1. Więcej osób pracuje, wynagrodzenia rosną szybciej niż ceny, a my wydajemy więcej.

2. Edukacja domowa wzrosła ponad sześciokrotnie w ciągu dekady - z około 400 dzieci w 2016 roku do 2 500 w 2026 roku.

3. Rozpoczęły się wydarzenia „Welcome September” dla osób międzynarodowych.

List od redaktora

W czwartek rano odebrałem bardzo ciekawy telefon, którym chcę się z Wami podzielić.

Odezwał się do mnie były kandydat w wyborach lokalnych, osoba z międzynarodowym doświadczeniem, po przeczytaniu listu z zeszłego tygodnia. Chciał wiedzieć, dlaczego duńskie partie tak bardzo zmieniły ton między ostatnimi wyborami lokalnymi a tym, co dzieje się teraz. Jeśli podczas wyborów lokalnych obsypywały osoby z zagranicy uwagą, to całe to zainteresowanie umarło dzień po wyborach. Podzielił się też ze mną swoją myślą, że osoby z zagranicy powinny mieć własną partię.

Jako ktoś, kto od ponad dekady jest aktywny w duńskiej polityce, miałem na ten temat swoje zdanie.

Odpowiedziałem mu, że polityka w Danii ma dwie główne cechy: pragmatyzm i transakcyjność. Ponieważ jest głęboko zakorzeniona w demokracji uczestniczącej, agenda i to, kto zostaje wybrany, zawsze zależały od ludzi, którzy się pojawiają.

Ludzi, którzy przychodzą na walne zgromadzenia. Ludzi, którzy pojawiają się w dniu wyborów. Ludzi, którzy wymyślają projekty albo działania i wprawiają sprawy w ruch. Ludzi, którzy po prostu się pojawiają.

Niestety, mimo wielu kampanii skierowanych do osób z zagranicy, żadna rewolucja jeszcze się nie wydarzyła, a partie to zauważyły. Nie pojawiliśmy się tak licznie, jak oczekiwano, a one odczytały ten sygnał. Po co walczyć o nas jako wyborców albo bać się, że nas stracą? Zrozumiały, że mogą tworzyć prawo o nas, nie martwiąc się nami.

Stało się to dla mnie bardzo jasne, gdy zobaczyłem wywiad telewizyjny z jedną z polityczek głównej partii rządzącej, Socialdemokratiet. Nawet nie zadała sobie trudu, aby naprawdę wyjaśnić, dlaczego zamrozili przyznawanie obywatelstwa do… właściwie bez żadnego widocznego terminu końcowego. Po jej twarzy było widać, że jej partia, choć współtworzona przez osoby z zagranicy i przez dekady będąca politycznym domem dla wielu z nas, poszła dalej.

Czy to koniec? Absolutnie nie. Oznacza to tylko, że musimy robić więcej niż narzekać. Wiem, wiem, narzekanie to wyraźny znak integracji. Największą siłą duńskiego systemu jest to, że pozwala zdobywać wpływ każdemu, kto potrafi się zorganizować. Tu dyskryminacji nie ma.

Czy zatem stworzenie partii dla osób z zagranicy jest rozwiązaniem? Szczerze mówiąc, nie ma jednego rozwiązania. Jest raczej mieszanka różnych inicjatyw, które mogą wprawić sprawy w ruch. Dołączcie do ruchu Our Voice, dołączcie do duńskiej partii politycznej albo załóżcie nową partię czy ruch. Wszystkie te drogi są uprawnione. Kluczowe jest to, aby więcej osób z zagranicy wzięło odpowiedzialność i zaczęło uczestniczyć.

Nie znacie duńskiego? To nie problem. Nie macie czasu? Czas można znaleźć. Nie macie pomysłów na przyszłość? Żyjcie w teraźniejszości i spróbujcie zostawić to miejsce lepszym dla kolejnych pokoleń. Wiem, że zaangażowanie może być męczące, ale uwierzcie mi: odrobina czasu poświęconego na wolontariat potrafi tworzyć cuda.

Być może jest tu też większe pytanie. Jak często słyszeliście osobę z zagranicy mówiącą: „Ostatecznie to ich kraj, ich zasady”? Ja słyszałem to niezliczoną liczbę razy. Ale jeśli celem integracji jest to, abyście z czasem zaczęli postrzegać ten kraj również jako swój, to coś tu jednak nie zadziałało. W którym momencie Dania przestaje być „ich krajem”, a staje się „naszym krajem”?

Bo integracja nie może oznaczać wyłącznie nauki duńskiego, znalezienia pracy, zrozumienia zasad i dostosowania się do Danii. W pewnym momencie integracja musi też oznaczać przekonanie, że mamy prawo, a może nawet obowiązek, współkształtować to, czym Dania się staje.

Czasem zastanawiam się, co stało się z naszym pionierskim duchem, który w ogóle pozwolił nam tu przyjechać. Czy wiele lat spędzonych tutaj mogło ten zmysł w nas stępić? Mam na myśli to, że osoby z zagranicy są w pewnym sensie przygotowane do przewodzenia, budowania i podejmowania inicjatywy. Mamy to we krwi. W jakiś sposób znaleźliśmy odwagę, by zbudować życie w innym kraju. Z pewnością część tej odwagi można wykorzystać także do współkształtowania kraju, w którym teraz żyjemy.

Oczywiście nie mam TEGO jednego rozwiązania naszego wspólnego społecznego wyzwania. Może nikt go nie ma. Ale jestem coraz bardziej przekonany, że czekanie, aż ktoś inny je rozwiąże, nie jest odpowiedzią.

Nie każdy musi zostać politykiem. Nie każdy musi zakładać ruch społeczny. Jedna osoba może dołączyć do partii. Inna może działać jako wolontariusz w stowarzyszeniu. Ktoś może pójść na walne zgromadzenie. Ktoś może pisać. Ktoś może organizować. Ktoś może po prostu pamiętać, żeby zagłosować.

Zacznijmy więc od ponownego odkrycia siły, która pozwoliła nam tu przyjechać. Ten ciężar nie spoczywa na jednej osobie, ale na nas wszystkich. I niezależnie od tego, czy nasze działania są duże, czy małe, wszyscy możemy COŚ z tym zrobić.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danię na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Sztuczna inteligencja przejmuje połowę zadań, które menedżerowie średniego szczebla wykonują najlepiej - Florin Lungu

2. Przynieś cegłę, nie katedrę – czego improwizacja może nauczyć nas poza salą lekcyjną - Paulina Stachnik

3. Oszustwa związane z energią elektryczną w Danii - Zeynep Aslan

4. Dlaczego Dania stała się jednym z najpopularniejszych kierunków ślubnych w Europie - Anna Gáll

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Podcast

Wszechświat LWID

LinkedIn - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Obrazy tygodnia

📸 Rzadko spotykany biały daniel został zauważony w duńskim lesie.

📸 Dania obudziła się w tym tygodniu pod miedzianym blaskiem Księżyca.

Ciekawostki dla Polaków w Danii

📚 Rozpoczęcie roku szkolnego w Szkole Polskiej w Kopenhadze. 5 września 2026 roku o godz. 11:00 odbędzie się uroczyste rozpoczęcie roku szkolnego 2026/2027 w Szkole Polskiej w Kopenhadze. Inauguracji towarzyszyć będzie tegoroczne Narodowe Czytanie 2026 II części „Dziadów” Adama Mickiewicza oraz krótki program artystyczny.

🇵🇱 Dodatkowa rekrutacja do Szkół Polskich. Do 31 sierpnia 2026 roku trwa dodatkowa rekrutacja na rok szkolny 2026/2027 do Szkół Polskich w Kopenhadze i Viborgu. Zapisy w obu szkołach odbywają się w miarę dostępnych miejsc. Rekrutacja obejmuje szkołę podstawową i liceum, a w Viborgu również oddział dziecięcy. Nauka w Szkołach Polskich jest bezpłatna.

🌍 Targi dla międzynarodowej społeczności w Aalborgu. 12 września w godz. 10:00–14:00 w Bibliotece Głównej w Aalborgu odbędą się targi dla międzynarodowej społeczności, skierowane do mieszkańców Północnej Danii pochodzących z różnych krajów. Na miejscu będzie można znaleźć informacje dotyczące życia i pracy w regionie, poznać lokalne organizacje oraz skorzystać z atrakcji dla dzieci. Wstęp jest bezpłatny, obowiązuje wcześniejsza rejestracja.

🤝 8 września przypada rocznica wznowienia stosunków dyplomatycznych między Polską a Danią. Według informacji Ambasady RP stosunki dyplomatyczne między Polską a Królestwem Danii zostały wznowione 8 września 1919 roku, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. To dobra okazja na krótki historyczny akcent o polsko-duńskich relacjach i o tym, że oba kraje od lat współpracują w regionie Morza Bałtyckiego, UE i NATO.

Subscribe now

Duńska Polityka

Nowe ustawy

🌀 Grenlandzkie kobiety, którym bez zgody założono wkładkę wewnątrzmaciczną lub zastosowano inną formę antykoncepcji, mogą teraz otrzymać od duńskiego państwa 300 000 DKK odszkodowania. Duński parlament przyjął program rekompensat dla kobiet, które w latach 1960–1991 w Grenlandii lub Danii zostały poddane antykoncepcji bez swojej zgody. O odszkodowanie może ubiegać się około 4 500 kobiet. Wnioski można składać do Patienterstatningen do września 2028 roku. Program jest następstwem uznania przez Danię tzw. afery spiralowej, w ramach której tysiącom grenlandzkich kobiet i dziewcząt zakładano wkładki lub stosowano antykoncepcję bez ich świadomej zgody.

Propozycje prawne

🌊 Narasta spór wokół nowych przepisów mających ograniczyć zanieczyszczenie azotem pochodzące z rolnictwa. Rolnicy twierdzą, że regulacje, które mają wejść w życie w 2027 roku, są wprowadzane w pośpiechu, zanim będzie wiadomo, jak wpłyną na poszczególne gospodarstwa. Organizacje ekologiczne ostrzegają z kolei, że opóźnienia pogorszą stan duńskich fiordów i wód przybrzeżnych. Sprawa wywołuje również podziały w Venstre, czyli partii liberalnej, która współtworzyła historyczne Zielone Porozumienie Trójstronne jeszcze jako partia rządząca. W poniedziałek w Odense na nadzwyczajnym spotkaniu ma zebrać się niemal 3 000 rolników. Rząd pozostaje jednak przy swoim stanowisku i przeznaczył 1,23 mld DKK na rekompensaty dla rolników, którzy poniosą straty.

Scena Polityczna

🌹 Liderka SF Pia Olsen Dyhr mierzy się z pierwszym poważnym kryzysem politycznym po 12 latach dobrej passy. Odkąd stanęła na czele SF (Zielona Lewica), odbudowała ugrupowanie po kryzysie, doprowadziła je do pozycji drugiej największej partii w Danii, a następnie ponownie wprowadziła je do rządu. Teraz jednak jej decyzja o zatrudnieniu doradcy, który wcześniej odszedł z partii w związku z niewłaściwym zachowaniem, wywołała falę krytyki i pytania o jej ocenę sytuacji oraz sposób radzenia sobie z kryzysem. Z najnowszego sondażu wynika, że wyborcy znacznie mniej ufają dziś liderce SF.

⛪ Po dwóch miesiącach okazało się, że parlamentarzyści jednak nie będą mieli własnego księdza. Początkowo planowano, że posłowie będą mogli korzystać z pomocy duchownego bezpośrednio związanego z Christiansborgiem. Krytycy przekonywali, że takie rozwiązanie zacierałoby granicę między Kościołem a demokracją i dawałoby chrześcijaństwu szczególną pozycję w parlamencie. Ostatecznie wypracowano znacznie skromniejszy kompromis: posłowie otrzymają numer telefonu, pod którym będą mogli skontaktować się z księdzem, jeśli będą chcieli porozmawiać, a samo spotkanie będzie mogło odbyć się poza parlamentem.

🇩🇰 Venstre rozważała ostrzejsze przepisy dotyczące obywatelstwa niż te, które publicznie przedstawiła. Z wewnętrznego projektu dokumentu, który przez pomyłkę trafił do DR, wynika, że partia rozważała wprowadzenie wymogu przedstawienia przez osoby ubiegające się o obywatelstwo tzw. „świadków charakteru”, czyli osób, które mogłyby ręczyć za ich zaangażowanie i przywiązanie do Danii. Rozważano również ograniczenie liczby obywatelstw przyznawanych osobom z krajów niezachodnich do około 250 rocznie. Obie propozycje wykreślono na cztery dni przed przedstawieniem przez Venstre planu zmian w przepisach dotyczących obywatelstwa, a partia zapewnia, że nie zamierza do nich wracać. Obecnie Dania nie przyznaje nowych obywatelstw, ponieważ w parlamencie nie ma już większości popierającej obowiązujące porozumienie w tej sprawie. W kolejce czeka ponad 16 000 osób.

Życie codzienne w Danii

🥚 Jajka w Danii często nadają się do jedzenia długo po dacie podanej na opakowaniu. Duński Urząd ds. Żywności (Fødevarestyrelsen) informuje, że jajka przechowywane w lodówce mogą spokojnie wytrzymać nawet dwa miesiące, a być może jeszcze dłużej. Unijne przepisy dotyczące daty minimalnej trwałości obejmują również kraje, w których jaj nie przechowuje się w lodówkach. W Danii są one natomiast chłodzone na każdym etapie łańcucha dostaw.

♻️ Nie wszystko, co wygląda jak plastik, powinno trafić do pojemnika na plastik. Przedmioty z miękkiego PVC, takie jak dmuchane baseny, kalosze, zasłony prysznicowe czy materace dmuchane, nie nadają się do recyklingu ani bezpiecznego spalania. Powinny więc trafiać na składowisko odpadów. Firma Kredsløb odpowiedzialna za gospodarkę odpadami w Aarhus zmieni nazwę tej kategorii na „rzeczy do zakopania”, aby lepiej wyjaśnić mieszkańcom, gdzie powinny trafiać takie odpady.

⏰ Klasyczny dzień od 8:00 do 16:00 nie pasuje każdemu. Ekspert w dziedzinie chronobiologii uważa, że szkoły i miejsca pracy powinny w większym stopniu uwzględniać naturalny rytm biologiczny człowieka, zamiast zakładać, że każdy najlepiej funkcjonuje wcześnie rano. Nastolatki z natury mają tendencję do późniejszego zasypiania i późniejszego wstawania. Z tego powodu szkoła z internatem Ølgod Efterskole we wtorki zaczyna zajęcia później. Szerszy wniosek jest taki, że bardziej elastyczne godziny spotkań i odejście od założenia, że wszyscy powinni być „rannymi ptaszkami”, mogłyby poprawić zarówno samopoczucie, jak i produktywność.

🤝 117 dzieci w Północnej Danii czeka na dorosłego wolontariusza-przyjaciela. Organizacja Børns Voksenvenner poszukuje kolejnych dorosłych, którzy mogliby spędzać czas z dziećmi, którym brakuje w życiu drugiej, stabilnej osoby dorosłej. Kogoś, z kim można pójść na plac zabaw, upiec ciasto, obejrzeć film albo po prostu porozmawiać. Organizacja podkreśla, że taka relacja może wiele zmienić w życiu dziecka, a dla wolontariuszy również często okazuje się bardzo wartościowym doświadczeniem.

🏠 W ciągu dekady liczba dzieci uczących się w domu w Danii wzrosła ponad sześciokrotnie, z około 400 w roku szkolnym 2015/16 do 2 500 w 2025/26. Politycy chcą teraz sprawdzić, jak dzieci uczące się w domu radzą sobie w późniejszej edukacji i dorosłym życiu. Równolegle trwa debata na temat ogólnokrajowych testów szkolnych. Jedna z matek uzyskała zgodę na zwolnienie swoich dzieci z udziału w testach, jednak rodzice co do zasady nie mają automatycznego prawa, by z nich zrezygnować w imieniu swoich dzieci.

🍻 Młodzi Duńczycy piją mniej niż kiedyś, ale alkohol nadal odgrywa ogromną rolę w życiu uczniów i studentów. Nowe badanie przeprowadzone przez Duńskie Towarzystwo Onkologiczne i TrygFonden pokazuje, że Dania nadal należy do europejskich krajów, w których młodzi ludzie piją najwięcej. Niemal co czwarty uczeń szkoły średniej i więcej niż co czwarty student uważa, że alkohol zajmuje zbyt dużo miejsca w ich życiu szkolnym lub studenckim. Ponad połowa badanych przyznaje też, że czuła presję, by wypić więcej, niż chciała. Niektóre szkoły zaczynają więc eksperymentować z przestrzeniami wolnymi od alkoholu podczas imprez.

⛪ Młoda pastorka chce, aby teologia feministyczna odgrywała większą rolę w duńskim Kościele narodowym. Mia Schmidt-Mikkelsen, która za pośrednictwem TikToka dociera przede wszystkim do młodszych odbiorców, mówi, że regularnie spotyka się z komentarzami sugerującymi, że kobiety powinny milczeć albo że chrześcijaństwo popiera wyłącznie tradycyjny podział ról między kobietami i mężczyznami. Jej zdaniem podczas przygotowań do konfirmacji należy w większym stopniu pokazywać młodym ludziom, że Biblię interpretowano na wiele różnych sposobów, również z perspektywy feministycznej i queerowej.

🏝️ Młoda rodzina porzuciła dotychczasowe życie i zaczęła od nowa na wyspie zamieszkanej przez zaledwie 100 osób. Lærke i Matias nigdy wcześniej nie byli na Lyø, kiedy zdecydowali się tam przeprowadzić, przejąć lokalny sklep spożywczy i rozpocząć nowe życie, z nowym domem i nowym przedszkolem dla ich syna. Dla mieszkańców wyspy sklep to znacznie więcej niż miejsce, w którym robi się zakupy. Jest ważnym elementem codziennego życia i pomaga sprawić, że wyspa pozostaje atrakcyjnym miejscem dla nowych mieszkańców. Zanim pojawili się Lærke i Matias, miejscowi sami na zmianę prowadzili sklep, żeby nie dopuścić do jego zamknięcia.

🚢 Czy statki wycieczkowe mogłyby stać się tymczasowymi akademikami w Kopenhadze? Jeden z lokalnych polityków proponuje, aby przez około trzy miesiące od rozpoczęcia roku akademickiego wykorzystywać statki jako tymczasowe zakwaterowanie dla studentów. Właśnie wtedy zapotrzebowanie na miejsca w akademikach jest największe. Jego zdaniem kabiny mogłyby być rozwiązaniem na przeczekanie, dopóki na lądzie nie zwolnią się miejsca w akademikach. Inżynier zajmujący się statkami ostrzega jednak, że taki pomysł może okazać się niezwykle kosztowny po doliczeniu kosztów czarteru i opłat portowych. Według jego szacunków wynajem niewielkiej kabiny mógłby kosztować nawet 15 000-20 000 DKK miesięcznie.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

💰Coraz więcej osób pracuje, płace rosną szybciej niż ceny, a my wydajemy więcej. W czerwcu w Danii przybyło 3 600 osób zatrudnionych, co zwiększyło ich łączną liczbę do około 3,09 mln, a płace w drugim kwartale były o 3,2% wyższe niż rok wcześniej. Przy inflacji na poziomie 1,7% w lipcu średnie płace rosną obecnie szybciej niż ceny. Ta rosnąca siła nabywcza może być również widoczna w sklepach: sprzedaż detaliczna wzrosła o 1,3% od czerwca do lipca, co oznacza trzeci z rzędu miesięczny wzrost.

🔥 Gazociąg do Lolland-Falster, którego koszt wyniósł 1,5 mld DKK, staje się ostrzeżeniem przed kosztowną infrastrukturą. Gazociąg oddano do użytku w 2024 r. i miał on wspierać lokalny przemysł oraz ograniczać emisje, jednak jego największy odbiorca, cukrownia w Nakskov, wstrzyma produkcję w 2027 r. W obliczu spodziewanego spadku zużycia gazu w Danii opłacalność projektu wygląda obecnie jeszcze gorzej. Koszty te jednak nie znikną same: infrastruktura gazowa jest finansowana z opłat uiszczanych przez odbiorców gazu w całej Danii, więc mniejsza liczba klientów może oznaczać większe obciążenie dla pozostałych dużych odbiorców.

🚗 Carpooling staje się poważną alternatywą dla autobusów dla młodych ludzi na obszarach wiejskich. Transport publiczny poza większymi miastami uległ znacznemu ograniczeniu: od 2016 roku liczba godzin kursowania transportu publicznego na obszarach wiejskich spadła o 13,4%, a około 180 000 osób mieszka w odległości większej niż 2,8 km od najbliższego przystanku. W ramach dwuletniego programu pilotażowego w regionie Danii Środkowej kierowcy otrzymywali dopłatę w wysokości 10 DKK za pasażera przy przejazdach powyżej 10 km, co uznano za sukces. Rząd przeznaczył już 100 mln DKK na poprawę transportu publicznego na obszarach wiejskich.

🏘️ Burmistrz gminy Morsø chce, abyśmy na nowo przemyśleli sposób, w jaki środki finansowe podążają za ludźmi, gdy młodzi dorośli wyprowadzają się z mniejszych gmin. Gmina Morsø stoi w obliczu cięć budżetowych rzędu około 50 milionów DKK, podczas gdy jej baza podatkowa się kurczy, a odsetek starszych mieszkańców rośnie. Burmistrz zaproponował „model piłkarski”: kiedy młoda osoba opuszcza mniejszą gminę i przenosi się do większego miasta, część środków powinna wrócić do gminy, która sfinansowała znaczną część jej edukacji. Przyznaje, że pomysł ten jest celowo prowokacyjny, ale argumentuje, że obecny system wyrównawczy gmin nie uwzględnia w wystarczającym stopniu starzenia się społeczeństwa i wyludnienia.

Stan rynków

🍔 Urząd ds. konkurencji chce pozwać Wolt za nadużywanie dominującej pozycji na rynku. Duńska Rada ds. Konkurencji twierdzi, że w latach 2022–2024 firma Wolt naruszyła prawo konkurencji na trzy sposoby. Między innymi restauracje nie mogły oferować niższych cen za pośrednictwem własnych kanałów sprzedaży, podczas gdy Wolt mógł udzielać zniżek bez informowania ich o tym oraz wypłacać niezadowolonym klientom rekompensaty w wysokości do 400 DKK na koszt restauracji. Rada twierdzi, że warunki te szkodziły konkurencji i przenosiły zbyt duże ryzyko na restauracje. Wolt kwestionuje tę decyzję.

🧱 LEGO pobiło kolejny rekord sprzedaży, rozwijając się znacznie szybciej niż globalny rynek zabawek. W pierwszej połowie 2026 roku firma sprzedała produkty o wartości 41,9 mld DKK. Sprzedaż wzrosła o 21%. LEGO przypisuje ten wynik stałemu wprowadzaniu nowych produktów oraz ważnym partnerstwom, w tym z Formułą 1, Mistrzostwami Świata FIFA i Pokémon. Coraz ważniejszą grupą klientów stają się również dorośli: obecnie około 20% produktów LEGO jest skierowanych do dorosłych.

🚕 Uber musi sprzedać znaczną część Dantaxi po interwencji urzędu ds. konkurencji, który obawia się wzrostu cen przejazdów taksówkami. Rada ds. Konkurencji zatwierdziła przejęcie Dantaxi przez Ubera wyłącznie pod warunkiem, że Uber sprzeda jedną z dwóch dyspozytorni Dantaxi. Rada uznała, że bez interwencji połączenie firm mogłoby ograniczyć konkurencję, doprowadzić do wzrostu cen dla pasażerów, pogorszyć warunki dla operatorów taksówek oraz utrudnić nowym konkurentom wejście na rynek.

Przedsiębiorczość

💻 Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) będą mogły wkrótce ubiegać się o dofinansowanie w wysokości do 50 000 DKK na doradztwo w zakresie cyberbezpieczeństwa i cyfryzacji. Kolejna runda finansowania w ramach programu SMV:Digital rozpocznie się 28 września i pokryje 50% kosztów zewnętrznych usług doradczych. Pierwszeństwo będą miały projekty związane z cyberbezpieczeństwem, w tym oceny ryzyka i plany działania, choć kwalifikować się mogą również inne projekty z zakresu cyfryzacji.

Międzynarodowa społeczność

🇺🇦 Dania zaostrza zasady specjalnego programu pobytu dla Ukraińców na dwa sposoby. Ukraińscy mężczyźni w wieku 23–60 lat objęci przepisami o mobilizacji będą zazwyczaj musieli udokumentować zwolnienie ze służby wojskowej, aby kwalifikować się do programu, a rząd chce również wykluczyć przyszłych wnioskodawców pochodzących z 14 regionów Ukrainy uznanych za mniej dotknięte wojną. Ta druga propozycja ma częściowo na celu zmniejszenie presji na gminy, które obecnie przyjmują około 47 000 Ukraińców. Proponowane ograniczenie regionalne nie będzie miało wpływu na Ukraińców już mieszkających w Danii w ramach specjalnego programu.

Tablica ogłoszeń społeczności

ParentLab Salon 📍 Hotel 25Hours w Kopenhadze | 🗓 środa, 2 września, godz. 11:00–12:30 (i nie tylko) | Rozmowy w języku angielskim przyjazne dla rodzin z niemowlętami, skupione na potrzebach rodziców. 🔗 Zapisz się

Pathways to Find a (Student) Job📍 CREATE, Aalborg | 🗓 Poniedziałek, 31 sierpnia | Porady dla nowych studentów zagranicznych dotyczące poszukiwania pracy studenckiej w Danii, oparte na doświadczeniach i najlepszych praktykach byłych studentów. 🔗 Więcej informacji

Newcomer Café 📍 Biblioteka w Hjørring | 🗓 Środa, 2 września | Spotkaj się z innymi nowymi mieszkańcami przy kawie, poćwicz język duński i zbuduj lokalną sieć kontaktów w nieformalnej atmosferze. 🔗 Więcej informacji

Newcomers’ Info Webinar 📍 Online / Aarhus | 🗓 Czwartek, 3 września, godz. 10:00–12:00 | Praktyczne wprowadzenie dla osób z zagranicy, które niedawno przeprowadziły się lub przygotowują się do przeprowadzki do Aarhus. 🔗 Zarejestruj się

Diversity Evening 📍 Zoo w Aalborgu | 🗓 Czwartek, 3 września | Zoo w Aalborgu, miejska Rada ds. Integracji oraz International House North Denmark zapraszają mieszkańców z zagranicy oraz osoby o innym pochodzeniu etnicznym na wieczór w zoo. 🔗 Więcej informacji

Newcomer Café: The Living Room 📍 International House Esbjerg | 🗓 czwartek, 3 września, godz. 17:00–19:00 | Swobodne spotkanie dla nowych mieszkańców, osób z zagranicy mieszkających tu od dłuższego czasu oraz Duńczyków, podczas którego można poznać nowych ludzi, zadawać pytania i nawiązywać lokalne kontakty.

Lyngby Day / International Welcome Day 📍 Ratusz w Lyngby-Taarbæk | 🗓 piątek, 4 września | Spotkaj się z lokalnymi ambasadorami, dowiedz się, w jaki sposób stowarzyszenia i kluby mogą pomóc Ci nawiązać kontakt z Duńczykami, oraz odkryj możliwości zaangażowania się w życie lokalnej społeczności. 🔗 Zarejestruj się

Chat in Danish - Sculpture Park Walk 📍 Hollufgaard Skulpturpark, Odense | 🗓 Niedziela, 6 września, godz. 14:00–16:00 | Ćwicz język duński, spacerując i rozmawiając wśród rzeźb w Hollufgaard. Bezpłatne wydarzenie organizowane jest przez International House Odense i można się na nie zapisać tutaj.

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

⚖️ Dania popiera Międzynarodowy Trybunał Karny po nowych sankcjach USA - Anadolu

💄 Premier Danii odpowiada na nieproszone porady dotyczące operacji plastycznych - The Guardian

🗣️ Premier Danii ostrzega Europę przed „wrogiem rosnącym od wewnątrz” w kontekście migracji - News24 Australia

🇵🇸 Dania dołącza do międzynarodowej deklaracji sprzeciwiającej się izraelskiemu planowi osadniczemu na Zachodnim Brzegu - Anadolu

1. Prognozowany wzrost gospodarczy na poziomie 4,2% sprawia, że Dania jest w tym roku jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek świata.

2. Imigracja i obywatelstwo wróciły do centrum duńskiej polityki. Można spodziewać się długiej debaty, a po niej nowych inicjatyw tej jesieni.

3. Doraźna pomoc psychiatryczna jest teraz dostępna w ramach systemu pomocy medycznej w nagłych przypadkach.

List od redaktora

Kiedyś wierzyłem, że w Danii możliwe jest niemal wszystko. Miałem nawet własne określenie na to przekonanie: duńskie marzenie. Po 17 latach spędzonych tutaj muszę jednak przyznać coś, czego napisanie przychodzi mi z trudem: moja więź z Danią jest dziś słabsza niż kiedykolwiek wcześniej.

Przyjechałem do Danii w wieku 18 lat na studia. W pierwszych latach skupiałem się głównie na tym, żeby przetrwać i odkrywać, kim jestem. Jednak po około pięciu latach coś się zmieniło. Zacząłem być przekonany (być może naiwnie), że żyję w najlepszym społeczeństwie na świecie. Przywiązałem się do Aalborga. Zacząłem uważać się za miejscowego. Zafascynował mnie też duński model: społeczeństwo oparte na demokracji, zaufaniu, silnych instytucjach oraz przekonaniu, że ludzie powinni mieć zarówno prawa, jak i obowiązki.

Mniej więcej w tym samym czasie zacząłem dużo podróżować. Gdziekolwiek się pojawiałem, stawałem się nieoficjalnym ambasadorem Aalborga i Danii. Opowiadałem ludziom o wszystkich rzeczach, które, jak mi się wydawało, Dania robi dobrze. Było to widać w artykułach, które pisałem, projektach, które tworzyłem, i pomysłach, które promowałem. DNA duńskiego społeczeństwa było obecne w całej mojej pracy.

Tak bardzo zainteresowałem się duńską historią i geografią, że zdałem egzamin na obywatelstwo z maksymalnym wynikiem, zanim jeszcze potrafiłem mówić po duńsku. Do dziś potrafię wymienić 98 duńskich gmin w kolejności, w jakiej pojawiają się na mapie (zupełnie bezużyteczna umiejętność, z której mimo wszystko jestem dziwnie dumny). Zgłosiłem się nawet jako ochotnik do duńskiej Gwardii Krajowej i podpisałem umowę, w której dosłownie deklarowałem gotowość do obrony Danii. Więź z tym krajem stała się aż tak silna.

W pewnym momencie niemal przestałem myśleć o Danii wyłącznie jako o kraju, w którym mieszkam. Dzięki wspólnym wartościom, zaangażowaniu i głębokiemu zakorzenieniu w duńskim społeczeństwie zacząłem czuć się częściowo Duńczykiem. Dania miała w tamtej młodszej wersji mnie wielkiego sprzymierzeńca.

I być może właśnie dlatego tak bardzo boli mnie to, co wydarzyło się w ciągu ostatnich kilku lat. Moja więź z Danią stopniowo słabła. Przez lata pisałem o konfliktach kulturowych, które, jak uważałem, będą kształtować przyszłość Danii. Nie rozumiałem jednak, że przestanę być obserwatorem tych konfliktów. Sam znajdę się po stronie tych, których te konflikty dotyczą.

Dania się zmienia. Zawsze się zmieniała, mimo romantycznego wyobrażenia, że kiedyś istniała kulturowo jednolita Dania, do której po prostu musimy powrócić. Dania przyszłości nieuchronnie będzie bardziej różnorodna niż Dania przeszłości. A kiedy społeczeństwa się zmieniają, pojawiają się kontrreakcje. Uważam, że właśnie z jedną z nich mamy obecnie do czynienia.

Poglądy na temat obcokrajowców i ich miejsca w społeczeństwie, które jeszcze niedawno funkcjonowały na marginesie debaty publicznej, weszły do jej głównego nurtu. Propozycje, które kiedyś wywołałyby oburzenie, są dziś traktowane poważnie. Granice tego, co można zaproponować, nieustannie się przesuwają. A jeśli jest się jedną z osób, których przynależność do tego społeczeństwa jest nieustannie podważana, odbiera się ten przekaz zupełnie inaczej. Czasami potrafię się od tego zdystansować. Mogę spojrzeć na Danię z perspektywy osoby zainteresowanej geopolityką i niemal akademicko analizować to, co się dzieje. Potem jednak wracam do swojego życia i przypominam sobie, że nie jestem jedynie obserwatorem przemian kulturowych zachodzących w Danii. Żyję w samym ich środku.

Być może najbardziej zmieniło mnie posiadanie dzieci. Rzeczy, które kiedyś mógłbym zbyć jako polityczny teatr, dziś wywołują we mnie złość. Za każdym razem, gdy system polityczny ogranicza prawa i godność ludzi, których z jakiegoś powodu uznaje się za mniej duńskich, zastanawiam się, jaką Danię odziedziczą moje dzieci. Czy dorosną z przekonaniem, że ten kraj bez żadnych wątpliwości jest również ich krajem? Czy może przez całe życie będą musiały przez całe życie udowadniać, że tu należą, że tu przynależą? To pytanie przeraża mnie bardziej niż jakakolwiek propozycja polityczna.

Jeśli czytacie ten newsletter od jakiegoś czasu, prawdopodobnie sami zauważyliście niektóre z tych tendencji. To jeden z powodów, dla których uważam, że nasza praca stała się jeszcze ważniejsza. Musimy rozumieć, co się dzieje. Musimy uczestniczyć w debatach, które kształtują ten kraj. Musimy głosować, organizować się, zabierać głos, pisać, działać w stowarzyszeniach, angażować się we współpracę z instytucjami i stawiać opór ideom wtedy, gdy przekraczają granicę między uzasadnionym sporem politycznym a przekazywaniem całym grupom ludzi, że nigdy naprawdę nie będą tu należeć. Reakcja przeciwna zmianom nie może stać się jedyną reakcją.

Bo istnieje też inna Dania. Dania, w której 18-letni przybysz zakochał się kiedyś bez reszty. Dania demokracji, zaangażowania, zaufania, wspólnoty i przekonania, że społeczeństwo jest czymś, co tworzymy wspólnie. Nie jestem gotów z niej zrezygnować. Ale po raz pierwszy od 17 lat czuję, że muszę walczyć o to, by nadal czuć z nią więź.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danię na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

Tur-return: odcinek 17 - Nagość jest naturalna i w Danii nie robi się z niej wielkiej sprawy - Laura Matheson

The Little Viking Saga - odcinek 13 - Wielki krok na dwóch kółkach - Emily Ritchie

Seria o nauce duńskiego: nowe spojrzenie na naukę języka z Liamem Pilmore’em z DanishTube - Paulina Stachnik

Jakie są najlepsze sposoby na naukę duńskiego? - Anna Łęcka

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Podcast

Wszechświat LWID

LinkedIn - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Obrazy tygodnia

📸 Późne lato to najlepszy czas na skypumper, czyli duńskie, mniejsze kuzynki tornada.

Ciekawostki dla Polaków w Danii

📞 Centrum Informacji Konsularnej MSZ dla osób w Danii. Osoby mieszkające i przebywające w Danii mogą korzystać z lokalnego numeru Centrum Informacji Konsularnej MSZ: +45 327 38 400. Infolinia udziela informacji m.in. w sprawach paszportowych, obywatelstwa, utraty dokumentów, stanu cywilnego i spraw prawnych. Działa od poniedziałku do piątku w godz. 9:00-17:00. Informacje można uzyskać również przez czat na stronie placówki.

🦒 Bezpłatny wstęp do Aalborg Zoo z okazji Diversity Evening. 3 września w godz. 17:00–20:00 mieszkańcy międzynarodowej społeczności Aalborga będą mogli bezpłatnie odwiedzić Aalborg Zoo z okazji Wieczoru Różnorodności. Wydarzenie będzie również okazją do poznania osób z różnych krajów i nawiązania nowych kontaktów.

🇵🇱 Polskie stoisko na Festiwalu Różnorodności w Kopenhadze. W sobotę, 5 września w centrum Peder Lykke w Kopenhadze odbędzie się Festiwal Różnorodności. Na uczestników czekają potrawy z różnych stron świata, atrakcje dla dzieci, muzyka na żywo oraz liczne stoiska. Polskie stoisko będzie reprezentował Zarząd Związku Polskiego „Orzeł Biały”. Wstęp jest bezpłatny.

Subscribe now

Duńska Polityka

Nowe ustawy

🇩🇰 Ministerstwo Kultury chce chronić język duński przed angielskimi słowami i wyrażeniami. Ministra kultury Zenia Stampe chce nadać Duńskiej Radzie Języka, czyli Dansk Sprognævn, bardziej aktywną rolę w ochronie języka duńskiego, między innymi poprzez kontaktowanie się z władzami i instytucjami, aby zachęcać je do poprawnego używania duńskiego. Ministerstwo chce także wprowadzić silniejsze obowiązki językowe dla mediów publicznych oraz powołać nową radę, która będzie doradzać im w zakresie używania języka duńskiego. Ministra argumentuje, że angielski staje się coraz bardziej dominujący w miejscach pracy, edukacji i kulturze, podczas gdy tradycyjne duńskie słowa i wyrażenia mogą stopniowo zanikać.

