Zapisz się na niego teraz!

Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) to ośmiotygodniowy kurs redukcji stresu oparty na uważności, stworzony przez Jona Kabat-Zinna na Uniwersytecie Medycznym w Massachusetts. Program pomaga lepiej radzić sobie ze stresem, napięciem i trudnymi emocjami, a jednocześnie rozwija spokój, koncentrację i większą świadomość siebie w codziennym życiu.

Będziemy spotykać się w środy (start 14.10) w godz. 18:00-20:30 przez osiem tygodni. Ostatnie spotkanie wypada 09.12.

Struktura kursu:

• 8 cotygodniowych spotkań grupowych - każde trwające ok. 2,5 godziny, łączące teorię, praktykę i wymianę doświadczeń. Łącznie z dniem uważności i konsultacjami, to 27 godzin współpracy.

• Dzień uważności - dłuższe, 6-godzinne spotkanie, odbywające się zazwyczaj między 6 a 7 tygodniem kursu, które pozwala pogłębić praktykę. Przeważnie organizowane jest w sobotę lub niedzielę.

• Codzienną praktykę w domu - uczestnicy przed kursem zobowiązują się do podjęcia sumiennej praktyki w domu, na którą będą w stanie przeznaczyć od 30 do 45 min dziennie. Wsparciem w praktyce będą przekazane przeze mnie nagrania audio z instrukcjami poszczególnych praktyk medytacyjnych.

• Materiały do każdego dnia kursu - materiały dydaktyczne ułatwiające zrozumienie oraz utrwalenie zagadnień omawianych na kursie.

• Różnorodne formy praktyki - w trakcie kursu uczestnik/czka zdobędzie praktyczne umiejętności związane z medytacją siedzącą, skanowaniem ciała za pomocą uwagi, uważnym ruchem i kilkoma innymi dodatkowymi praktykami mindfulness.

• Bezpieczną przestrzeń do refleksji i wymiany doświadczeń - spotykamy się na platformie Zoom.

• Konsultacje - dwie indywidualne rozmowy trwające 30 min, jedna przed i możliwość drugiej (jeśli będzie taka potrzeba) w trakcie lub po zakończeniu kursu.

Zapisy na kurs i cena

• Cena za kurs MBSR wynosi 1350 zł (możliwość wpłaty w dwóch ratach) - osobom pracującym lub działającym na zasadach wolontariatu w organizacjach prozwierzęcych, prośrodowiskowych i charytatywnych, przysługuje niższa cena (1150 zł)

• Chcąc zapisać się na kurs, należy wypełnić ten formularz. Następnie odezwę się do Ciebie i zaproponuję termin bezpłatnego spotkania online, podczas którego poznamy się, porozmawiamy o kursie i postaram się wyjaśnić te elementy, które są niejasne oraz odpowiem na pytania, które mogą się pojawić.

• Jeśli zdecydujemy się na współpracę, wyślę Ci potrzebne dane do przelewu, a także wszystkie informacje o zbliżających się spotkaniach w ramach kursu MBSR.

Jeśli masz jakiekolwiek pytania - pisz!

Formularz zapisu: TUTAJ

P.S. Edycje stacjonarne (w Krakowie i Katowicach) rozpoczną się dopiero na początku 2027 r.

Jakiś czas temu natknąłem się na fragmenty odcinka podcastu Menthly, które miały setki tysięcy wyświetleń (a nawet miliony!). Była to rozmowa z dietetykiem Andrzejem Kawką, który mówił między innymi, że:

• wirusami się na zakażamy,

• rząd USA sprawił, że hipisi nie jedli mięsa, by można było nimi sterować,

• jelenie nie chorują,

• brak mięsa zwiększa ryzyko depresji (nawet czterokrotnie)

i wiele więcej…

Stworzyłem nagranie, w którym odpowiadam na te i inne słowa, które padły w tym podcaście. Polecam.

Wypełnij deklarację i otrzymuj informacje w momencie, w którym zwierzęta będą najpilniej potrzebowały Twojej pomocy (wysłania maila, zostawienia komentarza, udostępnienia petycji).

