Delen

We zouden geen PINO’s zijn als we je ook nog op de hoogte willen brengen van nieuwe onderzoeken en inzichten die jou verder kunnen helpen in de journalistiek. Een van die onderzoeken gaat over een nieuwe waardering geven aan de relatie met je publiek. En vooral of het publiek jouw journalistiek het waard vindt om hun kostbare tijd aan te besteden. Lees snel verder.

Niet hoeveel tijd lezers besteden, maar hoe waardevol die tijd voelt

Clicks, bereik en leestijd vertellen redacties veel over het gedrag van hun publiek. Maar vertellen deze cijfers ook of lezers een artikel werkelijk waardevol vonden? Nieuw onderzoek van Kenza Lamot, Tim Groot Kormelink en Tessel Bogaard laat zien dat publieksbetrokkenheid niet alleen draait om time spent, maar vooral om Time Well Spent.

Voor hun onderzoek plaatsten de onderzoekers korte vragenlijsten in artikelen van NRC, De Standaard en het Noordhollands Dagblad. Nadat lezers een deel van een artikel hadden gelezen, werd hun gevraagd of het verhaal hun tijd waard was, welke emotie het opriep en waarom zij het wel of niet waardevol vonden. In totaal werden 1.241 reacties op veertig journalistieke producties geanalyseerd.

De resultaten laten zien dat een klik of een lange leestijd nog niet betekent dat iemand een goede nieuwservaring heeft gehad. Een artikel wordt vooral als waardevol ervaren wanneer het een concrete behoefte vervult: lezers iets nieuws leert, een ander perspectief biedt, herkenning oproept, praktisch helpt of inzicht geeft in de leefwereld van een ander.

Opvallend is dat waardevolle journalistiek niet per se positieve gevoelens hoeft op te roepen. Ook verhalen die verdriet, bezorgdheid of ongemak veroorzaken, kunnen lezers als bijzonder betekenisvol ervaren. Een artikel mag dus schuren of confronteren, zolang de journalistieke ervaring iets oplevert. Woede en teleurstelling blijken daarentegen vaker samen te hangen met een lagere waardering, zeker wanneer lezers een verhaal oppervlakkig, eenzijdig of onvoldoende kritisch vinden.

Voor redacties bevat het onderzoek een belangrijke boodschap: meet niet alleen wat mensen aanklikken, maar vraag ook wat een verhaal met hen doet. Een eenvoudige publieksvraag als “Was dit artikel uw tijd waard?” kan inzichten opleveren die in een dashboard met clicks en leestijden onzichtbaar blijven.

Daarmee sluit het onderzoek nauw aan bij de werkwijze van Club PINO. Publiekskennis ontstaat niet uitsluitend door gedrag te registreren, maar vooral door met mensen in gesprek te gaan over hun ervaringen, behoeften en waardering. Betekenisvolle journalistiek begint niet bij zoveel mogelijk aandacht, maar bij aandacht die voor het publiek daadwerkelijk iets betekent.

Bron: Kenza Lamot, Tim Groot Kormelink en Tessel Bogaard, Time Well Spent? Exploring Emotional Engagement with News Through Native Experience Sampling, gepubliceerd in Digital Journalism op 13 juli 2026.

Dan over die Club PINO brainstorm van eerder. Je weet inmiddels wel dat ons mantra is om de dingen samen aan te pakken, niet alleen. Club PINO bouwt verder aan een duurzaam netwerk van journalistieke innovators. En één van de dingen die we hebben ontwikkeld is een nieuw buddy-traject. Met fijne tips, tricks en events ga jij samen met een groep peers die écht begrijpen waar jij mee worstelt de rest van het jaar aan de slag. We streven ernaar deelnemers van zoveel mogelijk redacties en organisaties toe te laten tot het programma om elkaar op die manier sectorbreed verder te helpen.

Wil je als eerste op de hoogte worden gebracht van de start van het programma en verdere details? Klik dan hier.

Ik heb interesse!

Nog meer leuks! Club PINO’s Sophie doet momenteel onderzoek naar news creators. Een voorlopige conclusie is dat deze creators in Nederland nog niet zoveel voet aan de grond hebben. Toch is het zonde om te zeggen: daar doen we helemaal niets mee. Want het feit blijft wel dát er een groep mensen journalistiek actief is op verschillende platforms, een publiek heeft en geld verdient met hun activiteiten. Ook wel indie journalism.

De komende weken houden we je hier op de hoogte van Sophies onderzoek, want wij geloven dat ook deze groep aandacht en vakmatige steun verdient. Want hoe werk je in deze nieuwe opkomende vorm van journalistiek? Hoe blijf je overeind en draag je bij aan een gezond journalistiek ecosysteem?

Lees hier meer op Sophies LinkedIn-pagina.

Dat was een hele lange voor nu. We zien je graag in de volgende. Laat hier nog je gegevens achter als je meer wil weten over Buddy-Up+.

Liefs,

Club PINO

Ze schrijft: “Ik wil niet dat het zover komt.”

Bij Club PINO zaten we er even mee, want hoeveel journalisten denken dat ook, maar schrijven het niet op? Hoeveel mensen in ons vak lopen al jarenlang op het randje van wat ze aankunnen en zeggen er niets over, omdat ze denken dat het er nu eenmaal bij hoort?