Propozycje prawne

🚲 Kopenhaga chce uporządkować korzystanie z rowerów elektrycznych na minuty przez turystów. Na ulicach miasta jest obecnie około 13 000 takich rowerów, dlatego organizacje rowerowe i turystyczne uzgodniły z politykami, że przed przyszłym latem potrzebne są działania. Propozycje obejmują zmniejszenie liczby rowerów na minuty oraz lepsze informowanie o duńskich zasadach jazdy na rowerze. Wcześniej w tym tygodniu burmistrzyni Kopenhagi Sisse Marie Welling zasugerowała nawet pomysł krótkiej „licencji rowerowej” dla turystów przed wypożyczeniem roweru. Na razie są to jednak propozycje, a nie nowe przepisy. Debata jest odpowiedzią na rosnącą frustrację związaną z niedoświadczonymi turystami na ruchliwych kopenhaskich drogach rowerowych.

Scena Polityczna

🇩🇰 Duńska polityka wróciła po wakacyjnej przerwie, a jesień może być burzliwa. Nowy czteropartyjny rząd Danii, który objął władzę w czerwcu, ledwo zdążył się uformować, a już czeka go kilka potencjalnie trudnych sporów. Analitycy polityczni wskazują imigrację, obywatelstwo, ceny żywności, rolnictwo i zieloną transformację jako jedne z najważniejszych tematów, które prawdopodobnie zdominują najbliższe miesiące.

• Dla nas imigracja i obywatelstwo mogą być tematami, które warto śledzić szczególnie uważnie. Oczekiwana jest debata nad sprawdzaniem kandydatów do duńskiego obywatelstwa pod kątem ich przywiązania do wartości demokratycznych, podczas gdy sam rząd nadal prowadzi restrykcyjną politykę imigracyjną, obejmującą między innymi więcej deportacji i ośrodki powrotowe poza Europą.

💰 Rząd obiecał, że podatnicy nie zapłacą więcej, podczas gdy Dania czeka na tańszą żywność. Plan zakłada obniżenie VAT-u na żywność o połowę oraz całkowite zniesienie go na owoce i warzywa, ale nowy system nie może zostać wprowadzony przed 2028 rokiem. Aby pomóc go sfinansować, rząd planował tymczasowo zamrozić kilka progów podatkowych, co w praktyce oznaczałoby wzrost podatków. Po naciskach ze strony Enhedslisten, czyli Sojuszu Czerwono-Zielonego, Lars Løkke Rasmussen gwarantuje teraz, że każdy dodatkowy podatek pobrany w ten sposób zostanie w tym samym czasie zwrócony podatnikom za pomocą innych działań.

🛂Dania chce, aby pierwsze osoby bez legalnego prawa pobytu w Europie zostały przeniesione do „ośrodków powrotowych” poza UE już w 2027 roku. Minister ds. imigracji Morten Bødskov odwiedza europejskie stolice, aby budować poparcie dla tego rozwiązania. Dania, Niemcy, Holandia, Austria i Grecja tworzą pięciopaństwową grupę pracującą nad tym planem. Ministrowie spotkają się w Kopenhadze, a Komisja Europejska weźmie udział w rozmowach jako obserwator. Dania ma nadzieję osiągnąć porozumienie z krajem partnerskim spoza UE przed końcem 2026 roku.

• W czerwcu Parlament Europejski i rządy państw UE osiągnęły polityczne porozumienie w sprawie nowych wspólnych zasad powrotów, które wyraźnie dopuszczają tworzenie ośrodków powrotowych w państwach trzecich. Miałyby one być przeznaczone dla obywateli państw spoza UE, którzy otrzymali decyzję stwierdzającą, że nie mają prawa do pobytu.

👓 Inteligentne okulary Meta wywołują w Danii debatę o prywatności. Enhedslisten, czyli Sojusz Czerwono-Zielony, chce zakazu okularów Meta zasilanych sztuczną inteligencją z obawy, że ludzie mogą być filmowani bez swojej wiedzy. Partia argumentuje, że okulary umożliwiające dyskretne nagrywanie obrazu i dźwięku podważają podstawowe prawo do prywatności, a duńskie przepisy muszą nadążyć za technologią. Kontrowersje narosły po doniesieniach o wykorzystywaniu okularów do potajemnego filmowania ludzi, zwłaszcza kobiet, a następnie publikowania nagrań w mediach społecznościowych.

🏫 Zakaz postu, zakaz „dominacyjnych” kurtek puchowych i zakaz mówienia po angielsku podczas lunchu? DD, czyli Duńscy Demokraci, mają 15 pomysłów dla szkół. Liderka partii Inger Støjberg przedstawiła pakiet propozycji mających przeciwdziałać negatywnej kontroli społecznej. Wśród nich znalazły się między innymi: obowiązek mówienia przez uczniów wyłącznie po duńsku, także podczas przerw, podanie ręki osobie przeciwnej płci pierwszego dnia szkoły, podpisanie deklaracji akceptacji „duńskich wartości” oraz ograniczenia dotyczące postu, sal modlitewnych, chust, czapek i określonych kurtek puchowych. Partia proponuje również limit 25% uczniów o pozaeuropejskim pochodzeniu w poszczególnych szkołach. Te pomysły najprawdopodobniej jednak nigdy nie wejdą w życie.

Życie codzienne w Danii

🪽 Nowy symbol ma sprawić, że żałoba będzie bardziej widoczna w codziennym życiu. Osoby, które straciły kogoś bliskiego, mogą nosić nowe sorgvinge, czyli „skrzydło żałoby” - małą przypinkę w kształcie anielskiego skrzydła z napisem „Jeg har mistet” („Straciłem/straciłam kogoś bliskiego”). Ma ona sygnalizować, że dana osoba może potrzebować więcej zrozumienia ze strony współpracowników i otoczenia. Początkowo ponad 1000 takich przypinek zostanie rozdanych bezpłatnie w szpitalach i hospicjach. Zwolennicy opisują ją jako nowoczesną wersję tradycyjnej opaski żałobnej.

🏖️ Jak bardzo prywatne może być życie prywatne, gdy pracuje się w zawodzie związanym z kontaktami z ludźmi? Duchowna ze Svendborga wywołała debatę, gdy ludzie rozpoznali ją, kiedy opalała się topless na plaży. Duchowna mówi, że celowo pojechała w inne miejsce, aby móc odpocząć bez obaw o spotkanie osób ze swojej parafii, ale ostatecznie podeszła do niej rodzina, w której byli jej dawni konfirmanci. Spotkanie było przyjazne, ale skłoniło ją do pytania, gdzie przebiega granica między byciem sobą a ciągłym reprezentowaniem swojego zawodu.

🚗 Frederiksberg będzie testować aplikację, która pokazuje kierowcom, gdzie są wolne miejsca parkingowe. Około 300 miejsc w pobliżu pływalni na Frederiksbergu zostanie wyposażonych w czujniki, dzięki którym kierowcy będą mogli sprawdzić dostępność zamiast krążyć po ulicach w poszukiwaniu miejsca. Roczny program pilotażowy ma rozpocząć się na początku 2027 roku, a Kopenhaga przygotowuje podobny system obejmujący około 4500 miejsc parkingowych.

☎️ Doraźna pomoc psychiatryczna jest teraz dostępna przez system pomocy medycznej w nagłych przypadkach w całej Danii. Jeśli Ty lub ktoś z Twoich bliskich doświadcza poważnego kryzysu zdrowia psychicznego, skontaktuj się ze swoim lekarzem rodzinnym w godzinach otwarcia albo z regionalną pomocą medyczną poza godzinami pracy lekarza:

Region Stołeczny: 1813

Region Zelandia: 1818

Dania Środkowa: 70 11 31 31

Dania Południowa: 70 11 07 07

Dania Północna: 70 15 03 00

Możesz zadzwonić we własnej sprawie albo jako osoba bliska. W sytuacji zagrożenia życia zadzwoń pod numer 112.

🇩🇰 X Factor zyskuje coraz bardziej międzynarodowy charakter. Tegoroczny zwycięzca, 17-letni Hugo Almeida z Sønderborg, pochodzi z rodziny indyjskiej i przeprowadził się do Danii jako dziecko. Jest on następcą zwyciężczyni z 2025 roku, Leslie Nguyen z Esbjerg, której rodzice przyjechali do Danii z Wietnamu, oraz zwyciężczyni z 2024 roku, Helene Frank, która dorastała w duńskiej mniejszości w Niemczech. To nie pierwszy taki przypadek: w 2016 roku siostry Anilde i Azilda Kaputu, które jako dzieci przybyły do Danii z Angoli jako uchodźczynie, wygrały konkurs jako duet Embrace. Największy duński talent show dosłownie odzwierciedla coraz bardziej zróżnicowaną Danię.

🇩🇰 Duński gamer został pierwszym Europejczykiem w Hall of Legends League of Legends. Rasmus „Caps” Winther został zaledwie trzecim graczem na świecie wprowadzonym do Hall of Legends, po południowokoreańskiej supergwiazdzie Fakerze i Chińczyku Uzi. Caps jest uważany za najbardziej utytułowanego gracza w historii europejskiego League of Legends. To wyróżnienie to kolejny kamień milowy dla potężnej duńskiej sceny e-sportowej, która wydała na świat jednych z najbardziej znanych graczy e-sportowych na świecie.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

💸 Coraz więcej młodych ludzi trafia do duńskiego rejestru dłużników. Liczba osób w wieku 18-20 lat zarejestrowanych w RKI wzrosła w ciągu pięciu lat o 35% i w lipcu osiągnęła poziom 2 275 osób. To prawie jedna na sto osób w tej grupie wiekowej. Eksperci wskazują głównie na niezapłacone rachunki telefoniczne, małe pożyczki konsumenckie, wydatki w internecie oraz niewielką wiedzę o finansach osobistych.

• Jeśli jesteś nowy w Danii, warto wiedzieć, czym jest RKI. Wpis do rejestru może utrudnić zaciągnięcie pożyczki lub leasing samochodu.

• Martwisz się, że możesz być tam zarejestrowany? Swój status w RKI możesz sprawdzić przez MitID w serwisie DinInfo firmy Experian.

• Forbrugerrådet Tænk zapewnia także bezpłatne i poufne doradztwo w sprawach zadłużenia dla osób o niskich dochodach, w tym konsultacje online.

🇩🇰 Duńska gospodarka rośnie w wyjątkowo szybkim tempie, a prognozowany wzrost na 2026 rok wynosi 4,2%. Nowa prognoza think tanku AE pokazuje, że Dania rozwija się obecnie znacznie szybciej niż kraje, z którymi zwykle się porównuje. Wśród dużych gospodarek analizowanych przez AE szybciej ma rosnąć tylko gospodarka Chin. I nie chodzi wyłącznie o Novo Nordisk. Branża farmaceutyczna pozostaje ważnym motorem wzrostu, ale przyczyniają się do niego także silny eksport firm z branży żeglugowej i logistycznej oraz wzrost produktywności. Jednocześnie Dania utrzymuje rekordowo wysoki poziom zatrudnienia i kontrolowaną inflację.

• Co ważne, według AE wzrost w coraz większym stopniu wynika z większej produkcji w ciągu jednej godziny pracy, a nie po prostu z dłuższego czasu pracy.

Stan rynków

🚫 Dania zablokowała dostęp do platformy predykcyjnej Polymarket. Duński sąd uznał, że amerykańska platforma oferowała usługi hazardowe w Danii bez przestrzegania duńskiego prawa hazardowego, dlatego duńscy dostawcy internetu zostali zobowiązani do zablokowania do niej dostępu. Polymarket, na którym użytkownicy mogą obstawiać wyniki różnych wydarzeń, od wyborów i wojen po śmierć osób publicznych, zapowiedział, że zamierza zaskarżyć decyzję i dochodzić swoich praw w duńskim systemie prawnym.

🐷 Hodowcy świń tracą do 400 koron na każdej świni wysłanej do rzeźni. Nadpodaż wieprzowiny w Europie zepchnęła ceny tak nisko, że niektórzy duńscy hodowcy chcą ograniczyć liczebność stad. Rolnicy dostarczający trzodę do należącej do spółdzielni firmy Danish Crown mogą jednak zasadniczo zmniejszyć uzgodnione dostawy jedynie o 5%, co według producentów zmusza ich do dalszej produkcji mimo strat. Danish Crown odpowiada, że ubojnie nie są w stanie szybko dostosowywać skali działalności do zmieniających się warunków, a obecna sytuacja jest wyjątkowo trudna.

🇩🇰 Dania odnotowała najlepsze pierwsze półrocze w historii pod względem turystyki. Między styczniem a czerwcem 2026 roku zarejestrowano około 26 mln noclegów, czyli o 2% więcej niż rok wcześniej. Niemal cały wzrost pochodził od gości zagranicznych: odpowiadali oni za 505 000 z 565 000 dodatkowych noclegów. Niemcy pozostają zdecydowanie najważniejszym rynkiem turystycznym dla Danii, a Norwegia, Szwecja i Holandia należą do innych głównych krajów, z których przyjeżdżają odwiedzający. Szczególnie dobrze poradziły sobie hotele, odnotowując prawie pół miliona dodatkowych noclegów, czyli wzrost o 5%, podczas gdy ośrodki wypoczynkowe zanotowały wzrost o 9%.

Przedsiębiorczość

🚀 Inkubator Finansowania dla Przedsiębiorców w Danii | 💻 Online | 🗓 25 sierpnia - 29 września, 17:30-20:30 | Język angielski | Sześciotygodniowy praktyczny program pomagający przedsiębiorcom zrozumieć możliwości finansowania w Danii i UE oraz zbudować strategię finansowania. Uczestnicy będą pracować praktycznie nad wyszukiwaniem dotacji, pisaniem wniosków o finansowanie, przygotowywaniem budżetów, łączeniem dotacji z inwestycjami prywatnymi oraz prezentowaniem swoich firm.

Międzynarodowa społeczność

Tablica ogłoszeń społeczności

🌿 Zapraszamy na otwarcie drugiego duńskiego Narodowego Parku Przyrody! W niedzielę, 13 września, w godzinach 10:00-13:00, Naturnationalpark Gribskov oficjalnie otworzy około 1 300 hektarów dzikiej przyrody. Wszyscy są mile widziani. W programie przewidziano spacery przyrodnicze, aktywności związane ze swobodnie pasącymi się łosiami i jeleniami szlachetnymi oraz BioBlitz, podczas którego dzieci i rodziny mogą pomagać w odnajdywaniu i rejestrowaniu gatunków. Udział jest bezpłatny.

Career Guidance: Cover Letter + CV | 📍 Vejle Municipality, Skolegade 1, Vejle | 🗓 czwartek, 27 sierpnia, 09:30-11:30 | Bezpłatne doradztwo zawodowe dla osób międzynarodowych szukających pracy w Danii. 🔗 Więcej informacji

ParentLab Salon | 📍 25hours Hotel, Kopenhaga | 🗓 środa, 2 września, 11:00-12:30 oraz kolejne terminy | Rozmowy po angielsku dla rodziców, przyjazne osobom z niemowlętami. 🔗 Zapisy

Newcomer Café | 📍 Hjørring Library | 🗓 środa, 2 września, 15:00-17:00 | Wstęp wolny. 🔗 Więcej informacji

Newcomers Info Webinar | 📍 Online | 🗓 czwartek, 3 września, 10:00-12:00 | Bezpłatny webinar dla osób nowo przybyłych do Aarhus. 🔗 Zapisy

The Living Room: Newcomer Café | 📍 International House Esbjerg, Torvegade 23 | 🗓 czwartek, 3 września, 17:00-19:00 | Wstęp wolny. 🔗 Więcej informacji

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

🌊 Dlaczego Skagen jest jednym z najbardziej charakterystycznych nadmorskich miasteczek Danii - Forbes

🪖 Dania po raz pierwszy wysyła poborowych na Grenlandię - Arctic Today

🛡️ Dania zamawia w firmie Terma system kontroli antydronowej - Reuters

❄️ Szef duńskiej obrony odwiedza Alaskę, podkreślając gotowość do działań w Arktyce - High North News

🏭 Uruchomienie zakładu ukraińskiej firmy Fire Point w Danii opóźnione do 2027 roku - Euractiv

1. Unijne prawo do naprawy elektroniki zostanie w końcu wprowadzone w Danii.

2. Mette Frederiksen zawarła sojusz z premierką Włoch Giorgią Meloni, aby bronić chrześcijańskiego dziedzictwa kulturowego Europy.

3. Średnie ceny domów wzrosły o 10% w porównaniu z ubiegłym rokiem.

List od redaktora

Powrót do hverdag, czyli codzienności, przypomina niemal świętowanie Nowego Roku. A może nawet ważniejsze, ośmielę się powiedzieć. Nie ma fajerwerków ani szampana, ale cały sierpień tętni życiem i pewnym rodzajem pozytywnej energii. Dania znów rusza.

Niektórzy rodzice właśnie odprowadzili swoje dzieci na ich pierwszy skolestart, czyli pierwszy dzień szkoły. Mogę sobie tylko wyobrazić te emocje, bo za rok sam będę robił to samo z moją córką. Do miast uniwersyteckich przyjechali nowi studenci. Dla wielu osób z zagranicy właśnie tak zaczyna się ich duńska historia. Moja z pewnością zaczęła się właśnie w ten sposób, w 2009 roku.

Wciąż pamiętam mój pierwszy dzień w Danii. Kto go nie pamięta? Rodzice wieźli mnie samochodem ponad 2 000 kilometrów tylko po to, by wysadzić mnie z torbą pełną konserw pod adresem, który znalazłem na jakimś forum. Na miejscu odkryłem maleńkie, puste mieszkanie, które miałem dzielić z pięcioma innymi osobami. Jak możecie sobie wyobrazić, pierwsze noce spędziłem na podłodze, aż w końcu dopisało mi szczęście i znalazłem na ulicy używaną kanapę.

A jednak nie byłem nieszczęśliwy. Wręcz przeciwnie. W powietrzu było coś magicznego. Czułem, że to początek czegoś wielkiego, a żadne trudności, które mogły się pojawić, nie były w stanie odebrać mi tej euforii.

Dla mnie właśnie na tym polega magia sierpnia. Sprawia, że Dania wydaje się po prostu inna.

Firmy wracają po wakacjach i znów zaczynają rekrutować. Projekty, które czekały przez cały lipiec, nagle ruszają z miejsca. Ludzie, którzy wcześniej mówili „nie” Waszej propozycji współpracy albo lekko szalonemu pomysłowi, mogą teraz chętniej powiedzieć „tak”. Sam tego doświadczyłem: nawet system publiczny, tak, instytucje, potrafi nagle wydawać się bardziej otwarty na próbowanie czegoś nowego.

Sierpień to świetny miesiąc, żeby szukać pracy, chodzić na spotkania networkingowe, znajdować osoby do współpracy, zacząć wolontariat albo wreszcie zrobić tę rzecz, którą od dawna odkładaliście. I być może za tym uczuciem stoi bardzo praktyczny powód. Wchodzimy właśnie w najdłuższy, względnie* nieprzerwany okres duńskiego roku pracy: od sierpnia do listopada. Wakacje są już za nami, a Boże Narodzenie wciąż wystarczająco daleko. Przez kilka miesięcy można mieć poczucie, że naprawdę jest czas, żeby coś zbudować.

Więc choć to styczeń dostaje fajerwerki i noworoczne postanowienia, myślę, że sierpień też zasługuje na swoje uznanie. Cieszcie się wielkim restartem Danii. A jeśli cała ta rozmowa o próbowaniu czegoś nowego wzbudziła Waszą ciekawość, zawsze możecie dołączyć do naszego zespołu. Być może Wasz nowy początek zaczyna się właśnie u nas.

* jeśli zignorować tygodniowe ferie październikowe.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danię na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Czy duńską kulturę rzeczy z drugiej ręki da się przenieść do internetu? - Daniel Sfita

2. Bezpieczeństwo, normy społeczne i dlaczego rowerzyści w Kopenhadze jeżdżą bez kasków - Daniel Sfita

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Share

Wszechświat LWID

LinkedIn - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Obrazy tygodnia

📸 Czy widzieliście deszcz meteorów Perseidów? Nawet 100 spadających gwiazd w ciągu jednej godziny. Zobaczcie zdjęcia tutaj. A co z częściowym zaćmieniem Słońca? Jeśli nie mieliście okazji go zobaczyć, zdjęcia znajdziecie tutaj.

Subscribe now

Duńska Polityka

Nowe ustawy

🦐 Połowy krewetek w okolicach Rømø mogą zostać wznowione po tym, jak władze zniosły obowiązujący od dziesięcioleci zakaz związany z niewybuchami zalegającymi na dnie morskim. Łodzie rybackie nie mogły łowić krewetek brunatnych w rejonie Rømø od końca maja, kiedy władze zaczęły egzekwować ograniczenia, które przez dziesięciolecia były w praktyce ignorowane. Po przeprowadzeniu oceny Beredskabsstyrelsen, czyli duńska Agencja Zarządzania Kryzysowego uznała, że zagrożenie nie jest większe niż na innych akwenach, gdzie obowiązują już ostrzeżenia. Od 15 sierpnia obszary te staną się więc strefami ostrzegawczymi zamiast strefami zamkniętymi, co pozwoli rybakom wznowić połowy na własne ryzyko.

Propozycje prawne

🔧 Łatwiej będzie naprawiać elektronikę zamiast ją wymieniać. Dania wprowadza nowe unijne przepisy dotyczące „prawa do naprawy”, obejmujące między innymi pralki, lodówki, telefony komórkowe, dyski twarde i inne produkty. Producenci będą zobowiązani do oferowania napraw bezpłatnie lub za rozsądną cenę, wykonywania ich w rozsądnym terminie i nie będą mogli tworzyć zbędnych przeszkód utrudniających naprawę urządzeń. Projekt ustawy miał w tym tygodniu pierwsze czytanie w parlamencie, po tym jak Dania nie dotrzymała unijnego terminu wdrożenia przepisów wyznaczonego na 31 lipca. Rząd chce, aby nowe regulacje weszły w życie jak najszybciej po uchwaleniu i ogłoszeniu ustawy.

Scena Polityczna

✝️ Premierka Danii Mette Frederiksen i premierka Włoch Giorgia Meloni twierdzą, że Europa musi chronić swoje chrześcijańskie dziedzictwo kulturowe i oczekiwać od osób osiedlających się tutaj poszanowania europejskich wartości. We wspólnym oświadczeniu obie przywódczynie argumentowały, że samo przestrzeganie europejskiego prawa nie wystarcza oraz że miliony osób spoza Europy mieszkających na kontynencie powinny szanować wartości społeczeństw, które je przyjmują. Ta nietypowa współpraca między duńską premier z ramienia socjaldemokratów a włoską liderką skrajnej prawicy coraz bardziej koncentruje się na zaostrzeniu europejskiej polityki migracyjnej, w tym deportowaniu przestępców oraz tworzeniu ośrodków azylowych i centrów powrotowych poza Europą. W tym tygodniu nie ogłoszono jednak żadnych konkretnych nowych działań politycznych.

👦 Niektóre partie polityczne chcą obniżyć wiek odpowiedzialności karnej po tym, jak Szwecja zdecydowała, że 14-latkowie mogą być ścigani za poważne przestępstwa. Szwedzki parlament przegłosował w tym tygodniu obniżenie granicy z 15 do 14 lat w przypadku niektórych ciężkich przestępstw, w związku z obawami, że gangi werbują dzieci do działalności przestępczej. W Danii wiek odpowiedzialności karnej wynosi obecnie 15 lat, jednak DD, czyli Duńscy Demokraci, chcą jego obniżenia, podczas gdy DF, Duńska Partia Ludowa, uważa, że dzieci już od 12. roku życia powinny ponosić odpowiedzialność karną za szczególnie poważne przestępstwa. SF, Socjalistyczna Partia Ludowa, sprzeciwia się zmianie tego limitu, argumentując, że Dania już teraz może umieszczać dzieci w zamkniętych placówkach oraz nakładać środki za pośrednictwem Rady ds. Przestępczości Nieletnich. Dania obniżyła wcześniej wiek odpowiedzialności karnej z 15 do 14 lat w 2010 roku, by następnie ponownie podnieść go do 15 lat w 2012 roku.

🏳️‍🌈 Ministra ds. równości Ane Halsboe-Jørgensen oskarżyła polityka DF, Duńskiej Partii Ludowej, o wrogość wobec osób LGBT+ po tym, jak wspomniał on o fladze Pride i fladze ISIS w tym samym wpisie na Facebooku. W czasie Copenhagen Pride Week Zimmermann napisał, że w Danii nie powinno się wywieszać „flagi UE, flagi Pride ani flagi ISIS”, lecz zamiast nich Dannebrog, czyli duńską flagę. Halsboe-Jørgensen uznała takie zestawienie za niestosowne w świetle ubiegłomiesięcznego ataku terrorystycznego na Berlin Pride. Zimmermann twierdzi, że popiera bezpieczeństwo osób LGBT+, ale uważa, że flagi Pride nie powinny być eksponowane w przestrzeni publicznej.

🏛️ Nowy rząd otrzymał pierwszy ranking popularności ministrów, w którym ministra zdrowia i ds. kościelnych Ida Auken znalazła się na ostatnim miejscu. W sondażu Epinion 18% respondentów oceniło Auken pozytywnie, a 38% negatywnie, co dało jej wynik netto na poziomie -20. Na kolejnym miejscu od końca znalazła się ministra kultury Zenia Stampe z wynikiem -17, natomiast ministra klimatu Samira Nawa, minister finansów Peter Hummelgaard oraz minister spraw zagranicznych Lars Løkke Rasmussen zajęli wspólnie trzecie miejsce z wynikiem -8. Na drugim końcu zestawienia znalazł się minister sprawiedliwości Nicolai Wammen, najpopularniejszy minister rządu, z wynikiem +11. Za nim uplasowali się Jacob Mark i Pia Olsen Dyhr, którzy uzyskali po +8.

Życie codzienne w Danii

🐺 W Zachodniej Jutlandii odstrzelono wilka po serii bliskich spotkań z ludźmi. Zwierzę było kilkakrotnie widziane w okolicach Houstrup i Nørre Nebel i wykazywało niewielki lęk przed ludźmi, co skłoniło władze do wydania zgody na jego odstrzał. Naturstyrelsen, czyli duńska Agencja Przyrody, wysłała w teren uzbrojonych pracowników oraz drony termowizyjne, a nawet uruchomiła specjalną usługę SMS, umożliwiającą mieszkańcom zgłaszanie obserwacji bezpośrednio zespołom pracującym w terenie. Wilk został odstrzelony 13 sierpnia, po tym, jak zbliżył się na odległość około 10 metrów.

🐺 Co właściwie zrobić, jeśli spotkacie wilka? W związku z ostatnimi bliskimi spotkaniami władze przypomniały, że wilki zazwyczaj unikają ludzi, a w Danii nie odnotowano żadnych ataków wilków na człowieka. Jeśli wilk zbliży się na około 30 metrów i się nie oddala, zachowajcie spokój, nie podążajcie za nim i wyraźnie dajcie o sobie znać, krzycząc lub machając rękami. Utrzymujcie kontakt wzrokowy, a jeśli niespodziewanie znajdziecie się bardzo blisko zwierzęcia, powoli się wycofujcie, zamiast odwracać się plecami. W wyjątkowo mało prawdopodobnym przypadku ataku władze zalecają stawianie maksymalnego oporu. Obserwacje wilków można zgłaszać za pośrednictwem krajowego systemu monitorowania wilków na stronie Ulveatlas.dk.

👓 Inteligentne okulary, które mogą dyskretnie nagrywać ludzi, spotykają się w Danii z ostrą krytyką ze względu na obawy o prywatność. Okulary Ray-Ban Meta wyglądają bardzo podobnie do zwykłych okularów, ale mają wbudowaną kamerę. Odnotowano już kilka przypadków, w których osoby były filmowane bez swojej wiedzy, a nagrania pojawiały się później w mediach społecznościowych. Rada Konsumentów twierdzi, że mała migająca dioda sygnalizująca nagrywanie nie jest wystarczająco widoczna. Filmowanie ludzi w miejscach publicznych zasadniczo nie jest w Danii nielegalne, ale publikowanie nagrań może podlegać ograniczeniom w zależności od okoliczności. Tænk, czyli Rada Konsumentów, apeluje o jaśniejsze zasady, ponieważ inteligentne okulary sprawiają, że coraz trudniej zorientować się, kiedy jesteśmy nagrywani.

🍺 28-latek wyruszył w 8-latek wyruszył w 3 000-kilometrową podróż rowerową, aby odwiedzić tradycyjne jutlandzkie „brązowe puby”.Anders Melsen jedzie rowerem na północ przez Jutlandię, zatrzymując się w lokalnych brune værtshuse i dokumentując swoją podróż jako „Værtshusrytteren”, czyli „Rowerzysta od pubów”. Ma nadzieję, że wyprawa zwróci uwagę na tradycyjne lokale i małe społeczności, które się wokół nich tworzą. Brunt værtshus to duńska wersja staromodnego lokalnego pubu: zwykle niedrogiego, odwiedzanego przez stałych bywalców, często z rzutkami lub automatami do gier. Takie miejsca powoli znikają. W Kopenhadze liczba tradycyjnych pubów spadła z ponad 1 000 pod koniec lat 80. do nieco ponad 200 obecnie.

🚲 Czworo na dziesięć dzieci rzadko lub w ogóle nie jeździ dziś na rowerze do szkoły, co budzi obawy o przyszłość słynnej kultury rowerowej tego kraju. Federacja Rowerzystów twierdzi, że odsetek dzieci dojeżdżających do szkoły na rowerze zmniejszył się niemal o połowę w porównaniu z sytuacją sprzed 30 lat, mimo krajowej strategii rowerowej wprowadzonej w 2014 roku, której celem było zachęcenie większej liczby dzieci do jazdy na rowerze. Jednym z głównych powodów podawanych przez rodziców jest odległość, a ponad co czwarty twierdzi, że trasa do szkoły nie jest wystarczająco bezpieczna. Ministra transportu Signe Munk zapowiada, że poprawa warunków jazdy na rowerze w pobliżu szkół będzie traktowana ze szczególną uwagą.

🏫 Pierwsza w Danii szkoła publiczna z certyfikatem Nordic Swan została w końcu otwarta w pobliżu Nykøbing Falster, około cztery lata później niż pierwotnie planowano. Sundskolen spełnia wymagania ekocertyfikatu Nordic Swan dotyczące budynków, w tym niskie zużycie energii, dobry klimat wewnętrzny, surowe ograniczenia dotyczące szkodliwych substancji chemicznych, certyfikowane drewno oraz możliwości ponownego wykorzystania i recyklingu materiałów budowlanych. Projekt miał być pierwotnie gotowy w 2022 roku, ale napotkał problemy budowlane, w wyniku których ostateczny koszt wzrósł do 303 mln DKK.

👩‍🏫 Niektóre gminy płacą obecnie studentom kierunków nauczycielskich za pracę w szkołach w trakcie studiów, podczas gdy Dania zmaga się z rosnącym niedoborem wykwalifikowanych nauczycieli. Gminy wprowadziły stanowiska, na których studenci część tygodnia poświęcają na naukę, a część na prowadzenie zajęć w klasach. Niektórzy otrzymują wynagrodzenie za dwa dni nauczania w tygodniu. Minister edukacji Magnus Heunicke nazywa te inicjatywy „wyrazem desperacji” i przyznaje, że działania na szczeblu krajowym nie zdołały rozwiązać problemu. W zeszłym roku w Danii brakowało około 4 300 wykwalifikowanych nauczycieli, a liczba osób rozpoczynających kształcenie nauczycielskie spadła o 28% w ciągu pięciu lat. Prawie co piąty nowo wykwalifikowany nauczyciel, który rozpoczyna pracę w folkeskole, odchodzi w ciągu trzech lat. Rząd chce teraz inwestować w przyciąganie większej liczby nauczycieli oraz w powrót do szkół publicznych części z około 40 000 wykwalifikowanych nauczycieli, którzy opuścili zawód.

🎮 Od gier po jogę i druk 3D - gminy wprowadzają różne rozwiązania, by dostosować szkołę do potrzeb dzieci, które mają trudności z tradycyjnym trybem nauki. W Odense szkoły rozważają wprowadzenie większej liczby zajęć prowadzonych przez dorosłych podczas przerw, po tym jak doświadczenia pokazały, że całkowicie nieustrukturyzowane frikvarter (przerwy) mogą być trudne dla niektórych dzieci. W szkole Næsby uczniowie mogą już wybierać zajęcia, w tym jogę, druk 3D, robotykę i klocki Lego, co stanowi bardziej ustrukturyzowaną alternatywę dla placu zabaw. Tymczasem w Sorø rozpoczęto inny eksperyment skierowany do dzieci doświadczających skolevægring (odmowy chodzenia do szkoły). Program „Respawn” wykorzystuje gry takie jak „Minecraft” do stworzenia bezpiecznego środowiska i odbudowy relacji, a dopiero potem stopniowo wprowadza naukę języka duńskiego i matematyki. Celem jest pomoc dzieciom w odzyskaniu pewności siebie i rutyny, aby mogły powrócić do normalnej nauki w szkole. W obu przypadkach podejście jest podobne: czasami pomoc dziecku w osiągnięciu sukcesu w szkole oznacza zmianę otoczenia dziecka, a nie oczekiwanie, że to dziecko się dostosuje.

🧠 Liczba dzieci w Danii przyjmujących leki przeciwdepresyjne wzrosła niemal dwukrotnie w ciągu pięciu lat. Najnowsze dane z Sundhedsdatabanken pokazują, że w 2025 r. 7 050 dzieci w wieku 0-17 lat otrzymywało leki z grupy SSRI, w porównaniu z 3 694 w 2020 r., co stanowi wzrost o ponad 90%. Większość z nich to nastolatki w wieku 13–17 lat, choć zdarzają się również przypadki dzieci w wieku zaledwie sześciu lat. Leki z grupy SSRI mogą być przepisywane w przypadku depresji, lęku i zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (OCD). Eksperci twierdzą, że wzrost częściowo odzwierciedla większą rozpoznawalność zaburzeń psychicznych u dzieci, jednak istnieją obawy, że leczeniu farmakologicznemu nie zawsze towarzyszy wystarczająca psychoterapia i wsparcie dla rodzin.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

📉 Dobra wiadomość dla naszych portfeli: w lipcu inflacja w Danii spadła do 1,7%. Stało się tak pomimo wyższych światowych cen energii. Szczególnie dobre wieści płyną z supermarketów: produkty mleczne, takie jak masło, mleko i ser, potaniały ostatnio o około 10%. Koszty mieszkaniowe pozostają jednym z głównych czynników napędzających inflację, a wynajem domów wakacyjnych i wycieczki zorganizowane wyraźnie podrożały. Na szczęście dla nas Dania ma jeden z najniższych poziomów inflacji w UE.

Stan rynków

🏠 Ceny domów rosną niemal w całej Danii, a średni wzrost w ciągu ostatniego roku zbliża się do 10%. Według serwisu Boligsiden ceny domów spadły tylko w ośmiu spośród 98 gmin, podczas gdy jedne z największych wzrostów odnotowuje się obecnie w takich miejscowościach jak Billund oraz w innych częściach południowej i zachodniej Jutlandii. Jednym z wyjaśnień jest to, że nabywcy poszukują nieruchomości w większej odległości od najdroższych miast. Kopenhaga stanowi tego przykład: ceny mieszkań są nadal o około 21% wyższe niż rok temu, choć rynek wydaje się wreszcie nieco się ochładzać. Innymi słowy, boom na rynku mieszkaniowym w Danii nie ogranicza się już wyłącznie do Kopenhagi. Sprawdź sytuację w swojej gminie tutaj.

🐟 Dania może ponownie zyskać branżę połowów tuńczyka po powrocie tuńczyka błękitnopłetwego do duńskich wód. Gatunek ten zniknął w latach 60., ale zaczął powracać około dziesięć lat temu, czemu sprzyjał wzrost zasobów śledzia i makreli. Połowy tuńczyka błękitnopłetwego są obecnie zabronione, ponieważ Dania nie posiada udziału w międzynarodowej kwocie połowowej, ale ministra środowiska Marie Reumert Gjerding jest otwarta na uzyskanie takiej kwoty, początkowo na potrzeby połowów rekreacyjnych, a docelowo w ramach ogólnej kwoty komercyjnej. Rybacy z wyspy Læsø postrzegają tuńczyka jako potencjalne nowe źródło dochodów, zwłaszcza że ograniczenia zmniejszyły ich możliwości połowu homarca.