Zrobisz to na: orestes.glosdlazwierzat.pl

Życzę dzisiaj Hiszpanom takich sukcesów, jak na połowie tuńczyka podczas naszych hiszpańskich wakacji! Viva España!!!!

Kiedy w komentarzach wylała się fala krytyki, posłanka szybko sięgnęła po częsty (choć w mojej opinii niezbyt przekonujący) argument:

Zdjęcie z tuńczykami, a zwłaszcza odpowiedzi na nieprzychylny komentarze zachęciły mnie do refleksji, do której chciałbym i Ciebie zaprosić. Przyjrzyjmy się trzem punktom, które są niezwykle ważne w tym kontekście.

1. Ból, cierpienie, ryby. Co mówi nauka?

Nauka od lat nie pozostawia złudzeń: ryby są zdolne odczuwać ból i cierpienie. Przełomowe badania nad nocycepcją1 i psychicznym odczuwaniem bólu - prowadzone m.in. przez prof. Victorię Braithwaite (autorkę książki Do fish feel pain?) - jednoznacznie dowiodły, że ryby posiadają receptory bólowe strukturalnie i funkcjonalnie bliźniacze do naszych. Reagują na bodźce bólowe nie tylko odruchowo, ale też behawioralnie: tracą apetyt, wykazują objawy stresu, a podawanie im środków przeciwbólowych (np. morfiny) przywraca normalne zachowanie. Długi proces walki o życie w trakcie połowu, duszenie się poza wodą lub powolne umieranie na pokładzie jachtu to dla nich ogrom bólu i cierpienia.

Do tego dochodzi kontekst ekologiczny. Tuńczyki są kluczowe dla stabilności ekosystemów morskich. Przemysłowe i rekreacyjne połowy doprowadziły populacje wielu gatunków tuńczyka na skraj zapaści.

2. Ryby głosu nie mają.

Przejdźmy jednak do formy obrony posłanki i jej oskarżeń o hipokryzję. Internet nie zapomina. W sieci błyskawicznie przypomniano Izabeli Bodnar grafikę, którą przygotowała we współpracy z Otwartymi Klatkami. Posłanka deklarowała na niej dumnie:

Mówię głosem tych, którzy nie mają głosu.

Była to część większej kampanii poprawy dobrostanu zwierząt i zakazu hodowli na futra.

Jest to niezwykle ironiczne, że to właśnie Izabela Bodnar wypomina innym ludziom hipokryzję. Nie pierwszy raz osoba, która buduje swój kapitał polityczny na empatii wobec zwierząt i obiecuje być ich głosem w parlamencie, parę lat później traktuje martwe, bezgłośne stworzenie jako rekwizyt do wakacyjnej, “celebryckiej” fotki.

Linia obrony "Jesz sushi? Nie krytykuj połowów” to klasyczny błąd logiczny, który celowo zaciera granicę między dwoma różnymi zjawiskami. Istnieje bowiem fundamentalna różnica między samym aktem jedzenia mięsa (który w naszym społeczeństwie jest zautomatyzowanym nawykiem, często odciętym w świadomości od cierpienia) a aktywną celebracją i publicznym normalizowaniem przemocy.

Dobrą analogią może być alkohol. Czym innym jest wypicie piwa do kolacji w zaciszu domu, a czym innym publiczne prężenie się do aparatu z butelką wódki i promowanie alkoholu jako synonimu sukcesu. Zdjęcie posłanki Bodnar nie jest neutralną relacją lub edukacyjnym wpisem na temat pochodzenia naszego jedzenia. Jest jednoznacznym komunikatem: “Zadawanie śmierci dzikiemu zwierzęciu to świetna rozrywka. Powód do dumy”. Jeśli polityk deklarujący ochronę zwierząt promuje takie postawy, to realnie przyczynia się do niszczenia i tak już kruchej empatii społecznej.

Czy więcej wymagam od osób znanych, popularnych lub tych u władzy? Oczywiście. Gdyż - co nie jest niczym kontrowersyjnym - mają one większy wpływ na innych ludzi i/lub system, w którym żyjemy.

Nie zmienia to jednak faktu, że i my możemy wynieść z tej sytuacji coś istotnego.

