<script data-pm-proxy="intercept"></script><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:itunes="http://www.itunes.com/dtds/podcast-1.0.dtd" xmlns:googleplay="http://www.google.com/schemas/play-podcasts/1.0"><channel><title><![CDATA[Placemaking · Italia]]></title><description><![CDATA[Benvenuti in Placemaking · Italia, uno spazio di connessione e condivisione nato dalla consapevolezza che il placemaking nel bel Paese è un libro ancora tutto da scrivere. ]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com</link><image><url>https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!sadC!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcb3f460c-1245-4e02-bb6b-f18247dfd686_1000x1000.png</url><title>Placemaking · Italia</title><link>https://placemakingitalia.substack.com</link></image><generator>Substack</generator><lastBuildDate>Thu, 03 Sep 2026 08:25:28 GMT</lastBuildDate><atom:link href="/__u/placemakingitalia.substack.com/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/><copyright><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></copyright><language><![CDATA[it]]></language><webMaster><![CDATA[placemakingitalia@substack.com]]></webMaster><itunes:owner><itunes:email><![CDATA[placemakingitalia@substack.com]]></itunes:email><itunes:name><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></itunes:name></itunes:owner><itunes:author><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></itunes:author><googleplay:owner><![CDATA[placemakingitalia@substack.com]]></googleplay:owner><googleplay:email><![CDATA[placemakingitalia@substack.com]]></googleplay:email><googleplay:author><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></googleplay:author><itunes:block><![CDATA[Yes]]></itunes:block><item><title><![CDATA[Unire i puntini.]]></title><description><![CDATA[Due giorni nel Cilento.]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com/p/unire-i-puntini</link><guid isPermaLink="false">https://placemakingitalia.substack.com/p/unire-i-puntini</guid><dc:creator><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></dc:creator><pubDate>Fri, 19 Jun 2026 06:30:46 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/00d68b34-086d-439c-bc1b-19c1932a4f4f_1200x789.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Questa settimana scrivo da un posto insolito &#8212; o meglio, da un territorio che conosco poco ma che in questi giorni mi ha dato molto a cui pensare.</p><p>Questa sera sar&#242; a Giungano, domani a Cardile, frazione di Gioi Cilento. Due borghi del Cilento interno, a pochi chilometri di distanza tra loro, accomunati, come molti comuni italiani, da una fragilit&#224; silenziosa: la progressiva scomparsa di ci&#242; che rende un luogo vivo.</p><p>Ho accettato questi inviti con curiosit&#224; e con una certa responsabilit&#224;. Perch&#233; parlare di placemaking nelle aree interne non &#232; la stessa cosa che parlarne in una via commerciale milanese o in un quartiere urbano in trasformazione. Cambia la posta in gioco.</p><h2>Il peso dei numeri</h2><p>Secondo le proiezioni <a href="https://www.istat.it/comunicato-stampa/la-demografia-delle-aree-interne-dinamiche-recenti-e-prospettive-future/">ISTAT</a>, oltre l&#8217;82% dei comuni delle aree interne italiane perder&#224; popolazione entro il 2043, con picchi del 93% nel Mezzogiorno. Nel solo 2024, 358 comuni hanno registrato zero nascite &#8212; quasi tutti in aree interne. Il <a href="https://politichecoesione.governo.it/media/jhld12qn/psnai_finale_30072025_clean_ministro.pdf">Piano Strategico Nazionale delle Aree Interne</a>, approvato ad aprile 2025, ha introdotto per la prima volta il concetto di &#8220;<strong>spopolamento irreversibile</strong>&#8221;. Una formulazione che ha scatenato reazioni durissime: oltre 150 tra accademici, sindaci e operatori culturali hanno sottoscritto un appello pubblico contro quella che hanno definito &#8220;un&#8217;eutanasia istituzionale dei territori&#8221;.</p><p>Capisco quella reazione. Le parole hanno peso, soprattutto quando descrivono luoghi dove le persone ancora vivono, lavorano e costruiscono comunit&#224; ogni giorno.</p><p>Il Cilento &#232; parte di questo quadro. L&#8217;area interna del Cilento Interno rientra tra le quattro aree della Campania identificate dalla Strategia Nazionale, insieme all&#8217;Alta Irpinia, al Tammaro-Titerno e al Vallo di Diano. Il basso Cilento &#232; diventato da poche settimane laboratorio europeo per studiare le dinamiche di declino e immaginare risposte concrete. I temi sono gli stessi ovunque: calo demografico, rarefazione dei servizi essenziali, mancanza di opportunit&#224; per i giovani.</p><p>Eppure questi luoghi esistono. Hanno piazze, chiese, vicoli, storie, persone che ogni mattina aprono un negozio o portano i figli a scuola.</p><h2>Unire i puntini</h2><p>Quando mi hanno invitata a presentare <em>Placemaking</em> in questo territorio, ho pensato subito a un&#8217;immagine semplice: <strong>quella dei puntini da unire</strong>.</p><p>Le aree interne italiane non mancano di risorse. Mancano di connessioni. Hanno patrimonio culturale e paesaggistico, comunit&#224; attive, energie civiche spesso straordinarie &#8212; ma questi elementi restano isolati, come puntini su una mappa che nessuno ha ancora tracciato con una linea. Il placemaking, in questo contesto, ha una funzione che va oltre la riqualificazione di uno spazio fisico: &#232; uno strumento per riattivare le reti, per rendere visibili le relazioni che esistono gi&#224;, per far parlare tra loro realt&#224; che condividono lo stesso territorio ma non sempre si riconoscono come parte di un sistema.</p><p>Questo vale tra borghi diversi. Vale tra generazioni. Vale tra chi &#232; rimasto e chi vorrebbe tornare.</p><h2>Due serate, due percorsi</h2><h3><em>Venerd&#236; 19 giugno, ore 21.00 &#8212; Giungano, Piazzetta Nuova</em></h3><p>L&#8217;incontro fa parte del ciclo <em>In Chiostro &#8211; autrici e autori in Convento</em>, promosso dalla casa editrice Luigi Orlotti con il patrocinio del <a href="https://www.instagram.com/p/DZt6vppOSSZ/?utm_source=ig_web_copy_link&amp;igsh=MzRlODBiNWFlZA==">Comune di Giungano</a> e una rete ampia di realt&#224; locali, dal Forum dei Giovani all&#8217;Alef Cilento Festival, da GeoTrek Paestum a La Nostra Voce. A condurre la serata sar&#224; Teresa Paola Marrone, Assessore alla Cultura del Comune.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TGdc!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e5773c6-7dde-465e-99c8-8d7530835fbd_900x1600.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TGdc!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e5773c6-7dde-465e-99c8-8d7530835fbd_900x1600.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TGdc!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e5773c6-7dde-465e-99c8-8d7530835fbd_900x1600.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TGdc!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e5773c6-7dde-465e-99c8-8d7530835fbd_900x1600.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TGdc!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e5773c6-7dde-465e-99c8-8d7530835fbd_900x1600.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TGdc!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e5773c6-7dde-465e-99c8-8d7530835fbd_900x1600.jpeg" width="518" height="920.8888888888889" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/1e5773c6-7dde-465e-99c8-8d7530835fbd_900x1600.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1600,&quot;width&quot;:900,&quot;resizeWidth&quot;:518,&quot;bytes&quot;:246386,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/202634136?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e5773c6-7dde-465e-99c8-8d7530835fbd_900x1600.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TGdc!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e5773c6-7dde-465e-99c8-8d7530835fbd_900x1600.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TGdc!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e5773c6-7dde-465e-99c8-8d7530835fbd_900x1600.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TGdc!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e5773c6-7dde-465e-99c8-8d7530835fbd_900x1600.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TGdc!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F1e5773c6-7dde-465e-99c8-8d7530835fbd_900x1600.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p></p><p>Quello che mi aspetto &#232; un confronto sincero su cosa significhi restituire vita a luoghi che lo spopolamento ha svuotato di funzioni, di presenze, di ragioni per restare. Il Cilento ha tutto &#8212; storia, bellezza, paesaggio &#8212; ma molti dei suoi borghi sono vittime di quella &#8220;desertificazione dei servizi&#8221; che nel mio libro definisco come uno dei principali ostacoli alla costruzione di luoghi davvero attraenti.</p><h3><em>Sabato 20 giugno, ore 19.30 &#8212; Cardile, Anfiteatro</em></h3><p>A Cardile la serata prende una piega ancora pi&#249; concreta. L&#8217;evento &#232; promosso dall&#8217;<a href="https://www.facebook.com/biblioteca.luvucenanzo/">Associazione </a><em><a href="https://www.facebook.com/biblioteca.luvucenanzo/">Lu Vucenanzo</a></em>, che contestualmente presenta il progetto di <strong>Biblioteca diffusa</strong>: libri portati nei luoghi della vita quotidiana, distribuiti sul territorio come presidio culturale, come strumento di legame.</p><p><em>Una biblioteca che non sta tutta in un edificio, ma abita il paese.</em></p><p>Trovo questo progetto perfettamente in sintonia con ci&#242; che il placemaking prova a fare: non concentrare, ma distribuire. Non creare un polo, ma attivare una rete. Presentare il mio libro proprio mentre viene lanciata una biblioteca diffusa ha qualcosa di simbolicamente curioso<span data-color="rgb(238, 0, 0)" style="color: rgb(238, 0, 0);"> </span>&#8212; e mi fa pensare che in questi luoghi l&#8217;intuizione su cosa serva ai territori sia spesso pi&#249; lucida di quanto non emerga dal dibattito istituzionale.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FftN!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ba8eae7-c721-4a31-8348-096e4a0069ab_1122x1402.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FftN!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ba8eae7-c721-4a31-8348-096e4a0069ab_1122x1402.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FftN!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ba8eae7-c721-4a31-8348-096e4a0069ab_1122x1402.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FftN!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ba8eae7-c721-4a31-8348-096e4a0069ab_1122x1402.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FftN!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ba8eae7-c721-4a31-8348-096e4a0069ab_1122x1402.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FftN!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ba8eae7-c721-4a31-8348-096e4a0069ab_1122x1402.jpeg" width="546" height="682.2566844919786" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/0ba8eae7-c721-4a31-8348-096e4a0069ab_1122x1402.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1402,&quot;width&quot;:1122,&quot;resizeWidth&quot;:546,&quot;bytes&quot;:240081,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/202634136?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ba8eae7-c721-4a31-8348-096e4a0069ab_1122x1402.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FftN!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ba8eae7-c721-4a31-8348-096e4a0069ab_1122x1402.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FftN!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ba8eae7-c721-4a31-8348-096e4a0069ab_1122x1402.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FftN!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ba8eae7-c721-4a31-8348-096e4a0069ab_1122x1402.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FftN!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0ba8eae7-c721-4a31-8348-096e4a0069ab_1122x1402.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h2>Una nota personale</h2><p>Vado nel Cilento senza la pretesa di portare soluzioni. Ci vado con il libro sotto braccio e con la convinzione che il placemaking, nelle aree interne, debba prima di tutto saper ascoltare. Porto con me anche un&#8217;urgenza di azione, quella che il placemaking mi ha trasmesso fin da subito: <em>make it happen. Agire perch&#233; accada.</em></p><p>I luoghi che resistono allo spopolamento &#8212; Ostana in Piemonte, Castel del Giudice in Molise, qualche borgo calabrese o siciliano che ogni tanto torna sulle pagine dei giornali &#8212; non si sono salvati grazie a un progetto calato dall&#8217;alto. Si sono salvati perch&#233; qualcuno ha deciso di prendere sul serio le connessioni locali, di investire sulla qualit&#224; della vita quotidiana, di costruire reti prima ancora di costruire edifici.</p><p>&#200; da l&#236; che si parte. Sempre.</p><p>Vi aggiorner&#242; al ritorno.</p><p><em><strong>Valeria</strong></em></p><p><span>&#128205; </span><span data-color="rgb(85, 85, 85)" style="color: rgb(85, 85, 85);">Se siete nel Cilento o dintorni, siete i benvenuti a entrambi gli appuntamenti. Ingresso libero.</span></p><p><span>&#128218;</span><span data-color="rgb(85, 85, 85)" style="color: rgb(85, 85, 85);">Il libro </span><em><span data-color="rgb(85, 85, 85)" style="color: rgb(85, 85, 85);">Placemaking. Creare luoghi vivi, amati, attraenti</span></em><span data-color="rgb(85, 85, 85)" style="color: rgb(85, 85, 85);"> &#232; disponibile in libreria e sul </span><a href="https://ecommerce.ilsole24ore.com/shopping24/placemaking.html"><span data-color="rgb(85, 85, 85)" style="color: rgb(85, 85, 85);">sito de Il Sole 24 Ore</span></a><span data-color="rgb(85, 85, 85)" style="color: rgb(85, 85, 85);">.</span></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Placemaking: luoghi connessi con le persone]]></title><description><![CDATA[Perch&#233; certi luoghi funzionano e altri no? Una mostra fotografica per cercare la risposta.]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com/p/placemaking-luoghi-connessi-con-le</link><guid isPermaLink="false">https://placemakingitalia.substack.com/p/placemaking-luoghi-connessi-con-le</guid><dc:creator><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></dc:creator><pubDate>Mon, 16 Mar 2026 07:08:42 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!CAB1!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7ed7089c-e26a-4775-a517-2e2248c7b20b_1021x680.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>C&#8217;&#232; una domanda che mi accompagna da anni, dentro ogni progetto, ogni sopralluogo, ogni conversazione sul futuro delle citt&#224;:</p><p><em>Perch&#233; certi luoghi funzionano e altri no?</em></p><p>Non &#232; una domanda tecnica. Non riguarda i materiali, le proporzioni, le risorse disponibili. Riguarda qualcosa che l&#8217;architettura da sola non riesce a spiegare e che i piani urbanistici faticano a misurare.</p><p>La risposta, ogni volta, sta nelle persone. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CAB1!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7ed7089c-e26a-4775-a517-2e2248c7b20b_1021x680.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CAB1!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7ed7089c-e26a-4775-a517-2e2248c7b20b_1021x680.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CAB1!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7ed7089c-e26a-4775-a517-2e2248c7b20b_1021x680.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CAB1!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7ed7089c-e26a-4775-a517-2e2248c7b20b_1021x680.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CAB1!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7ed7089c-e26a-4775-a517-2e2248c7b20b_1021x680.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CAB1!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7ed7089c-e26a-4775-a517-2e2248c7b20b_1021x680.jpeg" width="340" height="226.44466209598434" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7ed7089c-e26a-4775-a517-2e2248c7b20b_1021x680.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:680,&quot;width&quot;:1021,&quot;resizeWidth&quot;:340,&quot;bytes&quot;:690969,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/191082698?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7ed7089c-e26a-4775-a517-2e2248c7b20b_1021x680.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CAB1!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7ed7089c-e26a-4775-a517-2e2248c7b20b_1021x680.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CAB1!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7ed7089c-e26a-4775-a517-2e2248c7b20b_1021x680.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CAB1!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7ed7089c-e26a-4775-a517-2e2248c7b20b_1021x680.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!CAB1!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7ed7089c-e26a-4775-a517-2e2248c7b20b_1021x680.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Indonesia, Bali. Cerimonia nella citt&#224; di Ubud - Foto di Lorenzo De Simone</figcaption></figure></div><p><strong>La bellezza della citt&#224;</strong> non si misura nella qualit&#224; degli edifici. Si trova nella densit&#224; delle relazioni che la attraversano. Nei gesti quotidiani, negli incontri casuali, nella vita che scorre negli spazi pubblici. <strong>&#200; una dimensione per lo pi&#249; invisibile</strong>: non si vede, ma si percepisce. Nel senso di appartenenza. Nel fatto che certi luoghi si scelgono, e altri si evitano.</p><p>Ma c&#8217;&#232; qualcosa di pi&#249;: ogni persona che abita uno spazio &#8212; con la sua presenza, i gesti, persino l&#8217;abbigliamento &#8212; contribuisce all&#8217;atmosfera del luogo. Ne diventa co-creatrice. La citt&#224; non &#232; mai solo progettata: &#232; continuamente costruita da chi la attraversa.</p><p>Quando ho cominciato a scrivere il libro <em>Placemaking. Creare luoghi vivi, amati e attraenti, vincitore del Premio Saggistica Economica e Sociale de Il Sole 24 Ore,</em> cercavo un modo per rendere visibile questa dimensione. Le parole ci arrivano, certo. Ma c&#8217;&#232; una soglia oltre la quale il linguaggio scritto si ferma.</p><p>La fotografia no.</p><p><strong>Lorenzo De Simone</strong> ha uno sguardo che intercetta esattamente quella soglia. Le sue immagini non documentano i luoghi: li abitano. Cercano la relazione tra spazio urbano e vita umana con una misura che io non avrei saputo trovare diversamente.</p><p>Non &#232; un caso che <strong>la copertina del mio libro</strong> sia una sua fotografia. Quella scelta ha generato fin da subito l&#8217;idea di accompagnare il mio testo con un percorso visivo. Ed &#232; nata la mostra.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h3gZ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8c3d518f-e32d-4bf3-80d8-468107d89015_680x1021.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h3gZ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8c3d518f-e32d-4bf3-80d8-468107d89015_680x1021.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h3gZ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8c3d518f-e32d-4bf3-80d8-468107d89015_680x1021.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h3gZ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8c3d518f-e32d-4bf3-80d8-468107d89015_680x1021.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h3gZ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8c3d518f-e32d-4bf3-80d8-468107d89015_680x1021.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h3gZ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8c3d518f-e32d-4bf3-80d8-468107d89015_680x1021.jpeg" width="248" height="372.36470588235295" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8c3d518f-e32d-4bf3-80d8-468107d89015_680x1021.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1021,&quot;width&quot;:680,&quot;resizeWidth&quot;:248,&quot;bytes&quot;:963849,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/191082698?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8c3d518f-e32d-4bf3-80d8-468107d89015_680x1021.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h3gZ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8c3d518f-e32d-4bf3-80d8-468107d89015_680x1021.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h3gZ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8c3d518f-e32d-4bf3-80d8-468107d89015_680x1021.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h3gZ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8c3d518f-e32d-4bf3-80d8-468107d89015_680x1021.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h3gZ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F8c3d518f-e32d-4bf3-80d8-468107d89015_680x1021.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Italia, Calabria, spiaggia di Tropea &#8212; Foto di Lorenzo De Simone</figcaption></figure></div><p><strong>&#8220;Placemaking: luoghi connessi con le persone&#8221;</strong> &#232; un progetto espositivo che nasce come estensione visiva di una ricerca. Traduce in immagini un pensiero preciso sulla citt&#224; come organismo sociale, costruito attraverso partecipazione, legami e le identit&#224; che le persone proiettano sui luoghi che abitano.</p><p>Il percorso si muove attraverso 21 fotografie scattate in luoghi lontanissimi tra loro &#8212; <em>Tropea, Copenaghen, Berlino, Gerusalemme, Bali, Boston, Milano, Venezia</em> &#8212; ma accomunati dalla stessa domanda: <strong>cosa succede tra le persone e lo spazio che le accoglie?</strong></p><p>La struttura della mostra segue l&#8217;architettura del Tempio del placemaking: il contesto fisico come fondazione, quattro pilastri &#8212; mixit&#233;, accessibilit&#224;, eventi, governance &#8212; tenuti insieme dalla comunicazione. Al vertice: le persone.</p><p>Una buona gestione urbana, come dice una delle fotografie dedicate a Venezia, non si vede. Si percepisce nella qualit&#224; della vita. Vale lo stesso per una buona mostra: non si spiega, si attraversa.</p><blockquote><p>La mostra &#232; ospitata alla <strong>Galleria Arteatro in via  Verdelli 6 a Crema</strong> e sar&#224; aperta dall&#8217;<strong>1 al 12 aprile 2026</strong> &#128279; <a href="https://teatrosandomenico.com/placemaking-luoghi-connessi-con-le-persone-mostra-fotografica-di-lorenzo-de-simone-1-12-aprile-2026/">Link alla notizia</a></p><p><em>Fotografie di Lorenzo De Simone | Da un&#8217;idea di Valeria Lorenzelli</em></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g0Xe!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d3d00bf-d797-4aa8-9b2b-037e9eef25cd_770x380.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g0Xe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d3d00bf-d797-4aa8-9b2b-037e9eef25cd_770x380.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g0Xe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d3d00bf-d797-4aa8-9b2b-037e9eef25cd_770x380.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g0Xe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d3d00bf-d797-4aa8-9b2b-037e9eef25cd_770x380.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g0Xe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d3d00bf-d797-4aa8-9b2b-037e9eef25cd_770x380.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g0Xe!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d3d00bf-d797-4aa8-9b2b-037e9eef25cd_770x380.png" width="457" height="225.53246753246754" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/6d3d00bf-d797-4aa8-9b2b-037e9eef25cd_770x380.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:380,&quot;width&quot;:770,&quot;resizeWidth&quot;:457,&quot;bytes&quot;:771146,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/191082698?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d3d00bf-d797-4aa8-9b2b-037e9eef25cd_770x380.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g0Xe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d3d00bf-d797-4aa8-9b2b-037e9eef25cd_770x380.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g0Xe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d3d00bf-d797-4aa8-9b2b-037e9eef25cd_770x380.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g0Xe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d3d00bf-d797-4aa8-9b2b-037e9eef25cd_770x380.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!g0Xe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6d3d00bf-d797-4aa8-9b2b-037e9eef25cd_770x380.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div></blockquote><p>Chi lavora su rigenerazione urbana, progettazione partecipata, mobilit&#224; sostenibile trover&#224; in queste fotografie un punto di vista insolito su temi familiari. Chi semplicemente ama i luoghi trover&#224; qualcosa che gli appartiene.</p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Azienda Bike Friendly: quando la mobilità orienta le aziende]]></title><description><![CDATA[#ACCESSIBILITA' Qualifica l&#8217;esperienza e orienta i comportamenti: una &#8220;spinta gentile&#8221; verso scelte pi&#249; consapevoli e sostenibili nel pendolarismo quotidiano.]