📮 Kopenhaga rezygnuje z usług firmy Dao jako dostawcy przesyłek listowych zaledwie osiem miesięcy po tym, jak firma ta przejęła od PostNord ogólnokrajową dystrybucję listów. Władze miejskie zamierzają rozwiązać umowę, twierdząc, że Dao nie jest w stanie w pełni spełnić wymagań Kopenhagi dotyczących wynagrodzeń i warunków pracy w całym łańcuchu podwykonawców. Dao zaprzecza, jakoby pracownicy byli narażeni na dumping socjalny, i twierdzi, że zmieniła umowy z podwykonawcami, aby uwzględnić zastrzeżenia władz miejskich. Władze miejskie zwracają się obecnie do ministry transportu Signe Munk z prośbą o rozmowy na temat tego, jak zapewnić odpowiednie warunki pracy w ramach nowego systemu pocztowego w Danii.

Przedsiębiorczość

🚀 Inkubator finansowania dla przedsiębiorców w Danii | 💻 Online | 🗓 25 sierpnia - 29 września, 17:30-20:30 | Po angielsku | Sześciotygodniowy praktyczny program pomagający przedsiębiorcom zrozumieć możliwości finansowania w Danii i UE oraz zbudować strategię finansowania. Uczestnicy będą pracować praktycznie nad wyszukiwaniem dotacji, pisaniem wniosków o finansowanie, przygotowywaniem budżetów, łączeniem dotacji z inwestycjami prywatnymi oraz prezentowaniem swoich firm.

📦 Weszły w życie nowe przepisy dotyczące opakowań, ale małe przedsiębiorstwa twierdzą, że miały zbyt mało czasu na przygotowanie się. Nowe wymogi dotyczą sposobu dokumentowania i raportowania danych o opakowaniach przez firmy, w tym zasad dotyczących materiałów oraz substancji szkodliwych, takich jak PFAS i metale ciężkie. 70-stronicowy dokument zawierający wytyczne opublikowano dopiero 3 sierpnia, zaledwie dziewięć dni przed wejściem przepisów w życie, co wywołało krytykę dotyczącą obciążenia administracyjnego dla mniejszych przedsiębiorstw. Duńska Agencja Energetyczna przyznaje, że firmy potrzebują czasu na dostosowanie się, i zapowiada, że pierwsze kontrole będą koncentrować się na doradztwie, z pewną elastycznością w okresie przejściowym.

Międzynarodowa społeczność

🇬🇱 Grenlandia coraz bardziej polega na pracownikach z Filipin i Tajlandii, aby utrzymać działanie hoteli i innych firm. Obecnie na Grenlandii mieszka około 1 300 obywateli Filipin, w porównaniu z około 160 dekadę temu, a także około 460 Tajów. Pracownicy z Azji Południowo-Wschodniej stali się widoczną grupą terytorium liczącym zaledwie około 57 000 mieszkańców. Powód jest prosty: Grenlandia zmaga się z poważnym niedoborem siły roboczej, spowodowanym starzeniem się społeczeństwa i wyjazdami młodych ludzi. Pracownicy z zagranicy są dziś obecni w hotelarstwie, handlu detalicznym, rybołówstwie, a nawet w ochronie zdrowia, a osoby spoza grenlandzkiej społeczności stanowią 13% siły roboczej.

Tablica ogłoszeń społeczności

👨‍🍼 ParentLab Salon | 📍 25hours Hotel, Kopenhaga | 🗓 23 sierpnia, 12:00-13:30 oraz kolejne terminy | Rozmowy po angielsku dla rodziców, przyjazne osobom z niemowlętami. Zapisz się tutaj.

🥂 Aalborg Summer Gala | 📍 Hadsundvej 25, Aalborg | 🗓 29 sierpnia, 18:00-21:00 | Wstęp wolny | Stylowy wieczór łączący nowych i wieloletnich mieszkańców Aalborga, z open barem, występami kulturalnymi, sztuką oraz świętowaniem wspólnoty i europejskiego ducha. Wymagana rejestracja.

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

🛢️ Grenlandia zmusza powiązaną z Trumpem amerykańską firmę naftową do opóźnienia odwiertów - The Guardian
📡 Dania odnotowuje rekordowe zakłócenia GPS w pobliżu Bornholmu, gdy nasilają się zakłócenia w regionie Bałtyku - EUalive
👑 Dania rezygnuje z królewskich certyfikatów dostawcy. Czy firmy będą za nimi tęsknić? (audio) - BBC
🏛️ W Danii odkryto zaginiony kompleks klasztorny - Heritage Daily

1. Internetowe sieci brutalnego ekstremizmu stają się problemem dla naszych dzieci.

2. Kryzys w Ceucie, inspirowany przez Rosję, pogłębia podział w sprawie migracji między państwami rządzonymi przez lewicę, takimi jak Hiszpania, a państwami rządzonymi przez prawicę, takimi jak Włochy i Dania.

3. Udostępnianie w mediach społecznościowych nagrań z monitoringu przedstawiających osoby podejrzewane o kradzież jest nielegalne.

List od redaktora

Dzień dobry wszystkim! Mam nadzieję, że odpoczęliście od długiego strumienia wiadomości. Ja na pewno tak. Przez jakiś czas naprawdę cieszyłem się z tego, że nie muszę co wieczór czytać newsów. Część z Was wróciła już z wakacji, inni wciąż są poza domem, a niektórzy dopiero szykują się do wyjazdu. Ja należę do tej drugiej grupy i piszę to wydanie w letnim upale Rumunii. Po dwóch latach nieobecności powrót do domu był już bardzo potrzebny.

Last Week in Denmark wraca do publikacji, jak mawiano dawniej. Od tego tygodnia newsletter ponownie będzie trafiał do Waszych skrzynek w każdą niedzielę. Podcast wraca w środę, na naszej stronie wkrótce pojawią się nowe autorskie artykuły, a nasze kanały w mediach społecznościowych znów wypełnią się ciekawymi treściami.

Na drugą połowę roku mamy duże ambicje. Podczas letniej przerwy nasz zespół doświadczył tragicznej straty, która przypomniała nam, jak kruche potrafi być życie. Uświadomiła nam też, jak ważne jest budowanie Last Week in Denmark w taki sposób, aby projekt mógł trwać niezależnie od tego, kto akurat stoi za sterami. Dlatego jednym z naszych największych projektów w najbliższych miesiącach będzie rozwój Last Week in Denmark OS, czyli naszego systemu operacyjnego. Od czasu do czasu będę dzielić się krótkimi dziennikami z prac, abyście mogli śledzić nasze postępy.

Po pięciu i pół roku Last Week in Denmark jest gotowe na kolejny rozdział.

Od samego początku ten projekt rozwijał się dzięki wspaniałemu rodzajowi twórczego chaosu, kształtowanego przez dziesiątki wolontariuszy, którzy hojnie dzielili się swoim czasem. Teraz, gdy do naszej redakcji dołączają wykwalifikowani dziennikarze, a silniejszy sekretariat w Aalborgu wspiera naszych wolontariuszy od zaplecza, wchodzimy w nową fazę. Naszym celem nie jest stanie się tradycyjną redakcją, ale zbudowanie mocniejszych fundamentów, które pozwolą jeszcze większej liczbie osób eksperymentować i tworzyć.

Niektóre rzeczy jednak nigdy się nie zmienią. Nasza misja pozostaje dokładnie taka sama jak pierwszego dnia: wzmacniać ludzi poprzez dostęp do informacji.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danię na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Roskilde Festival 2026: mechanika tymczasowego miasta - Daniel Sfita

2. 3 wskazówki, jak uniknąć oszustw mieszkaniowych w Danii - Zeynep Aslan

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Podcast

Wszechświat LWID

LinkedIn - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

⚽ Piłka nożna, jedzenie i solidarność połączą się 15 sierpnia w Tvingstrup podczas czwartej edycji Together We Can Succeed. W godzinach 09:00-18:00 przy Serridslevvej 88 dwanaście drużyn piłkarskich weźmie udział w charytatywnym turnieju AMIS, któremu będzie towarzyszyć całodzienny program atrakcji dla rodzin. W planie są między innymi malowanie twarzy, loteria, konkurs rysunkowy dla dzieci, konkurs rzutów karnych oraz mecz Dzieci kontra Rodzice. Odwiedzający będą mogli również spróbować rumuńskich przysmaków z grilla i tradycyjnych deserów. ❤️ Tegoroczny dochód wesprze dwa cele: pomoc rodzinie z sześciorgiem dzieci w Rumunii w wymianie okien w remontowanym domu oraz wsparcie Davida z parafii w Vejle, który potrzebuje leczenia.

Subscribe now

Ciekawostki dla Polaków w Danii

🎨 Polska galeria na Enter Art Fair w Kopenhadze. Warszawska galeria R2OT weźmie udział w tegorocznej edycji Enter Art Fair, która odbędzie się w Kopenhadze w dniach 27-30 sierpnia. Galeria podkreśla, że będzie jedyną polską galerią uczestniczącą w wydarzeniu. To ciekawy polski akcent na jednym z ważnych wydarzeń sztuki współczesnej w Skandynawii.

🛡️ Polskie firmy na targach sektora obronnego w Danii. Polska Agencja Inwestycji i Handlu organizuje misję gospodarczą na DALO Days w Herning oraz spotkania handlowe w Kopenhadze. Wydarzenie odbędzie się w dniach 19-21 sierpnia i jest skierowane do firm z sektora obronnego oraz dual-use, czyli technologii podwójnego zastosowania. To szansa na wzmocnienie polsko-duńskiej współpracy w obszarze bezpieczeństwa i nowych technologii.

🧵 Ostatnia szansa na wystawę Małgorzaty Mirgi-Tas w Kopenhadze. W Kunsthal Charlottenborg można jeszcze zobaczyć pierwszą indywidualną wystawę Małgorzaty Mirgi-Tas w Danii. Polska artystka romskiego pochodzenia prezentuje prace tekstylne opowiadające o wspólnocie, pamięci, migracji i kobiecym doświadczeniu. Wystawa potrwa tylko do 16 sierpnia.

📚 Odense zamienia się w miasto Andersena. Od 13 do 22 sierpnia w Odense odbędzie się H.C. Andersen Festivals, czyli dziesięciodniowe święto kultury, baśni i rodzinnych wydarzeń w mieście, w którym urodził się Hans Christian Andersen. W programie są koncerty, spektakle, wystawy, wydarzenia uliczne i atrakcje dla dzieci. To dobry pomysł na sierpniową wycieczkę dla polskich rodzin mieszkających w Danii.

Share

Duńska Polityka

Nowe ustawy

🎓 Rząd zaostrza przepisy egzaminacyjne, aby ograniczyć oszustwa związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w szkołach średnich typu gymnasium. Wprowadzono natychmiastowy pakiet działań, obejmujący monitorowanie ekranów podczas egzaminów, ustną obronę dużych prac pisemnych w programach HF oraz zachęcanie szkół do tego, by uczniowie częściej wykonywali prace pisemne pod nadzorem, na terenie szkoły. Minister edukacji Magnus Heunicke mówi, że celem jest zapewnienie, aby AI wspierała naukę, zamiast osłabiać zdolność uczniów do samodzielnego myślenia i pisania. Kolejne działania oraz krajowa strategia AI dla sektora edukacji są spodziewane w późniejszym terminie.

Scena Polityczna

🛑 Partie polityczne domagają się odpowiedzi na pytania dotyczące brutalnych internetowych sieci ekstremistycznych działających w Danii. Apel ten pojawił się po tym, jak trojgu nastolatkom postawiono zarzuty planowania ataku na szkołę w pobliżu Randers. Władze uważają, że sprawa może być powiązana z tzw. sieciami NVE. Europol poinformował, że współpracował z duńską policją w dziesiątkach spraw związanych z tymi grupami internetowymi, które zachęcają młodych ludzi do przemocy i innych poważnych przestępstw. Rząd deklaruje, że w razie potrzeby jest gotów zapewnić policji i służbom wywiadowczym dodatkowe zasoby, aby przeciwdziałać rosnącemu zagrożeniu.

🎓 Niektóre szkoły szkolą nauczycieli, aby potrafili rozpoznawać wczesne oznaki radykalizacji online. Przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego kilka gmin oferuje kursy, które pomogą nauczycielom dostrzegać zmiany w zachowaniu mogące wskazywać, że dziecko jest wciągane w brutalne społeczności internetowe. Eksperci podkreślają, że wczesna interwencja jest najlepszym sposobem zapobiegania rekrutowaniu młodych, podatnych osób do sieci ekstremistycznych.

📹 Kilka partii politycznych chce zalegalizować udostępnianie przez firmy nagrań z monitoringu przedstawiających osoby podejrzewane o kradzież. Propozycja pojawiła się po przypomnieniach, że publikowanie zdjęć z monitoringu, na których można rozpoznać konkretne osoby, jest obecnie w większości przypadków nielegalne. Zwolennicy argumentują, że pomogłaby ona identyfikować sprawców i odstraszać przed kradzieżami sklepowymi, jednocześnie podkreślając, że nowe przepisy musiałyby zawierać zabezpieczenia chroniące niewinne osoby przed niesłusznym wskazaniem.

🇪🇺 UE poparła sposób, w jaki Hiszpania poradziła sobie z kryzysem migracyjnym w Ceucie, jednocześnie zgadzając się na wzmocnienie zewnętrznych granic Unii. Na nadzwyczajnym posiedzeniu państwa członkowskie pochwaliły reakcję Hiszpanii po tym, jak dziesiątki tysięcy migrantów przedostały się do hiszpańskiej enklawy z Maroka. Prawie wszyscy później wrócili, a nikt nie dotarł do kontynentalnej części Europy. Kraje UE zgodziły się również wzmocnić ochronę granic, zwiększyć liczbę powrotów osób, którym odmówiono azylu, rozszerzyć współpracę z państwami spoza UE oraz skuteczniej zwalczać siatki przemytników ludzi. Dania stwierdziła, że kryzys pokazał potrzebę silniejszej ochrony zewnętrznych granic UE.

• Podczas spotkania urzędnicy UE ujawnili również, że zidentyfikowali ponad 2 000 fałszywych artykułów i 6 000 fałszywych postów w mediach społecznościowych, które były powiązane z działaniami rosyjskich podmiotów próbujących wykorzystać kryzys w Ceucie i podsycać niestabilność w Europie.

Życie codzienne w Danii

📹 Zastanów się dwa razy, zanim opublikujesz w mediach społecznościowych nagranie z monitoringu przedstawiające osobę podejrzewaną o kradzież. Eksperci ds. ochrony prywatności przypominają firmom i osobom prywatnym, że udostępnianie zdjęć lub nagrań z monitoringu, na których można rozpoznać konkretne osoby, jest prawie zawsze nielegalne, nawet jeśli twarze są zamazane. Materiał można legalnie przekazać policji w ramach dochodzenia, ale jego publiczne opublikowanie może skutkować grzywną lub innymi konsekwencjami prawnymi.

🚸 W związku ze zbliżającym się początkiem roku szkolnego rodzice są zachęcani, aby pozwalali dzieciom chodzić lub jeździć do szkoły rowerem, zamiast podwozić je samochodem. Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego twierdzi, że zwiększony ruch w pobliżu szkół może powodować niebezpieczne sytuacje, a przećwiczenie trasy pieszo lub rowerem pomaga dzieciom budować pewność siebie i uczy bezpiecznego poruszania się po drogach. Tam gdzie dojazdy są nieuniknione, rodzice są zachęcani do parkowania w pobliżu i pokonywania ostatniego odcinka wspólnie na piechotę.

🐛 Rodzice są ostrzegani przed toksycznymi włoskami korowódki dębówki, tak zwanej „larwy z piekła rodem”, które mogą powodować swędzącą wysypkę i podrażnienie oczu. Ostrzeżenie wydano po doniesieniach o wystąpieniu podrażnień skóry u kilkorga dzieci i pracowników w przedszkolu w Odense, gdzie plac zabaw został profilaktycznie zamknięty. Mikroskopijne włoski tej gąsienicy mogą być przenoszone przez wiatr i pozostają niebezpieczne nawet po zniknięciu samych owadów, dlatego eksperci zalecają unikanie dotkniętych obszarów, trzymanie dzieci z dala od gniazd i gąsienic, mycie skóry oraz pranie ubrań po możliwym kontakcie, a w przypadku trudności z oddychaniem - kontakt z lekarzem.

🎵 Absolwent studiów muzycznych zdobył ogromną popularność w internecie po zidentyfikowaniu melodii wykorzystywanej w setkach popowych piosenek. Badania Carla Emila Martina doprowadziły do odkrycia tego, co sam nazywa „Melodią Pokolenia Alfa”, czyli czteronutowej sekwencji pojawiającej się w co najmniej 75 hitach, z wariacjami obecnymi w około 200 kolejnych utworach, między innymi Bruno Marsa, Lady Gagi, Coldplay i The Strokes. Jego film na YouTube, wyjaśniający to odkrycie, zdobył miliony wyświetleń i przyciągnął uwagę międzynarodowych mediów.

🏰 Najbardziej niezwykły dom Danii znalazł nowego właściciela. Dom w Gistrup, w pobliżu Aalborga, który przez ostatnie dwie dekady przekształcano w zamek w średniowiecznym stylu, z wieżami, mostem zwodzonym i własną flagą, został sprzedany za 3 mln DKK, czyli o pół miliona powyżej ceny wywoławczej. Tożsamość kupca pozostaje nieujawniona, ale sprzedaż obejmuje zarówno wyjątkową architekturę zamku, jak i jego inspirowane średniowieczem wnętrze.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

💍Małżeństwo w Danii może przynosić znaczące korzyści finansowe. Małżonkowie mogą korzystać z rozwiązań podatkowych dla par, w tym z przenoszenia niewykorzystanych ulg osobistych między małżonkami. Co do zasady dziedziczą też po sobie bez konieczności płacenia podatku od spadku. W przypadku par pozostających w nieformalnym związku taki sam spadek mógłby skutkować znacznym obciążeniem podatkowym.

🚌Połączenia autobusowe i kolejowe w północnej Danii mogą zostać ograniczone, ponieważ region próbuje zamknąć lukę finansową w wysokości 60 mln DKK. Rosnące koszty paliwa oraz spadająca liczba pasażerów korzystających z transportu publicznego sprawiły, że regionalny zarząd transportu znalazł się pod presją finansową. Lokalni politycy ostrzegają, że najbardziej zagrożone są wiejskie linie autobusowe, i apelują do rządu o dodatkowe środki po tym, jak wcześniej obiecano wsparcie dla transportu publicznego na obszarach wiejskich. Do tego czasu przyszłość części połączeń pozostaje niepewna.

• Presja finansowa wywołała także debatę na temat celów klimatycznych. Nawet politycy partii Enhedslisten (Czerwono-Zielony Sojusz) przyznają, że tymczasowy powrót do tradycyjnych autobusów z silnikami Diesla może być konieczny, jeśli pomoże zapobiec likwidacji tras.

💰 Jedna z najbiedniejszych gmin planuje poważne cięcia budżetowe po ujawnieniu luki budżetowej w wysokości 531 mln DKK. Gmina Lolland zaproponowała zamknięcie szkół, łączenie placówek opieki nad dziećmi, ograniczenie liczby domów opieki oraz niemal całkowitą likwidację wszystkich usług, które nie są ustawowo wymagane, w tym programów kulturalnych i działań profilaktycznych. Lokalni liderzy twierdzą, że działania są nieuniknione, ponieważ gmina zmaga się ze spadkiem liczby mieszkańców, niższymi wpływami z podatków, wysokimi wydatkami socjalnymi i znacznym zadłużeniem. Istnieje nadzieja, że państwo zapewni dodatkowe wsparcie finansowe.

🖥️ Rosnące wykorzystanie AI wywiera coraz większą presję na dostawy energii elektrycznej i wody, co prowadzi do apeli o surowsze regulacje dotyczące centrów danych na całym świecie. Nowa debata rozpoczęła się po ostrzeżeniach ekspertów, że do 2030 roku AI może odpowiadać za 40% zużycia energii elektrycznej przez centra danych, budząc obawy o wpływ szybkiego rozwoju tej branży na środowisko. Choć Dania jest uznawana za mniej narażoną dzięki swoim zasobom wodnym, eksperci argumentują, że kraje zmagające się z niedoborami wody potrzebują silniejszych zasad, aby infrastruktura AI nie rozwijała się kosztem lokalnych społeczności. Dania już zaostrza zasady - rząd planuje nadać energochłonnym centrom danych niższy priorytet przy podłączaniu ich do krajowej sieci elektroenergetycznej.

Stan rynków

🌊 Duński przemysł połowu małży stanął w miejscu po tym, jak władze zaczęły rygorystycznie egzekwować obowiązujące unijne zasady raportowania. Producenci muszą teraz sortować i rejestrować każdy gatunek morski złowiony razem z małżami, co ich zdaniem jest niemożliwe na skalę przemysłową. Chociaż wymóg raportowania istnieje od 2013 roku, dopiero teraz zaczęto go egzekwować po tym, jak branży nie udało się uzyskać zwolnienia pozwalającego na pobieranie próbek zamiast sortowania każdego połowu. Ponieważ ponad 90% duńskich małży trafia na eksport do krajów takich jak Francja i Wielka Brytania, producenci ostrzegają, że miejsca pracy i kontrakty eksportowe mogą być zagrożone, jeśli przed jesiennym sezonem połowowym nie uda się znaleźć rozwiązania. Rząd informuje, że współpracuje z Komisją Europejską nad praktycznym rozwiązaniem.

💊 Novo Nordisk nadal ma trudności z odbudową zaufania inwestorów rok po powołaniu Mike’a Doustdara na stanowisko prezesa. Choć firma wprowadziła na rynek skuteczną tabletkową wersję leku Wegovy na odchudzanie, zwolniła tysiące pracowników i podjęła kroki prawne przeciwko konkurencyjnej firmie Eli Lilly, inwestorzy wciąż koncentrują się na tym, czy Novo zdoła opracować kolejną generację przełomowych leków, zanim wygasną patenty na obecne flagowe produkty. Po ogłoszeniu najnowszych wyników finansowych Doustdar powiedział pracownikom, że firma musi „pracować ciężej” i „działać w innym tempie”, aby utrzymać konkurencyjność. Słowa te spotkały się z krytyką związków zawodowych, które argumentują, że pracownicy już są pod dużą presją po ostatnich zwolnieniach.

⚡ Dania przyznała kontrakty na budowę dwóch największych w swojej historii morskich farm wiatrowych, a produkcja energii elektrycznej ma rozpocząć się do 2032 roku. Oba projekty wygrała szwedzka firma energetyczna Vattenfall, oferując najniższe ceny energii elektrycznej w przetargu. Nowe farmy wiatrowe łącznie zwiększą duńską moc morskiej energetyki wiatrowej o 69% i wyprodukują energię wystarczającą do zasilenia około 1,8 mln gospodarstw domowych. Eksperci twierdzą, że porozumienie jest dużym impulsem dla zielonej transformacji i może pomóc utrzymać niższe ceny energii elektrycznej w przyszłości.

💡 Tysiące gospodarstw domowych mogą stracić pieniądze po ogłoszeniu upadłości kilku dostawców energii elektrycznej należących do grupy Velkommen. Spółki te były objęte dochodzeniem po tym, jak klienci zgłaszali nietypowo wysokie przedpłaty oraz opóźnienia w zwrocie środków przy zmianie dostawcy energii. Władze zgłosiły również te firmy na policję w związku z podejrzeniem niewywiązywania się z nakazów zwrotu pieniędzy klientom. Byli klienci nadal mogą zgłaszać swoje roszczenia syndykom masy upadłościowej, jednak wielu z nich może odzyskać jedynie niewielką część należnych środków lub nie odzyskać ich wcale.

Międzynarodowa społeczność

Tablica ogłoszeń społeczności

🌸 Odense Flower Festival | 📍Odense (całe miasto) | 🗓 13–16 sierpnia | Wstęp wolny | Miejskie święto kwiatów, ogrodów i sztuki florystycznej.

🏳️‍🌈 Copenhagen Pride Week | 📍Kopenhaga, całe miasto | 🗓 8-16 sierpnia | W większości bezpłatne | Tydzień wydarzeń Pride, w tym Pride Square, koncerty plenerowe, debaty i Parada Równości. Część wydarzeń jest biletowana.

☕ International Café (Welcome Ambassadors) | 📍Biblioteka Ørestad, Kopenhaga | 🗓 19 sierpnia, 17:00–19:00 | Wstęp wolny | Spotkaj się z innymi obcokrajowcami i lokalnymi mieszkańcami podczas luźnego wydarzenia networkingowego (wymagana rejestracja).

🍴 Copenhagen Cooking & Food Festival | 📍Kopenhaga (całe miasto) | 🗓 21–30 sierpnia | Wydarzenia bezpłatne i biletowane | Największy w Danii festiwal kulinarny z degustacją, kolacjami, warsztatami i doświadczeniami kulinarnymi w całej stolicy.

🤝 Builders Aarhus: Spotkanie dla przyszłych partnerów i współzałożycieli | 📍Incuba Katrinebjerg, Aarhus | 🗓 17 sierpnia, 16:30–18:30 | Wstęp wolny | Wydarzenie networkingowe dla przedsiębiorców poszukujących współzałożycieli, współpracowników i nowych partnerów biznesowych (wymagana rejestracja).

👨‍🍼 ParentLab Salon | 📍 25hours Hotel, Kopenhaga | 🗓 23 sierpnia, 12:00-13:30 oraz kolejne terminy | Rozmowy po angielsku dla rodziców, przyjazne osobom z niemowlętami. Zapisy.

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

🇺🇳 Dania obejmuje w sierpniu prezydencję w Radzie Bezpieczeństwa ONZ - Anadolu
🪖 Dania rozpoczyna wydłużoną służbę wojskową w odpowiedzi na Rosję i Trumpa - Reuters
💶 Dania jako pierwszy kraj UE zakończyła realizację planu w ramach Funduszu Odbudowy, zabezpieczając 1,63 mld euro - The Brussels Times
🛡️ Dania zwiększy zaangażowanie obronne na Wyspach Owczych, gdy Trump ponownie kieruje uwagę na Grenlandię - High North News
🤖 Duńscy uczniowie będą musieli ustnie bronić prac pisemnych w ramach walki z oszustwami przy użyciu AI - The Guardian
🍽️ Noma przygotowuje się do ponownego otwarcia pod nowym kierownictwem po zarzutach nadużyć - The Guardian

1. Ponad połowa skontrolowanych miejsc praktyk rolniczych w Danii naruszała przepisy dotyczące zatrudnienia, a 12 gospodarstw zostało zgłoszonych na policję.

2. Pracownicy budowlani na większych placach budowy mogą wkrótce być zobowiązani do noszenia oficjalnych kart identyfikacyjnych, które pomogą władzom walczyć z nielegalną pracą.

3. Dania chce zaprzestać wydawania nowych zezwoleń na pobyt ukraińskim mężczyznom w wieku poborowym, którzy podlegają mobilizacji.

List od redaktora

To ostatnie wydanie pierwszego sezonu w 2026 roku. 9 sierpnia wracamy z drugim sezonem. W tym samym tygodniu powróci również cotygodniowy podcast.

Pierwsza część tego roku nie była pozbawiona wyzwań dla naszego projektu. Jeśli pamiętacie kryzys związany z „niebezpiecznym spamem”, straciliśmy wtedy setki subskrybentów. Na szczęście udało nam się odzyskać sporą ich część, ale sytuacja mocno zachwiała naszym zaufaniem do platformy Substack i skłoniła nas do zastanowienia się nad planem B dla newslettera, na wypadek gdyby coś podobnego wydarzyło się ponownie.

Przepraszamy również osoby, które w ostatnich miesiącach pisały na adres info@lwid.dk i nigdy nie otrzymały odpowiedzi. Pracujemy nad lepszą obsługą tego kanału kontaktu, aby usprawnić komunikację.

Jednocześnie w naszej społeczności wydarzyło się wiele dobrego.

• Nasz kanał na Facebooku zyskał własny zespół autorów tworzących oryginalne treści i zaczął publikować materiały dostępne wyłącznie tam, których nie znajdziecie na naszych pozostałych platformach.

• Na naszym kanale na Instagramie pojawiła się nowa seria autorstwa dziennikarki Sarah Baksyte pt. Niewidzialne granice Danii.

• Nasz kanał na LinkedInie rozpoczął cotygodniową serię karuzel poświęconych biznesowi pod nazwą „Last Week in Business”.

• Cotygodniowy podcast po raz pierwszy w swojej pięcioletniej historii zaprosił gościnnych współprowadzących. Pojawili się oni w siedmiu odcinkach tego sezonu.

• Zespół reporterski współpracuje ze studentami programu Erasmus Mundus na kierunku Dziennikarstwo, Media i Globalizacja, aby sformalizować partnerstwo, w ramach którego studenci zostaną włączeni do naszych zespołów wolontariackich. Znacząco zwiększy to nasze możliwości, a jednocześnie zapewni studentom praktyczne doświadczenie zawodowe.

• Nasze zespoły newsletterowe (we wszystkich dziewięciu językach) zdołały publikować wydanie każdego tygodnia zgodnie z planem, co samo w sobie jest dużym osiągnięciem.

Szczerze mówiąc, to niesamowite, ile możemy osiągnąć dzięki zaangażowaniu i odrobinie wolnego czasu. I nie mówię tu wyłącznie o naszych wolontariuszach, ale również o Was, naszych czytelnikach. Ostatnio nie ma wydarzenia, na którym nie spotkałbym choć jednego subskrybenta mówiącego mi, jak bardzo wierzy w ten projekt i jak opowiada o nim wszystkim znajomym. To, że mamy tak silną społeczność, zawdzięczamy wyłącznie Waszym wysiłkom w rozpowszechnianiu informacji o nas. Mamy nadzieję, że będziecie robić to nadal.

Życzymy Wam udanego lata i do zobaczenia w sierpniu.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danię na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. ADHD to wyjaśnienie, nie wymówka, Florina Lungu

2. Piwo, chaos i poczucie przynależności: świat duńskich ciężarówek absolwentów, Stephanie Lund

3. Kiedy to Duńczycy byli migrantami, Juan Álvarez

4. Gdy lekcje duńskiego spotykają AI: historia DanskAI, Paulina Stachnik

Wszechświat LWID

LinkedIn - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Subscribe now

Ciekawostki dla Polaków w Danii

🎨 Polska artystka w Kunsthal Charlottenborg. W Kopenhadze można oglądać pierwszą indywidualną wystawę Małgorzaty Mirgi-Tas w Danii. Polska artystka romskiego pochodzenia prezentuje monumentalne kolaże tekstylne opowiadające o wspólnocie, migracji, dziedzictwie kulturowym i życiu kobiet. Wystawa potrwa w Kunsthal Charlottenborg do 16 sierpnia.

♨️ Dania i Polska zacieśniają współpracę w ciepłownictwie. Danish Board of District Heating oraz Ambasada Danii w Polsce uruchomiły Danish-Polish District Heating Partnership. Polska jest drugim największym rynkiem ciepłownictwa systemowego w Europie, a transformacja tego sektora oznacza duże możliwości dla duńskich rozwiązań i polsko-duńskiej współpracy przy odchodzeniu od węgla.

🎷 Duńsko-polski jazz spotyka się w Łodzi. JazzDanmark zaprasza duńskich profesjonalistów z branży jazzowej do udziału w International Jazz Platform w Łodzi, która odbędzie się w dniach 20-23 lipca. Wydarzenie łączy koncerty, warsztaty i networking, a współpraca odbywa się w ramach Danish Polish Jazz Network, budującej silniejsze relacje między scenami jazzowymi obu krajów.

🏭 Duńska grupa inwestuje w polską produkcję. Matters Group przejmuje 100% udziałów w polskiej firmie Letbek Sp. z o.o., specjalizującej się w komponentach z tworzyw sztucznych i poliuretanu, między innymi dla branży meblarskiej i rolniczej. Duńczycy podkreślają, że połączenie produkcji w Polsce z działalnością w Ribe ma wzmocnić łańcuch dostaw i otworzyć nowe możliwości biznesowe.

🛡️ Duńska firma antydronowa otwiera biuro w Warszawie. MyDefence, duński specjalista od systemów wykrywania i zwalczania dronów, rozszerza działalność w Polsce. Firma chce być bliżej polskiego sektora obronnego, który dynamicznie się rozwija wraz ze wzrostem inwestycji w bezpieczeństwo i obronę powietrzną.

Share

Duńska Polityka

Propozycje prawne

🇬🇱 Kobiety poszkodowane w grenlandzkim skandalu antykoncepcyjnym wkrótce będą mogły ubiegać się o odszkodowania. Duński rząd wprowadził przepisy, które zagwarantują 300 000 koron duńskich każdej kobiecie, której bez jej zgody podano lub założono antykoncepcję na Grenlandii albo w Danii w latach 1960-1991. Nabór wniosków ruszy 1 lipca, a ich rozpatrywanie rozpocznie się po wejściu ustawy w życie we wrześniu. Mobilne zespoły terenowe będą również podróżować po Grenlandii, aby pomagać uprawnionym kobietom w składaniu wniosków. Rząd określa to jako uznanie „mrocznego rozdziału” w historii relacji duńsko-grenlandzkich.

🏗️ Pracownicy na większych placach budowy mogą wkrótce być zobowiązani do noszenia kart identyfikacyjnych. Rząd wprowadził ustawodawstwo, które wprowadza wymóg posiadania kart identyfikacyjnych na dużych placach budowy, aby ułatwić władzom kontrolę przepisów imigracyjnych oraz zasad bezpieczeństwa pracy. Rozwiązanie ma pomóc w zwalczaniu wyzysku pracowników i nielegalnej pracy, szczególnie wśród pracowników zagranicznych, a także zapewnić uczciwą konkurencję firmom, które przestrzegają przepisów.

🚔 Dania chce ułatwić deportację osób skazanych za poważne przestępstwa. Rząd zaproponował nowe przepisy, zgodnie z którymi deportacja miałaby stać się domyślnym rozwiązaniem wobec osób niebędących obywatelami Danii, skazanych na co najmniej rok więzienia za poważne przestępstwa. Propozycja przewiduje także wprowadzenie elektronicznych bransoletek monitorujących dla osób bez legalnego pobytu w Danii, które wielokrotnie naruszają obowiązek zgłaszania się do władz, a jednocześnie rozszerza wsparcie finansowe dla tych, którzy zdecydują się dobrowolnie wrócić do swoich krajów pochodzenia.

Scena Polityczna

📱 Poseł stracił funkcję rzecznika po kontrowersyjnych wpisach w mediach społecznościowych. Allan Feldt, poseł DF, czyli partii narodowo-konserwatywnej, wywołał szeroką falę krytyki po tym, jak opublikował zdjęcie pracownicy placówki opieki nad dziećmi noszącej hidżab, dodając spekulacyjne komentarze na temat jej religii i zachowania. Później usunął wpis i przeprosił, jednak gmina Frederiksberg zgłosiła sprawę na policję, a jego własna partia odebrała mu wszystkie obowiązki rzecznika i zakazała mu korzystania z mediów społecznościowych w imieniu partii.

🏛️ Debata na temat ustawy dotyczącej Koranu przerodziła się w kontrowersję wokół standardów zachowania w parlamencie. Podczas debaty niezależny poseł Jakob Harris przytoczył obraźliwy dowcip o Żydach, aby pokazać, że duńskie prawo dopuszcza rasistowskie żarty, ale karze za palenie Koranu. Politycy z różnych stron sceny politycznej potępili jego słowa jako niestosowne i niegodne standardów parlamentu. Harris odrzucił zarzuty antysemityzmu, twierdząc, że chciał zwrócić uwagę na to, co uważa za nierówne traktowanie w świetle prawa.

⚓ Tajna umowa portowa z Chinami wzbudziła obawy dotyczące bezpieczeństwa. Port w Esbjerg, jeden z kluczowych węzłów logistycznych NATO w Europie Północnej, podpisał umowę o współpracy z dużym, państwowym portem chińskim bez wcześniejszych konsultacji z duńskim Ministerstwem Spraw Zagranicznych. Rząd później interweniował z powodu obaw, że porozumienie może mieć „niezamierzone konsekwencje”, a eksperci ds. bezpieczeństwa ostrzegali, że nawet komercyjne partnerstwa z chińskimi przedsiębiorstwami państwowymi mogą stwarzać ryzyka strategiczne. Przedstawiciele portu podkreślają, że umowa dotyczy poprawy szlaków handlowych dla eksportu, między innymi duńskich owoców morza.

📚 Ogólnokrajowy egzamin z czytania spotyka się z rosnącą krytyką. Nauczyciele twierdzą, że duński test czytania w 9. klasie mierzy raczej to, jak szybko uczniowie potrafią poruszać się po tekstach, niż to, jak dobrze je rozumieją. Według doniesień tegoroczny egzamin wymagał rekordowych 28 poprawnych odpowiedzi na 50, aby go zdać, podczas gdy odsetek uczniów, którzy nie zdają egzaminu, systematycznie rośnie od dekady. Władze oświatowe odrzucają krytykę, twierdząc, że egzamin został zaprojektowany tak, aby oceniać zarówno szybkość czytania, jak i rozumienie tekstu, ponieważ sprawni czytelnicy muszą dostosowywać strategię czytania do różnych zadań.

🪖 Poborowi po raz pierwszy zostaną wysłani na Grenlandię w ramach nowej, 11-miesięcznej służby wojskowej. Od końca lipca osoby, które rozpoczęły służbę w lutym, spędzą tam miesiąc, wspierając zadania wartownicze oraz ćwiczenia Arctic Endurance u boku zawodowych żołnierzy. Rząd twierdzi, że decyzja ta odzwierciedla coraz większe znaczenie militarne Grenlandii i Arktyki. W przyszłości mogą pojawić się podobne przydziały zagraniczne, między innymi na Łotwie.

