Luister de eerste single op Bandcamp, Tidal, Qobuz, Spotify, Deezer of Apple

Het wordt een zo optimistisch mogelijk album over toe moeten kijken hoe de wereld naar de kloten gaat. Over vroeger en later. Over blijven zoeken naar hoop en zin. Over toch maar de humor er van in blijven zien. En het rockt. De plaat is gebouwd op de heilige drie-eenheid van drums, bas en gitaren. De band die me hierin bijstaat heet De Tijdgeest.

Het album komt dit najaar uit op mijn 50e verjaardag. De albumpresentatie is zondagmiddag 25 oktober in dB’s. Haal hier je kaartjes.

Val maar kapot (we hebben elkaar)

Hoe kun je nog hopen
Als je dit zo ziet
De zeespiegel stijgt
Puur uit verdriet

De clowns op de vlucht
De leeuwen de baas
De tent wordt afgebroken
Met verschrikkelijk veel haast

Val maar kapot, wij hebben elkaar
We blijven geloven ook al is het niet waar
Val maar kapot, wij hebben elkaar
We blijven geloven ook al is het niet waar

Hoe blijf je beweren
Het glas is half vol
Als het kalf is verdronken
En de paarden op hol

De ezels stoten
Hun poten al weer
Aan stenen die weten
Dit gebeurt keer op keer

Val maar kapot, wij hebben elkaar
We blijven geloven ook al is het niet waar
Val maar kapot, wij hebben elkaar
We blijven geloven ook al is het niet waar

Subscribe now

Ik schreef dit nummer voor Ellen

Bart Reinders - drums
Johan van de Werken - bas
Tim Roos - gitaar
Janine van Osta en Sophie Reekers - achtergrondzang
Rinze Voorberg - extra noten

Opgenomen in Bullseye studio en Pim’s studio door Eva Stuiver en Pim. Productie en mix: Pim.

Ook in de tweede wereldoorlog hadden we ons bijzonder heldhaftig gedragen. Met een enorme gezamenlijke inspanning hadden we ons verzet tegen de Duitse bezetter en zoveel mogelijk Joden gered als we konden. Wat een geluk geboren te zijn met zulk dapper bloed in onze aderen. Bij ons in het dorp was er nog wel een huis waarop de tekst ‘Wir glauben an Adolf Hitler und an den Deutschen Sieg’ stond. Maar dat stond er natuurlijk nog om ons er aan te herinneren aan hoe erg het wel niet was wat de Duitsers ons aan hadden gedaan.

Eind jaren negentig bezocht ik Yad Vashem, het holocaust herdenkingsinstituut in Jeruzalem. Daar zag ik op een kaartje van Europa voor het eerst de kale statistieken van de geschiedenis. Procentueel gezien was Nederland een koploper in west-Europa wat betreft het uitroeien van Joden. Later bleek ook dat er op de in aubades bezongen daden van onze zeehelden wel het één en ander aan te merken viel. Maar de definitieve klap voor het overgebleven restje volkstrots kwam voor mij elf jaar geleden toen ik gevraagd werd een lied te schrijven over de Utrechtse verzetsheldin Trui van Lier.

Trui begon samen met Jet Berdenis van Berlekom Kindjeshaven. Een kinderopvang waar ze Joodse kinderen ‘verstopten’ tussen de andere kinderen terwijl er onderduikadressen voor de kinderen geregeld konden worden. Een zenuwslopende bezigheid op steenworp afstand van de Maliebaan, het nazibolwerk van Utrecht. Kindjeshaven boodt onderdak aan ongeveer 150 Joodse kinderen. Aan het einde van de oorlog werd dit te gevaarlijk, de opvang ging dicht en Trui moest zelf onderduiken.

Na de oorlog kreeg ze natuurlijk gelijk de eer die haar toekw… onee toch niet. Een ambtenaar ontdekte dat de boekhouding van Kindjeshaven niet klopte. “Jaja mevrouw, Joodse kindjes zegt u? Daar staan niks over in het protocol” Vervolgens kon ze kiezen tussen een boete van 3000 gulden of een half jaar de gevangenis in. Niemand zat na de oorlog te wachten op dit soort verhalen, er moest immers opgebouwd worden. De vacatures van nationale helden waren al vergeven aan onze zeehelden en daar waren ook al voldoende liedjes over om te zingen tijdens aubades en andere koninklijke festiviteiten.

Begin jaren zeventig kwam er eindelijk een vacature beschikbaar voor een nieuwe oorlogsheld. Maar dat moest dan wel iets zijn met schieten, tieten en helicopters. Niet van dat ongemakkelijke lijden en trauma en concentratiekamp gedoe. Oja, en de helikopter was nog niet echt een ding dus maak daar maar iets van met vliegtuigen en/of boten. Het maakt ook niet uit of de kandidaat in kwestie daadwerkelijk iets voor elkaar gekregen heeft of na de oorlog geprobeerd heeft een staatsgreep te plegen en onze democratie omver te werpen om te voorkomen dat Indonesië onafhankelijk zou kunnen worden. Er is vast wel iemand te vinden die narcistisch genoeg is om de eer naar zichzelf toe te trekken. En weet je wat, waarom alleen een lied als we er ook een hele fucking musical van kunnen maken!

