel veel aantrekkelijker) en fabrieken werken vaak met minimale afnames. Made to order voorkomt voorraad, maar het betekent ook dat klanten langer moeten wachten en de massa wil alles nú. En een core collectie klinkt fantastisch, maar veel consumenten en retailers willen regelmatig iets nieuws zien om een merk interessant te blijven vinden. Dat zijn ze tenslotte gewend.

Veel duurzamere merken proberen dus zo bewust mogelijk te produceren, maar ze moeten tegelijkertijd genoeg blijven verkopen, interessant blijven voor retailers én mensen buiten de duurzame bubbel bereiken.

En probeer dan maar eens níet aan sale te doen

…want als vernieuwing en uitverkoop de standaard zijn, denkt lang niet iedereen bij een merk dat niet meedoet: “oh, wat goed en principieel”. Los van een kleine loyale klantenkring denkt het gros gewoon: “geen korting? Dan kijk ik lekker verder”. Niet meedoen aan sale kan betekenen dat je omzet misloopt die je als kleiner merk misschien niet kunt missen.

Van no sale naar toch sale

Ik zie de laatste seizoenen dan ook steeds meer duurzamere merken aan (een vorm van) uitverkoop doen. Zo had Kuyichi tien jaar lang een no sale policy, met als gedachte: altijd een eerlijke prijs, en goede, tijdloze ontwerpen behouden hun waarde. Inmiddels houden ze wel een seizoensuitverkoop. Zijn ze van hun idealen afgestapt? Zeker niet. Restvoorraad kun je gewoon niet altijd voorkomen. Kuyichi communiceert daar transparant over en dat vind ik ontzettend goed. Iets soortgelijks zie je bij Thinking MU, dat vroeger ook een no sale policy had.

Sale kan ook goed zijn

Sale bij duurzamere merken heeft nog een voordeel: het kan de drempel tot een betere keuze enorm verlagen.

Ik kan je best uitleggen waarom een eerlijke jeans meer kost, maar als iemand moet kiezen tussen €40 en €140, is dat prijsverschil gewoon enorm - ook voor mensen die best duurzamer wíllen kopen, maar het nog niet doen. Als die eerlijke jeans in de sale ineens €80 kost, kan dat net het verschil maken.

En als we willen dat duurzamere mode uit de duurzame bubbel breekt, kunnen we gewoon niet doen alsof de prijs er niet toe doet (I wish). Veel mensen beginnen hun zoektocht naar een broek niet bij transparantie en eerlijke productie. Ze willen gewoon “een hele leuke broek voor een goede prijs”. Als sale ervoor zorgt dat iemand daardoor voor het eerst bij een duurzamer merk koopt en na een goede ervaring terugkomt: top. Toen ik tien jaar geleden het roer omgooide, was een zomerjurkje in de Reformation sale mijn eerste (soort van) bewuste keuze voor iets duurzamers. Dat voelde zo goed dat ik er verder in dook.

Ik heb wel een grens

Hoe kritisch ik ben op het salebeleid, verschilt dus per merk. Hoeveel produceert en vernieuwt het merk? Hoe groot is de sale? Tuurlijk, het is best moeilijk om daar als buitenstaander antwoord op te geven. Maar laten we weer even teruggaan naar Reformation.

4.327 items(!) in de sale

Enerzijds doet het merk allerlei dingen op duurzaamheids- en transparantievlak (hun Sustainability Reports zijn heel uitgebreid) en zeggen ze met kleinere batches hun overproductie te beperken. Maar tegelijkertijd brengen ze elke week nieuwe kleding uit, zijn ze enorm trendgevoelig, is het assortiment enorm en de sale ook: 4.327 items. Ik schrik echt als ik dat getal tegenkom.

Da’s nogal een verschil met de beperkte sale van Kuyichi. Twee merken in het ‘betere’ speelveld met allebei uitverkoop. Maar de één snap ik en de ander gaat mij echt te ver om het ‘duurzaam’ te kunnen noemen.

En dat is voor mij als zowel activist als consument belangrijk. We moeten de uitdagingen van duurzamere merken serieus nemen en erkennen dat het súper ingewikkeld is om overeind te blijven in het huidige speelveld, dat wordt bepaald door machtige rotbedrijven en nare algoritmes. Vanaf de zijlijn roepen dat zo’n merk dan “gewoon geen sale moet hebben” is veel te makkelijk.

Maar dat betekent niet dat ik alles goed praat. Sommige merken lijken binnen het duurzame spectrum amper kritisch te kijken naar productievolumes, vernieuwingssnelheid en de rol die korting en verleiding spelen in de verkoopstrategie. Maar ook dát is duurzaamheid.

Een goede sale maakt nog geen goede aankoop

Maar we moeten natuurlijk ook naar onszelf kijken. Ik kan lekker kritisch over die 4.327 items schrijven, maar als ik vervolgens impulsief die Reformation jurk bestel die ik totaal niet nodig heb, doe ik zelf net zo hard mee.

Korting blijft iets gevaarlijks, omdat ons brein gevoelig is voor het idee van ‘een goede deal’ en een kei is in domme keuzes goedpraten. Dat geldt helaas ook voor mij, zélfs als ik die mechanismes kan doorzien (stiekem vind ik dat pijnlijk zwak aan mezelf, maar hé, ik ben ook mens).

Iets in de sale gezien? Stel jezelf eerst deze vragen:

1. Wilde of zocht ik dit al voordat ik de korting zag?
2. Vind ik het kledingstuk geweldig, of vind ik vooral de deal geweldig?
3. Kan ik nu al bedenken wanneer en hoe vaak ik dit daadwerkelijk ga dragen?
4. Als het kapot zou gaan, zou ik het dan meteen willen vervangen?
5. Helpt deze korting me om iets beters te kopen dan ik normaal zou kunnen of willen betalen?
6. Weet ik genoeg over het merk dat ik support met mijn geld?

Ik heb m’n eigen tips om koophonger tegen te gaan er weer even bij gepakt en ik klikte de webshop weg. Zo. Niet kijken is niet kopen, en dat scheelt onrust, ruimte, geld en impact. Onthoud: als je iets met 40% korting koopt dat je zonder die korting nooit had gekocht, heb je niet 40% bespaard. Je hebt 60% extra uitgegeven ;)

Doneer en support OFFMODE

OFFMODE kan blijven bestaan dankzij jullie abonnementen en donaties. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bedankje voor alle uren die hierin zitten. Ontzettend bedankt voor je support, dat betekent zoveel voor me!

Doneer eenmalig

Wat doe je in vredesnaam aan naar een modeshow? In mijn geval: oude kleren.

Een tanktop van Teym die inmiddels eerder donkergrijs is dan zwart door honderden keren wassen (wat logisch is en niks zegt over de kwaliteit). Mijn heerlijke pantalon van Filippa K. Een zilveren vintage riem en tasje en een lichtgele vintage blouse van Jordi waar ik hem altijd zo hot in vind.

Daaronder mijn tweedehands Ganni flats. Toen ik ze twee jaar geleden kocht waren ze super trendy. Inmiddels is het modepubliek-met-status allang weer overgestapt op andere schoenen (en is het ontwerp door elke goedkope schoenenwinkel gejat), maar ik draag ze nog zo graag.

Waarom heb je inééns iets nieuws nodig?

Waarom willen we eigenlijk zo vaak iets nieuws als we naar een bijzondere gelegenheid gaan? Denk aan een bruiloft, een presentatie, een gala of in mijn geval een modeshow - alles wat er in je kast hangt kan dan ineens niet meer goed genoeg voelen. Want “dit is bijzonder, je moet je best doen”, en blijkbaar hoort daar dan iets nieuws bij dat mooier, feestelijker, modieuzer of interessanter is.

Ik vind het zo interessant om daarover na te denken. Waar komt dat vandaan?

Misschien vind je het gewoon heerlijk om je op te tutten en is een nieuwe outfit onderdeel van je voorpret. Maar misschien zit er stiekem iets anders onder. Voel je je bijvoorbeeld zekerder in iets nieuws als je weet dat anderen naar je kijken? Of wil je onbewust laten zien dat je de situatie ‘snapt’ en daar thuishoort? Net als bij koophonger kan er van alles onder zo’n verlangen naar iets nieuws zitten.

Zou je die nieuwe outfit net zo graag willen als niemand je kon zien?

Doe iets nieuws in je oude kleren

Sinds een jaar of twee draag ik juist vaak mijn oude (soms zelfs oudste) kleren naar gelegenheden die bijzonder, belangrijk of spannend voor me zijn. Ik doe dat niet per se omdat ik anderen wil laten zien dat oude kleding ook oké is (al moeten we outfit repeating zéker normaliseren). Het is vooral een belangrijke les voor mezelf.

De aanleiding is een prachtige quote van één van mijn favoriete filosofen:

Iets nieuws doen in je oude kleren is zo’n geweldige filosofische oefening! Want wat gebeurt er als je voor een bijzondere gelegenheid niet ook een ‘nieuwe versie van jezelf’ probeert te creëren?

Ik merk dat ik dan veel meer mezelf ben, en dat werkt zo bevrijdend. Sindsdien ben ik zóveel minder bezig met wat anderen van mijn outfit vinden. Ik trek gewoon iets aan waarin ík me goed voel, en klaar.

Daardoor ga ik veel opener zo’n situatie in.

Eerst de goede outfit, en dan hoor je erbij

De modewereld is natuurlijk één van dé plekken waar kleding een statussymbool is. Begrijp je ‘het’ wel? Ben je early adopter genoeg? Draag je de juiste ontwerper of schoen, of een hot silhouet? Hou toch op.

Voor de duidelijkheid: dit betekent zéker niet dat ik tegen kleding als zelfexpressie ben. Integendeel. Ik vind het fantastisch als mensen een waanzinnige outfit aan hebben. Helemaal in een casual eenheidsworstland als Nederland vind ik het een verademing als iemand zich eigen en uitgesproken kleedt.

En die ‘oude kleren’ waar ik over schrijf, zijn zeker geen onverzorgde vodjes. Ik koos bewust voor items waar ik ontzettend veel van hou en waar ik een bijzondere band mee heb. Kleren waarin ik me heel erg mezelf voel.

Keurslijf

Uiteindelijk werd ik midden in de zaal geplaatst, pal naast de catwalk (wauw). Niet alleen tussen genodigden, maar ook tussen mensen die live aan bijzondere projecten werkten. Naast me zat één van Tess’ medewerkers stukken vintage Delftsblauw porselein met de hand aan elkaar te knopen op een kintsugi-achtige manier:

Aan mijn rechterkant creëerde iemand een bijzonder ‘breisel’ door metalen haakjes aan elkaar te bevestigen, zoals in de jurk hieronder. Een genot om naar te kijken:

De show was fantastisch. Ik ben geen modejournalist en heb weinig verstand van couture en techniek, maar ik genoot zó van de silhouetten, het ambacht en de constructies.

De show heet Keurslijf en laat zien hoe Tess in 10 jaar tijd als ontwerper steeds meer losbrak uit het keurslijf van de modewereld en haar dwingende structuren en regels. Ze gebruikt restmaterialen en ze laat constructies zien die normaal verstopt worden. Daarmee laat ze je niet alleen naar de buitenkant kijken, maar ook naar hóe iets wordt gemaakt.

Dus daar zat ik, in mijn oude lievelingskleren, te genieten van een prachtige show over het losbreken uit het keurslijf van de modewereld. Zo toepasselijk.

Dus…

… als je bij een bijzondere gelegenheid merkt dat je ineens naar iets nieuws verlangt: koop het niet meteen. Kijk eerst even wat eronder zit.

Gaat je hart gewoon megasnel kloppen van die jurk en voel je je helemaal jezelf? Vooral aantrekken. Uit Thoreau’s inzicht haal ik trouwens helemaal niet dat het onbelangrijk is wat ik draag (kleding is fantastisch). Maar vraag jezelf af en toe eens af: waarom wil ik dit eigenlijk zo graag?

Nieuwe (ook bijzondere) ervaringen vragen niet om een nieuwe versie van jezelf. Ze vragen om jóu.

Support OFFMODE en doneer

OFFMODE kan blijven bestaan dankzij jullie abonnementen en donaties. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bedankje voor alle uren die hierin zitten. Heel veel dank voor je support, dat betekent veel voor me!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

Edit: na publicatie van deze post ontdekte ik dat de duurzaamheidspagina wél bereikbaar is via de website van Free People (footer → Discover → Care FP). Wat heel verwarrend is, omdat ik zou verwachten een aparte kop te zien, of de pagina onder ‘Explore Free People’ te vinden. Mijn mening blijft: deze pagina is totaal niet goed bereikbaar én niet geüpdatet. Zo slecht.

Tijd voor weer een goeie ouwe merkanalyse. Ik neem je mee in hoe ik naar merken kijk, zodat je zelf ook een kritische en genuanceerde blik kunt ontwikkelen en sneller door mooie praatjes heen prikt. Suggesties voor nieuwe edities zijn welkom!

Free People is style wise één van de merken waarvan ik keihard hoop dat ze goed bezig zijn. Al sinds mijn fast fashion tijd hou ik van hun wat meer boho-achtige stijl (al heb ik er nooit gekocht - “te duur”).

Online zie ik Free People vaak voorbij komen bij mensen met een wat vrijere, creatieve stijl, en ook bij mensen die bewuster leven. Logisch: de naam en een flink deel van de collectie ademen natuurlijk ‘vrijheid’ en ‘vrouwelijkheid’. Maar merkassociaties zeggen niks over hoe zo’n bedrijf daadwerkelijk te werk gaat. Toch lijkt Free People duurzaamheids-wise best een oké imago te hebben. Dus… tijd voor een merkanalyse. Wat doen ze écht?

Crafted for the Creative Spirit

Zoals altijd start ik bij de visie van het merk: de basis van de boodschap die wordt verkondigd, en dus ook waar je een merk op mag aanspreken.

Bij de slogan ‘Crafted for the Creative Spirit’ valt mijn oog direct op het woord ‘crafted’. Een woord dat associaties oproept van ambacht, kwaliteit en mensen die iets met aandacht maken.

In dat licht is het al interessant om te weten dat Free People als bedrijf niet op zichzelf staat - niet veel mensen weten dat het merk nauw verbonden is met Urban Outfitters. Free People begon ooit onder de huidige naam, werd later Urban Outfitters en keerde in 1984 terug als apart merk. Tegenwoordig vallen Free People, Urban Outfitters en Anthropologie onder hetzelfde moederbedrijf, URBN. En Urban Outfitters en Anthropologie staan nou niet bepaald bekend als duurzame voorlopers. Allesbehalve.

Dat betekent natuurlijk niet automatisch dat Free People hetzelfde werkt, maar het maakt me extra benieuwd: ga ik iets van ‘crafted’ terugzien bij Free People?

Wat zegt de website over duurzaamheid?

Als ik een merk analyseer (in deze OFFMODE workshop leer je hoe je merken checkt!), kijk ik altijd naar twee dingen: wat vertelt het merk zelf over duurzaamheid en wat zeggen externe bronnen?

Voor mij vertelt de mate waarin een merk over duurzaamheid communiceert, heel veel over hoe het naar z’n eigen verantwoordelijkheid kijkt. Vrijwel elk kledingmerk heeft tegenwoordig wel een duurzaamheidspagina op de website, soms prominent in het hoofdmenu (wat ik altijd hoop), soms onderaan verstopt in de footer.

Bij Free People is-ie alleen nergens te bekennen.

Ik klik door het menu en de footer en typ ‘sustainability’ en ‘ethic’ in de zoekbalk. Kijk ik verkeerd? Wow. Nee, hij is er echt niet. Dat is bizar (en stuitend).

De website is dé plek waar een merk zélf bepaalt welk verhaal het vertelt en wat aandacht krijgt. Je hebt alle ruimte en kunt alles kwijt wat je wilt. Als je er dan voor kiest om wel tientallen pagina’s te vullen met campagnes en collecties, maar niks vertelt over hoe al die kleding wordt gemaakt, is dat een reusachtige rode vlag.

Greenhushing is een grote rode vlag

Greenhushing wordt vaak geframed als het tegenovergestelde van greenwashing: een merk deelt niks of amper iets over duurzaamheid, uit angst voor kritiek of consequenties. Ik zie dat anders. Greenwashing en greenhushing liggen voor mij aan dezelfde kant van het spectrum: bij allebei ontbreekt transparantie, wat essentieel is om een merk goed te kunnen beoordelen op duurzaamheid.