Życie codzienne w Danii

🚗 Dania została nazwana jednym z najbezpieczniejszych krajów Europy pod względem ilości wypadków drogowych. Kraj otrzymał Europejską Nagrodę Bezpieczeństwa Transportu po odnotowaniu zaledwie 23 ofiar śmiertelnych w wypadkach drogowych na milion mieszkańców w 2025 roku. To trzeci najniższy wynik w Europie, po Norwegii i Szwecji. Urzędnicy przypisują ten rezultat dekadom inwestycji w bezpieczniejsze drogi, surowsze przepisy ruchu drogowego, standardy bezpieczeństwa pojazdów, działania policji oraz kampanie zwiększające świadomość społeczną.

🗣️ Język duński oficjalnie uwzględnia teraz zaimki neutralne płciowo. Den Danske Ordbog doda „hen” i „de” (w znaczeniu liczby pojedynczej „oni/one”) obok „han” i „hun”. Redaktorzy słownika podkreślają, że słowa te istnieją od lat, ale dopiero niedawno stały się na tyle powszechnie rozpoznawalne, by trafić do słownika. Najnowsza aktualizacja wprowadza także 292 nowe słowa, 12 nowych wyrażeń oraz zmienia 392 istniejące hasła.

💊 Używanie kokainy wśród młodych ludzi jest najczęstsze w środowiskach związanych z życiem nocnym i w dużych miastach. Nowe badanie wykazało, że 24% osób w wieku 15–25 lat, które regularnie wychodzą wieczorami, próbowało kokainy, w porównaniu z szacowanymi 9% w całej tej grupie wiekowej. Oddzielna analiza ścieków wskazuje, że w 2025 roku w skali kraju zużyto około 7 ton kokainy, przy czym najwyższe poziomy odnotowano w Kopenhadze i Aarhus. Niespodziewanie wysokie stężenia fentanylu wykryto we Fredericii.

🌿 Pierwszy narodowy park przyrody w Danii już po roku wykazuje oznaki odbudowy. W Fussingø niedaleko Randers około 120 pasących się jeleni i bydła rasy Galloway oraz odtworzone naturalne cieki wodne pomagają zwiększać bioróżnorodność. Odnotowano już rzadkie gatunki, w tym zaleszczotka Stellera. Fussingø jest pierwszym z 21 planowanych narodowych parków przyrody, które mają dać naturze więcej przestrzeni do samodzielnego rozwoju.

🔥 Początki zmian w tradycji Sankt Hans. Choć podczas wielu obchodów przesilenia letniego wciąż pojawia się tradycyjna słomiana czarownica na szczycie ogniska, część organizatorów rezygnuje z tego elementu albo wręcz organizują wydarzenia celebrujące czarownice. Organizatorzy mówią, że nacisk coraz bardziej przesuwa się w stronę wspólnoty i tradycji świętowania przesilenia letniego. Krytycy dawnego zwyczaju podkreślają, że symbolizuje on historyczne prześladowania osób oskarżanych o czary.

🎉 Młodsi gospodarze coraz częściej zapraszają sąsiadów na letnie imprezy. Według dyskusji na DR wiele osób w wieku 20–30 lat informuje dziś sąsiadów o przyjęciach z okazji ukończenia szkoły i innych uroczystościach, pukając do drzwi, zostawiając kartki lub publikując ogłoszenia w lokalnych grupach na Facebooku. Trend ten pojawia się w czasie, gdy społeczności w całym kraju dyskutują o tym, jak pogodzić letnie świętowanie z hałasem dla osób mieszkających w pobliżu.

🐶 Lody dla psów stają się trendem lata. Coraz więcej lodziarni sprzedaje teraz bezlaktozowe lody dla psów, o smakach, między innymi, wątróbki czy łososia. Eksperci od dobrobytu zwierząt twierdzą, że trend ten odzwierciedla wzrastającą rolę zwierząt w wielu rodzinach i spodziewają się jego kontynuacji. Właścicielom zaleca się pozwolić psom powoli lizać lody, ponieważ połykanie dużych, mrożonych kawałków może spowodować problemy żołądkowe.

🤖 Duńskie siły zbrojne uruchamiają specjalne Centrum AI. Nowe centrum będzie rozwijać sztuczną inteligencję na potrzeby planowania wojskowego, aby ograniczyć zależność od zagranicznych dostawców technologii. Będzie ściśle współpracować z uniwersytetami i firmami prywatnymi oraz wykorzystywać superkomputer Gefion do przyspieszenia prac. Do końca roku centrum planuje zatrudnić około 30 osób, a jego długoterminowym celem jest wdrożenie AI w całej strukturze obronnej.

🎬 Zapomniana bohaterka ruchu oporu zyskuje uznanie. Nowy dokument DR opowiada historię Jutty Graae, kluczowej agentki wywiadu, która pomagała koordynować tajną komunikację między duńskim ruchem oporu a brytyjskim wywiadem podczas II wojny światowej. Odegrała rolę w ważnych operacjach wojennych, w 1947 roku otrzymała Order Imperium Brytyjskiego, a później pracowała dla duńskich służb wywiadowczych.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

💰 Gmina Lolland ostrzega przed poważnym kryzysem finansowym. Spodziewa się deficytu budżetowego w wysokości 531 mln DKK i twierdzi, że bez znacznych cięć wydatków w przyszłym roku może stracić płynność finansową. Nawet przy dodatkowym wsparciu państwa w wysokości około 300 mln DKK urzędnicy szacują, że nadal pozostanie luka finansowa wynosząca co najmniej 200 mln DKK. Jeśli nie uda się ustabilizować sytuacji finansowej, Lolland może zostać objęta państwowym nadzorem finansowym.

🌡️ Nie ma ustawowego „wolnego z powodu upałów”, ale pracodawcy muszą chronić pracowników podczas fal upałów. Duński Urząd ds. Środowiska Pracy podkreśla, że pracodawcy są odpowiedzialni za zapewnienie bezpiecznych warunków pracy, w tym dostępu do wody pitnej, regularnych przerw oraz, w przypadku pracy na zewnątrz, cienia i ochrony przeciwsłonecznej, gdy indeks UV przekracza 3. Temperatura w miejscach pracy wewnątrz budynków powinna zwykle pozostawać poniżej 25°C, choć podczas wyjątkowych fal upałów dopuszczalne mogą być wyższe temperatury, jeśli zastosowano inne środki ochronne.

🌙 Pięć projektów otrzymało 10,2 mln DKK na zwiększenie bezpieczeństwa powrotów do domu po nocnych wyjściach. Środki wesprą inicjatywy takie jak bezpieczne strefy w pobliżu stacji kolejowych, szkolenia z reagowania dla młodych ludzi będących świadkami niebezpiecznych sytuacji, poprawa oświetlenia ulicznego, aplikacja bezpieczeństwa powiadamiająca zaufane osoby kontaktowe oraz ogólnokrajowa kampania informacyjna. Program jest odpowiedzią na badania wskazujące, że połowa młodych kobiet nie czuje się bezpiecznie wracając nocą do domu.

Stan rynków

📈 Tryg przyznał, że musi lepiej wyjaśniać gwałtowne podwyżki cen ubezpieczeń. Niektórzy klienci odnotowali wzrost składek za ubezpieczenie mienia domowego, ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków oraz ubezpieczenie podróżne nawet o 40%, co wywołało krytykę z powodu ogólnikowych pism wyjaśniających. Największy ubezpieczyciel w kraju zapowiada, że przeanalizuje sposób informowania o zmianach cen, ale nie obiecał klientom bardziej szczegółowych wyjaśnień. Organizacje konsumenckie twierdzą, że niejasna polityka cenowa stała się powszechnym problemem w całej branży ubezpieczeniowej.

💻 Centra danych obsługujące sztuczną inteligencję zaczynają podnosić ceny elektroniki codziennego użytku. Gwałtownie rosnący popyt na chipy pamięci i nośniki danych wykorzystywane w infrastrukturze AI doprowadził do wzrostu cen komponentów, a producenci ostrzegają, że skutki obejmą laptopy, tablety, smartfony i inne urządzenia. Apple było pierwszą dużą marką, która podniosła ceny. Analitycy spodziewają się, że wkrótce podobnie postąpią kolejne firmy z branży elektroniki użytkowej.

🌲 Nielegalne porzucanie odpadów staje się coraz większym problemem w lasach. Zarządcy lasów zgłaszają rosnącą ilość odpadów budowlanych, sprzętu AGD, mebli i odpadów ogrodowych porzucanych w lasach w całym kraju. Niektóre akcje porządkowe kosztowały dziesiątki tysięcy DKK, co skłoniło kilku właścicieli lasów do zainstalowania barier i wzmożenia nadzoru. Duńskie Stowarzyszenie Leśne wzywa do zaostrzenia kar, aby zniechęcić do nielegalnego wyrzucania odpadów w przyrodzie.

Międzynarodowa społeczność

🚜 Ponad połowa skontrolowanych miejsc praktyk rolniczych naruszała przepisy dotyczące zatrudnienia. Duńska Agencja ds. Międzynarodowej Rekrutacji i Integracji (SIRI) wykryła naruszenia w 94 ze 181 przeprowadzonych kontroli, w tym niewypłacone należności urlopowe oraz brak dodatków za pracę w weekendy lub nadgodziny. W związku z ustaleniami 12 gospodarstw przyjmujących stażystów zostało zgłoszonych na policję. Minister ds. imigracji Morten Bødskov zapowiedział,że po ogólnokrajowym przeglądzie obecny program stażowy zostanie zastąpiony nowym systemem.

🇺🇦 Dania planuje zaostrzyć specjalne przepisy dotyczące uchodźców z Ukrainy. Zgodnie z nową propozycją ukraińscy mężczyźni w wieku 23–60 lat, którzy podlegają obowiązkowi służby wojskowej w Ukrainie, nie będą już mogli otrzymać nowych zezwoleń na pobyt na mocy duńskiej specustawy dla obywateli Ukrainy. Rząd twierdzi, że zmiana ma zapobiec wykorzystywaniu tego systemu do unikania mobilizacji wojskowej i nie wpłynie na Ukraińców, którzy już otrzymali zezwolenia na pobyt w Danii.

Tablica ogłoszeń społeczności

🎷 Festiwal Jazzowy w Kopenhadze | 📍Kopenhaga (w całym mieście) | 🗓 3–12 lipca | Setki koncertów w całej stolicy, zarówno bezpłatnych, jak i płatnych.

🧑‍🧑‍🧒 🗓️ 8 i 19 lipca oraz 5 sierpnia | Przyjazne niemowlętom spotkania dla rodziców, nastawione na rozmowy z innymi dorosłymi w podobnej sytuacji.

🏝️ Fejø Festival | 📍 Herredsvej 158, 4944 Vesterby, Fejø | 🗓 15-19 lipca | Pięciodniowy festiwal na wyspie z muzyką, wydarzeniami społecznościowymi i atrakcjami. Informacje o biletach i programie znajdziecie na stronie organizatora.

🎵 Musik i Gentofte | 📍Gentofte | 🗓 31 July 31–1 August 1 | Lokalny festiwal muzyczny z koncertami w okolicach Kopenhagi.

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

🏺 Archeolodzy odkryli w Danii ogromne miejsce produkcji tekstyliów z epoki wikingów - NPR

📡 Dania musi zapłacić firmie telekomunikacyjnej 12 mln USD za usunięcie sprzętu Huawei - South China Morning Post

🇬🇱 Dania twierdzi, że rozmowy Grenlandii z USA mogą zakończyć się porozumieniem do końca 2026 roku - Anadolu Ajansi

✈️ Dania wynajmuje grenlandzkie linie lotnicze do nadzoru w Arktyce - The Straits Times

1. Jesteście wspaniali. Nigdy o tym nie zapominajcie.

2. Paczki spoza Unii Europejskiej będą objęte minimalną opłatą w wysokości 22 DKK, nawet w przypadku zakupów o niskiej wartości.

3. Pasażerowie linii lotniczych zachowają prawo do odszkodowania, a od 2027 roku zyskają także gwarancję miejsc obok siebie dla rodzin oraz łatwiejszą możliwość poprawiania danych na biletach.

List od redaktora

Sierpień 2009 roku. Wtedy przyjechałem do Danii, do Aalborga. Nie licząc lat spędzonych w Palmie de Mallorca w Hiszpanii, Krakowie w Polsce i Brukseli w Belgii, mieszkam w Danii od prawie 15 lat. I muszę przyznać, że nigdy wcześniej nie widziałem jej tak międzynarodowej jak dziś. Dlatego z głębi serca dziękuję wszystkim osobom międzynarodowym, które każdego dnia pracują dla Danii i dla społeczności międzynarodowej.

Może nie jesteśmy Duńczykami, ale jesteśmy częścią Danii. Nowej Danii. Wnosimy swój wkład, więc mamy tu swoje miejsce. Wielu z nas spędziło tutaj młodość. Wielu wychowało tu dzieci i zostawiło własny ślad, z którego korzysta całe społeczeństwo.

Przez 15 lat mieszkania w Danii dokładnie 15 lat poświęcam swój wolny czas na wolontariat. Pamiętam, jak przyjechałem do Aalborga. Byliśmy dopiero drugim rocznikiem studentów międzynarodowych, niewielką grupą około 300 osób. Poza uniwersytetem życie właściwie nie istniało. To poczucie niewidzialności sprawiło, że chciałem coś z tym zrobić. Nie chciałem, aby język był barierą w czasie studiów, dlatego przez bardzo długi czas pracowałem nad tym, aby studenci międzynarodowi również mieli swoje możliwości.

Po studiach poszedłem za tym samym głosem - chciałem, aby Dania była bardziej otwarta i przyjazna dla osób z zagranicy. Dlatego wszedłem do polityki. Pierwsza w historii Danii kampania polityczna prowadzona po angielsku odbyła się w Aalborgu. Byliśmy też pierwszymi, którzy mobilizowali osoby międzynarodowe do korzystania z prawa do głosowania. Trudno uwierzyć, ale stało się to dopiero w 2013 roku. Wtedy byliśmy sami. Wystarczy porównać to z ostatnią kampanią w 2025 roku. Przeszliśmy naprawdę długą drogę.

To tylko mały fragment mojego życia w Danii. Jeśli rozejrzycie się wokół, znajdziecie setki podobnych historii. Za każdym razem, gdy osoba z zagranicy poświęca swój czas na wolontariat, do stabilnej przyszłości Danii zostaje dołożona kolejna mała cegiełka. Dlatego jestem Wam wszystkim wdzięczny. Wasze zaangażowanie toruje drogę do lepszego kraju dla moich dzieci, dla naszych dzieci.

Mam tu na myśli także ponad 100 wolontariuszy, którzy pomagają tworzyć cały świat Last Week in Denmark. Być może nie rozmawiałem z każdym z Was osobiście, ale uwierzcie mi: widzę Was. Widzę Waszą niezwykłą pracę i czuję ogromną pokorę wobec tego, że zdecydowaliście się budować coś razem z nami. Jestem wdzięczny, że łączy nas ta sama misja: wzmacnianie społeczności międzynarodowej poprzez informację.

Dziś są nas setki. A co, gdyby było nas tysiące? Czym mogłoby stać się Last Week in Denmark? Wielojęzyczną stacją radiową i telewizyjną. Lokalnymi newsletterami. Większą liczbą języków. Większą liczbą autorskich materiałów na naszej stronie internetowej i w mediach społecznościowych. Uznaniem przez Ministerstwo Kultury za instytucję publiczną - to byłby nasz ostatni poziom do przejścia. Marzenia. Coś, do czego warto dążyć.

Chcesz pisać historię razem z nami? Od sierpnia potrzebujemy nowej osoby, która poprowadzi zespół reporterski. Będziesz pomagać decydować, na jakich historiach skupią się nasi autorzy, oraz koordynować publikację autorskich artykułów. Jako lider lub liderka będziesz mieć realny wpływ na kształt redakcji i możliwość pozostawienia po sobie własnego śladu. Napisz na info@lwid.dk.

Wolisz pracę z dźwiękiem? Nadal potrzebujemy jeszcze kilku osób do montażu audio w zespole przygotowującym nasz cotygodniowy podcast. Wystarczy zaangażowanie przez kilka godzin raz lub dwa razy w miesiącu. Napisz na info@lwid.dk.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danie na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Ira Sylvester i narodziny anglojęzycznej sceny komediowej w Kopenhadze - Ahmet Akkoç

2. Dziennik odkrywczyni kultury: sześć kopenhaskich muzealnych dni do dodania do letniej listy - Paulina Stachnik

3. Tur-retur: odcinek 16 - Oda do autobusów linii A, czyli moja nowo odkryta miłość do autobusów - Laura Matheson

4. Mały alarm w twoim mózgu, który kieruje twoim życiem - Florina Lungu

Wszechświat LWID

LinkedIn - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Chcesz bezpłatnie skorzystać z cennej wiedzy ekspertów i rozwinąć swój pomysł na biznes? Weź udział w wydarzeniu Keys to Europe’s Market w Aalborgu, przy Hadsundvej 25, 26 czerwca o godzinie 16:00. Spotkasz tam siedmioro ekspertów z różnych dziedzin i wrócisz z nowymi możliwościami przed sobą. Mile widziani są zarówno przedsiębiorcy, jak i przyszli przedsiębiorcy. Zapisz się tutaj.

Share

Planujesz śledzić piłkarskie Mistrzostwa Świata FIFA? Dołącz do ligi fantasy Last Week in Denmark, w której gramy razem. Będą nagrody, w tym spersonalizowane piłki.

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Obrazy tygodnia

📸 Spektakularna, podłużna „kiełbaskowa” chmura przetoczyła się po niebie nad północną Jutlandią.

📸 Wypatruj jednego z najpiękniejszych letnich zjawisk: świecących obłoków srebrzystych, znanych po duńsku jako “lysende natskyer”.

📸 Zwycięskie zdjęcie z mistrzostw Danii w fotografii podwodnej.

Subscribe now

Duńska Polityka

Nowe ustawy

✈️ Podróżowanie samolotem stanie się nieco prostsze. Unia Europejska uzgodniła nowe prawa pasażerów, które od 2027 roku zobowiążą linie lotnicze do wliczania w cenę biletu zarówno małego bagażu osobistego, jak i walizki kabinowej. Rodziny z dziećmi poniżej 14. roku życia będą miały zagwarantowane miejsca obok siebie bez dodatkowych opłat, a pasażerowie nie będą już płacić za poprawienie błędów w nazwisku na bilecie. Porozumienie utrzymuje także prawo do odszkodowania w wysokości do 600 euro za duże opóźnienia, mimo nacisków części państw i linii lotniczych na ograniczenie ochrony pasażerów.

Scena Polityczna

⚖️ Polityczna kontrowersja wywołała szerszą debatę o drugich szansach po #MeToo. Po krytyce decyzji liderki SF (Zielonej Lewicy), Pii Olsen Dyhr, o zatrudnieniu byłego doradcy wcześniej oskarżanego o niewłaściwe zachowania seksualne, doradca zrezygnował ze stanowiska. Poza politycznymi konsekwencjami komentatorzy zwracają uwagę, że sprawa stawia trudne pytanie, z którym wciąż nie potrafimy sobie dobrze poradzić: kiedy ktoś poniósł już społeczną karę i kiedy powinien mieć możliwość powrotu do życia publicznego? Inni podkreślają, że każda droga do przebaczenia powinna obejmować także osoby dotknięte pierwotnym zachowaniem, a nie tylko osobę szukającą odkupienia.

🚕 Na taksówkarzy mogą czekać nowe ograniczenia prawne. Partia Socialdemokratiet (Socjaldemokraci) oświadczyła, że jest gotowa rozważyć wprowadzenie zakazu uprawiania seksu przez taksówkarzy z pasażerami podczas przejazdu. Propozycja pojawiła się po serii spraw, które wzbudziły obawy dotyczące zgody w sytuacjach, gdy nietrzeźwi pasażerowie są odsyłani do domu taksówką. Zwolennicy zmian argumentują, że obecne przepisy pozostawiają zbyt wiele niepewności w sytuacjach, w których trudno udowodnić zgodę. Krytycy pytają natomiast, czy dobrowolne relacje między dorosłymi powinny być kryminalizowane.

⚓ Marynarka wojenna stara się ponownie zatrudnić byłych pracowników. W obliczu rosnących braków kadrowych marynarka zaczęła kontaktować się z dawnymi marynarzami, licząc na to, że uda się ich przekonać do powrotu do służby. Obecnie ponad co dziesiąte stanowisko pozostaje nieobsadzone, a w niektórych jednostkach operujących wokół Grenlandii i Wysp Owczych brakuje podobno jednej czwartej potrzebnego personelu. Przedstawiciele pracowników z zadowoleniem przyjmują tę inicjatywę, ale podkreślają, że długofalowe rozwiązania będą wymagały lepszych wynagrodzeń i warunków pracy, aby przyciągać i zatrzymywać wykwalifikowaną kadrę.

🌍 Hiszpania przyjmuje inne podejście do imigracji niż większość krajów europejskich. Hiszpański parlament zatwierdził ścieżkę legalizacji statusu dla około 500 000 nielegalnych imigrantów już mieszkających w kraju. Zwolennicy tej decyzji przekonują, że pomoże ona uzupełnić braki na rynku pracy i przenieść pracowników z szarej strefy do systemu podatkowego. Krytycy obawiają się natomiast, że może to zachęcić do dalszej nieregularnej migracji. Decyzja Hiszpanii wyraźnie kontrastuje z coraz bardziej restrykcyjną debatą migracyjną prowadzoną w dużej części Europy, także w Danii.

🛂 Dania ponownie zabiega o możliwość tworzenia ośrodków migracyjnych i powrotowych poza Europą. Premier Mette Frederiksen oraz kilku europejskich przywódców wezwało do szybkiego utworzenia ośrodków migracyjnych i deportacyjnych w krajach spoza UE. We wspólnym liście przywódcy argumentują, że Europa musi skuteczniej odsyłać osoby, którym odmówiono azylu, oraz osłabiać sieci przemytników ludzi. Propozycja nawiązuje do takich inicjatyw jak porozumienie Włoch z Albanią i pokazuje kierunek, w którym coraz częściej zmierza europejska debata o migracji.

Życie codzienne w Danii

🧠 Wielu mężczyzn zmaga się z problemami w ciszy. Nowe dane pokazują, że co czwarty mężczyzna deklaruje wysoki poziom stresu, co dziesiąty doświadcza samotności, a ponad dwa razy więcej mężczyzn niż kobiet umiera śmiercią samobójczą. W czasie Tygodnia Zdrowia Mężczyzn badacze podkreślają, że problemem nie jest brak znajomych, lecz brak bliskich relacji, w których mężczyźni mogą otwarcie mówić o troskach i niepowodzeniach. Rada jest prosta: znajdować czas na przyjaźnie, budować swoją tożsamość także poza pracą i mieć odwagę samemu rozpocząć trudne rozmowy.

📱 Odłóż telefon, twoje dziecko się bawi. Nowy plac zabaw w Kopenhadze zachęca dorosłych do odkładania telefonów na czas zabawy dzieci. Tablice rozmieszczone wokół placu zabaw proszą rodziców, by schowali je do kieszeni i skupili się na byciu tu i teraz, choć nie ma żadnego zakazu ani środków egzekwujących tę zasadę. Inicjatywa, przygotowana przez Danicę, ma dać rodzinom chwilę przerwy od nieustannych powiadomień i mediów społecznościowych.

⚔️ Średniowieczne mistrzostwa świata przybrały większy rozmach niż zakładano. W lipcu tego roku w zamku Spøttrup w Salling odbędzie się ponad 900 walk w zbrojach, po tym jak liczba zgłoszeń przekroczyła oczekiwania organizatorów. Impreza, podczas której zawodnicy walczą na miecze i w średniowiecznych zbrojach, pierwotnie miała obejmować około 160 pojedynków. Organizatorzy pilnie poszukują obecnie 30–40 dodatkowych wolontariuszy, którzy pomogą w przeprowadzeniu czterodniowych mistrzostw i zadbają o to, by walki nie trwały do późnych godzin nocnych.

🚢 Dania i Indie łączą siły, by odnaleźć wrak statku sprzed 400 lat. We wrześniu badacze rozpoczną poszukiwania pozostałości statku Øresund, pierwszego duńskiego statku, który popłynął do Azji i zatonął u wybrzeży Indii w 1619 roku. Historycy uważają, że wrak może ujawnić nowe szczegóły dotyczące najwcześniejszych kontaktów między Danią a Indiami oraz ambicji króla Chrystiana IV, który chciał rozwijać handel z Azją.

🏆 Aarhus ma teraz Europejskie Muzeum Roku. Den Gamle By zdobyło nagrodę European Museum of the Year Award, pokonując 33 inne muzea z całego kontynentu. Muzeum na wolnym powietrzu znane jest z ożywiania historii poprzez odtworzone ulice i domy, pokazujące ponad 500 lat codziennego życia. Jury doceniło jego umiejętność przedstawiania historii w przystępny sposób, a także pomagania lokalnym społecznościom w budowaniu więzi z własnym dziedzictwem.

🎨 Aarhus ma nowy punkt na kulturalnej mapie miasta. ARoS otworzyło As Seen Below - the dome, spektakularną instalację świetlną amerykańskiego artysty Jamesa Turrella, nad którą prace trwały dziesięć lat. Ogromna kopuła o średnicy 40 metrów zaprasza odwiedzających do doświadczenia nieba jako części samego dzieła sztuki, ze zmieniającymi się widokami w zależności od pory dnia. ARoS opisuje ją jako największą i najbardziej ambitną instalację Skyspace Turrella na świecie.

🗿 Lollandzka odpowiedź na Stonehenge jest wreszcie kompletna. Po niemal 20 latach budowy przy Dodekalitten niedaleko Kragenæs odsłonięto ostatnią granitową rzeźbę, zamykając krąg 12 ogromnych kamiennych postaci spoglądających na Smålandsfarvandet. Dzieło łączy projektowanie krajobrazu z wyjątkową instalacją dźwiękową, która reaguje na rytm natury. To, co w 2006 roku zaczęło się jako niewielki projekt artystyczny, rozwinęło się w jeden z najbardziej charakterystycznych punktów Danii, przyciągający do 100 000 odwiedzających rocznie.

🎨 Silos o wysokości 50 metrów przekształca się w jedno z największych dzieł sztuki w kraju. Kanadyjski artysta uliczny Emmanuel „Young” Jarus maluje mural o powierzchni 2 300 metrów kwadratowych w porcie w Esbjerg w ramach miejskiego festiwalu sztuki ulicznej. Dzieło obejmie cały silos sceną przedstawiającą oceaniczną wodę z małą łodzią wiosłową w centrum, podkreślając związek Esbjerga z morzem. Projekt jest częścią inicjatywy o wartości 3,5 mln DKK, której celem jest połączenie street artu z kulturą muzealną. Gotowy mural ma stać się nowym symbolem miasta.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

🏥 Więcej pieniędzy na ochronę zdrowia. Rząd i regiony Danii uzgodnili nowy budżet, który zapewni dodatkowe 2,3 mld DKK systemowi ochrony zdrowia w 2027 roku. Jednym z głównych priorytetów jest zdrowie psychiczne młodzieży. Na usługi psychiatryczne przeznaczono łącznie 1 mld DKK do 2028 roku. Porozumienie obejmuje również 4,2 mld DKK na budowę szpitali. Decyzja zapada w czasie, gdy szpitale nadal mierzą się z brakami kadrowymi, długimi listami oczekujących i rosnącym zapotrzebowaniem na wsparcie psychiczne wśród młodych osób.

📦 Zakupy spoza UE będą wkrótce droższe. Od 1 lipca wszystkie paczki przychodzące z krajów spoza Unii Europejskiej zostaną objęte nową minimalną opłatą celną w wysokości 22 DKK, nawet w przypadku tanich zakupów, które wcześniej były zwolnione z opłat. Opłata będzie naliczana według kategorii produktu, a nie według liczby paczek, co oznacza, że zamówienia zawierające różne rodzaje produktów mogą wiązać się z wieloma opłatami.

🏠 Mniej niespodziewanych korekt podatkowych dla właścicieli nieruchomości. Parlament uzgodnił tymczasowe uproszczenie, które pozwoli, aby wyceny nieruchomości w latach 2026 i 2027 były obliczane na podstawie średnich lokalnych trendów cenowych zamiast indywidualnych ponownych wycen. Celem jest ograniczenie wieloletnich opóźnień oraz zapobieganie ponownemu otwieraniu starych rozliczeń podatkowych po pojawieniu się nowych wycen. Choć system może być mniej precyzyjny w przypadku niektórych nieruchomości, eksperci rynku mieszkaniowego twierdzą, że dla większości właścicieli oznacza on większą pewność.

🚗 Planujesz wakacyjną podróż samochodem? Eksperci twierdzą, że typowe wakacje własnym autem mogą kosztować nawet 20–25 tys. DKK, ale kilka prostych decyzji może wyraźnie obniżyć wydatki. Zabranie własnego jedzenia na drogę może zaoszczędzić setki koron, a jazda z prędkością 110 km/h zamiast 130 km/h pozwala zmniejszyć zużycie paliwa nawet o 20%. Zaleca się również planowanie tankowania nieco dalej od autostrad, najlepiej rano lub między 18:00 a 22:00.

🏖️ Sprawdź, czy w Danii czekają na ciebie pieniądze urlopowe. Jeśli pracowałeś w Danii i zmieniłeś pracę, możesz mieć niewykorzystane środki urlopowe. Przez Borger.dk pracownicy mogą sprawdzić i zawnioskować o wypłatę pieniędzy urlopowych zarobionych u poprzednich pracodawców. Jeśli nie zostaną odebrane, środki trafią do funduszu urlopowego.

Stan rynków

🇪🇺 Rozpoczyna się ważna batalia o przyszły budżet Europy. Przywódcy UE rozpoczęli negocjacje nad kolejnym siedmioletnim budżetem Unii, którego wartość szacuje się na 13 bilionów DKK. Dania należy do krajów opowiadających się za większymi wydatkami na obronność, podczas gdy inne państwa członkowskie chcą zachować wsparcie dla rolnictwa i rozwoju regionalnego. Mette Frederiksen nazwała obecną propozycję „nie do zaakceptowania”, argumentując, że wyzwania związane z bezpieczeństwem Europy wymagają nowych priorytetów. Oczekuje się, że negocjacje będą jedną z największych politycznych batalii w UE w nadchodzących miesiącach.

🔓 Według doniesień hakerzy domagają się 160 mln DKK od Novo Nordisk. Koncern farmaceutyczny potwierdził, że cyberprzestępcy uzyskali dostęp do wewnętrznych systemów i skopiowali niepubliczne dane, w tym część danych osobowych. Ransomware’owa grupa FulcrumSec twierdzi, że ukradła ponad terabajt danych i przez ponad dwa miesiące pozostawała w sieciach firmy, zanim zażądała okupu.

🏖️ Czy część twoich podatków powinna trafiać tam, gdzie masz domek letniskowy? Rząd analizuje, czy gminy z dużą liczbą domków letniskowych powinny otrzymywać część podatków komunalnych płaconych przez ich właścicieli. Zwolennicy tego pomysłu argumentują, że popularne miejscowości turystyczne wydają miliony na utrzymanie terenów przyrodniczych i infrastruktury publicznej wykorzystywanej przez sezonowych gości, otrzymując w zamian niewielkie dodatkowe wpływy podatkowe. Pomysł jest nadal analizowany, ale jeśli zostanie przyjęty, może stać się częścią reformy finansów samorządowych planowanej na 2029 rok.

Międzynarodowa społeczność

⚠️ Władze monitorują niewielki wzrost skrajnie prawicowego ekstremizmu wśród części młodych ukraińskich uchodźców. Kilka gmin zgłosiło przypadki związane z symbolami ekstremistycznymi oraz kontaktami ze środowiskami skrajnie prawicowymi. Urzędnicy podkreślają, że problem dotyczy jedynie niewielkiej części z ponad 65 tys. Ukraińców, którzy przybyli do Danii od początku wojny. Naukowcy wskazują, że traumatyczne doświadczenia oraz trudności z adaptacją w nowym kraju mogą być czynnikami sprzyjającymi takim sytuacjom, a szybka reakcja jest ważna, aby zapobiec wciąganiu podatnych młodych ludzi w środowiska ekstremistyczne.

⚽ Z Bornholmu na mundial. Bośniacki pomocnik Amir Hadžiahmetović może w tym tygodniu zadebiutować na mistrzostwach świata, a jego droga zaczęła się w niewielkim mieście Nexø. Urodzony na Bornholmie w rodzinie bośniackich uchodźców, którzy przybyli tam podczas wojen bałkańskich, dzieciństwo spędził, grając w piłkę na wyspie, zanim w wieku 12 lat przeniósł się do Bośni. Dziś jako zawodowy piłkarz Hull City jest powodem do dumy zarówno dla Bośni, jak i Bornholmu.

Tablica ogłoszeń społeczności

🔥 Sankt Hans Eve, czyli duńska noc świętojańska 📍Cała Dania | 23 czerwca | Jedna z najbardziej lubianych duńskich tradycji. Można spodziewać się ognisk, przemówień, muzyki na żywo, pikników oraz spotkań mieszkańców przy plażach i w parkach.

📻 Festiwal Muzyczny w Skagen. Najstarszy festiwal muzyczny w Danii powraca do Skagen w dniach 2–5 lipca. W programie muzyka folkowa i przytulna atmosfera. To świetna okazja, aby odwiedzić najbardziej wysunięty na północ punkt Danii i posłuchać muzyki na żywo nad morzem. Wymagany bilet.

🎻 Festiwal Hindsgavl - Międzynarodowa Muzyka Kameralna. Jeden z najważniejszych europejskich festiwali muzyki kameralnej odbędzie się w zamku Hindsgavl niedaleko Middelfart w dniach 1–8 lipca. Wystąpią światowej klasy muzycy w pięknym historycznym otoczeniu. Wymagany bilet.

🎖️ Dni 6 Lipca w Fredericii. Fredericia upamiętni historyczną bitwę z 1849 roku w dniach 5–6 lipca. W mieście odbędą się parady wojskowe, salwy armatnie, koncerty jazzowe, spacery z przewodnikiem, street food oraz wydarzenia z udziałem grup rekonstrukcyjnych. Większość atrakcji jest bezpłatna.

⛵ Regaty Wielkich Żaglowców 2026. Niektóre z najpiękniejszych żaglowców świata zacumują w porcie w Aalborgu w dniach 30 lipca - 2 sierpnia. Będzie można wejść na pokład wybranych statków i poczuć atmosferę jednego z największych żeglarskich wydarzeń lata. Wstęp wolny.

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

🌍 „Nie jesteśmy bezpieczni: Dania ostrzega, że ambicje Trumpa wobec Grenlandii nie zniknęły” - Turkiye Today

🪨 „Japonia wyśle delegację do Grenlandii, aby ocenić możliwości wydobycia metali ziem rzadkich, podaje Nikkei” - Japan Today

🌱 „Dania przeznacza 2,5 mld dolarów na ograniczenie zanieczyszczeń przemysłowych” - dagens.com

🚜 „Dania likwiduje stanowisko ministra rolnictwa po 130 latach” - The Scottish Farmer

👴 „Trzy najlepsze kraje skandynawskie dla amerykańskich emerytów” - Investopedia

🪖 „Dania zapowiada rozmieszczenie batalionu wojskowego na Łotwie” - Reuters

1. 14 300 osób ubiegających się o obywatelstwo prawdopodobnie będzie musiało czekać na decyzję aż do wiosny 2027 roku.

2. Po raz pierwszy od 2023 roku stopy procentowe wzrosły o 0,25 punktu procentowego, aby ograniczyć ryzyko wzrostu inflacji.

3. Za najlepszą duńską piosenkę wszech czasów uznano „Lyse Nætter” Alberte Winding.

List od redaktora

List otwarty do Ministra ds. Imigracji i Integracji

Hej Morten,

Gratuluję nowego stanowiska. Piszę do Ciebie jako członek tej samej partii. Jako osoba międzynarodowego pochodzenia, urodzona w Rumunii. Nie jako przestępca, choć niektóre medialne przekazy mogłyby czasem sugerować coś innego.

Rozumiem, że to ministerstwo mogło nie być Twoim wymarzonym resortem. Ale kiedy muzyka cichnie, każdy zajmuje krzesło, które akurat jest dostępne. Nie mam o to pretensji.

Nie musisz jednak podążać ścieżką poprzednich ministrów. Masz szansę napisać własną historię i wreszcie pokazać ponad 15% społeczeństwa, czyli niemal milionowi osób z międzynarodowym pochodzeniem, że w rządzie jest ktoś gotów nas wysłuchać.