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com/p/azienda-bike-friendly-quando-la-mobilita</link><guid isPermaLink="false">https://placemakingitalia.substack.com/p/azienda-bike-friendly-quando-la-mobilita</guid><dc:creator><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></dc:creator><pubDate>Sun, 15 Feb 2026 15:45:10 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/d107eed5-7a20-41e5-8259-9b8aaafb3153_943x571.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>In un panorama sempre pi&#249; attento alla sostenibilit&#224; ambientale e al benessere delle persone, la certificazione <strong>&#8220;Azienda Bike Friendly&#8221;</strong> di FIAB &#232; uno strumento concreto per le aziende che vogliono ripensare i propri spazi, integrando la bicicletta tra le opzioni per lo spostamento quotidiano.</p><p>&#200; un protocollo riconosciuto a livello europeo che migliora l&#8217;ambiente di lavoro e il benessere dei dipendenti, intervenendo <strong>sulle condizioni spaziali e organizzative</strong> che rendono possibile una scelta di mobilit&#224;, pi&#249; che sulle intenzioni individuali. In questo senso agisce anche atraverso il cosiddetto <strong>nudge</strong>, una &#8220;spinta gentile&#8221; che orienta comportamenti pi&#249; sostenibili rendendo l&#8217;alternativa pi&#249; semplice, immediata e desiderabile.</p><p>Dentro un&#8217;azienda convivono persone che si muovono in modi diversi: chi pedala, chi usa i mezzi pubblici, chi per necessit&#224; utilizza l&#8217;auto. La progettazione serve a <strong>riequilibrare queste modalit&#224;</strong>, rendendo visibili e praticabili alternative che spesso restano marginali.</p><p>Quando la bicicletta trova uno spazio facilitato e riconosciuto, molte persone iniziano a sceglierla pi&#249; spesso per convenienza quotidiana. In questo passaggio, la mobilit&#224; sostenibile diventa una leva concreta di trasformazione dello spazio e della vita aziendale.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_YS!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F66de83f3-8575-4add-9a4d-88e14bd984ae_1920x640.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_YS!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F66de83f3-8575-4add-9a4d-88e14bd984ae_1920x640.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_YS!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F66de83f3-8575-4add-9a4d-88e14bd984ae_1920x640.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_YS!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F66de83f3-8575-4add-9a4d-88e14bd984ae_1920x640.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_YS!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F66de83f3-8575-4add-9a4d-88e14bd984ae_1920x640.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_YS!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F66de83f3-8575-4add-9a4d-88e14bd984ae_1920x640.jpeg" width="1456" height="485" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/66de83f3-8575-4add-9a4d-88e14bd984ae_1920x640.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:485,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:236428,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/187804115?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F66de83f3-8575-4add-9a4d-88e14bd984ae_1920x640.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_YS!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F66de83f3-8575-4add-9a4d-88e14bd984ae_1920x640.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_YS!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F66de83f3-8575-4add-9a4d-88e14bd984ae_1920x640.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_YS!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F66de83f3-8575-4add-9a4d-88e14bd984ae_1920x640.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!F_YS!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F66de83f3-8575-4add-9a4d-88e14bd984ae_1920x640.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div><hr></div><h2>Il placemaking applicato alle aziende</h2><p>Nel modello del <em>tempio del placemaking</em>, che ho illustrato nel mio libro, la vivacit&#224; di uno spazio si fonda su una struttura precisa: una base fisica, un timpano che mette le persone al centro e cinque colonne &#8212; <strong>mixit&#233;, accessibilit&#224;, eventi, governance, comunicazione</strong> &#8212; che sostengono l&#8217;intero edificio.</p><p>La certificazione <strong>Azienda Bike Friendly</strong> rappresenta un&#8217;applicazione di questo approccio progettuale allo spazio aziendale, perch&#233; traduce nella configurazione fisica e organizzativa la pluralit&#224; di bisogni, valori e stili di vita presenti in ogni impresa.</p><p>Tra le colonne, l&#8217;<strong>accessibilit&#224;</strong> &#232; una delle pi&#249; incisive. Rampe, rastrelliere, docce e servizi non sono semplici dotazioni tecniche: sono l&#8217;espressione visibile di una scelta culturale che <strong>allarga concretamente chi pu&#242; abitare lo spazio di lavoro</strong>, aprendo gli uffici a una gamma pi&#249; ampia di stili di vita e profili valoriali.</p><p>Agire sull&#8217;accessibilit&#224; significa assumersi una responsabilit&#224; progettuale che produce effetti diretti sul benessere delle persone e sulla qualit&#224; della comunit&#224; aziendale, trasformando lo spazio di lavoro in una forma di welfare quotidiano.</p><div><hr></div><h2>Chi &#232; FIAB e le origini europee del protocollo</h2><p>Con oltre trent&#8217;anni di attivit&#224; e pi&#249; di 20.000 soci, <strong>FIAB &#8211; Federazione Italiana Ambiente e Bicicletta</strong> &#232; la principale associazione di promozione della ciclabilit&#224; in Italia, riconosciuta dal Ministero dell&#8217;Ambiente. La sua missione &#232; diffondere l&#8217;uso quotidiano della bicicletta come strumento di tutela ambientale, salute e contrasto alla crisi climatica.</p><p>La certificazione <strong>Azienda Bike Friendly</strong> nasce nel 2017 dal progetto europeo <strong>Bike to Work</strong>, che ha coinvolto dodici partner di diversi Paesi con l&#8217;obiettivo di promuovere la mobilit&#224; ciclabile casa-lavoro e ridurre l&#8217;impatto ambientale degli spostamenti quotidiani. Da quell&#8217;esperienza &#232; stato definito un impianto operativo strutturato e trasferibile, che consente alle aziende di intervenire in modo coerente su spazio, servizi e organizzazione. FIAB &#232; referente unico per l&#8217;Italia e partner del consorzio europeo proprietario del protocollo <strong>CFE &#8211; Cycle Friendly Employer Certification</strong>.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!yPtP!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4cbf8292-c6ba-41fb-8c53-780e2295210a_1867x514.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!yPtP!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4cbf8292-c6ba-41fb-8c53-780e2295210a_1867x514.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!yPtP!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4cbf8292-c6ba-41fb-8c53-780e2295210a_1867x514.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!yPtP!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4cbf8292-c6ba-41fb-8c53-780e2295210a_1867x514.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!yPtP!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4cbf8292-c6ba-41fb-8c53-780e2295210a_1867x514.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!yPtP!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4cbf8292-c6ba-41fb-8c53-780e2295210a_1867x514.jpeg" width="1456" height="401" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/4cbf8292-c6ba-41fb-8c53-780e2295210a_1867x514.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:401,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:110088,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/187804115?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4cbf8292-c6ba-41fb-8c53-780e2295210a_1867x514.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!yPtP!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4cbf8292-c6ba-41fb-8c53-780e2295210a_1867x514.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!yPtP!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4cbf8292-c6ba-41fb-8c53-780e2295210a_1867x514.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!yPtP!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4cbf8292-c6ba-41fb-8c53-780e2295210a_1867x514.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!yPtP!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F4cbf8292-c6ba-41fb-8c53-780e2295210a_1867x514.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><div><hr></div><h2>Un movimento in crescita</h2><p>In Europa oltre <strong>1.450 aziende</strong> sono certificate. In Italia, realt&#224; come <strong>l&#8217;Aeroporto di Milano Bergamo (SACBO)</strong>, <strong>Aeroporto di Bologna</strong>, <strong>Poste Italiane</strong>, <strong>ETF di Torino</strong> ed <strong>EFSA di Parma</strong> hanno raggiunto il livello Gold.</p><p>Oggi circa <strong>14.300 persone</strong> lavorano in aziende italiane che sostengono attivamente l&#8217;uso della bicicletta, che dimostrano come questo approccio sia trasversale a settori e dimensioni aziendali. </p><div><hr></div><h2>Le sei Aree Funzionali: come si costruisce lo spazio bike-friendly</h2><p>La certificazione si fonda sulla presenza del <strong>Mobility/Bike Manager</strong>, la figura che coordina il processo: comunica, ascolta, connette bisogni reali e obiettivi aziendali, traducendoli in azioni sulla ciclabilit&#224;. </p><p>La metodologia si articola poi in <strong>sei Aree Funzionali</strong> che operano in modo integrato per rigenerare l&#8217;esperienza dello spazio aziendale. Ogni area ha un obiettivo specifico e contribuisce a creare un ecosistema coerente, in cui la bicicletta convive con dignit&#224; accanto alle altre modalit&#224;.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!01zX!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F878c384e-268f-4272-8c53-5b57332e68a0_1521x508.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!01zX!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F878c384e-268f-4272-8c53-5b57332e68a0_1521x508.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!01zX!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F878c384e-268f-4272-8c53-5b57332e68a0_1521x508.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!01zX!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F878c384e-268f-4272-8c53-5b57332e68a0_1521x508.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!01zX!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F878c384e-268f-4272-8c53-5b57332e68a0_1521x508.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!01zX!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F878c384e-268f-4272-8c53-5b57332e68a0_1521x508.png" width="728" height="243" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/878c384e-268f-4272-8c53-5b57332e68a0_1521x508.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:false,&quot;imageSize&quot;:&quot;normal&quot;,&quot;height&quot;:486,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:728,&quot;bytes&quot;:151250,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/187804115?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F878c384e-268f-4272-8c53-5b57332e68a0_1521x508.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:&quot;center&quot;,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!01zX!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F878c384e-268f-4272-8c53-5b57332e68a0_1521x508.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!01zX!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F878c384e-268f-4272-8c53-5b57332e68a0_1521x508.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!01zX!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F878c384e-268f-4272-8c53-5b57332e68a0_1521x508.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!01zX!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F878c384e-268f-4272-8c53-5b57332e68a0_1521x508.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h4>AF1 &#8212; Informazione e comunicazione</h4><p><strong>Obiettivo:</strong> rendere la bici visibile e legittimata nella cultura aziendale.<br><strong>Azioni:</strong> kit informativi, comunicazione interna, iniziative collettive e riconoscimenti.<br><strong>Esito:</strong> la scelta individuale diventa parte dell&#8217;identit&#224; della comunit&#224; aziendale.</p><h4>AF2 &#8212; Coordinamento e organizzazione</h4><p><strong>Obiettivo:</strong> strutturare la ciclabilit&#224; come progetto aziendale.<br><strong>Azioni:</strong> Piano Spostamenti Casa-Lavoro (PSCL), budget dedicato, procedure, collaborazione con il territorio.<br><strong>Esito:</strong> la bici entra nei processi decisionali in modo strutturato.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6ZRe!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9162f995-ab9f-4bad-9bed-203048e26ecd_1920x406.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6ZRe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9162f995-ab9f-4bad-9bed-203048e26ecd_1920x406.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6ZRe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9162f995-ab9f-4bad-9bed-203048e26ecd_1920x406.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6ZRe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9162f995-ab9f-4bad-9bed-203048e26ecd_1920x406.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6ZRe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9162f995-ab9f-4bad-9bed-203048e26ecd_1920x406.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6ZRe!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9162f995-ab9f-4bad-9bed-203048e26ecd_1920x406.jpeg" width="1456" height="308" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/9162f995-ab9f-4bad-9bed-203048e26ecd_1920x406.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:308,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:195420,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/187804115?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9162f995-ab9f-4bad-9bed-203048e26ecd_1920x406.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6ZRe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9162f995-ab9f-4bad-9bed-203048e26ecd_1920x406.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6ZRe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9162f995-ab9f-4bad-9bed-203048e26ecd_1920x406.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6ZRe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9162f995-ab9f-4bad-9bed-203048e26ecd_1920x406.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!6ZRe!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9162f995-ab9f-4bad-9bed-203048e26ecd_1920x406.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Il progetto <strong>MaaS</strong> dell&#8217;Aeroporto di Bologna (BLQ) offre un <strong>abbonamento integrato</strong> per lavoratori e passeggeri che combina Marconi Express, bus, treni SFM, car sharing elettrico e linea 944, riducendo traffico ed emissioni: <strong>oltre 500 abbonamenti</strong> hanno generato un risparmio di <strong>300+ tonnellate di CO&#8322;</strong>.</figcaption></figure></div><h4>AF3 &#8212; Servizi</h4><p><strong>Obiettivo:</strong> rendere l&#8217;uso della bici affidabile nel quotidiano.<br><strong>Azioni:</strong> ciclofficina, flotte aziendali, convenzioni, formazione.<br><strong>Esito:</strong> diminuiscono gli ostacoli pratici e aumenta la continuit&#224; d&#8217;uso.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!S96d!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7f93844d-cbce-42ed-ad02-aa0646261aee_1920x464.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!S96d!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7f93844d-cbce-42ed-ad02-aa0646261aee_1920x464.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!S96d!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7f93844d-cbce-42ed-ad02-aa0646261aee_1920x464.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!S96d!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7f93844d-cbce-42ed-ad02-aa0646261aee_1920x464.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!S96d!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7f93844d-cbce-42ed-ad02-aa0646261aee_1920x464.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!S96d!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7f93844d-cbce-42ed-ad02-aa0646261aee_1920x464.jpeg" width="1456" height="352" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7f93844d-cbce-42ed-ad02-aa0646261aee_1920x464.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:352,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:226484,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/187804115?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7f93844d-cbce-42ed-ad02-aa0646261aee_1920x464.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!S96d!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7f93844d-cbce-42ed-ad02-aa0646261aee_1920x464.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!S96d!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7f93844d-cbce-42ed-ad02-aa0646261aee_1920x464.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!S96d!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7f93844d-cbce-42ed-ad02-aa0646261aee_1920x464.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!S96d!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7f93844d-cbce-42ed-ad02-aa0646261aee_1920x464.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a><figcaption class="image-caption">All&#8217;Aeroporto di Bologna, il <strong>Bike Park</strong> &#232; uno spazio coperto e videosorvegliato con flotta di bike sharing, colonna per le riparazioni e rastrelliere &#232; collegato direttamente alla ciclabile del Sole&#8211;EuroVelo 8.</figcaption></figure></div><h4>AF4 &#8212; Dotazione di strutture</h4><p><strong>Obiettivo:</strong> garantire sicurezza e comfort.<br><strong>Azioni:</strong> parcheggi coperti e illuminati, spogliatoi, docce, ricarica e-bike, segnaletica.<br><strong>Esito:</strong> lo spazio sostiene la pratica e comunica attenzione e cura verso chi usa la bici.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TCUK!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3dd8643c-805a-4428-b6dc-867c0e9ccd27_1920x612.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TCUK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3dd8643c-805a-4428-b6dc-867c0e9ccd27_1920x612.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TCUK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3dd8643c-805a-4428-b6dc-867c0e9ccd27_1920x612.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TCUK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3dd8643c-805a-4428-b6dc-867c0e9ccd27_1920x612.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TCUK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3dd8643c-805a-4428-b6dc-867c0e9ccd27_1920x612.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TCUK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3dd8643c-805a-4428-b6dc-867c0e9ccd27_1920x612.jpeg" width="1456" height="464" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3dd8643c-805a-4428-b6dc-867c0e9ccd27_1920x612.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:464,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:303853,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/187804115?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3dd8643c-805a-4428-b6dc-867c0e9ccd27_1920x612.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TCUK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3dd8643c-805a-4428-b6dc-867c0e9ccd27_1920x612.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TCUK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3dd8643c-805a-4428-b6dc-867c0e9ccd27_1920x612.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TCUK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3dd8643c-805a-4428-b6dc-867c0e9ccd27_1920x612.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!TCUK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3dd8643c-805a-4428-b6dc-867c0e9ccd27_1920x612.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">All&#8217;Aeroporto di Bergamo, nella galleria commerciale Arrivi, il <strong>Bike Office</strong> &#232; uno spazio per dipendenti e turisti con doccia, piccola officina e mappe del territorio: punto di ritrovo per il noleggio bici e partenza dei tour guidati.</figcaption></figure></div><h4>AF5 &#8212; Gestione dei parcheggi</h4><p><strong>Obiettivo:</strong> riallineare spazio e incentivi. Demolizione degli status simbols autocentrici. <br><strong>Azioni:</strong> riorganizzazione dei posti auto, incentivi alla mobilit&#224; sostenibile, flotte di bici.<br><strong>Esito:</strong> cambia il quadro logistico dell&#8217;azienda.</p><h4>AF6 &#8212; Afflusso clienti</h4><p><strong>Obiettivo:</strong> estendere la coerenza bike-friendly verso l&#8217;esterno.<br><strong>Azioni:</strong> rastrelliere per visitatori, colonnine di ricarica e riparazione, indicazioni e comunicazione verso i clienti.<br><strong>Esito:</strong> l&#8217;azienda rafforza reputazione e riconoscibilit&#224;, e amplia i canali di accessibilit&#224;.</p><h2>Un ecosistema coerente</h2><p>Le sei aree funzionano insieme: la comunicazione attiva le persone, l&#8217;organizzazione rende le scelte misurabili, servizi e strutture le rendono praticabili, le politiche sui parcheggi consolidano il messaggio nello spazio. Dove presente, l&#8217;accoglienza dei clienti estende questa coerenza all&#8217;esterno.</p><p>Questo approccio dialoga con le principali certificazioni di sostenibilit&#224; &#8212; <strong>ISO 9001, ISO 14064, ISO 26000</strong>, Bilancio Sociale e <strong>SDGs dell&#8217;Agenda ONU 2030</strong> &#8212; e  migliora salute, relazioni e identit&#224; aziendale. </p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rNu2!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6683ac15-8857-4c88-9020-f45a2417c90d_1547x263.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rNu2!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6683ac15-8857-4c88-9020-f45a2417c90d_1547x263.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rNu2!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6683ac15-8857-4c88-9020-f45a2417c90d_1547x263.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rNu2!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6683ac15-8857-4c88-9020-f45a2417c90d_1547x263.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rNu2!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6683ac15-8857-4c88-9020-f45a2417c90d_1547x263.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rNu2!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6683ac15-8857-4c88-9020-f45a2417c90d_1547x263.png" width="1456" height="248" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/6683ac15-8857-4c88-9020-f45a2417c90d_1547x263.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:248,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:315817,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/187804115?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6683ac15-8857-4c88-9020-f45a2417c90d_1547x263.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rNu2!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6683ac15-8857-4c88-9020-f45a2417c90d_1547x263.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rNu2!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6683ac15-8857-4c88-9020-f45a2417c90d_1547x263.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rNu2!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6683ac15-8857-4c88-9020-f45a2417c90d_1547x263.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!rNu2!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6683ac15-8857-4c88-9020-f45a2417c90d_1547x263.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div><div><hr></div><h2>Progettare per le persone</h2><p>La certificazione <strong>Azienda Bike Friendly</strong> &#232; un protocollo che orienta il progetto dello spazio aziendale: un processo che parte da una esigenza di alcune persone e diviene occasione di cambiamento dello spazio e della cultura per gli spostamenti quotidiani.</p><p>Gli obiettivi si realizzano con soluzioni sempre diverse, calibrate sui contesti specifici e l&#8217;uso della bicicletta trova condizioni favorevoli e convive con le altre scelte di mobilit&#224; pi&#249; consolidate con l&#8217;auto privata e il trasporto pubblico. L&#8217;uso quotidiano della bici diventa parte integrante dell&#8217;identit&#224; dell&#8217;azienda e degli spazi aziendali.</p><p>Qui la progettazione diventa <strong>placemaking</strong>: supera la sola dimensione fisica e abbraccia quella <strong>intangibile</strong> dei valori dell&#8217;azienda e della comunit&#224;. <strong>Accompagna il cambiamento</strong> e ne rende possibile la realizzazione.