Free People kiest voor greenhushing. Op de gewone website is geen enkele duurzaamheidsinformatie te vinden. Als consument kún je dus niet eens beoordelen hoe het merk werkt. En juist als je als merk leunt op woorden als crafted en community en een vrij, natuurlijk imago, is dat zo schadelijk.

Ook Good On You is kritisch en geeft Free People de één na laagste duurzaamheidsscore, en ook bij andere beoordelingsplatforms die ik check, zoals COMMONS, komt hetzelfde beeld naar voren.

Wel een kanttekening: ik neem zulke scores nooit klakkeloos over en soms sta ik er anders in. Zo scoort Zara volgens Good On You bijvoorbeeld hoger op duurzaamheid dan Sézane (hier lees je wat ik daarvan vind).

De duurzaamheidspagina zit verstopt (met een reden, denk ik)

Opvallend: als ik ‘Free People sustainability’ intyp in mijn zoekmachine, stuit ik ineens wél op een duurzaamheidspagina. Waarom kan ik die niet gewoon via de website vinden?

De pagina opent met de missie om “a bit better” te doen voor de planeet en de mensen die erop leven. Klinkt allemaal prachtig, maar inhoudelijk zijn het puur algemene zinnen, zonder mogelijkheid om door te klikken naar concrete informatie:

En dan valt me iets belangrijks op:

Dus Free People heeft wél een duurzaamheidspagina. Ze hebben alleen al vijf jaar(!!!) niet de moeite genomen om hem te actualiseren, en daarom is hij waarschijnlijk niet meer bereikbaar via de normale navigatie. Nog een enorme rode vlag.

‘Artisanally made’... door wie?

Dan de mensen die de kleding maken. Ook daarover vind ik vrijwel niks. Via die oude (dus eigenlijk onzichtbare) duurzaamheidspagina kom ik uit bij wat producten met het label ‘Artisanally Made’. Op een productpagina lees ik dat deze artikelen worden gemaakt “in partnership with independent brands and artisans, including 501 nonprofits and small businesses around the world”.

Oké. Maar welke merken en makers? Waar zitten ze? Hoe ziet die samenwerking eruit?

Niks.

Echt, dit soort dingen maakt me zo boos. Je vraagt consumenten puur op je woord te geloven dat iets goed zit, zonder te laten zien waar je claim op gebaseerd is. En veel mensen trappen erin: “dan zal het wel goed zijn”.

Community, behalve als het over de makers gaat

Dan probeer ik het via ‘Community Empowerment’. Als je dat belangrijk vindt, vallen daar je makers ook onder, toch? Dé basis van hoe je kleding tot stand komt?

Niks. Slechts wat oppervlakkige informatie over diversiteit, inclusiviteit en lokale initiatieven. Geen woord over de makers. Het is te verdrietig voor woorden.

Duurzame materialen, dan?

Hoewel ik eigenlijk al genoeg weet, doe ik toch nog een materialencheck. Misschien scoren ze daar beter?

Ik klik willekeurig door de collectie. Een cardigan van 66% polyamide, 32% katoen en 2% elastaan. Een ballonbroek van 100% katoen. ‘Easy pants' van 95% katoen en 5% spandex. Kanten items van 47% katoen, 43% polyester en 10% viscose. Soms kom ik 100% katoen of kasjmier tegen en ik zie wat Tencel in blends, maar vooral: heel veel synthetische blends met polyester, polyamide, elastaan en spandex.

Free People heeft ook een filter voor Responsible Materials: 56 resultaten op in totaal 4.148 kledingstukken. Extreem weinig - en zelfs binnen die 56 zie ik veel synthetische blends waarvan de vezels slechts deels gerecycled zijn (beter dan nieuw plastic, maar het blijven synthetische vezels).

Dan de filteroptie ‘Responsibly Sourced’. 10 resultaten.

Volgens Free People zijn die tien(!!) items in de hele collectie gemaakt met “social and environmental processes and considerations within its supply chain, including BCI cotton”. Wat dat inhoudt? Geen idee.

Hoe slecht scoort Free People nou echt?

Ik kan er niks beters van maken: hoewel ik al niet veel had verwacht, ben ik geschrokken van hoe weinig Free People deelt. Helemaal als ik het vergelijk met andere fast fashionmerken.

Want voor de duidelijkheid: ik ben zeker geen fan van H&M of Zara en heb vaak genoeg geschreven over alles wat daar misgaat. Maar zelfs die bedrijven publiceren zóveel meer informatie over hun duurzaamheidsbeleid, materialen, doelen en (delen van) hun productieketen. Bovendien gebruiken zij meer ‘betere’ materialen dan Free People. Dat maakt H&M en Zara zéker niet ineens duurzaam (lees dat alsjeblieft niet zo), maar het geeft in ieder geval íets om te controleren en ze op aan te spreken. Bij Free People ontbreekt vrijwel alles.

Eindoordeel: Free People is niet alleen keiharde fast fashion, maar hangt voor mij zelfs onderin dát spectrum. En dat terwijl best veel mensen positieve associaties bij Free People lijken te hebben. Een belangrijke reminder: zo’n imago zegt níks over hoe een merk daadwerkelijk werkt.

Shame on you, Free People.

Natuurlijk zal ik je nooit vertellen waar je wel of niet moet kopen. Maar hoe mooi ik sommige kleding ook vind: ik zou hier geen euro uitgeven.

Doneer en support OFFMODE

OFFMODE bestaat dankzij jullie abonnementen en donaties. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend veel dank voor je support!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

Meer leren?

Mijn vakantiecapsule ziet er anders uit dan de meeste die je online ziet. Ik vraag me soms af of minimalistische capsule-influencers ooit vies worden ;) Een week kamperen in Nederland met kinderen is in ieder geval een ander verhaal. Je wordt vies, je zweet, je zit op de grond, je belandt in een regenbui en hebt niet altijd zin (of de mogelijkheid) om wasjes te draaien. Ik stelde m’n capsule op míjn manier samen: niet minimalistisch, maar wel bewust. En dat beviel heel goed.

Wat bewust + realistisch inpakken oplevert

• Vrijwel alles droeg ik ook echt

• Ik had geen keuzestress

• Ik hoefde niet tussendoor te wassen

• Ik had genoeg reserve als iets vies werd of het weer omsloeg

• En het belangrijkste: het gaf zoveel rust en ruimte

Mijn ideale paklijst voor een week kamperen in Nederland (wisselvallig, maar overwegend warm weer):

• 6 tops

• 2 korte bottoms

• 2 lange bottoms (waarvan dus één reserve)

• 1 trui

• 1 jack

• Slippers + sandalen + dichte schoenen

• 2 slaapshirts

• 1 bikini

• 2 paar sokken

• Ondergoed (2 beha’s en genoeg onderbroeken)

• 1 schoudertas + 1 buiktasje

• 2 kettingen + 2 paar oorbellen

• 1 pet

Ik denk dat het geen kwaad kan om reserves mee te nemen (mits je de ruimte hebt). Zo vond ik het fijn om een - compact opvouwbare - extra lange broek bij me te hebben voor als mijn ‘hoofdbroek’ te vies zou worden. Gemak is voor mij ook wat waard.

Echt, probeer het eens. Een halfuurtje nadenken levert zoveel meer op dan alleen een lichtere tas: minder gedoe, minder keuzestress én extra outfit-inspiratie voor na je vakantie. Succes! ☀️

Doneer en support OFFMODE

OFFMODE bestaat dankzij jullie abonnementen en donaties. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend veel dank voor je support!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

In de zomer krijg ik vaak de vraag: ‘Wat zijn nou fijne merken voor duurzame bikini’s?’ Het antwoord daarop is - sorry - vrij onbevredigend. Ik zou namelijk niet zomaar zeggen dat écht duurzame zwemkleding op dit moment al binnen handbereik is. Ofja: nog niet zoals we dat graag zouden willen.

Waarom zwemkleding bijna altijd van plastic wordt gemaakt

Toen ik tien jaar geleden naïef aan mijn duurzame modereis begon, snapte ik niet waarom badpakken niet gewoon van katoen of linnen werden gemaakt. “Probleem opgelost!” Was het maar zo simpel.

Zwemkleding is misschien wel de meest technische categorie in je kledingkast. De ideale bikini moet rekbaar zijn, mooi aansluiten, glad aanvoelen in het water, niet uitlubberen of zwaar worden als hij nat is, snel drogen én na tientallen keren zwemmen, wassen en drogen nog steeds z’n vorm behouden. O ja, en ook nog goed bestand zijn tegen zout, chloor, zonnebrand en UV-straling.

Geen enkel traditioneel natuurlijk materiaal combineert á die eigenschappen in één stof. Synthetische materialen zoals polyester en nylon doen dat wel: ze zijn sterk, vormvast en sneldrogend, en elastaan zorgt voor die fijne rekbaarheid. Dat maakt zwemkleding één van de moeilijkste productgroepen om te verduurzamen.

Maar als natuurlijke materialen het (nog) niet zijn, waar hebben merken het dan over als ze 'duurzame zwemkleding' verkopen?

Gerecycled plastic lost het probleem niet op

Als je online zoekt op ‘duurzame zwemkleding’, kom je bijna altijd uit bij merken die werken met materialen als ECONYL® of REPREVE®.

ECONYL® is de bekendste. Het is de merknaam voor gerecycled nylon. Lange tijd communiceerden merken dat dit materiaal werd gemaakt van 100% afgedankte visnetten (ik schreef het zelf ook in 2018), maar inmiddels is de vraag zo groot dat fabrikant Aquafil allerlei soorten nylonafval gebruikt, zoals oude tapijten, snijresten uit productieprocessen en ander industrieel afval.

REPREVE® is gerecycled polyester dat grotendeels wordt gemaakt van PET-flessen, aangevuld met een deel textielafval. Dat klinkt natuurlijk als een topoplossing: je geeft bestaande materialen een nieuw leven, je hebt minder fossiele grondstoffen nodig én je behoudt alle fijne producteigenschappen.

Maar het blijft plastic.

En dat betekent dat er tijdens het dragen, zwemmen en wassen nog steeds microplastics vrijkomen. Sterker nog: uit onderzoek blijkt dat gerecycled polyester tijdens het wassen tot wel 55% meer microvezels verliest dan nieuw polyester. Bovendien zijn die vezels vaak kleiner, waardoor ze zich makkelijker verspreiden. Sta je dan, met je goede gedrag.

Gerecycled ≠ circulair

Daar komt nog bij dat gerecycled polyester uit PET-flessen vaak als circulaire oplossing wordt gepresenteerd, maar dat is lang niet altijd zo. Zoals Bianca Streng van Future Up me eerder uitlegde voor mijn deep dive in polyester: “Een PET-fles is ontworpen om weer een PET-fles te worden.” Binnen die gesloten kringloop behoudt het materiaal zijn waarde. Zodra je er textiel van maakt, belandt het in een heel andere keten, waarin hoogwaardige recycling veel lastiger is.

Je kunt het daarom beter zien als downcycling dan als een volledig circulair systeem. Nog steeds is dat natuurlijk beter dan nieuwe fossiele grondstoffen gebruiken. Maar er gaat wel waarde verloren: de kans dat jouw bikini wordt gerecycled tot een nieuwe bikini, is momenteel nog erg klein.

Bij nylon ligt het verhaal iets genuanceerder: materialen zoals ECONYL® kunnen in theorie meerdere keren worden gerecycled. Maar ook hier blijf je hetzelfde probleem houden: het blijft plastic, dus je blijft met de microplastics zitten.

Is gerecycled synthetisch materiaal dan 'slecht'? Nee. Experts die ik hierover spreek, zien het als een tussenoplossing. Geen heilige graal, maar op dit moment de best beschikbare optie op grote schaal.

Bestaat duurzame zwemkleding dan écht nog niet?

Maar gebeurt er dan echt helemaal niks wat een beetje in de buurt komt van het duurzame ideaal? Jazeker wel! Er wordt volop geëxperimenteerd met nieuwe materialen. In 2023 verkochten merken als Mara Hoffman (foto boven) al swimwear van PYRATEX® Power 3, grotendeels gemaakt van houtpulp.

Momenteel lees ik ook over PA11, een biobased polyamide die grotendeels wordt gemaakt uit ricinusolie (castorbonen). Deze vezel wordt o.a. verkocht als EVO® by Fulgar, en merken als Pangaia gebruiken het al in hun activewear.

Ook voor andere synthetische materialen worden alternatieven ontwikkeld. Zo maakt Patagonia wetsuits van Yulex®, een natuurlijk rubber dat neopreen vervangt.

Veelbelovend! Maar veel van deze innovaties staan nog aan het begin. Dat betekent dat ze beperkt beschikbaar zijn, vaak nog duur zijn en voorlopig nog niet op grote schaal verkrijgbaar.

Duurzamere merken: ideaal vs. realiteit

Inmiddels snap je vast waarom dit voor duurzamere merken zo ingewikkeld is. Als natuurlijke materialen (nog) niet voldoen, nieuwe innovaties nog in de kinderschoenen staan en nieuw polyester of nylon geen optie is, kom je al snel uit bij gerecyclede synthetische materialen: binnen de huidige mogelijkheden vaak de minst slechte keuze. Ook mijn bikini is van ECONYL® gemaakt.

Wel ben ik kritisch op de manier waarop veel merken daarover communiceren. Ik zie dat ze vaak trots vertellen waarom hun materiaal zo duurzaam is, terwijl maar weinig merken iets zeggen over microplastics of de nuance achter dit verhaal.

Maar als duurzaamheid echt de basis van je merk is, verwacht ik die openheid wel. Je kunt prima uitleggen waarom je voor gerecyclede materialen kiest én erkennen dat die keuze ook nadelen heeft en dat je zoekt naar betere alternatieven. Voor mij maakt dat een merk juist geloofwaardiger.

Dus… wat kun je wél doen?

1. Start in je eigen kast
   Ook hier geldt: de duurzaamste bikini ligt al in je kast.

2. Kijk verder dan alleen ‘gerecycled’
   Daarmee bedoel ik merken die niet alleen gerecyclede materialen gebruiken (daar zou ik zeker voor kiezen, mijn eigen bikini is ook van ECONYL®), maar ook op andere vlakken verantwoordelijkheid nemen. Denk aan transparantie, eerlijke arbeidsomstandigheden en kwaliteit. In mijn Grote Duurzamere Kledingmerkenindex vind je merken die het wat mij betreft beter doen. (let op: ik heb ‘m al even niet ge-update).

3. Kies voor kwaliteit
   Omdat een goed gemaakte bikini simpelweg langer mee gaat. Bovendien blijkt uit onderzoek dat stevige, dicht geweven stoffen met een goede voering waarschijnlijk minder snel microplastics verliezen dan goedkope, dunne materialen.

4. Verklein je impact + beperk je microplastics
   Helemaal voorkomen kun je de afgifte van microplastics helaas niet. Bij zwemkleding laten de meeste microplastics namelijk waarschijnlijk niet los tijdens het wassen, maar tijdens het dragen en zwemmen. Toch kun je de levensduur wel verlengen, en daarmee je impact verkleinen:
   • Spoel je zwemkleding na gebruik uit met koud water, zodat het zout, chloor, zonnebrand en zweet de vezels zo min mogelijk aantasten.
   • Was alleen wanneer het echt nodig is; uitspoelen is vaak genoeg.
   • Kies voor een handwasje of een fijnwasprogramma op lage temperatuur, zonder wasverzachter en met een lage centrifuge. Zo voorkom je zoveel mogelijk wrijving.
   • Laat je zwemkleding aan de lucht drogen, maar liever niet in de volle zon. Hitte tast elastaan snel aan.
   • Voorkom onnodige slijtage. Ga niet langdurig op ruwe tegels of beton zitten (of leg er een handdoek onder) en schuur zo min mogelijk door het zand.

Zes mooie merken

1. Augustine Amsterdam - mooie minimalistische ontwerpen met aandacht voor kwaliteit en bewuste productie. Prachtige badpakken ook.

2. Dedicated - Bekend om duurzamere en ethische werkwijze en kleurrijke prints. Is (net als andere duurzamere merken) in NL verkrijgbaar bij Sophie Stone. Met de code SARADUBBELDAM krijg je doorlopend 10% op alles (affiliate: ik krijg een kleine commissie over het bestelbedrag).