3. Autorefleksja.

W jednej rzeczy posłanka Bodnar ma jednak trudną do przełknięcia rację. Oburzenie, które wywołało to zdjęcie u wielu osób jedzących regularnie ryby, obnaża mechanizm dysonansu poznawczego. Tak, łatwo potępić polityczkę za uśmiech nad martwym tuńczykiem, gdy sami kupujemy “anonimowe”, schludnie zapakowane filety z tej samej ryby w markecie lub zamawiamy wspomniane sushi.

Śmierć zwierzęcia w sieci rybackiej zrzucanej z ogromnych statków połowowych, z dala od naszych oczu, nie jest ani trochę bardziej humanitarna niż ta na pokładzie turystycznego jachtu. Efekt końcowy jest dokładnie ten sam - cierpienie jednostek i degradacja środowiska.

Jeśli widok tego zdjęcia budzi w Tobie dyskomfort, złość lub smutek, nie zatrzymuj się na napisaniu gniewnego komentarza na X czy Facebooku. Wykorzystaj ten impuls. W gruncie rzeczy najłatwiej jest używać zarzutów o hipokryzję jako tarczy - politycy robią to, by usprawiedliwić własne, mało etyczne zachowania, a my, by w złości dać upust swoim emocjom.

Ale w aktywizmie i w poszukiwaniu autentycznej wrażliwości nie chodzi o to, by bez końca licytować się na cudze winy. Tego typu sytuacje mogą być areną do wzajemnego wytykania palcami albo rzadką, cenną okazją. Okazją do tego, by na chwilę zwolnić, odłożyć na bok gniew i zapytać samego/samą siebie: co tak naprawdę jest dla mnie ważne? Jakie wartości chcę zasilać swoimi codziennymi decyzjami?

Zamiast tracić energię na krytykę cudzego narcyzmu i braku wyobraźni (także tej politycznej, bo nie trzeba być geniuszem, by zrozumieć przed wrzuceniem tego wpisu, że to fatalny pomysł) możemy przekuć ten moment w cichą, głęboką refleksję nad własnym współczuciem - i pozwolić mu wreszcie zadziałać.

Naukowcy odkryli także, że ból wynikający z samotności i odrzucenia społecznego aktywuje te same obszary mózgu, co ból fizyczny2.

Warto przy okazji wspomnieć, że samotność nie tylko jest ogromnym problemem, ale przede wszystkim jest rosnącym problemem.

Dlatego warto o tym mówić, pracować nad rozwiązaniami - zarówno na poziomie indywidualnym, jak i społecznym - a także szukać pomocy i pomagać innym. W tym kontekście nie powinno być zresztą zaskoczeniem, że najdłuższe badanie na temat ludzkiego szczęścia i długowieczności (The Harvard Studyof Adult Development) wskazuje na kluczową rolę głębokich relacji, które mamy z bliskimi. To one pomagają nam czerpać więcej przyjemności z życia, trwać w lepszym zdrowiu i lepiej radzić sobie ze stresem.

Ale o tym wielokrotnie już mówiłem i pewnie nie raz będę jeszcze mówił, bo ten temat jest dla mnie ważny. Głównie ze względu na to, że dotyka tak wiele osób, generuje bardzo dużo cierpienia i dlatego, że politycznie i społecznie rzadko możemy znaleźć skuteczne odpowiedzi na ten problem.

Ale ta krytyka samotności i jej skutków może wiązać się z dodatkową i, niestety, w pełni niezasłużoną ofiarą. Otóż walcząc - słusznie zresztą - z zanikiem bliskich, wartościowych więzi międzyludzkich, możemy wylać z kąpielą dziecko i odrzucić coś, co na pierwszy rzut oka samotność może przypominać, ale w rzeczywistości ma z nią niewiele wspólnego.

A mowa o odosobnieniu.

Istnieje wiele różnych definicji zarówno samotności, jak i odosobnienia, ale badacze w większości zgadzają się, że najważniejszym elementem różniącym oba te pojęcia jest nasza wewnętrzna intencja.

