We gaan terug naar de bronnen: samen met onze gidsen lezen we intrigerende verhalen uit de Bijbel. Zo gaan we op zoek naar wijsheid in de teksten die al eeuwenlang met ons meegaan. Tim Keller neemt ons mee naar een aantal gesprekken die Jezus voerde met de mensen die hij tegenkwam. Terwijl zijn leerlingen naar de stad zijn om eten te kopen, ontmoet Jezus bij een diepe put een Samaritaanse vrouw. Hoewel Joden en Samaritanen normaal gesproken niet met elkaar omgaan, vraagt hij haar om drinken en vertelt hij over water dat de dorst voorgoed wegneemt.

Het eerste opvallende aspect aan dit verhaal is de radicale stap die Jezus zet door het gesprek te beginnen. Voor ons lijkt het niets bijzonders dat die twee in gesprek zijn, maar dat zou het wel moeten zijn.

Let erop hoe geschokt ze is dat hij zelfs maar het woord tot haar richt, want de Joden en de Samaritanen waren aartsvijanden. Eeuwen daarvoor waren de meeste Joden door hun overwinnaars naar Babylon weggevoerd. Sommige Joden die achtergebleven waren gingen huwelijken aan met de andere Kanaänieten, en vormden in wezen een nieuwe stam, de Samaritanen. Ze smeedden onderdelen uit de Joodse religie en uit de Kanaänitische religie samen tot een syncretistische religie. Dus de Joden beschouwden de Samaritanen als behorend tot een minderwaardig ras en als ketters. Dat is de eerste reden waarom ze verbaasd is dat hij zomaar het woord tot haar richt. Maar bovendien was het ook nog eens een schande voor een Joodse man om een vreemde vrouw in het openbaar aan te spreken.

En bovendien, ze is rond het middaguur water komen putten. Veel Bijbelgeleerden hebben erop gewezen dat het niet gebruikelijk was dat vrouwen op dat tijdstip naar de put gingen. Dat deden ze vroeg op de dag als het nog niet zo heet was, zodat ze water hadden voor al het huishoudelijk werk dat die dag moest gebeuren. Maar waarom was deze vrouw er dan alleen, en midden op de dag? Het antwoord is: ze was in moreel opzicht een outsider, ze stond overal buiten – zelfs binnen haar eigen kleine onbeduidende hoekje van de samenleving.

En Jezus legt dus als hij tot haar begint te spreken opzettelijk contact over alle barrières heen die mensen tussen zichzelf en anderen kunnen optrekken. In dit geval een raciale, een culturele, een geslachtelijke en een morele barrière – en alle gangbare omgangsvormen uit die tijd – dat hij, een religieuze Joodse man op geen enkele manier iets met haar te maken zou moeten hebben. Zie je hoe radicaal dat is? Hij maakt contact met haar over alle menselijke scheidslijnen heen. Ze is hoogst verbaasd, net zoals wij dat zouden moeten zijn.

Het tweede opvallende aspect aan deze ontmoeting is dat hij, ook al staat hij duidelijk open voor haar en is hij vriendelijk, haar toch de waarheid zegt. Hij begint met: ‘Als u wist wie ik was, zou u mij om levend water vragen; en dan zou u nooit meer dorst krijgen.’

Waar heeft Jezus het hier in vredesnaam over? Hij gebruikt beeldspraak als hij de woorden ‘levend water’ gebruikt, dat hij ‘eeuwig leven’ noemt. Het beeld zegt ons niet zo veel. Vrijwel overal in de westerse wereld kunnen we waar we maar willen aan drinkwater komen. De meesten van ons weten nauwelijks wat echt dorst lijden is, maar mensen in het dorre klimaat dat aan een woestijn grenst, weten daar alles van. Omdat ons lichaam voor een groot deel uit water bestaat, is verschrikkelijk dorst lijden echt afschuwelijk. En als je dan na echt dorst geleden te hebben weer water proeft, is dat de meest bevredigende ervaring die er is.

Dus wat zegt Jezus tegen deze outsider? Hij zegt dit: ‘Ik heb iets voor je wat net zo basaal en nodig is voor je geest als water is voor je lichaam. Iets waar je absoluut niet zonder kunt.’

Maar de metafoor van het levende water bevat zelfs nog meer. Jezus zegt niet alleen tegen ons dat wat hij te bieden heeft ons leven redt – hij laat ook zien dat het van binnenuit diep bevredigend is. Hij zegt: ‘Mijn water wordt, als je dat krijgt, een bron binnen in je waaruit water opwelt dat eeuwig leven geeft.’ Hij heeft het over diepe bevrediging op zielsniveau, over ongelofelijke bevrediging en voldoening die niet afhangt van de omstandigheden waarin je verkeert.

Dus ik vraag je: Waar word jij gelukkig van? Wat schenkt jou werkelijk voldoening in het leven? Vrijwel altijd zul je met iets komen wat buiten jezelf ligt. Sommigen van ons hebben onze hoop gevestigd op romantische liefde, anderen op een carrière, weer anderen op de politiek of op een sociale kwestie, en nog weer anderen op geld en wat dat voor ons betekent. Maar wat het ook is waarvan je zegt: ‘Als ik dat heb, als ik dat bereikt heb, dan weet ik dat ik belangrijk ben, dan weet ik dat mijn leven zin heeft, dan weet ik dat ik veilig ben’ – de kans is groot dat het iets is wat buiten jezelf ligt. Maar Jezus zegt dat er niets is wat buiten jezelf ligt dat werkelijk de dorst kan lessen die er diep binnen in je is. Om nog even in de beeldspraak door te gaan: er hoeft geen water in je gezicht gespetterd te worden, je hebt water nodig dat zelfs nog dieper uit je binnenste opwelt dan de dorst zelf. En Jezus zegt: ‘Ik kan je dat geven. Ik kan het binnen in je leggen. Ik kan je in het diepst van je wezen absolute, onpeilbare voldoening geven ongeacht wat er aan de buitenkant gebeurt, ongeacht de omstandigheden.’

Er is iets wat het luisteren naar waar Jezus het over heeft in de weg staat, en ik denk dat het is dat de meesten van ons niet in staat zijn om die diepe, innerlijke dorst precies te peilen en te begrijpen. Zolang je blijft denken dat er een behoorlijke kans is dat je een paar van je dromen zult verwezenlijken, zo lang je blijft denken dat je je geluk maar eens gaat beproeven, zul je je innerlijke leegte als ‘motivatie’ ervaren en je onrust als ‘hoop’. En dus kun je volkomen voorbijgaan aan hoe diep je dorst werkelijk is. De meesten van ons zeggen tegen zichzelf dat de reden is dat we geen voldoening ervaren dat we onze doelen nog niet hebben kunnen bereiken. En dus kunnen we bijna altijd maar doorgaan met leven zonder zelf onder ogen te zien hoe diep onze geestelijke dorst is.

Wat schenkt jou ten diepste voldoening in het leven?

Laat een reactie achter

Dit boek van Keller heet Ontmoetingen met Jezus. Benieuwd naar meer? Klik dan hier of op de afbeelding hieronder:

Tim Keller (1950) was, voordat hij in 2023 overleed, senior pastor van de Redeemer Presbyterian Church in New York City.

Wie deze zomer naar een van de Europese landen op vakantie gaat, zal ze ontegenzeggelijk tegenkomen in kapellen, kerken en kathedralen: de heiligen. De ene keer is het een beroemde geestelijke, de andere keer is het een lokale bisschop of monnik die naam heeft gemaakt door zijn geloofsdaden. Hun woonplaats of graf werden veelal pelgrimsoorden, die tot aan de dag van vandaag gelovigen trekken. De afgelopen zomerweken reisden we langs pelgrims van toen: zes heiligen die een sleutelrol speelden in de totstandkoming van het Europese christendom. Deze week zijn we alweer aangekomen bij de laatste: Franciscus van Assisi.

Rond 1206 zocht de jonge Francesco Bernardone de stilte op in een oude, vervallen kerk dicht bij zijn geboorteplaats. In zijn Grote Levensbeschrijving beschrijft de middeleeuwse theoloog Bonaventura hoe Franciscus hier een diepe mystieke ervaring beleefde:

‘Op een dag wandelde hij in de buurt van de kerk van de heilige Damianus. Deze was zo oud dat zij nagenoeg op instorten stond. Hij voelde de innerlijke drang om de kerk binnen te gaan en er wat te bidden. Hij wierp zich voor de afbeelding van de gekruisigde op de grond. Tijdens zijn gebed werd hij overweldigd door een bijzonder rijke, geestelijke troost. Met tranen in de ogen keek hij op naar het kruis van de Heer. Op dat moment hoorde hij met eigen oren een stem vanaf het kruis heel duidelijk tot hem zeggen: “Franciscus, ga mijn huis herstellen! Je ziet toch dat het geheel aan het vervallen is.”’

Franciscus van Assisi (ca. 1182-1226) groeide op als zoon van de rijke textielkoopman Pietro Bernardone. In zijn vroege jaren genoot hij van een bevoorrecht leven en droomde hij van een toekomst als ridder. Aan die ambitie kwam een einde toen hij na een oorlog tegen Perugia in 1202 een jaar lang gevangen zat. Na zijn vrijkoop keerde hij ziek en depressief terug, waarna een ontmoeting met een melaatse hem ertoe aanzette zijn leven drastisch te veranderen.