3. Twothirds - Bewust merk op zowel materiaalgebruik, arbeidsomstandigheden als transparantie. Mooie, uitgebreide collectie.

4. Anekdot - lingerie- en swimwearmerk dat mooie, vrouwelijke collecties maakt van deadstock- en gerecyclede materialen.

5. Oceanchild - Duits merk met tijdloze modellen en een sterke focus op verantwoorde, lokale productie.

6. Via di Gioia - Mooi Nederlands swimwearmerk. Aanrader als je een grotere cupmaat hebt: bikini’s zijn verkrijgbaar in cup A t/m I!

Meer merken voor duurzamere zwemkleding ontdek je in mijn Grote Duurzamere Kledingmerkenindex. Veel zwemplezier, enneh… wees een beetje lief voor je bikini.

Doneer en support OFFMODE

OFFMODE bestaat dankzij jullie abonnementen en donaties. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend veel dank voor je support!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

Vorige week zag ik dit inspirerende filmpje van Dione, die met slechts één handbagagekoffer met haar gezin op vakantie ging naar Spanje. Fantastisch, en iets dat ik altijd in m’n achterhoofd zal houden als ik weer eens dreig te vergeten dat je weinig nodig hebt om een leuke tijd te hebben (en vrijheid te ervaren!).

Maar voor iedereen die net als ik (nog lang) niet daar is, en toch een beetje bewust wil inpakken, deze video. Voor mij - in dit stadium - draait een vakantiecapsule trouwens niet om zo weinig mogelijk meenemen. Het gaat erom dat alles wat je inpakt een reden heeft om mee te gaan. En je hebt geen keuzestress, en gewoon meer ruimte om gewoon lekker van je vakantie te genieten.

Mijn vakantiecapsule stappenplan:

1. Vraag jezelf: wat wil ik ervaren?

Zet voordat je inpakt, jezelf eerst even mentaal op scherp. Waar draait je vakantie om? Mooi en aantrekkelijk zijn, of juist niet zo met je uiterlijk bezig zijn en gewoon een hele leuke, ontspannen tijd hebben?

2. Capsule basisregels

Gebaseerd op mijn gesprek met Leoni. Voel je vrij om iets anders aan te houden.

• 2 tops per bottom
• Baseer het aantal tops op hoe vaak je denkt te gaan wassen
• Max 2 a 3 paar schoenen
• Wil je zoveel mogelijk kunnen combineren? Kies dan 2-3 neutrale basiskleuren en max. 2 accentkleuren of prints

3. Eigen maken: focus op je activiteiten

Houd als uitgangspunt wat je denkt te gaan doen, niet wat je allemaal in je kast hebt. Dus niet: “wat wil ik aan”, maar: wat ga ik realistisch gezien doen?”.

Checklist vragen:

• Hoeveel dagen ga je?
• Wat voor accommodatie?
• Welke activiteiten?
• Wat wordt het weer (check dit zo kort mogelijk van tevoren)?
• Is er een wasmogelijkheid? En ga ik die, heel eerlijk, ook écht gebruiken?
• Ben ik iemand die snel kleding vies maakt?
• Heb ik het snel koud?

4. Maak combinaties

Zoals je in mijn video ziet, pak ik niet superminimalistisch in. Dit is mijn paklijst voor een week kamperen in Nederland (tent), met fijn, maar wisselvallig weer en zonder dat ik in principe hoef te wassen:

• 6x tops (korte/zonder mouw)
• 4x bottoms
• 2x trui+jack
• 3x schoenen (incl. slippers)
• 1x zonnebril
• 1x pet
• 1x schoudertas
• Diverse kettingen/oorbellen
• 2x slaapshirts
• 1x bikini
• Ondergoed
• 2 paar sokken

Lijkt veel? In de video zie je dat het uiteindelijk toch redelijk compact wordt. Comfort en gemak blijven voor mij erg belangrijk. Uit het bovenstaande kies ik nog de outfit die ik op de aankomstdag zelf al aan doe.

5. Inpakken

Love packing cubes! Ik gebruik al een paar jaar die van de Ikea, die vind ik top.

Meer leren over de capsulegarderobe? Kijk/lees ook:

• Ik start een capsulegarderobe
• Expert talk: Waarom jij - juist nu - wél een capsulegarderobe aankan
• De ultieme vakantiecapsule: een poging

Doneer en support OFFMODE

OFFMODE bestaat dankzij jullie abonnementen en donaties. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend veel dank voor je support!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

Onderdeel van mijn werk is hee(ee)l veel vragen beantwoorden. De meest gestelde: “Waar vind ik duurzame …?”. De donkergroene mensen hebben natuurlijk allang hun favorieten, maar verreweg de meesten die mij volgen hebben geen idee waar ze moeten beginnen. En vervallen daardoor snel terug op (fast fashion) merken die ze kennen.

Het is de reden waarom ik acht jaar geleden Brand Guides ging maken en mijn Grote Duurzamere Kledingmerkenindex ontwikkelde. Nu lanceer ik mijn Grote Duurzame Tanktops Guide: 8 merken (plus een bonuslijstje) waar je volgens mij style wise héél blij van wordt.

Merken selecteren voor Brand Guides blijft soms een uitdaging. Binnen duurzaamheid zijn er tenslotte zóveel factoren waar je op kunt letten en 'de perfecte duurzame keuze' bestaat niet. Ik heb altijd gezegd: ik wil me focussen op de opties waar ook modeliefhebbers op aangaan. We willen tenslotte ook mensen buiten de duurzame bubbel inspireren. Natuurlijk is de meest duurzame keuze wat al in je kast hangt. Check ook eerst tweedehands, ruil of (ver)maak iets zelf. Maar als je iets nodig hebt...

BEKIJK DE GUIDE! ☀️

Persoonlijke favorieten uit mijn guide:

1. The Sleeveless T-shirt (Teym, €49)
Ik heb ‘m zelf in het zwart. Met stip mijn lievelings zomertop.

2. Organic Rib Tank (Colorful Standard, €30)
In maar liefst 23 kleuren. Met SMILESCS10 krijg je altijd 10% korting op alles (affiliatesamenwerking).

3. KANITAA top (Armedangels, €34,90)
Deze heb ik ook zelf. Superzacht, mooie fit en verkrijgbaar in 10 kleuren.

4. Harriet top (Thinking MU, €49,90)
Mooi merk, en ze hebben nog veel meer bijzondere tanktops in de collectie.

5. Orchid top (Joline Jolink, €70)
Fijne geribte top, mooie fit, prachtig bedrijf.

6. Everyday Tank (The Slow Label, €48)
Mooie fit als je een top met spaghettibandjes zoekt.

2. Bouw een vakantiecapsule

Ga je binnenkort op vakantie en wil je niet overpacken? Vorig jaar liet ik zien hoe ik - op basis van mijn gesprek met capsule-expert Leoni Huisman - mijn vakantiecapsule samenstelde. Deze week bouw ik 'm opnieuw en natuurlijk neem ik jullie daarin mee. Tot die tijd heb je misschien alvast iets aan deze video. Succes!

NIEUWS

3. Dodelijke brand in Chinese schoenenfabriek

Verschrikkelijk nieuws uit China: bij een brand in een schoenenfabriek kwamen deze week minimaal 28 mensen om het leven. De fabriek stond in Jinjiang, één van de grootste schoenenproductiegebieden ter wereld.

De brand kon zich ontzettend snel verspreiden doordat er veel licht ontvlambare materialen aanwezig waren. NOS meldde dat de brandweer “tegen staatsomroep CCTV zei dat schoenonderdelen in de trappenhuizen lagen opgestapeld, waardoor het veel moeilijker was om bij de brand te komen en te blussen.”

De oorzaak van de brand wordt nog onderzocht en de eigenaar en leidinggevenden zijn aangehouden. Het is nog niet duidelijk of we dit direct aan fast fashion kunnen linken, maar hoe dan ook is dit een pijnlijke herinnering dat achter onze kleding en schoenen miljoenen mensen werken voor wie een veilige werkplek allesbehalve vanzelfsprekend is :(

4. Food For Skin met korting (lievelings)!

Op Instagram deelde ik al waarom ik groot fan ben van Food For Skin, het meest pionierende skincaremerk die ik ken. Ze gebruiken uitsluitend voedende ingrediënten en werken zoveel mogelijk met geüpcyclede reststromen van groente en fruit (zo cool!). Ook richten ze hun hele proces zo duurzaam, ethisch en lokaal mogelijk in. Mijn huid gaat zó goed op hun producten. Vooral de Tomato Base Cream is fantastisch, maar ik gebruik ook de serums en cleansers heel graag. Pas lanceerden ze hun nieuwe Elderberry Shower Oil. Heel fijn.

Proberen? OFFMODE15 geeft je 15% korting op álles t/m 31 juli 2026. Oprecht een mega aanrader :)

PROBEER MET 15% KORTING

(P.S. Ik deel dit als extraatje bij mijn betaalde Instagramsamenwerking met Food For Skin, omdat ik ze zo tof vind. Ik krijg niet voor dit bericht betaald, en ook niet als je mijn code gebruikt)

5. Ik MOET naar deze modetentoonstelling

Zo benieuwd! Voor de nieuwe modetentoonstelling Reflections on Fashion mochten verschillende ontwerpers en makers het gigantische depot van het Kunstmuseum induiken en vanuit hun eigen visie een zaal samenstellen (Tess van Zalinge, Ronald van der Kemp, Jan Taminiau, Janice Deul, Lisa Konno en Kledingcast, geweldig!).

Verwacht eeuwenoude museumstukken en Iris van Herpen, Chanel en Bas Kosters, maar ook protestmode, de verborgen binnenkant van kledingstukken én een kijkje in het restauratieproces. Van 4 juli 2026 t/m 3 januari 2027 in Kunstmuseum Den Haag. Wie gaat ook?

6. Onderzoek: Zara is grotere greenwasher dan SHEIN

We richten al onze pijlen graag op ultrafast fashion, maar ‘traditionele’ fastfashionmerken zijn natuurlijk ook geen lieverdjes. Nieuw Belgisch onderzoek (KU Leuven) naar duurzaamheidscommunicatie komt zelfs met een opvallende winnaar: niet SHEIN, maar Zara communiceert het meest misleidend over milieu-impact en arbeidsomstandigheden.

Verbaast me niks, overigens. SHEIN zegt amper iets over z’n productieketen - en als je niks zegt, kun je ook moeilijk greenwashen. Zara gebruikt veel vage termen op hun corporate website. Terechte winnaar.

7. Waarom de Zara 'horrorbroek' nooit in slow fashion zou gebeuren

Misschien heb je de virale ‘struikelbroek’ van Zara voorbij zien komen: een pantalon van super rekbare stof die tijdens het lopen steeds achter je schoenen blijft haken. De struikelfilmpjes waren niet aan te slepen op TikTok, en sommige mensen belandden zelfs op de spoedeisende hulp:

Wat ik hiervan vind? Veelzeggend, vooral. Zoiets zou bij een slowfashionmerk namelijk bijna niet gebeuren. Niet alleen vanwege de stofkeuze (duurzamere merken gebruiken geen superstretchy synthetische flubberstofjes), maar vooral omdat producten daar uitgebreid worden getest voordat er duizenden van worden geproduceerd. Eén testdag en deze broek was nooit in de winkel beland.

8. Laatste kans! Gratis klimaattraineeship!

Ken je iemand tussen de 18 en 29 die staat te popelen om iets goeds te doen voor de wereld, maar geen idee heeft waar te beginnen? In Fair Future Generators (het gratis Klimaattraineeship van Milieudefensie) ontdek je in vier maanden waar jouw talent ligt, leer je over verduurzaming, systeemverandering en effectief activisme én ga je aan de slag bij een mooi klimaatproject. Je ontmoet ook zoveel gelijkgestemde idealistische mensen (vrienden? :)) én ontvangt een erkend MDT-certificaat.

Fair Future Generators start op 25 augustus en dit is de állerlaatste editie. VOL = VOL, dus stuur dit door naar alle jongeren die dit moeten weten!

MELD JE HIER AAN!

Meer info in mijn Reel:

Doneer en support OFFMODE

OFFMODE bestaat dankzij jullie abonnementen en donaties. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend veel dank voor je support!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

Maar wat valt er allemaal onder reclame? En hoe zit het met die verslavende elementen in de SHEIN-app zélf? Ik las een hoop nieuwsberichten, maar nergens vond ik het antwoord. Dus belde ik Future Up, de organisatie die pas een vergelijkbaar reclameverbod adviseerde aan het Nederlandse kabinet. De wet blijkt inderdaad een grote stap. Maar… we zijn er nog niet.

Wat verbiedt de Franse wet precies?

Op papier klinkt het simpel: vanaf 1 januari mogen ultrafastfashionbedrijven zoals SHEIN, Temu en AliExpress in Frankrijk geen reclame meer maken. Ook influencers mogen deze merken niet langer promoten.

Traditionele fastfashionketens als Zara en H&M vallen buiten de wet, want Frankrijk kiest er bewust voor om eerst de extreemste spelers aan te pakken. Dat snap ik, maar dat betekent natuurlijk niet dat fast fashion ineens duurzaam of onschuldig is.

Waarom dit toch wel historisch is

Toch kun je deze wet historisch noemen: voor het eerst erkent een land officieel dat reclame voor ultrafast fashion geen onschuldige marketing is, maar iets dat maatschappelijke schade kan veroorzaken. Dat is echt een doorbraak. Want wat ik pas ook schreef over trendcommunicatie in modemedia: wat je constant om je heen ziet, ga je normaal vinden.

En belangrijk: dit reclameverbod is onderdeel van een bredere Franse strategie om de impact van ultrafast fashion tegen te gaan. Zo komen er milieuheffingen voor bedrijven die onder de wet vallen en kreeg SHEIN al miljoenenboetes voor o.a. misleidende kortingen en gebrekkige informatie. En dan was er nog de tijdelijke webshopban van SHEIN na het bizarre kindsekspoppenschandaal.

Maar… nu wordt het interessant

Oké, wat valt er nu eigenlijk wel en niet onder ‘reclame’? Ik besloot Bianca Streng te bellen, programmamanager bij Future Up (die ook alle input gaf voor mijn kritische artikel over polyester). Er werd me een hoop duidelijk.

De precieze criteria blijken nog niet volledig vast te staan. De Franse Senaat heeft de wet nu goedgekeurd, maar onderdelen moeten nog verder worden uitgewerkt en afgestemd met Europese regelgeving.

Het internet stopt niet bij de grens

Wat al wel duidelijk is: Franse influencers die worden betaald om SHEIN of Temu te promoten, vallen straks in ieder geval onder het verbod. Dat is natuurlijk super, maar Amerikaanse influencers die precies dezelfde video maken, blijven gewoon zichtbaar in Frankrijk. En hoe zit het met TikTok-video’s die niet betaald of gesponsord zijn, maar wel miljoenen mensen bereiken uit ‘enthousiasme’? Dat is nog niet duidelijk.

Hoe zit het met de verslavende trucs ín de SHEIN-app?

En dan de koopfuiken op het platform zelf. Het reclameverbod lijkt zich vooral te richten op reclame en promotie vóórdat je de app opent, denk aan buitenreclame, advertenties en productsuggesties die je op Google ziet (waarbij ik regelmatig Temu ‘tips’ krijg als ik op ‘vintage’ zoek). Maar een deel van de verleiding begint natuurlijk pas zodra je ‘binnen’ bent.

Als je wel eens door de SHEIN-app hebt gescrold, weet je wat ik bedoel. Je wordt gek van de (nep)aftelklokken, dagelijkse beloningen, ‘speciale’ kortingen en punten die je kunt verdienen. Het meest bizarre voorbeeld dat ik ooit tegenkwam, is Puppy Keep: een game waarin je een puppy moest verzorgen door elke dag in te loggen en opdrachten uit te voeren. Als beloning kreeg je SHEIN-punten of kon je gratis producten ‘unlocken’:

Excuse me?! Een schattig spelletje gebruiken om kwetsbare kinderen constant terug te lokken? Walgelijk. Inmiddels bestaat dit spel niet meer. Veel van deze zogeheten dark patterns zijn onder Europese regels (de Digital Services Act) al verboden, vertelt Bianca. Maar tegelijkertijd zie ik een aantal van dit soort trucjes nog steeds online. Bespeelt SHEIN hier een juridisch grijs gebied, of is er een handhavingsprobleem? Dat moet ik nog uitzoeken.