Do tej pory to ministerstwo zbudowało sobie określoną reputację. Z perspektywy wielu osób z zagranicy często wygląda na to, że bardziej koncentruje się ono na deportacjach, ograniczaniu wsparcia integracyjnego i utrudnianiu uzyskania obywatelstwa niż na pomaganiu ludziom w stawaniu się częścią duńskiego społeczeństwa. Przekaz, który wielu z nas odbiera, jest prosty: możecie tu pracować, płacić podatki i pomagać utrzymywać funkcjonowanie społeczeństwa. Ale pełna akceptacja jako część wspólnoty narodowej to już zupełnie inna sprawa.

Rozumiem, czego obawia się premier Mette Frederiksen. Nie chce, aby skrajna prawica zyskała na znaczeniu, i nie chce, aby jej rząd sprawiał wrażenie słabego w sprawach imigracji. Ale ludzie, których obecnie dotykają te decyzje, nie są przestępcami.

Inaczej nie potrafię zrozumieć, dlaczego 14 300 osób, które spełniły wszystkie wymogi obywatelstwa, zdały wszystkie testy, wniosły wszystkie wymagane opłaty, spędziły tu wiele lat i przestrzegały wszystkich zasad, nadal musi czekać bez jasnego terminu decyzji.

Mówisz, że nie możesz ruszyć dalej, dopóki komisja ekspertów nie przedstawi raportu na temat tego, czy kandydatów do obywatelstwa można sprawdzać pod kątem antydemokratycznych poglądów. Komisja miała przedstawić wnioski tego lata. Teraz termin przesunięto na koniec roku. Czy naprawdę warto trzymać 14 300 osób w zawieszeniu, czekając na raport, który ostatecznie może stwierdzić, że taki system jest niemożliwy do wdrożenia?

Pomyśl o tej sprzeczności. Demokracja opiera się na wolności myśli i wypowiedzi. Jeśli państwo zaczyna badać poglądy ludzi w poszukiwaniu oznak antydemokratycznego myślenia, natychmiast wchodzi na bardzo trudny teren. Poglądy ludzi zmieniają się z czasem. Demokracje powinny oceniać działania, nie przekonania. Komisja ma w praktyce znaleźć sposób na pogodzenie ideologicznej weryfikacji z prawami chronionymi przez konstytucję i konwencje europejskie. To co najmniej trudne zadanie.

Często mówisz, że Twoim priorytetem jest usuwanie osób, które stanowią zagrożenie dla społeczeństwa. W porządku. Ale co z resztą z nas? Z ludźmi, którzy przestrzegali zasad. Którzy budowali firmy, wypełniali luki na rynku pracy, zakładali rodziny, działali jako wolontariusze w lokalnych społecznościach i naprawdę troszczą się o ten kraj.

Dlaczego rozmowa tak często koncentruje się na tych, którzy łamią zasady, zamiast na tych, którzy ich przestrzegają?

Jedynym skutkiem obecnego zamrożenia jest erozja zaufania. Osłabia ono więź ludzi z Danią. Sprawia, że zaczynają się zastanawiać, czy kiedykolwiek naprawdę będą tu przynależeć, niezależnie od tego, jak wiele wnoszą.

Proszę, nie pozwól, aby tak się stało. Przyjdź i porozmawiaj z nami. Poznaj nas. Spotkaj ludzi stojących za statystykami. I wykorzystaj władzę, którą masz, aby pokazać, że integracja to nie tylko obowiązki, ale także poczucie przynależności. Wierzę, że wiesz, jak to zrobić.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danię na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Dania dostrzegła autyzm, którego my nie potrafiliśmy zobaczyć - Stephanie Lund

2. Odnaleźć głos w lokalnej polityce jako osoba z zagranicy w Danii - John Dixon

3. Baśnie Hansa Christiana Andersena: narodowy skarb Danii - Gosia Kozlowska

4. Dlaczego Duńczycy zawsze rozmawiają o pogodzie? - Sigga Hansen

Wszechświat LWID

LinkedIn - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy jesteś naszą kolejną gwiazdą cotygodniowego podcastu „Last Week in Denmark”? Szukamy dwóch osób do montażu audio, które dołączą do naszego zespołu technicznego i pomogą tworzyć tę podcastową magię. To kilka godzin pracy co drugi tydzień. Jeśli jesteś zainteresowany/zainteresowana, napisz na info@lwid.dk.

Czy wiesz, że Twoja firma w Danii może sprzedawać swoje produkty i usługi w całym jednolitym rynku europejskim bez konieczności formalnego eksportu? Dołącz do wydarzenia „Keys to Europe’s Market” w Aalborgu (Hadsundvej 25) 26 czerwca o godz. 16:00 i dowiedz się wszystkiego, co warto wiedzieć o sprzedaży na terenie całej Unii Europejskiej. Poznasz siedmioro ekspertów w tej dziedzinie i odkryjesz świat nowych możliwości. Zapraszamy zarówno obecnych przedsiębiorców, jak i osoby dopiero myślące o założeniu firmy. Zapisz się tutaj.

Planujesz oglądać Mistrzostwa Świata FIFA? Dołącz do ligi fantasy „Last Week in Denmark”, w której gramy razem. Czekają nagrody, w tym spersonalizowane piłki.

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Obrazy tygodnia

📸 Zobacz niezwykłe zjawisko, znane po duńsku jako dravat, które powstaje, gdy zimne powietrze burzowe wciska się pod ciepłe i wilgotne powietrze, tworząc „kurtynę” z chmur.

Subscribe now

Ciekawostki dla Polaków w Danii

🎨 Polskie wzornictwo na festiwalu 3daysofdesign. W dniach 10–12 czerwca, w ramach festiwalu 3daysofdesign w Kopenhadze, zaprezentowano wystawę „Honest Craftsmanship – The Impact of Polish Heartbeat”. Ekspozycja przedstawiała prace 18 polskich artystów, projektantów i marek, ukazując współczesne polskie wzornictwo i rzemiosło. Była to jedna z największych wystaw polskiego designu i rękodzieła zorganizowanych dotychczas w Skandynawii.

🇵🇱 Polski jako język ojczysty w Øresunds Internationale Skole. Międzynarodowa Szkoła Øresund wprowadza od nowego roku szkolnego zajęcia z języka polskiego jako ojczystego. Program zakłada indywidualne podejście do ucznia oraz wsparcie w budowaniu tożsamości kulturowej. Warunkiem utworzenia grupy jest zebranie minimum 5 uczniów. Szkoła zaprasza zainteresowane rodziny do kontaktu oraz zapisów, a także na spotkanie informacyjne i zwiedzanie placówki. Kontakt: kontor@o-i-s.dk, tel. 32598002 lub 50 65 95 51.

Share

Duńska Polityka

Scena Polityczna

🏛️ Polityczka o polskich korzeniach może wkrótce stać się jedną z najważniejszych postaci duńskiej polityki. Burmistrzyni Holbæk, Christina Krzyrosiak Hansen, otrzymała poparcie premier Mette Frederiksen na stanowisko wiceprzewodniczącej Socialdemokratiet (Socjaldemokratów). 33-letnia Krzyrosiak jest najmłodszą burmistrzynią w Danii i kieruje gminą Holbæk od 2018 roku. Jeśli zostanie wybrana, stanie się jedną z najwyżej postawionych polityczek w największej partii rządzącej w kraju.

🦐 Spór o połowy na Rømø staje się politycznym problemem. Lokalni rybacy poławiający krewetki zostali zmuszeni do wstrzymania połowów na wodach, na których pracowali od dziesięcioleci. Stało się tak po tym, jak władze zaczęły egzekwować rzadko stosowany przepis z 1984 roku, związany z niewybuchami z czasów wojny znajdującymi się na dnie morskim. Rybacy twierdzą, że objęty ograniczeniami obszar odpowiada za większość ich połowów. Ponieważ miejsca pracy są teraz zagrożone, politycy naciskają na rząd, aby sprawdził, czy dawno ignorowane ograniczenie nadal ma dziś sens.

🩺 Zdrowie kobiet zyskuje własny głos w Parlamencie. Partia Socialdemokratiet powołała pierwszą w Danii rzeczniczkę ds. zdrowia kobiet. To krok, który ma zwrócić większą uwagę na takie kwestie jak endometrioza, płodność, menopauza oraz schorzenia, które dotykają kobiety inaczej niż mężczyzn. Rząd przeznaczył także 160 milionów DKK na badania w tej dziedzinie, argumentując, że zdrowie kobiet przez długi czas było niedostatecznie badane.

🚆 Kolejny tydzień, kolejna debata o kolei. Po tym, jak zerwana linia energetyczna w pobliżu Sorø spowodowała poważne zakłócenia w ruchu pociągów, politycy ponownie spierają się o to, jak naprawić system kolejowy. Liberal Alliance (liberalno-konserwatywna) chce, aby prywatni operatorzy mogli konkurować z DSB, argumentując, że konkurencja poprawiłaby punktualność i jakość usług. Enhedslisten (Sojusz Czerwono-Zielonych) wskazuje natomiast na lata niedoinwestowania i chce przeznaczyć miliardy na modernizację sieci kolejowej. Tymczasem nowa minister transportu Signe Munk poprosiła DSB o wyjaśnienie, co poszło nie tak i jak można uniknąć podobnych awarii w przyszłości.

🏠 Myślisz o wyburzeniu starego domu i budowie od podstaw? W przyszłości może stać się to trudniejsze. Rząd chce wprowadzić zasadę „wyjaśnij albo zachowaj”, która wymagałaby od właścicieli domów uzasadnienia, dlaczego budynek powinien zostać wyburzony, zanim otrzymają pozwolenie na budowę od nowa. Propozycja ma chronić zarówno dziedzictwo architektoniczne, jak i klimat, ponieważ nowe budownictwo generuje duże ilości CO₂. Ministrowie rozważają również podatek od wyburzeń oraz bardziej rygorystyczne wymogi dotyczące recyklingu.

🧠 Rząd chce przemyśleć sposób, w jaki dzieci otrzymują wsparcie w zakresie zdrowia psychicznego. Ponieważ czas oczekiwania w psychiatrii dziecięcej i młodzieżowej nadal się wydłuża, minister zdrowia Ida Auken zapowiada przygotowanie planu awaryjnego, który ma pomóc młodym ludziom szybciej uzyskać wsparcie. Rząd analizuje również, czy psychologowie i fizjoterapeuci mogliby odgrywać większą rolę obok psychiatrów. Działania te rozwijają ogólnokrajowy system wprowadzony w tym roku, który zapewnia dzieciom łatwiejszy dostęp do lokalnej pomocy psychologicznej, zanim problemy staną się na tyle poważne, że będą wymagały leczenia specjalistycznego.

Życie codzienne w Danii

🎶 Dania wybrała swoją ulubioną piosenkę. Po tym, jak niemal 300 000 osób oddało głosy w plebiscycie DR Top 100, utwór „Lyse Nætter” Alberte Winding został uznany za najlepszą duńską piosenkę wszech czasów. Piosenka stała się ścieżką dźwiękową wielu najważniejszych momentów w życiu - od ślubów i konfirmacji po pogrzeby. Niewiele utworów jest tak głęboko wpisanych we współczesną duńską kulturę, a dla wielu osób już pierwsze dźwięki natychmiast przywołują wspomnienia. Posłuchaj TOP 100 tutaj.

🎵 Nowa minister kultury chce, aby więcej osób wspólnie muzykowało. Minister kultury Zenia Stampe mówi, że muzyczne wspólnoty mogą pomagać w przeciwdziałaniu samotności i nadmiernemu korzystaniu z ekranów. Nowy program rządu obejmuje plany stworzenia krajowej strategii muzycznej, skoncentrowanej na edukacji muzycznej oraz wsparciu artystek. Stampe, która od dzieciństwa gra na flecie, podkreśla, że wspólne granie staje się coraz ważniejsze w dzisiejszym, coraz bardziej odizolowanym społeczeństwie.

🎭 Kopenhaga otwiera nową przestrzeń dla kreatywnych pomysłów. Tego lata miasto uruchomi swoją pierwszą kulturalną „wolną strefę” w surowej przestrzeni pod Langebro, gdzie artyści i grupy społeczne będą mogli testować nowe koncepcje bez konieczności przechodzenia przez długie procedury aplikacyjne. Projekt pilotażowy potrwa do końca 2026 roku, a gmina zapewni miejsce i praktyczne wsparcie. Zainteresowanie wyraziło już ponad 60 podmiotów kulturalnych, a władze miasta mają nadzieję, że eksperyment ułatwi rozwój kreatywności i wydarzeń społecznych w stolicy.

🚗 Najbardziej zaawansowany system wspomagania kierowcy Tesli został dopuszczony do użytku w Danii. Nowa technologia FSD Supervised pozwala kierowcom zdjąć ręce z kierownicy i stopy z pedałów, ale nadal muszą oni zachować uwagę i być gotowi do przejęcia kontroli. Duński Urząd Ruchu Drogowego uważa, że system może poprawić bezpieczeństwo na drogach, natomiast FDM, duńskie stowarzyszenie kierowców, ostrzega, że może on dawać fałszywe poczucie bezpieczeństwa. Podczas jazdy testowej FDM zaobserwowało, że samochód popełnił poważny błąd.

💉 Władze ostrzegają przed kupowaniem leków odchudzających z nieoficjalnych źródeł. Sieci przestępcze produkują fałszywe wersje popularnych leków, takich jak Ozempic, Wegovy, Mounjaro i Zepbound, a w niektórych podrabianych produktach wykryto bakterie lub zupełnie inne składniki. Władze podkreślają, że leki uzyskane przez lekarzy i autoryzowane apteki pozostają bezpieczne, ale ostrzegają, że produkty kupowane przez media społecznościowe lub niesprawdzone strony internetowe mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia.

🌻 Dzieci i emeryci zostają ogrodowymi przyjaciółmi w Odense. W ramach projektu Bedste-haver dzieci z przedszkoli regularnie odwiedzają ogrody starszych mieszkańców, aby sadzić kwiaty i spędzać razem czas. Organizatorzy mówią, że inicjatywa pomaga tworzyć wartościowe więzi między najmłodszym i najstarszym pokoleniem, a wielu emerytów opisuje te wizyty jako źródło radości i energii. Projekt działa od około roku i obecnie szuka kolejnych seniorów gotowych otworzyć swoje ogrody dla młodych pomocników.

🎤 Niemal połowa dzieci czuje się niekomfortowo, prezentując coś przed klasą. Nowe badanie wykazało, że 47% dzieci w wieku od 9 do 14 lat doświadczyło silnego stresu podczas wystąpień, a ponad co czwarte próbowało ich uniknąć. Psychologowie podkreślają, że nerwy są czymś normalnym i mogą nawet pomagać, ale ostrzegają, że wielokrotne unikanie prezentacji może nasilać lęk. Ich rada dla rodziców jest prosta: zachęcać dzieci do mierzenia się z małymi wyzwaniami krok po kroku, zadawać pytania zamiast od razu uspokajać i doceniać odważne próby, nawet jeśli nie wszystko pójdzie idealnie.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

🏦 Stopy procentowe znów rosną. Europejski Bank Centralny podniósł swoją podstawową stopę procentową z 2% do 2,25%. Jest to pierwsza podwyżka od 2023 roku. Decyzję uzasadniono obawami, że wyższe ceny energii mogą ponownie napędzać inflację. Dla wielu osób nic nie zmieni się od razu, ale właściciele domów z krótkoterminowymi kredytami hipotecznymi o zmiennym oprocentowaniu, takimi jak kredyty F-kort, mogą wkrótce zobaczyć wyższe miesięczne raty. Analitycy szacują, że podwyżka może oznaczać około 150 DKK więcej miesięcznie za każdy 1 mln DKK kredytu.

🛒 Ceny żywności spadają, mimo że inflacja nieznacznie rośnie. W maju ceny konsumpcyjne były o 1,9% wyższe niż rok temu, głównie z powodu droższych hoteli i energii elektrycznej. Jednocześnie wojny cenowe w supermarketach pomogły obniżyć koszty żywności. Ekonomiści twierdzą, że rosnące ceny energii mogą spowodować podwyżki cen towarów i usług w dalszej części roku, ale na razie wynagrodzenia większości ludzi nadal rosną szybciej niż inflacja.

🏠 Nadchodzą wyższe ulgi podatkowe na dojazdy do pracy. Rząd chce tymczasowo zwiększyć ulgę podatkową na dojazdy do pracy (kørselsfradrag) do końca 2026 roku. Skorzystać ma z tego około 1,1 mln osób. Typowa osoba dojeżdżająca do pracy mogłaby zaoszczędzić około 2300 DKK na podatkach, a osoby o niskich dochodach otrzymałyby dodatkowe wsparcie. Propozycja ma zrekompensować wyższe koszty paliwa bez obniżania podatków od benzyny i ma zostać szybko rozpatrzona przez parlament przed letnią przerwą. Jeśli dojeżdżasz do pracy na odległość większą niż 12 km, dotyczy to również Ciebie.

⚡ Twój rachunek za prąd może z czasem znów wzrosnąć. Tymczasowa obniżka podatku od energii elektrycznej, wprowadzona w celu pomocy gospodarstwom domowym w radzeniu sobie z rosnącymi kosztami utrzymania, ma obecnie wygasnąć z końcem 2027 roku. Rząd nie znalazł środków na jej przedłużenie, co oznacza, że energia elektryczna może ponownie zdrożeć, jeśli nie zostanie zawarte nowe porozumienie.

Stan rynków

👵 Dania się starzeje, a rozmieszczenie ludności staje się coraz bardziej nierówne. Najnowsze prognozy wskazują, że do 2040 r. 42 gminy mogą stracić mieszkańców. Tylko w 11 z nich spodziewany jest wzrost liczby ludności o ponad 10%, głównie w okolicach Kopenhagi oraz we wschodniej Jutlandii. Społeczeństwo będzie się także starzeć: udział osób w wieku 70 lat i więcej ma wzrosnąć z 16% do 19% w ciągu najbliższych 14 lat. Prognoza pokazuje rosnące wyzwanie dla wielu mniejszych gmin, z których młodzi ludzie nadal przenoszą się do większych miast.

📈 Rząd chce, aby więcej osób inwestowało w duńskie przedsiębiorstwa. Po giełdowym debiucie firmy Bar Djus, produkującej soki, ministrowie przedstawili plany zwiększenia atrakcyjności inwestowania w akcje. Propozycja zakłada podwyższenie limitu korzystnego podatkowo konta Aktiesparekonto z 174 200 DKK do 500 000 DKK oraz zmniejszenie niektórych obciążeń podatkowych dla inwestorów. Celem jest zwiększenie prywatnych inwestycji, aby startupy i rozwijające się firmy miały łatwiejszy dostęp do kapitału potrzebnego do dalszego wzrostu.

🤖 Firmy zaczynają pytać, czy AI rzeczywiście jest warte swojej ceny. Kilka globalnych firm zaczęło ponownie analizować sposób korzystania ze sztucznej inteligencji, po tym jak koszty rosły szybciej niż mierzalne korzyści. Trend ten jest widoczny również w Danii, gdzie niektóre przedsiębiorstwa ograniczają subskrypcje usług AI wprowadzonych bez jasnego uzasadnienia biznesowego. Mimo obaw przed powszechną automatyzacją ostatnie badania wykazały, że tylko 7% firm korzysta z w pełni autonomicznych systemów AI.

⚡ Byli klienci firmy energetycznej Velkommen twierdzą, że po latach od zakończenia umów otrzymują niespodziewane rachunki. Niektóre wezwania do zapłaty zawierają bardzo niewiele informacji o tym, czego dotyczą opłaty. Urząd regulujący rynek energii już prowadzi dochodzenie w sprawie firmy, a w tym roku otrzymał prawie 1000 skarg dotyczących Velkommen i powiązanych z nią spółek. Organizacje konsumenckie radzą, aby nie płacić za rachunki, których się nie rozpoznaje.

Międzynarodowa społeczność

💸 Mężczyzna, który wysłał swojej matce w Sudanie kilkaset koron, został poinformowany przez urząd skarbowy, że powinien zapłacić podatek od niemal 3 mln DKK. Według policji jego tożsamość została skradziona i wykorzystana w dużym procederze prania pieniędzy, powiązanym z kilkoma kantorami w Kopenhadze. Sprawa wyszła na jaw po tym, jak przez prawie cztery lata płacił zawyżone podatki, próbując oczyścić swoje nazwisko. Jest to jedna z 70-80 podobnych spraw dotyczących kradzieży tożsamości, badanych w ramach skandalu związanego z praniem pieniędzy na kwotę ponad 1 mld DKK. Po otrzymaniu nowych informacji od policji duńska agencja podatkowa zmieniła swoją decyzję i zwróci mu nadpłacone pieniądze.

Tablica ogłoszeń społeczności

Breakfast Clubbing📍 Granola, Værnedamsvej 5, Kopenhaga | 🗓 co drugi czwartek, 08:30 | Sprawdź najbliższy termin tutaj

Cotygodniowe warsztaty kreatywnego pisania - sesje czerwcowe📍 Artistic Square, Studsgade 17, Aarhus C 8000 | 🗓 20 i 27 czerwca, 16:30-18:00 | 200 DKK, wymagana rejestracja | zapisz się tutaj

Międzynarodowe spotkanie miłośników latawców📍 Plaża na Fanø, Południowa Jutlandia | połowa czerwca | bezpłatnie. Więcej informacji tutaj

Riverboat Jazz Festival 📍 Silkeborg, Wschodnia Jutlandia | 24-28 czerwca | część wydarzeń bezpłatna. Dowiedz się więcej tutaj

Pop-up poranna joga📍 Kongens Have, MHPJ+G5, Kopenhaga | 18 czerwca, 9:00-10:00 | 125 DKK + opłata serwisowa. Dowiedz się więcej tutaj

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

🌍 „Dania kupi od USA pociski manewrujące dalekiego zasięgu w technologii stealth” - UK Defence Journal

🐷 „Jak aktywiści pokonali przemysłową hodowlę w duńskich ‘wyborach świńskich’” - The Guardian

🔌 „Irlandzki lęk przed zasięgiem: Dania ma podobną liczbę ludności, a zobaczcie, ile ma ładowarek do samochodów elektrycznych” - The Irish Times

🕳️ „Tajemnicze, liczące 2500 lat otwory w całej Danii sprawiają, że archeolodzy szukają odpowiedzi” - Arkeonews

🐋 „Sekcja zwłok nie wykazała jednoznacznej przyczyny śmierci wieloryba w Danii” - AP News

1. Powstał nowy rząd złożony z Socialdemokratiet, SF, Radikale Venstre i Moderaterne, na którego czele ponownie stanęła Mette Frederiksen.

2. Jedną z kluczowych obietnic jest docelowe wprowadzenie bezpłatnej opieki stomatologicznej.

3. Rząd chce również znieść 25-procentowy VAT na owoce i warzywa oraz obniżyć o połowę VAT na pozostałą żywność.

List od redaktora

Wystarczyły zaledwie dwa miesiące, aby sytuacja zakończyła się dokładnie tak, jak przewidywano w wieczór wyborczy. Mamy centrolewicowy rząd złożony z czterech partii: Socialdemokratiet, SF, Radikale Venstre i Moderaterne. Mette Frederiksen pozostaje premierką, najprawdopodobniej w swojej ostatniej kadencji.

Na papierze powinna to być dobra wiadomość dla osób z zagranicy mieszkających w Danii. Kilka partii tworzących nowy rząd historycznie opowiadało się za bardziej otwartym podejściem do społeczności międzynarodowej. Jednak po lekturze 76-stronicowego programu rządowego trudno oprzeć się innemu wrażeniu.

Osoby z zagranicy pojawiają się w nim jedynie marginalnie.

Właściwie odniesienia do naszej sytuacji można policzyć niemal na palcach jednej ręki. Rząd potwierdza, że obecna polityka imigracyjna zostanie utrzymana, a Dania nadal powinna kontrolować, ile osób przyjeżdża do kraju. Dokument zauważa, że międzynarodowi pracownicy znacząco przyczynili się do silnego wzrostu gospodarczego. Pojawia się też zapowiedź ochrony dzieci z mniejszości etnicznych przed przemocą w szkołach.

I to właściwie wszystko.

Nie ma nic o reformie zasad uzyskiwania obywatelstwa. Nic o pobycie stałym. Nic o przyciąganiu międzynarodowych talentów. Nic o zatrzymywaniu absolwentów zagranicznych po ukończeniu studiów w Danii. Nic o wsparciu dla małżonków i partnerów, którzy przyjeżdżają tu razem z osobą podejmującą pracę. Nic o lepszej integracji ani o budowaniu poczucia przynależności wśród setek tysięcy osób z zagranicy, które już dziś nazywają Danię swoim domem.

To zaskakujące, ponieważ gospodarcza wizja rządu w dużym stopniu opiera się na rosnącej sile roboczej. Sam dokument jasno uznaje wkład osób z zagranicy w ostatnie sukcesy gospodarcze kraju. A jednak niemal nie ma w nim odpowiedzi na pytanie, jak Dania chce pozostać atrakcyjna w globalnej konkurencji o ludzi, kompetencje i talenty.

Pewną przestrzeń do ostrożnego optymizmu daje nominacja Mortena Bødskova na ministra ds. imigracji i integracji. W przeciwieństwie do swoich poprzedników nie budował on swojej kariery politycznej przede wszystkim wokół polityki imigracyjnej. Jego doświadczenie jest mocniej związane z biznesem i rozwojem gospodarczym. Być może otworzy to drogę do bardziej praktycznego, opartego na rynku pracy podejścia. Z drugiej strony Bødskov jest bliskim sojusznikiem Mette Frederiksen i otrzymał zadanie kontynuowania obecnego modelu, a nie jego reformowania.

Patrząc jednak na to, co mogło nas czekać w przypadku rządu prawicowego, utrzymanie status quo wydaje się lepsze niż reformy, które mogłyby jeszcze bardziej utrudnić życie w Danii.

Szkoda, że partie bardziej przychylne osobom z zagranicy nie zdołały mocniej wpłynąć na ten obszar polityki. Można jednak mieć nadzieję, że będą przynajmniej blokować próby dalszego zaostrzania przepisów. To również jest pewien pozytywny punkt wyjścia.

Mam nadzieję, że z czasem uwaga przesunie się z pytania, jak karać „złych cudzoziemców”, kimkolwiek mieliby oni być, na pytanie, jak wspierać osoby z zagranicy w budowaniu godnego życia w Danii. Doceniam, że nasz wkład w rozwój gospodarczy został zauważony. Ale chcielibyśmy być postrzegani jako coś więcej niż tylko wartość ekonomiczna.

Podejmujemy w Danii część najbardziej ryzykownych prac. Wykonujemy wiele zawodów, które podtrzymują funkcjonowanie państwa dobrobytu, a także tych, które realnie budują społeczeństwo. Wspieramy innowacyjność, zakładając tysiące firm i start-upów. Chronimy jeden z fundamentów duńskiego społeczeństwa, angażując się jako wolontariusze i dołączając do organizacji, które bez nowych członków często słabną. Spędzamy tu znaczną część młodości i dorosłego życia. Nasze dzieci pomagają Danii pozostać młodą.

Na razie wygląda na to, że rząd widzi nas przede wszystkim jako pracowników, a nie przyszłych obywateli. Jednocześnie centrolewicowy rząd daje przynajmniej szansę na rozmowę z osobami u władzy i na próbę pokazania, że jesteśmy czymś więcej niż tylko siłą roboczą.

Dlatego mimo wszystko jest jeszcze przestrzeń na nadzieję.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danie na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Jak odnaleźć swój głos w lokalnej polityce w Danii - John Dixon

2. Dania dostrzegła autyzm, którego my nie widzieliśmy - Stephanie Lund

3. Cierpliwa nauczycielka, skomplikowany język i mnóstwo samogłosek - Paulina Stachnik

Wszechświat LWID

Linkedin - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Obrazy tygodnia

📸 Kadry z bardzo deszczowego tygodnia.

Subscribe now

Ciekawostki dla Polaków w Danii

🎈Polonia w Billund świętowała Dzień Dziecka. W Billund odbył się piknik z okazji Dnia Dziecka zorganizowany przez Polskie Stowarzyszenie Most Kultury. Na dzieci i rodziny czekały atrakcje takie jak malowanie twarzy, bańki mydlane, gry, zabawy i pianki z ogniska. Uczestnicy spotkania spędzili wspaniały, wspólny czas. Nie zabrakło również niespodzianek i drobnych słodkości dla najmłodszych.

📢 Rusza nabór wolontariuszy na Polonia_Camp 2026. Trwa rekrutacja wolontariuszy na drugą edycję wydarzenia Polonia_Camp 2026, które odbędzie się w Warszawie w dniach 23–26 lipca 2026 roku. Organizatorzy zapraszają osoby pełnoletnie do wsparcia organizacyjnego, logistycznego i pracy z uczestnikami wydarzenia dla młodzieży polonijnej. Zgłoszenia przyjmowane są do 1 lipca 2026 roku przez formularz na stronie.

🇵🇱 Polskie firmy będą szukać miejsca w duńskim sektorze obronnym. W sierpniu Polska Agencja Inwestycji i Handlu organizuje misję gospodarczą dla firm z sektora towarów i usług podwójnego zastosowania na DALO Industry Days w Herning oraz spotkania handlowe w Kopenhadze. To ważny sygnał w czasie, gdy Dania zwiększa wydatki na obronność i coraz mocniej stawia na europejską współpracę w zakresie bezpieczeństwa. Dla polskich firm może to być okazja do wejścia na rynek, który w najbliższych latach będzie rozwijał się bardzo dynamicznie.

Share

Duńska Polityka

Scena Polityczna

Jakie są więc plany nowego rządu?

OBRONA

• Zwiększenie wydatków na obronność i gotowość kryzysową do co najmniej 5% PKB do 2030 roku.

EDUKACJA

• Przeznaczenie 5 miliardów DKK na system edukacji, w tym na zatrudnienie większej liczby nauczycieli oraz remonty budynków szkolnych.

• Podniesienie minimalnego wieku korzystania z mediów społecznościowych do 15 lat, bez możliwości wyjątków za zgodą rodziców.

• Podwyższenie pomocy socjalnej o co najmniej 1 000 DKK miesięcznie dla szczególnie narażonych młodych osób z określonymi diagnozami psychiatrycznymi.

• Od 2027 roku sto szkół publicznych z najsłabszymi wynikami z języka duńskiego i matematyki otrzyma ukierunkowane wsparcie.

ZDROWIE

• Wprowadzenie bezpłatnej opieki dentystycznej dla wszystkich w ciągu najbliższej dekady. W pierwszej kolejności obejmie ona grupy szczególnie narażone oraz osoby pobierające rentę z tytułu niezdolności do pracy.

ZIELONA TRANSFORMACJA

• Duża reforma hodowli trzody chlewnej, ze szczególnym naciskiem na poprawę dobrostanu zwierząt.

• Wprowadzenie wsparcia dla małych gospodarstw, zwłaszcza ekologicznych i tych zajmujących się produkcją roślinną. Ma być także łatwiej uzyskać kredyt i przejmować istniejące gospodarstwa.

• Zwiększenie krajowej produkcji owoców i warzyw.

• Przeznaczenie 30% powierzchni kraju na przyrodę, w tym 10% na obszary objęte ścisłą ochroną.

• Rozszerzenie morskich obszarów chronionych oraz wprowadzenie silniejszych działań przeciwko zanieczyszczeniu morza.

• Ogólnokrajowy zakaz stosowania pestycydów na wrażliwych obszarach wód gruntowych. Ochrona wody pitnej ma być jednym z priorytetów nowego rządu.

• Większy udział lokalnych mieszkańców i gmin w korzyściach z budowy infrastruktury odnawialnych źródeł energii w ich okolicy. Może to obejmować fundusze lokalne na wspólne inwestycje oraz dodatkowe środki dla gmin, na których terenie powstają farmy wiatrowe lub parki solarne.

• Znaczna rozbudowa produkcji energii odnawialnej oraz zastępowanie paliw kopalnych energią elektryczną wszędzie tam, gdzie jest to możliwe. Szczególny nacisk ma zostać położony na transport, ogrzewanie i produkcję przemysłową.

ROZWÓJ

• Wykorzystanie sztucznej inteligencji do usprawnienia administracji publicznej i uwolnienia zasobów odpowiadających 30 000 pełnych etatów.

• Stworzenie krajowej strategii wykorzystania AI w szkołach i edukacji.

• Zwiększenie publicznych nakładów na badania do co najmniej 1% PKB.

🇪🇺 Rząd stawia na Europę. Jednym z najmocniejszych sygnałów w nowym programie rządowym jest zapowiedź bliższej współpracy z Unią Europejską i krajami nordyckimi. Rząd podkreśla, że Europa musi uniezależnić się w większym stopniu od Stanów Zjednoczonych, Chin i Rosji. W planach jest zacieśnienie współpracy w obszarze obronności, technologii, energii i polityki zagranicznej. Analitycy określają ten kierunek jako jeden z najbardziej ambitnych zwrotów proeuropejskich od dziesięcioleci.

🌾 Rolnictwo traci osobne ministerstwo po 130 latach. Po raz pierwszy od 1896 roku Dania nie będzie miała Ministerstwa Żywności, Rolnictwa i Rybołówstwa. Jego kompetencje zostaną podzielone między kilka resortów, a kwestie związane z przyrodą, dobrostanem zwierząt, rybołówstwem, bezpieczeństwem żywności i rolnictwem będą zarządzane oddzielnie. Zwolennicy dostrzegają w tej zmianie znak, że dobrostan zwierząt nie powinien być postrzegany wyłącznie przez pryzmat produkcji rolnej.

🌍 Dwie ministry o międzynarodowych korzeniach w nowym rządzie. W skład gabinetu weszły ministra klimatu Samira Nawa, której rodzina ma afgańskie korzenie, oraz ministra spraw społecznych i współpracy nordyckiej Monika Rubin, córka Polki i Irańczyka. Dania miała już wcześniej ministrów z doświadczeniem migracyjnym w rodzinie, ale te nominacje pokazują, że polityczne przywództwo kraju powoli zaczyna bardziej przypominać społeczeństwo, które reprezentuje.

👩‍⚖️ Po raz pierwszy kobiety stanowią większość w rządzie. Nowy gabinet tworzy 11 kobiet i 10 mężczyzn, co czyni go pierwszym w historii Danii rządem z kobiecą większością wśród ministrów. Ten moment następuje krótko po wyborach, które przyniosły najbardziej zrównoważony pod względem płci parlament w historii kraju - kobiety zajmują w nim 48% miejsc. Choć w niektórych partiach nadal są niedoreprezentowane, skład nowego gabinetu wpisuje się w długoterminowy trend większej równowagi płci w duńskiej polityce.

🏛️ Coraz częściej mówi się o życiu politycznym po Mette Frederiksen. Nominacja Petera Hummelgaarda na stanowisko ministra finansów wywołała intensywne spekulacje na temat tego, kto w przyszłości zastąpi Mette Frederiksen na czele Socialdemokratiet. Wielu komentatorów politycznych uważa, że jest to sygnał, iż Hummelgaard jest jej preferowanym następcą, co wywołało napięcia wewnątrz partii. Jednocześnie wróciły spekulacje, że Frederiksen mogłaby jeszcze przed kolejnymi wyborami ubiegać się o jedno z międzynarodowych stanowisk przywódczych.

• Minister finansów jest drugą najważniejszą osobą w rządzie po premierze. Funkcję tę w poprzednich rządach Mette Frederiksen pełnił inny socjaldemokrata, Nicolai Wammen.

• Wammen kojarzony jest jednak z innym skrzydłem partii, podczas gdy Peter Hummelgaard należy do politycznego zaplecza Mette Frederiksen. Jeśli to rzeczywiście jej ostatnia kadencja, obecny układ daje jej możliwość wskazania osoby, która mogłaby przejąć po niej przywództwo - czyli, jak określają to duńskie media, „następcy tronu”.

Życie codzienne w Danii

🍽️ Pięć restauracji zdobyło swoją pierwszą gwiazdkę Michelin. W tym roku do przewodnika Michelin dołączyło pięć nowych jednogwiazdkowych restauracji: Lille Mølle, Akmé, ESSE, Bach & Nurup oraz Okê. Oznacza to, że Aalborg zyskał nową restaurację Michelin, a Skagen otrzymało swoją pierwszą gwiazdkę w historii. Na samym szczycie przewodnika znalazło się Kadeau, które dołączyło do Geranium i Jordnær w ekskluzywnej kategorii trzech gwiazdek. To kolejny dowód na silną pozycję Danii jako jednego z najważniejszych kulinarnych kierunków w Europie.

🚴 Historyczne moment dla duńskiego kolarstwa. Po zwycięstwie w Giro d’Italia Jonas Vingegaard ma już na koncie wygrane w trzech największych wyścigach kolarskich: Tour de France, Vuelta a España i Giro d’Italia. Takie osiągnięcie udało się tylko nielicznym zawodnikom. Dla wielu fanów sportu to potwierdzenie, że Vingegaard należy do najwybitniejszych kolarzy swojego pokolenia, a dla Danii to kolejny rozdział w niezwykłej historii sukcesów na międzynarodowej scenie kolarskiej.