Na de zojuist beschreven ervaring in de San Damiano-kerk, waar hij de oproep om Gods huis te herstellen aanvankelijk heel letterlijk nam door het gebouw op te knappen, brak hij definitief met zijn oude levensstijl. Tijdens een rechtszaak bij de bisschop trok hij zijn kleren uit om ze aan zijn vader terug te geven, waarmee hij symbolisch koos voor een bestaan van armoede. Hij leefde voortaan van aalmoezen, verzorgde zieken en begon te preken over de liefde voor de Schepper en de natuur, waarbij hij dieren en planten aansprak als zijn ‘broeders en zusters’.

Hoewel de inwoners van Assisi hem aanvankelijk met argwaan bekeken, kreeg Franciscus al snel volgelingen. Hij stichtte de Orde der Minderbroeders (O.F.M.) en schreef daarvoor een nieuwe, sobere kloosterregel. Samen met Clara stichtte hij de Clarissen, en daarnaast riep hij een ‘Derde Orde’ in het leven voor lekengelovigen. Franciscus, die wegens zijn radicale navolging van Jezus ook wel de ‘alter Christus’ wordt genoemd, ontving aan het eind van zijn leven de stigmata in La Verna en stierf in 1226 in Portiuncula. Al twee jaar later werd hij officieel heilig verklaard.

Franciscus van Assisi vandaag de dag

1. Assisi (Italië, Umbrië) — De geboorte- en sterfplaats van de heilige is een van de drukst bezochte bedevaartsoorden ter wereld. In de monumentale Sint-Franciscodecoratie-basiliek bevindt zich zijn graf. De stad staat volledig in het teken van zijn franciscaanse motto Pax et Bonum (’Vrede en goeds’) en was in 1986 en 2002 de plek voor historische, interreligieuze ontmoetingen voor wereldvrede.

2. Kerk van San Damiano (Italië, Assisi) — Dit sobere, net buiten de stadsmuren gelegen kerkje is de plek waar Franciscus zijn beslissende visioen kreeg. Hier begon hij eigenhandig met de restauratie van de muren en het is ook de plek waar zijn medestichtster Clara van Assisi later haar kloostergemeenschap van de Clarissen vestigde.

3. La Verna (Italië, Toscane) — Dit op een steile rots gelegen heiligdom in de Apennijnen is de plek waar Franciscus zich in de herfst van 1224 terugtrok voor vasten en gebed. Volgens de overlevering ontving hij hier de stigmata, waardoor het kloostercomplex tot op de dag van vandaag een geliefd pelgrimsoord is voor bezinning.

Spot de heilige: doe mee met onze zomerchallenge!

Kom jij deze zomer tijdens je vakantie een beroemde of lokale heilige tegen? Laat het ons weten via een bericht op Substack (via de link hieronder), Instagram of een e-mail naar inspiratie@pelgrimsonderweg.nl. Zo bouw je mee aan een digitale heiligenkaart (zie hieronder). Wie weet zie je jouw ontdekking binnenkort terug op onze socials!

Daarnaast kan je @pelgrimsonderweg taggen op Instagram als je een foto van een heilige plaatst op je eigen verhaal of als bericht op je pagina.

Wie deze zomer naar een van de Europese landen op vakantie gaat, zal ze ontegenzeggelijk tegenkomen in kapellen, kerken en kathedralen: de heiligen. De ene keer is het een beroemde geestelijke, de andere keer is het een lokale bisschop of monnik die naam heeft gemaakt door zijn geloofsdaden. Hun woonplaats of graf werden veelal pelgrimsoorden, die tot aan de dag van vandaag gelovigen trekken. In de aankomende zomerweken reizen we langs pelgrims van toen: zes heiligen die een sleutelrol speelden in de totstandkoming van het Europese christendom. Deze week: Jeanne d’Arc.

De kerkelijke rechtbank, de inquisitie, roept Jeanne d’Arc in februari 1431 ter verantwoording in Rouen. Ze krijgt onder andere de beschuldiging te horen dat ze van huis is weggelopen, de autoriteit van de kerk niet erkent en zich in mannenkleren hult. Gedurende dit proces zegt d’Arc het volgende:

‘Ik zou de ongelukkigste mens ter wereld zijn, als ik niet in de gunst van God zou zijn. Maar als ik zondig was, denk ik dat ik de stem (van God) niet zou horen. Ik zou willen dat iedereen het zou horen zoals ik het hoor.’

Jeanne d’Arc (ca. 1412-1431) werd geboren in het boerenplaatsje Domrémy in Lotharingen, tijdens de Honderdjarige Oorlog tussen Engeland en Frankrijk. Als tiener hielp ze haar redelijk welgestelde ouders op het land. Al van jongs af aan ging ze vaker naar de biecht en communie dan veel andere mensen in die tijd. Vanaf haar tiende hoorde zij stemmen van heiligen en van God zelf, die haar vertelden dat het land bevrijd moest worden van de Engelsen. Dat was hard nodig, want de Engelsen en hun Bourgondische bondgenoten bezetten een groot deel van Frankrijk, en kroonprins Karel VII was nog niet gekroond.

In 1429 trok Jeanne naar Chinon om de koning te overtuigen troepen te sturen naar het belegerde Orléans. Nadat kerkelijke leiders haar hadden onderzocht en verklaarden dat ze geen ketter was, stemde Karel toe. Gehuld in mannenkleding leidde ze de aanval, waarna de Engelsen het beleg van Orléans moesten opgeven. Ze overtuigde de koning vervolgens om naar het bezette Reims te reizen, waar Karel VII op 17 juli 1429 officieel werd gekroond. Hierna stopten de successen. Een latere missie om Parijs te heroveren mislukte.

In 1430 werd Jeanne bij Compiègne gevangengenomen door de Bourgondiërs en verkocht aan de Engelsen, die haar wegens ketterij wilden veroordelen om het gezag van koning Karel VII te ondermijnen. Na dreiging met marteling bekende ze aanvankelijk dat ze de stemmen nooit had gehoord, waarvoor ze levenslang kreeg. Toen ze in de gevangenis opnieuw mannenkleding ging dragen, werd het proces heropend. Ze werd tot ketter verklaard en op 30 mei 1431 op de brandstapel in Rouen ter dood gebracht, waarbij haar laatste woorden waren: „Jezus! Jezus!”.

In 1456 werd haar veroordeling door paus Calixtus III nietig verklaard. In 1909 werd ze door paus Pius X zalig verklaard en op 16 mei 1920 volgde haar heiligverklaring door paus Benedictus XV.

Jeanne d’Arc vandaag de dag

1. Domrémy-la-Pucelle (Frankrijk, Vogezen) — In haar geboortedorp staat haar geboortehuis nog altijd overeind. Naast de dorpskerk waar zij werd gedoopt, vind je net buiten het dorp de monumentale basiliek van het Bois-Chenu, gebouwd op de plek waar zij voor het eerst de hemelse stemmen zou hebben gehoord.

2. Orléans (Frankrijk, Loiret) — De stad die door haar toedoen werd bevrijd en haar de bijnaam ‘de Maagd van Orléans’ opleverde. In het gereconstrueerde Maison de Jeanne d’Arc wordt haar verblijf herdacht, en de stad eert haar nog elk jaar met een groot ruiterstandbeeld op de Place du Martroi.

3. Rouen (Frankrijk, Normandië) — De plaats waar haar proces en executie plaatsvonden. Op de oude Markt (Place du Vieux-Marché) markeert een monument de plek van de brandstapel, met direct daarnaast de moderne Kerk van Sint-Jeanne d’Arc met haar golvende architectuur, die herinnert aan de vlammen waarin de heilige stierf.

Spot de heilige: doe mee met onze zomerchallenge!

Kom jij deze zomer tijdens je vakantie een beroemde of lokale heilige tegen? Laat het ons weten via een bericht op Substack (via de link hieronder), Instagram of een e-mail naar inspiratie@pelgrimsonderweg.nl. Zo bouw je mee aan een digitale heiligenkaart (zie hieronder). Wie weet zie je jouw ontdekking binnenkort terug op onze socials!

Daarnaast kan je @pelgrimsonderweg taggen op Instagram als je een foto van een heilige plaatst op je eigen verhaal of als bericht op je pagina.

Wie deze zomer naar een van de Europese landen op vakantie gaat, zal ze ontegenzeggelijk tegenkomen in kapellen, kerken en kathedralen: de heiligen. De ene keer is het een beroemde geestelijke, de andere keer is het een lokale bisschop of monnik die naam heeft gemaakt door zijn geloofsdaden. Hun woonplaats of graf werden veelal pelgrimsoorden, die tot aan de dag van vandaag gelovigen trekken. In de aankomende zomerweken reizen we langs pelgrims van toen: zes heiligen die een sleutelrol speelden in de totstandkoming van het Europese christendom. Deze week: Jakobus de Meerdere.

In het eerste hoofdstuk van het Marcus-evangelie lezen we over de roeping van de eerste apostelen aan het Meer van Galilea. Zo staat er geschreven:

‘Iets verderop zag Hij Jakobus, de zoon van Zebedeüs, en zijn broer Johannes, die in hun boot bezig waren met het herstellen van de netten, en direct riep Hij hen. Ze lieten hun vader Zebedeüs met de dagloners achter in de boot en volgden Hem.’