Heeft zo’n nationale wet dan eigenlijk wel zin?

Ik vraag Bianca: “Maar als SHEIN, Temu en AliExpress zo internationaal te werk gaan, heeft zo’n nationale wet dan eigenlijk wel zin? Moeten we niet gewoon wachten tot Europa met één gezamenlijke aanpak komt?”

Volgens Future Up is het antwoord juist nee.

Natuurlijk heeft het veel meer impact als heel veel landen tegelijk één ambitieuze grens stellen. Maar veranderingen in de hele EU doorvoeren kost vaak veel tijd, benadrukt ze. Bovendien begint elke grote verandering bij voorlopers die laten zien dat iets anders kan, en zo geeft Frankrijk andere landen én Europa een zetje om te volgen.

Voorlopers veranderen de regels (en dat kan Nederland heel goed!)

Dat voorloper zijn zin heeft, lieten we zelf ook al eens zien: met onze UPV Textiel was Nederland één van de eerste landen die kledingmerken financieel verantwoordelijk maakten voor de afvalfase van hun producten. Inmiddels kijken steeds meer landen naar vergelijkbare systemen én besloot de EU dat alle lidstaten zo’n UPV voor textiel en schoenen moeten invoeren. Daar mogen we echt trots op zijn.

Maar, zegt Future Up: dan moet Nederland nu ook niet afwachten. Daarom boden zij vorige maand samen met de Textieltafel - een samenwerking van kledingmerken, recyclers en maatschappelijke organisaties - een rapport aan de Tweede Kamer aan, met het advies om ook hier reclame voor ultrafast fashion te verbieden.

Nederlandse merken hebben zóveel last van ultrafast fashion

Ik hoop zó dat wij Frankrijk volgen. Natuurlijk vanwege alle schade die ultrafast fashion aanricht, maar ook omdat ik dagelijks Nederlandse kledingmerken spreek - zowel duurzame pioniers als grotere bedrijven - en allemaal zeggen ze hetzelfde: terwijl zij actief investeren in verduurzaming en zich aan strenge regels moeten houden, krijgen ultrafastfashionplatforms alle vrijheid om dit te omzeilen. Ondertussen vinden mensen alles boven een SHEIN prijs ‘belachelijk duur’. Niet gek dat Zeeman (die al bizar goedkoop is) onlangs aankondigde winkels in Europa te moeten sluiten, mede door concurrentie van Chinese webshops.

Maar laten we de Zara’s niet vergeten

Ik sprak hier ook even over met Marjella Bronkhorst van Schone Kleren. Zij zijn blij met de Franse wet, maar kritisch op het onderscheid dat gemaakt wordt tussen ultrafast fashion en fast fashion: “dat is wat ons betreft niet nuttig, omdat dat de illusie wekt dat het één slechter is dan het ander. Dit bedrijfsmodel van SHEIN en Temu had niet kunnen bestaan als de Zara’s van deze wereld niet de weg geplaveid hadden.” Ze benadrukt dat Europese fastfashionbedrijven net zo goed verantwoordelijk moeten worden gehouden voor uitbuiting en vervuiling. Door alle aandacht voor ultrafast fashion lijkt het bijna alsof de rest ineens onderdeel is van de oplossing.

Zo’n wet moet niet alleen maar gaan over het versterken van de Europese markt tegenover China. We moeten naar de ethiek van het héle modesysteem blijven kijken: hoe verdienen bedrijven hun geld? En wie betaalt daar de prijs voor?

Teken deze Nederlandse petitie

Daarom lanceert Schone Kleren een petitie, waarin ze de Nederlandse politiek oproepen om nog een stap verder te gaan dan Frankrijk: hun voorstel richt zich op álle kledingmerken die overconsumptie stimuleren en slechte kwaliteit kleding verkopen.

Schone Kleren pleit o.a. voor:

• een verbod op reclame voor kleding die slecht recyclebaar is
• een verbod op stapelkortingen en Black Friday-deals die overconsumptie stimuleren
• verplichte waarschuwingen bij reclames van merken die niet kunnen garanderen dat hun makers goed worden behandeld en betaald.

Ik hoop daarom dat Nederland niet alleen volgt, maar ook verder durft te gaan. Natuurlijk heb ik meteen getekend. Jij ook?

TEKEN DE PETITIE!

Doneer en support OFFMODE

Mijn platforms kunnen mede blijven bestaan door donaties. Veel dank aan iedereen die al bijdroeg aan mijn missie, dat betekent veel voor me. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend bedankt!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

Maar toch lijkt niemand zich af te vragen wat het met ons doet als platforms en merken ons dag in, dag uit wijsmaken dat onze garderobe achterloopt op ‘de trends’. Waarom voeren we geen maatschappelijk gesprek over het systematisch aanpraten van ontevredenheid? Zijn hier regels voor nodig?

“Het fietsbroekje is passé”

Anderhalf jaar geleden deelde ik mijn mening over it-schoenen, must-haves en clickbaitachtige modekoppen. Daarna had ik meer zin om me met andere onderwerpen bezig te houden, tot ik vorige week tijdens een hangerig moment van verveling de Facebook-app opende (ben er niet trots op). Mijn timeline bleek vol met koppen als ‘Forget butter yellow’ en ‘Het fietsbroekje is passé - deze sportieve short wordt onverwacht dé modehit van de zomer van 2026’ (excuse me, JAN Magazine?). Ik besloot om screenshots te verzamelen en na een paar dagen had ik er genoeg (van). Harper’s Bazaar, Vogue, Cosmopolitan, JAN... het leek wel één grote wedstrijd in het bedenken van nieuwe redenen waarom ik iets nieuws nodig had.

Hoewel fast consuming in elke sector normaal is (denk ook aan fast furniture), maakt de kledingindustrie het wel heel bont. Stel je voor dat een magazine dit in dezelfde mate zou doen met andere categorieën: “De witte koelkast is passé!” “Deze waterkoker is dé musthave van het moment!” Je zou toch meteen denken dat die redactie compleet van het padje is? Maar bij kleding noemen we het… inspiratie ✨

Maar is dat het wel? Veel van dit soort artikelen zijn eigenlijk kleine koopfuikjes: met zorgvuldig gekozen woorden wordt urgentie en FOMO aangewakkerd, waardoor de drempel om iets nieuws te kopen - waar je tot dat moment nog helemaal niet aan dacht - zo klein mogelijk wordt.

Ik snap heus wel dat modeplatforms commercie nodig hebben

Ik weet ook wel dat redacteurs niet ‘s ochtends opstaan met het plan om zoveel mogelijk mensen ontevreden te maken. Volgens mij willen we allemaal hetzelfde: waardevolle verhalen vertellen, mensen inspireren en laten zien hoe leuk en eigen kleding kan zijn.

Het verdienmodel achter de trend

Maar, reality check: in het huidige medialandschap staat aandacht gelijk aan (veel) geld. Elke click levert advertentie-inkomsten op. Aan elk product dat jij via een affiliatelink koopt, verdient het platform commissie. Op een kop als 'Deze schoen vervangt alle sneakers van vorig jaar' wordt nu eenmaal veel vaker geklikt dan op '10 tips voor meer tevredenheid'.

Zelfs op míjn platforms werkt het zo, waarbij je zou zeggen dat mensen op zoek zijn naar duurzamere keuzes. Hoe graag ik ook over tevredenheid schrijf, koopinspiratie en kortingscodes doen het vrijwel altijd (véél) beter.

Ik snap heel goed dat veel modemedia zich in een ingewikkelde positie bevinden. Printinkomsten zijn een fractie van wat ze vroeger waren en online concurreren ze met duizenden websites, influencers en TikTok-accounts, terwijl er dus wel een hele redactie betaald moet worden. Dus dat commerciële belangen een rol spelen, is logisch. En prima.

Maar dat maakt niet dat we daar geen ethische vragen over mogen stellen. Want als aandacht het verdienmodel wordt, moet je mensen constant prikkels en nieuwe redenen geven om terug te komen. En wat werkt daarvoor beter dan het gevoel dat je iets mist?

Tuurlijk, trends zijn van alle tijden: onze behoefte aan vernieuwing vertaalt zich nu eenmaal ook in kleding, die we letterlijk op onze huid dragen en waarin we veel zelfexpressie kwijt kunnen.

Maar inmiddels weten we zóveel meer over hoe communicatie ons gedrag beïnvloedt. We weten hoe reclame werkt, en hoe marketeers inspelen op schaarste, status en het gevoel dat je iets mist. We wéten hoe krachtig taal en beeld ons koopgedrag sturen, en hoe urgentie onze denkdrempels wegneemt. Helemaal online.

Het gesprek openen heeft zín

Interessant: toen ik screenshots aan het maken was, ging ik er eigenlijk vanuit alle modeplatforms op die manier werkten. Maar dat bleek helemaal niet het geval. Nederlandse titels als Vogue en Elle doen het helemaal niet (of amper).

Dat was niet altijd zo. Anderhalf jaar geleden schreef ik juist een kritisch artikel over de grote hoeveelheid clickbaitachtige trendposts die Elle NL destijds deelde. Ik dacht terug aan een kort gesprekje dat ik een paar maanden geleden had op een boeklancering. “We hebben je artikel gelezen,” zei iemand van Elle. Ze begrepen mijn punt volledig.

Of mijn artikel iets te maken heeft met de verandering in communicatie? Geen idee. Maar het was super om te horen dat dit gesprek blijkbaar wel op redacties wordt gevoerd. Het kan dus anders. En daarom is het zó belangrijk dat we dit publiekelijk blijven aankaarten.

Erken dat dit een ethisch vraagstuk is

Misschien denk je nu: moeten we hier wel regels voor willen, helemaal als veel Nederlandse modebladen hier al bewuster mee omgaan? En zo ja, hoe werkt zoiets dan in vredesnaam?

Laten we eerst erkennen dát dit een ethisch vraagstuk is. Nieuwe normen ontstaan nooit van de ene op de andere dag.

Inmiddels vinden we het heel normaal (en belangrijk) dat de ACM een Leidraad Duurzaamheidsclaims heeft. Het doel: consumenten beter beschermen tegen misleiding. Het gevolg is dat bedrijven nu veel zorgvuldiger nadenken over wat ze wel en niet zeggen, en dat we hen daar ook verantwoordelijk voor kunnen houden.

Dat het creëren van een nieuwe norm tijd nodig heeft, ervaar ik momenteel ook bij de Fashion Statement Now campagne die ik voer, voor transparantie over productievolumes. Merken sputteren vaak tegen: “Maar niemand deelt hoeveel kleding ze maken”, of “consumenten vragen er niet om”. Verandering voelt aan het begin vaak ongemakkelijk.

Nogmaals, ik ben echt niet tegen trends. Mode mag inspireren en veranderen. En tuurlijk moeten media geld verdienen. Maar ik denk wel dat het tijd is om na te denken over wat 'ethische modecommunicatie' eigenlijk is. Wanneer verandert inspiratie in het aanpraten van een gevoel van tekort? En hoeveel ontevredenheid vinden we acceptabel als verdienmodel?

Hopelijk zijn daar geen richtlijnen voor nodig en lossen redacties het zelf op, omdat ze beseffen dat eindeloze trendjournalistiek hun geloofwaardigheid ondermijnt. In Nederland is dat voor m’n gevoel gelukkig al aan het veranderen. Al blijft er genoeg werk te doen (maar hallo, JAN Magazine? Cosmo?).

Ik blijf dit aankaarten. Want zolang we deze vorm van beïnvloeding niet bediscussiëren, blijven we overconsumptie onterecht zien als een individueel probleem. Terwijl we inmiddels dondersgoed weten dat ons gedrag ook wordt gevormd door de verhalen en normen waarmee we ons iedere dag omringen.

En normaal kan veranderen.

Hoe ga je bewust met trends om? Kijk hier het gesprek terug dat ik voerde met modepsycholoog Anke Vermeer:

Doneer en support OFFMODE

Mijn platforms kunnen mede blijven bestaan door donaties. Veel dank aan iedereen die al bijdroeg aan mijn missie, dat betekent veel voor me. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend bedankt!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

Als je een pakketje retour stuurt, denk je daar - behalve wanneer je je geld weer terug krijgt - nooit meer over na. Logisch. Ik ook niet. Tot vorige week, toen ik een onderzoeksvideo van Pointer zag waaruit bleek dat sommige retouren uiteindelijk als verrassingspakket worden doorverkocht via ‘verloren pakket’-winkels.

En nu komt het: inclusief de naam en adresgegevens van de oorspronkelijke ontvanger.

Pointer vond meerdere pakketten waarop namen en adressen nog gewoon zichtbaar waren. Aan de hand van die gegevens wisten ze de vorige eigenaren binnen een mum van tijd te achterhalen en op te bellen. Aan de lijn bleek inderdaad: het klopte.

Wát?!

Hoe kan het überhaupt dat er complete winkels zijn die kunnen bestaan van retouren die niemand meer de moeite waard vindt om te verwerken? En kun je voorkomen dat dit ook met jouw gegevens gebeurt?

De opkomst van de pakketjesloterij

Dát dit kon gebeuren, verbaast me eerlijk gezegd niet. In de VPRO-documentaire Op Volle Retouren (2020) kon je al zien dat het verwerken van retouren ontzettend duur is voor bedrijven, en dat wij Nederlanders ‘kampioen retourneren’ zijn. Waar toen nog werd gesproken over een online retourpercentage van 13 procent, was dat in 2025 al 23,5 procent. Rond de feestdagen wordt zelfs bijna de helft(!) van alle online bestellingen teruggestuurd.

Ongelooflijk.

Natuurlijk is dat geen toeval. Het is een direct gevolg van de steeds intensere koopfuiken waarin we terecht zijn gekomen. Social commerce, de komst van TikTok Shop (waar ik vorige week nog over schreef), algoritmes die je constant nieuwe spullen opdringen: op deze manier verdwijnen álle denkdrempels in het aankoopproces. Tel daar de enorme hoeveelheid crap bij op die je tegenwoordig via SHEIN, Temu, AliExpress en talloze dropshippers op bol.com en Amazon kunt kopen - allemaal producten die op een foto geweldig lijken, maar in de praktijk vaak tegenvallen.

Meer impulsaankopen = meer retouren.

Maar inmiddels is die retourstroom zó groot dat er complete verdienmodellen omheen zijn ontstaan. Volgens een doorverkoper die Pointer interviewt bestaat een groot deel van de ‘verrassingspakketten’ uit retourzendingen die niet rendabel genoeg zijn om terug te sturen naar de plaats van herkomst, vaak in China:

De verborgen rekensom achter een retour

Besef even: ooit zijn er grondstoffen gewonnen, het product is ontworpen, geproduceerd, gefotografeerd, online gezet en de halve wereld over gestuurd. Vervolgens is het verkocht, uitgepakt en teruggestuurd - en dan blijkt het economisch aantrekkelijker om het voor een prikkie op een mystery pallet te gooien, in plaats van het terug te sturen naar de leverancier.

Bizar, maar wel logisch. Retouren zijn namelijk één van de grootste operationele kostenposten binnen e-commerce. De cijfers verschillen, maar vaak worden bedragen genoemd van zo’n €10 tot €15 verwerkingskosten per retour. Logisch: alle producten moeten los van elkaar worden ontvangen, door mensen gecontroleerd, geregistreerd, opnieuw verpakt, opgeslagen en opnieuw aangeboden.

Dus als die kosten hoger zijn dan de inhoud van het pakket, ontstaan er natúúrlijk constructies van opkopers en ‘verloren pakket’winkels. Mocht je tot nu toe gedacht hebben: “maar stel dat ik een Rolex tegenkom!”, weet je nu dat die kans praktisch nul is.

Nieuwe EU-wet, nieuwe uitdaging

De timing van dit verhaal maakt het extra interessant én zorgwekkend. Op 19 juli treedt namelijk een nieuwe EU-wet in werking die bedrijven verbiedt om onverkochte producten te vernietigen. Ja, dat was ook een ding. Ik kwam er zelf pas in 2018 achter, toen ik las dat zelfs Burberry onverkochte voorraden liet verbranden. Luxemerken deden het vaak om hun exclusiviteit te beschermen, betaalbare merken vaak omdat iets op de plank laten liggen simpelweg duurder was.