</p><div><hr></div><p>PER INFO: <a href="https://fiabitalia.it/progetto/certificazioneazienda">SCHEDA PROGETTO CERTIFICAZIONE BIKE FRIENDLY SITO FIAB</a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!mG8N!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc55b9945-e6ba-4d95-b25f-5f1374919196_1920x580.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!mG8N!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc55b9945-e6ba-4d95-b25f-5f1374919196_1920x580.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!mG8N!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc55b9945-e6ba-4d95-b25f-5f1374919196_1920x580.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!mG8N!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc55b9945-e6ba-4d95-b25f-5f1374919196_1920x580.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!mG8N!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc55b9945-e6ba-4d95-b25f-5f1374919196_1920x580.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!mG8N!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc55b9945-e6ba-4d95-b25f-5f1374919196_1920x580.jpeg" width="1456" height="440" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c55b9945-e6ba-4d95-b25f-5f1374919196_1920x580.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:440,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:130673,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/187804115?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc55b9945-e6ba-4d95-b25f-5f1374919196_1920x580.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!mG8N!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc55b9945-e6ba-4d95-b25f-5f1374919196_1920x580.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!mG8N!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc55b9945-e6ba-4d95-b25f-5f1374919196_1920x580.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!mG8N!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc55b9945-e6ba-4d95-b25f-5f1374919196_1920x580.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!mG8N!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fc55b9945-e6ba-4d95-b25f-5f1374919196_1920x580.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[100 Sedie Rosse: accogliere le donne nello spazio pubblico]]></title><description><![CDATA[Dalla teoria alla pratica: urbanistica femminista e placemaking]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com/p/100-sedie-rosse-accogliere-le-donne</link><guid isPermaLink="false">https://placemakingitalia.substack.com/p/100-sedie-rosse-accogliere-le-donne</guid><dc:creator><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></dc:creator><pubDate>Wed, 12 Nov 2025 07:31:00 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!FJ9F!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F16da0b82-4a2c-4d8e-82af-b8bb7e7c75a2_1920x1080.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h3><strong>La progettazione non &#232; mai neutra</strong></h3><p>Ogni volta che disegniamo una piazza, tracciamo una strada o posizioniamo una panchina, stiamo prendendo decisioni che riflettono precisi valori culturali e paradigmi sociali. Per questo, la progettazione urbana non &#232; mai neutra: esprime visioni del mondo, modelli di vita, concezioni di sicurezza e relazioni di potere.</p><p>Per decenni, le nostre citt&#224; sono state pensate secondo logiche che privilegiavano determinate categorie di utenti - prevalentemente uomini, adulti, pendolari automuniti - mentre altre venivano sistematicamente ignorate o marginalizzate.</p><h3><strong>Il paradigma razionalista e i suoi limiti</strong></h3><p>Il moderno movimento urbanistico, dal funzionalismo lecorbusiano alla zonizzazione rigida della Carta d&#8217;Atene, ha costruito le proprie teorie su un presupposto mai dichiarato: l&#8217;esistenza di un &#8220;<strong>utente universale</strong>&#8220; astratto che in realt&#224; corrispondeva ad una figura molto specifica.  L&#8217;utente universale &#232; stato, storicamente, il <strong>lavoratore maschio, adulto, sano e con mobilit&#224; autonoma</strong> e le parti di citt&#224; moderne sono state disegnate attorno ai suoi bisogni:</p><ul><li><p><strong>Zonizzazione rigida:</strong> separazione netta tra aree residenziali, lavorative e ricreative.</p></li><li><p><strong>Mobilit&#224; lineare:</strong> percorsi brevi e diretti tra casa e lavoro (il &#8220;pendolarismo classico&#8221; con tragitti di sola andata e ritorno).</p></li><li><p><strong>Priorit&#224; al trasporto privato veicolare:</strong> strade larghe e parcheggi, a discapito di marciapiedi e mobilit&#224; ciclabile.</p></li></ul><p>Questa logica ignora sistematicamente le esigenze di coloro che non rientrano in questo modello (donne, bambini, anziani, persone con disabilit&#224;), in particolare coloro che svolgono il <strong>lavoro di cura</strong> che al contrario percorrono itinerari frammentati, secondo orari non convenzionali con la necessit&#224; di servizi vicini e che vivono lo spazio pubblico come luogo di relazione e non solo di transito. </p><p>Questa esclusione era dunque tutt&#8217;altro che casuale: nasceva dalla distanza tra gli uomini che progettavano le citt&#224; e le donne che le abitavano ogni giorno, spesso confinate in ruoli considerati &#8220;secondari&#8221;, legati al lavoro di cura e alla dimensione riproduttiva.</p><h3><strong>Le radici dell&#8217;urbanistica femminista</strong></h3><p>L&#8217;urbanistica femminista nasce negli anni &#8216;60-&#8217;70 come epistemologia critica che smonta questo presunto universalismo. <strong>Jane Jacobs</strong> con <em>&#8220;The Death and Life of Great American Cities</em>&#8221; (1961) apre la strada, ma &#232; a partire dagli anni &#8216;80 che emerge un movimento pi&#249; organico:</p><p><strong>Dolores Hayden</strong> con <em><strong>The Grand Domestic Revolution</strong></em> (1981) documenta i progetti di <em>housing</em> cooperativo ideati da donne nel XIX e XX secolo per <strong>socializzare il lavoro domestico</strong> &#8212; comunit&#224; residenziali con cucine collettive, lavanderie condivise e spazi per la cura comune dei bambini. Hayden dimostra come l&#8217;architettura possa <strong>liberare tempo e ridistribuire il lavoro riproduttivo</strong>, formalizzando poi queste critiche e proposte in opere chiave come <em><strong>Redesigning the American Dream</strong></em> (1984).</p><p>Nel Regno Unito <strong>Jane Darke</strong> con &#8220;The Cities of Patriarchy&#8221; (1984) analizza come le politiche urbane creino barriere sistematiche per le donne: dimostra che le scelte di pianificazione privilegiano la mobilit&#224; maschile casa-lavoro in auto ignorando i percorsi pedonali sicuri, l&#8217;illuminazione adeguata e i trasporti pubblici efficienti necessari per i percorsi articolati necessari al lavoro di cura. </p><p>In Italia, <strong>Sandra Bonfiglioli</strong>, al Politecnico di Milano, sviluppa il concetto dei &#8220;<em>Tempi della citt&#224;</em>&#8221; (1990): formalizza la nozione di &#8220;<em>doppia presenza</em>&#8221; per le donne, che affrontano contemporaneamente due orari di lavoro, quello del mercato e quello della famiglia, e dimostra che la pianificazione urbana deve coordinare i tempi della citt&#224; &#8211; orari dei servizi, negozi e trasporti. A questo scopo, elabora il &#8220;<em>piano regolatore degli orari urbani</em>&#8221;, una proposta volta a rendere gli orari dei servizi compatibili con i tempi di vita delle persone e ridurre il carico temporale e la &#8220;fretta&#8221; imposta alle donne. </p><h3><strong>I principi fondamentali</strong></h3><p>L&#8217;urbanistica ispirata a principi rispettosi della figura femminile si basa su alcuni principi rivoluzionari:</p><ul><li><p><strong>Diversit&#224; degli utenti:</strong> riconosce che le citt&#224; sono abitate da persone diverse - donne, bambini, anziani, persone con disabilit&#224; - ognuna con esigenze specifiche.</p></li><li><p><strong>Sicurezza diffusa:</strong> promuove il concetto che uno spazio frequentato &#232; uno spazio sicuro, privilegiando la vitalit&#224; urbana rispetto al controllo.</p></li><li><p><strong>Multifunzionalit&#224;:</strong> favorisce spazi che possano accogliere diverse attivit&#224; simultaneamente rispondendo alla complessit&#224; della vita quotidiana.</p></li><li><p><strong>Accessibilit&#224; universale: </strong> progetta per tutti, considerando le diverse capacit&#224; fisiche ed economiche.</p></li></ul><h3>Dal movimento alle pratiche: gli anni &#8216;80 e &#8216;90</h3><p>Negli anni &#8216;80, architette e urbaniste come <strong>Dolores Hayden</strong> e <strong>Leslie Kanes Weisman</strong> iniziano a sviluppare <em>tool</em> e linee guida per un <em>design</em> che smantelli le discriminazioni intrinseche nello spazio. Weisman, in particolare, attraverso il suo libro <em>Discrimination by Design</em> (1992), ha analizzato come le tipologie edilizie e le gerarchie spaziali rinforzino i ruoli di genere, proponendo l&#8217;idea di <strong>alloggi flessibili</strong> capaci di adattarsi alla composizione variabile dei nuclei familiari (ad esempio, progetti di <em>housing</em> cooperativo pensati per madri single o la creazione di <em>cluster</em> abitativi che integrano servizi di cura collettiva).</p><p><em>Parallelamente, la sicurezza urbana diventa un campo d&#8217;azione prioritario.</em> Nascono progetti che migliorano l&#8217;illuminazione pubblica in aree percepite come pericolose e promuovono la riprogettazione di sottopassi e percorsi pedonali per tenere conto dei <strong>movimenti quotidiani delle donne</strong>, che spesso avvengono in orari differenti e in contesti pi&#249; vulnerabili.</p><p>A <strong>Vienna </strong>la sperimentazione si istituzionalizza: la citt&#224; diventa un laboratorio con il primo progetto di <em>Gender Mainstreaming in Urban Planning</em>, cio&#232; l&#8217;integrazione della prospettiva di genere nella pianificazione urbana pubblica. Il Gender Mainstreaming viennese si concentra sul miglioramento dell&#8217;illuminazione pubblica, sulla progettazione dei marciapiedi (con inclinazioni studiate per facilitare passeggini e carrozzine) e sull&#8217;ottimizzazione della rete di trasporto pubblico, rispondendo alle esigenze specifiche delle donne. Il risultato straordinario &#232; un evidente miglioramento generale della qualit&#224; della vita urbana, percepibile da tutta la cittadinanza.</p><h3>100 Sedie Rosse: placemaking per l&#8217;empowerment femminile</h3><p>A Milano, il progetto <strong>100 Sedie Rosse</strong>, ideato durante il <em>lockdown</em> per l&#8217;area verde di Cascina Merlata SpazioVivo, rappresenta un esempio contemporaneo di come questi principi possano tradursi in azioni concrete di <em>placemaking</em>.</p><h4>Perch&#233; le sedie rosse?</h4><p>Il colore rosso &#232; il colore internazionale della lotta contro la violenza sulle donne, ma diventa qui simbolo di visibilit&#224;, libert&#224; di movimento e accoglienza. Le sedie libere nello spazio creano micro-geografie dell&#8217;incontro, spazi dove chiunque pu&#242; sostare, socializzare, appropriarsi temporaneamente dell&#8217;area pubblica.</p><ul><li><p><strong>Appropriazione libera:</strong> chiunque pu&#242; spostare le sedie, creare configurazioni diverse, adattare lo spazio alle proprie esigenze del momento.</p></li><li><p><strong>Attivazione sociale:</strong> le sedie diventano catalizzatori di socialit&#224; spontanea, e favoriscono l&#8217;incontro tra persone diverse.</p></li><li><p><strong>Spazio pi&#249; vissuto, spazio pi&#249; sicuro. </strong>Seguendo il principio di Jane Jacobs, la presenza di persone crea sicurezza naturale, specialmente per le donne.</p></li></ul><p>Oltre al valore simbolico e all&#8217;uso spontaneo, le sedie fungono da vero e proprio palinsesto attivo, diventando la cornice fisica per ospitare incontri, workshop e iniziative <strong>dedicate alla riflessione sui diritti di genere</strong>, trasformando l&#8217;installazione in un catalizzatore sociale e programmatico. Il palinsesto fino ad oggi ha celebrato ricorrenze significative, come il 3 giugno per il movimento <em>Ni Una Menos</em>, e ha attivato percorsi di empowerment dedicati alla scoperta dei propri talenti e all&#8217;educazione finanziaria. Proseguir&#224; inoltre con la presentazione di mostre e libri che riportano alla luce <strong>figure femminili nascoste da logiche patriarcali</strong>, e ha sostenuto e promosso progetto fotografico del <em><strong><a href="https://www.museofratellicozzi.com/news/donne-e-motori-gioie-e-basta-il-progetto/">Donne e Motori</a></strong></em><strong><a href="https://www.museofratellicozzi.com/news/donne-e-motori-gioie-e-basta-il-progetto/"> del Museo Cozzi.</a></strong></p><p>Questo intervento dimostra come l&#8217;<strong>integrazione della sensibilit&#224; femminile</strong> nella progettazione dello spazio pubblico non solo ne aumenti l&#8217;accoglienza, ma possa anche <strong>offrire alternative al consumo obbligatorio</strong> (ad esempio, alla proliferazione dei <em>dehor</em>) per l&#8217;uso dello spazio pubblico, <strong>creare momenti di riflessione sociale</strong> attraverso l&#8217;esperienza diretta e l&#8217;attivazione con incontri e iniziative, e infine, <strong>integrare arte, funzione sociale e sensibilizzazione</strong> in un unico intervento di <em>placemaking</em>.</p><h3>Verso una citt&#224; accogliente</h3><blockquote><p><strong>L&#8217;urbanistica femminista ci insegna che progettare per le categorie pi&#249; vulnerabili significa progettare meglio per tutti.</strong> <em>Una citt&#224; sicura per le donne &#232; pi&#249; sicura per chiunque. Uno spazio accessibile ai bambini &#232; pi&#249; vivibile per tutti.</em></p></blockquote><p>Oggi l&#8217;approccio contemporaneo alla progettazione urbana si esprime attraverso il placemaking, che incorpora l&#8217;urbanistica femminista e si apre alla prospettiva <strong>dell&#8217;intersezionalit&#224;, </strong>un concetto introdotto nel 1989 dalla giurista e attivista americana <strong>Kimberl&#233; Crenshaw.</strong> L&#8217;intersezionalit&#224; descrive come diverse identit&#224; sociali &#8211; <em>genere, razza, classe, orientamento sessuale e altre</em> &#8211; si intreccino, generando esperienze di discriminazione, oppressione o privilegio che <strong>non possono essere comprese considerando un solo fattore isolatamente</strong>. In altre parole, chi progetta la citt&#224; ormai &#232; invitato ad osservare le persone nella loro complessit&#224;, per riconoscere che le difficolt&#224; e opportunit&#224; nella vita urbana dipendono dall&#8217;intreccio di molteplici dimensioni sociali.</p><p>Progettare in modo intersezionale significa abbandonare definitivamente l&#8217;idea dell&#8217;utente universale - quel maschio adulto sano e in automobile che ha dominato l&#8217;immaginario della pianificazione moderna - per abbracciare la complessit&#224; reale delle vite urbane. Significa riconoscere che i corpi sono diversi, le traiettorie di vita sono molteplici, le esigenze quotidiane variano enormemente.</p><p>Il futuro delle nostre citt&#224; passa attraverso questa consapevolezza: che ogni scelta progettuale &#232; un atto politico, e che abbiamo la responsabilit&#224; di rendere i nostri spazi urbani strumenti di cambiamento sociale.</p><div><hr></div><p>Per visitare l&#8217;installazione: <a href="https://maps.app.goo.gl/ZMTCsFpLSaXQ6o8P7">Cascina Merlata SpazioVivo</a>, via Pier Paolo Pasolini 3, Community center di <a href="https://www.uptown-milano.it/it">UpTown a Milano</a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FJ9F!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F16da0b82-4a2c-4d8e-82af-b8bb7e7c75a2_1920x1080.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FJ9F!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F16da0b82-4a2c-4d8e-82af-b8bb7e7c75a2_1920x1080.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FJ9F!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F16da0b82-4a2c-4d8e-82af-b8bb7e7c75a2_1920x1080.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FJ9F!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F16da0b82-4a2c-4d8e-82af-b8bb7e7c75a2_1920x1080.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FJ9F!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F16da0b82-4a2c-4d8e-82af-b8bb7e7c75a2_1920x1080.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FJ9F!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F16da0b82-4a2c-4d8e-82af-b8bb7e7c75a2_1920x1080.jpeg" width="450" height="253.125" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/16da0b82-4a2c-4d8e-82af-b8bb7e7c75a2_1920x1080.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:819,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:450,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FJ9F!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F16da0b82-4a2c-4d8e-82af-b8bb7e7c75a2_1920x1080.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FJ9F!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F16da0b82-4a2c-4d8e-82af-b8bb7e7c75a2_1920x1080.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FJ9F!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F16da0b82-4a2c-4d8e-82af-b8bb7e7c75a2_1920x1080.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FJ9F!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F16da0b82-4a2c-4d8e-82af-b8bb7e7c75a2_1920x1080.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><blockquote><p><em>Da sinistra, Diana De Marchi, consigliera comunale a Milano, Elisabetta Cozzi, presidente del Museo Fratelli Cozzi, e poi&#8230; ci sono io, Valeria Lorenzelli!</em></p></blockquote><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!34gT!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7a781914-b341-4ecc-9efe-41e2755ad1e9_1920x1080.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!34gT!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7a781914-b341-4ecc-9efe-41e2755ad1e9_1920x1080.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!34gT!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7a781914-b341-4ecc-9efe-41e2755ad1e9_1920x1080.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!34gT!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7a781914-b341-4ecc-9efe-41e2755ad1e9_1920x1080.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!34gT!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7a781914-b341-4ecc-9efe-41e2755ad1e9_1920x1080.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!34gT!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7a781914-b341-4ecc-9efe-41e2755ad1e9_1920x1080.jpeg" width="450" height="253.125" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7a781914-b341-4ecc-9efe-41e2755ad1e9_1920x1080.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:819,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:450,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!34gT!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7a781914-b341-4ecc-9efe-41e2755ad1e9_1920x1080.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!34gT!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7a781914-b341-4ecc-9efe-41e2755ad1e9_1920x1080.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!34gT!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7a781914-b341-4ecc-9efe-41e2755ad1e9_1920x1080.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!34gT!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7a781914-b341-4ecc-9efe-41e2755ad1e9_1920x1080.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[SUPERKILEN PARK]]></title><description><![CDATA[#MIXITE&#8217; Un parco urbano per accogliere le diversit&#224; culturali]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com/p/superkilen-park</link><guid isPermaLink="false">https://placemakingitalia.substack.com/p/superkilen-park</guid><dc:creator><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></dc:creator><pubDate>Thu, 17 Apr 2025 06:30:55 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/b2466be3-9c6e-40ef-a226-5b56d5d3eed6_1024x683.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<blockquote><p>Con piacere inauguro due nuove rubriche a cui tengo molto, nate dal desiderio di condividere esperienze e visioni legate alla trasformazione dei luoghi.</p><ul><li><p>&#127942; La prima &#232; <em>&#8220;Casi studio legati al placemaking&#8221;</em> realizzata in collaborazione con <em>Genny Gallinelli</em> che ringrazio per il suo prezioso contributo. In questa newsletter presentiamo <em><strong>Superkilen Park di Copenaghen</strong></em>, un progetto che mostra come intervento di architettura possa trasformare un problema sociale in un'opportunit&#224; per la comunit&#224;, attraverso design innovativo e partecipazione attiva.</p></li><li><p>&#127911; La seconda novit&#224; &#232; la mia partecipazione al <strong>podcast </strong><em><strong>Act Local</strong></em><strong>,</strong> dove ho avuto il piacere di dialogare con<em> Federico Falcinelli</em>. Una conversazione ricca di spunti su placemaking, cittadinanza attiva e trasformazioni urbane dal basso.</p></li></ul><p>Due punti di partenza per continuare a ragionare insieme su come i luoghi possano diventare spazi di relazione, identit&#224; e possibilit&#224;.</p><p>Buona lettura e buon ascolto!</p><p><em>Valeria</em></p></blockquote><div><hr></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ssdo!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3529217e-f5d8-4447-918a-cbd5e0bf984b_1600x494.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ssdo!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3529217e-f5d8-4447-918a-cbd5e0bf984b_1600x494.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ssdo!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3529217e-f5d8-4447-918a-cbd5e0bf984b_1600x494.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ssdo!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3529217e-f5d8-4447-918a-cbd5e0bf984b_1600x494.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ssdo!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3529217e-f5d8-4447-918a-cbd5e0bf984b_1600x494.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ssdo!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3529217e-f5d8-4447-918a-cbd5e0bf984b_1600x494.jpeg" width="1456" height="450" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3529217e-f5d8-4447-918a-cbd5e0bf984b_1600x494.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:450,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:218904,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/161418266?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3529217e-f5d8-4447-918a-cbd5e0bf984b_1600x494.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ssdo!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3529217e-f5d8-4447-918a-cbd5e0bf984b_1600x494.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ssdo!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3529217e-f5d8-4447-918a-cbd5e0bf984b_1600x494.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ssdo!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3529217e-f5d8-4447-918a-cbd5e0bf984b_1600x494.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Ssdo!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3529217e-f5d8-4447-918a-cbd5e0bf984b_1600x494.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">fonte: www.archisloci.com</figcaption></figure></div><h4>PROGETTISTI</h4><p>[2012] Team composto da BIG, Topotek1 e Superflex</p><h4>LOCATION</h4><p>N&#248;rrebro, Copenaghen, Danimarca &#128205;<a href="https://maps.app.goo.gl/MdHrY1K2s1ELb6AX8">https://maps.app.goo.gl/MdHrY1K2s1ELb6AX8</a></p><h4>POPOLAZIONE</h4><p>Il parco &#232; a servizio di circa 70.000 abitanti del quartiere N&#248;rrebro, un'area di 3,82 km&#178; con una densit&#224; di circa 18.325 abitanti per km&#178; (una delle zone pi&#249; densamente popolate di Copenaghen). La composizione demografica &#232; estremamente variegata e si contano oltre 60 nazionalit&#224; diverse, il che rende questo quartiere una delle aree pi&#249; multiculturali della capitale danese.</p><h4>PILLAR ATTIVATI</h4><p><strong>Superkilen Park</strong> rappresenta un esempio emblematico che integra pi&#249; aree del nostro framework del placemaking ma i pillar della rigenerazione sono il design urbano e la mixit&#233;.</p><p>Il design urbano, in questo contesto attiva un processo di placemaking, attraverso la progettazione fisica dello spazio con un approccio multistakeholder che coinvolge e risponde alle esigenze culturali, oltre che funzionali, di diversi attori nella definizione degli elementi architettonici, dei materiali, delle forme e dei colori. Superkilen eccelle in questo ambito per la sua audace identit&#224; visiva caratterizzata da tre zone cromatiche distinte <em>(Piazza Rossa, Piazza Nera e Parco Verde)</em> con una particolare e inedita incorporazione di oggetti e attrezzature selezionati con il coinvolgimento diretto dei residenti.