Sint-Jakobus de Meerdere (overleden ca. 42 n.Chr.) was een visser uit Galilea die uitgroeide tot een van de meest iconische heiligen van het westerse christendom. Samen met zijn broer Johannes werd hij door Jezus geroepen om Hem na te volgen, waarbij de broers vanwege hun onstuimige karakter de bijnaam ‘Donderzonen’ kregen. Samen met Petrus vormden zij de intieme kern van de apostelen, die onder andere getuige waren van de Transfiguratie en Jezus vergezelden in de tuin van Getsemane. Omstreeks het jaar 42 werd Jakobus in opdracht van koning Herodes Agrippa in Jeruzalem met het zwaard onthoofd, waarmee hij de eerste apostel was die de marteldood stierf.

Volgens oude overleveringen zou Jakobus voorafgaand aan zijn dood het evangelie in Spanje hebben gepredikt. Na zijn onthoofding legden zijn volgelingen zijn lichaam in een boot, die door een wonder aanspoelde aan de kust van Galicië, waar hij werd begraven. Zijn herontdekte graf groeide vanaf de negende eeuw uit tot een van de belangrijkste pelgrimsoorden ter wereld. In de iconografie wordt Jakobus vaak afgebeeld als pelgrim met een wandelstaf en de karakteristieke sint-jakobsschelp, of in Spanje als de strijdende ridder Matamoros. Zijn feestdag wordt gevierd op 25 juli.

Jakobus vandaag de dag

1. Zaragoza (Spanje, Aragón) — Aan de oever van de rivier de Ebro staat de imposante basiliek Nuestra Señora del Pilar. Volgens de legende verscheen Maria hier op een zuil van jaspis aan Jakobus toen hij in Spanje predikte, wat dit tot een van de oudste Maria-heiligdommen ter wereld maakt.

2. Santiago de Compostela (Spanje, Galicië) — Dit is de ultieme eindbestemming van de beroemde pelgrimsroute, de Camino de Santiago. Onder de monumentale kathedraal bevindt zich in de crypte het graf waar de beenderen van de apostel Jacobus rusten.

3. Haarlem (Nederland, Noord-Holland) — Ook in Nederland leeft zijn pelgrimsgeschiedenis voort. De Grote of St.-Bavokerk in Haarlem bezit van oudsher een reliek (een armbot) van Sint-Jakobus, wat de stad in de middeleeuwen tot een belangrijk start- en verzamelpunt maakte voor Nederlandse pelgrims op weg naar het zuiden.

Spot de heilige: doe mee met onze zomerchallenge!

Kom jij deze zomer tijdens je vakantie een beroemde of lokale heilige tegen? Laat het ons weten via een bericht op Substack (via de link hieronder), Instagram of een e-mail naar inspiratie@pelgrimsonderweg.nl. Zo bouw je mee aan een digitale heiligenkaart (zie hieronder). Wie weet zie je jouw ontdekking binnenkort terug op onze socials!

Daarnaast kan je @pelgrimsonderweg taggen op Instagram als je een foto van een heilige plaatst op je eigen verhaal of als bericht op je pagina.

Wie deze zomer naar een van de Europese landen op vakantie gaat, zal ze ontegenzeggelijk tegenkomen in kapellen, kerken en kathedralen: de heiligen. De ene keer is het een beroemde geestelijke, de andere keer is het een lokale bisschop of monnik die naam heeft gemaakt door zijn geloofsdaden. Hun woonplaats of graf werden veelal pelgrimsoorden, die tot aan de dag van vandaag gelovigen trekken. In de aankomende zomerweken reizen we langs pelgrims van toen: zes heiligen die een sleutelrol speelden in de totstandkoming van het Europese christendom. Deze week: Martinus van Tours.

Rond 397 schreef Sulpicius Severus de Vita Martini, waarin hij de beroemde ontmoeting van Maarten met de bedelaar bij de stadspoort van Amiens beschrijft. Hierin lezen we:

‘Toen hij derhalve niets anders had dan de soldatenmantel die hij droeg (...) trok hij zijn zwaard, sneed de mantel in tweeën en gaf de ene helft aan de arme man, terwijl hij de andere helft zelf weer omsloeg.’

Martinus van Tours (ca. 316-397), ook wel bekend als Sint Maarten, was een Romeins soldaat die uitgroeide tot een van de populairste heiligen van de middeleeuwen en een sleutelfiguur in de vroege kerstening van West-Europa. Hij werd rond 316 geboren in Pannonië (Hongarije) en trad als zoon van een Romeinse officier al jong in militaire dienst. Als jonge cavalerist werd hij gestationeerd in Gallië (Frankrijk), waar het legendarische moment bij de stadspoort van Amiens plaatsvond: hij sneed zijn eigen mantel doormidden om deze te delen met een bedelaar.

Kort na dit voorval liet Maarten zich dopen, verliet het Romeinse leger en koos voor een leven in dienst van het geloof. Hij stichtte in Ligugé het eerste klooster van Gallië, waarmee hij de monastieke traditie in West-Europa introduceerde. In 371 werd hij door de bevolking van Tours gekozen tot hun bisschop. Vanuit zijn nieuwe abdij in Marmoutier reisde hij onvermoeibaar rond om het platteland te bekeren, heidense tempels af te breken en de basis te leggen voor het middeleeuwse parochiestelsel.

Maarten stond bekend om zijn eenvoud, zijn zorg voor de armen en zijn actieve missiewerk. Hij overleed op 8 november 397 in Candes en werd op 11 november begraven in Tours. Zijn begrafenis groeide uit tot een van de belangrijkste feestdagen van Europa – het Sint-Maartensfeest – en zijn graf werd een van de drukst bezochte pelgrimsoorden van de middeleeuwen.

Sint Maarten vandaag de dag

1. Szombathely (Hongarije) — In zijn geboorteplaats (het Romeinse Savaria) herinneren de Sint-Maartenskerk en een standbeeld aan zijn vroege jaren. De stad is tevens het startpunt van de officiële Europese Sint-Maartensroute, een cultuurweg die dwars door Europa loopt.

2. Tours (Frankrijk) — De stad waar Maarten bisschop was, is onlosmakelijk met hem verbonden. In de crypte van de Basiliek van Sint-Martinus van Tours bevindt zich zijn graf, dat na vele verwoestingen door de eeuwen heen nog altijd pelgrims trekt.

3. Utrecht (Nederland) — Ook dicht bij huis is zijn spoor groot: Sint Maarten is de beschermheilige van Utrecht. De iconische Domtoren en Domkerk zijn aan hem gewijd, en het Utrechtse stadswapen (het rood-witte schild) symboliseert de rode mantel die hij deelde met de bedelaar.

Spot de heilige: doe mee met onze zomerchallenge!

Kom jij deze zomer tijdens je vakantie een beroemde of lokale heilige tegen? Laat het ons weten via een bericht op Substack (via de link hieronder), Instagram of een e-mail naar inspiratie@pelgrimsonderweg.nl. Zo bouw je mee aan een digitale heiligenkaart (zie hieronder). Wie weet zie je jouw ontdekking binnenkort terug op onze socials!

Daarnaast kan je @pelgrimsonderweg taggen op Instagram als je een foto van een heilige plaatst op je eigen verhaal of als bericht op je pagina.

Wie deze zomer naar een van de Europese landen op vakantie gaat, zal ze ontegenzeggelijk tegenkomen in kapellen, kerken en kathedralen: de heiligen. De ene keer is het een beroemde geestelijke, de andere keer is het een lokale bisschop of monnik die naam heeft gemaakt door zijn geloofsdaden. Hun woonplaats of graf werden veelal pelgrimsoorden, die tot aan de dag van vandaag gelovigen trekken. In de aankomende zomerweken reizen we langs pelgrims van toen: zes heiligen die een sleutelrol speelden in de totstandkoming van het Europese christendom. Deze week: Bonifatius.

Rond 760 schreef de priester Willibald de Vita Bonifatii, de oudste en belangrijkste biografie van de missionaris Bonifatius, waarin hij het beroemde verhaal over de Donareik in Hessen beschrijft. Hierin lezen we:

‘Toen hij de boom om wilde hakken, zie, een grote menigte van daar aanwezige heidenen vervloekte hem onder elkaar bitter, omdat hij de vijand van hun goden was. En toen hij een beetje in de stam had gehakt, was er boven de hoofden een door God gezonden windvlaag, en plotseling was de boomtop afgebroken en viel de eik in al zijn reusachtige omvang op de grond. Toen de heidenen die vervloekingen hadden uitgesproken dit zagen, hielden ze op met hun vervloekingen en loofden zij, in geloof, God. Toen overlegde de allerheiligste priester met de broeders: en hij bouwde van het hout van de boom een kapel en wijdde deze aan de heilige apostel Petrus.’

Bonifatius (ca. 672-754), oorspronkelijk Winfried genoemd, was een Angelsaksische missionaris die geldt als de apostel van Duitsland en Friesland en de belangrijkste kerkorganisator van de vroege middeleeuwen. Hij werd rond 672 geboren in Wessex, Engeland, en trad al jong in het klooster van Exeter. Later verhuisde hij naar de abdij van Nhutscelle, waar hij naam maakte als priester, leraar en bijbelkenner, voordat hij besloot gehoor te geven aan zijn roeping om ‘Pelgrim voor Christus’ te worden.