En not to make this about us, maar: wat als Lamyae een mede-PINO had gehad? Iemand die het vak kent, begrijpt hoe het voelt als je schrijft over een wereld die ook óver jou gaat. Niet om haar te redden, want ze redt zichzelf prima, maar om het minder eenzaam te maken.

Waarom we dit serieus moeten nemen

Vorige week publiceerde Villamedia.nl een onderzoek van student-onderzoeker Renske Roodenburg over peersupport in de journalistiek. Vermoeidheidsklachten, hartkloppingen, paniekaanvallen: het zijn veelvoorkomende symptomen onder mensen in ons vak. Tegelijkertijd biedt nauwelijks iemand structurele steun en collega’s zoeken elkaar amper op. Karlijn Goossen, strategisch adviseur op het gebied van leiderschap en redactiecultuur, zegt het onomwonden: “Op redacties moet je je soms groot houden. Het is soms ook overleven.”

En dan is er het rapport Stronger Minds, Stronger Media (2025) van de Europese Federatie van Journalisten. Ze ondervroegen vakbondsvertegenwoordigers uit 21 landen, van België tot Oekraïne over de stress die journalisten in hun land ervaren. In Italië zegt 87% van de journalisten stress te ervaren. In Duitsland overweegt bijna tweederde het vak te verlaten. In Servië heeft de helft psychologische of psychiatrische hulp nodig, maar zoekt die niet, want geen tijd, geen geld.

En het allermooiste stukje onderzoekspoëzie: 60% van de verloren werkdagen in Europa wordt veroorzaakt door psychosociale risico’s. Het is een systematisch probleem in een vak dat zichzelf ervan heeft overtuigd dat doorploeteren een deugd is.

Subscribe now

Samenkomen. For real.

We zijn Club PINO gestart als een groep journalisten die gelooft dat vernieuwen niet lukt zonder veiligheid, tijd en mensen naast je die begrijpen wat je doet en waarom. We vormen een beweging van mensen die met intentie een gezondere journalistieke sector willen bouwen. Daarvoor moeten we ook elkaars leefwereld begrijpen, niet alleen voor onszelf, maar óók voor het vak. Misschien zelfs voor democratie en samenleving, als we toch even groots en meeslepend bezig zijn.

Een beetje zweef? Misschien. Hard nodig? Absoluut.

De piramide van PINO die we vorig jaar introduceerden, begint nou net op de plek waar al het bovenstaande onderzoek ook op uitkomt: je hebt een gezonde basis nodig. Tijd, geld en toestemming. En boven die basis: veiligheid. De ruimte om te falen, te twijfelen, dingen hardop te zeggen. Een journalist die opgebrand is, schrijft namelijk geen verhalen die ertoe doen. Een redactie die in de overlevingsstand draait, mist de nuance die het publiek nodig heeft om goed geïnformeerd te zijn.

Peersupport is iemand die vraagt hoe het écht gaat en die de tijd neemt om naar het antwoord te luisteren. Dave Seglins, journalist bij de CBC en oprichter van een Canadees peersupportsysteem, zei het zo: “Je moet weten hoe het is om in deze sector te werken, om je te kunnen inleven in anderen.”

Dat weten wij, jullie weten dat. PINO’s weten het.

Nieuws: de intervisie gaat van start

Binnenkort beginnen we met de eerste Club PINO intervisiebijeenkomsten. Informeel, maar gestructureerd genoeg om niet te verzanden in een gezellige borrel waar je uiteindelijk toch over nieuws praat. De gedachte: kleine groepen vakgenoten, een vaste structuur, een veilige setting. Om samen slimmer te worden over onszelf, ons werk en misschien is er ook wel ruimte om een beetje te klagen. Want jeetje, dit is een vak dat veel van ons vraagt.

De eerste groep gaat al snel van start. Wil je meedoen aan de volgende ronde? Stuur ons een bericht.

Als je nu nog geen PINO bent

Dan is dit het moment. Niet omdat we een leuke club zijn (al zijn we dat natuurlijk wel), maar omdat de wereld aan het verschuiven is en ons vak onder druk staat. We zien collega’s vertrekken en onderzoek na onderzoek laat zien dat journalisten dit alleen uitvechten, terwijl dat precies is wat hen kapotmaakt.

Lamyae Aharouay was de kanarie in de kolenmijn, zoals iemand het beschreef. Maar een kolenmijn heeft ook mijnwerkers nodig die op elkaar letten.

P.S. Deel dit met die ene collega die al een tijdje stiller is dan normaal. Je hoeft niks te zeggen. Gewoon: lees dit maar.

We zien je in de volgende.

Liefs,

Team PINO

Een inspirerende start

Zoek je nog een focus voor nieuwe projecten voor het nieuwe jaar? Neem dan zeker een kijkje in het ‘Wayfinder Review Preview Trends Report 2025-26’ van Ezra Eeman. Er is veel aandacht voor AI, maar ook over hoe nieuwsorganisaties kunnen inspelen op het nieuwe informatie ecosysteem. Hij schrijft bijvoorbeeld: “The most likely future isn’t one choice, but smart combinations that work together.”