Zo’n wet is natuurlijk een fantastische ontwikkeling. Maar sinds de Pointer-aflevering vraag ik me af: als vernietigen straks niet meer mag, waar gaan al die spullen dan naartoe?

Want de economische rekensom achter retouren verandert niet. Producten die nu niet rendabel zijn om te verwerken, zijn dat op 20 juli ook niet. Ik ben daarom bang dat we de komende jaren meer van dit soort retourconstructies gaan zien. Tuurlijk is hergebruik beter dan vernietiging. Maar hoe complexer en sneller de retourstromen worden, hoe groter de kans dat er iets mis gaat. En ik wil niet dat mijn naam en adres terecht komen in één of andere surprise unboxingvideo op TikTok, of erger: in de verkeerde handen vallen.

Kun je voorkomen dat jouw adres op straat ligt?

Eerlijk gezegd weet ik ook niet precies hoe je je hier als consument volledig tegen kunt beschermen. Een pakketpunt gebruiken lost het probleem niet op: vaak staan je gegevens alsnog in het klein op het label. Ook heb je meestal geen idee wat een bedrijf met jouw retour doet, zeker niet als het werkt met externe verkooppartners, dropshippers of complexe logistieke ketens.

Wat je wél kunt doen:

1. Beperk je risico door kritisch te kijken naar waar je koopt. Bedrijven die draaien op enorme volumes, lage prijzen en snelheid hebben gewoon meer kans om in dit soort economische afwegingen terecht te komen. Dat geldt ook voor platforms waarop veel dropshipping plaatsvindt.

2. Koop bij merken die ‘langzamer’ werken, duurzamere keuzes maken, kwalitatieve producten aanbieden en die je vertrouwt. Check mijn Grote Duurzamere Kledingmerkenindex en mijn Brand Guides voor inspiratie.

3. Koop in fysieke winkels om überhaupt te voorkomen dat jouw adresgegevens op pakketjes staan.

Zoals ik laatst ook schreef over nepvintage op Vinted: het zal steeds belangrijker worden om jezelf te trainen om te weten wat je koopt. Niet alleen zodat je weet waar je aan bijdraagt en wat je in huis en op je huid haalt, maar ook zodat je begrijpt welke systemen er achter je aankopen schuilgaan.

Ook ik ben hier nog steeds lerende in, ik had hier geen idee van. Maar als zelfs ik daar na tien jaar schrijven over consumentengedrag nog nooit bij had stilgestaan, hoeveel weten we dan echt over de achterkant van e-commerce?

Doneer en support OFFMODE

Mijn platforms kunnen mede blijven bestaan door donaties. Veel dank aan iedereen die al bijdroeg aan mijn missie, dat betekent veel voor me. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend bedankt!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

Deze week is er weer zoveel gebeurd in de modewereld. Zo veranderde TikTok zichzelf officieel in een hyperverslavend winkelcentrum. SHEIN moet een nederlaag slikken in Parijs (yes) en daar tegenover staat een hoop fijne inspiratie die laat zien dat het anders kan, van een Fashion Farm tussen het vlas tot merken, podcasts en een geweldig magazine. Dan ben je weer helemaal bij, scheelt je weer een paar uur doomscrollen.

Enjoy, fijn weekend alvast!

Sara

1. Duurzame Brand Guides met zomer-inspiratie

Ik krijg momenteel veel vragen over mooie sandalen, shorts en zomerjurken. Check altijd mijn uitgebreide Brand Guides, vol met prachtige merken. Check sowieso even:

• De grote sandalen en slippers guide
• De grote zwemkleding guide
• De grote zomerjurken guide
• De grote t-shirts guide
• De grote shorts guide
• De mooiste (zomer)jurken voor een bruiloft en speciale gelegenheden
• Mijn fijnste tanktops

Ik heb veel guides lang niet geüpdatet omdat dit veel tijd kost en ik me nu meer focus op OFFMODE en activistische projecten, maar hoe dan ook zullen ze je inspireren. Zoveel moois!

2. Moois

Uit mijn Grote Duurzamere Kledingmerkenindex (>250 merken die het beter doen):

1. Zazi - Avani set

2. Alohas - Ola rift brown sandals

3. Tach - Nova baggy striped pant

4. Dedicated - Gopa burgundy bikini (met de code SARADUBBELDAM krijg je 10% korting op alles bij Sophie Stone, ook de collectie van Dedicated!)

5. Thinking MU - Top rib blue contrast white Julia. Check alle tanktops hier.

6. Baukjen - Tobi Long Tailored Linen Shorts

3. Doodeng: TikTok shop in Nederland

TikTok shop is deze week officieel geland in Nederland en ik vind het een doodenge ontwikkeling.

In dit artikel legde ik je al uit hoe machtige platforms middels social commerce proberen om ons in één hypercommerciële (data)machtsfuik te lokken. TikTok is hierin verreweg het engste voorbeeld (al ben ik ook bang voor AI-platforms als ChatGPT), omdat straks alles binnen één app plaatsvindt: inspiratie, entertainment én shoppen. Met precies nul tijd om na te denken: “wíl ik dit eigenlijk wel?”.

Waar we vroeger actief moesten zoeken als we iets wilden kopen, wordt shoppen steeds meer iets dat ons overkomt - gepusht door influencers die hier massaal op zullen duiken vanwege de hoge commissiemarges. In deze Reel neem ik je mee in het grotere plaatje:

Ik maak me grote zorgen over de invloed hiervan op ons koopgedrag. Zoals dit Volkskrant-artikel beschrijft: 85% van de aankopen op de Chinese variant van TikTok komt voort uit de tijdlijn van een gebruiker, niet uit een zoekopdracht. Mensen kopen steeds vaker dingen waar ze toevallig langs scrollen. Future Up pleit al voor een verbod op slimme ultrafast fashionreclame en wat mij betreft is dit slechts het begin van alle maatregelen. Deel deze Reel vooral met je kind, of die ene fast fashion verslaafde vriendin.

4. Hoera: de SHEIN-winkel moet weg uit Parijs

Feest! De nieuwe eigenaar van luxe warenhuis BHV, waar SHEIN een winkel had, noemt de samenwerking “een strategische fout”. Eindelijk. Toen ik de SHEIN-winkel bezocht in januari, voelde het al als zo’n onlogische, onsuccesvolle plek. Ik ben zo blij.

Toch moeten we niet té hard juichen, want het is duidelijk dat SHEIN z’n strategie aanpast: kansen spreiden en mondiale macht vergroten door andere (Westerse) bedrijven op te kopen - met de overname van Everlane als het verdrietigste nieuws tot nu toe. Maar toch is dit een overwinning. Het kán!

5. Laat je kleding verven door Hul Le Kes

Vorige week won Hul Le Kes (fantastisch bedrijf, check ze!) de belangrijkste modeprijs van Nederland. Toen ik daarna op hun website keek, zag ik iets geweldigs dat ik daarvoor compleet had gemist: ze bieden al jaren een dyeing service aan.

Voor €30 verven ze een wit of licht kledingstuk van natuurlijke materialen op professionele, duurzame wijze. Het resultaat is zó mooi! Mijn witte, wijde jeans ligt al klaar voor een tweede leven in bruintinten. Wat een geweldig alternatief voor nieuw kopen.

6. Vintáááge Magazine 2026

Behoefte aan inspiratie? Gisteren bestelde ik de nieuwe editie van Vintáááge ‘26 (€12,95, incl. verzending), met Carice van Houten op de cover. Een prachtig magazine vol editorials, interviews en verhalen over mode, cultuur en duurzaamheid. Samen met Shopwork Magazine vind ik dit één van de interessantste bladen van nu. Aanrader.

Bestel hier

7. Vintage schatten spotten met Trouw

Over vintage gesproken: Trouw publiceerde een fijn artikel over het vinden van bijzondere vintage stukken, met tips van vintage-expert Anouk Oceanne. Zij schreef vorig jaar het boek Vintage Forever, grote aanrader waar ik veel aan heb gehad. Hier lees je mijn tips hoe je échte vintage herkent. Gebaseerd op het boek.

Lees artikel (Trouw)

8. Joline Jolink opent Fashion Farm

Een inspirerend kenniscentrum voor lokaal textiel en regeneratieve mode, tussen het bloeiende vlas, de kipjes en de wedeplanten (waar indigo van wordt gemaakt)… klinkt fantastisch, toch?

In Overijssel opende Joline Jolink haar Fashion Farm (ik was bij de pre-opening): een plek waar ze de wereld meeneemt in haar visie, experimenten en collecties, en onderzoekt wat er gebeurt als we als modewereld weer teruggaan naar de kern: lokale verbinding met de natuur, elkaar en onze kleding.

Vanaf nu organiseert ze hier workshops, rondleidingen en andere activiteiten die je letterlijk dichter bij de oorsprong van kleding brengen. Eerder schreef ik al over Jolines bijzondere trui Gertrude, de trui met een ziel. Ze is zo’n inspiratie.

9. Podcast over de druk van schoonheidsidealen

“Koophonger begint bij je spiegelbeeld” schreef ik vorig jaar, en die boodschap is helaas urgenter dan ooit. Nog nooit waren er zóveel manieren om vrouwen onzeker te maken met onhaalbare schoonheidsidealen, om ze vervolgens in de overconsumptiefuik te trekken.

Luister daarom de podcast Ongebonden van Nina Pierson (naar het gelijknamige boek). Vooral de aflevering De Mooie, over uiterlijk, zelfbeeld en schoonheidsidealen, vond ik een aanrader.

Luister hier

10. Tijd voor een andere bril op succes

Ik vind The Green Times één van de interessantste mediaplatforms van Nederland: hun positieve ondernemersverhalen geven zoveel kracht en inspiratie! Deze week lanceerden ze de nieuwe podcast Redefining Success, waarin Kiki Boreel vanuit Oost-Afrika spreekt met inspirerende ondernemers over hoe systeemverandering er voor hen uit ziet.

We horen in onze bubbel vaak dezelfde verhalen over duurzaamheid, terwijl er wereldwijd zóveel mensen bezig zijn met andere manieren van ondernemen en leven. Tijd voor een andere bril!

Luister hier

11. Mooie woorden van Marjan Minnesma

Eind mei las ik het verdrietige nieuws dat Marjan Minnesma is overleden, een inspirerend boegbeeld van de Nederlandse klimaatbeweging en een groot voorbeeld voor mij. Ik bewonderde haar enorm, met als hoogtepunt natuurlijk de gewonnen Urgenda-klimaatzaak tegen de Nederlandse Staat. The Green Times sprak met haar, vlak voor haar overlijden, en haar krachtige voorbeeld zal ik altijd meenemen:

Doneer en support OFFMODE

Mijn platforms kunnen mede blijven bestaan door donaties. Veel dank aan iedereen die al bijdroeg aan mijn missie, dat betekent veel voor me. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend bedankt!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

Vorige week ging één van mijn Reels viraal. Meer dan een half miljoen views, bizar.

Ergens is dat natuurlijk precies wat ik wil: mensen buiten de duurzame bubbel bereiken. Daar zit tenslotte de grootste impact. Maar inmiddels weet ik dat dit een keerzijde heeft: je bereikt ook mensen die je vertellen dat je een stom wijf bent en je agressief scheldend vragen waar the f*ck je je mee bemoeit.

Tussen mijn verhuischaos door had ik een video gemaakt over de schokkende hoeveelheden schadelijke stoffen die in veel producten van SHEIN en Temu worden gevonden. Ik dacht: ik gooi het eens over die boeg, want blijkbaar zijn arbeidsomstandigheden en milieu-impact niet genoeg reden voor de massa om er niet meer te kopen. Aangezien de meeste mensen vooral veranderen vanuit egoïstische overwegingen, was ik benieuwd: wat als je het persoonlijk maakt? Dit wil je toch niet op je huid dragen:

De video werd massaal gedeeld. Zoals altijd kwamen er naast veel positieve reacties ook mensen op af die woedend waren dat ik hun favoriete webshop bekritiseerde (en zelfs een paar mensen die dachten dat ik AI was).

Na tien jaar online ben ik wel wat gewend, maar ik ben geen robot. Nare woorden kunnen veel impact hebben en als je niet oppast, kunnen duizenden leuke reacties wegvallen tegen een handjevol haat. Best logisch: ons brein is nu eenmaal beter in gevaar signaleren dan complimenten opslaan. Maar de consequentie is niet leuk. Eén persoon noemt je een tuthola en ineens ben je een uur later nog steeds in gedachten een discussie aan het voeren met iemand die toch niet openstaat voor een gesprek en die je nooit zult ontmoeten.

Natuurlijk weet ik dat deze mensen waarschijnlijk iets anders verdedigen dan SHEIN. Misschien gaat het om de begrijpelijke angst dat alles steeds duurder wordt (lees dit artikel over de prijsdevaluatie van kleding). Misschien heeft iemand een wereldbeeld waarin verandering toch geen zin heeft. Iedereen heeft z’n eigen redenen en frustraties. Maar ja, alles komt op zo’n moment ongefilterd op mijn bord.

Voor de duidelijkheid: als iemand het met me oneens is, ga ik graag het gesprek aan. Super belangrijk. Maar haat is een ander verhaal.

“Hoe ga je daar mee om?”, vragen mensen regelmatig. Nou, een paar jaar geleden las ik een oud Taoïstisch verhaaltje dat ik altijd in mijn achterhoofd houd:

Van wie is het?

Er leefde ooit een groot en beroemd krijgsman. Regelmatig kwamen er jongeren bij hem om opgeleid te worden. Op een dag kwam een jonge krijger bij het huis van de man aan. Hij was vastbesloten de eerste te zijn die de oude krijger zou verslaan. Behalve sterk was de jonge krijger ook sluw en wist hij iedere zwakheid van zijn tegenstander uit te buiten. Hij had de gewoonte om te wachten tot die als eerste in de aanval ging, om te zien waar zijn zwakheden lagen, en sloeg dan met genadeloze kracht en snelheid toe. Niemand had het in een gevecht lang tegen hem uitgehouden. Tegen de raad van zijn bezorgde studenten in, accepteerde de oude krijger de uitdaging van zijn jongere opponent.

Toen de twee, klaar voor het gevecht, tegenover elkaar stonden, begon de jonge uitdager de oude krijger uit te schelden en grove beledigingen naar zijn hoofd te slingeren. Hij ging ook, letterlijk, met modder gooien en spuugde hem verschillende keren in het gezicht. Urenlang bleef hij zo doorrazen. Maar de oude krijger reageerde niet. Kalm en bewegingsloos liet hij de storm over zich heen komen. Toen de jonge krijger zichzelf tenslotte had uitgeput, gaf hij het op. Beschaamd draaide hij zich om en stapte van de gevechtsplaats af. Ontdaan en teleurgesteld over het feit dat hun meester zich in het openbaar zo vreselijk had laten beledigen en vernederen, kwamen de studenten om hem heen staan en vroegen hem: “Hoe kon u dat nu over u heen laten gaan? Zoiets vernederends! Waarom hebt u dat allemaal over uzelf laten zeggen?”.

De man zweeg eerst een tijdje, ondertussen elk van zijn studenten diep in de ogen kijkend. Toen antwoordde hij: “Als iemand je iets wil geven, maar je neemt het niet aan, van wie is het dan?”

Uit: Het geluk van Tao (E. Kaniok)

Net als bij koophonger helpt het enorm om een mentale toolkit te hebben die je er op moeilijke momenten bij kunt pakken. Toen ik dit vorige week weer las, voelde ik me meteen rustiger en sterker. Niet dat negatieve reacties me niks meer doen, hoor - en hoe goed ik ermee omga, hangt behoorlijk af van hoe ik in mijn vel zit.

Maar dit verhaaltje herinnert me eraan dat ik áltijd een keuze heb in wat ik doe met wat er op mij afkomt. Ga ik een nare opmerking van iemand die zich totaal niet in mijn werk heeft verdiept, de hele dag met me meedragen? Verdient Joep z’n agressie ruimte in mijn hoofd? Laat ik Anita’s gescheld invloed hebben op mijn eigenwaarde?

Nee, tuurlijk niet! Anita’s haat is niet mijn probleem. Mijn probleem ontstaat pas als ík de deur openzet, Anita mijn persoonlijke ruimte binnenwandelt en daar met haar boze hoofd op een stoel gaat zitten. Als ik haar woorden voor het slapengaan blijf herhalen en onderdeel maak van míjn verhaal. Dan laat ik namelijk niet alleen haar reactie binnen, maar ook een stukje van haar wereldbeeld.