In 716 deed hij een eerste, mislukte poging om de Friezen te bekeren. Na deze valse start reisde hij naar Rome, waar paus Gregorius II hem in 719 officieel het recht gaf om het Evangelie onder de Germanen te verkondigen en hem zijn nieuwe Latijnse naam Bonifatius gaf. Met grote daadkracht en de politieke steun van de Frankische heersers boekte hij successen in Hessen en Thüringen. Volgens de hagiografie van Willibald hakte Bonifatius de heilige Donareik om, om zo de overmacht van christenen en het Frankische gezag te bewijzen. Toen er geen wraak volgde van de vereerde goden, namen veel van de Germanen het christelijk geloof aan. Het omhakken van de eik wordt door velen beschouwd als het begin van de kerstening onder de Noord- en Middelduitse Germanen. Bonifatius werd in 722 tot bisschop gewijd, in 732 tot aartsbisschop en later tot pauselijk legaat, waarna hij de kerkelijke structuur in Midden-Europa grondig organiseerde en tal van bisdommen en kloosters stichtte.

Bonifatius werkte in zijn vroege jaren nauw samen met Willibrord in Friesland en nam na diens overlijden in 744 zelfs het bisdom Utrecht onder zijn hoede. Hoewel hij later aartsbisschop van Mainz werd, droeg hij zijn functies op tachtigjarige leeftijd over om terug te keren naar de Lage Landen om zijn vroege missiewerk af te maken. Dit werd hem fataal. Op 5 juni 754, toen hij onderweg was naar een doopfeest bij Dokkum, werd Bonifatius samen met zo’n vijftig volgelingen, onder wie bisschop Eoban van Utrecht, overvallen en op brute wijze vermoord door gewapende Friezen.

Zijn gewelddadige dood maakte diepe indruk en hij werd direct als martelaar en heilige vereerd. Zijn lichaam werd via Utrecht en Mainz overgebracht naar zijn geliefde en zelfgestichte abdij van Fulda, dat al snel uitgroeide tot een van de belangrijkste pelgrimsoorden van Europa.

Bonifatius vandaag de dag

1. Crediton (Engeland, Devon) — In dit Zuid-Engelse stadje (destijds Crediton) stond de wieg van de heilige. Hoewel de vroege middeleeuwse sporen schaars zijn, eert zijn geboorteplaats hem met een opvallend bronzen standbeeld op het kerkplein van de Crediton Parish Church.

2. Fulda (Duitsland, Hessen) — De door Bonifatius in 744 gestichte abdij is zijn laatste rustplaats. Zijn graf bevindt zich in de crypte van de monumentale Dom van Fulda, die in de achttiende eeuw over zijn schrijn werd gebouwd en waar nog altijd vele pelgrims naartoe reizen.

3. Dokkum (Nederland, Friesland) — De plek van de fatale overval trekt tot op de dag van vandaag bezoekers. In Dokkum vind je de beroemde Bonifatiusbron, een standbeeld op de Markt en een processiepark met een kapel, waar de herinnering aan de moord uit 754 levend wordt gehouden.

Spot de heilige: doe mee met onze zomerchallenge!

Kom jij deze zomer tijdens je vakantie een beroemde of lokale heilige tegen? Laat het ons weten via een bericht op Substack (via de link hieronder), Instagram of een e-mail naar inspiratie@pelgrimsonderweg.nl. Zo bouw je mee aan een digitale heiligenkaart (zie hieronder). Wie weet zie je jouw ontdekking binnenkort terug op onze socials!

Daarnaast kan je @pelgrimsonderweg taggen op Instagram als je een foto van een heilige plaatst op je eigen verhaal of als bericht op je pagina.

Wie deze zomer naar een van de Europese landen op vakantie gaat, zal ze ontegenzeggelijk tegenkomen in kapellen, kerken en kathedralen: de heiligen. De ene keer is het een beroemde geestelijke, de andere keer is het een lokale bisschop of monnik die naam heeft gemaakt door zijn geloofsdaden. Hun woonplaats of graf werden veelal pelgrimsoorden, die tot aan de dag van vandaag gelovigen trekken. In de aankomende zomerweken reizen we langs pelgrims van toen: zes heiligen die een sleutelrol speelden in de totstandkoming van het Europese christendom. Deze week: Willibrord.

Rond 796 schreef Alcuin de Vita Willibrordi, waar hij de ontmoeting van de Frankische hofmeier Pepijn met Willibrord beschrijft. Hierin lezen we:

‘Hij [Pepijn] ontving hem met de grootste eer en heeft hem, gesteund door het bevel van zijn macht, op weg gestuurd om het evangelie te preken, speciaal in de noordelijkste streken van zijn gebied, waar door het gebrek aan leraren of de hardnekkigheid van de bewoners de vlam van het geloof erg laag brandde.’

Willibrord (658-739) was een Angelsaksische missionaris die geldt als de apostel van de Friezen en de grondlegger van het christendom in de Lage Landen. Hij werd rond 658 geboren in Northumbrië, Engeland, en kreeg zijn opleiding in het klooster van Ripon. Op jonge leeftijd vertrok hij naar Ierland, waar hij twaalf jaar doorbracht in het klooster van Rathmelsigi en zich verdiepte in de monastieke traditie en missiewerk.

In 690 stak Willibrord met een groep gezellen over naar het vasteland om de nog heidense Friezen te bekeren. Hij vestigde zich in Utrecht, dat destijds op de grens lag tussen het Frankische Rijk en Friesland. Met steun van de Frankische hofmeier Pepijn van Herstal kreeg zijn missie politieke bescherming en armslag. In 695 reisde hij naar Rome, waar paus Sergius I hem tot aartsbisschop van de Friezen wijdde, met Utrecht als zetel.

Willibrord stichtte tal van kerken en kloosters, waaronder de abdij van Echternach in het huidige Luxemburg, die zijn belangrijkste stichting werd en waar hij ook werd begraven. Zijn missiewerk strekte zich uit tot Denemarken en het Deense koningshof, al bleef het resultaat daar beperkt. In Friesland wisselde zijn succes met tegenslagen, mede door politieke spanningen tussen Franken en Friezen.

Hij werkte nauw samen met andere missionarissen, waaronder later ook Bonifatius, die zijn werk voortzette. Willibrord overleed op 7 november 739 in Echternach, hoogbejaard voor zijn tijd. Hij werd al snel als heilige vereerd en wordt nog altijd herdacht, onder meer tijdens de jaarlijkse springprocessie in Echternach.

Willibrord vandaag de dag

1. Ripon (Engeland, Yorkshire) — In het Benedictijnse klooster van Ripon kreeg Willibrord zijn eerste opleiding voordat hij naar Ierland en later naar het continent vertrok. Het klooster is verwenen, maar een levensgroot beeld in de kathedraal herinnert nog aan zijn verblijf.

2. Utrecht (Nederland) — Op het Janskerkhof staat sinds 1947 het ruiterstandbeeld van Willibrord. Hij was de eerste bisschop van de stad, en liet er een kerk bouwen op de plek waar later de St. Maartenskathedraal zou verrijzen.

3. Echternach (Luxemburg) — Zijn graf ligt in de crypte van de basiliek, gebouwd op de plek van de abdij die hij zelf stichtte. Elk jaar op dinsdag na Pinksteren vindt hier de eeuwenoude springprocessie plaats: pelgrims dansen letterlijk door de straten, ter ere van hem.

Spot de heilige: doe mee met onze zomerchallenge!

Kom jij deze zomer tijdens je vakantie een beroemde of lokale heilige tegen? Laat het ons weten via een bericht op Substack (via de link hieronder), Instagram of een e-mail naar inspiratie@pelgrimsonderweg.nl. Wie weet zie je jouw ontdekking binnenkort wel terug op onze socials!

Ook kan je @pelgrimsonderweg taggen op Instagram als je een foto van een heilige plaatst op je eigen verhaal of als bericht op je pagina. Wij kunnen deze dan delen.

De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving stelde vast dat onze drukke samenleving zorgt voor veel stress en eenzaamheid. Dit heeft invloed op jongeren en op ouderen en leidt tot mentale problemen. Mensen voelen zich vaak angstig, somber of gestrest, wat slecht is voor onze gezondheid.

De druk die we ervaren komt niet alleen door technologie. Het ligt ook aan onze cultuur, waarin het draait om succes en geld in plaats van om tevredenheid en gezondheid. Daardoor missen we al snel een gevoel van betekenis in ons leven.

Kom naar Mij

We moeten samenwerken om deze uitdagingen het hoofd te bieden. Wij, als gemeenschap en leerlingen van Jezus, kunnen hierin een voorbeeld zijn. Jezus zegt in Matteüs 11:28: ‘Ik zal je rust geven.’ We gaan ontdekken wat het betekent om vanuit deze rust te kunnen leven en een bron van inspiratie te zijn voor anderen.

Soms beseffen we niet hoe snel ons leven voorbijraast. Vooral bij de jongere generaties is de onrust groot. Ze zijn minder geworteld in geloof en gemeenschap, en worden voortgejaagd door verwachtingen vanuit allerlei hoeken. Regelmatig hoor ik hen spreken over angst. Angst om te falen, angst om niet goed genoeg te zijn, angst om de boot te missen.

En dan krijgen we een uitnodiging van Jezus.

Zielmoeheid

Herken je het gevoel van de moeheid die hier wordt beschreven? Of voel je soms dat je weinig richting hebt en geen duidelijk doel in je leven ziet? Vraag je jezelf af of je het wel goed doet en waarvoor je eigenlijk leeft? Alsof je leven door anderen wordt bepaald en je constant probeert aan verwachtingen te voldoen. Misschien ervaar je dit ook in je geloof, lijkt geloven vooral te draaien om de activiteiten en het goed genoeg zijn. Dat kan je moe maken, zelfs tot in je ziel.