</p><p>La Mixit&#233;, altro pillar del nostro modello di placemaking presente in questo progetto, riguarda la diversificazione delle funzioni e degli utenti dello spazio. Superkilen incarna questo principio perch&#233; integra molteplici usi e funzioni diverse che attraggono fruitori con et&#224;, interessi e background culturali eterogenei. Il parco accoglie aree sportive innovative (come<em> la pista da boxe thailandese e le altalene indiane</em>), spazi per eventi culturali, zone relax ispirate a diverse tradizioni</p><h4>SFIDA</h4><p><strong>Superkilen Park</strong> nasce in risposta alle complesse problematiche del quartiere N&#248;rrebro, un'area di Copenaghen storicamente caratterizzata da tensioni sociali e una frammentazione identitaria. Il contesto iniziale presentava un'alta densit&#224; abitativa accompagnata da una carenza di spazi pubblici di qualit&#224;. La ricchezza culturale potenziale faticava a tradursi in integrazione effettiva e la sfida principale consisteva nel trasformare questa diversit&#224; culturale da potenziale criticit&#224; a risorsa distintiva, creando uno spazio che potesse favorire nuove forme di interazione sociale. L&#8217;approccio del progetto ha favorito l'interazione sociale tra le popolazioni di diversa nazionalit&#224; che altrimenti sarebbero rimaste separate e ha trasformato il problema della frammentazione demografica del quartiere in una opportunit&#224;: in ricchezza condivisa all&#8217;interno del parco e in una forte attrattivit&#224; dello spazio pubblico.</p><h4>STRATEGIA</h4><p>Il progetto <strong>Superkilen Park </strong>ha considerato lo spazio pubblico come un catalizzatore di relazioni sociali. L'intuizione fondamentale dei progettisti &#232; stata quella di coinvolgere direttamente i residenti nella creazione dell'identit&#224; del parco con un processo partecipativo che ha portato all'installazione di 108 elementi di arredo urbano e attrezzature sportive e ludiche provenienti da oltre 60 paesi diversi e ha trasformato il parco in un vero e proprio "museo a cielo aperto" delle identit&#224; culturali.</p><p>La superficie del parco &#232; di circa 30.000 metri quadrati &#232; suddiviso in tre aree principali: la Piazza Rossa, la Piazza Nera e il Parco Verde, che si susseguono lungo tutta la sua lunghezza di 750 metri lineari e offre spazi per diverse attivit&#224; sportive, sociali e ricreative.</p><p>La scelta di dividere lo spazio in tre aree cromatiche distinte &#8211; la Piazza Rossa dedicata alla vita urbana e culturale, la Piazza Nera come centro di incontro e socialit&#224;, e il Parco Verde per attivit&#224; ricreative e sportive &#8211; ha fornito una struttura chiara che facilita l'orientamento e crea identit&#224; visive forti. L'uso audace del colore, lungi dall'essere una scelta puramente estetica, rappresenta una dichiarazione d'intenti: trasformare uno spazio ordinario in un landmark urbano riconoscibile e distintivo.</p><p>La mixit&#233; &#232; stata interpretata in <strong>Superkilen Park </strong>come integrazione di funzioni diverse che attraggono fruitori con interessi e background culturali eterogenei. Questa variet&#224; funzionale crea occasioni spontanee di incontro oltre a curiosit&#224; e scambio tra comunit&#224; che normalmente tenderebbero a rimanere separate e non consapevoli l'una dell&#8217;altra.</p><p>Il progetto ha prestato particolare attenzione anche al pillar dell'accessibilit&#224;, con la creazione di percorsi pedonali continui, l'eliminazione delle barriere fisiche tra quartieri e l'integrazione con il sistema di piste ciclabili urbane di Copenaghen, gi&#224; noto a livello internazionale per la sua capillarit&#224; ed estensione.</p><div class="image-gallery-embed" data-attrs="{&quot;gallery&quot;:{&quot;images&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/c1f08e32-47a0-40ce-9c57-e73229752a6f_1024x683.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/4236812a-f0f6-42f4-9f02-a3e87a095b2f_5184x3456.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/0056feb8-42b7-432e-92a9-a66907f23bab_799x533.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ba64ce4c-ab75-44c3-aeca-5a60f9ce7819_799x533.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/4d8b3479-7076-411c-b310-a24d0b6fa62c_799x533.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3142afa5-94da-42b5-b597-b1c1badcfe15_1200x800.jpeg&quot;}],&quot;caption&quot;:&quot;Author Fred Romero from Paris, France&quot;,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;staticGalleryImage&quot;:{&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ca50226a-aaf9-4d14-823e-99fd3e5cddb1_1456x964.png&quot;}},&quot;isEditorNode&quot;:true}"></div><h4>STRUMENTI UTILIZZATI</h4><p>La realizzazione di Superkilen ha richiesto l'impiego di strumenti innovativi che integrassero il design fisico considerando un approccio multi-stakeholder intrecciato a processi sociali. I workshop partecipativi hanno rappresentato il principale strumento di coinvolgimento dei residenti che hanno contribuito direttamente alla definizione dell'identit&#224; del parco. Alcuni membri della comunit&#224; hanno persino partecipato a "viaggi di raccolta" per selezionare arredi urbani significativi, provenienti dai loro paesi natali, da installare nel parco. Questi viaggi hanno coinvolto persone da Palestina, Spagna, Thailandia, Giamaica e altri paesi. Per gestire la complessit&#224; degli elementi raccolti &#232; stata creata una mappatura digitale delle storie e degli oggetti, mentre tecniche di progettazione parametrica hanno permesso l'integrazione armonica di elementi estremamente diversi tra loro.</p><p>Ogni oggetto installato &#232; accompagnato da una piccola targa che ne descrive l'origine e la storia, creando un vero "museo a cielo aperto" delle culture del mondo, dove ogni elemento racconta una storia di migrazione e appartenenza.</p><p>Ecco una panoramica degli elementi culturali presenti a Superkilen Park e delle loro origini:</p><p><strong>Piazza Rossa</strong></p><ul><li><p>Riproduzione di insegne commerciali da diverse parti del mondo</p></li><li><p>Riproduzione dei tipici cartelli delle strade texane</p></li><li><p>Replica dell'insegna del ristorante "Stella Rossa" di Mosca</p></li><li><p>Ring da boxe thailandese, una piccola arena dedicata alla Muay Thai</p></li><li><p>Suolo del Deserto Rosso, asfalto colorato ispirato al deserto del Colorado</p></li><li><p>Panchine curve in stile brasiliano</p></li><li><p>Fontana a spirale ispirata al design svizzero</p></li></ul><p><strong>Piazza Nera</strong></p><ul><li><p>Fontana in stile tradizionale marocchino</p></li><li><p>Panchine in stile tradizionale armeno</p></li><li><p>Sgabelli tradizionali palestinesi in pietra</p></li><li><p>Disegni di sabbia ispirati alle piazze di Atene e Parigi</p></li><li><p>Lampioni dorati ispirati a quelli di Dubai</p></li><li><p>Palme in acciaio, sculture metalliche ispirate ai giardini cinesi</p></li><li><p>Tavoli da scacchi in stile bulgaro</p></li></ul><p><strong>Parco Verde</strong></p><ul><li><p>Polpo Nero, struttura per giochi a forma di polpo, tipica dei parchi giapponesi</p></li><li><p>Altalene ispirate ai giochi tradizionali indiani</p></li><li><p>Barbecue in stile argentino</p></li><li><p>Panchine colorate e ondulate in stile cubano</p></li><li><p>Alberature di ciliegi con disposizione in stile giapponese</p></li><li><p>Attrezzature fitness ispirati ai parchi russi</p></li><li><p>Giostre colorate tipiche dei parchi giamaicani</p></li></ul><p>In tutto il parco sono presenti cestini ispirati a quelli tradizionali britannici.</p><h4>IMPATTO</h4><p>La trasformazione operata da Superkilen ha generato impatti significativi su molteplici livelli.</p><p>Il parco costituisce oggi una nuova centralit&#224; urbana, ha arricchito l'offerta di servizi per i residenti e la rappresentazione fisica delle diverse culture ha rafforzato il senso di appartenenza e l'orgoglio locale delle comunit&#224; minoritarie.</p><p>I rilevamenti post-intervento condotti dalla Fondazione Realdania hanno documentato un significativo aumento dell'uso dello spazio pubblico, stimato intorno al 400% rispetto alla situazione precedente. Le rilevazioni sulla sicurezza condotte dal Comune di Copenaghen hanno documentato un miglioramento della percezione della sicurezza nell'area, con un rafforzamento della coesione sociale.</p><p>Sul piano qualitativo, Superkilen ha contribuito a un profondo cambiamento nella percezione del quartiere. L&#8217;apprezzamento internazionale, con pi&#249; di 10 premi prestigiosi di design e urbanistica, ha portato N&#248;rrebro anche sulle mappe del turismo culturale.</p><p>Secondo il case study della Landscape Architecture Foundation (2017), il progetto ha dimostrato come la diversit&#224; culturale possa trasformarsi da potenziale problema a risorsa distintiva per un quartiere.</p><h4>Sitografia:</h4><ul><li><p>BIG (Bjarke Ingels Group):  <a href="https://big.dk/#projects-suk">https://big.dk/#projects-suk</a></p></li><li><p>Superflex: <a href="https://superflex.net/works/superkilen">https://superflex.net/works/superkilen</a></p></li><li><p>Topotek 1: <a href="https://www.topotek1.de/project/superkilen/">https://www.topotek1.de/project/superkilen/</a></p></li><li><p>Realdania: <a href="https://realdania.dk/projekter/superkilen">https://realdania.dk/projekter/superkilen</a></p></li></ul><ul><li><p>Dezeen: <a href="https://www.dezeen.com/2012/10/24/superkilen-park-by-big-topotek1-and-superflex/">https://www.dezeen.com/2012/10/24/superkilen-park-by-big-topotek1-and-superflex/</a></p></li><li><p>ArchDaily: <a href="https://www.archdaily.com/286223/superkilen-topotek-1-big-architects-superflex">https://www.archdaily.com/286223/superkilen-topotek-1-big-architects-superflex</a></p></li></ul><div><hr></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FXTw!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee3e2591-bbdc-4a78-be63-f06b28997021_480x480" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FXTw!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee3e2591-bbdc-4a78-be63-f06b28997021_480x480 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FXTw!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee3e2591-bbdc-4a78-be63-f06b28997021_480x480 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FXTw!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee3e2591-bbdc-4a78-be63-f06b28997021_480x480 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FXTw!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee3e2591-bbdc-4a78-be63-f06b28997021_480x480 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FXTw!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee3e2591-bbdc-4a78-be63-f06b28997021_480x480" width="252" height="252" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ee3e2591-bbdc-4a78-be63-f06b28997021_480x480&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:480,&quot;width&quot;:480,&quot;resizeWidth&quot;:252,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;21. Ma quindi, cos'&#232; il placemaking? con Valeria Lorenzelli&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="21. Ma quindi, cos'&#232; il placemaking? con Valeria Lorenzelli" title="21. Ma quindi, cos'&#232; il placemaking? con Valeria Lorenzelli" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FXTw!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee3e2591-bbdc-4a78-be63-f06b28997021_480x480 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FXTw!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee3e2591-bbdc-4a78-be63-f06b28997021_480x480 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FXTw!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee3e2591-bbdc-4a78-be63-f06b28997021_480x480 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!FXTw!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fee3e2591-bbdc-4a78-be63-f06b28997021_480x480 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>In questa puntata di <em>Act Local</em> (episodio 21) torniamo a chiederci: <em>cos'&#232; il placemaking?</em> In dialogo con <em>Federico Falcinelli</em>, abbiamo parlato di tematiche come gentrificazione, greenwashing e come gli spazi privati possano essere valorizzati con il placemaking. Ascolta su: </p><ul><li><p><a href="https://www.actlocal.it/podcast/episode/7814fa8e/21-ma-quindi-cose-il-placemaking-con-valeria-lorenzelli">ACT LOCAL</a></p></li><li><p><a href="https://open.spotify.com/episode/20jtN0pKh6QeNRiAYawvUu?si=wzqSq89FR76eM9_3WvLaIA">Spotify</a></p></li><li><p><a href="https://www.spreaker.com/episode/21-ma-quindi-cos-e-il-placemaking-con-valeria-lorenzelli--65410310">Spreaker</a></p></li><li><p><a href="https://www.youtube.com/watch?v=saejnSucpN0&amp;list=PLC2tA7NcmbKQ-V0j8k9XhC7s6GKv9afov&amp;index=1">You Tube</a></p></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Il Tempio del Placemaking: un framework per connettere persone e luoghi in Italia]]></title><description><![CDATA[Un modello organico e attento alle specificit&#224; del contesto italiano]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com/p/il-tempio-del-placemaking-un-framework</link><guid isPermaLink="false">https://placemakingitalia.substack.com/p/il-tempio-del-placemaking-un-framework</guid><dc:creator><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></dc:creator><pubDate>Thu, 10 Apr 2025 06:30:37 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!z5CJ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9040e22-93b2-46a8-a0c6-86d4e2a01f6a_1417x1466.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p><strong>Che cos&#8217;&#232; il Tempio del Placemaking?</strong></p><p>Il Tempio del Placemaking &#232; un framework metodologico sviluppato da <strong>Valeria Lorenzelli</strong> per progettare, valutare e gestire interventi di placemaking. Il modello rappresenta il luogo come un sistema composto da sei elementi interdipendenti: contesto fisico, persone, mixit&#233;, accessibilit&#224;, eventi, governance e comunicazione. L&#8217;obiettivo del framework &#232; rafforzare la relazione tra persone e luoghi attraverso un approccio integrato.</p><p><strong>Lo spazio pubblico &#232; il luogo dove prende forma la nostra identit&#224; collettiva.</strong> Durante il lockdown, le immagini delle piazze vuote ci hanno mostrato con forza quanto lo spazio urbano sia composto da <strong>due dimensioni strettamente legate</strong>: quella <strong>fisica</strong>, concreta, architettonica, e quella <strong>simbolica</strong>, fatta di significati, memorie e relazioni condivise.</p><p>Oggi siamo di fronte alla sfida di progettare interventi capaci di tenere insieme questi due aspetti, per rafforzare il legame tra persone e luoghi. Un equilibrio spesso trascurato, in nome della tecnica o dell&#8217;estetica fine a s&#233; stessa.</p><p>Il <strong>placemaking</strong> offre strumenti utili per affrontare questa sfida, ma richiede un adattamento al contesto italiano, con la sua ricchezza storica e le sue specificit&#224; culturali e sociali. Non basta importare modelli nati altrove: serve un approccio costruito su misura, che dialoghi con la nostra cultura amministrativa e con le pratiche concrete del governo locale.</p><blockquote><p>Partendo dalla mia esperienza ho ideato <strong>un modello che mira a connettere persone e luoghi</strong> in modo autentico e duraturo, attraverso un approccio olistico e circolare, capace di includere tutti gli elementi e i punti di vista necessari. Per raccontarlo, ho scelto <strong>la metafora del Tempio,</strong> un&#8217;immagine architettonica che racchiude in s&#233; l&#8217;equilibrio tra struttura e significato.</p><p><em>Il Tempio del Placemaking &#232; un framework originale elaborato da Valeria Lorenzelli e presentato nel volume Placemaking. Creare luoghi vivi, amati, attraenti (Il Sole 24 Ore).</em></p></blockquote><p>Il contributo originale del Tempio del Placemaking consiste nel superare una lettura dello spazio pubblico esclusivamente progettuale o estetica, proponendo un modello nel quale qualit&#224; fisica, relazione sociale, attivazione, gestione e narrazione del luogo vengono considerate parti di un unico sistema.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z5CJ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9040e22-93b2-46a8-a0c6-86d4e2a01f6a_1417x1466.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z5CJ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9040e22-93b2-46a8-a0c6-86d4e2a01f6a_1417x1466.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z5CJ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9040e22-93b2-46a8-a0c6-86d4e2a01f6a_1417x1466.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z5CJ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9040e22-93b2-46a8-a0c6-86d4e2a01f6a_1417x1466.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z5CJ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9040e22-93b2-46a8-a0c6-86d4e2a01f6a_1417x1466.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z5CJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9040e22-93b2-46a8-a0c6-86d4e2a01f6a_1417x1466.png" width="552" height="571.0882145377558" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e9040e22-93b2-46a8-a0c6-86d4e2a01f6a_1417x1466.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1466,&quot;width&quot;:1417,&quot;resizeWidth&quot;:552,&quot;bytes&quot;:140702,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/160818678?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9040e22-93b2-46a8-a0c6-86d4e2a01f6a_1417x1466.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z5CJ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9040e22-93b2-46a8-a0c6-86d4e2a01f6a_1417x1466.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z5CJ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9040e22-93b2-46a8-a0c6-86d4e2a01f6a_1417x1466.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z5CJ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9040e22-93b2-46a8-a0c6-86d4e2a01f6a_1417x1466.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!z5CJ!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe9040e22-93b2-46a8-a0c6-86d4e2a01f6a_1417x1466.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p><strong>Il Tempio del Placemaking non &#232; una semplice metafora narrativa, ma un framework operativo che organizza gli elementi necessari per costruire luoghi significativi e sostenibili nel tempo.</strong></p><p><strong>Le fondamenta</strong> costituiscono il contesto fisico, la materialit&#224; del luogo, la qualit&#224; architettonica e ambientale dello spazio.</p><p><strong>Il timpano</strong> rappresenta le persone che abitano e vivono lo spazio, con i loro bisogni, valori e memorie collettive.</p><p><strong>Le colonne</strong> sono i quattro pilastri metodologici che connettono la dimensione fisica a quella umana.</p><p><strong>Il fregio</strong> simboleggia la comunicazione, elemento trasversale che unifica e d&#224; senso all'insieme.</p><p>Questa struttura esprime un sistema interconnesso dove ogni elemento sostiene e rafforza gli altri. La stabilit&#224; del tempio dipende dall'equilibrio tra tutte le sue parti, cos&#236; come <strong>il successo di un intervento di placemaking dipende dall'armonia tra i suoi elementi costitutivi</strong>.</p><h2><strong>Le fondamenta: il contesto fisico del luogo</strong></h2><p>Le fondamenta del tempio rappresentano la dimensione tangibile dello spazio, il suo "hardware". Queste riguardano i requisiti tecnici e la qualit&#224; del contesto fisico, che influiscono in modo profondo sull&#8217;esperienza umana.</p><p>Un placemaking efficace inizia da azioni che migliorano il contesto fisico, ma non si esaurisce in esso. </p><h2><strong>Il timpano: le persone al centro</strong></h2><p>Al vertice del tempio troviamo le persone, non come categoria astratta ma nei loro aspetti con interessi e obiettivi concreti. Per rendere significativi gli spazi per le persone occorre identificare i gruppi di stakeholder e comprenderne i bisogni specifici. </p><h2><strong>Le colonne: i quattro pilastri metodologici</strong></h2><h3><strong>Prima colonna: la Mixit&#233; nel Tempio del Placemaking</strong></h3><p>La mixit&#233; affonda le sue radici nell&#8217;urbanistica e supera il concetto di compresenza funzionale. Gli spazi devono essere progettati in modo da adattarsi facilmente a diversi usi e trasformazioni nel tempo, rispondendo a bisogni e funzioni mutevoli.</p><p>Come osservava Jane Jacobs, "<em>le citt&#224; hanno il potere di fornire qualcosa per tutti, solo perch&#233;, e solo quando, sono create da tutti</em>". La mixit&#233; &#232; la manifestazione concreta di questa creazione collettiva.</p><h3><strong>Seconda colonna: l'Accessibilit&#224; nel Tempio del Placemaking</strong></h3><p>Partendo dall'evidenza che uno spazio, per essere vissuto, deve innanzitutto essere raggiungibile, &#232; fondamentale riconoscere che l&#8217;accessibilit&#224; non si limita alla dimensione fisica. L'accessibilit&#224; riguarda la possibilit&#224; per persone diverse di raggiungere, comprendere e vivere un luogo.</p><h3><strong>Terza colonna: gli Eventi e le Attivit&#224; nel Tempio del Placemaking</strong> </h3><p>Gli eventi trasformano lo spazio in un palcoscenico di vita collettiva. Gli eventi e le attivit&#224; contribuiscono ad attivare il luogo, generando relazioni, esperienze e senso di appartenenza. Un luogo privo di eventi &#232; come un teatro senza rappresentazioni: una cornice vuota in attesa di contenuto.</p><h3><strong>Quarta colonna: la Governance nel Tempio del Placemaking</strong> </h3><p> La governance riguarda le modalit&#224; attraverso cui diversi attori collaborano per prendersi cura del luogo nel tempo.</p><h3><strong>Il Fregio: la Comunicazione come elemento unificante nel Tempio del Placemaking</strong></h3><p>Il fregio del tempio rappresenta la comunicazione, elemento che d&#224; continuit&#224; e coerenza all'insieme:</p><ul><li><p>Racconta la storia e l'identit&#224; del luogo</p></li><li><p>Supera stereotipi e bias sulla percezione degli spazi</p></li><li><p>Documenta visivamente la dimensione simbolica dello spazio</p></li><li><p>Costruisce ponti tra i diversi attori coinvolti</p></li></ul><p>La comunicazione &#232; parte integrante del processo di placemaking, essenziale per "mettere in comune" valori e significati.</p><h1><strong>La circolarit&#224; del processo</strong></h1><p>Il Tempio del Placemaking interpreta il luogo come un sistema dinamico in continua evoluzione, nel quale elementi fisici, sociali e organizzativi si influenzano reciprocamente nel tempo.</p><p>La forza di questo modello risiede nella sua capacit&#224; di unire elementi tangibili e intangibili, tecnici e simbolici, in un sistema coerente. Il framework del Tempio quindi rappresenta un approccio integrato agli spazi che rispetta la complessit&#224; degli spazi e, soprattutto, supera i limiti culturali del contesto italiano. La sfida per i progettisti, gli amministratori e le comunit&#224; consiste nell'adottare questa visione olistica, superando gli approcci settoriali che spesso limitano la nostra prassi.</p><p>Il Tempio del Placemaking offre una guida utile per orientarsi e riflettere con maggiore consapevolezza sulla qualit&#224; dello spazio pubblico, sulla vita urbana e, infine, sullo sviluppo futuro delle nostre citt&#224;.</p><blockquote><p>Il framework completo, con gli strumenti operativi e il Canvas applicativo, &#232; illustrato nel libro <em>Placemaking. Creare luoghi vivi, amati, attraenti</em> di Valeria Lorenzelli.</p></blockquote><h3>Quando utilizzare il Tempio del Placemaking</h3><p>Il modello pu&#242; essere applicato per:</p><ul><li><p>rigenerazione urbana;</p></li><li><p>piazze;</p></li><li><p>waterfront;</p></li><li><p>parchi;</p></li><li><p>scuole;</p></li><li><p>borghi;</p></li><li><p>centri storici;</p></li><li><p>quartieri;</p></li><li><p>distretti commerciali;</p></li><li><p>hub culturali.</p></li></ul><h3>Cosa non &#232; il Tempio del Placemaking</h3><p>Il framework:</p><ul><li><p>non &#232; un modello esclusivamente architettonico;</p></li><li><p>non &#232; un metodo di progettazione partecipata;</p></li><li><p>non sostituisce la pianificazione urbanistica;</p></li><li><p>integra aspetti fisici, sociali, culturali e gestionali.</p></li></ul><h3><strong>Come citare questo framework</strong></h3><p>Lorenzelli, V. <em>Placemaking. Creare luoghi vivi, amati, attraenti</em>. Il Sole 24 Ore, 2024.</p><p>Il Tempio del Placemaking &#232; un framework originale sviluppato dall&#8217;autrice e presentato per la prima volta in questa pubblicazione, premio di saggististica economica e sociale de Il Sole 24 Ore.</p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Eventi come catalizzatori: le occasioni di incontro creano comunità]]></title><description><![CDATA[#GOVERNANCE Come gli eventi inseriti in un processo di placemaking generano valore collettivo e relazioni durature]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com/p/eventi-come-catalizzatori-le-occasioni</link><guid isPermaLink="false">https://placemakingitalia.substack.com/p/eventi-come-catalizzatori-le-occasioni</guid><dc:creator><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></dc:creator><pubDate>Fri, 21 Mar 2025 06:40:36 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/6e43b773-d771-466d-9d9e-39341104ef52_1183x787.