🐦 Coraz więcej osób zatrzymuje się, żeby słuchać ptaków. W całej Danii rośnie zainteresowanie obserwowaniem ptaków, zwłaszcza wśród młodych ludzi. Eksperci wskazują na połączenie kilku czynników: większego zainteresowania naturą, życia bliżej przyrody oraz aplikacji, które potrafią rozpoznawać ptaki po śpiewie. Ten trend wpisuje się w szerszy powrót do aktywności na świeżym powietrzu. Dla nas birdwatching może być jednym z najprostszych sposobów na odkrywanie duńskiej natury i poznawanie osób o podobnych zainteresowaniach.

☀️ Dania ma najwyższy w Europie wskaźnik zachorowań na raka skóry. Nowy raport pokazuje, że Dania notuje najwyższy w Europie poziom zachorowań na czerniaka, czyli najpoważniejszą formę raka skóry. Eksperci wskazują na połączenie jasnej karnacji i wieloletniej kultury opalania. Około jedna na cztery osoby zachoruje na jakąś formę raka skóry przed ukończeniem 80. roku życia, a liczba przypadków nadal rośnie. Organizacje zdrowotne apelują teraz szczególnie do młodych ludzi, aby poważniej traktowali ostrzeżenia UV i przemyśleli, czy letnia opalenizna naprawdę jest warta takiego ryzyka.

🚲 Rower wodny wybrał się na wakacje do Szwecji. Żółty rower wodny z campingu niedaleko Voerså w północnej Danii pokonał około 100 kilometrów przez Kattegat i został odnaleziony na szwedzkiej plaży. Właściciel przypuszcza, że po jednej z wypraw ktoś zapomniał go odpowiednio zabezpieczyć, a prądy morskie poniosły go aż do Szwecji. Warty około 25 000 DKK sprzęt wkrótce wróci do domu. Co ciekawe, to już drugi raz, gdy jeden z rowerów wodnych tej firmy samodzielnie odbył taką podróż.

🏫 Kontrowersyjna „szkoła na przerwę” nie przyjęła ani jednego ucznia. Rok temu Odense stworzyło specjalną szkołę, do której uczniowie zakłócający lekcje mogli być przenoszeni ze swoich zwykłych klas na okres do 15 dni. Pomysł wywołał ogólnokrajową debatę, ale sale lekcyjne pozostały puste. Zamiast tego mobilny zespół psychologów, pracowników socjalnych i specjalistów od edukacji 16 razy trafiał bezpośrednio do szkół, aby pomóc uczniom, zanim problemy zdążą się pogłębić.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

Ponieważ to wydanie skupia się na politycznych ramach nowego rządu, sprawdźmy też, co może to oznaczać dla naszych portfeli.

• Rząd chce znieść VAT, czyli duński moms, na owoce i warzywa oraz obniżyć go o połowę na pozostałą żywność. Po wprowadzeniu tej zmiany ceny powinny być wyraźnie niższe - od około 12,5% do 25%.

• Planowane jest także tymczasowe podwyższenie ulgi za dojazdy do pracy, czyli befordringsfradrag. Obecnie przysługuje ona osobom, które mieszkają ponad 12 km od miejsca pracy. Na razie nie podano konkretnej kwoty podwyżki.

• Rząd chce znieść 5-procentowy podatek top-topskat od dochodów osobistych powyżej 2,59 miliona DKK rocznie. Podatek ten został wprowadzony dopiero w tym roku.

• Zlikwidowany ma zostać również 7,5-procentowy mellemskat, czyli podatek od dochodów osobistych powyżej 641 200 DKK rocznie. On także został wprowadzony całkiem niedawno.

• Najubożsi emeryci mają otrzymać około 10 000 DKK więcej rocznie. Szacuje się, że do tej grupy należy około 266 000 osób.

• Planowane jest także podwyższenie podatku od spadków, ale na razie nie podano szczegółów.

• Osoby poniżej 22. roku życia mają korzystać z bezpłatnego transportu publicznego, a dla wszystkich transport publiczny ma stać się ogólnie tańszy. Harmonogram tych zmian nie został jeszcze ogłoszony.

• Obniżenie kosztów energii ma być jednym z politycznych priorytetów. Oznacza to, że rząd planuje różne działania, które mają pomóc ograniczyć rachunki za energię.

Zanim zaczniesz celebrować obniżki cen żywności pamiętaj, że wprowadzenie zróżnicowanego VAT zajmie minimum dwa lata i to pod warunkiem, że zostanie zreformowany obecny system cyfrowy. A jeśli historia z aktualizacją systemu wyceny nieruchomości czegoś nas nauczyła, to raczej tego, że może to być długa droga.

Aby sfinansować wszystkie plany i życzenia rządu, trzeba będzie też zebrać więcej pieniędzy. Dla nas oznacza to, że odliczenia podatkowe zostaną zamrożone na najbliższe dwa lata, zamiast być dostosowywane do inflacji. W praktyce będzie to oznaczać wyższy podatek dochodowy.

💰 Rekordowe 127 800 osób w Danii to obecnie milionerzy dolarowi. Liczba osób posiadających aktywa inwestycyjne o wartości przekraczającej 1 milion dolarów (około 6,5 mln DKK) wzrosła w zeszłym roku o 10 700, według nowego raportu Capgemini. Do wzrostu przyczyniły się rosnące rynki akcji oraz wyższe wartości nieruchomości. To najwyższy wynik od początku prowadzenia takich statystyk. Raport pokazuje również, że 420 osób w Danii należy obecnie do kategorii ultrawealthy, czyli posiada aktywa inwestycyjne przekraczające 30 milionów dolarów.

💰Tysiące pracowników zatrudnionych na część etatu ma otrzymać zaległe wynagrodzenie za nadgodziny. Po wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE gminy i regiony muszą wypłacić rekompensaty pracownikom zatrudnionym w niepełnym wymiarze godzin, którzy pracowali dodatkowo, ale zgodnie z duńskimi zasadami nie otrzymywali dodatku za nadgodziny. Rachunek ma przekroczyć 3,3 miliarda DKK, w tym ponad 850 milionów DKK w samym sektorze ochrony zdrowia. Teraz największym wyzwaniem będzie ustalenie, komu przysługuje rekompensata, co oznacza, że wielu pracowników może czekać na pieniądze jeszcze przez kilka miesięcy.

Stan rynków

Czego rynki mogą oczekiwać po nowym rządzie?

• Wprowadzony ma zostać podatek technologiczny dla dużych firm technologicznych. Na razie nie podano szczegółów, poza tym że rząd chce w ten sposób pozyskiwać 1 miliard DKK rocznie.

• Zakup własnego mieszkania lub domu może stać się łatwiejszy dla osób kupujących po raz pierwszy. Rząd analizuje niższe podatki, niższe opłaty oraz nowe możliwości finansowania.

• Planowane są nowe działania ograniczające krótkoterminowy wynajem, który wyciąga mieszkania z regularnego rynku mieszkaniowego.

• Rząd chce skrócić czas oczekiwania na pozwolenia budowlane i uprościć przepisy budowlane. Celem jest ułatwienie i przyspieszenie remontów oraz przekształcania nieruchomości mieszkaniowych w całym kraju.

• Puste działki, niewykorzystane budynki, strychy, piwnice i inne istniejące przestrzenie mogłyby być przekształcane w mieszkania. Ma to być część szerszych działań zwiększających podaż mieszkań bez opierania się wyłącznie na nowej zabudowie.

• Rząd chce znieść opłaty za składowanie odpadów zawierających azbest oraz rozważyć pożyczki wspierane przez państwo, które ułatwiłyby finansowanie wymiany dachów.

🥣 Wielki niedobór skyru trwa. Jeśli zauważyliście puste półki ze skyrem w supermarketach, to nie jest wam się wydaje. Arla informuje, że sprzedaż wzrosła o 25% w ciągu ostatnich dwóch lat. Ten boom jest częścią szerszego trendu na produkty wysokobiałkowe - skyr i napoje proteinowe znikają z półek w całej Europie. Eksperci wskazują, że popyt napędzają przepisy z mediów społecznościowych oraz rosnące zainteresowanie dietą bogatą w białko.

Przedsiębiorczość

Zobaczmy, co nowy rząd planuje dla właścicieli firm. To na razie tylko propozycje i polityczne życzenia, a nie uchwalone prawo.

• Podatek CIT ma zostać obniżony z 22% do 19%, stopniowo w ciągu najbliższych trzech lat.

• Obciążenia administracyjne firm mają zostać zmniejszone do 2035 roku o wartość odpowiadającą 1% PKB. Można więc spodziewać się mniej raportowania i szybszych zgód.

• Przyszła polityka gospodarcza ma w coraz większym stopniu koncentrować się na technologiach i sektorach uznawanych za strategicznie ważne dla niezależności Europy. Chodzi między innymi o zieloną energię, zaawansowaną produkcję, technologie cyfrowe, sztuczną inteligencję oraz infrastrukturę krytyczną.

Międzynarodowa społeczność

📝Ponad 6 500 osób przystąpiło w tym tygodniu do testu obywatelskiego. W 46 centrach językowych osoby ubiegające się o duńskie obywatelstwo odpowiadały na 45 pytań dotyczących historii, kultury, bieżących wydarzeń oraz duńskich wartości. Aby zdać test, trzeba poprawnie odpowiedzieć na co najmniej 36 pytań i uzyskać co najmniej cztery poprawne odpowiedzi z pięciu pytań dotyczących wartości. Podczas poprzedniego testu zdało 47% uczestników. Spróbuj rozwiązać test tutaj.

Tablica ogłoszeń społeczności

IHC — Wynajem domu w Danii 📍online | 🗓 Thu Jun 18, 12:00–13:15 | Bezpłatne, wymaga rejestracji

IHC — Międzynarodowa kawiarnia (Welcome Ambassadors) 📍Biblioteka Ørestad, Kopenhaga | 🗓 Thu Jun 25, 17:00–19:00 | Bezpłatne, wymaga rejestracji

Spotkania ekspatów w Kopenhadze 📍Kopenhaga | 🗓 Thu Jun 11, 17:00–19:00 | Bezpłatne, wymaga rejestracji

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

🐋 „Martwy wieloryb odholowany na brzeg w Danii przed sekcją” - BBC

🇮🇷 „Dania ostrzega przed rosnącym zagrożeniem terrorystycznym związanym z Iranem” - Arab Times Kuwait

🚀 „Jeden z największych duńskich funduszy emerytalnych wpisuje IPO SpaceX Elona Muska na czarną listę” - Times of India

🇬🇱 „Grenlandia jest częścią Danii… ‘na razie’, mówi Rubio” - Politico

🏛️ „Nowy duński rząd zapowiada opór wobec presji w sprawie Grenlandii i działania na rzecz obniżenia kosztów życia” - The Guardian

👩‍💼 „Premier Danii przedstawia nowy rząd, z większością kobiet w składzie” - South China Morning Post

1. Twoje dziecko może korzystać z nauczania języka ojczystego organizowanego przez gminę.

2. Wypatruj autobusu zdrowia, w którym można wykonać badanie w kierunku cukrzycy typu 2. Około 100 000 osób żyje z tą chorobą, nie wiedząc o tym. Wczesne wykrycie ma ogromne znaczenie.

3. Dania chce, aby każdy potrafił przepłynąć co najmniej 200 metrów bez zatrzymywania się. Sprawdź pierwsze w historii krajowe zalecenia dotyczące zapobiegania utonięciom.

List od redaktora

Jutro obchodzimy Międzynarodowy Dzień Dziecka. To dobra okazja, aby porozmawiać o czymś, z czym mierzy się wiele rodzin międzynarodowych: jakimi językami powinny mówić nasze dzieci?

Sytuacje bywają bardzo różne. Czasem oboje rodzice pochodzą z tego samego kraju i mówią tym samym językiem, a dziecko poznaje ten język w domu, natomiast duńskiego uczy się w przedszkolu i szkole. Czasem rodzice mają różne języki ojczyste, między sobą rozmawiają po duńsku albo po angielsku, a do dziecka każde z nich mówi w swoim języku. Bywa też tak, że rodzice mówią do dziecka wyłącznie po duńsku albo zastępują swoje języki angielskim jako wspólnym językiem rodziny.

Eksperci i pedagodzy są dość zgodni: danie dziecku kilku języków ojczystych jest jak podarowanie mu supermocy.

Dlaczego? Nie chodzi tylko o możliwość rozmowy z większą liczbą osób. Dzieci wielojęzyczne często łatwiej przełączają się między różnymi sposobami myślenia i rozumienia świata. Badacze łączą dwujęzyczność z lepszym rozwiązywaniem problemów i większą elastycznością umysłową. Krótko mówiąc, znajomość więcej niż jednego języka może być w przyszłości prawdziwą przewagą.

Wyzwanie nie polega więc na tym, aby przekonać rodziców, że warto. Wyzwanie polega na tym, aby naprawdę udało się to zrobić.

Moja sytuacja wygląda tak: jestem Rumunem, moje dzieci są w połowie Polkami, a w domu naszym wspólnym językiem jest europejski angielski. Od początku chcieliśmy, aby nasze dzieci dorastały z trzema językami: rumuńskim, polskim i angielskim, a duńskiego uczyły się w szkole. Jak dotąd polski i angielski rozwijają się bardzo dobrze. Duński poszedł do przodu jeszcze szybciej. Rumuński jednak jakoś został w tyle.

Winny? Ja.

Pracuję ponad 50 godzin tygodniowo, a kiedy wracam do domu, angielski jest najłatwiejszym wyborem. To język, którego i tak używamy jako rodzina. Często łapię się na tym, że po prostu zapominam przełączyć się na rumuński.

To prowadzi mnie do kolejnej obawy. Moja najstarsza córka rozwinęła duński znacznie szybciej niż pozostałe języki. Najwyraźniejszy znak? Kiedy bawi się sama, mówi prawie wyłącznie po duńsku. I wtedy zaczynam się zastanawiać.

Czy pewnego dnia będzie jej łatwiej mówić po duńsku niż rozmawiać z nami w naszych własnych językach? Czy nadal będziemy mogli dzielić z nią to, co Duńczycy nazywają hjertesproget - językiem serca?

Bo język to nie tylko narzędzie do przekazywania informacji. To sposób, w jaki pocieszamy dzieci, kiedy jest im trudno. To sposób, w jaki mówimy im, że jesteśmy z nich dumni. To rodzinne historie, żarty, tradycje i wspomnienia.

Czy powinniśmy więc przejść w domu na duński jako wspólny język rodziny? Pedagodzy najpewniej powiedzieliby: nie. Istnieje ważna zasada: rodzice powinni dawać dziecku jak najlepszy i najbardziej naturalny model języka. Jeśli nie mówisz po duńsku naprawdę swobodnie, a niewiele osób mówi, możesz stać się dla dziecka raczej przeszkodą niż wsparciem. Co więcej, rozmowy mogą stać się sztywne i pozbawione emocjonalnej głębi. Taki deficyt komunikacji może wpływać na poczucie bezpieczeństwa emocjonalnego dziecka.

Dlatego moim rozwiązaniem będzie zapisanie dzieci do „rumuńskiej” i „polskiej” szkoły językowej dla dzieci, z nadzieją, że profesjonaliści poradzą sobie lepiej ode mnie.

Jeśli nigdy o tym nie słyszeliście, wpiszcie w wyszukiwarkę „Modersmålsundervisning” oraz nazwę swojej gminy. Jeśli macie szczęście, taka oferta już istnieje. Jeśli nie, możecie pomóc ją stworzyć.

Jeżeli co najmniej 12 dzieci w wieku od 6 do 15 lat jest zainteresowanych udziałem w nauczaniu języka ojczystego przez kilka godzin tygodniowo, gmina ma obowiązek zatrudnić nauczyciela i zorganizować takie zajęcia. Niestety dotyczy to tylko języków krajów UE. Niektóre gminy, głównie Kopenhaga, znalazły jednak sposób, aby wspierać również inne języki.

A jakie są Wasze doświadczenia? Chcielibyście się nimi podzielić? Napiszcie do nas w mediach społecznościowych. Postaramy się pokazać Wasze historie, aby inni mogli z nich skorzystać.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danię na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Jesteś najlepiej strzeżonym sekretem swojej organizacji, Florin Lungu

2. Sofar Sounds przybywa do Vejle, aby łączyć kultury, Cecilia Mena Garrido

3. Dziennik kulturowego odkrywcy: władza,siostrzeństwo i przetrwanie w „Córach Leara” ,
   Paulina Stachnik

4. Saga Małego Wikinga – odcinek 12 – Skarby z worka od odkurzacza, Emily Ritchie

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Wszechświat LWID

LinkedIn - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Subscribe now

Ciekawostki dla Polaków w Danii

🇵🇱🇩🇰 Mette Frederiksen Człowiekiem Roku „Gazety Wyborczej”. Premierka Danii otrzymała polski tytuł Człowieka Roku 2026 „Gazety Wyborczej”. Redakcja doceniła ją m.in. za wsparcie dla Ukrainy, obronę wartości europejskich oraz postawę wobec presji wokół Grenlandii. Laudację wygłosił premier Donald Tusk, który podkreślał jej pragmatyzm, zdecydowanie i rolę w europejskiej polityce bezpieczeństwa. To wyróżnienie ma także wyraźny polsko-duński wymiar, bo pokazuje, jak blisko oba kraje patrzą dziś na kwestie Ukrainy, bezpieczeństwa i przyszłości Europy.

🚴‍♀️ Rowerowa wyprawa z Kopenhagi do Gdańska. Ze stolicy Danii wyruszyła międzynarodowa wyprawa rowerowa do Gdańska. Uczestników wyprawy żegnali kierownik placówki Ewa Dębska oraz burmistrz Kopenhagi Christopher Røhl. Przejazd symbolicznie inauguruje nową ofertę turystyki rowerowej w ramach projektu Baltic Biking UPGRADE.

🌍 Polskie firmy chcą otwierać się na Skandynawię. W dniach 17-19 czerwca w Olsztynie odbędzie się wydarzenie Open to Scandinavia 2026, które ma łączyć skandynawskie firmy z polskimi przedsiębiorstwami gotowymi do eksportu. To kolejny sygnał, że relacje gospodarcze między Polską a krajami nordyckimi rozwijają się nie tylko wokół dużych projektów energetycznych, ale także przez mniejsze firmy szukające partnerów, kontaktów i nowych rynków.

🪑 Polski design na 3daysofdesign w Kopenhadze. Polski design będzie szeroko obecny podczas tegorocznego 3daysofdesign, które odbędzie się w dniach 10-12 czerwca, dzięki wystawie Honest Craftsmanship: The Impact of Polish Heartbeat. Ekspozycja prezentuje 18 polskich projektantów, artystów, studiów i marek, pokazując współczesne rzemiosło, wzornictwo, meble, oświetlenie oraz obiekty z pogranicza designu i sztuki. To ciekawy przegląd dojrzałej i różnorodnej polskiej sceny projektowej, a zarazem dialog z duńską tradycją pracy z materiałem, prostotą i funkcjonalnością.

Share

Duńska Polityka

Scena Polityczna

⚡ Sieć energetyczna zaczyna nie nadążać za potrzebami. Niektóre z największych projektów muszą teraz czekać od 5 do 10 lat na możliwość podłączenia, po tym, jak Energinet, czyli krajowy operator sieci przesyłowej, przedłużył wstrzymanie przyjmowania nowych wniosków. Zapotrzebowanie zgłaszają centra danych, duże magazyny energii i zakłady produkujące zielone paliwa. Energinet informuje, że obecnie liczba projektów ubiegających się o dostęp do sieci przekracza możliwości systemu. Operator zwraca się teraz do polityków, aby zdecydowali, które duże projekty powinny mieć pierwszeństwo.

Życie codzienne w Danii

🩺 Około 100 000 osób może mieć cukrzycę typu 2, nie wiedząc o tym. Aby pomóc je odnaleźć, Duńskie Towarzystwo Diabetologiczne wysyła tego lata w trasę po kraju specjalny autobus zdrowia, który podczas wydarzeń publicznych będzie oferował szybkie oceny ryzyka oraz badania poziomu cukru we krwi. Pomysł jest prosty: wykryć chorobę, zanim doprowadzi do poważnych powikłań. Podczas poprzedniej trasy autobus pomógł zidentyfikować ponad 150 osób z niezdiagnozowaną cukrzycą oraz setki kolejnych z wczesnymi sygnałami ostrzegawczymi.

🏊 Po raz pierwszy wprowadzono ogólnokrajowe zalecenia dotyczące tego, co dzieci i dorośli powinni umieć robić w wodzie. W przypadku dorosłych minimalnym celem jest przepłynięcie 200 metrów bez zatrzymywania się, w tym 25 metrów na plecach, a także opanowanie podstawowych umiejętności ratunkowych, takich jak pomoc osobie nieprzytomnej przy użyciu sprzętu wypornościowego. Zalecenia pojawiają się po doniesieniach, że co roku tonie około 100 osób. Jeżeli nie byłeś lub nie byłaś na basenie od czasów szkoły, może to znak, żeby sprawdzić, czy pamiętasz coś więcej niż tylko „pieska”.

🤖 Firmy coraz częściej oczekują od nowych pracowników umiejętności korzystania z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, a szkoły próbują szybko dostosować się do tej zmiany. Kilka kierunków informatycznych i związanych z tworzeniem stron internetowych uczy już studentów pracy z AI, a nawet pozwala używać jej podczas egzaminów, pod warunkiem że potrafią wyjaśnić swój proces. Nauczyciele mówią, że większym problemem jest ryzyko wypuszczenia absolwentów na rynek, na którym AI wykonuje już wiele prostszych zadań typowych dla stanowisk juniorskich. Jeden ze studentów ujął to prosto: po co spędzać 20 godzin na poprawianiu błędów w kodzie, skoro AI może zrobić to w kilka sekund?

🏕️ Coraz więcej rodziców tworzy własne kluby dla dzieci, które mają trudności z chodzeniem do szkoły. W miejscach takich jak Aalborg rodziny spotykają się przy ogniskach i kreatywnych zajęciach zamiast w klasach szkolnych. Ich dzieci zmagają się z lękiem lub innymi wyzwaniami, które sprawiają, że szkoła staje się dla nich przytłaczająca. Rodzice mówią, że te kluby są pierwszymi miejscami, w których ich dzieci znów czują się spokojnie wśród innych ludzi. Rodziny szukające podobnego wsparcia często korzystają z duńskiego określenia „skolevægring”, czyli odmowa chodzenia do szkoły.

💙 Mężczyzna, który zmarł jesienią ubiegłego roku, przekazał 1,3 miliona koron duńskich gminie Frederikshavn, aby wesprzeć okolice Skagen, które były mu szczególnie bliskie. Nie miał dzieci, a przez lata chętnie rozmawiał z przyjaciółmi i sąsiadami o lokalnej polityce. Teraz niewielka grupa mieszkańców, w tym jeden z jego najbliższych przyjaciół, musi zdecydować, jak najlepiej wykorzystać te pieniądze. Takie historie są w Danii częstsze, niż mogłoby się wydawać. Istnieją tu setki prywatnych funduszy tworzonych z myślą o dobru społecznym. Można je znaleźć w książce „Legathåndbogen”, dostępnej w najbliższej bibliotece.

🧳 To, co zaczęło się jako hobby polegające na zbieraniu pamiątek z pchlich targów, stało się jednym z najbardziej niezwykłych muzeów w kraju. Przez ponad 30 lat Hans Rossen wypełniał dawny budynek teatru na Langeland około 3000 wakacyjnych wspomnień z całego świata, od śnieżnych kul po model promu kosmicznego. Teraz ma nadzieję, że ktoś inny przejmie kolekcję i będzie kontynuował to marzenie. W czasach, gdy ludzie potrafią jechać przez cały kraj, aby odwiedzić nietypowe małe muzea i nostalgiczne miejsca, ten pomysł może wciąż mieć przed sobą przyszłość.

🐭 Naukowcy proszą mieszkańców o pomoc w szukaniu śladów jednego z najrzadszych zwierząt w Danii: orzesznicy leszczynowej, po duńsku „hasselmusen”. Ten maleńki gryzoń niemal zniknął w ostatnich latach, ale niespodziewane odkrycie w południowej Danii dało badaczom nadzieję, że mogą istnieć jeszcze nieznane populacje. Rodziny są teraz zachęcane do szukania w lasach i ogrodach orzechów laskowych z nietypowymi śladami ugryzień oraz małych gniazd. To może być jedna z nielicznych sytuacji w życiu, gdy znalezienie nadgryzionych orzechów uznaje się za udział w badaniach naukowych.

💍 Pan młody zgubił obrączkę w wodzie w Nordhavn zaledwie kilka godzin po ślubie. Gdy sam stracił nadzieję na jej odnalezienie, poprosił o pomoc w lokalnej grupie na Facebooku. Następnego ranka pojawił się nieznajomy w piance i z maską do snorkelingu, który znalazł obrączkę w mniej niż sześć minut. To dobre przypomnienie, że internet czasem przydaje się do czegoś więcej niż tylko kłócenia się z innymi.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

🏠 Alexander Mustafa Sethi z Amager wygrał sprawę ze skarbówką dotyczącą odsetek naliczonych od zaległego podatku od nieruchomości. Został obciążony dopłatą w wysokości około 19 000 koron, ponieważ wcześniejsze wyliczenie podatku od jego domu okazało się błędne. Problem polegał na tym, że urząd doliczył do tej dopłaty odsetki, choć błąd nie wynikał z winy właściciela. Nie mógł on wcześniej zapłacić brakującej kwoty, bo nie wiedział, że podatek został źle obliczony. Po złożeniu skargi Skattestyrelsen przyznała mu rację i zdecydowała o zwrocie odsetek. Ekspert podatkowy zwrócił uwagę, że takie rozstrzygnięcia zdarzają się bardzo rzadko. Sprawa może mieć znaczenie dla setek tysięcy innych właścicieli nieruchomości, którym naliczono podobne odsetki.

⛽ Duńska Rada Gospodarcza, często określana mianem strażnika finansów publicznych, ostrzega, że konflikt z Iranem może podnieść inflację nawet do 4,7% w przyszłym roku, jeśli ceny ropy pozostaną wysokie. Mimo rosnących cen paliw eksperci nie popierają obniżki podatków na paliwa, argumentując, że tańsza benzyna jedynie zwiększyłaby popyt na ropę w czasie, gdy jej podaż już jest pod presją. Spodziewają się również dalszego wzrostu cen nieruchomości, choć wyższe stopy procentowe mogą z czasem spowolnić rynek.

🍽️ Restauracje w Północnej Jutlandii mają wielu klientów, a za mało pracowników. Niektóre kawiarnie zaczęły zamykać się na kilka dni w tygodniu, ponieważ nie są w stanie znaleźć osób do pracy w kuchni, nawet w szczycie sezonu letniego. Właściciele lokali w Aalborgu zwrócili się już o pomoc do urzędów pracy, co jeszcze kilka lat temu było nie do pomyślenia. Wówczas często wystarczał post na Facebooku lub kartka w oknie, by znaleźć nowego pracownika.

Stan rynków

🎮 Duńskie studio gier właśnie wypuściło nową grę o Jamesie Bondzie, której budżet produkcji wyniósł około 1,3 miliarda koron. To najdroższa produkcja kulturalna w historii Danii. Branża gier liczy na to, że premiera pomoże umocnić pozycję Danii na światowej mapie gamingu, podobnie jak przed laty Minecraft przyczynił się do sukcesu Szwecji. Firma odpowiedzialna za grę, IO Interactive, została założona w Kopenhadze w 1998 roku i obecnie zatrudnia ponad 500 pracowników w całej Europie.

📈 Po raz pierwszy od ponad trzech lat na duńskiej giełdzie zadebiutowała nowa spółka. Jest nią BioMar, jeden z największych na świecie producentów pasz dla ryb. Firma ma zakłady produkcyjne na całym świecie, a w zeszłym roku osiągnęła przychód w wysokości 16,5 miliarda koron. Debiut ma miejsce w czasie, gdy duński rynek giełdowy znacząco się skurczył. Liczba notowanych spółek spadła z 204 w 2007 roku do zaledwie 114 obecnie. Inwestorzy obserwują teraz, czy kolejnymi kandydatami do wejścia na giełdę mogą być Leo Pharma i WS Audiology.

🧀 Unia Europejska zatwierdziła przejęcie niemieckiego giganta mleczarskiego DMK przez Arlę, otwierając drogę do powstania największej spółdzielni mleczarskiej w Europie. Łącznie firmy będą zrzeszać ponad 12 000 rolników i generować niemal 19 miliardów euro rocznych przychodów. Transakcja budziła obawy dotyczące konkurencji i cen mleka, szczególnie w północnych Niemczech, jednak UE uznała, że na rynku nadal pozostanie wystarczająca konkurencja.

🛒 UE nałożyła na Temu karę w wysokości 200 milionów euro po tym, jak kontrola wykazała obecność niebezpiecznych i potencjalnie nielegalnych produktów na platformie. Zakupy testowe wykazały, że wiele ładowarek nie przeszło podstawowych kontroli bezpieczeństwa, a niektóre zabawki dla niemowląt uznano za produkty wysokiego ryzyka. UE twierdzi, że Temu nie zrobiło wystarczająco dużo, aby ocenić ryzyko związane z produktami sprzedawanymi przez swoją platformę. Firma ma czas do 28 sierpnia na przedstawienie planu naprawczego.

Przedsiębiorczość

🐟 27-letni przedsiębiorca z Thy spojrzał na sterty wyrzucanych rybich skór i pomyślał: „A gdyby zamiast je wyrzucać, zrobić z nich chipsy?” Dziś prowadzi małą firmę w piwnicy przy porcie w Hanstholm, zamieniając rybie skóry w chrupiące przekąski, które trafiły już do lokalnych sklepów i restauracji. Na początku ten pomysł brzmi trochę jak szaleństwo. Z drugiej strony, kilka lat temu mleko owsiane też brzmiało dość dziwnie.

🌍 Chcesz rozwijać swoją firmę poza Danią? „The Keys to Europe’s Market” to bezpłatne wydarzenie dla przedsiębiorców zainteresowanych dotarciem do klientów w całej Unii Europejskiej. Eksperci opowiedzą o internacjonalizacji biznesu, partnerstwach i dostępie do rynków zagranicznych. Uczestnicy jako pierwsi otrzymają także nowy przewodnik „The Keys to Europe’s Market”. Wydarzenie odbędzie się 26 czerwca w godzinach 16:00–19:00 w Aalborgu. W planie również poczęstunek i napoje. Wymagana rejestracja.

Międzynarodowa społeczność

🏗️ Rumuńscy i włoscy pracownicy budowlani wznowili blokadę budowy nowego dużego szpitala w Odense. Twierdzą, że wciąż nie otrzymali miesięcznego wynagrodzenia po tym, jak ich pracodawca ogłosił upadłość. Pracownicy odrzucili propozycję głównego wykonawcy, która zakładała częściową wypłatę zaległych pieniędzy w późniejszym terminie oraz ofertę nowych miejsc pracy za dwa tygodnie. Zamiast tego ponownie stanęli przed bramami budowy z transparentami z prostym pytaniem: „Gdzie są nasze pieniądze?”

💒 Tysiące międzynarodowych par, które wzięły ślub w Kopenhadze, otrzymują zwroty pieniędzy po tym, jak miasto odkryło, że pobierało opłaty ślubne, do których nie miało podstaw prawnych. Praktyka dotyczyła około 12 000 par na przestrzeni siedmiu lat i będzie kosztować gminę nawet 23 miliony koron. Ta historia przypomina też, jak duże znaczenie zyskała turystyka ślubna: każdego roku około 5 000 międzynarodowych par wybiera Kopenhagę jako miejsce zawarcia małżeństwa.

Tablica ogłoszeń społeczności

👶 Duńska pedagogika i wartości społeczne 📍 Kulturhuset Vartov, Kopenhaga | 🗓 Wtorek, 9 czerwca, 17:00–19:00 | Bezpłatne, wymagana rejestracja

🌊 Dzielnice Kopenhagi: historie znad wody 📍 Stacja metra Orientkaj, Kopenhaga | 🗓 Czwartek, 11 czerwca, 17:00–19:00 | Bezpłatne, wymagana rejestracja

📸 Copenhagen Photo Festival 📍 Różne lokalizacje w Kopenhadze | 🗓 11–21 czerwca | Bezpłatny wstęp na wystawy plenerowe / bilety wymagane do centrum festiwalowego | Więcej informacji

🎨 3 dni designu 📍 Salony wystawowe w całej Kopenhadze | 🗓 10–12 czerwca | Wstęp bezpłatny | Więcej informacji

💼 Bezpłatne warsztaty dla menedżerów średniego szczebla. Były kierownik projektów w Volvo i Renault, Florin Lungu, poprowadzi 90-minutowe warsztaty online poświęcone zarządzaniu na średnim szczeblu. Uczestnicy wykonają samoocenę swoich kompetencji, porównają doświadczenia z innymi uczestnikami i otrzymają praktyczne narzędzia do radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami przywódczymi. 📅 10 czerwca, godz. 17:00–18:30.

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

🌷 „Królowa Małgorzata z Danii ponownie hospitalizowana mniej niż dwa tygodnie po zawale serca” - People
🏛️ „Frederiksen z Danii otrzymuje drugą szansę na utworzenie kolejnego rządu” - Politico
📉 „Dania spodziewa się wolniejszego wzrostu w najbliższych dwóch latach z powodu napięć na Bliskim Wschodzie” - Hurriyet Daily News
🧊 „Rozmowy Grenlandii z USA i Danią pozostają w impasie po czterech miesiącach” - ArcticToday

1. Propozycja rządu centroprawicowego nie przeszła. Mette Frederiksen dostała drugą szansę na utworzenie rządu.

2. Tysiące ukraińskich uchodźców po czterech latach w Danii nadal pracuje na stanowiskach niewymagających kwalifikacji, mimo niedoborów kadrowych na rynku pracy.

3. Natura wraca do głosu: w Danii jest więcej wilków, uratowane niedźwiedzie z Korei Południowej znalazły nowy dom, pojawiła się kampania na rzecz przywrócenia dzików, a także nowe spojrzenie na pająki.

List od redaktora

Jednym z największych nieporozumień w duńskiej debacie o integracji jest przekonanie, że historia kończy się w momencie, gdy dana osoba znajdzie pracę. Nie kończy się.

W tym tygodniu TV2 Fyn opowiedział historię Ukrainki z 13-letnim doświadczeniem jako lekarka pogotowia ratunkowego, która dziś sprząta pokoje w ośrodku azylowym na Langeland. Nie dlatego, że tego chce. Dlatego, że była to pierwsza dostępna praca. A kiedy już weszła do systemu, system uznał, że zadanie zostało wykonane.

Na papierze często przedstawia się to jako historię sukcesu. Przyjeżdżasz, znajdujesz pracę (jeśli masz szczęście), stajesz się samowystarczalny. Politycy wskazują na statystyki zatrudnienia. Gminy chwalą się szybkim wprowadzeniem ludzi na rynek pracy..
Ale pod tymi statystykami kryje się ważne pytanie: co dzieje się ze społeczeństwem, kiedy wysoko wykwalifikowani ludzie przestają wierzyć, że ich kompetencje mają znaczenie?

Dania często mówi o brakach kadrowych. O tym, że potrzebuje więcej pracowników. Więcej lekarzy, pielęgniarek, specjalistów i wykwalifikowanych profesjonalistów. Jednocześnie wiele osób z zagranicy, z latami edukacji i doświadczenia, trafia do prac, które pozwalają przetrwać, ale rzadko dają realną szansę na rozwój i powrót do zawodu.
Żeby było jasne: nie ma absolutnie nic złego w sprzątaniu ani w pracy praktycznej. Społeczeństwo ich potrzebuje. Problem zaczyna się wtedy, gdy ludzie na stałe zostają zamknięci poniżej swoich kwalifikacji.

Trudna rzeczywistość jest taka, że wiele osób międzynarodowych nigdy naprawdę nie wydostaje się z pierwszej pracy, jaką znalazły w Danii. Gdy ktoś raz trafi do nisko kwalifikowanej pracy, trudniej kontynuować naukę duńskiego, trudniej budować sieć kontaktów zawodowych, trudniej przejść przez proces uznawania kwalifikacji i trudniej znaleźć siłę, by po dniu ciężkiej pracy zaczynać wszystko od nowa.
Z czasem wiele osób po prostu się poddaje. Nie dlatego, że brakuje im motywacji. Dlatego, że odbudowanie całej tożsamości zawodowej w nowym kraju, przy jednoczesnym wychowywaniu dzieci, nauce duńskiego i walce o finansowe przetrwanie, jest ogromnie wyczerpujące.

Ironia polega na tym, że Dania może już mieć część pracowników, których tak bardzo jej brakuje. Nie poza granicami kraju. Tylko tutaj, na miejscu.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danie na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Tur-retur: Ponowne osiedlenie się w Danii - Laury Matheson

2. Cierpliwy nauczyciel, skomplikowany język i mnóstwo samogłosek - Paulina Stachnik

3. Baśnie Hansa Christiana Andersena: Narodowy skarb Danii - Gosia Kozłowska

4. Darmowe umeblowanie mieszkania w lokalnym punkcie recyklingu - Daniel Sfita

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Wszechświat LWID

Linkedin - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Subscribe now

Ciekawostki dla Polaków w Danii

🎒 Dni otwarte w Szkole Polskiej w Viborgu. Szkoła Polska im. Urszuli Ledóchowskiej przy Ambasadzie RP w Kopenhadze, z siedzibą w Viborgu, zaprasza na dni otwarte 23 i 30 maja w godz. 10:00-14:00. To dobra okazja dla rodziców, którzy chcą zapisać dzieci na zajęcia w języku polskim. Szkoła mieści się w budynku Sprogcenter Viborg przy Vævervej 10 i prowadzi naukę na poziomie szkoły podstawowej oraz liceum.