Jezus sprak in Matteüs 11 tot mensen die moe waren van strenge religieuze regels en verwachtingen, die hun geloof zwaar en moeilijk maakten. Laten we zijn woorden beter bekijken. Jezus begint met een uitnodiging: Kom. Iedereen is welkom, wie je ook bent. Hij spreekt vooral mensen aan die zich moe en belast voelen, niet alleen door werk maar ook door schuldgevoelens, angst, prestatiedruk of religieuze druk. Jezus roept hen op om naar Hem toe te komen. Het Griekse woord voor ‘kom’ betekent eigenlijk ‘kom dichterbij’. Dat klinkt persoonlijk en teder. Jezus vraagt mensen niet om deel uit te maken van een systeem of religieuze regels, maar om bij Hemzelf te komen.

En dan is er de rust die Jezus belooft. Dit betekent: tot jezelf komen, herstellen en sabbatsrust. Het is rust die je vanbinnen vernieuwt. Dit is dezelfde soort rust waar God het op de zevende dag van de schepping over had, in Genesis 1. Het is geen stilzitrust, maar een manier om actief te herstellen.

Jezus zegt: ‘Doe wat Ik je zeg’, of in andere vertalingen: ‘Neem mijn juk op je’. Een juk is een houten balk die twee dieren aan elkaar bindt om samen iets te trekken, zoals een ploeg. In het jodendom stond een juk ook voor het volgen van de wet. Jezus’ juk betekent dus niet dat je niks hoeft te doen, maar het is een nieuwe manier van leven. Het gaat om leven in verbinding met zijn genade en ritme. Hij nodigt je uit om van Hem te leren, in hetzelfde tempo, en om dezelfde weg te lopen als Hij doet. Bij Hem gaat het om vriendelijkheid en bescheidenheid. Dat is heel anders dan de religieuze leiders van vroeger (en sommige van nu), die veel regels hadden en precies wisten wie goed of fout was. Volgens hen moest je perfect zijn, wat niet te doen is. Jezus kwam juist om mensen te helpen die het moeilijk hebben en om genade te tonen. Dat geldt ook voor ons: Hij begrijpt dat we niet alles zelf kunnen oplossen.

Als je Jezus’ uitnodiging aanneemt – en Hij nodigt jou ook uit – kun je rust vinden voor je ziel.

Hoe ervaar jij de druk van de samenleving in je dagelijks leven? En hoe beïnvloedt dit je geestelijke en mentale gezondheid?

Dit fragment is afkomstig uit De Leerlingen: samen kerk in de wereld van nu, het vierde deel uit De Leerlingen-reeks. Benieuwd naar meer? Klik dan hier of op de afbeelding hieronder:

Let op de kracht van het woord. Autoritaire regimes hebben dat altijd gedaan. Daarom bedenken ze gecodeerde taal, verzinnen ze nieuwe woorden of verbergen ze gruwelijke dingen onder technische of onschuldige uitdrukkingen.

Hanna Reichel, voor een tijd als deze, hfst. 8

Wat vond je van de leeschallenge? Zou je zoiets vaker willen zien terugkomen?

Houd ons goed in de gaten, want we zijn van plan veel nieuwe, inspirerende verhalen te delen.

Abonneer nu

In het evangelie hangt er een wonderlijk krachtenveld rondom Jezus. Een grote diversiteit aan mensen voelt de aantrekkingskracht die van Hem uitgaat. Iets trekt hen naar Hem toe. En dus duiken allerlei mensen op rondom Jezus. Ze willen Hem aanraken, naar Hem luisteren, hun nood uiten, gezien worden, genezen worden. Tegelijkertijd is er altijd spanning rondom Jezus. Durf je te luisteren en toe te laten wat Hij zegt en vraagt? Durf je jezelf in een ander licht te bezien en dingen in je leven over een andere boeg te gooien. Durf je het risico te nemen van je verbinden aan Hem?

‘’Durf je te luisteren en toe te laten wat Hij zegt en vraagt?’’

Kerk-zijn en pionieren gaan over dit wonderlijke krachtenveld. Het is nog steeds zo dat de aantrekkingskracht van Jezus een levende werkelijkheid is. Het is een voorrecht als je dat meemaakt, dat allerlei mensen opduiken die open blijken te staan voor goede woorden. Voor Jezus. Het is belangrijk voor onze kerk dat er voorgangers en gemeenteleden zijn, die hierin geloven en daaruit leven. En daarover hun verhaal willen doen. Mensen die zelf in het krachtenveld van Jezus terecht zijn gekomen en daarin vreugde hebben gevonden en moed om te leven. En die het vervolgens amper kunnen verdragen wanneer zoveel in onze cultuur de aandacht vraagt en krijgt, maar niet dít.

Ik schrijf deze woorden in de veertigdagentijd. Ik probeer dan dagelijks een tekst te lezen die vragen aan mij stelt. De vastentijd is een tijd om jezelf in een crisis te brengen, in een beproeving. Vooral van jezelf. Wie ben ik? Hoe leef ik? Ben ik trouw aan mijn roeping? Wat leidt mij af van de navolging van Jezus? Wat verzwakt me?

De vraag die ik vanmorgen te lezen kreeg, was: riskeer je iets in de navolging van Christus? Dat is een scherpe vraag. Ben ik gericht op comfort en bemoediging, of durf ik risico’s te nemen?

Je zou die vraag ook kunnen toepassen op de kerk. Wie zijn wij geworden? Zijn wij trouw aan onze roeping? Durven wij risico’s te nemen omwille van het evangelie?

Dit boek gaat over zulke risico’s. Het mooie is dat die risico’s niet gaan over heldendom of modieuze fratsen. Ze gaan juist over een hele organische beweging vanuit de oerervaringen in de christelijke traditie. Dat er een wonderlijke kracht uitgaat van Jezus en dat we inventieve stappen willen nemen, risico’s soms, om die kracht en die persoon ervaarbaar te maken voor anderen.

Het boek Biertje met de dominee is een verademing om te lezen.. Er zit in onze kerk soms een sfeer van gelatenheid en resignatie. Alsof we ons er al bij neer hebben gelegd dat interesse in geloof afneemt en ophoudt. Maar als ik het goed aanvoel, is er ook een tegenbeweging gaande. Het seculiere verhaal is een uitgeblust verhaal geworden. Het levert niet wat het beloofde. Een mens heeft meer nodig dan AI, vakantie en prettig je pensioen halen. En plotseling wordt weer iets gevoeld van de kracht, de schoonheid en de waarheid van geloven.

Hopelijk stappen we als kerk een nieuwe periode in. Ik stel mijn scribaat dagelijks in dienst daarvan. Een periode waarin we ons niet langer laten gijzelen door aantallen, door neergang of door onderling chagrijn. Een tijd waarin we opnieuw leren om vanuit de geloofsessentie fier te leven en vanuit de geloofspraktijken die al eeuwenoud zijn: gebed, liefde voor de Bijbel, oprechte verbondenheid, openheid voor wie opduikt, liefde, op zoek gaan naar mensen, de ervaring van de aanwezigheid van Christus in ons midden. Vanuit dat midden, vanuit die Aanwezigheid ontstaat creativiteit, vreugde en de durf om risico’s te nemen. Dat gun ik onze kerk, en dit boek is een impuls voor die dynamiek.

Nieuwsgierig naar het boek? Sinds kort hebben wij onze eigen webshop gelanceerd, wat het mogelijk maakt om Biertje met de dominee op onze website te bestellen.

Hoe zou jij tijd kunnen winnen, zodat sommigen in veiligheid kunnen komen? Waardevolle tijd om iets of iemand in de weg te laten staan? In het vierde deel van haar boek Voor een tijd als deze heeft Hanna Reichel het over het opnieuw uitgezonden worden naar bredere kringen van solidariteit en verzet, naar een onzekere maar hoopvolle toekomst. Ben jij voorbereid? Bekijk het onderstaande filmpje ter introductie van het thema.

‘Maak gebruik van de tijd’ of Vertraag en bereid je voor

Soms kun je de wereld niet redden, maar wel tijd winnen. Waardevolle tijd, zodat sommigen in veiligheid kunnen komen. Waardevolle tijd om te communiceren en je te hergroeperen. Waardevolle tijd om iets of iemand in de weg te laten staan. Als het kwaad onvermijdelijk lijkt, is het minste wat je kunt doen vertragen en afleiden.

Je kunt de gruwelen alleen overleven als je in leven bent. Zelfs als je geen licht ziet aan het einde van de tunnel, kun je tijd winnen. Tijd tot een nieuwe dag aanbreekt. Tot hun slechte harten ophouden met kloppen. Tot het imperium instort. Tot de wereld vergaat.

In leven blijven is belangrijk.

Anderen in leven houden is belangrijk.

Gebruikmaken van de tijd kan betekenen dat je langzaam papierwerk afhandelt.

Het kan betekenen dat je een klop op de deur negeert.

Het kan betekenen dat je een huiszoeking uitstelt, totdat er een officieel huiszoekingsbevel is, ondertekend door een federale rechter.

Tijd winnen kan betekenen dat je ondersteunende netwerken opzet al voordat ze nodig zijn, zodat ze kunnen worden ingezet als het erop aankomt.

Hanna Reichel, voor een tijd als deze, hfst. 26

Via onderstaande link kun je het hele hoofdstuk over het vertragen en voorbereiden gratis downloaden.