Verder schrijft hij ook dat het gaat om hoe we kiezen om te gaan met AI. “Technology can speed things up, but it cannot decide want is worth doing. That still depends on people: their ideas, taste, and understanding of their audience. These qualities shape every choice that follows.”

Kortom, laat je inspireren door dit heldere rapport!

Subscribe now

Recap Plannen met PINO’s

Dinsdagavond hadden we ons allereerste online bijeenkomst met Club PINO! Met een groepje kwamen we bijeen om doelen voor het nieuwe jaar te stellen. Sophie gaf de PINO’s in een uurtje verschillende handvaten voor het stellen van doelen die voor je werken en die richting geven aan je jaar. Te beginnen met een terugblik op het afgelopen jaar en het vaststellen van de ‘yays’ en ‘nays’ van 2025, om daarna even te dromen over je gewenste uitkomsten voor het nieuwe jaar. Afsluitend waren er nog tips van Sophie, en van de aanwezigen om je doelen tot een succes te maken. Wil je zelf aan de slag met het stellen van doelen? Hieronder vind je de slides.

Plan jouw 2026 met PINO

1.66MB ∙ PDF file

Download

Hier vind je de slides die we hebben gebruikt tijdens de online sessie van een uur 'Plannen met PINO'. Heb je de sessie gemist? Dan kan je aan de hand van dit pdf in sneltreinvaart jouw professionele jaar plannen. Ook handig voor als je erbij was en even terug wil blikken.

Download

Voor in je agenda

De NVJ presenteert op woensdag 28 januari 2026 van 9.30 tot 11.00 uur (inloop vanaf 9.00 uur), in Nieuwspoort (Bezuidenhoutseweg 67, Den Haag) de Arbeidsmarktmonitor 2025. Een ochtend waarin cijfers, beleid en dagelijkse praktijk bij elkaar komen. Want hoe ziet de journalistieke arbeidsmarkt er nu echt uit? Wat schuift er, wat wringt er, en wat betekent dat voor hoe jij werkt?

Arbeidsmarktonderzoeker Nick Kivits presenteert de belangrijkste bevindingen uit het onderzoek. Hij blikt terug op 2025, maar ook een vooruit: wat komt eraan, en waar moet je rekening mee houden?

Aansluitend is er een panelgesprek over AI en de journalistieke arbeidsmarkt. Onder leiding van Rianne van der Molen gaan Femke Cnossen (Rijksuniversiteit Groningen), Philippe Remarque (DPG Media) en Thomas Bruning (NVJ) met elkaar én met de zaal in gesprek over wat AI nu al doet met werk, positie en kansen.

Voor PINO’s is dit relevante basiskennis. Of je nu freelancer bent, in loondienst werkt of ergens daartussenin zit. Dit helpt je scherper nadenken over je plek, je keuzes en je onderhandelingsruimte.

Praktische info:

• Inloop: 09.00 uur

• Start: 09.30 uur

• Afronding: 11.00 uur

Aanmelden kan hier.

We zien je in de volgende. En op een mooi PINO-jaar!

Liefs, Team PINO

Daarnaast praten we je bij over alles over waar onze club mee bezig is geweest en welk GRATIS Club PINO-evenement jij kunt bijwonen in het nieuwe jaar.

Club PINO binnenkort bij jou

Met het officieel worden van Club PINO bieden we nu ook concrete diensten en tools voor redacties. Kijk even mee en ontdek wat jou of je team verder kan helpen. We bieden bij Club PINO denkruimte. Onze inspiratiesessies en workshops zijn bedoeld voor redacteuren en teams die voelen dat er íets moet veranderen, maar niet weten waar te beginnen. We werken met journalisten, makers en redacties aan vragen als:

• Hoe maak je ruimte voor experiment zonder dat het ‘erbij’ komt en het resultaat wordt geïmplementeerd?

• Hoe zorg je dat innovatie geen solo-klus blijft en structureel onderdeel wordt van je redactie?

• Hoe overtuig je collega’s, leidinggevenden en anderen om jouw idee uit te voeren?

We hebben hierbij altijd oog voor de de realiteit van deadlines, formats, macht en meer. Check club-pino.nl voor een compleet overzicht van al onze diensten.

De toekomst van de journalistiek

Op TikTok hebben de kids het wel eens over ‘romanticizing your life’ en bij Club PINO geloven we dat we dat ook met onze journalistieke sector moeten doen. Want als we de boel niet romantiseren, kun je vervallen in doffe ellende. Things aren’t looking too well. Maar er is hoop…

Bij Columbia Journalism Review stoften ze hun glazen bol af, en probeerden ze een beeld te krijgen van hoe journalistiek er in 2050 uitziet. Met essays en interviews onderzoeken ze trends die de toekomst van de sector kunnen bepalen. Ook laten onder meer Ben Smith, Taylor Lorenz en Dave Jorgenson hun licht schijnen op de toekomst.

Aanrader voor tijdens het uitbuiken of gewoon tussen twee oliebollen door.

Meer vooruit kijken: Plannen met PINO op 6 januari

Op dinsdag 6 januari komen we om 20.00 uur 60 minuten lang online samen. Voor wie werkt aan journalistieke vernieuwing en met een frisse focus het nieuwe jaar in wil gaan! In een uurtje, vanuit huis, werk je toe naar scherpe en haalbare doelen voor 2026.