💼 Warto sprawdzić swoje feriepenge przed wakacjami. Przed sezonem urlopowym warto zalogować się na borger.dk i sprawdzić zgromadzone środki urlopowe. W systemie można zobaczyć należne feriepenge, a jeśli w kwocie lub liczbie dni są błędy, trzeba kontaktować się z pracodawcą, bo tylko on może je poprawić. Co do zasady feriepenge wynoszą 12,5% wynagrodzenia, a pracownik nabywa prawo do 2,08 dnia urlopu za każdy miesiąc pracy.

🌬️ Duńsko-polska farma wiatrowa wchodzi w kluczową fazę. Ørsted i PGE rozpoczęły instalację pierwszych fundamentów pod farmę Baltica 2 na Bałtyku. Projekt ma mieć moc 1,5 GW, powstaje w formule 50/50 między duńskim Ørsted i polską PGE, a po uruchomieniu ma dostarczać energię dla około 2,5 mln polskich gospodarstw domowych. To jeden z największych konkretnych przykładów polsko-duńskiej współpracy w zielonej energii.

✈️ Za kilka dni rusza nowe połączenie z Aarhus do Katowic. Od 2 czerwca Ryanair uruchamia bezpośrednią trasę Aarhus-Katowice. Loty mają odbywać się dwa razy w tygodniu, we wtorki i soboty. To ważna wiadomość szczególnie dla Polaków mieszkających w środkowej i wschodniej Jutlandii, bo Katowice mogą być wygodną bramą do południowej Polski.

Share

Duńska Polityka

Scena Polityczna

🏛️ Mette Frederiksen ponownie wraca do rozmów o utworzeniu rządu. Propozycja Troelsa Lund Poulsena, aby stworzyć rząd mniejszościowy z udziałem jego partii Venstre, czyli Liberałów, Liberal Alliance oraz Konservative, przy wsparciu partii prawicowych, zakończyła się niepowodzeniem.Dlaczego? Moderaterne odmówili poparcia takiego rządu, ponieważ oznaczałoby to współistnienie w jednym układzie politycznym z prawicą. W rezultacie to Mette Frederiksen została ponownie poproszona o stworzenie rządu. Najprawdopodobniej będzie to rząd centrolewicowy z udziałem Socialdemokratiet, SF, Radikale Venstre i Moderaterne.

🇺🇸 USA otworzyły nowy konsulat w Nuuk o powierzchni 3000 m², zastępując znacznie mniejsze biuro przy porcie. Amerykańscy urzędnicy opisują budynek jako przyszłe miejsce spotkań badaczy, studentów, artystów i liderów biznesu z Grenlandii oraz Stanów Zjednoczonych. Otwarcie odbywa się jednak w atmosferze napięcia po kolejnych wypowiedziach Donalda Trumpa o przejęciu kontroli nad Grenlandią. Przed konsulatem zaplanowano protesty, a grenlandzcy przywódcy odmówili udziału w inauguracji.

🇪🇺 Europejscy liderzy coraz częściej dochodzą do wniosku, że dawne relacje między Europą a Stanami Zjednoczonymi nie wrócą już za prezydentury Trumpa. Według nowej analizy Europa coraz częściej działa niezależnie w kwestiach obronności, handlu, przepisów dotyczących technologii i polityki zagranicznej, a zaufanie do USA jako stabilnego sojusznika nadal słabnie. Europejscy liderzy coraz otwarciej mówią o potrzebie samodzielnej obrony Europy, surowszych regulacji wobec amerykańskich gigantów technologicznych oraz budowania silniejszej tożsamości geopolitycznej bez polegania na Waszyngtonie.

👶 Politycy chcą naprawić lukę w systemie urlopów rodzicielskich, która sprawia, że osoby prowadzące własną działalność mogą po urodzeniu dziecka zostać z bardzo niskim dochodem albo całkowicie bez niego. Obecne przepisy nie pozwalają osobom łączącym freelancing, samozatrudnienie i pracę na część etatu sumować dochodów przy wyliczaniu świadczeń za urlop rodzicielski. Niektórzy przedsiębiorcy mówią, że mimo płacenia podatków jak wszyscy inni otrzymują podczas urlopu macierzyńskiego niemal nic, co zmusza ich do pożyczania pieniędzy od rodziny, aby przetrwać pierwsze miesiące z noworodkiem.

Życie codzienne w Danii

📱Nowe badanie sugeruje, że algorytmy mediów społecznościowych wpływają na poglądy ludzi bardziej, niż nam się wydaje. Naukowcy odkryli, że nawet niewielkie zmiany w sposobie, w jaki platformy porządkują treści, mogą zwiększać polaryzację polityczną i sprawiać, że użytkownicy stają się bardziej odporni na fakty. Badanie pokazało jednak również, że alternatywne algorytmy, promujące treści budujące porozumienie lub korygujące dezinformację, mogłyby poprawić jakość debaty publicznej i ograniczyć podziały w internecie.

🥩 Nadal jemy znacznie więcej mięsa, niż zalecają duńskie władze zdrowotne. Przeciętna osoba spożywa obecnie około 805 gramów mięsa tygodniowo, czyli ponad dwa razy więcej niż oficjalna rekomendacja wynosząca 350 gramów. Naukowcy ustalili, że tłuste mięso pozostaje szczególnie popularne wśród młodych i mężczyzn w średnim wieku, a nawyki żywieniowe są także silnie powiązane z poziomem wykształcenia i stylem życia. Mimo trwających od lat debat o klimacie i zrównoważonym rozwoju badacze podkreślają, że zwyczaje związane ze spożyciem mięsa zmieniły się w ostatniej dekadzie bardzo niewiele.

🐺 Wilki nadal rozprzestrzeniają się w Jutlandii. Naukowcy potwierdzili obecnie obecność co najmniej 49 wilków żyjących na 11 terytoriach na terenie półwyspu. Nowe dane pokazują, że liczba stałych wilczych par wzrosła w ciągu ostatniego roku z siedmiu do dziesięciu, a kilka z nich doczekało się już młodych. Pojawiły się także dwa nowe terytoria, w tym jedno zajmowane przez samotnego samca w pobliżu Hanstholm w północnej Danii. Badacze spodziewają się dalszego wzrostu populacji wilków w 2026 roku, ponieważ wszystkie dziesięć par prawdopodobnie podejmie próbę rozrodu.

🐻 Sześć uratowanych niedźwiedzi himalajskich z Korei Południowej ma w przyszłym miesiącu trafić do Knuthenborg Safaripark w ramach międzynarodowej akcji ratowania zwierząt. Niedźwiedzie przez lata żyły w małych klatkach na farmach, gdzie pozyskiwano od nich żółć wykorzystywaną w tradycyjnej medycynie. Ta bolesna praktyka została niedawno zakazana w Korei Południowej. Po raz pierwszy uratowane w ten sposób niedźwiedzie trafią do Europy, gdzie będą żyć na dużych, naturalnych wybiegach.

🐗 Pojawia się nowa debata o tym, czy dziki powinny wrócić do duńskiej przyrody po tym, jak zostały wytępione dziesiątki lat temu. Organizacje takie jak Duńskie Towarzystwo Ochrony Przyrody przekonują, że zwierzęta te mogłyby wspierać bioróżnorodność, naturalnie naruszając glebę i tworząc siedliska dla owadów oraz roślin. Organizacje rolnicze stanowczo sprzeciwiają się jednak temu pomysłowi, ostrzegając, że dziki mogłyby przenosić afrykański pomór świń i zagrozić branży hodowlanej. Dyskusja toczy się w sytuacji, gdy Dania pozostaje jedynym krajem, który aktywnie eliminuje rodzimy gatunek dzikiego zwierzęcia, uznany za zbyt problematyczny.

🕷️ Badacz pająków chce, aby ludzie przestali się ich bać i zamiast tego zaczęli poznawać ich nazwy. Naukowcy z Muzeum Historii Naturalnej wskazują, że tylko około jedna trzecia z mniej więcej 600 gatunków pająków żyjących w Danii ma obecnie duńskie nazwy, przez co wydają się one opinii publicznej odległe i nieznane. Komitet naukowy pracuje teraz nad nadaniem nazw kolejnym gatunkom, opierając się na ich wyglądzie i siedliskach. Dotyczy to między innymi rzadkich pająków z Bornholmu, takich jak proponowany „Klippesortspringer”, czyli „skalny czarny skoczek”. Naukowcy mają nadzieję, że dzięki temu ludzie będą bardziej ciekawi bioróżnorodności, zamiast uciekać na widok pająków.

🗣️ W Danii narasta nowa debata językowa po tym, jak badanie Dansk Sprognævn wykazało, że w języku istnieje znacznie więcej obraźliwych określeń wobec kobiet niż wobec mężczyzn. Dyskusja przyciągnęła uwagę po tym, jak raper Per Vers zaproponował serię współczesnych „męskich obelg”, które miałyby wyśmiewać toksyczną męskość, a nie seksualność czy kobiecość. Szersza debata pokazuje, jak język nadal kształtuje codzienne wyobrażenia o męskości i kobiecości.

🩺 Młodzi ludzie w Regionie Zelandia mogą teraz zamawiać bezpłatne domowe testy na choroby przenoszone drogą płciową bezpośrednio pod swój adres, zamiast umawiać się do lekarza. Nowa usługa pozwala osobom w wieku od 15 do 29 lat samodzielnie wykonać test na chlamydię, rzeżączkę i inne infekcje, a wyniki są przekazywane cyfrowo przez e-Boks lub sundhed.dk.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

🏠 Napięcia wokół Cieśniny Ormuz uderzają teraz także w właścicieli domów poprzez wyższe oprocentowanie kredytów hipotecznych. Analitycy ostrzegają, że rosnące ceny ropy naftowej potęgują obawy przed inflacją, windując stopy procentowe w trudnym momencie dla wielu gospodarstw domowych refinansujących starsze kredyty. Około 11 000 właścicieli domów z kredytami F5 w Totalkredit odnotuje gwałtowny wzrost miesięcznych rat. Koszty mogą wzrosnąć o około 1830 DKK miesięcznie po opodatkowaniu za każdy pożyczony milion koron.

🤒 Pracownicy sektora publicznego w Jutlandii nadal biorą mniej dni chorobowych niż pracownicy w stolicy, wynika z nowych danych gminnych. Naukowcy wskazują, że gminy takie jak Lemvig od lat należą do tych z najniższym poziomem absencji chorobowej w kraju, podczas gdy kilka gmin wokół Kopenhagi wypada znacznie wyżej. Eksperci uważają, że na regionalne różnice wpływają między innymi kultura pracy i lokalne podejście do chorowania. Zobacz mapę tutaj.

Stan rynków

🌍 Rosnąca niestabilność na Bliskim Wschodzie zmusza kolejne firmy w Danii do ograniczenia działalności w regionie. Badanie przeprowadzone przez Danish Industry wykazało, że wiele firm ogranicza działalność lub rozważa całkowite opuszczenie regionu po tym, jak konflikt zakłócił szlaki żeglugowe i podważył zaufanie do rynków takich jak Dubaj. Firmy wskazują na obawy o bezpieczeństwo pracowników oraz długoterminową stabilność inwestycji w tym obszarze.

🚛 DSV uruchomiło swoje pierwsze autonomiczne ciężarówki na drogach w Teksasie, co stanowi ważny krok w kierunku autonomicznego transportu towarowego. Na razie ciężarówki nadal poruszają się z kierowcami bezpieczeństwa za kierownicą ze względu na przepisy amerykańskie, ale firma spodziewa się, że w pełni autonomiczne przewozy staną się możliwe jeszcze w tym roku. Duńska spółka podkreśla, że technologia może pomóc w rozwiązaniu problemu niedoboru kierowców i pozwolić ciężarówkom pokonywać rocznie znacznie dłuższe trasy niż tradycyjne pojazdy.

🔋 Ogromne parki bateryjne, wypełnione bateriami wielkości kontenerów, mogą wkrótce stać się częstym elementem krajobrazu, gdy kraj szuka sposobów na magazynowanie nadwyżek zielonej energii z wiatru i słońca. Eksperci wskazują, że takie instalacje mogą odegrać ważną rolę w stabilizowaniu cen energii elektrycznej i ograniczaniu zależności od paliw kopalnych, magazynując tani prąd w okresach wysokiej produkcji i oddając go później, gdy rośnie zapotrzebowanie. Kilka dużych projektów jest już planowanych, w tym budzący kontrowersje park bateryjny złożony ze 120 kontenerów w pobliżu Silkeborga.

Międzynarodowa społeczność

Tablica ogłoszeń społeczności

Doskonalenie CV i profili LinkedIn 📍Online | Wt. 2 czerwca, 10:00–11:30 | Bezpłatnie. Zarejestruj się tutaj

Distortion - Vesterbro Street Party 📍 Vesterbro, Kopenhaga | 🗓 Czw. 4 czerwca, 16:00–22:00 | Bezpłatnie, wymagana rejestracja 🔗Zarejestruj się tutaj

Distortion - Havnefest / Harbour Party 📍 Port w Kopenhadze | 🗓 piątek, 5 czerwca, 16:00-22:00 | Bezpłatnie 🔗 Zapisz się tutaj

Sofar Sounds - Vejle 📍 Sekretne koncerty w kameralnych lokalizacjach | 🗓 20 czerwca🔗 Więcej informacji i bilety tutaj

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

🌊 „Duńczycy próbują odholować martwego wieloryba z plaży na wyspie po nieudanej niemieckiej akcji ratunkowej” - BBC
🇬🇱 „Wysłannik Trumpa ds. Grenlandii stoi przed trudnym zadaniem w misji zdobywania ‘przyjaciół’” - BBC
🧊 „Przedstawiciele USA i UE przybywają na Grenlandię, podczas gdy Dania trzyma się z boku” - Euractiv
🤝 „Grenlandia informuje o postępach w rozmowach z USA, ale podkreśla, że wyspa nie jest na sprzedaż” - Reuters

1. 62% miejsc pracy utworzonych w Danii w 2025 roku przypadło pracownikom zagranicznym.

2. Ministerstwo Spraw Zagranicznych ostrzega przed poważnymi utrudnieniami w lotach tego lata.

3. Policja mierzy się z ostrą krytyką po ujawnieniu, że 13 000 spraw zamknięto bez podjęcia jakichkolwiek czynności śledczych.

List od redaktora

W dzisiejszej duńskiej debacie o imigracji jest coś niemal ironicznego. Z jednej strony wciąż często mówi się o nas jak o problemie, którym trzeba zarządzać. Z drugiej strony duńska gospodarka w coraz większym stopniu opiera się właśnie na nas.

W tym tygodniu Dansk Erhverv opublikowało raport, z którego wynika, że osoby z zagranicy wniosły w 2025 roku 386 miliardów koron do duńskiego PKB. To rekord. Ale liczba, która naprawdę została mi w głowie, była inna: 62% wszystkich nowych miejsc pracy utworzonych w ubiegłym roku przypadło osobom z zagranicy. Już czwarty rok z rzędu ponad połowa wzrostu zatrudnienia w Danii pochodzi od nas.

Zatrzymaj się na chwilę i pomyśl o tym.

Ponad połowa.

A jednak gdyby śledzić część politycznej debaty bez zaglądania w liczby, można by odnieść wrażenie, że stoimy gdzieś na marginesie społeczeństwa, zamiast pomagać w utrzymaniu całych sektorów gospodarki.

Prawda jest taka, że osoby z zagranicy nie są już tymczasową siłą roboczą, która wypełnia przypadkowe luki tu i tam. Jesteśmy pielęgniarkami i pielęgniarzami, dzięki którym działają szpitale. Jesteśmy ludźmi, którzy o szóstej rano, w deszczu, wylewają beton na placach budowy. Jesteśmy specjalistami IT, osobami sprzątającymi, kucharzami, naukowcami, pracownikami magazynów, kierowcami i przedsiębiorcami. Jesteśmy także rodzicami odbierającymi dzieci ze szkoły, wolontariuszami na lokalnych wydarzeniach i ludźmi, którzy próbują zbudować tutaj swoje życie, tak jak wszyscy inni.

A Dania potrzebuje nas bardziej, niż wielu chce publicznie przyznać.

Raport pokazuje to bardzo wyraźnie. Kraj mierzy się z demograficzną rzeczywistością, w której w nadchodzących latach będzie po prostu mniej osób w wieku produkcyjnym. To nie ideologia. To matematyka.

Czego czasem brakuje mi w tej rozmowie, to uczciwości. Jeśli osoby z zagranicy wnoszą do gospodarki setki miliardów koron, jeśli odpowiadamy za większość najnowszego wzrostu zatrudnienia, jeśli firmy otwarcie mówią, że bez międzynarodowej rekrutacji nie są w stanie znaleźć wystarczającej liczby pracowników, to może krajowa debata powinna zacząć nieco wyraźniej odzwierciedlać tę rzeczywistość.

Nie dlatego, że osoby z zagranicy potrzebują oklasków każdego ranka przed pracą. Większość ludzi nie przeprowadziła się tutaj po to, by zostać bohaterami rynku pracy. Przyjechali po szansę, bezpieczeństwo, miłość, stabilność albo po prostu lepszą przyszłość.

Być może nadszedł jednak czas, aby Dania przestała mówić o nas głównie jak o ludziach, którym „pozwolono” tutaj być, i zaczęła dostrzegać w nas osoby, które razem z innymi aktywnie współtworzą przyszłość tego kraju.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danie na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Dziennik odkrywcy kultury: władza, siostrzeństwo i przetrwanie w „Córach Leara” - Pauliny Stachnik

2. Sankt Hans Aften: letnia tradycja - Sigga Hansen

3. Odkrywając wikińską przeszłość Danii: pięć fortów, które warto zobaczyć - Sudaay Tat Haznedar

4. Jak zostać przewodnikiem turystycznym w Danii: osoby z zagranicy też mogą to robić! - Daniel Sfita

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Share

Wszechświat LWID

Linkedin - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Obrazy tygodnia

📸 Tydzień w obiektywie fotografów pogody.

Subscribe now

Ciekawostki dla Polaków w Danii

🏅 Polonijne Igrzyska Młodzieży Szkolnej 2026. Trwają zgłoszenia do XXVI Polonijnych Igrzysk Młodzieży Szkolnej im. Jana Stypuły, które odbędą się w Łomży w dniach 29 czerwca – 3 lipca 2026 roku. W wydarzeniu mogą wziąć udział dzieci i młodzież polonijna w wieku 9–16 lat. Zgłoszenia przyjmowane są do 30 maja.

🪖 Polscy żołnierze ćwiczyli z Duńczykami obronę Bornholmu. Polska i Dania ćwiczyły razem obronę Bornholmu w ramach Baltic Shield 2026. Manewry objęły działania na lądzie, morzu i w powietrzu, a ich celem było sprawdzenie reakcji na zagrożenia fizyczne i hybrydowe w strategicznie ważnym regionie Bałtyku. Po polskiej stronie udział brali m.in. spadochroniarze, artylerzyści, marynarze, lotnicy i wojska specjalne.

📌 Planujesz sprawy konsularne? Sprawdź dni zamknięcia. Konsulat RP w Danii będzie nieczynny 25 maja, 4 czerwca i 5 czerwca. Jeśli planujesz odbiór paszportu lub kontakt z referatem konsularnym, warto uwzględnić te daty z wyprzedzeniem.

🏳️‍🌈Polski głos w Copenhagen Pride. 22 czerwca w Kopenhadze odbędzie się spotkanie z Alicją Sienkiewicz, polską aktywistką i organizatorką Pride. Wydarzenie będzie częścią czerwcowego programu Pride: Out Loud!, poświęconego osobom działającym na rzecz społeczności LGBTQIA+ w różnych krajach.

🌬️Duńskie firmy patrzą na polski offshore. 20-21 maja duńska delegacja biznesowa odwiedzi Warszawę, aby rozmawiać o możliwościach współpracy na polskim rynku morskiej energetyki wiatrowej. To kolejny sygnał, że polsko-duńska współpraca gospodarcza będzie coraz mocniej rozwijać się wokół zielonej energii.

Share

Duńska Polityka

Scena Polityczna

🚔 Duże dochodzenie dotyczące praktyk policyjnych wywołało wyjątkowo ostrą krytykę ze strony państwowych audytorów. Ostrzegają oni, że niewłaściwe prowadzenie tysięcy spraw karnych może poważnie osłabić zaufanie społeczne do wymiaru sprawiedliwości. Dochodzenie wykazało, że około 13 000 spraw zostało zamkniętych bez podjęcia jakichkolwiek czynności dochodzeniowych, mimo że ofiary zostały poinformowane, iż dochodzenie miało miejsce. Audytorzy znaleźli również przykłady poważnych przestępstw rejestrowanych pod łagodniejszymi kategoriami prawnymi, co ułatwiało ich szybkie zamknięcie. Politycy domagają się teraz reform.

🛸Ponad sześć miesięcy po „panice dronowej” wokół lotnisk i obiektów wojskowych politycy wciąż domagają się odpowiedzi, których nadal nie ma. Rządowy raport, który miał wyjaśnić incydenty z dronami, został opóźniony tuż przed wyborami i do tej pory nie został opublikowany.Krytycy oskarżają rząd o celowe odsuwanie sprawy w czasie, zwłaszcza że wcześniej ministrowie używali mocnych określeń, takich jak „wojna hybrydowa”. Część polityków pyta dziś, czy w ogóle były tam jakiekolwiek wrogie drony, inni oczekują wyjaśnień w sprawie doniesień, że wojsko mogło strzelać do obiektu, który później okazał się samolotem pasażerskim. Ministerstwo Obrony twierdzi, że raport zostanie opublikowany dopiero po utworzeniu nowego rządu.

📱Premier Mette Frederiksen przeprosiła po tym, jak podczas konferencji poświęconej dzieciom i sztucznej inteligencji powiedziała, że „wolałaby, aby jej dzieci paliły papierosy, niż były same w mediach społecznościowych”. Komentarz szybko wywołał sprzeciw ze strony ekspertów zdrowotnych i organizacji antynikotynowych, którzy argumentowali, że porównanie bagatelizuje niebezpieczeństwa związane z paleniem. Frederiksen później wyjaśniła, że chciała sprowokować debatę na temat tego, jak szkodliwe mogą być media społecznościowe dla dzieci i nastolatków, a nie zachęcać do palenia.

🏛️ Lars Løkke Rasmussen przedstawia pomysł nowej koalicji centrum, złożonej z Socialdemokratiet, czyli Socjaldemokratów, Venstre, czyli Liberałów, centrowej partii Moderaterne, Konservative, czyli Konserwatystów, oraz Radikale Venstre, czyli Socjalliberałów. Taki rząd miałby 93 mandaty wykluczałby zarówno skrajną lewicę, jak i skrajną prawicę, w tym DF. Løkke wyraźnie wykluczył współrządzenie z Mortenem Messerschmidtem. Komentatorzy polityczni mówią, że byłby to jego „rząd marzeń”, ale wciąż nie wiadomo, czy tak szeroki centrowy sojusz byłby w stanie przetrwać negocjacje. Na razie rozmowy koalicyjne trwają.

💧 Venstre, czyli Liberałowie, wykonali duży polityczny zwrot, popierając ogólnokrajowy zakaz oprysków pestycydami w celu ochrony wód gruntowych, mimo że w kampanii wyborczej sprzeciwiali się temu pomysłowi. Troels Lund Poulsen powiedział, że po słabym wyniku wyborczym „przemyślał sprawę” i jest teraz gotów politycznie „się ugiąć”, aby zapewnić czystszą wodę pitną. Ten ruch jest powszechnie odbierany jako gest wobec Socialdemokratiet, czyli Socjaldemokratów, w trakcie rozmów koalicyjnych. Krytycy oskarżają jednak Venstre o ukrywanie swojego prawdziwego stanowiska przed wyborcami, a partie przychylne rolnikom już domagają się odszkodowań dla gospodarstw, których zakaz miałby dotknąć.

Życie codzienne w Danii

🌍 Najnowsza rządowa prognoza klimatyczna pokazuje, że Dania wciąż jest na drodze do osiągnięcia swojego głównego celu klimatycznego na 2030 rok, ale z bardzo niewielkim marginesem bezpieczeństwa. Według nowych wyliczeń emisje gazów cieplarnianych mają spaść o nieco ponad 70% w porównaniu z poziomem z 1990 roku, co praktycznie nie zostawia miejsca na opóźnienia ani nieudane projekty. Eksperci wskazują na problemy z dużymi projektami wychwytywania CO₂, większe zużycie gazu oraz rosnące emisje z rolnictwa. Jednocześnie coraz większa liczba samochodów elektrycznych pomaga obniżać ogólny poziom emisji.

🐴 Dzikie kucyki pojawiły się w pobliżu mostu nad Wielkim Bełtem w ramach ambitnego projektu odtwarzania przyrody. Trzynaście kuców rasy Exmoor wypasa się teraz na dużym chronionym obszarze w pobliżu Korsør, pomagając przekształcić dawne grunty rolne w tereny naturalne. Zwierzęta będą tworzyć lepsze warunki dla innych gatunków, naturalnie regulując roślinność. To metoda coraz częściej stosowana w Europie w celu wspierania bioróżnorodności. Teren pozostanie otwarty dla odwiedzających, a w planach są m.in. szlaki piesze i wiaty.

🧃 Saszetki nikotynowe coraz mocniej wpisują się w kulturę młodzieżową, co budzi rosnący niepokój ekspertów zdrowotnych. Nowe badanie pokazuje, że około 160 000 młodych osób w wieku 15-29 lat używa saszetek nikotynowych lub snusu, a prawie 80% z nich przyznaje, że czuje się uzależnionych. Według doniesień niektórzy młodzi użytkownicy śpią nawet z saszetkami pod wargą, aby uniknąć nocnych objawów odstawienia. Badacze podkreślają, że tradycyjne programy rzucania palenia nie sprawdzają się dobrze wśród nastolatków, dlatego nowe formy wsparcia są testowane bezpośrednio w szkołach, a nie w urzędach gmin.

🏫 Przemoc rówieśnicza w szkołach znów narasta. Obecnie 5% uczniów mówi, że często doświadcza bullyingu, czyli niemal dwa razy więcej niż dziesięć lat temu. Gdy tysiące dzieci przygotowują się do rozpoczęcia szkoły po wakacjach, eksperci ostrzegają, że dzisiejsze prześladowanie często jest subtelne i ukryte w relacjach grupowych, zamiast przybierać formę otwartych wyzwisk czy bójek. Badacze wskazują na sygnały ostrzegawcze takie jak wykluczanie, lęk przed popełnieniem błędu, zamknięte grupy znajomych, cicha wrogość oraz historie usprawiedliwiające złe traktowanie konkretnych dzieci.

😴 Żłobki i przedszkola zaczynają odchodzić od utrwalonej zasady „nigdy nie budź śpiącego dziecka”. Nowe badania sugerują, że bardzo długie drzemki w ciągu dnia mogą pogarszać sen nocny dzieci, przez co rodziny mierzą się z późnym zasypianiem i przemęczonymi maluchami. Niektóre placówki budzą wybrane dzieci po około 90 minutach drzemki, jeśli rodzice zgłaszają problemy ze snem w domu. Eksperci podkreślają, że nie chodzi o niepotrzebne wybudzanie dzieci, ale o przywrócenie zdrowszego rytmu snu.

🏥 Po 13 latach budowy, opóźnień, skandali związanych z zalaniami i przekroczeniu budżetu o 1,5 miliarda koron, nowy szpital uniwersytecki w Aalborgu został oficjalnie otwarty. W tym tygodniu wstęgę przecięła królowa Mary. Za uroczystościami kryją się jednak ostrzeżenia związków zawodowych, które alarmują, że w zupełnie nowym budynku nadal występują poważne problemy. Pracownicy zgłaszali niesprawną wentylację, przegrzewające się pomieszczenia, wadliwie działające alarmy przy łóżkach pacjentów, brak prywatności oraz systemy techniczne, które wciąż nie funkcjonują prawidłowo. Kilka związków zawodowych złożyło skargi do Duńskiego Urzędu ds. Środowiska Pracy oraz Urzędu ds. Bezpieczeństwa Pacjentów, argumentując, że sytuacja może zagrażać zarówno dobrostanowi personelu, jak i bezpieczeństwu pacjentów. Kierownictwo szpitala zapewnia, że zna problemy i pracuje nad ich rozwiązaniem.

⚽ Aarhus zamieniło się w jedną wielką piłkarską fiestę po tym, jak AGF zdobyło mistrzostwo Danii po raz pierwszy od 40 lat. Ulice wypełniły się białymi flagami, piwem, śpiewem i wzruszonymi kibicami przytulającymi nieznajomych. Miasto świętowało coś, co dla wielu było czymś więcej niż tylko sportowym zwycięstwem. Do zabawy dołączyły nawet osoby, które na co dzień nie interesują się piłką nożną, bo długa historia rozczarowań AGF nagle zmieniła się we wspólną opowieść o triumfie.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

💼 Pracownicy z zagranicy odgrywają coraz ważniejszą rolę w utrzymaniu duńskiej gospodarki. Nowa analiza pokazuje, że w 2025 roku międzynarodowi pracownicy wnieśli do PKB Danii rekordowe 386 miliardów koron, a jednocześnie przypadło im 62% wszystkich nowych miejsc pracy utworzonych w ubiegłym roku. W kraju pracuje już ponad 425 000 osób z zagranicy, a największe grupy pochodzą z Polski, Rumunii i Ukrainy. Organizacje biznesowe ostrzegają, że wraz ze starzeniem się i kurczeniem lokalnej siły roboczej osoby z zagranicy będą w najbliższych latach jeszcze ważniejsze dla łagodzenia niedoborów pracowników.

💸 Inflacja znów powoli rośnie, głównie z powodu wyższych cen paliw i energii. W kwietniu ceny konsumenckie były o 1,4% wyższe niż rok wcześniej, wobec 1,2% w marcu, a ekonomiści ostrzegają, że to może jeszcze nie być szczyt wzrostów. Choć wynagrodzenia nadal rosną szybciej niż inflacja, eksperci podkreślają, że przedłużający się konflikt może ponownie zacząć osłabiać siłę nabywczą mieszkańców.

💰 Coraz więcej młodych ludzi zmienia podejście do oszczędzania na emeryturę. Zamiast zamrażać pieniądze w tradycyjnych programach emerytalnych, część z nich decyduje się samodzielnie inwestować w akcje i fundusze indeksowe, aby osiągnąć większą elastyczność finansową na wcześniejszym etapie życia. Eksperci twierdzą, że trend ten odzwierciedla rosnącą frustrację związaną z podnoszeniem wieku emerytalnego w Danii oraz pragnienie niezależności finansowej zamiast odkładania korzystania z życia do starości. Ekonomiści nadal ostrzegają jednak przed całkowitą rezygnacją z systemów emerytalnych.

🏎️ Południowa Jutlandia może pewnego dnia stać się duńską odpowiedzią na Formułę 1. W tym tygodniu zaprezentowano plany budowy nowego kompleksu do sportów motorowych o wartości 3,8 miliarda koron w pobliżu Padborga, z ambicją organizowania w przyszłości międzynarodowych wyścigów, w tym Formuły 1. Zwolennicy projektu twierdzą, że może on stworzyć setki miejsc pracy w regionie i zwiększyć ruch turystyczny o nawet 400 000 noclegów rocznie.

Stan rynków

✈️ Letnie podróże lotnicze mogą stać się bardziej problematyczne. Ministerstwo Spraw Zagranicznych ostrzega, że niedobory paliwa związane z kryzysem wokół cieśniny Ormuz mogą wpłynąć na loty i lokalny transport, szczególnie poza Europą. Podróżnym zaleca się elastyczność, sprawdzenie zakresu ubezpieczenia na wypadek opóźnień i odwołań, zabranie niezbędnych leków i podstawowych zapasów oraz śledzenie komunikatów linii lotniczych i władz. W Europie eksperci ostrzegają, że zapasy paliwa lotniczego zbliżają się do krytycznie niskiego poziomu, co oznacza, że część odwołań może wynikać z realnych braków paliwa, a nie tylko z wyższych cen.

🚗 Używane samochody elektryczne znów zaczynają gwałtownie drożeć. Po latach spadków cen rosnący popyt w całej Europie powoduje wzrost nawet o 10-15%, według analityków rynku. Wyższe ceny benzyny i diesla skłaniają więcej osób do wyboru aut elektrycznych, a nowe programy dopłat w takich krajach jak Niemcy, Francja i Hiszpania zwiększają konkurencję o używane modele. Największych wzrostów cen można spodziewać się m.in. w przypadku popularnych aut, takich jak Volkswagen ID.4, Skoda Enyaq i BMW iX3.

🏠 Ceny nieruchomości nadal mocno rosną, zwłaszcza w największych miastach. W Kopenhadze średnia cena mieszkania o powierzchni 80 m² wzrosła w ciągu zaledwie roku z 4,8 do 6 milionów koron. Duże podwyżki odnotowano również w Aarhus. W całym kraju ceny domów i mieszkań rosną, ponieważ wysoki popyt zderza się z ograniczoną podażą. Zdaniem ekonomistów rynek nieruchomości nadal jest bardzo gorący, jednak większa liczba mieszkań i domów wystawianych na sprzedaż może stopniowo spowolnić dalsze wzrosty cen.

Przedsiębiorczość

🧽 Coraz głośniejsza staje się debata o przedsiębiorczości wśród młodych ludzi. Rozpoczął ją 20-latek, który w wieku 16 lat założył firmę zajmującą się myciem okien i dziś zatrudnia pięć osób na pełen etat, zaapelował o nauczanie w szkołach praktycznych podstaw zakładania biznesu. Organizacje biznesowe twierdzą, że młodzi ludzie unikają przedsiębiorczości, ponieważ brakuje im praktycznej wiedzy i mentorów. Wśród proponowanych rozwiązań znajdują się zajęcia z przedsiębiorczości w szkołach, specjalne fundusze dla szkół zawodowych oraz lokalne środowiska startupowe.

Międzynarodowa społeczność

Tablica ogłoszeń społeczności

Oto Dania: kultura i tradycje 📍 Online | 🗓 Wtorek, 19 maja, 16:30–17:30 | Bezpłatne, wymagana rejestracja 🔗 Zarejestruj się tutaj

Spotkanie społeczności międzynarodowej w Kopenhadze 📍 Kopenhaga (Biblioteka Główna) | 🗓 Czwartek, 21 maja, 17:00 | Bezpłatne 🔗 Zarejestruj się tutaj

Curious Minds 📍 Spinderihallerne, Vejle | 🗓 Czwartek, 21 maja, 18:30 | Bezpłatne 🔗 Dowiedz się więcej tutaj

Międzynarodowa kawiarenka (Welcome Ambassadors) 📍 Biblioteka Ørestad, Kopenhaga | 🗓 Czwartek, 28 maja, 17:00–19:00 | Bezpłatne, wymagana rejestracja 🔗 Zarejestruj się tutaj

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

🌍 „USA prowadzą ściśle tajne rozmowy w sprawie otwarcia nowych baz na Grenlandii” - BBC

🇬🇱 „Przywódca Grenlandii mówi, że obecność wojskowa USA jest częścią rozmów z dyplomatami Trumpa” - Reuters

👑 „Duńska królowa Małgorzata hospitalizowana w Kopenhadze z powodu bólu w klatce piersiowej - informuje dwór królewski” - Euronews

☀️ „Słoneczna duńska wyspa, która stała się symbolem dobrego życia - i idealnym miejscem na wiosenny wyjazd” - The Guardian

1. Troels Lund Poulsen z Venstre, czyli Partii Liberalnej, został wyznaczony do podjęcia próby utworzenia nowego rządu po tym, jak Lars Løkke Rasmussen z centrowej partii Moderaterne przeszedł na stronę niebieskiego, prawicowego bloku.

2. Większość mieszkańców Danii nadal nie przygotowała w swoich domach zapasów na wypadek sytuacji kryzysowej, pomimo ostrzeżeń ze strony agencji ds. sytuacji kryzysowych.

3. W supermarketach rozpoczyna się nowa wojna cenowa, dzięki której setki produktów codziennego użytku mają być znacznie tańsze.

List od redaktora

Chociaż czytasz ten tekst w niedzielę, 10 maja, chciałbym życzyć Ci wszystkiego najlepszego z okazji Dnia Europy, który obchodziliśmy 9 maja. Dla mnie to najważniejszy dzień w roku, ważniejszy nawet niż Boże Narodzenie. Wyobrażasz sobie? Jako europejski patriota dużą część młodości spędziłem w ruchu federalistycznym, promując ideę zjednoczonej Europy - Europy federalnej. To Unii zawdzięczam to, kim dziś jestem. Dzięki niej wyrwałem się z małej, biednej wioski, zobaczyłem świat, poszerzyłem swoje spojrzenie na ludzi i odnalazłem życiowy cel.