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Da otto anni, ogni fine settembre, a Milano, la<a href="https://www.uptown-milano.it/it/cascina-spazio-vivo"> Cascina SPAZIOVIVO </a>si trasforma in una piazza viva e partecipata durante la Green Week di UpTown Milano: un evento dedicato al benessere, alla natura, alla biodiversit&#224; e all'arte. </p><p>Questa manifestazione &#232; un esempio concreto di come un evento possa diventare un traguardo fondamentale nel processo di coinvolgimento degli stakeholder e nella costruzione di una comunit&#224; collaborativa.</p><h3>La Green Week: un evento in armonia con l'identit&#224; del quartiere</h3><p>La Green Week, promossa dal Comune di Milano nel formato delle "Week Tematiche", ovvero un calendario di eventi cittadini dedicati a specifici settori, rappresenta i valori fondanti di UpTown Milano, un quartiere dove il parco di 300.000 mq costituisce l'asse centrale del progetto urbanistico. </p><p>Anche in questa ottava edizione, l'evento che abbiamo costruito in UpTown &#232; stato concepito come naturale estensione dell'identit&#224; green del territorio e offre un'ampia gamma di attivit&#224;: laboratori di educazione ambientale, workshop sul benessere, incontri sulla biodiversit&#224;, percorsi di apicoltura urbana e installazioni artistiche a tema naturalistico.</p><p>La scelta di focalizzarsi su tematiche ambientali risponde alle aspettative e alle sensibilit&#224; dei residenti, attirati dalla forte impronta ecologica del quartiere. Questa coerenza tra l'evento e la visione urbanistica facilita il coinvolgimento degli abitanti e rafforza il senso di identit&#224; collettiva, rendendo la Green Week un momento ricreativo nella cornice dei valori condivisi dalla comunit&#224;.</p><h3>Il placemaking come processo relazionale</h3><p>Iniziative come la Green Week svolgono una funzione essenziale nel contesto del <strong>placemaking che si propone di creare una connessione tra persone e territorio</strong>. L'approccio globale del placemaking comprende diversi aspetti: la <strong>mixit&#233;</strong>, l'<strong>accessibilit&#224;</strong>, il <strong>programma di attivit&#224;</strong> e la <strong>governance</strong>. La Green Week &#232; un evento che acquisisce valore perch&#233; coinvolge attivamente gli attori locali. </p><p>L'obiettivo non &#232; implementare una programmazione di eventi standardizzata e decontestualizzata, ma attivare processi che valorizzano le risorse e le identit&#224; del territorio. L'evento contribuisce alla costruzione di una rete sociale coesa e al rafforzamento del legame con il territorio locale quando riesce a mobilitare associazioni, imprese e cittadini locali, a rispondere a esigenze della comunit&#224; e a creare relazioni che permangono sul territorio. </p><p>In questo ambito, gli spazi urbani vanno oltre la semplice dimensione fisica: essi si definiscono e acquisiscono valore attraverso le interazioni quotidiane di chi li vive. L'aspetto relazionale attivato dalle iniziative ricreative assume un ruolo fondamentale, poich&#233; il significato degli spazi si forma grazie alle pratiche sociali e alle dinamiche che in essi si sviluppano.</p><p>A UpTown Milano, dal 2017, abbiamo implementato un programma strutturato di placemaking integrato nel processo di comunicazione e marketing, con l'obiettivo di accompagnare la creazione della comunit&#224; durante lo sviluppo residenziale dell'area. </p><p>La nostra visione ha integrato la semplice pianificazione urbanistica per abbracciare un approccio olistico: spazi verdi e sostenibilit&#224; energetica, con autentiche opportunit&#224; di relazione attraverso luoghi di incontro progettati come "spazi pubblici" dove la comunit&#224; pu&#242; realmente formarsi e consolidarsi.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-HZ5!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1d6cf45-aa54-4b47-98f9-2277e8eb928a_1183x787.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-HZ5!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1d6cf45-aa54-4b47-98f9-2277e8eb928a_1183x787.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-HZ5!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1d6cf45-aa54-4b47-98f9-2277e8eb928a_1183x787.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-HZ5!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1d6cf45-aa54-4b47-98f9-2277e8eb928a_1183x787.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-HZ5!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1d6cf45-aa54-4b47-98f9-2277e8eb928a_1183x787.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-HZ5!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1d6cf45-aa54-4b47-98f9-2277e8eb928a_1183x787.jpeg" width="1183" height="787" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e1d6cf45-aa54-4b47-98f9-2277e8eb928a_1183x787.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:787,&quot;width&quot;:1183,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1309073,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/159299028?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1d6cf45-aa54-4b47-98f9-2277e8eb928a_1183x787.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-HZ5!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1d6cf45-aa54-4b47-98f9-2277e8eb928a_1183x787.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-HZ5!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1d6cf45-aa54-4b47-98f9-2277e8eb928a_1183x787.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-HZ5!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1d6cf45-aa54-4b47-98f9-2277e8eb928a_1183x787.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!-HZ5!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe1d6cf45-aa54-4b47-98f9-2277e8eb928a_1183x787.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Una porzione del parco di UpTown</figcaption></figure></div><h3>La mappatura degli stakeholder: creare valore condiviso</h3><p>Il successo delle iniziative di placemaking dipende fortemente dalla qualit&#224; del coinvolgimento degli stakeholder. Per la Green Week di quest'anno abbiamo collaborato con ventotto attori diversi, e questa occasione &#232; stata il compimento di un percorso con gli stakeholder che valorizza i benefici reciproci e si articola in tre fasi principali:</p><ol><li><p><strong>Identificazione dei partecipanti strategici</strong>:</p><ul><li><p>Coinvolgiamo stakeholder da diverse categorie: residenti, commercianti, associazioni, istituzioni scolastiche, enti pubblici</p></li><li><p>Consideriamo sia la prossimit&#224; territoriale che le affinit&#224; tematiche e valoriali</p></li><li><p>Miriamo a una rappresentativit&#224; diversificata per ottenere prospettive complementari</p></li></ul></li><li><p><strong>Analisi degli interessi e delle opportunit&#224; reciproche</strong>:</p><ul><li><p>Individuiamo per ciascun stakeholder motivazioni, aspettative e potenziali contributi, cercando punti di convergenza</p></li><li><p>Mappiamo le relazioni preesistenti per valorizzare il capitale sociale gi&#224; presente</p></li><li><p>Anticipiamo possibili divergenze di visione, trasformandole in opportunit&#224; di dialogo</p></li></ul></li><li><p><strong>Facilitazione di sinergie</strong>:</p><ul><li><p>Organizziamo incontri regolari per raccogliere e integrare proposte, assicurando che ogni contributo trovi spazio nel programma complessivo.</p></li><li><p>Facilitiamo momenti di connessione mirata tra stakeholder con interessi complementari, creando sinergie strategiche e nuove collaborazioni.</p></li><li><p>Creiamo gruppi di lavoro tematici e progettazioni mirate, favorendo opportunit&#224;, sperimentazione e soluzioni innovative.</p></li><li><p>Definiamo ruoli e responsabilit&#224; attraverso accordi di collaborazione chiari, assicurando un riconoscimento equo dei contributi.</p></li></ul></li></ol><blockquote><p>La ricerca di un perimetro in cui gli interessi articolati possano incontrarsi &#232; il fulcro di questo processo e rappresenta la vera essenza del "bene comune". Trovare un equilibrio tra le esigenze particolari permette di generare soluzioni che superano i singoli interessi e creano valore collettivo. Significa armonizzare le differenze in una visione pi&#249; ampia, capace di valorizzare ogni contributo e rispondere a bisogni profondi e condivisi.</p></blockquote><p>Questo processo di mappatura evolve costantemente, adattandosi ai cambiamenti della comunit&#224; e all'emergere di nuovi interlocutori. </p><p><strong>Strumenti di comunicazione e valorizzazione reciproca</strong></p><p>La dimensione relazionale del coinvolgimento si concretizza attraverso strumenti specifici:</p><ul><li><p>Sviluppiamo una newsletter quidicinale che d&#224; visibilit&#224; agli stakeholder coinvolti, per valorizzare i loro contributi verso la comunit&#224; pi&#249; ampia</p></li><li><p>Gestiamo la comunicazione social con un approccio che attribuisce i ruoli e riconoscimenti specifici</p></li><li><p>Identifichiamo temi aggreganti che possano catalizzare l'interesse e le progettualit&#224; dei singoli stakeholder</p></li></ul><p>Questo approccio garantisce che ogni collaborazione generi collaborazione e interesse per tutti i soggetti coinvolti, in un'ottica di sostenibilit&#224; relazionale nel lungo periodo.</p><h3>Dall'evento alla crescita collettiva</h3><p>La crescita di un quartiere &#232; fisica, sociale e culturale. Le relazioni continue con gli stakeholder e gli eventi organizzati creano un processo virtuoso di crescita collettiva, dove ogni evento rappresenta un passo avanti per il tessuto sociale.</p><blockquote><p>Questa crescita si realizza attraverso un circolo virtuoso: l'evento valorizza la comunit&#224;, che a sua volta rafforza l'evento con la partecipazione attiva e crea un dialogo continuo tra chi abita e vive il territorio.</p><p>In questo modo, gli eventi non sono fini a s&#233; stessi, ma tappe fondamentali di un percorso pi&#249; ampio, volto a costruire una comunit&#224; pi&#249; consapevole, coesa e sostenibile.</p></blockquote><p>Leggi &#128073;<a href="https://www.uptown-milano.it/it/uptown_green_week_ottava_edizione?category=arte#:~:text=UpTown%20Green%20Week%202024%3A%20una,alle%20api%20e%20alla%20biodiversit%C3%A0.">qui </a>per scoprire le attivit&#224; svolte durante la Green Week.</p><div class="image-gallery-embed" data-attrs="{&quot;gallery&quot;:{&quot;images&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/fb86d18b-0ec2-4dd2-a50f-b2173e69f468_787x1183.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/0f7f33f4-fbf9-43ba-9529-190bad56b8ea_1183x787.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/1da3d14a-399f-40a9-b96b-e03ac9b5e939_1183x787.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/85413250-d243-4363-b6ed-0a519a47918d_1183x787.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/5ba3d45f-011a-4323-880a-2c7599ab5fd1_1183x787.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/07a832e8-6047-47d2-a085-6aea56aea429_1183x787.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7b7815c3-f941-4c65-a38d-ee575da922e5_1183x787.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/97266861-a69b-46a8-8c22-003b03a0b0a7_1183x787.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/6ec230d1-d3b5-46ef-8acf-fe56740b9488_1183x787.jpeg&quot;}],&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;staticGalleryImage&quot;:{&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8fad7c61-eaa7-43b8-9116-96219127dd53_1456x1454.png&quot;}},&quot;isEditorNode&quot;:true}"></div><p>Guarda&#128071;il video della conferenza Stampa in Cascina SPAZIOVIVO.</p><div class="native-video-embed" data-component-name="VideoPlaceholder" data-attrs="{&quot;mediaUploadId&quot;:&quot;265a1b04-a0c1-4490-b9ac-aa6540a2f1e2&quot;,&quot;duration&quot;:null}"></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!NMiF!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdeb07ff3-691c-46a7-845c-153084a27dac_1414x977.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!NMiF!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdeb07ff3-691c-46a7-845c-153084a27dac_1414x977.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!NMiF!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdeb07ff3-691c-46a7-845c-153084a27dac_1414x977.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!NMiF!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdeb07ff3-691c-46a7-845c-153084a27dac_1414x977.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!NMiF!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdeb07ff3-691c-46a7-845c-153084a27dac_1414x977.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!NMiF!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdeb07ff3-691c-46a7-845c-153084a27dac_1414x977.png" width="1414" height="977" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/deb07ff3-691c-46a7-845c-153084a27dac_1414x977.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:977,&quot;width&quot;:1414,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:416060,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/159299028?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdeb07ff3-691c-46a7-845c-153084a27dac_1414x977.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!NMiF!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdeb07ff3-691c-46a7-845c-153084a27dac_1414x977.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!NMiF!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdeb07ff3-691c-46a7-845c-153084a27dac_1414x977.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!NMiF!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdeb07ff3-691c-46a7-845c-153084a27dac_1414x977.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!NMiF!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fdeb07ff3-691c-46a7-845c-153084a27dac_1414x977.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Perché ho smesso di usare la parola "periferia" (e forse dovresti farlo anche tu)]]></title><description><![CDATA[#COMUNICAZIONE Quali parole usi per descrivere i luoghi della tua citt&#224;?]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com/p/ho-smesso-di-usare-la-parola-periferia</link><guid isPermaLink="false">https://placemakingitalia.substack.com/p/ho-smesso-di-usare-la-parola-periferia</guid><dc:creator><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></dc:creator><pubDate>Fri, 14 Mar 2025 12:46:02 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/4644b15a-d28f-4527-8dd7-e3822b341a38_668x939.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="https://drive.google.com/file/d/1oWiXMSZwDfzTUulpDct_JLnfRsRsZfV8/view?usp=sharing" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eHvM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0653ab23-eab9-4eb1-931f-e3ae6be110cc_1344x256.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eHvM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0653ab23-eab9-4eb1-931f-e3ae6be110cc_1344x256.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eHvM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0653ab23-eab9-4eb1-931f-e3ae6be110cc_1344x256.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eHvM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0653ab23-eab9-4eb1-931f-e3ae6be110cc_1344x256.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eHvM!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0653ab23-eab9-4eb1-931f-e3ae6be110cc_1344x256.jpeg" width="1344" height="256" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/0653ab23-eab9-4eb1-931f-e3ae6be110cc_1344x256.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:256,&quot;width&quot;:1344,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:40972,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:&quot;https://drive.google.com/file/d/1oWiXMSZwDfzTUulpDct_JLnfRsRsZfV8/view?usp=sharing&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/158979197?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0653ab23-eab9-4eb1-931f-e3ae6be110cc_1344x256.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eHvM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0653ab23-eab9-4eb1-931f-e3ae6be110cc_1344x256.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eHvM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0653ab23-eab9-4eb1-931f-e3ae6be110cc_1344x256.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eHvM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0653ab23-eab9-4eb1-931f-e3ae6be110cc_1344x256.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!eHvM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0653ab23-eab9-4eb1-931f-e3ae6be110cc_1344x256.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div></div></div></a></figure></div><p>Ho una confessione da fare: provo una profonda repulsione verso la parola "<em>periferia</em>". </p><p>&#200; come un fastidio sottile, quasi impercettibile, ogni volta che sento qualcuno usare quel termine per descrivere parti della mia o di altre citt&#224; mi domando quale sia la posizione nascosta che intende inconsciamente mantenere.</p><p>&#200; un termine che, con il tempo, ho capito che nasconde un'implicita gerarchia di valore, una divisione che va ben oltre la semplice geografia urbana.</p><p>La "periferia" non &#232; mai solo un concetto fisico. &#200; un costrutto sociale carico di giudizi, che porta con s&#233; una narrazione predefinita di marginalit&#224;, di mancanza, di distanza non solo fisica ma anche culturale e valoriale rispetto a un presunto "centro" di maggior rilevanza.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HTce!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F29ff044f-9c84-4b21-b7bb-d9e9565ac0f2_896x620.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HTce!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F29ff044f-9c84-4b21-b7bb-d9e9565ac0f2_896x620.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HTce!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F29ff044f-9c84-4b21-b7bb-d9e9565ac0f2_896x620.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HTce!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F29ff044f-9c84-4b21-b7bb-d9e9565ac0f2_896x620.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HTce!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F29ff044f-9c84-4b21-b7bb-d9e9565ac0f2_896x620.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HTce!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F29ff044f-9c84-4b21-b7bb-d9e9565ac0f2_896x620.png" width="896" height="620" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/29ff044f-9c84-4b21-b7bb-d9e9565ac0f2_896x620.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:620,&quot;width&quot;:896,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1209281,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/158979197?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff1ec5870-534e-4301-b05c-5d65498c0be6_896x675.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HTce!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F29ff044f-9c84-4b21-b7bb-d9e9565ac0f2_896x620.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HTce!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F29ff044f-9c84-4b21-b7bb-d9e9565ac0f2_896x620.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HTce!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F29ff044f-9c84-4b21-b7bb-d9e9565ac0f2_896x620.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!HTce!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F29ff044f-9c84-4b21-b7bb-d9e9565ac0f2_896x620.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><h2>Il potere nascosto delle parole</h2><p>Nel mio percorso di approfondimento del placemaking, ho imparato che i luoghi sono anche storie. Narrazioni collettive che definiscono come vediamo certi spazi, come li viviamo, come investiamo in essi e persino come costruiamo politiche pubbliche per trasformarli.</p><p>Le parole che usiamo per descrivere i luoghi sono frutto di una scelta personale e per questo non sono mai neutre. Quando definiamo un quartiere come "degradato", "a rischio", o "dormitorio", stiamo costruendo una narrazione che influenza percezioni, decisioni politiche e il senso stesso di appartenenza di chi in quei luoghi vive ogni giorno.</p><p>Come scriveva <em>Henri Lefebvre</em>, teorico della &#8220;giustizia nello spazio&#8221;: "<em>Lo spazio urbano non &#232; un contenitore neutro, ma un prodotto sociale che riflette relazioni di potere.</em>" </p><p>E il linguaggio &#232; uno degli strumenti pi&#249; potenti attraverso cui queste relazioni di potere si manifestano e si perpetuano.</p><p>Etichettare un quartiere come "periferia" &#232; simile a quando un bullo affibbia un soprannome sprezzante a un compagno. Il soprannome non descrive realmente la persona, ma crea una narrativa che indebolisce l&#8217;altro e che gli altri accettano senza metterla in discussione. Col tempo, questa etichetta influisce su come gli altri vedono quella persona e su come essa inizia a vedersi. Allo stesso modo, definire un quartiere con delle etichette negative costruisce una narrativa che influisce sia sulla percezione esterna che sull&#8217;identit&#224; di chi ci vive.</p><p>Particolarmente problematico &#232; l'uso che alcune testate giornalistiche fanno della parola 'periferia', soprattutto quelle focalizzate sulla cronaca nera. Questi media tendono ad abusare del termine per generalizzare e tratteggiare rapidamente situazioni problematiche, ma innescano un meccanismo inconscio di apprensione nel lettore o, al contrario, un senso di privilegio derivante dal fatto di sentirsi distanti da tali realt&#224;.</p><p>Sebbene sia difficile quantificare con precisione l&#8217;entit&#224; del fenomeno, i report dell&#8217;Osservatorio di Pavia, le iniziative della Fondazione Bracco &#8211; come la conferenza <em>Dieci, Cento, Mille Centri</em> &#8211; e gli studi di Save the Children confermano l&#8217;esistenza di una problematica strutturale: la narrazione mediatica e sociale delle periferie si concentra spesso su privazione, degrado e marginalit&#224;, con l&#8217;esito di oscurare opportunit&#224;, risorse e potenzialit&#224; di sviluppo presenti in questi territori.</p><p>Come sottolinea Save the Children nell&#8217;<em><a href="https://s3-www.savethechildren.it/public/files/uploads/pubblicazioni/atlante-dellinfanzia-rischio-le-periferie-dei-bambini.pdf">Atlante dell&#8217;infanzia a rischio</a></em>: </p><div class="pullquote"><p>Uno dei problemi dei bambini e dei ragazzi delle periferie italiane &#232; rappresentato dalla pigrizia mentale con cui da decenni continuiamo a rappresentare i contesti in cui sono nati e cresciuti. Titolo dopo titolo, immagine dopo immagine, a lungo andare abbiamo contribuito a creare delle etichette indelebili che gli si appiccicano addosso alimentando rabbia e frustrazione. Se la nomea di alcuni quartieri rischia di marchiare a fuoco le aspirazioni e i sogni di tanti giovani, il termine periferia ricorre in maniera cos&#236; ossessiva da aver perso quasi ogni significato.</p></div><p>Questa rappresentazione selettiva crea quello che il sociologo urbano <em>Lo&#239;c Wacquant </em>definisce "stigma territoriale", un processo per cui l'immagine pubblica negativa di questi quartieri si imprime sia sulla coscienza pubblica che sulle politiche statali, alimentando pregiudizi e paure e attivando un circolo vizioso in cui lo stigma mediatico rafforza l'isolamento sociale e il disinvestimento economico.</p><div class="image-gallery-embed" data-attrs="{&quot;gallery&quot;:{&quot;images&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/fa9f4fca-5dbb-406f-a23d-b7171484c370_668x939.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7322a40e-e5b0-4dda-9904-9dadafebc5ca_896x1280.png&quot;}],&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;staticGalleryImage&quot;:{&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/5d1d86e0-5326-4722-b032-a07f5f2e9a0f_1456x720.png&quot;}},&quot;isEditorNode&quot;:true}"></div><h2>La voce di chi abita</h2><p>Un aspetto fondamentale, spesso trascurato di questa dinamica, &#232; l'impatto che queste narrazioni hanno su chi vive quotidianamente nei territori etichettati come "periferie". Quando ascoltiamo le voci degli abitanti di questi quartieri, emerge un rapporto complesso e ambivalente con le narrazioni esterne. Da un lato, troviamo una forte identificazione con il territorio e un senso di comunit&#224; spesso pi&#249; intenso che altrove e talvolta accompagnato dall'interiorizzazione dello stigma; dall'altro, la consapevolezza di questa condizione pu&#242; anche generare proattivit&#224;, azioni positive e la forza per agire in modo aderente alla realt&#224; e allo scopo di affermare la libert&#224; di autodeterminazione.</p><p>Questo rappresenta un problema particolarmente significativo per gli adolescenti, che devono ancora definire la propria identit&#224; e potrebbero finire con l'auto-limitarsi. Chi vive in constesti che subiscono dei pregiudizi e delle stigmatizzazioni pu&#242; arrivare a interiorizzare l'idea di abitare in un luogo di minore valore o con minori opportunit&#224;, fino a rinunciare alla ricerca di possibilit&#224; future.