Trui van Lier en velen met haar die wel belangrijk werk verricht hadden tijdens de oorlog en jarenlang leefden met het risico opgepakt en vermoord te worden kwamen getraumatiseerd uit de oorlog. In een interview in 1985 zei ze: “Ik heb het uit overtuiging gedaan. Niks heldhaftigs, niks bijzonders. Maar soms denk ik dan: een beetje erkenning is toch ook niet weg.”

Ik denk dat de helden die je als volk vereert iets zeggen over wie je bent als volk. Wij vereren graag mannen met een grote bek. Een goed verhaal is daarbij belangrijker dan inhoud of daadwerkelijk iets voor elkaar krijgen. Menselijkheid zit daarbij in de weg. Vooral niet laten zien wat het kost om daadwerkelijk dapper te zijn.

Op 10 april presenteert Jim Terlingen het boek dat hij schreef over Trui van Lier in de bibliotheek op het Neude. Voor die gelegenheid heb ik het lied opnieuw opgenomen. Nu online te beluisteren (Apple / Spotify). Ik zal het lied ook ten gehore brengen bij de boekpresentatie.

Het verhaal van Kindjeshaven

Mocht je ooit van plan zijn om iets dappers te gaan doen
Luister naar het verhaal van Kindjeshaven
Trui van Lier had door wat de Duitsers wilden doen
En zo begon ze Kindjeshaven

Zoals Mozes in zijn mandje van de dood werd gered
Redde Trui de kindjes in haar haven
Ze schreef op wat nodig was om te doen wat ze deed
Tante Trui, held van Kindjeshaven

Want regels zijn regels, held of niet
Regels zijn regels, held of niet

Vlak na de oorlog inspecteerde een ambtenaar
De papieren van Kindjeshaven
Hij zag wat Trui had ingevuld om te doen wat ze deed
Voor de kindjes van Kindjeshaven

Zoals Judas zijn Heer verried voor een zak met wat geld
verried hij alsnog Kindjeshaven
Drieduizend gulden of een half jaar in de bak
Voor de held van Kindjeshaven

Want regels zijn regels, held of niet
Regels zijn regels, held of niet

Trui had graag willen zitten voor dat wat ze deed
Voor de kindjes van Kindjeshaven
Maar omdat ze zwanger was betaalde ze het geld
En gaf haar kind een veilige haven

Zoals Jezus bereid was om te sterven voor wat hij zei
was Trui dat voor Kindjeshaven
Laat de kindjes tot mij komen en verhinder ze niet
Was de regel van Kindjeshaven

En regels zijn regels, held of niet
Regels zijn regels, held of niet

Mocht je nog steeds van plan zijn om iets dappers te gaan doen
Denk aan het verhaal van Kindjeshaven
Doe het net als Trui niet voor erkenning of voor roem
Maar voor de kindjes in je haven

Subscribe now

Rinze emigreerde de herfst erna naar Tarragona. Elke keer dat we elkaar zagen in Nederland of Spanje was dat een excuus voor een nieuw project. Eerst een EP met zomerse synthesizer soundtrack tunes, daarna een ambient piano album. Instrumentale muziek uitgebracht onder onze alter-ego’s Syrus M. Schwartz en Jean Viesec. Helaas zijn deze subtiele hints nog niet begrepen door film, documentaire en theatermakers op zoek naar muziek. Dat heeft er natuurlijk mee te maken dat we allebei liever bezig zijn met muziek maken dan promoten, netwerken en andere bijzaken. Dus bij deze: dit is ons CV. Vraag ons voor je project.

Afgelopen februari was ik op bezoek in Tarragona. Zon, zee en een nieuw idee. Liedjes van de Pixies crooner-style. Volgens Wikipedia is een crooner ‘een zanger, die een ontspannen en intieme houding heeft en zingt met een zachte, lage stem. Vaak zijn de teksten wat sentimenteel.’ Dat laatste is heel erg niet aan de hand bij de vaak surrealistische Pixies liedjes en dus potentieel een mooi contrapunt. Grappig detail is dat zanger Frank Black die toch vooral bekend staat om zijn machtige schreeuw in een interview verteld heeft dat crooner Leon Russel de grootste invloed op zijn zangstijl was.

Het mooie aan samenwerken met Rinze is dat we een vergelijkbare werkhouding combineren met een elkaar aanvullende muzikaliteit. We vertrouwen elkaars ideeën en werken snel en associatief. Zwart/wit gesteld denk ik vanuit klank en Rinze vanuit noten. Tijdens het werken wisselen we vaak van rol. De één is muzikant en de ander producer. En dan weer andersom. Gaandeweg heb ik zo een theorie ontwikkeld dat er geen instrumenten bestaan die Rinze niet kan bespelen, alleen instrumenten waarvoor hij bewust kiest om ze niet te bespelen. Simpelweg een kwestie van tijd. Omdat ik vanuit klank denk haal ik geluid uit elk instrument wat me voor de voeten komt met een schaamteloosheid die wederom bevestigd dat ik een witte man van middelbare leeftijd ben.

Onze vorige twee projecten maakten we extreem snel, van beginnen tot release binnen een maand. Deze had wat meer tijd nodig om te rijpen. Maar dan heb je ook iets wat niet misstaat tijdens de feestdagen. Zonder dat het kerstmuziek is. De coverart is een still uit de film Un Chien Andalou uit 1929. Ook de inspiratie voor Pixies knaller Debaser. Hopelijk hebben jullie evenveel plezier met luisteren als dat wij hadden bij het maken.

De EP is ook te vinden op bandcamp en streaming services die minder evil zijn dan Spotify.