Geef je hier op voor Plannen met PINO. Deelnemen is gratis, eventueel afmelden verplicht.

Clupdate (Club + update, get it?)!

Altijd goed om te delen waar we de afgelopen tijd zijn geweest en vooral: wat we daar hebben geleerd. Die kennis nemen we mee, om ’m weer te delen met jullie.

Eerder deze week waren Devid en Rowan van de Club bij Journ-AI, georganiseerd door Villamedia en AI-journalist Laurens Vreekamp. Met een ijzersterke line-up van sprekers als Robin Pocornie, Ajuna Soerjadi en Felienne Hermans werd een zaal vol doorgewinterde journalisten uitgedaagd om verder te denken dan de gebruikelijke AI-praat.

Het ging nauwelijks over welke tools je moet gebruiken, maar eerder over iets fundamentelers: (redactionele) keuzes. Over de keuzes die al gemaakt zijn, nog vóórdat een systeem of model überhaupt wordt gebouwd. Wie de algoritmes bouwen, voor welke doeleinden en of ze nou daadwerkelijk de kleine alledaagse dingen beter maken.

Een eyeopener - voor ons - die Ajuna en Felienne met ons deelden: AI bestaat eigenlijk al heel lang. We hebben het een hele tijd laten liggen en zouden er ook nu voor kunnen kiezen dat te doen. Toch is het interessant om je af te vragen, waarom het juist nú voet aan de grond krijgt. We denken bij AI we al snel aan efficiëntie en tijdswinst. Ajuna stelde een andere volgorde voor: begin bij je waarden, niet bij de tool. Begin bij wie je bent als redactie en waar je voor staat. En stel dán pas de vraag hoe en of AI daarbij kan helpen. Niet andersom.

De ontwikkelingen gaan tegenwoordig razendsnel, maar de journalistiek heeft nog steeds iets cruciaals in handen: keuzevrijheid. De ruimte en urgentie (!) om het anders te doen. Maar die ruimte moet je wel bewust innemen. Het rap veranderende journalistieke landschap vraagt daarom.

Fijn je weer bijgepraat te hebben. We zien je in de volgende. Dan meer voorspellingen voor de journalistiek, eindejaarsreflecties en meer.

Liefs,

Team PINO 💛

First things first: Club PINO is gelanceerd! En hoe. Afgelopen zomer begonnen we onze beweging natuurlijk al, onder de paraplu van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek, en nu gaan we zelfstandig door.

Op 19 november kwamen we in De Richel in Amsterdam samen voor de aftrap van onze beweging met tientallen PINO’s. Rowan en Devid vertelden hoe Club PINO was ontstaan, Marije begeleidde een brainstorm, Sophie zat een panel voor en dat allemaal onder de bezielende begeleiding van Claudia. Het was leerzaam, interactief en ook heel erg gezellig - al zeggen we het zelf. Wil je graag bij ons volgende evenement zijn? Lees dan even verder!

Het was geweldig om zoveel PINO’s te ontmoeten. Het gedeelde gevoel van urgentie om de journalistiek te vernieuwen en samen te verbeteren werd nog eens bevestigd in de week na het evenement.

Stichting Democratie en Media verstuurde een brief aan de informateur van het nieuwe kabinet om de aandacht te vestigen op de uitdagingen waar onze informatievoorziening voor staat. Wij steunen deze oproep natuurlijk ook, en gaan de komende tijd hard aan de slag om journalistieke innovators te verbinden en te ondersteunen.

🫵🏽 Sluit je aan en kom erbij

Je kunt vanaf nu dan ook echt lid worden van Club PINO. Dit kost niets, maar levert ontzettend veel op.

Op dinsdag 6 januari 2026 organiseren we al ons tweede evenement. In de eerste week van het nieuwe jaar komen we online samen om plannen te maken voor het nieuwe jaar. Op basis van je successen van het afgelopen jaar en je ambities en voornemens voor het nieuwe jaar ga je aan de slag om concrete en haalbare doelen te stellen. Met dit evenement willen we je helpen om met fris en gemotiveerd het nieuwe jaar te bestormen. Schrijf je hier in voor het evenement!

Dansen met Club PINO

Op 28 november werd de Incubator van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek afgesloten. Rowan en Marije gaven een swingende (ja, echt) presentatie over Club PINO, onze missie en visie, ons onderzoek en de experimenten die we hebben gedaan.

Mattia Peretti, internationaal journalistiek consultant, gaf een super inspirerende presentatie over ‘human-centered journalism’. Journalistiek is een service, geen verzameling content, betoogde hij.

Om dat te illustreren zette hij de zaal aan het denken over het verschil tussen wat journalistiek is en wat het met mensen zou moeten doen. Journalistiek wordt vaak omschreven als de vierde macht of controlerende macht, maar als je aan mensen vraagt wat het zou moeten doen, is het vaak verbinden of voor een ‘sense of beloning’ zorgen. Deze twee aspecten kun je alleen verenigen als je journalistiek beschouwt en beoefent alsof het een service is voor mensen.

Volg Mattia’s nieuwsbrief voor een wekelijkse dosis inspirerende artikelen over journalistieke innovatie en mensgerichte journalistiek.

Achter de schermen bij Club PINO

Deze maand zijn wij bezig met het formaliseren van Club PINO, onze diensten te verbeteren en financiering te zoeken.