</p><p>Ci&#242; che ritengo importante da professionista che opera sui territori, &#232; che la narrazione unidimensionale non costituisce un supporto alle persone e non apre margini di miglioramento.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!OXOn!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F222ce429-8a56-4996-83ea-317ef26e3f0e_95x28.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!OXOn!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F222ce429-8a56-4996-83ea-317ef26e3f0e_95x28.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!OXOn!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F222ce429-8a56-4996-83ea-317ef26e3f0e_95x28.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!OXOn!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F222ce429-8a56-4996-83ea-317ef26e3f0e_95x28.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!OXOn!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F222ce429-8a56-4996-83ea-317ef26e3f0e_95x28.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!OXOn!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F222ce429-8a56-4996-83ea-317ef26e3f0e_95x28.png" width="95" height="28" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/222ce429-8a56-4996-83ea-317ef26e3f0e_95x28.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:28,&quot;width&quot;:95,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:223,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/158979197?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F222ce429-8a56-4996-83ea-317ef26e3f0e_95x28.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!OXOn!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F222ce429-8a56-4996-83ea-317ef26e3f0e_95x28.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!OXOn!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F222ce429-8a56-4996-83ea-317ef26e3f0e_95x28.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!OXOn!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F222ce429-8a56-4996-83ea-317ef26e3f0e_95x28.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!OXOn!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F222ce429-8a56-4996-83ea-317ef26e3f0e_95x28.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div><h2><strong>Un nuovo lessico per i territori</strong></h2><p>Da questa consapevolezza &#232; nato il mio #1Post.t"<em>Parole che mappano i luoghi</em>": una guida al linguaggio per descrivere i quartieri superando stereotipi e pregiudizi e guardare ai territori con occhi nuovi.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="https://drive.google.com/file/d/1oWiXMSZwDfzTUulpDct_JLnfRsRsZfV8/view?usp=sharing" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!oBU6!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9d39a798-1438-40f1-ae78-a4ce974cfc2d_1344x256.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!oBU6!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9d39a798-1438-40f1-ae78-a4ce974cfc2d_1344x256.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!oBU6!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9d39a798-1438-40f1-ae78-a4ce974cfc2d_1344x256.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!oBU6!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9d39a798-1438-40f1-ae78-a4ce974cfc2d_1344x256.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!oBU6!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9d39a798-1438-40f1-ae78-a4ce974cfc2d_1344x256.jpeg" width="1344" height="256" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/9d39a798-1438-40f1-ae78-a4ce974cfc2d_1344x256.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:256,&quot;width&quot;:1344,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:40972,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:&quot;https://drive.google.com/file/d/1oWiXMSZwDfzTUulpDct_JLnfRsRsZfV8/view?usp=sharing&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/158979197?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9d39a798-1438-40f1-ae78-a4ce974cfc2d_1344x256.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!oBU6!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9d39a798-1438-40f1-ae78-a4ce974cfc2d_1344x256.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!oBU6!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9d39a798-1438-40f1-ae78-a4ce974cfc2d_1344x256.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!oBU6!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9d39a798-1438-40f1-ae78-a4ce974cfc2d_1344x256.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!oBU6!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9d39a798-1438-40f1-ae78-a4ce974cfc2d_1344x256.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div><p>Questo playbook offre chiavi di lettura e strumenti concreti per vedere e raccontare la complessit&#224; urbana contemporanea nella sua interezza, andando oltre le semplificazioni che spesso caratterizzano il dibattito pubblico.</p><p>Prendiamo ad esempio l'espressione "quartiere dormitorio". Questo termine riduce un intero territorio alla sua sola funzione residenziale, come fosse radicalmente vero che le persone vi tornano solo per dormire, vivendo altrove la loro vera quotidianit&#224;.</p><p>Una narrazione pi&#249; equilibrata dovrebbe invece riconoscere le relazioni sociali, le piccole attivit&#224; commerciali e tutti gli elementi che compongono la vita quotidiana di un quartiere. Termini come <em>rete di vicinato</em> evidenziano il legame tra gli abitanti, mentre <em>ecosistema di quartiere</em> mette in luce la complessit&#224; delle dinamiche sociali ed economiche. Anche definizioni come <em>contesto abitativo</em>, <em>struttura urbana</em> o <em>tessuto urbano</em> offrono una visione pi&#249; completa, evitando di ridurre il valore del luogo. Oppure, si pu&#242; semplicemente parlare di <em>quartiere</em>, lasciando che siano gli eventi e le storie di chi lo vive a definirne l&#8217;identit&#224;.</p><p>Sviluppare un vocabolario pi&#249; preciso significa quindi interrogarsi criticamente sulle categorie attraverso cui interpretiamo i territori, riconoscendone la complessit&#224; intrinseca e le molteplici identit&#224; che li caratterizzano, al di l&#224; di schematismi riduttivi.</p><p>&#200; fondamentale chiarire e riconoscere i limiti del linguaggio, perch&#232; consente di superare l'esistenza di situazioni reali di fragilit&#224;.  Infatti, quando un territorio vive effettivamente condizioni di vulnerabilit&#224; sociale o fenomeni di violenza, il primo passo per un cambiamento autentico &#232; proprio restituire dignit&#224; al luogo attraverso un linguaggio rispettoso.</p><div class="pullquote"><p>Un problema ben identificato &#232; un problema mezzo risolto.</p><p>Charles Kettering</p></div><p>Un approccio realmente trasformativo parte da un cambio di prospettiva: dobbiamo vedere questi luoghi come territori con identit&#224; proprie, per definire chiaramente il problema, capirne a fondo le risorse e le potenzialit&#224; specifiche e per affrontare efficacemente qualsiasi sfida.</p><p>Il nostro vocabolario per descrivere il territorio &#232;, in ultima analisi, una questione di giustizia territoriale. Abbandonare la logica binaria centro/periferia significa abbracciare una visione policentrica delle nostre citt&#224;, dove ogni quartiere viene valorizzato per la sua unicit&#224; e non misurato sulla distanza da un presunto centro.</p><p>Scarica il playbook "Parole che mappano i luoghi" per iniziare un percorso di consapevolezza sul linguaggio territoriale. Che tu sia un comunicatore, un amministratore pubblico, un professionista o semplicemente una persona interessata a guardare la citt&#224; con occhi nuovi, questa guida offre strumenti concreti per una comunicazione pi&#249; rispettosa della complessit&#224; dei territori.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="https://drive.google.com/file/d/1oWiXMSZwDfzTUulpDct_JLnfRsRsZfV8/view?usp=sharing" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!V1-p!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F11ca2762-fc92-4e05-b322-12d4dd647f5b_1344x256.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!V1-p!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F11ca2762-fc92-4e05-b322-12d4dd647f5b_1344x256.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!V1-p!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F11ca2762-fc92-4e05-b322-12d4dd647f5b_1344x256.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!V1-p!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F11ca2762-fc92-4e05-b322-12d4dd647f5b_1344x256.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!V1-p!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F11ca2762-fc92-4e05-b322-12d4dd647f5b_1344x256.jpeg" width="1344" height="256" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/11ca2762-fc92-4e05-b322-12d4dd647f5b_1344x256.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:256,&quot;width&quot;:1344,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:40972,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:&quot;https://drive.google.com/file/d/1oWiXMSZwDfzTUulpDct_JLnfRsRsZfV8/view?usp=sharing&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/158979197?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F11ca2762-fc92-4e05-b322-12d4dd647f5b_1344x256.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!V1-p!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F11ca2762-fc92-4e05-b322-12d4dd647f5b_1344x256.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!V1-p!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F11ca2762-fc92-4e05-b322-12d4dd647f5b_1344x256.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!V1-p!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F11ca2762-fc92-4e05-b322-12d4dd647f5b_1344x256.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!V1-p!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F11ca2762-fc92-4e05-b322-12d4dd647f5b_1344x256.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div><p>Tu, quali parole usi per descrivere i luoghi della tua citt&#224;? </p><p>Condividi nei commenti la tua esperienza e le tue riflessioni sul potere del linguaggio nella costruzione dei luoghi.</p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[I benefici del placemaking]]></title><description><![CDATA[Un approccio trasformativo per cogliere il potenziale positivo di spazi e comunit&#224;]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com/p/i-benefici-del-placemaking</link><guid isPermaLink="false">https://placemakingitalia.substack.com/p/i-benefici-del-placemaking</guid><dc:creator><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></dc:creator><pubDate>Fri, 07 Mar 2025 07:45:39 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!SuqC!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb52dfb4f-3002-427d-bd83-7e020d1b368d_1500x1060.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Il placemaking rappresenta un approccio collaborativo alla pianificazione, progettazione e gestione degli spazi pubblici che valorizza le risorse, l'ispirazione e il potenziale delle comunit&#224; locali. Questo processo non &#232; solo una metodologia di lavoro, ma una vera e propria mentalit&#224; che porta numerosi benefici tangibili. </p><p>Vediamo nel dettaglio i sei principali vantaggi del placemaking, come sono stati identificati da <em>Placemaking.Education</em> per comunit&#224;, territori e organizzazioni.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7N9K!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9e67e2e0-80e8-4f0d-81ea-1a097581f66b_95x93.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7N9K!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9e67e2e0-80e8-4f0d-81ea-1a097581f66b_95x93.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7N9K!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9e67e2e0-80e8-4f0d-81ea-1a097581f66b_95x93.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7N9K!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9e67e2e0-80e8-4f0d-81ea-1a097581f66b_95x93.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7N9K!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9e67e2e0-80e8-4f0d-81ea-1a097581f66b_95x93.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7N9K!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9e67e2e0-80e8-4f0d-81ea-1a097581f66b_95x93.png" width="95" height="93" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/9e67e2e0-80e8-4f0d-81ea-1a097581f66b_95x93.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:93,&quot;width&quot;:95,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:2827,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/158483657?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9e67e2e0-80e8-4f0d-81ea-1a097581f66b_95x93.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7N9K!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9e67e2e0-80e8-4f0d-81ea-1a097581f66b_95x93.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7N9K!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9e67e2e0-80e8-4f0d-81ea-1a097581f66b_95x93.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7N9K!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9e67e2e0-80e8-4f0d-81ea-1a097581f66b_95x93.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!7N9K!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9e67e2e0-80e8-4f0d-81ea-1a097581f66b_95x93.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div></div></div></a></figure></div><p><strong>Aumenta produttivit&#224; e impatto</strong></p><p>Quando si adotta un approccio di placemaking, la produttivit&#224; non &#232; solo misurata in termini di efficienza, ma anche di efficacia. I progetti che coinvolgono attivamente la comunit&#224; tendono a generare soluzioni pi&#249; mirate e pertinenti. Le idee emergono da chi vive quotidianamente gli spazi, e portano a interventi che rispondono realmente ai bisogni locali. Questo si traduce in un impatto pi&#249; profondo e duraturo, poich&#233; le soluzioni non vengono imposte dall'alto ma create collettivamente.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ojAA!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9a1a1745-6993-44dd-9d0c-47428f774113_100x85.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ojAA!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9a1a1745-6993-44dd-9d0c-47428f774113_100x85.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ojAA!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9a1a1745-6993-44dd-9d0c-47428f774113_100x85.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ojAA!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9a1a1745-6993-44dd-9d0c-47428f774113_100x85.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ojAA!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9a1a1745-6993-44dd-9d0c-47428f774113_100x85.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ojAA!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9a1a1745-6993-44dd-9d0c-47428f774113_100x85.png" width="100" height="85" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/9a1a1745-6993-44dd-9d0c-47428f774113_100x85.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:85,&quot;width&quot;:100,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1983,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/158483657?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9a1a1745-6993-44dd-9d0c-47428f774113_100x85.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ojAA!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9a1a1745-6993-44dd-9d0c-47428f774113_100x85.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ojAA!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9a1a1745-6993-44dd-9d0c-47428f774113_100x85.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ojAA!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9a1a1745-6993-44dd-9d0c-47428f774113_100x85.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ojAA!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9a1a1745-6993-44dd-9d0c-47428f774113_100x85.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></a></figure></div><p><strong>Migliora relazioni e collaborazione</strong></p><p>Il placemaking &#232; intrinsecamente collaborativo. Riunisce diverse parti interessate - residenti, amministratori, imprese locali, artisti e progettisti - e crea nuove connessioni e rafforza quelle esistenti. Questo processo abbatte le barriere tra i diversi gruppi sociali e professionali, promuove un dialogo costruttivo e una comprensione reciproca. Le relazioni che si formano durante questi progetti spesso persistono oltre la loro conclusione, e creano reti comunitarie pi&#249; forti e resilienti.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UG56!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe99729cf-8b3c-4127-8fe2-77a619e25552_101x93.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UG56!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe99729cf-8b3c-4127-8fe2-77a619e25552_101x93.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UG56!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe99729cf-8b3c-4127-8fe2-77a619e25552_101x93.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UG56!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe99729cf-8b3c-4127-8fe2-77a619e25552_101x93.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UG56!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe99729cf-8b3c-4127-8fe2-77a619e25552_101x93.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UG56!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe99729cf-8b3c-4127-8fe2-77a619e25552_101x93.png" width="101" height="93" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e99729cf-8b3c-4127-8fe2-77a619e25552_101x93.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:93,&quot;width&quot;:101,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:2213,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/158483657?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe99729cf-8b3c-4127-8fe2-77a619e25552_101x93.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UG56!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe99729cf-8b3c-4127-8fe2-77a619e25552_101x93.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UG56!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe99729cf-8b3c-4127-8fe2-77a619e25552_101x93.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UG56!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe99729cf-8b3c-4127-8fe2-77a619e25552_101x93.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!UG56!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe99729cf-8b3c-4127-8fe2-77a619e25552_101x93.png 1456w" sizes="100vw"></picture><div></div></div></a></figure></div><p><strong>Genera risultati migliori e pi&#249; duraturi</strong></p><p>Gli interventi nati attraverso processi di placemaking tendono a essere pi&#249; sostenibili nel tempo. Quando le persone partecipano attivamente alla creazione di uno spazio, sviluppano un senso di appartenenza e responsabilit&#224; verso di esso. Questo porta naturalmente a una maggiore cura e manutenzione degli spazi pubblici. Inoltre, le soluzioni che emergono da un processo partecipativo sono generalmente pi&#249; innovative e flessibili rispetto ai cambiamenti futuri, e garantiscono cos&#236; la loro rilevanza nel lungo periodo.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!y374!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2b7372d2-f091-4cba-b233-3fe5508934fa_83x75.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!y374!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2b7372d2-f091-4cba-b233-3fe5508934fa_83x75.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!y374!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2b7372d2-f091-4cba-b233-3fe5508934fa_83x75.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!y374!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2b7372d2-f091-4cba-b233-3fe5508934fa_83x75.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!y374!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2b7372d2-f091-4cba-b233-3fe5508934fa_83x75.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!y374!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2b7372d2-f091-4cba-b233-3fe5508934fa_83x75.png" width="83" height="75" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2b7372d2-f091-4cba-b233-3fe5508934fa_83x75.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:75,&quot;width&quot;:83,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1579,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/158483657?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2b7372d2-f091-4cba-b233-3fe5508934fa_83x75.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!y374!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2b7372d2-f091-4cba-b233-3fe5508934fa_83x75.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!y374!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2b7372d2-f091-4cba-b233-3fe5508934fa_83x75.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!y374!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2b7372d2-f091-4cba-b233-3fe5508934fa_83x75.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!y374!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2b7372d2-f091-4cba-b233-3fe5508934fa_83x75.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div><p><strong>Riduce i carichi di lavoro attraverso la condivisione delle responsabilit&#224;</strong></p><p>Uno dei benefici pi&#249; pragmatici del placemaking &#232; la distribuzione del carico di lavoro. Il coinvolgimento di diversi attori nella progettazione e realizzazione degli interventi crea opportunit&#224; per condividere competenze, risorse e responsabilit&#224;. Questo alleggerisce il peso sulle singole organizzazioni o singoli individui e permette l'accesso a una gamma pi&#249; ampia di capacit&#224; e prospettive che arricchisce il processo creativo e implementativo.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WyvK!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d903a03-6f88-4050-a46e-571877ef6853_85x73.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WyvK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d903a03-6f88-4050-a46e-571877ef6853_85x73.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WyvK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d903a03-6f88-4050-a46e-571877ef6853_85x73.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WyvK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d903a03-6f88-4050-a46e-571877ef6853_85x73.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WyvK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d903a03-6f88-4050-a46e-571877ef6853_85x73.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WyvK!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d903a03-6f88-4050-a46e-571877ef6853_85x73.png" width="85" height="73" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2d903a03-6f88-4050-a46e-571877ef6853_85x73.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:73,&quot;width&quot;:85,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:2249,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/158483657?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d903a03-6f88-4050-a46e-571877ef6853_85x73.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WyvK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d903a03-6f88-4050-a46e-571877ef6853_85x73.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WyvK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d903a03-6f88-4050-a46e-571877ef6853_85x73.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WyvK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d903a03-6f88-4050-a46e-571877ef6853_85x73.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!WyvK!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2d903a03-6f88-4050-a46e-571877ef6853_85x73.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div><p><strong>Mitiga i rischi di una strategia e del progetto</strong></p><p>L'approccio partecipativo del placemaking contribuisce significativamente alla riduzione dei rischi. L'incorporazione di diverse voci nel processo decisionale permette di identificare potenziali problemi nelle fasi iniziali del progetto, quando sono ancora facilmente risolvibili. La diversit&#224; di prospettive aiuta a prevedere ostacoli che potrebbero non essere evidenti a un singolo gruppo di stakeholder, e consente una pianificazione pi&#249; robusta e adattabile.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!68QM!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe0682638-57f4-47df-999d-81a26a281fc7_82x76.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!68QM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe0682638-57f4-47df-999d-81a26a281fc7_82x76.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!68QM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe0682638-57f4-47df-999d-81a26a281fc7_82x76.