Subscribe now

Fast forward een paar jaar en ik deel ondertussen mijn studio met Youri. Hij heeft een optreden in het voorprogramma van Shearling en is van de singer-songwriter die hij ooit was geradicaliseerd tot een sonische emotie sensai. Of ik mee wil spelen. Iets van een noise improvisatie. Ik kan mezelf ontzettend vermaken met het eindeloos produceren en vervormen van geluid, maar ben over het algemeen vrij terughoudend om andere mensen daaraan bloot te stellen. Ergens in mij heeft het idee zich vastgezet dat niemand daar op zit te wachten. Maar op verzoek ben ik niet te beroerd om mensen die zich vrijwillig hieraan willen blootstellen tegemoet te komen.

Ik besluit dat dit een uitgelezen kans is om mijn Warren Ellis signature baritone-tenor gitaar in de strijd te gooien. De vier snaren maken improviseren overzichtelijk en omdat het instrument gestemd staat in C gaat Youri daar in mee en stemt zijn gitaar omlaag. We gaan aan de slag en de avond voor het optreden hebben we een vorm. Met de verwachting om lekker herrie te gaan maken voor een zaal vol drie kritische noise liefhebbers op leeftijd fiets ik naar de ACU. De soundcheck loopt uiteraard uit en vlak voor de zaal opengaat bouwen we op. Als we klaar zijn gaan de deuren open en kunnen we gelijk beginnen.

Tot mijn verbazing vult de zaal zich met mensen van zo gemiddeld de helft van mijn eigen leeftijd die zich ook nog eens strak tegen het podium aan positioneren. Vanaf de eerste akkoorden zie ik hoofden mee rocken en grote grijnzen als reactie op ons kabaal. Na een minuut of vijf breekt één van mijn vier snaren. Youri kijkt naar me met een blik die zegt: geen probleem toch een snaartje minder? Ik besluit dat hij gelijk heeft en spring in het diepe.

Kortom, er is een band geboren. We heten Fetisj en onze debuutplaat is een track van 37 minuten en 37 seconden live opgenomen in onze studio. Omdat je bij streamingdiensten betaald krijgt per gestreamde track in plaats van per minuut hebben we het stuk in 28 stukken geknipt en de titels voorzien van een passende boodschap. Het geheel is te horen en te downloaden op bandcamp. We verzoeken iedereen vriendelijk om alleen te betalen als je denk dat je rijker bent dan wij zijn.

Subscribe now

Als je nu iets denkt in de geest van ‘Wat lul je nou, ik haat zielige jankmuziek’ of ‘Warum sollte ich niederländische Musik hören? Das ist eine Sprache, die wie Kotze klingt’, je hoeft niet verder te lezen en je oren niet lastig te vallen met jouw onwelgevallige klanken. Zelfs niet als je mij als persoon toch zou omschrijven als aimabel, frivool of competent. Het album is namelijk al een succes, daar kunnen jullie niks meer aan veranderen.

Dat zit zo. De afgelopen tweeënhalf jaar heb ik af en aan aan deze plaat gewerkt. Een gefragmenteerd proces waarbij achteraf pas blijkt dat het een afspiegeling is geworden van waar ik die periode mee bezig ben geweest. Het is een album over het heruitvinden van mezelf. Over omgaan met gebroken relaties en depressie, het verlangen naar iets groters dan de dagelijkse werkelijkheid en het weggooien van het laatste restje badwater van een reformatorische opvoeding. Met behoud van het kind. Dat kind heet het grootste gedeelte van de tijd overigens niet Jezus. Vaak heet het Graaf van de Liefde tot van Seksenstein, de Muzevanger van Hemelen, Gaia, El Duderino, of Sint Wees-verdomme-eens-eerlijk-naar-jezelf.

Het resultaat is dan ook geen product, het is een onderdeel van mijn leven. En het succes van een leven laat zich niet meten in streams, media-aandacht, hits, een recensie in de Volkskrant of volle zalen. Een leven is succesvol als het geleefd wordt. Zo is dit album is succesvol omdat het gemaakt is.

Desalniettemin vind ik het erg leuk als er naar geluisterd wordt. De plaat is er nu toch. En ik vind het nog leuker als je met me deelt wat het bij je losmaakt of waar het je aan doet denken.

Ik ben bij het maken geholpen door mensen die me dierbaar zijn. Dank Rinze Voorberg, Marg van Eenbergen, Bart Reinders en Janine van Osta voor jullie welgevallige klanken.

De plaat is ook de beluisteren op bandcamp. Daar kun je ook de teksten vinden. Alle liedjes zijn net als op mijn eerste album allemaal hertalingen. Voor de antwoorden op de popquiz is er deze playlist.

Zaterdag 2 augustus geef ik een album release feestje, geef een digitale gil als je erbij wilt zijn: pimvandewerken apestaartje gmail punt com.