Hoofdstuk 26: ‘Maak gebruik van de tijd’ of Vertraag en bereid je voor

70.8KB ∙ PDF file

Download

Download

Reflecteer

Waar en hoe kun je tijd gebruiken ten voordele van jezelf en degenen om wie je geeft?

Welke bedreigingen en gevolgen verwacht je, en hoe kun je je daar effectief op voorbereiden? Welke maatregelen kun je nemen om jezelf en degenen om wie je geeft in leven te houden en functionerend, en te ondersteunen in verschillende scenario’s?

Waar werkt de tijd tegen jou en degenen om wie je geeft? Wat kunt je hieraan doen?

Probeer dit eens

Stel een volmacht en een wilsverklaring op. Vraag een paspoort aan.

Zorg voor automatische betalingen van rekeningen. Zorg ervoor dat je auto en andere belangrijke apparatuur in goede staat verkeren.

Zorg voor een voorraad medicijnen en benodigdheden die je regelmatig nodig hebt.

Maak lijsten met belangrijke contactgegevens en wachtwoorden. Zorg dat je contant geld bij de hand hebt en een noodplan hebt opgesteld.

Dit was alweer het einde van de serie Pelgrimeren in turbulente tijden. Bedankt voor het lezen van deze meditaties en misschien ook wel het boek!

Wil je alle 28 bemoedigingen lezen, en tevens uitgebreid verwerkingsmateriaal voor jezelf, je kring of gemeenschap? Het boek Voor een tijd als deze is hier te bestellen (je kan ook klikken op het plaatje hieronder).

Kies jij ervoor om je in een wereld van fragmentatie en polarisatie terug te trekken in echokamers? Of durf je de persoon die anders is dan jij te ontmoeten? In het derde deel van haar boek Voor een tijd als deze staat Hanna Reichel stil bij het samenkomen, nadenken en opnieuw focussen. Hoe zorgen we dat we goed blijven nadenken en zorgvuldig kiezen en handelen? Bekijk het onderstaande filmpje ter introductie van het thema.

‘Eén lichaam’ of Houd vast aan eenheid

Houd vast aan eenheid, maar wantrouw uniformiteit. Een levend lichaam bestaat uit vele verschillende leden en wonderbaarlijk ongeregelde functies.

Eenheid betekent niet dat we het over alles eens zijn, of zelfs maar de hoop hebben om het in de toekomst eens te zijn. Eenheid is een verbintenis om met elkaar in gesprek te gaan, in plaats van elkaar op te geven. Eenheid houdt in dat we iets van elkaar kunnen leren, en dat onze talenten elkaar kunnen aanvullen. Eenheid betekent niet dat we soepel integreren of meningsverschillen onder het tapijt vegen. Eenheid betekent dat we ruimtes creëren waarin we elkaar in een geest van liefde kunnen uitdagen.

Bescherm ruimtes waarin we elkaar kunnen ontmoeten.

Versterk instellingen die complexiteit huisvesten. Creëer ruimtes voor meningsverschillen waar tegenstrijdige standpunten met elkaar in dialoog kunnen gaan.

Bouw bruggen en houd ruimtes open. Dit is geen garantie voor genezing en verzoening, en dat hoeft ook niet. Maar het maakt ze wel mogelijk.

Een lichaam dat volledig gezuiverd is, zal sterven. Een hart dat volledig synchroon loopt, zal stoppen met kloppen. Een levend lichaam gedijt, omdat het verschillen in stand houdt en beschermt.

Hanna Reichel, voor een tijd als deze, hfst. 21

Via onderstaande link kun je het hele hoofdstuk over het vasthouden aan eenheid gratis downloaden.

Hoofdstuk 21: ‘Eén lichaam’ of Houd vast aan eenheid

70.9KB ∙ PDF file

Download

Download

Reflecteer

Waar zie je tendensen naar uniformiteit? Wat bevordert deze? Wat zijn de gevolgen?

Zijn er ruimtes en plekken waar je mensen ontmoet die anders zijn dan jij, anders denken dan jij, maar waar je elkaar toch waardeert? Wat bevordert dit? Wanneer wordt dit moeilijk?

Probeer dit eens

Zet je in voor een ruimte of plek waar meningsverschillen en gesprekken tussen verschillende standpunten mogelijk zijn. Wat is je plan?

Volgende week zullen we de vierde bemoediging van Hanna Reichel delen over vertragen en voorbereiden. Tot dan!

Wil je alle 28 bemoedigingen lezen, en tevens uitgebreid verwerkingsmateriaal voor jezelf, je kring of gemeenschap? Het boek Voor een tijd als deze is hier te bestellen (je kan ook klikken op het plaatje hieronder).

Word jij weleens misleid door taal? In het tweede deel van Voor een tijd als deze staat Hanna Reichel stil bij het luisteren en reageren, met bemoediging en uitdaging, aanwijzingen en waarschuwingen. De taal is krachtig, en daarom is het extra van belang om zorgvuldig te luisteren. Bekijk het onderstaande filmpje ter introductie van het thema.

‘In het begin was het Woord’ of Let op de kracht van de taal

Let op taal. Daar begint het.

Let op wanneer woorden worden vervangen of van betekenis veranderen.

Woorden kunnen verwarring zaaien en zich verschuilen achter vage gevoelens van eenheid. Door te spreken over ‘wij’ en ‘zij’ wordt de aandacht afgeleid van wat we wel of niet gemeen hebben; het enige dat telt, is deel uitmaken van ‘wij’. Wie wordt er precies ‘eerste’ door ‘Amerika eerst’ te stellen? Tegen welke mensen spannen de ‘vijanden van het volk’ samen? Als alles ‘prachtig’, ‘geweldig’ en ‘fantastisch’ is, wat is dan normaal?

Woorden onthullen hoe iemand denkt, hoe hij of zij de wereld ziet en hoe hij of zij daarmee omgaat.

‘De theoloog van de glorie noemt het kwade goed en het goede kwaad. De theoloog van het kruis noemt de dingen zoals ze werkelijk zijn,’ zegt Maarten Luther tegen degenen van wie taal in de ban raakt van de macht.

Let op de kracht van het woord. Autoritaire regimes hebben dat altijd gedaan. Daarom bedenken ze gecodeerde taal, verzinnen ze nieuwe woorden of verbergen ze gruwelijke dingen onder technische of onschuldige uitdrukkingen.

Hanna Reichel, voor een tijd als deze, hfst. 8

Via onderstaande link kun je het hele hoofdstuk over de kracht van taal gratis downloaden.

Hoofdstuk 8: 'In het begin was het Woord' of let op de kracht van de taal

74.2KB ∙ PDF file

Download

Download

Reflecteer

Waar heb je veranderingen in taalgebruik opgemerkt? Zijn er bepaalde woorden die in diskrediet of juist erg in de mode zijn geraakt? Op wie en wat worden ze toegepast? Wat is het effect van deze bewoordingen?

Waar kom je taal tegen die eerder verduistert dan verheldert? Waar kom je vernederende en ontmenselijkende taal tegen? Op wie wordt deze taal toegepast?

Waar zie je slogans die de werkelijkheid versimpelen? Hoe zou je in je eigen woorden omschrijven wat je ziet gebeuren?

Wat zou het kunnen betekenen om de waarheid te spreken uit verantwoordelijkheid voor de werkelijkheid in plaats van om deze te vernietigen? Wat voor soort onderscheidingsvermogen, toewijding en gebruiken vereist dit?

Probeer dit eens

Oefen met vertalen. Lees krantenkoppen en vertaal ze op drie verschillende manieren. Waarom denk je dat deze krantenkoppen zijn gekozen?

Doe de volgende oefening in het spreken van de waarheid: houd een spiegel voor aan mensen met wie je het niet eens bent. Als je iemand iets hoort zeggen dat je zorgen baart, vertaal dan wat je hoort naar wat dit zou kunnen betekenen of tot gevolg heeft. In plaats van direct in discussie te gaan of tegen te spreken, vraag je: ‘Ik hoor je (...) zeggen. Dit klinkt alsof je (...). Bedoel je dit inderdaad?’ Geef hun de kans om jouw interpretatie te corrigeren, of zichzelf te corrigeren. Wat gebeurt er dan?

Steun lokale bibliotheken en maak jezelf vertrouwd met hun activiteiten.

Volgende week zal de derde bemoediging van Hanna Reichel in het teken staan van vasthouden aan eenheid.

Wil je alle 28 bemoedigingen lezen, en tevens uitgebreid verwerkingsmateriaal voor jezelf, je kring of gemeenschap? Het boek Voor een tijd als deze is hier te bestellen (je kan ook klikken op het plaatje hieronder).

Word jij wel eens meegenomen door je gevoelens als het gaat om politieke kwesties? Zijn er maatschappelijke thema’s die angst, haat of juist vertrouwen bij je oproepen? In het eerste deel van haar boek Voor een tijd als deze staat Hanna Reichel stil bij het samenkomen, nadenken en opnieuw focussen. Hoe zorgen we dat we goed blijven nadenken en zorgvuldig kiezen en handelen? Bekijk het onderstaande filmpje ter introductie van het thema.

‘Ontneem hen hun pathos’ of Test je gevoelens

Voel al je gevoelens, maar vertrouw ze niet zomaar.

Er zijn geen slechte gevoelens. Maar onverwerkte gevoelens kunnen gemakkelijk veranderen in verlangens, gedachten en acties die je misschien wilt toetsen. Ruwe gevoelens kunnen gemakkelijk worden uitgebuit door ideologen en propagandisten die willen dat je hen gepassioneerd in plaats van kritisch volgt, en impulsief in plaats van met onderscheidingsvermogen handelt.