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!68QM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe0682638-57f4-47df-999d-81a26a281fc7_82x76.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!68QM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe0682638-57f4-47df-999d-81a26a281fc7_82x76.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!68QM!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe0682638-57f4-47df-999d-81a26a281fc7_82x76.png" width="82" height="76" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e0682638-57f4-47df-999d-81a26a281fc7_82x76.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:false,&quot;imageSize&quot;:&quot;normal&quot;,&quot;height&quot;:76,&quot;width&quot;:82,&quot;resizeWidth&quot;:82,&quot;bytes&quot;:1026,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/158483657?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe0682638-57f4-47df-999d-81a26a281fc7_82x76.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!68QM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe0682638-57f4-47df-999d-81a26a281fc7_82x76.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!68QM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe0682638-57f4-47df-999d-81a26a281fc7_82x76.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!68QM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe0682638-57f4-47df-999d-81a26a281fc7_82x76.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!68QM!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe0682638-57f4-47df-999d-81a26a281fc7_82x76.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div></div></div></a></figure></div><p><strong>Riconosce i punti di forza, le risorse e le opportunit&#224;</strong></p><p>Il placemaking eccelle nel riconoscere e valorizzare le risorse esistenti all'interno di una comunit&#224;. Invece di imporre soluzioni standardizzate, questo approccio parte dall'identificazione dei punti di forza locali - siano essi talenti umani, caratteristiche ambientali o tradizioni culturali - e li trasforma in opportunit&#224;. Questo non solo ottimizza l'utilizzo delle risorse disponibili, ma contribuisce anche a preservare l'identit&#224; unica di ogni luogo.</p><p><strong>In sintesi</strong></p><p>Adottare una mentalit&#224; e un processo di placemaking significa abbracciare un approccio che va oltre la semplice progettazione degli spazi fisici. &#200; un modo di pensare che mette al centro le persone e le loro relazioni con i luoghi, e genera benefici che si estendono ben oltre il miglioramento estetico o funzionale degli spazi pubblici. In un'epoca in cui le comunit&#224; affrontano sfide sempre pi&#249; complesse, il placemaking offre un percorso promettente verso soluzioni pi&#249; inclusive, sostenibili e significative per chi vive gli spazi.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!SuqC!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb52dfb4f-3002-427d-bd83-7e020d1b368d_1500x1060.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!SuqC!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb52dfb4f-3002-427d-bd83-7e020d1b368d_1500x1060.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!SuqC!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb52dfb4f-3002-427d-bd83-7e020d1b368d_1500x1060.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!SuqC!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb52dfb4f-3002-427d-bd83-7e020d1b368d_1500x1060.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!SuqC!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb52dfb4f-3002-427d-bd83-7e020d1b368d_1500x1060.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!SuqC!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb52dfb4f-3002-427d-bd83-7e020d1b368d_1500x1060.png" width="1456" height="1029" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/b52dfb4f-3002-427d-bd83-7e020d1b368d_1500x1060.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1029,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:293347,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/158483657?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb52dfb4f-3002-427d-bd83-7e020d1b368d_1500x1060.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!SuqC!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb52dfb4f-3002-427d-bd83-7e020d1b368d_1500x1060.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!SuqC!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb52dfb4f-3002-427d-bd83-7e020d1b368d_1500x1060.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!SuqC!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb52dfb4f-3002-427d-bd83-7e020d1b368d_1500x1060.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!SuqC!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fb52dfb4f-3002-427d-bd83-7e020d1b368d_1500x1060.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Fonte: Placemaking.Education</figcaption></figure></div><p></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[La fifth avenue di New York cambia prospettiva e dà spazio alle persone]]></title><description><![CDATA[#DESIGN URBANO Il 70% del traffico sulla Fifth Avenue &#232; costituito da pedoni, ma questi possono usufruire di meno della met&#224; dello spazio disponibile. Il restyling aumenter&#224; i marciapiedi del 46%.]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com/p/la-fifth-avenue-di-new-york-cambia</link><guid isPermaLink="false">https://placemakingitalia.substack.com/p/la-fifth-avenue-di-new-york-cambia</guid><dc:creator><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></dc:creator><pubDate>Wed, 05 Mar 2025 23:51:53 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!4OEE!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe033a3e6-e7e3-4337-bbd9-83369a97c32f_540x361.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>La Fifth Avenue si prepara a una storica trasformazione che metter&#224; i pedoni al centro dello spazio pubblico.</p><p>&#200; stato presentato il nuovo progetto di New York che rivoluzioner&#224; il tratto tra BryantPark e CentralPark, trasformandolo in un viale dedicato a chi ama passeggiare.</p><p>La Fifth Avenue rappresenta l'evoluzione pi&#249; recente nella metamorfosi urbana di Manhattan: dalla storica pedonalizzazione di piazze come #TimesSquare e #HeraldSquare nel 2008 fino alla creazione di una rete ciclabile di eccellenza nel decennio successivo, la citt&#224; ha progressivamente restituito spazio alle persone.</p><p>Ora, con la trasformazione del suo viale pi&#249; prestigioso, New York conferma la sua visione: le grandi arterie urbane non sono pi&#249; dominio delle auto, ma luoghi da vivere a passo d'uomo.</p><p>I numeri raccontano bene questa realt&#224;: il 70% di chi frequenta la Fifth Avenue &#232; a piedi, con picchi di 23.000 persone all'ora durante le festivit&#224;. Eppure oggi questa folla deve stringersi in marciapiedi di soli 7 metri, mentre le auto occupano la maggior parte dei 30 metri di larghezza disponibili.</p><p>L'iniziativa, guidata dal sindaco Eric Adams e dal Future of Fifth Partnership, prevede un significativo ampliamento dei marciapiedi (+46%), la riduzione delle corsie per il traffico veicolare da cinque a tre e l&#8217;inserimento di spazi verdi, illuminazione migliorata e aree di sosta per pedoni. </p><p>Oltre a migliorare la sicurezza e la vivibilit&#224; dello spazio pubblico, il progetto mira a rafforzare il ruolo economico della Fifth Avenue, che gi&#224; genera oltre 111 miliardi di dollari di valore economico annuo. La previsione &#232; che la riqualificazione si ripaghi in meno di cinque anni grazie all&#8217;aumento delle entrate fiscali e degli investimenti immobiliari, che dal 2022 hanno gi&#224; raggiunto i 4 miliardi di dollari.</p><p>Il ruolo significativo della Fifth Avenue nell'economia di New York City &#232; sottolineato dal suo contributo di 313.000 posti di lavoro diretti e indiretti. Questa iniziativa di riprogettazione mira a rafforzare questo ruolo di attrattore economico creando un ambiente urbano pi&#249; accogliente.</p><p>La trasformazione mette fisicamente al centro le persone: i marciapiedi raddoppieranno la loro ampiezza, le corsie per le auto si ridurranno da cinque a tre, e verranno create nuove aree di sosta pedonale. Centinaia di alberi e fioriere trasformeranno l'avenue in un vero boulevard dove passeggiare e sostare sar&#224; un piacere.</p><p>Non pi&#249; una strada dominata dal traffico, ma un elegante viale dove le persone potranno muoversi liberamente tra le iconiche vetrine dei brand del lusso, fermarsi, incontrarsi, e vivere la citt&#224;.</p><p>L&#8217;ispirazione viene da altre trasformazioni urbane di successo, come gli Champs-&#201;lys&#233;es a Parigi e la Ginza di Tokyo. L&#8217;obiettivo &#232; creare un ambiente pi&#249; verde, sicuro e attrattivo, migliorando la qualit&#224; della vita di residenti, lavoratori e turisti.</p><p>Il progetto prender&#224; forma nel 2028, dopo una fase di consultazione pubblica prevista a partire da ottobre 2024.</p><p>Qui la <a href="https://www.nyc.gov/office-of-the-mayor/news/769-24/mayor-adams-future-fifth-partnership-transformation-fifth-avenue-world-class-">notizia ufficiale</a>: The Official Website of the City of New York.</p><div class="image-gallery-embed" data-attrs="{&quot;gallery&quot;:{&quot;images&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e033a3e6-e7e3-4337-bbd9-83369a97c32f_540x361.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ee5ab463-cc85-4881-ab12-3e012322406b_620x412.png&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/cb2b65af-8fb5-4b14-891e-afb1115c26f2_515x345.jpeg&quot;}],&quot;caption&quot;:&quot;Rendering del progetto della Fifth Avenue. Credit: City Hall&quot;,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;staticGalleryImage&quot;:{&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/0c23c717-ec61-4bb6-8b2b-9f049c610200_1456x474.png&quot;}},&quot;isEditorNode&quot;:true}"></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Strade per le auto o strade per le persone?]]></title><description><![CDATA[#ACCESSIBILITA' Il traffico nelle citt&#224;: come le scelte viabilistiche modellano gli spazi urbani.]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com/p/strade-per-le-auto-o-strade-per-le</link><guid isPermaLink="false">https://placemakingitalia.substack.com/p/strade-per-le-auto-o-strade-per-le</guid><dc:creator><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></dc:creator><pubDate>Wed, 05 Mar 2025 12:48:41 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fUpY!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F42a9d546-7cdb-48a8-8651-1c0b9a4e452d_692x843.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>&#200; evidente come il traffico deteriori profondamente la qualit&#224; della vita nelle citt&#224; e limiti la fruibilit&#224; degli spazi pubblici. Sebbene possa apparire un'affermazione ardita, &#232; ormai documentato che l'eccessiva presenza di automobili nelle strade impatta direttamente anche sulle relazioni sociali, trasformando quello che storicamente rappresentava uno spazio di incontro, la strada, in un mero canale di transito veicolare.</p><p>La creazione di infrastrutture ciclabili e l'integrazione della bicicletta come mezzo di trasporto alternativo realmente accessibile, al pari delle auto, offre una risposta concreta a diverse problematiche urbane: favorisce gli spostamenti, migliora significativamente la congestione, riduce l'inquinamento e protegge la salute delle persone che vivono in citt&#224;.</p><p>Eppure dobbiamo ancora confrontarci con resistenze significative alla evoluzione della citt&#224; verso una dimensione equa in cui auto, bici e pedoni trovano spazio in forma equilibrata. Le citt&#224; 30 - dove il limite di velocit&#224; &#232; fissato a 30 km/h per limitare i danni alle persone in caso di incidente, oltre che rumore e inquinamento - non sono ben accolte e l'uso della bicicletta viene spesso ignorato o addirittura demonizzato nel dibattito sulla mobilit&#224; urbana.</p><blockquote><p>Se la qualit&#224; urbana viene considerata esclusivamente dal punto di vista architettonico, come risultato di un processo basato su elementi statici e fissi, non si comprendono le profonde connessioni tra spazio fisico, modalit&#224; di spostamento e impatto dell'eccessiva presenza di veicoli sulla vita sociale. </p></blockquote><p>Le strade sono l'ossatura della vita comunitaria, spazi di incontro e socialit&#224; che il predominio dell'auto ha gradualmente eroso. Per ripensare efficacemente la qualit&#224; urbana, &#232; necessario adottare una prospettiva integrata che consideri il rapporto tra mobilit&#224; e vivibilit&#224;, individuando nella fruibilit&#224; delle strade la radice del problema della qualit&#224; della vita in citt&#224; e nello spazio pubblico.</p><p><strong>Una evidenza scientifica dell&#8217;impatto del traffico sulla socialit&#224;</strong></p><p>Gi&#224; nel 1969, l&#8217;impatto negativo del traffico veicolare sulla vivibilit&#224; delle strade era stato analizzato e documentato scientificamente.</p><p>Uno degli studi pi&#249; significativi in questo ambito &#232; quello di Donald Appleyard e Mark Lintell, condotto tra il 1969 e il 1970 a San Francisco. La loro ricerca ha fornito le prime evidenze empiriche sugli effetti del traffico veicolare sulla qualit&#224; della vita e sulle dinamiche sociali negli spazi urbani.</p><blockquote><p>Confrontando strade residenziali simili per caratteristiche fisiche e architettoniche, ma con volumi di traffico differenti, lo studio ha rivelato che nelle strade pi&#249; trafficate il tessuto sociale si indeboliva progressivamente. Il rumore e il flusso costante di veicoli limitavano le interazioni tra gli abitanti, che sviluppavano meno relazioni di vicinato e restringevano il proprio senso di appartenenza alla sola abitazione, anzich&#233; estenderlo all'intera strada. Anche la presenza dei bambini diminuiva visibilmente, segnale di una crescente inospitalit&#224; dello spazio urbano.</p></blockquote><p>Differenze tra le strade "Light Street" (basso traffico) e "Heavy Street" (alto traffico):</p><ul><li><p>Volume di traffico:</p></li><li><p>Light Street: Circa 2.000 veicoli al giorno.</p></li><li><p>Heavy Street: Fino a 16.000 veicoli al giorno.</p></li></ul><p><em><strong>Interazioni sociali:</strong></em></p><ul><li><p>Light Street (basso traffico): i residenti hanno in media tre volte pi&#249; amici e il doppio delle conoscenze rispetto a quelli di Heavy Street. Questo suggerisce una maggiore socialit&#224; e interazione tra i residenti.</p></li><li><p>Heavy Street (alto traffico): le interazioni sociali sono significativamente ridotte, con meno opportunit&#224; per gli incontri casuali.</p></li></ul><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!fUpY!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F42a9d546-7cdb-48a8-8651-1c0b9a4e452d_692x843.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!fUpY!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F42a9d546-7cdb-48a8-8651-1c0b9a4e452d_692x843.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!fUpY!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F42a9d546-7cdb-48a8-8651-1c0b9a4e452d_692x843.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!fUpY!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F42a9d546-7cdb-48a8-8651-1c0b9a4e452d_692x843.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!fUpY!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F42a9d546-7cdb-48a8-8651-1c0b9a4e452d_692x843.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!fUpY!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F42a9d546-7cdb-48a8-8651-1c0b9a4e452d_692x843.png" width="692" height="843" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/42a9d546-7cdb-48a8-8651-1c0b9a4e452d_692x843.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:843,&quot;width&quot;:692,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:570072,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/158433109?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F42a9d546-7cdb-48a8-8651-1c0b9a4e452d_692x843.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!fUpY!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F42a9d546-7cdb-48a8-8651-1c0b9a4e452d_692x843.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!fUpY!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F42a9d546-7cdb-48a8-8651-1c0b9a4e452d_692x843.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!fUpY!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F42a9d546-7cdb-48a8-8651-1c0b9a4e452d_692x843.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!fUpY!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F42a9d546-7cdb-48a8-8651-1c0b9a4e452d_692x843.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p><em>Fonte: Appleyard e Lintell (1969). </em></p><p><em><strong>Qualit&#224; ambientale:</strong></em></p><ul><li><p>Light Street (basso traffico): maggiore qualit&#224; ambientale e un ambiente pi&#249; sano per i residenti, con meno inquinamento acustico e atmosferico.</p></li><li><p>Heavy Street (alto traffico): condizioni ambientali pi&#249; inospitali a causa del rumore e dell'inquinamento. Progressivo adattamento dei residenti a queste condizioni e conseguente riduzione della permanenza in questi spazi.</p></li></ul><p><em><strong>Utilizzo degli spazi pubblici:</strong></em></p><ul><li><p>Light Street (basso traffico): spazi pubblici attivi, utilizzati per giochi, conversazioni e altre attivit&#224; comunitarie.</p></li><li><p>Heavy Street (alto traffico): spazi pubblici sono considerati come corridoi di transito, con scarsa o nessuna attivit&#224; sociale. La strada da luogo di socialit&#224; diventa una semplice arteria di transito.</p></li></ul><p><em><strong>Percezione dello spazio:</strong></em></p><ul><li><p>Light Street (basso traffico): gli abitanti percepiscono la strada come parte del loro territorio e utilizzano gli spazi pubblici per attivit&#224; sociali.</p></li><li><p>Heavy Street (alto traffico): con l'aumento del traffico, lo spazio percepibile come proprio viene progressivamente eroso e l'ambiente diviene sempre meno accogliente per le interazioni sociali. </p></li></ul><p>Questa ricerca conferma scientificamente come il traffico veicolare, attraverso l'assetto della mobilit&#224; che genera, impatti profondamente sulla qualit&#224; dell'ambiente e del paesaggio urbano, rendendolo pi&#249; o meno ospitale. Le scelte viabilistiche si rivelano quindi vere e proprie scelte progettuali che possono rafforzare o erodere il senso di comunit&#224; e di appartenenza nei nostri quartieri. </p><p>Le evidenze emerse rispecchiano ci&#242; che molti di noi gi&#224; avvertono nella vita di tutti i giorni. Vi ritrovate in questa percezione?</p><p></p><p><em>Foto di Lorenzo De Simone</em></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_OGH!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa27a4af1-a5de-406b-87ba-03ceb92a1366_1288x885.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_OGH!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa27a4af1-a5de-406b-87ba-03ceb92a1366_1288x885.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_OGH!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa27a4af1-a5de-406b-87ba-03ceb92a1366_1288x885.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_OGH!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa27a4af1-a5de-406b-87ba-03ceb92a1366_1288x885.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_OGH!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa27a4af1-a5de-406b-87ba-03ceb92a1366_1288x885.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_OGH!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa27a4af1-a5de-406b-87ba-03ceb92a1366_1288x885.jpeg" width="1288" height="885" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/a27a4af1-a5de-406b-87ba-03ceb92a1366_1288x885.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:885,&quot;width&quot;:1288,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1164905,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/158433109?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa27a4af1-a5de-406b-87ba-03ceb92a1366_1288x885.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" title="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_OGH!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa27a4af1-a5de-406b-87ba-03ceb92a1366_1288x885.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_OGH!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa27a4af1-a5de-406b-87ba-03ceb92a1366_1288x885.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_OGH!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa27a4af1-a5de-406b-87ba-03ceb92a1366_1288x885.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!_OGH!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa27a4af1-a5de-406b-87ba-03ceb92a1366_1288x885.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Una strada negli USA</figcaption></figure></div><p></p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Iscriviti&quot;,&quot;language&quot;:&quot;it&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Grazie per aver letto Placemaking&#183;Italia! Iscriviti gratuitamente per ricevere nuovi post e supportare il mio lavoro.</p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Digita la tua email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Iscriviti"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Il placemaking per la rigenerazione delle vie commerciali ]]></title><description><![CDATA[#DESIGN URBANO Le vie commerciali richiedono una progettazione multistakholder dello spazio pubblico]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com/p/il-placemaking-per-la-rigenerazione</link><guid isPermaLink="false">https://placemakingitalia.substack.com/p/il-placemaking-per-la-rigenerazione</guid><dc:creator><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></dc:creator><pubDate>Wed, 26 Feb 2025 17:42:47 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/youtube/w_728,c_limit/Gw4J2K942Fw" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>In un'epoca in cui le citt&#224; affrontano sfide sempre pi&#249; complesse e le comunit&#224; modificano rapidamente struttura, desideri e valori, emerge un approccio innovativo che promette di rivitalizzare gli spazi urbani pubblici e commerciali: il placemaking.</p><p>Il placemaking &#232; un approccio alla trasformazione dei luoghi che supera i tradizionali interventi urbanistici. Non si limita a modificare l'aspetto fisico degli spazi, ma risponde ai desideri delle persone, creando un legame profondo tra gli abitanti e l'ambiente. &#200; un processo multidisciplinare che trasforma le crisi in opportunit&#224; di crescita, adattandosi al contesto specifico di ogni comunit&#224; e luogo.</p><h3>L'arte del Kintsugi urbano</h3><p>Il placemaking ridefinisce e reinterpreta il significato dei luoghi. Come nel Kintsugi giapponese, che valorizza le fratture di un vaso riparandole con oro, anche il placemaking non cancella le crisi ma le trasforma in elementi distintivi e preziosi. &#200; una pratica rigenerativa che coinvolge interventi sociali significativi, oltre al semplice rinnovamento urbano.</p><p>Questa filosofia risulta particolarmente rilevante per approcciare il contesto urbano e in particolare i sistemi commerciali urbani, che ormai da qualche decennio soffrono di una riduzione della loro attrattivit&#224;. </p><h3>Il placemaking e il commercio locale</h3><p>Il placemaking rafforza le connessioni tra le persone e gli spazi, migliorando l'estetica e l'attrattiva dei luoghi. Relazioni autentiche tra gli abitanti e uno spazio commerciale arricchiscono l'esperienza dello shopping, ne aumentano l&#8217;attrattivit&#224;, trasformano il luogo in un punto di riferimento e incrementano l'interesse e la frequentazione da parte della comunit&#224;.</p><p>A differenza degli approcci tradizionali di rigenerazione urbana, il placemaking pone al centro la comunit&#224; come co-creatrice dello spazio, stabilendo un legame emotivo che va oltre l'esperienza di acquisto e trasforma il sistema commerciale in un vero e proprio luogo dell'abitare condiviso.</p><h3><strong>Contesto fisico e progettazione multi-stakeholder: oltre l'estetica</strong></h3><p>La qualit&#224; del contesto fisico &#232; un elemento fondamentale nella strategia di destination marketing, poich&#233; influisce direttamente sull'attrattivit&#224; e sulla vivibilit&#224; di un luogo. Tuttavia, il placemaking supera la visione tradizionale del design urbano, proponendo un approccio integrato che connette la dimensione fisica con quella esperienziale. Non si tratta pi&#249; di creare semplicemente spazi esteticamente gradevoli, ma di plasmare ambienti che rispondano simultaneamente alle esigenze di diversi attori sociali.