Subscribe now

In Heaven van Talking Heads wordt de hemel ook beschreven als een plek waar alles steeds hetzelfde gaat. In deze versie is er dan wel een band, feest en wordt er gezoend, maar dat is ook strontvervelend als het zich eeuwig blijft herhalen. Dat hoorde ik overigens pas voor het eerst goed toen ik de prachtige cover hoorde die The National van het nummer maakte. Dat vroeg uiteraard om een hertaling van mijn hand. Toevallig was ik laatst even op proefverlof in de hemel en daar nam ik er een video bij op:

Na het maken van ‘Je mag alles als je droomt’ maakte ik nog wat hertalingen en toen een tijdje niks en toen opeens een hele bups en nu is er weer een album. Op 25 augustus ziet ‘Op een dag keek ik rond en ik vond mezelf in de zon’ het leven. Om dat te vieren geef ik op 2 augustus een releasefeestje in een ruimte die precies zo groot is als ik me vroeger de hemel voorstelde. Er is plek voor zo’n twintig uitverkorenen. J.M. Baccus speelt ook wat liedjes, Rinze speelt met me mee, dichterbij komen we op aarde niet. Reageer op deze mail als je erbij wilt zijn en daar tien euro voor over hebt.

De filosofische comedyserie The Good Place eindigt met een versie van de hemel die me meer aanstaat. Als je klaar bent loopt je door een poort en verdwijn je in het grote niets. Wanneer ben je zover? Mede-hoofdpersoon Tahani maakt die keuze als er voor haar niks meer te leren valt. Kijk, zo kan het ook.

In die tijd was ik zelf ook nog niet helemaal overtuigd dat Satan wel wat beters te doen had dan het perverteren van kinderzieltjes met popmuziek. Er waren allerlei boekjes in de omloop waarin uitgelegd werd hoe de Mensenmoordenaar van den Beginne dat precies aanpakte. Vaak ging dat heel omslachtig via omkeerteksten. Zo zou je als je Another one bites the dust van Queen omdraait It’s fun to smoke marijuana te horen krijgen. Dat de tekst in de juiste richting afgespeeld over het neerschieten van mensen gaat was blijkbaar geen reden tot zorg.

Na het horen van Enter Sandman van Metallica was ik ook wel overtuigd dat dat wel uit de koker van Beëlzebul zelf moest komen. Kortom: het was oppassen geblazen met wat ik kon luisteren zonder mezelf bloot te stellen aan Lucifer en zijn demonenleger. Gelukkig was er synthesizer greatest, daar zaten geen teksten bij dus daar kon de Vader van de Leugen geen bokkenpoot mee tussen de deur krijgen. Daarnaast had je christelijke popmuziek waarmee je gevrijwaard kon blijven van het gedachtegoed van de Oude Slang uit het Paradijs. U2 was een randgeval. En niet alleen vanwege The Edge. Ze opereerden in het reguliere popmuziek circuit, maar ze zongen wel veel over God en Jezus. Zo kwam het dat ik alles van U2 grijs draaide.

We spoelen 34 jaar vooruit. Ik ben inmiddels overtuigd dat de Duivel een schepping van de mens is en Marinus vraagt me of ik voor zijn label een akoestische cover van een jaren 80 hit wil maken. Dat doet me denken aan de verzoeking van Jezus in de woestijn. Je kan het kind immers wel uit de bijbel halen, maar de bijbel niet uit het kind. De Eeuwige Tegenstander van God vraagt daar: verander een steen in een brood. Of in dit geval: verander een rocknummer in voer voor Spotify playlists. In tegenstelling tot Jezus zie ik daar de uitdaging wel van in en ga aan de slag.

Ja, dat ben ik op de cover. Twee jaar na de release van Still Haven’t Found What I’m Looking For speelde ik Hugo de Groot in de groep acht musical. Na dat jaar werd de musical verboden door het bestuur van de christelijke basisschool. Het was namelijk niet uit te sluiten dat de Heerser van de Hel ook daar bemoeienis mee had.

Op mijn album Je mag alles als je droomt staat een hertaling van een U2 nummer. Tiener Pim wist niet meer hoe hij het had toen hij erachter kwam dat dit lied vanuit het oogpunt van Judas geschreven is.

Subscribe now

We bleken allebei groot Leonard Cohen fan en een reformatorische opvoeding te delen. Genoeg redenen om samen een plaat te maken. Hij bleek ook een verfrissend gebrek aan popkennis te bezitten. “Ruben liet me gisteravond Radiohead horen, ken je dat?”. Dat gaf een vruchtbare bodem voor mij als witte man van middelbare leeftijd om te doen wat we het liefst doen: popmuziek feitjes man-on-mansplainen. Wist je trouwens dat Mick Jagger nog gefotografeerd is door Leni Riefenstahl?

Het proces van het samen maken van een plaat blijft verbazen. Er zijn liedjes en er is gesproken over een muzikale richting, maar dat is allemaal nog vrij abstract. Ook is er de ruimte waarin gewerkt wordt en de middelen die daar aanwezig zijn. De producer - muzikant verhouding is niet vaststaand. Ik wil dat de muzikant ruimte krijgt om zoveel mogelijk instrumenten te spelen, maar ik wil ook dat het proces blijft rollen. Tijdens het maken moet er vooral gevoeld worden, tijd voor nadenken en reflectie komt er nog meer dan genoeg. De ervaring leert dat als er vertrouwen is in het proces er altijd iets uitkomt wat verrast en verbaast. Ik vraag me soms af of God het bij de schepping ook op deze manier heeft aangepakt.

Bij de eerste nummers is het geluidspalet nog onduidelijk. Michiel sprak over een ‘onderkant’. Bas, laag. En er was basgitaar. Vanaf het moment dat de eerste tonen uit mijn Hammondorgel klonken maakte een totaal onredelijk enthousiasme zich meester van Michiel. Elke volgende keer dat ik daarna opperde om Hammond toe te voegen maakte zijn hele lichaam een sprongetje van minimaal 10 centimeter de lucht in. Onafhankelijk van hoe hij op dat moment zat of stond. Dus er was orgel. Zo werd er een wereld in geluid geschapen. Er was harmonium, lapsteel, handtrommel, de stem van Naomi, het zuchten van een accordeon, de viool van Lilian, het stampen op een houten trap. En Michiel en ik zagen allebei dat het goed was.