De nazi’s gebruikten walging en minachting om het politieke discours te ondermijnen en geweld tegen politieke tegenstanders aan te wakkeren. Angst en woede voedden hun visie van vernieuwing en verlossing, trots en welvaart, eenheid en ontzag.

Gevoelens van angst en bezorgdheid kunnen gemakkelijk worden omgezet in wrok en afgunst, waarbij immigranten, politieke dissidenten of vermeende ‘staatsvijanden’ tot zondebok worden gemaakt.

Een wapenwedloop tussen verschillende emotiepolitieken zal alleen maar de angst en urgentie voeden die de ideologie versterken. Om dit te ondermijnen, is het effectiever om het vuur niet verder op te stoken: ‘Ontneem hen hun pathos, en ze zullen uithongeren; maar wakker een revolutie tegen hen aan, en hun pathos krijgt nieuwe voeding.’ (Karl Barth)

Als je jezelf toestemming geeft om al je gevoelens te voelen, geef jezelf dan ook toestemming om een relatie met ze op te bouwen. Vraag ze waar ze vandaan komen en waar ze je naartoe willen brengen.

Hanna Reichel, voor een tijd als deze, hfst. 3

Via onderstaande link kun je het hele hoofdstuk over het testen van je gevoelens gratis downloaden.

Hoofdstuk 3: 'Ontneem hen hun pathos' of test je gevoelens

71.1KB ∙ PDF file

Download

Download

Reflecteer

Terwijl je je gevoelens voelt, vraag jezelf dan af hoe ze heten en wat hun achtergrond is. Sommige gevoelens vermommen zich als andere gevoelens: welk deel van dit verdriet is schuldgevoel? Hoeveel van je woede is jaloezie? Is je woede niet vooral een vorm van machteloosheid?

Welke reis wil dit gevoel je laten maken? Vraag jezelf af wat je wilt doen vanwege dit gevoel. Vraag jezelf vervolgens af wat je met dit gevoel wilt doen. Welke reactie of actie spreekt je aan? Waarom denk je dat dat zo is? Zijn er andere manieren waarop je dit gevoel kunt gebruiken? Waarom geef je de voorkeur aan het ene boven het andere?

Probeer dit eens

Begin een emotiedagboek. Wanneer je je overweldigd voelt door je gevoelens, schrijf dan op hoe je je voelt. Probeer daarbij ‘ik voel...’ te onderscheiden van ‘ik denk...’ en ‘ik wil...’

Volgende week zullen we de tweede bemoediging van Hanna Reichel delen over de kracht van taal. Tot dan!

Wil je alle 28 bemoedigingen lezen, en tevens uitgebreid verwerkingsmateriaal voor jezelf, je kring of gemeenschap? Het boek Voor een tijd als deze is hier te bestellen (je kan ook klikken op het plaatje hieronder).

We hebben dit eerder meegemaakt

Als wetenschapper heb ik dit land nauwkeurig bestudeerd. Het was trots op zijn invloed in de wereld, zijn intellectuele leiderschap, zijn technologische innovatie en zijn economische kracht. Maar toen de mondiale orde veranderde, stortte het sociale en politieke systeem, dat was gebouwd voor eenvoudigere tijden, in. Politieke en economische crises schaadden het vertrouwen in de regering. De polarisatie nam toe en maakte het vormen van coalities steeds minder haalbaar. De groeiende kloof leidde tot sociale onrust, economische instabiliteit en zelfs geweld op straat.

Het land raakte overweldigd en gedesoriënteerd. Verraad door politieke tegenstanders verklaarde elke nederlaag. De vermeende vernedering veranderde in wrok dat het verlangen aanwakkerde om ‘weer groot te worden’. De politieke retoriek werd steeds agressiever, waarbij vijanden in het buitenland en minderheden in eigen land tot zondebok werden gemaakt. Een spierballentaal van grootspraak, onwaarheden en overdreven claims op grootheid overschreeuwde de onzekerheid.

Bijzondere leiders – die voor zichzelf bijzondere bevoegdheden opeisten – profiteerden van de golf van publieke ontevredenheid tegen immigranten, intellectuelen en iedereen die zichtbaar ‘anders’ was. Democratische processen werden gemanipuleerd, controlesystemen uitgehold. Overheidsbemoeienis was aan de orde van de dag.

Het land waar ik het over heb is Duitsland; de tijd is ongeveer een eeuw geleden. Maar misschien kwam mijn beschrijving jou vandaag bekend voor. Misschien denk je, net als ik: we maken dit nu ook mee. (...)

‘Er is niets nieuws onder de zon,’ weerklinkt in mijn hoofd. Het zijn de woorden van de Leraar, de anonieme figuur uit Prediker die wordt gekarakteriseerd als een wijze man en voormalig koning van Jeruzalem (Pred. 1:9). We hebben dit al eens meegemaakt. Dit inzicht roept ongeloof, frustratie, vermoeidheid en misschien zelfs wanhoop op. Maar dat betekent niet dat alle inspanningen tevergeefs zijn. Het betekent dat er wijsheid te putten valt uit de ervaringen van degenen die dergelijke tijden eerder hebben meegemaakt. Het betekent dat we niet alleen zijn.

Ik beweer niet dat de geschiedenis zich herhaalt. Elke context is anders en we doen er goed aan aandacht te hebben voor de complexiteit van onze wereld van vandaag. Maar het opmerken van bepaalde overeenkomsten wijst ons op modellen waarvan we kunnen leren. Degenen die in een andere tijd en op een andere plaats te maken hadden met de ineenstorting van een democratische orde en de opkomst van een fascistisch regime, kunnen ons vandaag de dag wellicht enige wijsheid bieden.

Hanna Reichel

Als Substack-abonnee van Pelgrims onderweg gaan we Pelgrimeren in turbulente tijden. Je krijgt wekelijks een leeswijzer toegestuurd met een gratis hoofdstuk, praktisch verwerkingsmateriaal en een bemoediging van een bekende Nederlandse christen. Wil je alle 28 bemoedigingen lezen, en tevens uitgebreid verwerkingsmateriaal voor jezelf, je kring of gemeenschap? Het boek Voor een tijd als deze is hier te bestellen (je kan ook klikken op het plaatje hieronder).

De eerste film, niet heel slecht overigens, gaat over het Duits verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daarna I was a stranger, het debuut van de Amerikaanse filmmaker Brandt Andersen. Geen idee waar ik aan begin. Een kleine twee uur later zit ik met stomheid geslagen naar het scherm te staren terwijl de aftiteling voorbijtrekt.

Met een enorme knal trekt I was a stranger je de wereld van een Syrische vluchteling in. Opeens ben je staatsvijand, je leven niet zeker, op de vlucht, verstopt in een kofferbak, om maar niet gezien te worden, het land uit, op een veel te klein bootje, met teveel mensen, op een woeste zee, in de hoop opgepikt te worden door een reddingsboot. Een thriller, letterlijk. Maar toch is I was a stranger veel meer dan een thriller over een vrouwelijke arts die voor haar leven moet rennen omdat de slechteriken het op haar gemunt hebben.

Filmmaker Brandt Andersen heeft zijn film op ingenieuze wijze ingedeeld in vijf delen die, min of meer chronologisch, laten zien wat vluchten nu echt betekent. Ieder deel door de ogen van een ander personage.

De arts.

De soldaat.

De smokkelaar.

De dichter.

De kapitein.

En ondanks dat het verhaal van de vlucht doorloopt, is het Andersen gelukt om iedere keer ook een inkijkje te bieden in de levens van de verschillende personages.

Zo is de Syrische soldaat ook de zoon van een vader, heeft de smokkelaar een ziek kind en heeft de Griekse kapitein last van PTSS waar zijn gezin ook onder lijdt. Ze blijken meer te zijn dan alleen goed of slecht, maar zijn net als jij en ik mensen met familie en met een geschiedenis. Wellicht is dat ook de reden dat de film tijdens het toonaangevende filmfestival van Berlijn de Amnesty International Film Prize won. En dan heb ik het nog niet over het verrassende slot van I was a stranger.

Als filmdistributeur vind ik de film zeker bioscoopwaardig. Als mens vind ik de film noodzakelijk.

Ik heb in eerste instantie een wat ouder publiek voor ogen, misschien wat belezen, sowieso geïnteresseerd in het onderwerp. Dan krijg ik het volgende appje:

Dochter van 16 ging zondagavond nietsvermoedend met een vriendinnetje naar de sneakpreview. Grote bak popcorn gekocht, dachten een actiefilm of romcom te krijgen. Maar nee: I was a stranger. Kwam zwaar onder de indruk terug. ‘Pappa, ik kan nooit meer hetzelfde naar vluchtelingen kijken…’

Blijkbaar spreekt de film ook een jongere doelgroep aan. Hoe vet!

Als vader van jongvolwassenen spreek ik regelmatig jonge mensen over dit onderwerp. Vluchtelingen zijn dan snel ‘gelukzoekers’ die huizen afpakken. Niet mensen die wanhopig op zoek zijn naar veiligheid en daar hun leven voor wagen. En neem het ze eens kwalijk met alles wat hierover wordt geroepen in de politiek, nog eens versterkt door social media. Hopelijk draagt deze film eraan bij de mens te zien achter de vluchteling.