Geef je haat van anderen ruimte in je hoofd, dan wordt het steeds moeilijker om zelf hoopvol te blijven. En in een wereld vol spanning denk ik dat we daar heel erg voor op moeten passen.

Het mooist aan de oude krijger vind ik dat hij zich niet liet bepalen door wat anderen van hem vonden. Je persoonlijke ruimte is van jóu, en jij bepaalt wie en wat je toegang geeft. Je nare baas, die ene collega die overal problemen ziet, de schreeuwer op straat of die kennis die je constant mansplaint waarom iets toch geen zin heeft... Sommige dingen mogen lekker blijven waar ze vandaan kwamen.

Doneer en support OFFMODE

Heel veel dank voor de mensen die een donatie deden, dat betekent zo veel voor me(!!)! Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend bedankt!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

Je weet hoe belangrijk vertrouwen voor mij is. Mijn hele missie is erop gebaseerd: als fast fashion-liefhebber ontdekte ik dat de mode-industrie heel anders in elkaar zat dan mij jarenlang was voorgespiegeld. Na de Rana Plaza ramp en het zien van The True Cost gooide ik het roer om, en in mijn zoektocht naar duurzame alternatieven kwam ik direct bij Armedangels uit. Ze spraken me enorm aan: een focus op eerlijke arbeidsomstandigheden, duurzamere materialen en transparantie. Echt een changemaker.

Je snapt: dit nieuws kwam binnen.

Wat wordt Armedangels verweten?

Waar Armedangels bekend staat om ethische kernwaarden, vertelt het artikel een ander verhaal. De bedrijfscultuur, onder leiding van CEO Martin Höfeler, sluit volgens Der Spiegel niet aan bij die waarden. Het artikel is gebaseerd op gesprekken met tientallen huidige en voormalige medewerkers van Armedangels, aangevuld met interne documenten en correspondentie

De rode draad is een kloof tussen de waarden die Armedangels naar buiten toe communiceert en de ervaringen van sommige mensen binnen het bedrijf. Geïnterviewden vertellen over hoge werkdruk, weinig ruimte voor tegenspraak en een leiderschapsstijl die als intimiderend werd ervaren. Ook vertellen meerdere ex-medewerkers over een cultuur waarin ze zich niet veilig voelden om kritiek te delen of problemen aan te kaarten.

Volgens Der Spiegel leidde dit in sommige gevallen tot stress, burn-outklachten en een hoog personeelsverloop. Bovendien hadden meerdere medewerkers het gevoel dat signalen te weinig werden opgepakt door het management. Het artikel zegt niet per se dat Armedangels z’n duurzaamheidsclaims niet waarmaakt. De kritiek zegt eigenlijk: hoe sommige medewerkers de bedrijfscultuur hebben ervaren, staat haaks op de waarden en merkpositionering.

De reacties op Instagram zijn niet mals:

Mijn eerste reactie

En ook ik moet me hiertoe verhouden. Niet alleen als consument, maar ook vanuit mijn verantwoordelijkheid als activist. Ik promoot dit merk tenslotte, en ook nu hebben jullie recht op eerlijkheid en duidelijkheid.

Je kunt je voorstellen dat ik schrok. Dit is totaal niet wat je verwacht bij een merk dat zich hard maakt voor eerlijke arbeidsomstandigheden. Wat daar is voorgevallen, is niet oké.

Terwijl iedereen op socials los ging en er allerlei andere dingen bij haalden, zocht ik contact met Armedangels.

Ik ontving een uitgebreid statement. Daarin erkent Armedangels de situaties in het artikel. Ze zeggen dat de sterke groei van de afgelopen jaren, en de focus die daarbij kwam kijken, leidde tot inconsistenties in de manier waarop hun eigen waarden intern werden toegepast. Ook erkennen ze de druk die in het bedrijf ontstond. Er zijn fouten gemaakt en inmiddels zijn er verschillende veranderingen doorgevoerd om de organisatie en de werkcultuur te verbeteren. Ik bleef nadenken over het stuk over groei. Tuurlijk, het praat niks goed, maar ik herken het uit zóveel andere verhalen in het duurzame werkveld. Veel merken strugglen hiermee.

Toen ik me tien jaar geleden in de mode-industrie ging verdiepen, keek ik zwart-wit naar de industrie: “dit merk is goed, en dat merk is slecht”. Dat zie ik momenteel ook steeds vaker op socials terug in reacties. Het frustreert me: snelle, rechtlijnige contentsnacks scoren het best en iedereen hitst elkaar op met heftige meningen. Maar hoe meer merken en experts ik door de jaren heen sprak, hoe meer ik leerde over het ongelooflijk complexe systeem achter onze kleding. En hoe genuanceerder alles werd.

Uit de duurzame bubbel breken

Overal hoor ik dat merken een grote uitdaging voelen om uit de duurzame bubbel te breken, terwijl de urgentie alleen maar groeit. Vind je het gek dat veel prachtige merken het niet redden? Ik denk meteen terug aan wat ik schreef over het pijnlijke faillissement van New Optimist, dat op elk vlak álles zo duurzaam mogelijk probeerde te doen en zo in een moeilijke positie kwam. Of aan mijn recente artikel over de overname van Everlane door SHEIN. Het zijn totaal verschillende verhalen, maar uiteindelijk gaat het over dezelfde vraag: hoe overleef je als missiegedreven merk in een industrie die draait op snelheid, winstmaximalisatie en hevige concurrentie?

Veel duurzamere merken beginnen als een klein clubje idealisten met een duidelijke missie en een hecht team. Maar zodra je groeit, verandert alles. Ineens heb je honderden medewerkers, leveranciers, retailers, omzetdoelen, managementlagen en verwachtingen waaraan je moet voldoen.

Dat zag je ook bij Armedangels. De laatste jaren communiceerden ze openlijk over hun groeiambities om zo hun positieve invloed op de mode-industrie te vergroten. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar ik snap het compleet: een duurzamer merk dat klein blijft, verandert vaak maar een klein stukje van de industrie. Als je echt impact wilt maken, heb je bekendheid, bereik en uiteindelijk ook schaal nodig. Je moet manieren vinden om de massa te bereiken, en het liefst mensen meekrijgen die anders bij Zara of H&M zouden shoppen.

Meer schaal… én druk

Dat creëert natuurlijk spanning. Want om aansluiting te vinden bij de markt, moet je meebewegen. Toen ik nog bij een ander merk werkte, hoorde ik ook altijd dat retailers – ook de duurzame – van klanten terugkregen dat ze vernieuwing willen. Dus collecties breiden uit. Je experimenteert meer met wat aansluit op verschillende markten (er zit enorm verschil tussen landen). Marketing wordt belangrijker en je zoekt naar manieren om buiten de duurzame bubbel zichtbaar te worden. Er komen nieuwe teams, meer verantwoordelijkheden en meer belangen binnen de organisatie.

Dezelfde groei die nodig is voor meer positieve impact, kan zo júist druk zetten op de idealen waarmee een merk ooit begon. Ik hoor die paradox op zóveel plekken terug.

Maar groei is geen excuus

Maar dat betekent natuurlijk niet dat dit óóit had mogen gebeuren. Uiteindelijk bepaalt goed leiderschap hoe je met druk omgaat. Het artikel schetst een serieus probleem dat het gevolg lijkt te zijn van een top-downcultuur waar ik nogmaals echt van schrok. Mensen moeten zich (helemaal in een ethisch bedrijf) altijd veilig voelen om kritiek te uiten. Overbelasting moet áltijd serieus worden genomen. En je moet nooit bang hoeven zijn voor je positie als je problemen aankaart. Als een merk zich presenteert als ethisch, mogen de lat en de verwachtingen ook hoger liggen. Het hoofdkantoor valt net zo goed onder eerlijke arbeidsomstandigheden.

Laten we naar het hele plaatje blijven kijken

Tegelijkertijd vind ik het veel te makkelijk (en oneerlijk!) om een merk hiermee af te schrijven. Armedangels doet zóveel goede dingen en vervult een belangrijke rol in de duurzame modewereld. Ze zijn niet perfect, maar zetten zich al jaren aantoonbaar in om de mode-industrie de goede kant op te krijgen. Een paar voorbeelden. Armedangels draagt al jaren de hoogste status binnen Fair Wear Foundation (“Leader”, wat een grote focus op eerlijkere arbeidsomstandigheden in de productieketen laat zien). Ze publiceren uitgebreide duurzaamheidsrapporten en behoren tot de paar pioniers die transparant durven zijn over hun productievolume. Daarnaast gebruiken ze al sinds het begin - als één van de eerste merken - duurzamere materialen (en lopen ze daarin vaak voorop). Ze werken veel met externe certificeringen en bieden ze ook levensduurverlengende reparatie-opties aan, samen met Mended.

Ik som dit bewust op, want we moeten dit niet vergeten. Daarom is dit verhaal zo ingewikkeld: beide dingen kunnen tegelijkertijd waar zijn.

Mijn mening voor nu

Natuurlijk moeten bedrijven verantwoordelijk worden gehouden. Maar ik denk dat vrijwel elk bedrijf van deze omvang worstelt met iets, als je diep genoeg kijkt. Duurzamere keuzes schaalbaar maken, daar liggen de grote uitdagingen van deze tijd. Dat maakt het niet minder erg, maar het is belangrijk om onderscheid te blijven maken tussen fouten maken en je hele missie opgeven.

Ik zie dat op Instagram soms wordt gepleit voor het uitsluitend supporten van kleine ondernemingen, en daar ben ik ook zeker voor. Maar met alleen kleine bedrijven gaan we er in het huidige klimaat gewoon niet komen. Online lijkt de boodschap soms: “zie je wel! Zodra een duurzaam merk groot wordt, gaat het mis!” Maar volgens mij moeten we meer focussen op de vraag hóe duurzame merken gezond kunnen groeien. Als we willen dat de mode-industrie écht verandert, hebben we niet alleen kleine pioniers nodig, maar ook grotere spelers die die verandering naar de massa brengen.

Volgens mij neemt Armedangels dit nieuws heel serieus, en ik heb gezegd dat ik het ontzettend belangrijk vind dat ze ook hierover transparant zijn. Dat ik hoop dat ze actief zullen delen welke lessen hieruit worden getrokken, welke stappen nu worden gezet en hoe de bedrijfscultuur wordt verwerkt in toekomstige duurzaamheidsverslagen.

Uiteindelijk gaat de duurzame transitie niet over perfectie. Het gaat over verantwoordelijkheid nemen en de bereidheid om van onze fouten te leren. Dat is hoe ik erin sta. Ik ben benieuwd hoe jij hiernaar kijkt.

Liefs,
Sara

Doneer en support OFFMODE

Onlangs heb ik weer wat donaties ontvangen. Heel veel dank daarvoor, dat betekent zo veel voor me(!!)! Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend bedankt!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

Mijn vorige nieuwsbrief is alweer even geleden. In een maand tijd best veel verbouwen én verhuizen terwijl je ‘s nachts artikelen schrijft - zoals die over SHEIN en Everlane - blijkt niet heel houdbaar ;)

Ik schrijf deze TIPS-editie vanuit een ontplofte huiskamer, tussen de dozen, shoppers en stucloper (zie rechtsonder). Deze week probeer ik mijn werk weer op te pakken. Dank voor je geduld! Maar goed. Er is weer ontzettend veel gebeurd. Dit wilde ik je niet onthouden:

1. Check de Week Zonder Afval (t/m 7 juni)

Wist je dat in de Week Zonder Afval door heel Nederland honderden inspirerende (gratis!) duurzame events en activiteiten worden georganiseerd? Denk aan kledingruils, repaircafés, kringlooptours, visible mending-workshops, naaicursussen, wildplukwandelingen, upcyclingworkshops en nog veel meer.

In Amsterdam heb je bijvoorbeeld Koning van de Kringloop: per stadsdeel een tour langs alle geweldige tweedehands parels. Geweldig toch? Kun je meteen mijn tips toepassen:

Maar ook in kleinere steden en dorpen gebeurt verrassend veel. Grote kans dat er iets leuks bij jou om de hoek plaatsvindt. Check de agenda - je zult verbaasd zijn hoeveel er bij jou in de buurt wordt georganiseerd:

Ontdek events bij jou in de buurt!

2. Patagonia vs. Pattie Gonia: een pijnlijk schandaal

Een enorme rel deze week: Patagonia (hier vind je mijn merkanalyse) klaagde klimaatactivist en drag queen Pattie Gonia aan wegens schending van hun handelsmerk. Pattie Gonia is met 1,8 miljoen volgers een belangrijke stem in de klimaatbeweging. Online escaleert de zaak volledig en gerenommeerde klimaatactivisten reageren in woedende Reels (zoals deze en deze). Ik snap die reactie, al ligt het iets genuanceerder als je dieper in de zaak duikt.

Officieel gaat de rechtszaak niet over Pattie Gonia’s activisme, maar over merkenrecht. Pattie Gonia begon als overduidelijke woordspeling, maar bouwde de naam de afgelopen jaren uit tot een merk met merchandise, evenementen en uiteindelijk een officiële trademarkaanvraag (als ik Google zie ik ook Pattie Gonia stickers met een beeldmerk dat op Patagonia lijkt, maar ik weet niet of dit echt is). Patagonia stelt dat die activiteiten te veel overlappen met hun eigen werk en voor verwarring kunnen zorgen. Daarnaast zeggen ze dat er sinds 2022 gesprekken liepen en dat Pattie Gonia had toegezegd bepaalde grenzen rond logo’s, branding en commercieel gebruik te respecteren. Volgens Patagonia zijn die afspraken later geschonden. Pattie Gonia zegt van niet.

Puur juridisch snap ik ergens wel waarom Patagonia denkt: hoe ver gaan we hierin mee? Natuurlijk vormt Pattie Gonia op zichzelf geen bedreiging voor het miljardenbedrijf. Maar het punt is dat als je het ene toestaat, het later steeds lastiger wordt om tegen andere partijen op te treden die ook op jouw merk meeliften. Met andere woorden: als je alles laat gebeuren, wordt het steeds lastiger om je handelsmerk te beschermen.

Onder de Instagrampost van Patagonia met een reactie staan veel opmerkingen dat zij dan ook aangeklaagd moeten worden voor het gebruik van de naam van een geografisch gebied. Maar zo werkt dat niet. Patagonia bezit dat woord niet in alle contexten; het is een handelsmerk voor specifieke categorieën goederen en diensten. Anders zouden merken als Amazon natuurlijk ook een probleem hebben. De juridische vraag is dus eigenlijk: mag Patagonia voorkomen dat iemand een commercieel merk bouwt dat bewust op Patagonia lijkt binnen vergelijkbare categorieën?

Tot zover mijn begrip. Want buiten de juridische realiteit bestaat ook nog zoiets als de echte wereld, waarin dit een bizarre zaak is. Beide partijen strijden tenslotte voor hetzelfde en worden door dezelfde beweging omarmd. Officieel klaagt Patagonia haar voor slechts één dollar schadevergoeding aan, maar Pattie stelt terecht dat de zaak haar meer dan een miljoen dollar aan juridische kosten kan opleveren. Bovendien is de machtsverhouding compleet scheef.

Patagonia zegt dat ze het gesprek probeerden aan te gaan, maar dat Pattie niet reageerde. Pattie zegt in een Reel juist dat zij wél contact zocht, maar dat Patagonia pas vier maanden na haar trademarkaanvraag reageerde met een aanklacht. In de Reel doet ze een voorstel: als het Patagonia écht alleen om de trademarkaanvraag gaat, trekt zij die in en laat Patagonia de rechtszaak vallen. Doet Patagonia dat niet, dan weten we genoeg over de werkelijke intenties van het outdoorbedrijf:

Het zou dom zijn als Patagonia niet schikt. Vanuit merkimago-oogpunt is dit namelijk super onhandig: mensen kijken hier niet juridisch naar, maar symbolisch - en ik denk dat Patagonia hier meer te verliezen heeft dan een trademark: vertrouwen. Ik ben dus zéker team Pattie, en de tijd zal uitwijzen of dit alleen om het merkenrecht gaat. To be continued…

3. Mooie merken

Uit mijn Grote Duurzamere Kledingmerkenindex (>250 merken die het beter doen):

1. Jan ‘n June (via Sophie Stone) - Prachtig Duits label met een dito collectie en groot verantwoordelijkheidsgevoel. Mooie zomercollectie! Code SARADUBBELDAM geeft je 10% korting op álles bij webshop Sophie Stone, ook dit merk!