Net als bij de schepping heeft goed in dit geval helemaal niks met perfect te maken. Er is niks perfect aan het bestaan van dodelijke virussen, parasieten, snurken, diarree en hoofdpijn, kortom aan het leven. Het nastreven van perfectie is dan ook een saaie en voorspelbare vorm van verraad aan het leven en de wereld. En het scheelt ook nog eens heel veel werk om het niet te doen.

‘Fragmenten van de achtste dag’ heeft wel meer dan zeven dagen gekost om te maken en daarvan uit te rusten. We zijn immers God niet. Het resultaat is te beluisteren op ieder zichzelf respecterende streamingdienst. De eerste voorzichtige reacties spreken van ‘Boudewijn de Groot and the Bad Seeds’. Dat had ik van tevoren gelukkig niet kunnen bedenken.

Schuin tegenover me zit muziekindustriepipo 1. Een Amsterdams-hip uitziende man met veel kettingen en oorbellen. Het verst van me vandaan zit muziekindustriepipo 2. Hij heeft een hoofd wat op geen enkele manier te onderscheiden is van de gemiddelde accountmanager van een middelgroot bedrijf in de verzekeringssector. Naast me zit een muzikante die een stuk jonger is dan beide heren. Ik luister met stijgende verbazing. Het is alsof ik getuige ben van een eredevisieduel mansplaining. De heren buitelen over elkaar heen met zaken die ze zelf waarschijnlijk zien als goede adviezen maar die geformuleerd als commando’s hun monden uitgolven.

“Je moet daarmee doorgaan tot je je eigen stijltje te pakken hebt zeg maar, daarna kun je er iemand voor inhuren” oppert pipo 1. “20 seconde is meer dan genoeg, boekers hebben helemaal geen tijd om langer te kijken”. Pipo 2 pakt zijn telefoon erbij om de woorden van pipo 1 kracht bij te zetten en laat een slick filmpje zien van een saaie band op een groot festival. In een snelle montage wisselen professioneel gefilmde close-ups van muzikanten en shots van veel publiek elkaar af. “Kijk, zo moeilijk is het helemaal niet” zegt pipo 2.

Ik doe een verwoede poging om niet boos te worden en duik mijn boek weer in. “De vrije geest zal die waarden vernietigen door af te rekenen met de illusies waarop ze berusten”. Godverdomme. Is dit een teken van een dode god? Moet ik iets zeggen? Of maakt mij dat dan juist tot de moeder aller mansplainers?

Op dat moment staat mijn broer opeens voor mijn neus. “Ah, je hebt je bord al leeg, de film begint over 10 minuten”. Na het tot stilte manen van de boomers achter ons geniet ik enorm van de film. De muziekindustriepipo’s in de film zijn er van overtuigd dat de artiest covers en traditionals moet spelen. Bob Dylan dacht daar gelukkig zelf anders over.

Op mijn album Je mag alles als je droomt hertaalde ik twee nummer van Bob Dylan. Dit is mijn versie van One More Cup of Coffee.

Subscribe now

Mijn belangrijkste taak als Chemical Engineer is het bedenken en formuleren van nieuwe lijmen. Als mensen deze informatie tot zich nemen lijken er maar drie varianten van reacties mogelijk te zijn.

1. Hahaha, lijm snuiven. Ik zie vaak diepe teleurstelling in de ogen van de maker van deze opmerking als ik vertel dat er aan de meeste lijmen weinig meer te snuiven valt en dat ik ze ook niet kan helpen met tips heb op dit gebied.

2. Heb je Pritt bedacht? Laat er geen misverstanden over bestaan. Pritt is een geweldige uitvinding die op de markt kwam toen ik min zeven jaar oud was. Daarnaast voelt deze reactie ook een beetje als ‘heb je Olvarit bedacht’ tegen een kok in de moleculaire gastronomie. En het is ook een beetje de schuld van het beperkte Nederlandse lijm vocabulaire. Zo heb je in het Engels twee woorden voor lijm. Glue om knutselwerkjes mee te vervaardigen en adhesive voor grotemensenlijm.

3. Maar lijmen bestaan toch al? Dat is in ieder geval feitelijk juist. En het geeft een leuke mogelijkheid om de bal terug te kaatsen. Bijvoorbeeld tegen een schrijver: waarom schrijf je, er zijn toch al boeken?

Het imago wat aan lijmen kleeft (jaja) blijkt kortom niet bepaald in de categorie hip en happening te vallen. En het is natuurlijk ook nog eens een subwereldje binnen een subwereldje binnen een subwereldje. Geen omgeving waar je als kind van droomt om furore in te gaan maken. Ik herinner me nog wel een mop over lijm uit mijn tienertijd. Ik quote overigens niet in het Brabants om een stereotype te bevestigen, dit is hoe ik de grap hoorde. Witte gij wa de beste lijm is? Sperma! Of hedde gij soms ooit een keind ut elkaar zien valle?