Want dat is wat mij betreft de boodschap van deze film: Zie de mens.

Zie de mens achter de vluchteling.

Zie de mens achter de smokkelaar.

Zie de mens achter de zeekapitein.

Achter ieder gezicht gaat een mensenleven schuil, op zoek naar veiligheid.

Net als ik. Net als jij en ik.

Gaat dat zien nu het kan in de bioscoop!

Check hier de locaties en tijden!

Johannes 19:41-42
Dicht bij de plaats waar Jezus gekruisigd was lag een olijfgaard, en daar was een nieuw graf, waarin nog nooit iemand begraven was. Omdat het voor de Joden voorbereidingsdag was en dat graf dichtbij was, legden ze Jezus daarin.

Het lichaam wordt gewassen en in schoon linnen gewikkeld. Jozef van Arimatea heeft een nieuw rotsgraf beschikbaar, dat hij voor zichzelf had laten uithouwen in de rots nabij Golgotha. Nicodemus, een andere Farizeeër die Jezus in het geheim had opgezocht, brengt een mengsel van mirre en aloë mee, zo’n dertig kilo. Samen leggen ze het lichaam in het graf.

Een grote steen wordt voor de opening gerold. De vrouwen die Jezus waren gevolgd vanuit Galilea, onder wie Maria Magdalena, kijken toe waar hij wordt neergelegd. Ze onthouden de plek, want na de sabbat willen ze terugkomen om het lichaam verder te verzorgen met specerijen.

Dan begint de stilte van de sabbat. De stilte van de rustdag. De leerlingen, de vrouwen, Maria: ze kunnen niets doen. Ze moeten wachten. Het is Stille Zaterdag, de dag tussen de dood en wat daarna komt. De dag waarop er nog geen antwoord is.

De kruisweg eindigt hier. Bij een gesloten graf en een grote steen. Bij stilte en wachten. Voor wie het verhaal kent, is dit niet het laatste hoofdstuk. Na de stilte van de zaterdag komt de paasmorgen. Maar hier, bij dit moment, is het nog niet zover. En misschien is dat precies waar je nu even mag zijn. In het niet-weten. In de stilte tussen het einde en het begin.

Om over na te denken

Ken je de stilte van een Stille Zaterdag in je eigen leven? Een moment tussen verlies en wat daarna komt, waarin je alleen maar kon wachten?

Dit was alweer de laatste kruiswegstatie. Bedankt voor het volgen van Pelgrims onderweg naar het Kruis. Laat ons weten wat je er van vond door een reactie hieronder achter te laten of ons persoonlijk een bericht te sturen via onderstaande knop.

Dit was een van onze seizoenspelgrimages. Twee á drie keer in het jaar organiseren we een pelgrimage waarin we toeleven naar een specifiek feest, dag of seizoen. De komende tijd kun je genieten van onze wekelijkse verhalen. Blijf dus op de hoogte door (als je dat nog niet hebt gedaan) je op ons te abonneren:

Momenteel zijn deze kruiswegstaties te zien in de Oude Kerk in Delft (klik hier voor meer informatie)

De bijbelteksten zijn afkomstig uit de NBV21.

© 2026 Pelgrims onderweg

Johannes 19:38
Na deze gebeurtenissen vroeg Josef van Arimatea – die een leerling van Jezus was, maar uit angst voor de Joden in het geheim – aan Pilatus of hij het lichaam van Jezus mocht meenemen. Pilatus gaf toestemming en Josef nam het lichaam mee.

Tegen de avond verschijnt een man die tot nu toe niet in het verhaal voorkwam: Jozef van Arimatea. De evangeliën noemen hem een ‘aanzienlijk lid van de Raad’, dus van het Sanhedrin, het Joodse hooggerechtshof dat eerder die nacht Jezus had veroordeeld. Maar Jozef had niet ingestemd met dat besluit.

Nu gaat hij naar Pilatus en vraagt om het lichaam. Dat heeft moed gevraagd. Want als lid van de Raad die zojuist een doodvonnis heeft geveld, stel je je met zo’n verzoek bloot aan je collega’s. Die veroordeelde is belangrijk voor je als notabele van de stad.

Pilatus is verbaasd dat Jezus al dood is. Hij laat het bevestigen door de centurio die bij het kruis staat. Dan geeft hij toestemming.

Voorzichtig wordt het lichaam van het kruis gehaald en in de armen van zijn moeder gelegd. Dit beeld, de piëta, is een van de meest afgebeelde scènes in de westerse kunst. Michelangelo beeldde het uit in marmer, in een sculptuur die nog altijd in de Sint-Pieter in Rome staat. Een jonge moeder met haar dode zoon op schoot. De kunsthistoricus Kenneth Clark noemde het ‘het enige moment in de westerse kunst waarop schoonheid en lijden volmaakt samenvallen’.

In deze statie vind je geen opstanding, hoop, of belofte. Hier is alleen verdriet. Het diepste verdriet. Een moeder die huilt om haar zoon. En dat is precies wat deze statie nodig heeft. Soms is verdriet het enige wat past. Er zijn hier geen woorden van troost. Alleen de stilte van een moeder die haar kind vasthoudt.

Om over na te denken

Durf je soms gewoon in het verdriet te blijven, zonder meteen naar troost of betekenis te zoeken?

Momenteel zijn deze kruiswegstaties te zien in de Oude Kerk in Delft (klik hier voor meer informatie)

De bijbelteksten zijn afkomstig uit de NBV21.

© 2026 Pelgrims onderweg

Johannes 19:30
‘Het is volbracht.’

Drie uur hangt Jezus aan het kruis. Van het zesde tot het negende uur, schrijven de evangelisten. Dat is van twaalf uur ‘s middags tot drie uur ‘s middags. Midden op de dag valt er een duisternis over het land.

In die drie uur spreekt Jezus zeven keer. De traditie noemt ze de ‘zeven kruiswoorden’ en ze zijn verspreid over de vier evangeliën. Hij bidt voor zijn beulen: ‘Vader, vergeef hun, want ze weten niet wat ze doen.’ Hij belooft een misdadiger naast hem het paradijs. Hij vertrouwt zijn moeder toe aan zijn leerling Johannes. Hij citeert Psalm 22: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?’ Hij zegt dat hij dorst heeft. En dan: ‘Het is volbracht.’

Dat laatste woord, in het Grieks tetelestai, betekent meer dan ‘het is afgelopen’. Het is een boekhoudersterm die werd gebruikt wanneer een schuld was afbetaald. Het staat op facturen uit de oudheid, naast het verschuldigde bedrag: tetelestai. Voldaan. Het is de taal van iemand die een opdracht heeft vervuld, niet van iemand die verliest.

Dan buigt hij zijn hoofd en sterft. Marcus schrijft dat op dat moment het voorhangsel in de tempel, het zware gordijn dat het allerheiligste afschermde, van boven naar beneden scheurde. Van boven naar beneden: niet door mensenhanden, maar van Godswege. De scheiding tussen God en mensen, zo lezen christenen dit, werd in dat moment opgeheven.

Om over na te denken

‘Het is volbracht.’ Wat zou het voor je betekenen om die woorden uit te spreken aan het einde van iets wat je hebt doorgemaakt?

Momenteel zijn deze kruiswegstaties te zien in de Oude Kerk in Delft (klik hier voor meer informatie)

De bijbelteksten zijn afkomstig uit de NBV21.

© 2026 Pelgrims onderweg

Lukas 23:33
Aangekomen bij de plek die de Schedelplaats heet, werd hij gekruisigd, samen met de twee misdadigers, de een rechts van hem, de ander links.

De soldaten leggen Jezus op de kruisbalk en slaan spijkers door zijn polsen en voeten. Alle vier de evangeliën vermelden de kruisiging, maar geen van hen beschrijft het moment zelf in detail. Matteüs schrijft alleen: ‘En zij kruisigden hem.’ Drie woorden die een onbeschrijflijke pijn bevatten.

Die terughoudendheid in de gruwel is veelzeggend. De bijbelschrijvers waren niet bepaald sensatiezoekers. Ze schreven voor lezers die wisten wat een kruisiging inhield. In het Romeinse Rijk was het de zwaarste straf, gereserveerd voor slaven, opstandelingen en de laagste misdadigers. Het zal niet de eerste keer zijn geweest dat mensen een kruisiging hebben gezien. Overigens, Romeinse burgers konden er niet toe veroordeeld worden. Cicero noemde het ‘de wreedste en meest afschrikwekkende straf’.

Het kruis wordt rechtop gezet en in de grond verankerd. Boven het hoofd van Jezus hangt een bordje met de aanklacht: ‘Jezus van Nazareth, Koning der Joden.’ Pilatus had het in drie talen laten schrijven: Hebreeuws, Latijn en Grieks. De hogepriester protesteerde. ‘Schrijf niet: Koning der Joden,’ zei hij, ‘maar: hij heeft gezegd dat hij Koning der Joden is.’ Pilatus antwoordde: ‘Wat ik geschreven heb, dat heb ik geschreven.’ In het hele verhaal is dat zijn enige moment van standvastigheid. Het heeft echter meer weg van irritatie.

Om over na te denken

De evangelisten beschrijven het ergste moment in drie woorden. Wat zegt dat over hoe we omgaan met wat niet te beschrijven valt?

Momenteel zijn deze kruiswegstaties te zien in de Oude Kerk in Delft (klik hier voor meer informatie)

De bijbelteksten zijn afkomstig uit de NBV21.

© 2026 Pelgrims onderweg