W skrócie: samotność to przymus. Człowiek samotny to człowiek oddzielony od innych - nie z własnego wyboru, ale z braku tego wyboru. Odosobnienie z kolei to sytuacja, w której czujemy, że potrzebujemy przestrzeni tylko dla siebie, i realizujemy tę potrzebę. I wcale nie oznacza to, że odosobnienie jest automatycznie przyjemne. Może takie być wraz z upływem czasu, przyjęciem odpowiedniej perspektywy i praktyką - i często właśnie takie jest. Nierzadko stanowi jednak pewnego rodzaju wyzwanie, któremu musimy stawić czoła.

Co zresztą samo w sobie również stanowi pewną wartość. Wiele badań wskazuje, że nasza higiena psychiczna jest w dużej mierze zależna od poczucia sprawczości. Jeśli wiemy, że mamy na coś wpływ i działamy w sposób, który to wzmacnia, to jest to dla nas bardzo cenne pod względem zdrowia psychicznego, poczucia sensu i satysfakcji.

Jedną rzecz musimy sobie wyjaśnić - co być może jest truizmem, ale warto o tym przypominać. Samotność nie musi oznaczać, że jesteśmy fizycznie odizolowani od innych ludzi. Pewnie wszyscy zdajemy sobie sprawę z istnienia zjawiska samotności w tłumie - sytuacji, w której otacza nas wiele osób, ale nie mamy żadnych prawdziwych, głębokich więzi z nikim.

Z drugiej strony odosobnienie nie musi łączyć się z poczuciem odseparowania. Często jest wręcz przeciwnie: dopiero w tym miejscu (rozumianym zarówno fizycznie, jak i mentalnie) możemy poczuć, że jesteśmy częścią czegoś większego. Dodatkowo, w moim przekonaniu, prawdziwie głębokie relacje to takie, w których szanuje się i akceptuje fakt, że czasami chcemy znaleźć czas wyłącznie dla siebie. Co ostatecznie ma potencjał, by te relacje jeszcze wzmocnić.

Ale co to właściwie znaczy?

Jak pisze Michael Harris w książce Solitude:

Jeszcze do niedawna w ciągu dnia zdarzały się chwile, gdy zgiełk ustawał, a tempo życia zwalniało. Nagle znajdowałeś się sam, oddzielony od przyjaciół i współpracowników, zdany wyłącznie na własne zasoby, własne myśli. Takie przerwy mogły wywoływać uczucia samotności i nudy. A jednak dawały też okazję, by sięgnąć do idei, spostrzeżeń i emocji, które są niedostępne dla naszego społecznego ‘ja’.

Ale warto wspomnieć, że nie jest to nowa idea, ani jakiś wyjątek w historii myśli ludzkiej.

Artur Schopenhauer uważał, że odosobnienie jest okazją do introspekcji, wyobraźni i kontemplacji w towarzystwie samego siebie. Marek Aureliusz traktował je z kolei jako schronienie we własnym umyśle, a Henry David Thoreau garściami czerpał ze swojego eksperymentu samotnego życia nad stawem Walden.

Z drugiej strony największe religie też nie są tutaj wyjątkiem - a w zasadzie kładą jeszcze większy nacisk na tego typu praktykę. Chrześcijaństwo bogate jest w historie proroków, świętych, pustelników i ascetów, którzy wycofywali się ze społeczeństwa w celu modlitwy oraz refleksji na dni, miesiące, a nawet całe lata. Wielokrotnie opisywano takie działania największych postaci Starego i Nowego Testamentu, jak chociażby Mojżesza czy Eliasza, ale też samego Jezusa Chrystusa. Ten, oprócz najsłynniejszych 40 dni spędzonych w odosobnieniu na pustyni, wielokrotnie oddawał się samotnej modlitwie i oddalał od własnych apostołów, a także zachęcał innych do podobnego działania3.

Ideę odosobnienia w jeszcze większym stopniu biorą sobie do serca wyznawcy czwartej co do wielkości religii na świecie - czyli buddyzmu. W wielu tradycjach opierających się na dhammie, czyli naukach Buddy, odosobnienie jest okresem intensywnej praktyki medytacyjnej, budowania wglądu, rozwijania mądrości i jeszcze mocniejszego przestrzegania wskazań moralnych. Jest to stały element życia mnichów buddyjskich, ale zachęca się do niego również świeckich praktyków, chociażby z okazji istniejącego od czasów Buddy dnia Uposatha.