Ik dwaal af. Ik had jullie beloofd uit te leggen hoe mijn lijmwerk werkt. In het kort komt het er op neer dat ik het grootste deel van de dag zit te twijfelen. Is dit de beste formulering die ik op dit moment kan bedenken? Is wat ik nu meet daadwerkelijk een directe oorzaak van de laatste aanpassing in mijn formulering of is mijn meetmethode niet juist? Ik meet een verbetering voor wat betreft eigenschap A, maar wat betekent dit voor eigenschap B? Wat is een goede balans tussen eigenschap A en B voor de toepassing van deze lijm?

Het is een soort continue oefening in radicale eerlijkheid. Want ik wil vaak heel graag dat iets werkt. Zeker als ik een mooie theorie bedacht heb waarom iets zou moeten werken. En het is helemaal niet egostrelend als je mooie theorie in duigen valt. Het mooie aan chemie is dat moleculen niet te manipuleren zijn. Onder dezelfde omstandigheden doen ze hetzelfde. Onderhandelen met de natuurwetten is er niet bij. Dus hou ik mezelf voor de gek als ik mijn gevoel (of ongeduld) een te grote rol laat spelen. En ben ik mezelf dus continu aan het afvragen: klopt het wat ik nu aan het doen ben? Is er een causaal verband tussen oorzaak en gevolg?

Bij lijmen werkt dat uitstekend. Uitzonderingen als Post-it daargelaten moet een lijm vooral goed vast blijven zitten. Is dat het geval dan is het een goede lijm. Bij muziek werkt het juist andersom. Twijfel is meestal contraproductief voor de flow en het gevoel is de maatstaf der dingen. Het is ook niet mogelijk om te meten hoe sterk een liedje is. Met bijvoorbeeld streaming-aantallen meet je geen eigenschap van het liedje zelf, die zeggen vooral iets over marketing, de populariteit van de artiest, de tijdgeest en hoe algoritmes werken. Toch zie ik ook veel overeenkomsten tussen mijn lijm en muziekwerk. In zowel het formuleren van een lijm als het maken van een arrangement zit een grote puzzel-factor. Je werkt net zolang door tot de ingrediënten goed op hun plek vallen. Bij de één door continu te meten en te twijfelen, bij de ander door continu te voelen en te vertrouwen op je gevoel.

Wat maakt nou dat het in de wetenschap goed is om te twijfelen en in kunst goed is om je gevoel te volgen? Ik heb een hypothese waar ik als wetenschapper erg over twijfel maar als kunstenaar een goed gevoel over heb: hoe minder meetbaar iets is, hoe belangrijker het gevoel wordt. Hoe beter meetbaar iets is, hoe belangrijker de twijfel en logica wordt. Zaken als hoeveel je van iemand houdt, hoe mooi een schilderij is of hoe lekker een gerecht is zijn bijzonder moeilijk te meten. Daarom is het bijvoorbeeld geen goed idee om in een liefdesrelatie zoveel mogelijk data te verzamelen en te analyseren om daarmee de relatie te optimaliseren. Of je als kunstenaar in een creatief proces druk te maken over wat andere mensen er van zullen gaan vinden. Wel heel goed te meten zijn dingen als: hoe sterk een lijm is, hoe goed een vaccin werkt en of een huizencrisis het gevolg is van de instroom van asielzoekers. Jahoor, we zijn bij de beloofde politieke conclusie!

Ik zie met een nog steeds stijgende verbazing toe hoe het gevoel steeds meer terrein wint van de twijfel en logica. Op vlakken die heel goed meetbaar zijn. Misschien moet ik toch ook eens een lijm puur op mijn gevoel gaan maken. Dat scheelt me enorm veel meten en twijfelen.

Ik heb me voorgenomen om me actief te verzetten tegen de streaming algoritmes uit de siliconen vallei van de afgekloven doodsbeenderen. Dat is hard werken. Voor je het weet zit je toch een film als The Revenant te kijken. Want die heeft Oscars gewonnen en moet dus vast wel enige sporen van kwaliteit bevatten. Klopt. Prachtige beelden. Van een oneindige stroom van elke denkbare humor gespeende lijdens- en wraakporno. Ik kan “sterf nou gewoon eindelijk een keer en verlos ons uit dit lijden” richting het scherm roepen wat ik wil maar de boodschap moet er nog verder ingepeperd worden. Lijden is ontzettend nobel. Opgeven is nooit een optie. Want het is heel belangrijk om daarna uitgebreid wraak te nemen. En omdat het niet meer bon-ton is om inheemse Amerikanen op te voeren als slechteriken nemen we Franstalige Canadezen. Want Amerikanen zijn altijd goede mensen met zuivere en oprechte bedoelingen!

Na zo’n overdadige inname van verzadigd Amerikaans vet vind ik het nog broodnodiger om mijn culturele schijf van vijf weer wat in balans te brengen. Op een goede dag ontdekte ik zo min of meer per ongeluk dat er een enorme rijkdom aan hedendaagse Indiase films op Netflix staat. Allemaal Nederlands ondertiteld. Wel zorgvuldig voor de westerse oogjes verborgen achter enorme hopen true crime, celebrity reality en wat dies meer zij. Zo begon een ontdekkingstocht. En wat blijkt? Bollywood is alleen maar het deel van de Indiase cinema die in Mumbai in het Hindi geproduceerd wordt. Daarnaast heb je bijvoorbeeld ook Tollywood, Kollywood, Mollywood, Pollywood en Lollywood. Geen grap. Dat zijn films waarin de voertaal respectievelijk Telugu, Tamil, Malayalam, Punjabi en Urdu is.