We willen de meeste diensten van Club PINO gratis houden. Dus we zoeken samenwerkingspartners en investeerders voor onze mooie club. Heb je een tip of zou je een keer met ons in gesprek willen? We horen heel graag van je!

Vergeet niet lid te worden van de club en we spreken je over twee weken weer!

De afgelopen maanden deden we enorm veel research bij Club PINO en we kregen nieuwe inzichten. Deze willen we niet laten verdwijnen, daarom zijn ze gebundeld in dit whitepaper.

In ons whitepaper vind je praktische manieren om publieksgericht werken écht te verankeren in redacties.

👉 Download hier het whitepaper en ontdek hoe jij structureel het verschil kan maken.

Download hier het whitepaper

Wat is Club PINO?

Wij zijn een beweging van pioniers die geloven dat publieksgericht werken de kern van goede journalistiek is. Club PINO biedt voorlopers in de journalistiek o.a. aan:

• Buddy- en mentorprogramma’s, zodat je peers vindt die dezelfde struggles kennen en samen verder komt.

• Coaching en intervisie om obstakels te tackelen en ideeën wél te laten landen.

• Een AI-agent in ontwikkeling die je direct toegang geeft tot formats en praktische tools.

Club PINO is er om jou te helpen van intentie naar impact te gaan.

En nu jij

🔗 Claim hier je whitepaper

🤝 Doe mee aan Buddy-Up en vind je peer via Club PINO

📬 Reach out met je vragen, ideeën of twijfels. We bouwen deze beweging samen

Publieksbetrokkenheid hoeft geen eenzame strijd te zijn. Sluit je aan bij Club PINO en maak van jouw redactie een plek waar publiek écht meetelt.

Tot slot

We zijn aankomende vrijdag én zaterdag te vinden op het Journalistiek Festival in de bibliotheek op de Stromarkt in Deventer. Zien we je daar?

Tot snel,

Team PINO

Heb je deze nieuwsbrief doorgestuurd gekregen? Schrijf je hier in!

Subscribe now

Precies daarover spraken we deze zomer met tientallen PINO’s. We legden 17 oplossingsrichtingen voor en wat bleek: er is vooral behoefte aan iemand die even met je meedenkt. Iemand met een helikopterview die je wegwijs maakt, je vragen spiegelt en helpt om je volgende stap concreet te maken.

Daarom lanceert Club PINO in september: gratis 1-op-1 coaching.

Elke dinsdagmiddag staan er plekken open. Jij komt met je vraag, wij koppelen je aan een coach die bij je past.

Geen idee wat voor vragen je kunt stellen? Dit zijn voorbeelden van vragen die we eerder hoorden:

• Hoe start ik publieksgericht werken?

• Welke taken horen daar nou echt bij?

• Hoe doe ik dit naast een volle productieplanning?

• Hoe overtuig ik mijn chef?

• Welke tools helpen écht?

• Ik doe al veel, maar zie ik misschien iets over het hoofd?

Maar kom vooral met datgene wat jou bezighoudt. Dit is een experiment, dus niks ligt nog vast. We willen vooral leren of 1-op-1 coaching werkt en of het PINO’s écht helpt. Jouw ervaringen bepalen uiteindelijk of we dit verder uitrollen (of juist niet).

Er is meer!

Naast coaching kun je je nog steeds inschrijven voor Buddy-Up. Met Buddy-Up brengen we je in contact met een collega-PINO. Binnen een afgebakende periode, met vaste structuur, wisselen jullie kennis en ervaring uit. Zo blijf je geïnspireerd en krijg je telkens weer nieuwe input om te blijven innoveren. Club PINO matcht jullie, zodat je niet alleen staat in de uitdagingen van het vak.

Claim je plek.

Pak je kans op een uur GRATIS sparren of schrijf je in voor Buddy-Up.

Tot de volgende!

Team PINO

Subscribe now

In de zomervakantie ligt alles vaak stil, maar bij Club PINO was het allesbehalve rustig. We hebben de hele zomer onze hersens gekraakt en bedacht hoe we jou het beste kunnen helpen bij de terugkeer naar de redactievloer. Zo voorkom je dat je tegen dezelfde muren oploopt als voor de vakantie.

Club PINO is in den beginne een movement. Deze zomer zijn we in gesprek gegaan met verschillende PINO’s en hebben we hen wel 17 oplossingsrichtingen voorgelegd om het werkende leven makkelijker te maken. Uit die gesprekken kwamen een aantal concrete vervolgstappen gerold. En we bieden jou er vandaag eentje aan.

Een terugkerend thema was dat PINO’s graag met elkaar in verbinding (willen) staan, elkaar willen kunnen opzoeken om hulp- en werkvragen te bespreken. Met Buddy-Up brengen we je in contact met een collega-PINO en wisselen jullie binnen een afgebakende periode met vaste structuur kennis en ervaring uit. Zo blijf je geïnspireerd en krijg je telkens weer nieuwe input om te blijven innoveren.

Schrijf je hier in en we matchen jou.

Heb je vragen over Buddy-up? Stuur ons een mailtje (je kunt gewoon reply’en op deze mail). En anders zien we je in de volgende!