2. Iris Maree - Nederlands vegan tassenmerk met zulke goede designs. Fan!

3. Reformation - Niet het duurzaamste merk uit mijn index, maar wel een groter merk dat het over het algemeen beter doet (en kijk deze ballonbroek!). En tsja, het oog wil ook wat 😍

4. Kuyichi - Lievelings denimmerk met ook fijne linnen items en tanktops in de collectie. De roze Loren linen pant is toch heerlijk?

5. Pura Utz - Echt, hun collectie tassen en sieraden met kralen is zó mooi. Evenals hun sociale missie.

6. Arkitaip - Op zoek naar wedding proof linnen items? Check dit merk, één van de beste linnencollecties die er is.

4. Der Spiegel over Armedangels

Eergisteren kreeg ik een DM van een volger: of ik het heftige artikel van Der Spiegel over Armedangels al gelezen had. Mijn hart sloeg even over. Wát?! Armedangels is niet zomaar een merk uit mijn Duurzamere Kledingmerkenindex. Ik ken ze al jaren en werk er op dit moment zelfs mee samen op Instagram. Wat doe je als een merk dat je kent opeens zo negatief in het nieuws komt?

Vanochtend las ik het artikel, en het is niet leuk om zo’n verhaal te lezen over een bedrijf dat bekendstaat om hoge ethische standaarden en transparantie. Ik heb vragen uitgezet en later deze week hoop ik een uitgebreider artikel te publiceren, waarin ik dieper inga op het artikel, het runnen van een groter/groeiend bedrijf in de huidige modewereld en mijn kijk erop.

5. Geweldige special van Knipmode

Ik word hier zo blij van: Knipmode bracht een special uit over repareren, upcyclen en meer creativiteit in je kast! Deze editie staat vol met geweldige tips, en ook het account @dooorbellen dat ik net ontdekte (zie onder) en waar ik super enthousiast over ben, geeft fijne tips. Beide aanraders!

Bestel hier

6. Carrie Bradshaw bij Primark?!

Nog meer ophef: dit keer rondom Sarah Jessica Parker die de enorme Primark flagshipstore in Manhattan opende, volledig gekleed in het fast fashionmerk. Een opvallende keuze: voor veel mensen blijft ze Carrie Bradshaw: dé vrouw die designermode verheft tot kunstvorm en identiteit.

Ik blijf het bizar vinden hoe makkelijk beroemdheden hun naam verbinden aan onethische zooibedrijven. Ik denk meteen terug aan David Beckham, die in 2024 het gezicht werd van AliExpress. Je bent al steenrijk, je hebt al invloed en bereik. Waarom zou je je geloofwaardigheid inzetten om nóg meer goedkope spullen te verkopen?

Vanuit Primark is dit geniaal. Het merk lijkt dezelfde kant op te bewegen als Zara en H&M: weg van het imago van spotgoedkope kleding en meer richting mode, uitstraling en 'betaalbare luxe', nu de concurrentie met SHEIN steeds heviger wordt.

7. Zeeman merkt invloed SHEIN

Daarover gesproken: vorige week kwam ook naar buiten dat Zeeman winkels moet sluiten in Europa. Het bedrijf noemt o.a. de groeiende concurrentie van Chinese webshops. Zelfs Zeeman, jarenlang één van de goedkoopste retailers van Europa, voelt inmiddels de druk van spelers als SHEIN en Temu.

7. Zo maak je een Ganni-achtig kraagje

Heerlijke tip! Tot de volgende en nogmaals dank voor je begrip!

Doneer en support OFFMODE

Onlangs heb ik weer wat donaties ontvangen. Heel veel dank daarvoor, dat betekent zo veel voor me(!!)! Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend bedankt!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

Hoe kon dit in vredesnaam gebeuren? Wat zegt dit over Everlane, en SHEIN’s strategie? En vooral: wat betekent dit voor de toekomst van de mode-industrie?

Als je me al lang volgt, heb je Everlane vast vaker voorbij zien komen op mijn website. Tot vandaag stond het merk zelfs in mijn Grote Eerlijke Merkenindex.

Everlane werd in 2011 opgericht om ‘radical transparency’ in de mode-industrie te brengen en zo het systeem van binnenuit te veranderen. Ik schreef in 2016 al hoe geweldig ik dat vond. Openheid creëert tenslotte verantwoordelijkheid, en dat is dé basis voor echte verduurzaming. Dat vind ik nog steeds.

Everlane pakte die rol destijds onwijs goed. Het merk focuste op een core collectie van tijdloze basics van duurzamere materialen (in die tijd best bijzonder). Op een interactieve wereldkaart kon je precies zien waar de kleding werd geproduceerd en hoe het eraan toeging in de fabrieken. En bij mijn weten waren ze de eersten die op elke productpagina een gedetailleerde prijsopbouw deelden, inclusief de marge die het bedrijf maakte.

Ze inspireerden me echt, en velen met mij. Everlane groeide.

Maar in 2020 kwam het merk negatief in het nieuws door beschuldigingen van ‘union busting’ tijdens de coronapandemie. Toen klantenservicemedewerkers zich wilden aansluiten bij een vakbond, werden ze kort daarna ontslagen. Everlane ontkende dat er een verband was, maar veel werknemers zagen het anders. Zelfs Bernie Sanders sprak zich ertegen uit. Het werd een enorme rel, en ik weet ook nog dat ik er wat sceptischer van werd. Toch geloof ik nog steeds dat Everlane oprecht heeft geprobeerd het beter te doen - en dat ook lange tijd heeft gedaan.

Al had ik de laatste jaren wel het gevoel dat het hele ‘radical transparency’-verhaal selectiever werd. De interactieve wereldkaart verdween van de site, net als de prijsopbouwen. Als bewuste consument zou ik niet weten waarom je zoiets belangrijks - en zo inspirerend voor de rest van de industrie - zou weghalen. Dus dat vond ik al gek.

Het begin van het einde

Inmiddels weet ik dat dit verhaal verder gaat. De belangrijkste verandering werd in gang gezet toen investeringsmaatschappij L Catterton in 2020 een meerderheidsbelang nam in Everlane, en daarmee alle belangrijke strategische keuzes mocht maken. Je kunt je voorstellen wat er gebeurt als aandeelhouders vooral gefocust zijn op snelle winst: da’s niet goed voor je idealen.

L Catterton investeerde 85 miljoen dollar en waardeerde het bedrijf destijds op ongeveer 550 miljoen dollar. Oprichter Michael Preysman verliet het bedrijf in 2021. Rond diezelfde tijd speelde de ‘union busting’ gate en nam de concurrentie verder toe.

Onder leiding van L Catterton veranderde de merkfocus al. Hoewel ‘radical transparency’ nog steeds op de website staat, verschoof de merkpositionering naar premium basics en een lifestyle-achtige ‘clean luxury’-uitstraling. Qua duurzaamheidsverhaal dus minder focus op industrieverandering, en meer op wat de consument er zelf aan heeft. Commercieel gezien slim (en dit sluit precies aan bij wat ik hier eerder over schreef).

Maar idealistisch gezien minder impactvol.

Een koopje voor SHEIN

De koerswijziging bleek niet genoeg. De omzet daalde naar schatting van circa 200 miljoen dollar in 2023 naar ongeveer 170 miljoen dollar begin 2026, waarna Everlane opnieuw op zoek moest naar kapitaal. En toen kwam deze week ineens totáál onverwacht het nieuws dat L. Catterton had besloten Everlane aan SHEIN te verkopen. Voor ‘slechts’ 100 miljoen dollar, een fractie van wat het ooit waard was.

Zo pijnlijk.

Al is het eigenlijk geen verrassing als je in de recente bedrijfsconstructie duikt. Als winst het enige doel is van je aandeelhouders en je bedrijf het niet goed genoeg meer doet, dan is dit wat er kan gebeuren. Maar hoe kán het toch dat dit vreselijke bedrijf z’n klauwen zó makkelijk over de modewereld lijkt uit te spreiden?

Belangrijk om te beseffen: hier zit een duidelijk patroon achter

Everlane is niet het eerste merk waar SHEIN invloed koopt. In 2023 blies SHEIN het Britse fastfashionmerk Missguided (waar ik vroeger ook nog kocht, oeps) nieuw leven in, en nam het een groot belang in SPARC Group, het bedrijf achter Forever 21. Daarmee kreeg SHEIN indirect invloed op één van de bekendste fastfashionketens ter wereld én toegang tot honderden fysieke winkels in de VS (al mocht dat niet baten, in 2025 ging Forever 21 alsnog failliet).

Bij Everlane gaat het echt om een overname. Dat betekent dat SHEIN de volledige strategische koers bepaalt en directe controle krijgt over Everlane’s merknaam, reputatie en klantenbestand.

Ik moet meteen denken aan Organic Basics, dat in 2022 na een faillissement werd gedwongen verkocht aan de hoogste bieder: Delta Galil Industries. Een enorme Israëlische textielproducent die niks heeft met duurzaamheid - én door verschillende mensenrechtenorganisaties in verband gebracht met de Israëlische bezetting van Palestijns gebied (je snapt dat ik dit merk niet meer op mijn website promoot).

Ook het duurzamere schoenenmerk Allbirds werd dit jaar verkocht, aan het Amerikaanse merkconglomeraat American Exchange Group.

Het is zó ongelooflijk frustrerend om te zien: merken die ooit werden opgericht om de mode-industrie te verduurzamen, eindigen als handelswaar in handen van bedrijven die júist groot zijn geworden dankzij businessmodellen die compleet haaks staan op hun oorspronkelijke idealen.

De strategie: hoe SHEIN steeds machtiger wordt

Dat SHEIN van z’n onethische en gevaarlijke imago af wil, was al langer duidelijk. Toen ik de SHEIN winkel in Parijs bezocht, viel het me meteen op hoe opvallend de ‘premium’ lijn MOTF (met kasjmier en merinowol) werd gepresenteerd. SHEIN snapt ook wel dat consumenten straks niet meer zitten te wachten op slechte vodjes die na vier keer dragen uit elkaar vallen en waar je potentieel doodziek van kunt worden.

Maar het gaat om meer dan imago. Meer macht betekent meer invloed. Hoe groter SHEIN wordt, hoe sterker het staat tegenover concurrenten, leveranciers en investeerders.

Merken als Everlane spelen daarin een belangrijke rol. Zoals ik al zei: SHEIN’s eigen naam roept steeds meer negatieve associaties op. Door via andere merknamen te opereren, is er minder urgentie om constant maar het eigen imago op te hoeven poetsen. Straks kan SHEIN via verschillende labels en bedrijven allerlei doelgroepen aanspreken (lees: manipuleren). Je hoort dit in allerlei sectoren, denk ook aan de overname van De Vegetarische Slager door de onethische vleesgigant JBS.

Bovendien krijgt SHEIN via Everlane toegang tot een interessante doelgroep: consumenten die gevoelig zijn voor verhalen over duurzaamheid en transparantie.

De ideale greenwashingmachine.

Maar ook op politiek vlak is dit zó slim. SHEIN staat steeds meer onder druk van toezichthouders. De Europese Commissie startte dit jaar een officieel onderzoek en de regelgeving rond e-commerce en import wordt strenger (zoals je in mijn gesprek met Europarlementariër Dirk Gotink zag). Via verschillende merken, doelgroepen en verkoopkanalen spreidt SHEIN z’n risico. Dus mocht straks wetgeving het ultrafast-fashionmodel minder winstgevend maken, beschikken ze over genoeg andere inkomstenbronnen en merkposities.

Het is eigenlijk te bizar voor woorden: SHEIN koopt hiermee létterlijk het tegenverhaal.

Wie volgt?

Waar gaat het heen? Als SHEIN deze strategie doorzet, zou het zomaar meer westerse merken kunnen overnemen die financieel onder druk staan. Dat betekent dat steeds meer verschillende opties in handen kunnen vallen van een paar machtige spelers.

En dat vind ik een beangstigend idee: of je nu een jurkje van €7 koopt of een ‘bewuste’ basic van €90: uiteindelijk kan het geld bij hetzelfde vervuilende rotbedrijf terechtkomen.

Hoe het huidige modesysteem dit soort shitovernames faciliteert

Eén van de pijnlijkste lessen momenteel is dat een goed verhaal en oprechte idealen niet automatisch genoeg zijn om te overleven in een systeem dat in het voordeel werkt van de goedkoopste en snelste spelers. Ik schreef het al eerder: het is voor duurzamere merken ontzettend moeilijk om financieel overeind te blijven.

Veel mensen willen heus wel bewuster kopen - dus daar zit veel potentie! - maar in de praktijk wegen prijs, gemak en dopamine toch vaak zwaarder dan idealen. Al heeft dat volgens nieuw onderzoek ook veel te maken met hóe de duurzame modewereld communiceert.

Ik denk vaak aan Armedangels, voor mij hét grote duurzamere merk dat het in deze tijd nog steeds heel goed doet. Ik werk met ze samen op Instagram en bij zo’n samenwerking hoort vrijwel altijd een kortingscode. Daar kun je van vinden dat het koophonger aanwakkert, maar als je uitzoomt, begrijp je heel goed waarom zo’n merk focust op toegankelijkheid. In een markt waarin mensen duurzamere opties vaak “te duur” vinden, moet je meebewegen.

Als je mensen stimuleert om minder te kopen en hun kleding langer te dragen, zit je al snel in een lastige positie - al betekent dat niet dat het onmogelijk is. Patagonia bewijst al jaren dat het anders kan. Maar zolang lage prijzen, snelle trends en overconsumptie de norm blijven, blijft het moeilijk om vast te houden aan al je idealen. Daarom is dit hele Everlane verhaal zo pijnlijk: het is het tegenovergestelde van waar het merk ooit voor stond. En ik geloof nog steeds dat ze daar oprecht in waren.

Weer een reminder waarom activisme zo belangrijk blijft. We hebben niet alleen betere producten en productieketens nodig, maar ook publiekelijk kritische vragen over macht, eigendom en regelgeving. Want zolang de grootste spelers genoeg geld hebben om niet alleen de markt, maar ook het tegenverhaal op te kopen, blijft systeemverandering ontzettend kwetsbaar.

Doneer en support OFFMODE

Onlangs heb ik weer wat donaties ontvangen. Heel veel dank daarvoor, dat betekent zo veel voor me(!!)! Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend bedankt!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

Als je A Beautiful Mess hebt gekeken (waarin Carice van Houten 8 BN’ers uitdaagt om tweedehands outfits te stylen), zie je dat aflevering 1 opent met Carice, zogenaamd naakt in een regenton. “Als je perfect totaal duurzaam wilt leven, dan moet je zo gaan wonen. Maar ja, dan neemt niemand je meer serieus, want dan ben je die vrouw die naakt in een ton leeft.”

Ik weet niet of de verwijzing naar Diogenes van Sinope bewust was, maar volgens oude filosofische verhalen leefde er daadwerkelijk iemand in een ton. Diogenes was een vrij heftige man - confrontaties opzoeken was ongeveer zijn middle name - maar op momenten van koophonger lees ik weleens een boek over de Griekse cynici, waarin hij een belangrijke rol speelt. Als elke fashionista een klein stukje van Diogenes’ filosofie zou omarmen, zou de mode-industrie een stuk gezonder zijn.

Diogenes: blote voeten en één outfit

Je weet hoeveel de filosofie betekent in mijn (mode)leven. Epicurus, de Stoïcijnen, Henry David Thoreau, het Taoïsme - al mijn inspiratie gaat over minder verlangen naar status en bezit, meer waarde hechten aan eenvoud en zelfexpressie, en meer in harmonie leven met de natuur.

De Griekse cynici sluiten daar perfect op aan. Het woord ‘cynicus’ is afgeleid van het Oudgriekse kynikos, wat ‘hond-achtig’ betekent: een verwijzing naar het zwerver-achtige bestaan van deze filosofen.