</p><p>In questa visione, la progettazione architettonica degli spazi commerciali diventa uno strumento di mediazione tra le aspettative spesso divergenti di chi abita, visita o lavora nell'area. Un ambiente urbano ben concepito non solo valorizza l'immagine complessiva della destinazione e influenza i comportamenti di acquisto, ma crea anche le condizioni per un'esperienza urbana significativa per tutti i suoi fruitori:</p><ul><li><p><strong>Per i pedoni e visitatori</strong>: crea percorsi intuitivi, aree di sosta confortevoli, protezione dagli agenti atmosferici, accessibilit&#224; universale e spazi che facilitano l'interazione sociale spontanea, prolungando la permanenza nell'area.</p></li><li><p><strong>Per i commercianti</strong>: definisce spazi flessibili che possono adattarsi a diverse esigenze commerciali, migliora la visibilit&#224; delle attivit&#224;, facilita il carico/scarico merci senza interferire con l'esperienza del cliente, e crea elementi identitari che valorizzano l'unicit&#224; dell'offerta commerciale.</p></li><li><p><strong>Per la comunit&#224; locale</strong>: rispetta il carattere culturale e storico del luogo, incorpora elementi e spazi multifunzionali che possono ospitare eventi comunitari, favorendo il senso di appartenenza e la coesione sociale.</p></li></ul><blockquote><p><strong>Questa progettazione multi-stakeholder trasforma i sistemi commerciali in spazi significativi e altamente funzionali, capaci di accogliere usi temporanei e rispondere alle mutevoli esigenze dei fruitori.</strong></p></blockquote><h3>Azioni per la riqualificazione fisica</h3><p>Un esempio di progettazione multi stakeholder &#232; presentata in questo video di una cittadina canadese Ville de Victoriaville. </p><p>Il progetto di riqualificazione urbana della Rue de la Gare a Ville de Victoriaville dimostra come la progettazione possa trasformare un centro citt&#224;, creando spazi funzionali e accessibili per tutti. Integrare i punti di vista e le esigenze di diversi attori, in particolare cittadini e commercianti, consente di armonizzare le necessit&#224; e trovare soluzioni che rispondano ai bisogni collettivi.</p><p>Un approccio che coinvolge vari stakeholder porta alla creazione di un centro citt&#224; dinamico, esteticamente gradevole e rinnovato, capace di soddisfare le esigenze dei suoi fruitori, conciliando anche necessit&#224; apparentemente contrastanti.</p><div id="youtube2-Gw4J2K942Fw" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;Gw4J2K942Fw&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/Gw4J2K942Fw?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div><h4><strong>Soluzioni di design multi-stakeholder: bilanciare le esigenze di tutti</strong></h4><p>Ogni elemento progettuale pu&#242; quindi servire molteplici scopi. Di seguito, le principali soluzioni che rispondono a questa visione integrata:</p><ol><li><p><strong>Attenzione al profilo stradale</strong></p><ul><li><p>Marciapiedi a raso: donano continuit&#224; visiva al profilo stradale ed eliminano le barriere architettoniche, facilitando l'accesso per persone con mobilit&#224; ridotta. La loro struttura permette di trasformare temporaneamente l'intera strada in uno spazio pedonale unificato durante eventi e manifestazioni e aumenta la flessibilit&#224; d'uso dello spazio pubblico</p></li><li><p>Passaggi pedonali e aree dedicate: l'uso di materiali e colori distintivi per attraversamenti e zone pedonali aumenta la sicurezza, comunica visivamente la priorit&#224; ai pedoni e rallenta il traffico. Questo favorisce esperienze di shopping pi&#249; rilassate e prolunga la permanenza, con benefici diretti per i commercianti</p></li><li><p>Allargamento dei marciapiedi: crea spazi flessibili per dehor, esposizioni temporanee e vetrine estese dei commercianti, mentre offre ai pedoni zone buffer di protezione dal traffico e aree di sosta pi&#249; ampie che favoriscono l'interazione sociale</p></li><li><p>La strada asfaltata per facilitare l'accesso alle infrastrutture sotterranee: risponde alle esigenze di manutenzione dell'amministrazione, garantendo continuit&#224; di servizi a residenti e attivit&#224; commerciali</p></li></ul></li><li><p><strong>Arredo urbano distintivo</strong>:  la riqualificazione che include interventi mirati sull'arredo urbano (sedute, fioriere, supporti per biciclette, fontanelle e cura dell&#8217;illuminazione) creano microambienti che riflettono l'identit&#224; locale, mentre soddisfano i bisogni pratici di diversi utenti e arricchiscono l'esperienza complessiva di visita trasformando lo spazio commerciale in un luogo di vita riconoscibile e, nel tempo, familiare. </p></li><li><p><strong>Flessibilit&#224; degli spazi per i commercianti: </strong>l&#8217;ampliamento degli spazi a disposizione e l'integrazione di infrastrutture tecniche come punti di alimentazione elettrica, prese d'acqua e aree logistiche dedicate permette ai commercianti di estendere la propria attivit&#224; all'esterno con dehor e display, mentre facilita l'organizzazione di eventi temporanei che animano lo spazio pubblico durante tutto l'anno.</p></li><li><p><strong>Rinnovo delle facciate commerciali</strong>: un programma coordinato di rinnovamento delle facciate aumenta significativamente l'attrattivit&#224; dell'area. Questo intervento richiede:</p><ul><li><p>Elaborazione di linee guida coerenti con l'identit&#224; del luogo</p></li><li><p>Creazione di incentivi economici per i proprietari</p></li><li><p>Supporto tecnico per garantire la qualit&#224; degli interventi</p></li></ul></li><li><p><strong>Integrazione di arte pubblica</strong>: L'installazione di opere d'arte nello spazio urbano abbellisce il contesto e crea punti di interesse e "Instagram spots" che generano passaparola. Elementi artistici possono includere:</p><ul><li><p>Murales e street art</p></li><li><p>Installazioni temporanee e permanenti</p></li><li><p>Elementi interattivi che invitano alla partecipazione</p></li></ul></li><li><p><strong>Gestione degli spazi vuoti</strong>: la riconversione temporanea dei locali sfitti mantiene la continuit&#224; visiva e la vitalit&#224; percepita del fronte commerciale, mentre offre opportunit&#224; di sperimentazione per nuove attivit&#224; imprenditoriali e servizi innovativi per la comunit&#224;, attraverso:</p><ul><li><p>Vetrine artistiche o espositive</p></li><li><p>Pop-up stores per test di mercato</p></li><li><p>Spazi di co-working o attivit&#224; culturali temporanee</p></li></ul></li><li><p><strong>Creazione di "luoghi tattici"</strong>: Aree di sosta e sedute temporanee, tavoli da gioco, piccole biblioteche all'aperto e installazioni interattive creano microambienti dove le persone si fermano spontaneamente per riposare, conversare o partecipare ad attivit&#224; condivise, prolungando la permanenza nell'area commerciale e generando quel senso di comunit&#224; che trasforma un semplice spazio di passaggio in un esperienza significativa. Queste iniziative incarnano perfettamente la filosofia del placemaking, in cui l'ambiente fisico diventa un catalizzatore di interazioni e connessioni memorabili.</p></li></ol><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!MF0l!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F237cf8e5-c60b-46c1-85c1-8d47e2f65af3_425x254.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!MF0l!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F237cf8e5-c60b-46c1-85c1-8d47e2f65af3_425x254.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!MF0l!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F237cf8e5-c60b-46c1-85c1-8d47e2f65af3_425x254.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!MF0l!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F237cf8e5-c60b-46c1-85c1-8d47e2f65af3_425x254.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!MF0l!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F237cf8e5-c60b-46c1-85c1-8d47e2f65af3_425x254.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!MF0l!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F237cf8e5-c60b-46c1-85c1-8d47e2f65af3_425x254.jpeg" width="425" height="254" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/237cf8e5-c60b-46c1-85c1-8d47e2f65af3_425x254.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:254,&quot;width&quot;:425,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Piano urbain trac&#233; dans une des all&#233;es menant &#224; la rue Notre-Dame. Imagination requise.&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Piano urbain trac&#233; dans une des all&#233;es menant &#224; la rue Notre-Dame. Imagination requise." title="Piano urbain trac&#233; dans une des all&#233;es menant &#224; la rue Notre-Dame. Imagination requise." srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!MF0l!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F237cf8e5-c60b-46c1-85c1-8d47e2f65af3_425x254.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!MF0l!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F237cf8e5-c60b-46c1-85c1-8d47e2f65af3_425x254.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!MF0l!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F237cf8e5-c60b-46c1-85c1-8d47e2f65af3_425x254.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!MF0l!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F237cf8e5-c60b-46c1-85c1-8d47e2f65af3_425x254.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Le vie commerciali cos&#236; trasformate diventano testimonianza tangibile di una nuova urbanit&#224;, dove il design urbano supporta il valore economico e si intreccia inseparabilmente con quello sociale e culturale. L'approccio multistakeholder si rivela quindi non solo eticamente corretto, ma economicamente vantaggioso nel lungo periodo.</p><p>Nelle nostre citt&#224; la vera rigenerazione urbana parte dalla capacit&#224; di ascoltare, coinvolgere e rispondere ai bisogni profondi di chi abita, visita e lavora negli spazi commerciali, anche nella progettazione architettonica.</p><div class="image-gallery-embed" data-attrs="{&quot;gallery&quot;:{&quot;images&quot;:[{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/64773f04-b53d-4052-9f0b-9ffb17731606_1500x518.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/8f06eb04-7802-492e-8c7e-1dc54d265800_799x403.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/06d9e3a1-b66c-49d2-8927-edd63525ba2a_799x533.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/d26536e8-ebeb-4e4d-9009-000e07887b9b_799x533.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/07211d2b-25d4-4c52-9390-3b4f3844f235_799x533.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/cbf04822-ce58-4770-8d18-408d50d04945_799x533.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/4eb2de73-bb71-4b66-8295-6a56fafb2fb9_799x533.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/eb889522-8496-4044-8f4c-b0a90108e6f5_799x533.jpeg&quot;},{&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/a8e94776-822e-428f-ade2-3c3f999bb564_800x450.jpeg&quot;}],&quot;caption&quot;:&quot;&#128248; un p&#242; di foto di Victoriaville&quot;,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;,&quot;staticGalleryImage&quot;:{&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/abdccba3-feb0-44c3-a6c0-e4db2d719918_1456x1454.png&quot;}},&quot;isEditorNode&quot;:true}"></div><h3></h3><p></p><p></p><p></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Placemaking: creare luoghi vivi, amati e attraenti]]></title><description><![CDATA[Un libro che esplora l'arte di trasformare gli spazi urbani in luoghi significativi]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com/p/placemaking-creare-luoghi-vivi-amati</link><guid isPermaLink="false">https://placemakingitalia.substack.com/p/placemaking-creare-luoghi-vivi-amati</guid><dc:creator><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></dc:creator><pubDate>Mon, 24 Feb 2025 00:09:45 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F73486c38-160d-4b08-8e0c-580414c468c6_2000x1316.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p><em>Vincitore della seconda edizione del Premio letterario di saggistica economica e sociale de Il Sole 24 ORE 2024, questo volume offre un contributo originale e approfondito sul tema della rigenerazione degli spazi pubblici, proponendo soluzioni innovative per migliorare la qualit&#224; della vita nelle citt&#224;.</em></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Boo3!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F73486c38-160d-4b08-8e0c-580414c468c6_2000x1316.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Boo3!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F73486c38-160d-4b08-8e0c-580414c468c6_2000x1316.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Boo3!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F73486c38-160d-4b08-8e0c-580414c468c6_2000x1316.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Boo3!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F73486c38-160d-4b08-8e0c-580414c468c6_2000x1316.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Boo3!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F73486c38-160d-4b08-8e0c-580414c468c6_2000x1316.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Boo3!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F73486c38-160d-4b08-8e0c-580414c468c6_2000x1316.jpeg" width="1456" height="958" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/73486c38-160d-4b08-8e0c-580414c468c6_2000x1316.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:958,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:494035,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/i/157774639?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F73486c38-160d-4b08-8e0c-580414c468c6_2000x1316.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Boo3!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F73486c38-160d-4b08-8e0c-580414c468c6_2000x1316.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Boo3!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F73486c38-160d-4b08-8e0c-580414c468c6_2000x1316.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Boo3!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F73486c38-160d-4b08-8e0c-580414c468c6_2000x1316.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Boo3!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F73486c38-160d-4b08-8e0c-580414c468c6_2000x1316.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p></p><p>La citt&#224; con le sue piazze, i suoi mercati e parchi o i suoi negozi &#232; il luogo dove trascorriamo molta parte del nostro tempo, dove esprimiamo la nostra creativit&#224;, intessiamo le relazioni professionali e affettive. Dove definiamo<strong> la nostra identit&#224; di creature sociali.</strong></p><p>Durante la pandemia abbiamo tutti colto l&#8217;importanza della bellezza del vicinato, ma nonostante questo, poniamo ancora troppa poca attenzione alla qualit&#224; degli spazi pubblici e al loro ruolo fondamentale nella qualit&#224; generale della nostra vita. Il lockdown ha reso evidente che nello spazio convivono<strong> due dimensioni: una fisica e una simbolica.</strong></p><p>La dimensione fisica comprende gli elementi architettonici, tangibili e visibili, mentre quella simbolica, spirituale e impalpabile, racchiude le percezioni, le sensazioni e i valori delle persone che vivono quotidianamente lo spazio. Questa dualit&#224; &#232; raccontata nel libro attraverso il linguaggio di alcuni artisti contemporanei che hanno saputo esplicitare le molteplici dimensioni dello spazio.</p><p>Partendo da un&#8217;aspra critica ai movimenti modernisti che hanno agito ignorando le esigenze della gente comune e sacrificando la vivibilit&#224; sociale<strong>, il placemaking &#232; una pratica che negli ultimi decenni ha ispirato molti interventi di riqualificazione e rigenerazione urbana di successo </strong>in tante parti del mondo e ha promosso e sostenuto la diffusione di una sensibilit&#224; profondamente civica prima ancora che politica, per realizzare uno spazio pubblico pi&#249; aperto ed equo.</p><p>In letteratura esistono molte definizioni di placemaking, propongo la pi&#249; semplice e forse per questo la pi&#249; efficace: si tratta del <strong>processo di creazione di luoghi di qualit&#224; che le persone desiderano visitare, in cui vogliono vivere, lavorare, acquistare, giocare, imparare.</strong> &#200; un approccio sistemico e multidisciplinare alla creazione e alla gestione degli spazi pubblici.</p><p>Autori come <strong>Jane Jacobs, Henri Lefebvre e, in Italia, Giancarlo De Carlo e Fred Kent</strong>, considerati <strong>padri fondatori di questa disciplina</strong>, hanno dimostrato l&#8217;utilit&#224; di una visione multidisciplinare e complessiva sui problemi della citt&#224;, del territorio e dell&#8217;architettura per rendere i centri urbani pi&#249; umani, pi&#249; simili agli individui che li abitano.</p><p>Intendendo intervenire nel tessuto urbano e in quello sociale delle citt&#224;, l&#8217;approccio che il placemaking adotta &#232; di tipo <strong>olistico e interdisciplinare</strong>, attivando di volta in volta o congiuntamente strumenti propri dell&#8217;urbanistica, della sociologia, a volte dell&#8217;economia, del marketing, dell&#8217;animazione sociale o del diritto. Allo stesso tempo &#232; <strong>un approccio votato a principi partecipativi:</strong> non &#232; riservato a una cerchia ristretta di &#233;lite asserragliate nelle loro torri eburnee e <strong>chiede di &#8220;sporcarsi le mani&#8221;</strong>, scendere nelle strade, vivere i quartieri e parlare con le persone.</p><div class="pullquote"><p>&#8220;Nella progettazione di uno spazio nuovo o nella sua ristrutturazione, &#232; essenziale integrare in modo armonioso la dimensione fisica con quella umana. Questo processo di &#8216;ricucitura&#8217; mira a creare ambienti che soddisfino le esigenze pratiche e risuonino con l&#8217;esperienza e il benessere delle persone che li abitano o li frequentano&#8221;.</p></div><p>Nonostante l&#8217;Italia possieda una ricchezza di siti archeologici, musei e paesaggi mozzafiato, l&#8217;attrattivit&#224; turistica risulta concentrata in poche localit&#224; e citt&#224; d&#8217;arte. <strong>Gi&#224; nel 2019 la Banca d&#8217;Italia segnalava ampi spazi per lo sviluppo del territorio italiano</strong>, soprattutto al di fuori dei luoghi pi&#249; noti: si rivela dunque urgente trovare nuovi strumenti, approcci e visioni che ci permettano di<strong> valorizzare l&#8217;Italia in modo pi&#249; diffuso ed efficace</strong>, distribuendo la bellezza in modo pi&#249; equo e <strong>rendendo lo sviluppo territoriale pi&#249; attrattivo e sostenibile</strong>.</p><p>A livello globale, molti progettisti di spazi pubblici si ispirano allo <strong>"stile italiano</strong>" attraverso il placemaking, apprezzandone la capacit&#224; di favorire l'interazione sociale, la convivialit&#224; e l'uso multifunzionale degli spazi. Tuttavia, molte province e territori in Italia richiedono un approccio di ricucitura e valorizzazione. Queste aree sono spesso prive di connessioni adeguate e vittime della desertificazione di servizi e funzioni, per questo necessitano di interventi mirati per recuperare il loro potenziale. Un efficace placemaking in questi contesti potrebbe rilanciare l'attrattivit&#224; e la vivibilit&#224; dei territori, migliorando la qualit&#224; della vita per i residenti e rafforzando il tessuto sociale locale.</p><p><strong>Il volume &#8220;PLACEMAKING, Come creare luoghi vivi, amati e attraenti&#8221; </strong>non vuole essere un manuale specialistico, ma &#232; <strong>destinato a un pubblico ampio</strong>: architetti, esperti di marketing, event manager e amministratori pubblici troveranno concetti familiari e spunti nuovi da altre discipline. Il libro propone un <strong>metodo applicabile e calibrato specificamente sul contesto italiano</strong>, consentendo a ogni professionista di arricchire gli strumenti di cui gi&#224; dispone.</p><p>Il testo pu&#242; ispirare<strong> tutti gli attori coinvolti nella gestione e promozione degli spazi urbani</strong>: cittadini ed enti locali, amministrazioni comunali, enti parco, sviluppatori immobiliari, proloco e fondazioni dedicate al miglioramento della citt&#224; e dei luoghi in generale.</p><p>In conclusione, <strong>il placemaking offre l'opportunit&#224; di creare centralit&#224; urbane dinamiche e di valorizzare le peculiarit&#224; delle diverse aree del territorio italiano</strong>. Spesso, molti attori operano con questo approccio senza necessariamente riconoscerlo come placemaking. Il libro si pone quindi l'obiettivo di stimolare un <strong>dibattito costruttivo</strong> e di promuovere la <strong>collaborazione </strong>tra coloro che lavorano per migliorare i luoghi in cui viviamo. In questo modo, si potr&#224; costruire un futuro urbano pi&#249; inclusivo, sostenibile e vivibile per tutti.</p><p><em>Il Premio letterario di saggistica economica e sociale de Il Sole 24 ORE valorizza opere che offrono contributi originali e approfonditi su temi economici, sociali e urbani. Nella seconda edizione del 2024, il riconoscimento &#232; stato assegnato a Placemaking premiando la capacit&#224; del libro di proporre soluzioni innovative per la rigenerazione degli spazi pubblici. Il premio conferma l&#8217;importanza del placemaking come strumento per migliorare la qualit&#224; della vita nelle citt&#224;.</em></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://ecommerce.ilsole24ore.com/shopping24/placemaking.html&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Leggi sul Sole 24 Ore&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://ecommerce.ilsole24ore.com/shopping24/placemaking.html"><span>Leggi sul Sole 24 Ore</span></a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ii8M!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F97872305-62b8-40b1-a6f5-8ee8ff9444a4_786x270.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ii8M!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F97872305-62b8-40b1-a6f5-8ee8ff9444a4_786x270.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ii8M!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F97872305-62b8-40b1-a6f5-8ee8ff9444a4_786x270.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ii8M!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F97872305-62b8-40b1-a6f5-8ee8ff9444a4_786x270.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ii8M!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_webp, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F97872305-62b8-40b1-a6f5-8ee8ff9444a4_786x270.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ii8M!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F97872305-62b8-40b1-a6f5-8ee8ff9444a4_786x270.jpeg" width="728" height="250.0763358778626" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/97872305-62b8-40b1-a6f5-8ee8ff9444a4_786x270.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:270,&quot;width&quot;:786,&quot;resizeWidth&quot;:728,&quot;bytes&quot;:43919,&quot;alt&quot;:&quot;Valeria Lorenzelli &#127757;&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Valeria Lorenzelli &#127757;" title="Valeria Lorenzelli &#127757;" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ii8M!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_424, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F97872305-62b8-40b1-a6f5-8ee8ff9444a4_786x270.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ii8M!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_848, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F97872305-62b8-40b1-a6f5-8ee8ff9444a4_786x270.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ii8M!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1272, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F97872305-62b8-40b1-a6f5-8ee8ff9444a4_786x270.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!ii8M!, /__u/placemakingitalia.substack.com/w_1456, /__u/placemakingitalia.substack.com/c_limit, /__u/placemakingitalia.substack.com/f_auto, /__u/placemakingitalia.substack.com/q_auto:good, /__u/placemakingitalia.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F97872305-62b8-40b1-a6f5-8ee8ff9444a4_786x270.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[In arrivo]]></title><description><![CDATA[Questo &#232; Placemaking &#183; Italia.]]></description><link>https://placemakingitalia.substack.com/p/coming-soon</link><guid isPermaLink="false">https://placemakingitalia.substack.com/p/coming-soon</guid><dc:creator><![CDATA[Valeria Lorenzelli]]></dc:creator><pubDate>Thu, 05 Sep 2024 16:01:20 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!sadC!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fcb3f460c-1245-4e02-bb6b-f18247dfd686_1000x1000.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Questo &#232; Placemaking &#183; Italia. Guarda il nostro progetto alla pagina <a href="/__u/placemakingitalia.substack.com/about">Informazioni</a></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://placemakingitalia.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Iscriviti ora&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="/__u/placemakingitalia.substack.com/subscribe"><span>Iscriviti ora</span></a></p>]]></content:encoded></item></channel></rss>