Waarom is vernieuwen in de journalistiek toch zo vaak een gevecht? Uit die frustratie ontstond de PINO-piramide. Niet als talking point voor een redactievergadering, maar als holistische benadering om jouw ideeën een stukje dichter bij het publiek te krijgen.

Wat hebben voorlopers in de journalistiek écht nodig? Een piramide van PINO!

We spraken de afgelopen weken met pioniers op redacties, initiators van formats en zelfstandige denkers. Wat bleek? Vernieuwing in de journalistiek komt niet uit tools of platforms, maar uit cultuur, autonomie en samenwerking. Geïnspireerd door Maslow definieerden we vijf niveaus waarop journalistieke experimenten en innovaties floreren of juist vastlopen. Ontdek hieronder waar de pijnpunten (of zeggen we “ontwikkelpunten” van jouw project liggen.

1. Tijd en ruimte om te beginnen

Niet het idee hapert, maar de context. Innovators bij verschillende platformen vertelden ons hoe projecten afzwakten zodra financiering stopte. Zonder structurele ruimte in agenda of budget komt experiment steeds onderaan het prioriteitenlijstje.

2. Veilig speelveld: samen vallen, samen opstaan

Durven proberen vraagt vertrouwen. Experimenteren voelt vaak spannend en kwetsbaar. Makers benoemden hoe belangrijk het is dat leidinggevenden ruimte maken om te vallen én weer op te staan. Fail fast is alleen waardevol als je niet in je eentje valt.

3. Verbinding: van individuele pionier naar collectieve kracht

Vernieuwen doe je niet alleen. Een innovatieve leercultuur is hierin cruciaal. Onderzoek toont dat creatieve autonomie vooral floreert als mensen zich verbonden en gesteund voelen, met open communicatie en minder hiërarchie. Heel cliché, maar waar: If you want to go fast, go alone. If you want to go far, go together.

4. Erkenning: als het niet zichtbaar is, telt het niet

Wat niet zichtbaar is, telt vaak niet mee. Publieksbetrokkenheid die buiten de KPI’s en dus het dashboard valt, verdwijnt uiteindelijk ook makkelijk van de strategische radar. Terwijl juist die verhalen (nieuwe) groepen raken. Dat vraagt om erkenning in redactionele keuzes én in impactmeting.

5. Impact: vernieuwing met échte betekenis

Journalistiek is pas relevant als het raakt aan echte vragen. Constructieve journalistiek leert ons bijvoorbeeld dat oplossingen niet oppervlakkig moeten zijn, ze moeten resoneren, relevante acties triggeren en vertrouwen met het publiek opbouwen. Dat geeft vervulling, en dat zien we terug bij makers die blijven doorgaan, zelfs als het moeilijk is.

Tot slot

Ja, er zijn (véél) obstakels. Maar iedereen die we spraken, van kleine lokale redacties tot grote landelijke platforms, vertelde hetzelfde: als het wél lukt, is het het waard. Wanneer je iets maakt dat mensen raakt. Als je voelt dat je iets verandert. Als het publiek zich gezien voelt.

De PINO-piramide is geen ladder, maar een holistische stresstest: waar wringt het écht, wat mist er nog, en wat moet er kloppen om jouw idee niet alleen te starten, maar te laten landen.

Liefs,

Club PINO

Subscribe now

Wat maakt AI eigenlijk los bij ons?

We hebben gemerkt dat AI in het begin iets speels had. Een beetje magie, een beetje goochelen, een beetje snel iets moois maken. Maar na die eerste "wow!" bleef er ook iets knagen. Het gemak waarmee iets ontstaat is soms ook het gemak waarmee betekenis verdwijnt. Creativiteit, context, nuance, zelfs twijfel die komen vaak juist voort uit stroefheid, uit wrijving, dat brengt immers glans.

En dan is er nog het ongemak van de snelheid. Alles lijkt sneller te kunnen. Sneller produceren, sneller communiceren, sneller publiceren. Maar is sneller ook beter? Of raken we onderweg iets kwijt wat we pas merken als het al te laat is?

Voor sommigen onder ons voelt AI als een collega die het altijd nét iets beter denkt te weten. Voor anderen is het een handige tweede stem, kladblok of filter. Er zijn ook Pino’s die AI helemaal links laten liggen, bewust of simpelweg uit gebrek aan tijd. En misschien is dat ook wel het echte gesprek: niet of je ‘ervoor’ of ‘ertegen’ bent, maar hoe je de regie houdt. Hoe je bewust blijft kiezen. Wanneer je de tool inzet en wanneer je zegt: nu even niet ("kunnen jullie dan helemaal niks alleen?!").

Wat willen we meenemen en wat willen we bewaken?

Misschien ken je het Gartner-model dat voorspelt hoe nieuwe technologieën eerst overschat, dan onderschat, en uiteindelijk geïntegreerd worden. Misschien zitten we nu ergens tussen de piek van verwachting en het dal van desillusie. Het zou kunnen dat AI straks ‘gewoon’ wordt, net als elektriciteit of internet. Maar zelfs dan blijft de vraag: welke keuzes maken wij als collectief? Willen we alles optimaliseren? Moet efficiëntie leidend zijn? Of willen we ruimte houden voor het onhandige, het trage, het ambachtelijke, het menselijk falen?