Liczne przykłady z zakresu filozofii, religii, ale też świata nauki sugerują, że być może obok silnej potrzeby życia społecznego istnieje w nas również głęboka potrzeba odosobnienia. Potrzeba przeznaczenia części naszego czasu na samotną eksplorację własnego umysłu i wartości, zrozumienie automatyzmów, które nami kierują, i doświadczenie tego, co nam na co dzień umyka.

Problem jednak w tym, że nie zawsze jesteśmy świadomi zalet takiego stanu, a nawet gdy je poznamy, wejście w odosobnienie nie jest dla nas łatwe - przynajmniej na początku.

Badania przeprowadzone przez Julie Bowker4 wskazują, że świadome i celowe wycofanie się z interakcji społecznych (czyli odosobnienie, a nie samotność) wiąże się ze wzrostem kreatywności. Badaczka wskazuje jednak na istotny szczegół:

W dzieciństwie i okresie dorastania przyjmuje się, że jeśli zbyt często odsuwasz się od rówieśników, to coś tracisz... i jednocześnie kładzie się silny nacisk na negatywne skutki unikania i wycofywania się z kontaktów z rówieśnikami.

I tak na przykład od najmłodszych lat uczy się nas, że towarzyskość jest dobra, że duża liczba osób w naszym życiu to szczęście, a poczucie przynależności i spełnienia płynie z relacji. I jest w tym oczywiście wiele prawdy. Ale to, co obecność innych daje nam w jednej sferze, może odbierać w innej. Z kolei gdy poświęcamy część czasu tylko sobie, dajemy sobie przestrzeń, która ma ogromne znaczenie w naszym rozwoju - także jako istot społecznych.

Świadome odosobnienie, jeśli damy mu szansę, może wiązać się z ogromną listą zalet, które bezpośrednio mają szanse przełożyć się na naszą codzienną higienę psychiczną. Przede wszystkim jest to okazja do pełnego odpoczynku i odcięcia od wszechobecnych bodźców. W ciszy rodzi się przestrzeń na kreatywność, spokój oraz - co najważniejsze - na spotkanie z samym/samą sobą. Dopiero gdy zostajemy sami, zyskujemy szansę na głębokie zrozumienie własnych potrzeb i ponowne czerpanie przyjemności z małych rzeczy. Dzięki autorefleksji stajemy się bardziej uważnymi partnerami, przyjaciółmi czy rodzicami. Mniej przejmujemy się tym, co myślą inni, a bardziej doceniamy czas spędzony we własnym towarzystwie.

Dłuższe okresy spędzone w odosobnieniu pozwalają pójść o krok dalej. To okazja do intensywnej pracy nad własnym umysłem i uważnością, co daje nam namacalny wgląd w to, jak niesamowicie plastycznym narzędziem jest nasz mózg. W efekcie lepiej radzimy sobie ze stresem, a nasze ogólne zadowolenie z życia i poczucie autonomii drastycznie rośnie.

Kiedy zatem jest najlepszy moment, aby pozwolić sobie na takie odosobnienie?

Kluczem tutaj jest głęboka uważność. Musimy świadomie i przede wszystkim uczciwie zadać sobie pytanie, czy w danym momencie rzeczywiście potrzebujemy odosobnienia, czy może podświadomie oszukujemy samych siebie. Istnieje bowiem cienka granica, za którą „chęć pobycia ze sobą” staje się jedynie wymówką do ucieczki przed ludźmi i utwierdzania się w destrukcyjnej samotności.

Warto pamiętać, że odosobnienie to umiejętność - a to oznacza, że powinniśmy podchodzić do niego dokładnie tak samo jak do każdej nowej sprawności, którą chcemy rozwinąć. Na początku nie warto rzucać się na głęboką wodę. Zamiast kilkudniowego wyjazdu w głuszę, lepiej zacząć od godziny lub dwóch sam na sam ze swoimi myślami.

W tym kontekście idealnie trafia w sedno zdanie, na jakie natrafiłem, przygotowując się do napisania tego tekstu:

Jeśli myślisz, że nie masz czasu na świadome odosobnienie, to prawdopodobnie potrzebujesz tej samotnej przestrzeni bardziej niż kiedykolwiek wcześniej.