De film die me over de streep trok was RRR (Rise, Roar, Revolt) uit 2022. Gesproken in Telugu en destijds de duurste film ooit in India gemaakt. Het gaat over twee vrienden en de strijd tegen de Britse koloniale overheersers. Over-the-top actie die de meeste Hollywood actie reduceert tot lullige en netjes binnen de lijntjes uitgevoerde invuloefeningetjes. Met een vriendschap die door de westerse kijker in veel gevallen geïnterpreteerd zal worden als hartverwarmend gay. De Britten worden zo karikaturaal slecht en dom neergezet als Hollywood dat doet met hun slechteriken uit verre oorden. Payback time! En er zit een plottwist in die gemiddelde Amerikaanse scriptschrijver een rolberoerte bezorgt. Meer verklap ik niet, kijk vooral zelf.

Ik was hooked en heb me ondergedompeld in deze voor mij nieuwe wereld. De dansscenes hebben mijn hart veroverd. In deze scenes gelden andere regels dan in de rest van de film. Binnen één dansscene kan ongelimiteerd gewisseld worden van locaties en outfits. Vaak is er ruimte voor expliciete seksualiteit die in de film zelf veel omfloerser tot uiting komt. Meestal komen er veel dansers opdraven en is de energie enorm. Doordat er een lange traditie is waarbij er steeds een tandje bovenop gedaan is, is dit uitgegroeid tot een uiterst spectaculaire kunstvorm. Inmiddels denk ik dat de Lord of the Rings triologie beter was geweest met dansende hobbits, elfen en Uruk-hai. En neem ik het de makers van Star Wars kwalijk dat we Luke, Leia en R2-D2 nog nooit hebben zien dansen in de zaal van de Galactische Senaat. Ook The Revenant had ik beter te pruimen gevonden met dansende beren. Er zijn wel uitzonderingen. Schindler’s List blijft denk ik beter af zonder.

Een playlist met de muziek die er voor mijn westerse oortjes uitsprong bij het kijken van Indiase films. Luister maar!

De moraal in de Indiase cinema is niet perse superieur aan die van Hollywood. Zo doet het nationalisme in de gemiddelde Indiase film niet onder voor de Amerikaanse evenknie. Misogynie is geen uitzondering. De meeste romantische komedies die ik zag gaan nog verder in het verheerlijken van stalking onder het mom van romantiek dan There’s Something About Mary. Maar er is meer. Mijn hart maakte een jubelsprongetje toen ik zag hoe Raavan eindigt met een monoloog waarin de protagonist uitlegt dat goed en kwaad allemaal maar relatief zijn en dat hij net zo hard gevochten zou hebben als hij aan de andere kant had gestaan. Stel je dat eens voor als einde van Robocop. De tendens is veel minder individualistisch. Het Hindoeïsme is dominant, maar er is ruimte voor andere religies. In de Bollywood remake is Forrest Gump een Sikh. En Shah Rukh Khan, de absolute superster en misschien wel de meest populaire acteur ter wereld is moslim.

Maar wat me het meest opvalt en raakt is de volstrekt vanzelfsprekende rol die de acceptatie van het lot speelt in veel van de films die ik zag. Het contrast met de maakbaarheid van Hollywood is gigantisch. Het lot gaat over alle dingen waar je als mens in het leven geen achterwerk te zeggen hebt. In het westen en Hollywood is het accepteren van je lot ondanks de Stoïcijnen, Nietzsche’s Amor Fati en het sereniteitsgebed niet echt een go-to. Terwijl het mij best wat te brengen heeft. Om wat relaxter om te kunnen gaan met mezelf en het gedoe in de wereld bijvoorbeeld. En wat ik daar dan wel en niet mee moet. Met mijn piepkleine beetje invloed op de wereld. Laat de wereld redden maar lekker over aan actiefilmhelden. Dan doe ik wat ik kan en schrijf ik af en toe ergens een stukje over. Als het lot dat zo op mijn pad brengt.

Drie Indiase filmtips om je culturele schijf van vijf wat meer in balans te brengen:

• RRR: totaal over the top actie

• Gangubai Kathiawadi: het verhaal van een sekswerker in Mumbai in de jaren zestig

• Laal Singh Chaddha: de Bollywood remake van Forrest Gump

Daarnaast houdt een onredelijk groot deel van mijn hersencapaciteit zich bezig met het scannen van alle informatie die voorbij komt om vervolgens te zoeken naar mogelijkheden voor (woord)grappen. Ik denk dat het ontwikkelen van deze afwijking bij mij een combinatie van nature en nurture is geweest. Wellicht via het gevoel voor humor overdragende 5-HTTLPR-gen. (Haha, er staat bijna Hitler, maar net te weinig voor een grap over dat hij bijvoorbeeld gen gevoel voor humor had.) Dat datzelfde gen ook in verband gebracht wordt met depressie en overgevoeligheid verbaast me niet. Gevoelige typjes leren al vroeg toevlucht zoeken bij de positieve bevestiging die een goed getimede grap op kan leveren.