Wat blijft er over van ons vak en onze waarden als we het optimaliseren overlaten aan iets dat ons niet kent of voelt en niet twijfelt? En zijn we bereid om ook dáár woorden aan te geven, met elkaar?

Wat vind jij?

We zijn benieuwd hoe jij hierin staat. Gebruik je AI bewust? Laat je het links liggen? Helpt het je denken of haalt het je tempo juist onderuit? Heb je er vragen over, zorgen, ideeën? We horen graag van je, via een reply, een DM of gewoon een gesprek bij koffie.

En als je iemand kent die dit ook raakt - een maker, denker, twijfelaar, een Pino - stuur deze nieuwsbrief dan gerust door. Club Pino groeit door mensen als jij. Tot de volgende.

Volg Club Pino op LinkedIn

Goede bedoelingen zijn er voldoende, maar in de praktijk voelt publieksbetrokkenheid vaak als een extraatje: leuk als het lukt, maar zelden urgent of structureel. Zelden iets waar je als maker, chef of uitgever echt op kunt bouwen. Althans, bij de legacymerken.

Dus wat als we stoppen met hopen dat het vanzelf werkt, en publieksbetrokkenheid zien als iets wat je net zo slim moet ontwerpen als een goed format?

We spraken in de discoveryfase van ons onderzoek tientallen makers, specialisten, chefs en uitgevers over hun ervaringen met publiekswerk. Wat ze probeerden. Wat mislukte. Maar vooral: wanneer het wél werkte en waarom. Kleine, slimme, betekenisvolle vormen van betrokkenheid die wél iets opleveren.

In deze PINO-nieuwsbrief lees je drie grote learnings die steeds terugkwamen tijdens de discovery. Of je nu eindredacteur bent of net begint. We delen concrete voorbeelden per rol: van wat werkt voor makers tot hoe uitgevers het verschil kunnen maken.

Spoiler: het zit niet in meer doen, maar juist op ánders.

Volg ons? Dan mis je niets.

Werk jij aan publieksbetrokkenheid, innovatie of gewoon aan betere journalistiek? Dan ben je precies wie we bij Club PINO zoeken. Volg ons op LinkedIn voor dagelijkse updates, kansen, inzichten en voorbeelden van andere pioniers.

VOLG ONS OP LINKEDIN

3 tips voor chefs, makers en uitgevers

1. Geef publieksbetrokkenheid een vaste plek in de journalistieke praktijk: wanneer redacteuren tijd, ruimte en erkenning krijgen voor publiekswerk, groeit de kwaliteit én de impact. Denk aan: altijd tijd maken voor een concrete vraag aan je publiek voor je aan een onderzoek begint (zoals de redactie van Pointer doet) of onderwerpen ophalen uit de comments op sociale media (waar BOOS natuurlijk kampioen in is).

   
   Wat vaak misgaat: zolang betrokkenheid afhankelijk blijft van individueel initiatief of tijdelijke projecten, blijft het kwetsbaar. Makers ervaren het dan als extra werk of zelfs als ruis. Zonder duidelijke afbakening en terugkoppeling verwatert de relatie met het publiek en is moeilijk draagvlak te creëren.

2. Samen verantwoordelijkheid dragen: eigenaarschap op alle niveaus

   In het DNA van de organisatie. Niet alleen wegzetten bij die ene social mediaredacteur of innovatie-collega. Makers bepalen de toon, specialisten ondersteunen, chefs prioriteren en uitgevers verbinden publiekswerk aan vertrouwen, merk en retentie. Wanneer deze rollen samenwerken in een gedeeld ecosysteem, wordt publieksbetrokkenheid pas écht duurzaam.

   
   Wat vaak misgaat: Als betrokkenheid slechts op één niveau gedragen wordt, bijvoorbeeld alleen door makers, of alleen door marketing, ontstaat er frictie. Zonder gedeelde taal, doelen of evaluatiecriteria blijft het versnipperd.

3. Kies je metrics zorgvuldig en hang er niet teveel aan op: publieksbetrokkenheid is notoriously lastig te meten, want hoe meet je dat?! Daarom kan het soms beter werken om je project klein te houden en in te zetten op de kwalitatieve input, zodat je echt naar betrokkenheid kan kijken en die elementen in kaart kunt brengen!

   Wat vaak misgaat: metrics zoals leescijfers, kliks of aantal comments worden soms gebruikt om betrokkenheid te meten, terwijl dat eigenlijk weinig zegt. Dan loop je het risico dat de metrics een eigen leven gaan leiden, en het niet meer draait om een geëngageerd publiek.

Meme du moment

Als mensen die chronisch online zijn, komen we meer dan eens grappige en herkenbare content tegen die precies omschrijven wat een PINO is, doet en voelt. Daarom dachten we: laten we elke week een meme, quote of ander leuks met je delen om het PINO-gevoel vast te houden.

Leuk meme gezien? Deel ‘m met ons!

De tip van flip

In de vorige nieuwsbrief verwezen we al naar het Digital News Report 2025. Ezra Eeman, Hoofd Strategie & Innovatie bij de NPO, haalt daar vijf trends uit die onder de radar blijven, maar signaleren waar het écht naartoe gaat met nieuwsconsumptie:

• De combinatie van chatbotgebruik en nieuwsvermijding bij jongeren

• De ‘double flip’: van tekst → video én van merk → maker

• De piek van pushmeldingen

• De heruitvinding van lokaal nieuws

• En waarom toon en vorm nu belangrijker zijn dan ooit

Kortom: het publiek verandert sneller dan de meeste redacties kunnen bijbenen. Wie nu niet structureel leert luisteren, wordt onzichtbaar.