Diogenes van Sinope was een Griekse cynicus uit de vierde eeuw voor Christus en één van de meest radicale en provocatieve minimalisten ooit. Volgens de geschriften woonde hij in een groot (wijn)vat of een ton, en liep hij rond op blote voeten. Hij bezat vrijwel niks. Letterlijk. Zijn kledingkast bestond uit één outfit: een simpele mantel die hij zowel ’s zomers als ’s winters droeg. Duurzamer leven kan bijna niet, al was dat niet zijn motivatie. Diogenes probeerde niet de planeet te redden, maar zichzelf te bevrijden van alles wat volgens hem onnodig was.

In onze westerse samenleving wordt vrijheid vaak gezien als meer geld, spullen en opties. Diogenes stond daar lijnrecht tegenover: voor hem zat vrijheid niet in meer mogelijkheden, maar in ‘innerlijke onafhankelijkheid’.

Volgens Diogenes houden mensen zichzelf gevangen in kunstmatige verlangens. We leren onszelf constant dat we meer bezit, status en bewondering nodig hebben. Allemaal dingen die ontzettend belangrijk kunnen lijken (in ons geval omdat ze ons worden opgedrongen via agressieve marketingtactieken van Big Fashion/Beauty, die aan onze onzekerheid verdienen), maar die ons afhankelijk maken van factoren buiten onszelf.

Zijn sleutel tot geluk: hoe minder je nodig hebt om je goed te voelen, hoe vrijer je bent. Er zijn maar weinig dingen noodzakelijk; bijna alles is aangeleerd. En onzin.

“Ga uit mijn zon”

Toen Alexander de Grote hem vroeg of hij iets voor hem kon betekenen, antwoordde Diogenes: “Ja. Ga uit mijn zon.” Met andere woorden: zelfs de machtigste man op aarde kon hem niks bieden dat waardevoller was dan iets wat er al was: warmte, licht en een beetje rust. Nogal brutale reactie, natuurlijk. Daar kom ik zo op terug.

Het verhaal van de kom

Naar verluidt bezat Diogenes slechts één kom om water mee te drinken. Op een dag zag hij een jongen die water met zijn handen uit een fontein schepte. Hij stond even stil en gooide zijn kom weg. Blijkbaar had hij zelfs die niet nodig.

Ik vind dit zo’n briljant verhaal. Niet omdat ik nu ook ineens mijn keukeninhoud wil legen, maar het laat iets belangrijks zien: de relatie die je met spullen opbouwt, gaat vaak helemaal niet over nut of waarde, maar over je eigen beperkte aannames en vastgeroeste denkpatronen. Wat heb je nou écht nodig?

Diogenes (1860), door Jean-Léon Gerôme

Ik herken die vrijheid uit mijn No Buy Year

Mijn No Buy Year is hier zo’n geweldige oefening voor geweest: toen kopen geen optie meer was en ik het geen aandacht gaf, verdween de behoefte vaak ook. Het is écht zo: wat je mentaal veel ruimte geeft, wordt steeds groter. Maar zodra je je ervan losmaakt, blijkt het vaak niet zo essentieel als je dacht. Als ik toch koophonger voelde, deed ik de denkoefening die ik in Kopen om te copen deel:

1. Welke gebeurtenis leidde tot mijn ontevredenheid?

2. Welk gat probeer ik te vullen?

3. Met welke overtuiging ga ik mijn ontevredenheid vervangen?

Hierdoor ontdekte ik dat ik niet naar het kledingstuk zelf verlangde, maar naar een remedie voor verveling, stress, frustratie of een gebrek aan creativiteit. Je wilt niet die zoveelste jurk of ‘perfect basic’, maar vernieuwing, controle, bevestiging of de hoop dat je je mooier en zekerder zult voelen.

Voor de cynici is dat een typisch onnatuurlijk verlangen: een behoefte die van buitenaf wordt aangewakkerd en nooit echt verzadigd raakt. Koophonger is geen verlangen naar spullen, maar een teken dat je bent gaan geloven dat iets buiten jezelf nodig is om innerlijke rust te ervaren. Ziehier: het tegenovergestelde van vrijheid.

Onbeschaamd to the max

Maar voor de cynici ging vrijheid veel verder: het ging niet alleen om onafhankelijk worden van spullen, maar ook van de mening van anderen.

Diogenes zette zich fel af tegen schaamte. Wat we als ‘normaal’ of ‘gepast’ zien, was volgens hem slechts een onzinnige verzameling sociale afspraken die we als waarheid zijn gaan zien. Daarom provoceerden de cynici bewust rijke en statusgedreven mensen.

Je kunt je voorstellen hoe Diogenes je zou uitlachen als je hem zou vragen: “Kan dit nog?”, terwijl je je skinny jeans showt. Of: “Ben ik niet te oud voor dit rokje?”, “Mag ik deze prints combineren?”, “Is dit professioneel genoeg?” Hij zou je duidelijk willen maken hoe bizar het is dat je bang bent om veroordeeld te worden op basis van regels die constant veranderen. Als Adidas Samba’s over tien jaar opnieuw hot zijn (zo werkt de trendcurve), stel je dan je mening weer bij? Wat een gevangenis!

Iemand zei ooit tegen Diogenes: “Velen lachen u uit!”, waarop hij antwoordde: “Ja, maar ik laat me niet uitlachen!”. Ik denk hier vaak aan als ik een vervelende reactie op Instagram krijg: het is pas een belediging als ík besluit om die te accepteren. Wat je ook draagt of doet, er zullen altijd mensen zijn die het vreemd, overdreven of ongepast vinden. Jij bepaalt hoeveel macht je hun oordeel geeft.

Een cynische stylingoefening

Cynische tip: trek eens bewust een outfit aan waarbij je denkt: kan dit eigenlijk wel? Een combinatie waar jij superblij van wordt, maar waarvan je bang bent dat anderen er iets van zullen vinden. Draag het juist eens wél als experiment en observeer jezelf eens. Heb je de neiging om je te verontschuldigen of jezelf te corrigeren? Dan merk je hoeveel invloed ongeschreven sociale regels op je hebben.

Zo kan styling een vorm van filosofisch zelfonderzoek worden: welke keuzes zijn echt van jou, en welke komen voort uit angst om veroordeeld te worden? Heeft dat eigenlijk waarde in je leven, of kan het juist bevrijdend zijn om eens totaal lak te hebben?

Laat je eens inspireren door Advanced Style (/@advancedstyle op Instagram), waar kleurrijke vrouwen op leeftijd zich niks aantrekken van wat ‘hoort’. Geweldig. Net als de maandelijkse Colour Walk in Amsterdam, georganiseerd door style coach Chiara Spruit. Qua stijl het tegenovergestelde van Diogenes, maar qua eigenheid zeker een match.

Rijk zijn zonder een cent te bezitten

Toen iemand Diogenes vroeg wat de filosofie hem had opgeleverd, antwoordde hij: “Rijk zijn zonder een cent te bezitten.” En op de vraag wie werkelijk rijk is, zei hij: “Hij die aan zichzelf genoeg heeft.”

Ik denk vaak aan die uitspraken. Wanneer gaan we nou eens beseffen (en dit is een note to self) dat rijkdom niet gaat over hoeveel je bezit, maar over hoe weinig je nodig hebt om gelukkig te zijn?

Eigenlijk sta ik ontzettend ver van hem af. Ik hou(!) van kleding. Van het ambacht, het spel, de creativiteit en de verhalen erachter. In tegenstelling tot Diogenes geloof ik dat niet-noodzakelijke kleding wel degelijk van grote waarde kan zijn, cultureel en als mens. Maar zijn belangrijkste les neem ik mee: je voelt je vrijer naarmate je steeds minder dingen als noodzakelijk gaat zien, zowel materieel als mentaal.

Misschien was Diogenes helemaal niet de gek in de regenton. Misschien zijn wij dat, met onze uitpuilende kledingkasten en dat idiote gevoel dat er nog steeds iets ontbreekt.

Doneer en support OFFMODE

OFFMODE bestaat dankzij jullie abonnementen en donaties. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend veel dank voor je support!

TIKKIE LINK (dankjewel!)

Ik moet zeggen dat ik nu weinig met fashion bezig ben. Ik zit middenin een ambitieus plan om een semi-klushuis in een maand(!!!!!) om te toveren tot woonbare plek. Over 3 weken verhuizen we en mijn hoofd zit op duizend plekken tegelijk. Maar… natuurlijk kon ik het niet laten om toch weer wat tips voor je te verzamelen :)

En heb je de finale van A Beautiful Mess al gekeken? Dan heb je mij gespot! Echt, wát was ik vereerd toen ze mij vroegen als jurylid. Ík?! Die nichemeid die stukjes over duurzaamheid schrijft?

Het was een geweldige dag en ik hoop echt dat dit programma je zin in creativiteit en eigenheid heeft aangewakkerd. Bij mij wel!

Een heel fijn weekend,
Sara

1. Bezosfeestje

Het Met Gala is hét mode-event van het jaar. Het thema dit jaar was ‘Costume is Art’ en ik moet zeggen: ik heb weer lang gescrold langs - en genoten van - alle bijzondere rode loperlooks.

Maar liever heb ik het over de schaduwzijde van het event. Sinds dit jaar is Amazonbaas Jeff Bezos samen met zijn vrouw Lauren Sánchez hoofdsponsor en erevoorzitter van het gala. Ik schreef eerder al dat Vogue opvallend veel aandacht gaf aan hun bruiloft en Laurens saaie outfits in de maanden erna, en het wordt Anna Wintour niet door iedereen in dank afgenomen dat zij Bezos zo expliciet een plek geeft binnen de culturele elite. En niet alleen hij: ook andere techmiljardairs duiken de laatste jaren steeds vaker en zichtbaarder op bij grote mode- en cultuur-events. De gedachte dat zij op deze manier, en zo makkelijk, nóg meer mediamacht kunnen kopen, is beangstigend.

Vrijwel geen enkele genodigde boycotte het evenement, al maakten sommigen wel een statement op de rode loper. Zo verscheen Sarah Paulson in een creatie van Matières Fécales met een dollarbiljet over haar ogen - een verwijzing naar ‘the 1%’ en het idee van ‘being blinded by money’. Geweldig.

Maar buiten het gala gebeurde misschien nog wel iets interessanters. Door heel New York verschenen “Boycott the Bezos Met Gala”-posters, de Britse protestgroep Everyone Hates Elon verspreidde nep-urineflesjes (gebaseerd op de verhalen over Amazon-bezorgers die door extreme tijdsdruk in flesjes plassen). En op gebouwen, waaronder het Empire State Building en Bezos’ eigen penthouse, waren enorme projecties te zien van Amazon-medewerkers die vertelden over hun slechte arbeidsomstandigheden. Wát een stunt:

Ook werd er een Ball Without Billionaires georganiseerd: een alternatief protestfeest en modeshow van vakbonden, Amazon-medewerkers, activisten en ontwerpers.

Uiteindelijk vond ik dat het interessantste deel van het gala: wat er buiten de rode loper gebeurde. Zoals altijd kwam de kritiek vooral van buitenaf: van arbeiders, activisten en NGO’s, gelukkig versterkt door grote media als CNN. Het bewijst voor mij weer hóe belangrijk ons tegengeluid is. Want als we voor systeemverandering blijven wachten tot de mensen bovenin de voedselketen vrijwillig afstand doen van macht, kunnen we nog heel lang wachten…

2. Overskirts, maar dan duurzamer

Je ziet ze sinds vorig jaar overal: overskirts. Maar wist je dat het idee al uit de 19e eeuw stamt? Toen droegen sommige vrouwen het ‘bloomer costume’, dat een wijde broek met een kortere rok combineerde - destijds behoorlijk controversieel, want vrouwen ‘hoorden’ niet in broeken te lopen. Fan van deze look? Natuurlijk kun je simpelweg een rok over een broek dragen, maar kijk ook eens bij deze slow fashion merken:

1. ENSO Vintage - Lanceerde deze week een collectie geüpcyclede overskirts, gemaakt van vintage pantalons (€129). Love it!

2. Alameda - Heeft ook mooie a-symmetrische overskirts in de collectie, in zwart en lichtblauw (€95).

3. Paloma Wool - Edgy Spaans merk dat lokaal produceert (€340).

4. Puff and Pencil - Met het patroon van de Copenhagen Skirt (€14,95) kun je ‘m zelf maken (is mij gelukt als beginner) en over je broek dragen.

5. Floortje Elisabeth - Maakt kanten rokjes die je over je broek kunt dragen (€47).

6. Studio Nani - Heeft prachtige rok-broek combinaties in de collectie, in Nederland gemaakt (zoals deze, €159,95).

3. Podcast: de rechtszaal als activistisch wapen (met mij)

In de Trouw-podcast Wat wél kan onderzoeken Cecilia Adoree en Sanne Toebas wat op duurzaamheidsgebied écht zin heeft. In de nieuwste aflevering interviewen ze Maikel van Wissen (Advocates of the Future) over hoe kleinere milieubewegingen zich kunnen wapenen tegen grote bedrijven als Shell. Ook interviewt Cecilia - die ik ook persoonlijk ken! - mij over mijn Primark zaak. Want als individu ben je vaak minder machteloos dan je denkt.

4. Wortelboer en Van Rossem over de devaluatie van kleding

In een recente aflevering onderzoeken Emma Wortelboer en Maarten van Rossem hoe onze relatie met kleding en consumeren compleet uit de hand is gelopen. Waarom kopen we tegenwoordig zó veel? Wanneer werd kleding een wegwerpproduct? En hoe kunnen we daar bewuster mee om gaan? Leuk programma!

Bekijk de aflevering

5. No strings attached

Ik had er nooit over nagedacht dat deze uitdrukking wel eens historisch gelinkt kon zijn aan tweedehands kleding. Tot ik deze Reel zag:

6. De prijs van onze schoonheidsobsessie

Ik volg body confidence influencer Alex Light graag op Instagram. Haar posts zijn een belangrijke reminder dat het leven niet draait om voldoen aan een absurd schoonheidsideaal waar Big Beauty miljarden aan verdient (waar ik ook over schreef in ‘Koophonger begint bij je spiegelbeeld’). Haar boek The Price of Beauty is net uit en hoewel ik het nog niet heb gelezen, denk ik dat het een enorme aanrader is in een tijd waarin we harder dan ooit moeten vechten voor zelfliefde en tevredenheid.

Bestel hier

(ik kon ‘m alleen vinden via bol.com en Amazon 🫠)

7. Skinroutine Beautylijn (Merol)

Daarover gesproken: I love MEROL’s aanklacht tegen de beauty-industrie. Haar single Skinroutine Beautylijn (en dit scherpe Substack stuk) legt scherp bloot waar Big Beauty op draait:

Ik doe het niet meer
Ik doe het niet meer
De beste versie van mezelf
Ik neem genoegen met de helft
Dat ik lelijk ben, wordt me al van jongs af aan verteld
Mijn onzekerheid is hun verdienmodel
Zij zijn erbij gebaat dat ik naar mijn navel staar
Me schaam voor elke haar
Zo vorm ik geen gevaar

8. Podcast over consuminderen

In de nieuwe podcast Bééétje bewust bespreken Marije van der Made (die ook ‘Dit gebeurt er als je duurzaam gaat leven’ schreef) en Marcel Bamberg op een nuchtere en niet-belerende manier hoe je bewuster kunt leven. In aflevering 1 schuift Liesbeth Rasker aan om het te hebben over consuminderen: hoe doe je dat in een wereld die je constant probeert meer te laten willen?

9. Lauren Verster lanceert preloved kledingmerk

Ik heb al een tijd contact met Lauren Verster, met wie ik een grote liefde voor vintage deel. Door haar deelname aan A Beautiful Mess is haar liefde voor vintage zó aangewakkerd dat ze samen met styliste Kris Gorissen het preloved concept Milla Ray start, met een collectie vol bijzondere vintage vondsten. Op 23 en 24 mei lanceren ze Milla Ray in La Maison Creative Salon in Amsterdam. Jullie zijn uitgenodigd, zegt ze! En ook ik ben er zeker bij. Daarna opent hun winkel aan de Staalstraat 3 in Amsterdam.

Doneer en support OFFMODE

OFFMODE bestaat dankzij jullie abonnementen en donaties. Helpt mijn werk je om anders naar kleding te kijken, of bewustere keuzes te maken? Dan kun je via deze Tikkie link een symbolische koffie, lunch (of iets anders) doneren, als bijdrage voor alle uren die hierin gaan zitten. Ontzettend veel dank voor je support!

TIKKIE LINK (dankjewel!)