Terug naar het idee. Ik ben een groot bewonderaar van Leonard Cohen en heb inmiddels geaccepteerd dat ik in de ‘Tower of Song’ in de kelder woon. Daar kan ik goed mee leven omdat ik ook een heel leuk appartementje in de ‘Arrangers Appartement Complex’ tot mijn beschikking heb. Het is dus niet verbazingwekkend dat er op die dag tien jaar geleden duizenden neuronen in mijn brein pulsen afvuurden die op wonderbaarlijke wijze informatie en enthousiasme over mijn Canadese held bevatten. Wat wel verbazingwekkend is: ergens is toen de connectie met disco gelegd. En pats boem knal kedeng daar was Discohen. Stel je voor. Leonard Cohen speelt Ring my Bell. Traag en laag en je voelt gelijk de seksuele connotatie die ook zo kenmerkend is voor Cohens eigen werk. En het is ook grappig want disco en Cohen is een onverwachte en ook wat absurde combinatie. Ik wist gelijk met wie ik dit moest gaan doen. Ik kende ook iemand met ‘the gift of a golden voice’.

Teije vond het een stom idee. Door wat in te spelen op zijn schuldgevoel -ik had nogal wat gratis tijd gestoken in het produceren van zijn album als The Virgin Army- was hij bereid om het voor één liedje toch te proberen. We namen ‘Ring My Bell’ op en wisten: dit idee is goud. Ze weten het nog niet, maar hier zitten de mensen op te wachten. Als Nouvelle Vague volle zalen kan trekken met hun bossanova bewerkingen van new wave liedjes kunnen wij dat met discoklassiekers in Leonard Cohen stijl. Dus we maakten een album en zochten een band bij elkaar. Bij onze allereerste try-out in de Perifeer in Deventer gebeurde gelijk het hoogst haalbare. We zetten onze versie van ‘Don’t Leave Me This Way’ in en aan de ene kant van de zaal zie ik iemand een traan wegpinken terwijl er aan de andere kant van de zaal mensen zitten te gniffelen. Dit gaat een succes worden.

Een jaar later is Leonard Cohen dood en gaat Discohen de grote meester met rasse schreden achterna. Diverse platenmaatschappijen hadden interesse, maar ze vonden het uiteindelijk toch allemaal beter bij een ander label passen. Programmeurs van zalen en festivals snapten niet of het nou een parodie van wat precies of een eerbetoon aan wie en waarom was. Hans Schiffers liet een paar seconden horen op Radio 2 om daar aan toe te voegen: “dit is echt verschrikkelijk”. En Nouvelle Vague cancelde ons twee dagen van te voren als voorprogramma.

De boodschap was duidelijk. Leuk geprobeerd met je domme woordgrap. Ga maar weer terug je hoek in om plaatjes op te nemen met die eeuwig treurende singer-songwriters van je. En zoek ook maar gelijk een grotemensenbaan want iedereen weet dat je van een kale singer-songwriter niks kunt plukken behalve dat ene veertje uit zijn hoed. Zet dat zogenaamde ‘appartementje’ van je maar in de verkoop dan kan iemand anders er misschien nog wel wat zinnigs mee. Doei sukkel. Met je waanideeën.

Zo gezegd zo gedaan. Het leven ging door. Ik ging drie dagen per week aan het werk in een laboratorium. Ik maakte platen met singer-songwriters. Eén daarvan -muzikaal actief als a balladeer- was als hobby begonnen met het maken van Spotify playlists. Een hobby die erg uit de hand begon te lopen. Hij wilde wel als platenlabel functioneren en Discohen in ruil voor een schappelijk percentage van de inkomsten in zijn playlists zetten. En toen begon het weer te leven. Bestellingen voor LP’s en CD’s uit heel Europa (bestellen kan hier). Een lovend relaas in een grote voetbal podcast over Shoot Your Shot. Mail uit Hollywood van een muzieksamensteller voor Netflix series (niks meer van gehoord verder, maar toch ook namens mijn ego hartelijk dank!). Ik kwam zelfs op Tinder iemand tegen met een Discohen liedje als profielmuziekje. En ondertussen drie miljoen plays op Spotify.

Het kan verkeren. Er wordt ondertussen zelfs nagedacht over een comeback. Laat gerust weten welke disco of disco-gerelateerde nummers die geschikt zijn voor een trage lage versie we tot nu toe nog over het hoofd gezien hebben. Ik beloof niks, het is nog maar een idee. En dat gebeurt me vaker zoals u ondertussen weet.

Maar op momenten zoals nu heb ik iets gemaakt waar ik trots op ben en dan slinger ik dat in het oneindig diepe gat dat het internet heet. Mijn ervaring leert dat de kans klein is dat je dat opmerkt. Zeker als ik de situatie daarna overlaat aan het lot en algoritmes met wellicht wel veel kennis maar zeker geen smaak.

Daarnaast lijkt het me ook leuk om zo af en toe eens iets te delen over mijn wisselende obsessies. Die variëren van astronomie tot Indiase cinema en van de tweede-eeuwse satiricus Lucianus tot het maken van stamppotten. En daar dan gedachten over wisselen in een omgeving vrij van de tot droefenis stemmende strapatsen van Zuckerberg en Musk.

Mocht je daarvan gediend zijn, meld je aan voor mijn substack nieuwsbrief en ontvang zonder enige vorm van regelmaat af en toe wat muziek, gedachten en wat dies meer zij.

En hier ben ik trots op: The Well-Treated Clavier. Een instrumentele ambient pianoplaat die ik al improviserend maakte met mijn goede vriend Rinze Voorberg. Uitgebracht onder onze alter-ego’s Syrus M. Schwartz en Jean Viesec. Met een knipoog naar Bach beklimmen we de ladder van de toonsoorten van C omhoog naar B in 12 composities. Een plaat bedoeld om bij weg te dromen.