Wat heb jij geleerd uit het Digital News Report?

Maar waarom Pino?

De naam van deze nieuwsbrief is geïnspireerd door die ene bekende vogel uit dat ene bekende jeugdprogramma. Maar ook door een bekende meme: Pino in de boardroom, omringd door pakken, duidelijk the odd one out. En juist dát beeld raakte ons, want veel voorlopers in de journalistiek herkennen zich daarin: de enige op de redactie die blijft aandringen op verandering, op contact met het publiek, op nieuwe manieren van werken. Pino’s voelen zich soms net een beetje buiten de groep, zeker in organisaties waar innovatie traag gaat of waar publieksbetrokkenheid nog steeds als bijzaak wordt gezien. De PINO-nieuwsbrief is voor hen. Omdat ze niet alleen zijn. En omdat zij vaak de eerste zijn die beweging brengen.

Laten we beginnen bij het begin…

Hoe win je het vertrouwen van je publiek terug? Daar draait de incubator van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek dit jaar om. Zeven teams, zeven richtingen. Wij focussen ons op waar het moet gebeuren: op de redactievloer. Wat speelt daar? Wat werkt wél en waar kunnen we van leren?

De eerste drie maanden dompelden we ons helemaal onder in het onderwerp. We spraken bijna 20 journalisten en makers bij wie publieksbetrokkenheid géén loze kreet is. We doken de literatuur in, deden een uitgebreide literatuurstudie en besloten onze bevindingen via een enquête te valideren.

Wie zijn wij?

• Sophie van Oostvoorn – Journalistiek strateeg met specialisatie in publieksbetrokkenheid en nieuws voor jongeren. Werkte in het verleden voor Mediahuis en als audience engagement redacteur bij NRC. Schrijft tweewekelijkse nieuwsbrief ‘De Nieuwe Lezer’.

• Rowan Blijd - Programmamaker en vice‑voorzitter van de NVJ. Ze werkte o.a. voor VPRO, KRO‑NCRV, FunX en Cosmopolitan, en was Chef Video bij de vrouwenmerken van DPG Media. Met haar ervaring in storytelling en expertise in publieksgericht werken onderzoekt ze hoe redacties écht kunnen verbinden met hun publiek.

• Marije van der Star – Zelfstandig innovator met een track record van 15 jaar in de media. Was onder andere hoofd innovatie bij Psychologie Magazine.

• Devid Ilievski – Onderzoeks- en misdaadjournalist en docent aan de VU. Coacht veel innovatietrajecten van redacties.

• Claudia Ebeling – journalist. Werkte hiervoor jarenlang bij de Gemeente Amsterdam waar ze projecten begeleidde en daarbij als schakel fungeerde tussen burger en politiek.

• Jekke Mink – Freelance facilitator, aanjager van reflectie op redacties. Was onder andere Innovatie Lead bij KRO-NCRV.

Wat valt op?

Op sommige redacties zit publieksbetrokkenheid in het DNA. Op andere plekken schuurt het: gebrek aan ruimte, steun of simpelweg een visie die ontbreekt. Toch zijn er overal mensen te vinden die willen én de autonomie krijgen om te experimenteren en zich te ontwikkelen.

En precies dáár ligt onze volgende stap.

How to (kick)start a movement?

Want: hoe kunnen we journalistieke voorlopers zó positioneren en ondersteunen met tools dat zij publieksbetrokkenheid kunnen aanjagen en verankeren binnen hun redactiecultuur?

We hebben daarop besloten - geïnspireerd door deze Ted Talk - tools te ontwikkelen voor journalistieke voorlopers, zodat zij beweging op gang brengen, in hun eigen redactiecultuur. Want in je eentje lijk je een dorpsgek, met zijn tweeën begint er iets te stromen en met zijn allen zet je dingen in beweging.

En nu?

De komende maanden gaan we oplossingen bedenken, prototypen en testen op de redacties.

P.S. Geen zin meer in updates? Laat het weten, dan halen we je van de lijst.

Tot slot: dit wil je lezen

Het nieuwe Digital News Report 2025 van het Reuters Institute laat zien wat we eigenlijk al voelen: het vertrouwen in de journalistiek brokkelt af. Vooral jongeren haken af, zoeken hun nieuws op andere plekken — via TikTok, podcasts of AI-chatbots. Maar tegelijk biedt dat ook ruimte voor makers die anders durven denken. Die niet alleen zenden, maar in gesprek gaan. En die transparant zijn over hun keuzes en het publiek echt meenemen.

Juist daarom is dit rapport nú relevant. Het sluit goed aan bij waar wij ons hard voor maken: journalistiek die vernieuwt, die het publiek serieus neemt, en die het vertrouwen niet terugwint met verbinding en transparantie. Zie het rapportbals een leestip van de maand. Je zult zien dat we als voorlopers - nee, Pino’s - in de journalistiek op de juiste (en broodnodige!) weg zitten.