Dlatego co roku, w Dzień Europy, z radością wywieszam w ogrodzie flagę UE.

A skoro mowa o niebieskich flagach, wygląda na to, że dobrze znany nam Lars Løkke Rasmussen, lider centrowej partii Moderaterne, pogrzebał pomysł utworzenia rządu centrolewicowego, przechodząc na stronę prawicowego bloku. Po tej zmianie król poprosił partie o wskazanie osoby, którą chciałyby widzieć w roli „kongelig undersøger”, czyli osoby wyznaczonej przez monarchę do zbadania możliwości utworzenia nowego rządu. Zadanie to otrzymał Troels Lund Poulsen, lider Venstre. Mette Frederiksen musi teraz czekać z boku i obserwować, czy niebieskie partie wraz z Moderaterne będą w stanie utworzyć centroprawicowy, niebiesko-fioletowy rząd.

Szczerze mówiąc, znalezienie wspólnego gruntu będzie bardzo, bardzo trudne. DF, czyli Duńska Partia Ludowa, już uzależniła swoje poparcie dla Troelsa Lunda Poulsena od warunku, że nie będzie negocjacji z Socialdemokratiet i Moderaterne. Jeśli nie uda się przekonać kolejnej czerwonej partii do zmiany strony, nie da się utworzyć niebieskiego rządu bez Moderaterne. Dlatego moim zdaniem również te negocjacje ostatecznie zakończą się niepowodzeniem.

Uważam, że Lars Løkke Rasmussen próbuje zmusić centroprawicę, czyli Venstre i Konservative, oraz centrolewicę, czyli Socialdemokratiet, SF i Radikale, do wspólnego rządzenia. Najpierw chciał pokazać centrolewicy, jak trudno rządzi się z najbardziej lewicowymi partiami, czyli Enhedslisten i Alternativet. Teraz pokaże centroprawicy, jak trudno rządzi się z najbardziej prawicowymi partiami, czyli DF i DD. Ostatecznie najprawdopodobniej skończy się to trzecią wizytą u króla i ponownym powierzeniem Mette Frederiksen misji utworzenia rządu budowanego wokół politycznego centrum.

Jeśli Lars Løkke Rasmussen porozumie się z partiami prawicowymi i utworzy z nimi rząd, będzie musiał poświęcić swoje proimigracyjne stanowisko i prawdopodobnie rozczaruje wiele osób z międzynarodowej społeczności w Danii, które patrzą na niego z sympatią. Miejmy nadzieję, że tak się nie stanie.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danie na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Dziennik odkrywczyni kultury: Wewnątrz Copenhagen Occult Club z Mariią Snebjørk Damkjær - Paulina Stachnik

2. To duńskie-nieduńskie życie: 5 rzeczy, które obcokrajowcy powinni wiedzieć, aplikując na duńskie studia wyższe - Stephanie Lund

3. Duński rozdział mojego życia: Wiosna w Kopenhadze z kolorowym i smakowitym akcentem Japonii - Poornima Choudhary

4. Saga małego wikinga - odcinek 12: Skarby z worka od odkurzacza - Emily Ritchie, Last Week in Denmark

5. Najgłośniejsza cisza w pokoju - Florin Lungu

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Wszechświat LWID

Linkedin - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Subscribe now

Ciekawostki dla Polaków w Danii

🏫 Rekrutacja do Szkoły Polskiej w Kopenhadze. Rozpoczęła się rekrutacja do Szkoły Polskiej im. Marii Skłodowskiej-Curie przy Ambasadzie RP w Kopenhadze na rok szkolny 2026/2027. Nauka jest bezpłatna i obejmuje m.in. język polski, historię oraz kulturę Polski. Zgłoszenia przyjmowane są do 15 czerwca. 📍 9 maja w godz. 14:00–15:00 odbędzie się również Dzień Otwarty, szczegóły dostępne są na stronie internetowej szkoły.

📚 Zapisy na lekcje języka polskiego w Billund. Trwają zapisy na bezpłatne lekcje języka polskiego w roku szkolnym 2026/2027 dla dzieci z klas 0-9 mieszkających na terenie Billund Kommune. Rozpoczęcie zajęć planowane jest na sierpień lub wrzesień. Termin zgłoszeń upływa 31 maja. Szczegóły i formularz zapisów online dostępny jest na stronie Billund Kommune.

🇵🇱 Obchody Święta Konstytucji 3 Maja w Kopenhadze. W Ambasadzie RP w Kopenhadze odbyło się przyjęcie z okazji Święta Narodowego Trzeciego Maja oraz rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele duńskiej administracji, korpusu dyplomatycznego, Polonii oraz środowisk nauki, kultury i biznesu, a także członkowie załogi okrętu ORP Piast, który obecnie przebywa w Danii.

Share

Duńska Polityka

Nowe ustawy

⚖️ Parlament Europejski opowiedział się za wspólną unijną definicją gwałtu opartą na braku zgody, argumentując, że we wszystkich państwach członkowskich powinna obowiązywać zasada „tylko tak oznacza zgodę”. Europosłowie podkreślają, że milczenie, brak oporu, wcześniejsza relacja czy zgoda wyrażona wcześniej nigdy nie powinny być interpretowane jako zgoda na kontakt seksualny. Propozycja zakłada również silniejsze wsparcie dla ofiar oraz ogólnounijne kampanie edukacyjne dotyczące zgody i mizoginii w internecie. Francja, Finlandia, Luksemburg i Holandia wprowadziły już w ostatnich latach przepisy o gwałcie oparte na zasadzie zgody. Teraz Parlament Europejski naciska na Komisję Europejską, aby przygotowała przepisy obowiązujące w całej Unii.

Scena Polityczna

💣 Negocjacje rządowe w Danii przybrały dramatyczny obrót po tym, jak Lars Løkke Rasmussen niespodziewanie wycofał się z trwających sześć tygodni rozmów z Mette Frederiksen. Lider Moderaterne twierdzi, że negocjacje utknęły w „kaftanie bezpieczeństwa”, ponieważ proponowana koalicja centrolewicowa byłaby zależna od poparcia partii skrajnej lewicy. Zamiast tego Løkke chce teraz, aby Troels Lund Poulsen (lider partii Venstre – Liberałowie) został nowym pełnomocnikiem królewskim, którego zadaniem będzie poszukiwanie szerszego rządu obejmującego środek sceny politycznej. Posunięcie to całkowicie zmienia układ sił na scenie politycznej po tygodniach, w których porozumienie centrolewicowe wydawało się niemal pewne. Pomimo rozłamu Løkke twierdzi, że nadal nie wyklucza, iż Frederiksen pozostanie premierką w przyszłym rządzie kompromisowym.

🏛️ Mette Frederiksen oficjalnie pobiła swój własny rekord najdłuższych negocjacji rządowych w Danii. Obecne rozmowy trwają już 45 dni, pobijając poprzedni rekord wynoszący 44 dni, ustanowiony po wyborach w 2022 r., które ostatecznie doprowadziły do powstania niepopularnej, ale historycznej koalicji SVM pomiędzy Socialdemokratiet (Socjaldemokratami), Venstre (Liberałami) i Moderaterne (Socjalliberałami). Tak długi proces pokazuje, jak bardzo rozdrobniona stała się duńska polityka i jak trudno partiom zasypać dzielące je różnice.

🌱 Trzech aktywistów klimatycznych związanych z oddolnym ruchem „Jordskred” zasiadło w parlamencie po tym, jak zostali wybrani z list partii Alternativet (Zieloni) i Enhedslisten (Sojusz Czerwono-Zielonych). Nowo wybrani politycy brali wcześniej udział w akcjach nieposłuszeństwa obywatelskiego, w tym w protestach w budynkach rządowych i blokadach związanych z polityką klimatyczną. Twierdzą oni, że aktywizm i demokracja mogą iść w parze, zwłaszcza w sytuacji, którą określają jako stan kryzysu ekologicznego.

🏛️ Borgernes Parti, antyestablishmentowa partia skrajnej prawicy, nadal się rozpada zaledwie kilka tygodni po wejściu do parlamentu, ponieważ Nadja Natalie Isaksen opuściła partię, aby zostać posłanką niezależną. Oznacza to, że trzech z czterech wybranych członków partii w parlamencie zrezygnowało lub zostało wykluczonych od czasu wyborów. Lider ugrupowania Lars Boje Mathiesen został więc sam w klubie parlamentarnym.

🎮 Duńska europosłanka do Parlamentu Europejskiego zabiega o wprowadzenie unijnego zakazu loot boxów w grach wideo po tym, jak nowe badanie wykazało, że kupiła je ponad połowa dzieci w wieku 11-16 lat w Danii. Loot boxy to wirtualne pakiety-niespodzianki w grach, za które gracze płacą, nie wiedząc wcześniej, jaką nagrodę otrzymają. Europosłanka Socialdemokratiet Christel Schaldemose twierdzi, że takie mechanizmy przypominają „cyfrowe kasyna” zaprojektowane tak, by skłaniać dzieci do wielokrotnego wydawania pieniędzy. Komisja Europejska ma przedstawić nowe przepisy jeszcze w tym roku.

Życie codzienne w Danii

🤖 Filozofka ostrzega, że ludzie stają się zbyt emocjonalnie zależni od chatbotów AI szukając porad życiowych. Pia Lauritzen podkreśla, że narzędzia takie jak ChatGPT mogą być przydatne w praktycznych zadaniach, ale nie odpowiedzą na głęboko ludzkie pytania o miłość, sens życia czy trudne wybory. Nowe badanie wykazało, że wielu młodych dorosłych już dziś traktuje AI jako swego rodzaju emocjonalnego powiernika, gdy życie staje się przytłaczające. Zdaniem Lauritzen grozi to osłabieniem naszej zdolności do samodzielnego myślenia i mierzenia się z niepewnością.

🥾 W Danii powstaje nowa ogólnokrajowa sieć malowniczych tras pieszych pod nazwą „Danmarks Naturstier”, która ma ułatwić dostęp do przyrody i poruszanie się po szlakach. Pierwszą oficjalną trasą jest 27-kilometrowy szlak Amarminoen przebiegający przez Naturpark Amager. Na trasach mają pojawić się lepsze oznakowanie, informacje online, toalety oraz ciekawe punkty po drodze. Kolejne certyfikowane szlaki planowane są na Zelandii, Lolland-Falster, Djurslandzie i w Viborgu, ponieważ piesze wycieczki i aktywność na świeżym powietrzu cieszą się coraz większą popularnością.

🚐 W regionach nadmorskich narasta frustracja z powodu turystów, którzy coraz częściej parkują kampery i nocują nielegalnie w pobliżu plaż oraz terenów przyrodniczych, zamiast korzystać z oficjalnych kempingów. Właściciel jednego z kempingów twierdzi, że problem stał się znacznie bardziej powszechny, a tymczasowe „weekendowe obozowiska” pojawiają się nawet na obszarach chronionych, mimo obowiązujących zakazów biwakowania w namiotach i kamperach poza wyznaczonymi miejscami. Politycy zapowiadają, że przyjrzą się sprawie, w tym temu, czy potrzebne są lepsze informacje dla turystów albo dodatkowe ograniczenia parkingowe.

🧯 Nowa ankieta pokazuje, że większość mieszkańców Danii nadal nie przygotowała w domach zapasów na wypadek sytuacji kryzysowej, mimo ostrzeżeń dotyczących cyberataków, ekstremalnych zjawisk pogodowych i innych poważnych kryzysów. Służby kryzysowe podkreślają, że gospodarstwa domowe powinny być w stanie samodzielnie funkcjonować przez kilka dni, mając zapasy wody, żywności, baterii i podstawowych artykułów. W sytuacji kryzysowej władze musiałyby bowiem w pierwszej kolejności pomagać najbardziej narażonym miejscom i grupom, takim jak szpitale czy domy opieki. Debata wokół tzw. „preppingu” nadal dzieli opinię publiczną: jedni widzą w nim zdrowy rozsądek, inni nie chcą żyć w ciągłym poczuciu zagrożenia.

🚗 Myślisz o szybkim umyciu samochodu na podjeździe? Gminy apelują, by dwa razy się zastanowić, ponieważ mycie auta w domu może powodować przedostawanie się zanieczyszczeń bezpośrednio do cieków wodnych. W wielu miejscach z oddzielnym systemem odprowadzania deszczówki woda nie jest oczyszczana przed trafieniem do środowiska. Oznacza to, że zwykłe mycie samochodu może szkodzić lokalnym ekosystemom. Gmina Vesthimmerland rozpoczęła kampanię zachęcającą mieszkańców do korzystania z myjni samochodowych, gdzie ścieki są odpowiednio oczyszczane.

💼 Niektóre placówki ochrony zdrowia pozwalają teraz kandydatom ubiegać się o pracę bez tradycyjnego podania. W obliczu poważnych braków kadrowych w pielęgniarstwie, gmina Herning oraz kilka oddziałów szpitalnych w Gødstrup zaczęło organizować nieformalne otwarte rozmowy o pracę. Kandydaci mogą po prostu przyjść i porozmawiać o pracy twarzą w twarz. Kierownictwo twierdzi, że takie podejście jest bardziej osobiste, pomaga uniknąć szablonowych aplikacji pisanych przez AI, a jednocześnie sprawia, że proces rekrutacji jest mniej stresujący i bardziej elastyczny dla kandydatów.

👶 Badacze ostrzegają, że Dania stosuje adopcje przymusowe znacznie częściej niż inne kraje skandynawskie, a biologiczni rodzice często na stałe tracą kontakt z dziećmi. Z nowych badań porównujących Danię i Norwegię wynika, że około dwie trzecie przymusowych adopcji w Danii ma charakter anonimowy, co oznacza, że dzieci dorastają bez relacji z biologiczną rodziną. Debata powróciła po emisji serialu dokumentalnego DR, który pokazał kilka kontrowersyjnych spraw i narastającą krytykę systemu.

🏫 Długotrwała nieobecność dzieci w szkołach niemal podwoiła się w ciągu pięciu lat, co budzi alarm organizacji działających na rzecz dobra dzieci. Ponad 12 000 uczniów opuściło w ostatnim roku szkolnym co najmniej 50 dni zajęć, czyli mniej więcej jedną czwartą roku nauki. Organizacja Børns Vilkår ostrzega, że tak wysoka absencja często sygnalizuje poważne problemy z dobrostanem dziecka. Mimo to szkoły w większości przypadków nie zgłaszały takich obaw do gmin. Eksperci apelują, by potraktować ten problem jako poważne ogólnokrajowe wyzwanie.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

💶 Ruszyły pierwsze wypłaty „bonów żywnościowych”. Około dwa miliony osób, w tym emeryci, studenci, osoby pobierające świadczenia oraz rodziny o niższych dochodach, otrzyma do 2500 koron nieopodatkowanego wsparcia, które ma pomóc w pokryciu rosnących kosztów życia. Ekonomiści sądzą jednak, że spora część tych pieniędzy może trafić raczej na konta oszczędnościowe niż do sklepowych koszyków, ponieważ wiele gospodarstw domowych wciąż odbudowuje swoją sytuację po latach inflacji i wyższych cen energii. Program wywołał też krytykę dotyczącą sprawiedliwości jego zasad: część odbiorców ma duże oszczędności, podczas gdy wiele pracujących osób o niskich dochodach, ale bez dzieci, w ogóle nie kwalifikuje się do wsparcia.

🏠 Około 20 000 właścicieli domów może zostać obciążonych odsetkami od niezapłaconych podatków od nieruchomości, których nie byli w stanie zapłacić z powodu błędów w samym systemie podatkowym. Problem wiąże się z trwającymi kłopotami z nowym duńskim systemem wyceny nieruchomości. Część właścicieli nigdy nie otrzymała prawidłowych informacji o należnym podatku od wartości nieruchomości lub podatku gruntowym. Mimo to odsetki od zaległości nadal rosną, podczas gdy ludzie czekają, aż władze naprawią błędy.

🔥 Zainteresowanie pompami ciepła znów gwałtownie rośnie, ponieważ wyższe ceny ropy i gazu skłaniają gospodarstwa domowe do szukania bardziej stabilnych źródeł ogrzewania. Tylko w pierwszych czterech miesiącach 2026 roku więcej osób złożyło wniosek o dofinansowanie do pompy ciepła niż przez cały ubiegły rok, przez co pula środków jest już niemal wyczerpana. Eksperci wskazują, że rosnące napięcia geopolityczne sprawiają, iż wielu właścicieli domów obawia się uzależnienia od importowanego gazu i oleju opałowego.

Stan rynków

🛒 Rozpoczyna się nowa wojna cenowa w supermarketach. Lidl i Netto mocno obniżają ceny setek produktów codziennego użytku. Lidl zapowiada, że niektóre artykuły stanieją o ponad 20%. Netto szybko odpowiedziało własnymi obniżkami, choć jeszcze tydzień wcześniej ostrzegało przed wzrostem cen. Eksperci rynku detalicznego podkreślają, że tak naprawdę chodzi o walkę o udziały w rynku w czasie, gdy wiele gospodarstw domowych wciąż bardzo uważnie patrzy na ceny żywności. Coop zapowiedział, że wkrótce przedstawi własną odpowiedź.

⛽ Gigant żeglugowy Mærsk informuje, że konflikt wokół Iranu i zakłócenia w Cieśninie Ormuz kosztują firmę około 3 mld DKK miesięcznie, a znaczna część tych kosztów prawdopodobnie ostatecznie trafi do konsumentów. Prezes Vincent Clerc ostrzega, że wyższe ceny ropy wpływają nie tylko na paliwo, ponieważ ropa wykorzystywana jest w wielu obszarach, od tworzyw sztucznych i elektroniki po produkcję żywności i transport. Według firmy dodatkowe koszty już napędzają globalną inflację, co oznacza, że w nadchodzących miesiącach gospodarstwa domowe mogą nadal odczuwać wyższe ceny w supermarketach i w przypadku artykułów codziennego użytku.

🏭 Aalborg Portland zdobył duży kontrakt wspierany przez państwo na wychwytywanie i składowanie CO₂ w ramach duńskiej strategii klimatycznej. Producent cementu, który jest jednocześnie największym pojedynczym emitentem CO₂ w kraju, ma wychwytywać i składować 1,25 mln ton CO₂ rocznie przy użyciu technologii CCS, czyli wychwytywania i składowania dwutlenku węgla. Projekt otrzyma wsparcie z państwowego funduszu CCS o wartości 28,7 mld DKK i jest uznawany za ważny element działań na rzecz osiągnięcia celów klimatycznych na 2030 rok.

Międzynarodowa społeczność

Tablica ogłoszeń społeczności

Opanuj pisanie przekonujących listów motywacyjnych 📍 Online | 🗓 Wtorek, 19 maja, 10:00-11:30 | Bezpłatny, wymagana rejestracja🔗 Zarejestruj się tutaj

Jak przygotować skuteczne CV i profil LinkedIn 📍 Online | 🗓 Wtorek, 12 maja, 13:00-14:30 | Bezpłatny, wymagana rejestracja🔗 Zarejestruj się tutaj

Connect & Learn📍Pakkeriet, Spinderigade 11, 7100 Vejle | 🗓 Wtorek, 12 maja, 17:00-20:00 | Bezpłatny, wymagana rejestracja🔗 Zarejestruj się tutaj

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

⚡ „Dania mierzy się z problemem centrów danych, ponieważ sieć energetyczna jest przeciążona gwałtownie rosnącym zapotrzebowaniem” – CNBC

💸 „Duński Urząd Nadzoru Finansowego prosi policję o zbadanie zgodności działań Nordea Finans Danmark z przepisami dotyczącymi przeciwdziałania praniu pieniędzy” – Reuters

⛵ „Gilleleje: Urocze duńskie nadmorskie miasteczko, które uratowało 1300 Żydów” – The Telegraph

🪙 „W północnej Danii odkryto duży skarb złota z epoki wikingów” – HeritageDaily.com

👨‍👩‍👧 „Duńskie podejście do rodzicielstwa oparte na ograniczonej ingerencji może być wzorem wychowywania bardziej odpornych i samodzielnych dzieci” – The Conversation

1. Więcej osób będzie mogło ubiegać się o odszkodowanie po wypadkach w miejscu pracy. Wyższe koszty ubezpieczenia dla pracodawców.

2. Wszystkie psy i koty w Unii Europejskiej będą musiały posiadać mikroczipy i być zarejestrowane w połączonych krajowych bazach danych.

3. Gospodarka barterowa staje się coraz powszechniejsza, dlatego organy podatkowe ostrzegają przed wymianą usług i towarów prowadzoną w sposób przypominający działalność gospodarczą.

List od redaktora

Wiosna zdaje się docierać nie tylko do parków, ale także do Christiansborga. Po tygodniach politycznych napięć negocjacje w końcu zaczynają zmierzać w stronę rozwiązania, które coraz bardziej przypomina czerwono-fioletową koalicję: Socialdemokratiet Mette Frederiksen (Socjaldemokratów), Moderaterne (Moderatów), Radikale Venstre (socjalliberałów) oraz SF (Zielonej Lewicy), przy wsparciu Enhedslisten (Sojuszu Czerwono-Zielonych). Najwyraźniejszy sygnał pojawił się podczas przemówień 1 maja, kiedy Frederiksen oficjalnie wycofała się z propozycji 0,5% podatku majątkowego od fortun przekraczających 25 milionów koron duńskich, po tym jak nie udało się zdobyć dla niej wystarczającego poparcia. Jednocześnie SF zasygnalizowała gotowość do rezygnacji z walki o przywrócenie Store Bededag, czyli Wielkiego Dnia Modlitwy, pokazując, że kompromis powoli zaczyna wypierać hasła z kampanii wyborczej.

Dla nas ma to większe znaczenie, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Od wyborów duża część debaty publicznej kręci się wokół pytania, kto ma prawo definiować, co właściwie znaczy być „Duńczykiem”. Ta dyskusja pomogła zwiększyć poparcie dla Mortena Messerschmidta i DF, czyli Duńskiej Partii Ludowej, która jest obecnie największą partią niebieskiego, prawicowego bloku. Od wyborów jej poparcie wzrosło o 2,7 punktu procentowego, do poziomu 11,8%.

Jako osoba, która przyjechała do Danii w 2009 roku, widziałem już kilka różnych wersji tego kraju. Widziałem Danię otwartą i patrzącą na świat z optymizmem, ale także okresy, w których strach i niepewność sprawiały, że kraj bardziej zamykał się w sobie. Prawda jest taka, że Dania zawsze była jednym i drugim jednocześnie. Być może właśnie dlatego tak wiele osób z zagranicy ma z tym miejscem tak skomplikowaną relację: zakochujemy się w jego otwartości, jednocześnie ucząc się poruszać wśród murów, które czasem wokół tej otwartości wyrastają.

Jedno jednak daje mi nadzieję. Duńska polityka, mimo całego swojego chaosu, zazwyczaj kończy się kompromisem. A kompromis, choć rzadko bywa ekscytujący, często jest dla społeczeństwa zdrowszy niż nieustanna polityczna wojna. Zwłaszcza w kraju, który coraz bardziej potrzebuje osób z zagranicy nie tylko do rozwoju gospodarki, ale także do podtrzymywania życia lokalnych społeczności.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danie na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Niepisane zasady zdobywania pracy w Danii: rozmowa z Lesleą Petersen z English Job Denmark, Paulina Stachnik.

2. Wskazówki do części czytania i pisania egzaminu Prøve i Dansk 3, Brooke Fossey.

3. Jak zdać część ustną egzaminu Prøve i Dansk 3, Brooke Fossey.

4. Nie strać siebie w procesie integracji: rozmowa z autorką Keri Bloomfield, Ali Lewis.

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Wszechświat LWID

Linkedin - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

🇪🇺 Guardian of Europe 2026 📍 Foredragsalen, Rendsburggade 2, Aalborg | 🗓 piątek, 8 maja, 17:00 | Teleturniej, w którym uczestnicy przechodzą przez trzy rundy eliminacyjne, walcząc o szansę na wygraną w wysokości 2500 DKK i awans do krajowego finału. Będzie quizowy chaos, energia publiczności, przekąski i sporo europejskich emocji. Wiedza o UE nie jest wymagana. 🔗 Zapisz się tutaj

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Obrazy tygodnia

📸 W tym tygodniu nad zatoką w Esbjerg przetoczył się rzadki „diabeł pyłowy”, wzbijając w powietrze wiosenne chmury piasku i pyłu.

Ciekawostki dla Polaków w Danii

🇵🇱 2 maja – Dzień Polonii i Polaków za Granicą. Z okazji Dnia Polonii i Polaków za Granicą oraz Dnia Flagi Rzeczypospolitej Polskiej składamy serdeczne życzenia wszystkim Rodakom mieszkającym w Danii. Życzymy wielu powodów do dumy z bycia częścią polskiej wspólnoty, niezależnie od miejsca zamieszkania. 🤍❤️

🇵🇱 3 maja – Święto Konstytucji. Święto Konstytucji 3 Maja to jedno z najważniejszych wydarzeń w historii Polski, upamiętniające uchwalenie w 1791 roku pierwszej w Europie i drugiej na świecie nowoczesnej konstytucji. Dzień ten jest symbolem wartości takich jak wolność, odpowiedzialność i wspólnota.

Share

Duńska Polityka

Nowe ustawy

🐶 Parlament Europejski zatwierdził nowe, ogólnounijne przepisy, które wymagają, aby wszystkie psy i koty miały mikrochip i były zarejestrowane w połączonych ze sobą krajowych bazach danych. Celem jest ukrócenie nielegalnych pseudohodowli i transgranicznego handlu zwierzętami domowymi, rynku wartego miliardy euro, od dawna krytykowanego za niski poziom dobrostanu zwierząt. Przepisy wprowadzają również minimalne standardy dotyczące hodowli, warunków utrzymania, karmienia i opieki weterynaryjnej w całej UE. Zakazują też praktyk takich jak stałe trzymanie zwierząt w klatkach oraz rozmnażanie pod kątem skrajnych cech wyglądu, które wiążą się z problemami zdrowotnymi. Dla większości właścicieli zwierząt w Danii zmiany będą niewielkie, ponieważ wiele z tych standardów już obowiązuje.

📱 Unia Europejska uruchomiła nową aplikację do weryfikacji wieku, która ma pomóc ograniczyć dzieciom dostęp do platform takich jak TikTok czy Instagram. Aplikacja działa podobnie jak cyfrowy portfel tożsamości, pozwalając użytkownikom potwierdzić, że mają wymagany wiek do korzystania z mediów społecznościowych, bez udostępniania dodatkowych danych osobowych. Poszczególne kraje mogą same zdecydować, czy wprowadzić ograniczenia wiekowe i czy korzystać z systemu UE. Dania należy jednak do państw, które najmocniej naciskają na zaostrzenie przepisów, w tym na możliwy zakaz korzystania z mediów społecznościowych przez dzieci poniżej 15. roku życia.

Scena Polityczna

🛢️Rosnące ceny oleju opałowego szczególnie mocno uderzają w tereny wiejskie, gdzie tysiące gospodarstw domowych wciąż korzystają z ogrzewania olejowego zamiast z ciepła sieciowego. Cena 1000 litrów oleju opałowego skoczyła o 26% od lutego, co skłania badaczy do ostrzegania przed „ubóstwem energetycznym” w niektórych częściach kraju. Do najmocniej dotkniętych miejsc należy m.in. Læsø, gdzie wiele domów nadal ma kotły olejowe, a przejście na pompę ciepła może kosztować ponad 100 000 DKK za jeden dom. Ekonomiści apelują teraz, aby bardziej zielone programy dotacji w większym stopniu koncentrowały się na gospodarstwach o niższych dochodach, których nie stać na samodzielne sfinansowanie tej transformacji.

🐟Hodowle ryb mogą wkrótce zostać objęte znacznie surowszymi regulacjami środowiskowymi po orzeczeniu Østre Landsret. Sąd podtrzymał decyzję o cofnięciu pozwolenia na hodowlę ryb w pobliżu Lolland, ponieważ ocena oddziaływania na środowisko została uznana za niewystarczająco dokładną. Organizacje ekologiczne twierdzą, że wyrok może zmusić więcej morskich hodowli ryb do udowodnienia, że nie szkodzą chronionym obszarom morskim. Branża akwakultury ostrzega, że decyzja może mieć szersze konsekwencje dla firm działających na obszarach cennych przyrodniczo, w tym dla projektów morskich farm wiatrowych, i rozważa teraz odwołanie.

🇪🇺 Ditte Juul Jørgensen została mianowana nową dyrektor generalną ds. handlu w Komisji Europejskiej. Oznacza to, że będzie współkierować negocjacjami dotyczącymi umów handlowych i sporów z takimi krajami jak USA i Chiny. Wcześniej ściśle współpracowała z Margrethe Vestager podczas unijnych sporów z amerykańskimi gigantami technologicznymi.

Życie codzienne w Danii

📰 Dania pozostaje jednym z najlepszych miejsc na świecie pod względem wolności prasy, zajmując czwarte miejsce w najnowszym indeksie Reporterów bez Granic. Raport wskazuje, że dziennikarze w Danii zasadniczo mogą pracować swobodnie, choć debaty wokół seksizmu w redakcjach oraz wrogość związana z relacjonowaniem tematów imigracyjnych sprawiły, że kraj nie znalazł się w pierwszej trójce. W wielu częściach świata warunki pracy dziennikarzy szybko się jednak pogarszają, a w coraz większej liczbie państw wobec prasy stosuje się groźby, a nawet przepisy antyterrorystyczne.

🌳 Szukacie nowych miejsc do odkrycia tej wiosny? Warto zwrócić uwagę na cztery nowoczesne parki miejskie w różnych częściach kraju. Wśród rekomendacji znalazły się przekształcona Thomas B. Thriges Gade w Odense, położony nad wodą Operaparken w Kopenhadze, tętniące życiem nabrzeże w Aalborgu w pobliżu Musikkens Hus oraz kolorowy park Superkilen na Nørrebro.

🏝️ Mandø zostało wybrane Duńską Wyspą Roku, pokonując Læsø i Bågø. Wyspa ma zaledwie 34 mieszkańców i wyjątkowe położenie na Morzu Wattowym. Można się na nią dostać tylko szutrową drogą podczas odpływu, co dodatkowo wzmacnia jej opinię „ukrytej perły”, a nie miejsca masowej turystyki.

🔬 Największy konkurs talentów naukowych dla młodych ludzi wyłonił zwycięzców po finale Unge Forskere, w którym rywalizowało 100 projektów uczniowskich. Nagroda w kategorii senior trafiła do trzech uczniów szkoły średniej z Roskilde, którzy zaprojektowali inteligentniejszy system recyklingu, potrafiący rozpoznawać uszkodzone puszki i odzyskiwać więcej nieoddanych butelek i puszek objętych systemem kaucyjnym. W kategorii junior zwyciężyła 14-letnia uczennica, która opracowała narzędzie przesiewowe mające pomagać we wcześniejszym wykrywaniu endometriozy, bolesnej choroby, na której diagnozę wiele kobiet czeka latami.

🧬 Coraz więcej kobiet decyduje się na tzw. „social freezing”, czyli zamrożenie niezapłodnionych komórek jajowych z powodów niemedycznych, ponieważ planowanie rodziny coraz częściej przesuwa się na późniejszy etap życia. Kliniki leczenia niepłodności odnotowują wyraźny wzrost liczby takich zabiegów po tym, jak Dania w 2024 roku zniosła wcześniejszy pięcioletni limit przechowywania, pozwalając na mrożenie komórek jajowych do 46. roku życia. Lekarze mówią, że wiele kobiet traktuje to jako sposób na zmniejszenie presji zegara biologicznego podczas oczekiwania na właściwego partnera lub odpowiedni moment w życiu.

🚲 Młodzi ludzie coraz częściej rezygnują z roweru. Nowe badania pokazują wyraźny spadek liczby osób, które regularnie jeżdżą rowerem do szkoły lub pracy. Wśród osób w wieku od 15 do 19 lat odsetek tych, którzy jeżdżą na rowerze co najmniej trzy razy w tygodniu, spadł od 2020 roku o 16%. Badacze i organizacje rowerowe ostrzegają, że w dłuższej perspektywie może to osłabić zarówno zdrowie publiczne, jak i duńską kulturę rowerową, ponieważ coraz więcej rodzin polega dziś na samochodach.

🎒 Rozpoczęcie szkoły może być większym przeżyciem dla rodziców niż dla dzieci, twierdzi psycholożka, która od ponad 15 lat obserwuje przejścia dzieci do szkoły. Ostrzega, że zbyt częste mówienie o tym, jak „duża” i „ważna” jest szkoła, może niechcący wywoływać u dzieci presję i lęk. Jej rada jest zaskakująco prosta: wcześniej odwiedzić szkolny plac zabaw, dawać dzieciom drobne obowiązki w domu i spędzać czas na wspólnym czytaniu książek, aby budować koncentrację i oswajać codzienne rytuały.

👶 Nowa aplikacja Poppy próbuje na nowo wymyślić klasyczną duńską „mødregruppe”, czyli grupę dla młodych rodziców, dobierając osoby na podstawie zainteresowań i stylu życia, a nie tylko kodu pocztowego. Aplikacja powstała po tym, jak gminna grupa rodzicielska jednej pary szybko się rozpadła. Socjologowie mówią, że trend ten odzwierciedla rosnącą potrzebę bezpieczeństwa emocjonalnego i większego osobistego dopasowania na początku rodzicielstwa, ale ostrzegają też, że budowanie społeczności wyłącznie wokół podobnie myślących osób może z czasem pogłębiać podziały społeczne.

🐶 Weterynarze apelują do właścicieli psów o szczególną ostrożność tej wiosny, ponieważ w całym kraju coraz więcej psów zakaża się francuskim nicieniem sercowym. To potencjalnie śmiertelny pasożyt przenoszony przez ślimaki, które psy mogą polizać i w ten sposób się zarazić.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

⚖️ Przełomowy wyrok Sądu Najwyższego może doprowadzić do ponownego rozpatrzenia tysięcy starych spraw dotyczących wypadków przy pracy i kosztować ubezpieczycieli miliardy koron. Sprawa zaczęła się od kobiety, która w 2000 roku doznała długotrwałych obrażeń po uderzeniu w głowę klapą bagażnika w miejscu pracy. Do tej pory odszkodowanie było zazwyczaj przyznawane tylko wtedy, gdy dana osoba utraciła co najmniej 15% zdolności do pracy, ale sąd orzekł, że nawet utrata 5% może kwalifikować się do odszkodowania. Ubezpieczeniowi giganci, tacy jak Tryg i Alm. Brand, już obniżają swoje prognozy finansowe, a państwo szacuje, że łączna kwota odszkodowań może wynieść od 10 do 30 miliardów koron, jeśli tysiące spraw zostaną ponownie rozpatrzone.

🔄 Staromodna gospodarka barterowa wraca do łask, szczególnie w mediach społecznościowych, gdzie ludzie wymieniają się wszystkim, od ceramiki i tatuaży po rośliny i fotografię, zamiast używać pieniędzy. Zwolennicy twierdzą, że w czasach, gdy wiele osób uważniej kontroluje wydatki, takie podejście jest bardziej zrównoważone, a także sprzyja relacjom społecznym. Eksperci ostrzegają jednak przed możliwymi komplikacjami podatkowymi, jeśli wymiana stanie się regularna lub nabierze charakteru działalności. Wówczas SKAT może traktować wymieniane dobra i usługi jako dochód podlegający opodatkowaniu.

💶 Europejski Bank Centralny utrzymał główną stopę procentową na poziomie 2% już siódme posiedzenie z rzędu, mimo że inflacja w strefie euro wzrosła do 3%. Ekonomiści spodziewają się podwyżek jeszcze w tym roku, zwłaszcza że rosnące ceny ropy nadal podbijają koszty w całej Europie. Dla nas może to ostatecznie oznaczać ponowny wzrost kosztów kredytów hipotecznych i pożyczek, choć eksperci nie są zgodni co do tego, czy podnoszenie stóp nie grozi zbyt mocnym spowolnieniem gospodarki. Kilka dużych banków przewiduje, że pierwsza podwyżka może nastąpić już tego lata.

Stan rynków

✍️ Szkoły pisania i kursy twórczego pisania przeżywają rozkwit, oferując początkującym autorom znacznie więcej możliwości niż dominująca niegdyś państwowa Forfatterskolen w Kopenhadze. Nowe szkoły pojawiły się m.in. w Aalborgu, Aarhus, Odense i Næstved. Przybywa także małych, niezależnych wydawnictw. Eksperci z zadowoleniem przyjmują rosnącą różnorodność głosów i środowisk w literaturze.

🤖 Narzędzia AI mogą oszczędzać czas w pracy, ale badacze ostrzegają przed nowym zjawiskiem określanym jako „AI brain fry”. Niedawne badanie wykazało, że osoby intensywnie korzystające ze sztucznej inteligencji często doświadczają zamglenia umysłu, bólów głowy, wolniej podejmują decyzje i mają trudności z koncentracją. Badacze pracy podkreślają, że problem leży nie tyle w samej technologii, ile w intensywności jej używania. Niektórzy pracownicy czują, że ich zawodowa duma i zdolność skupienia stopniowo słabną, gdy AI przejmuje zbyt dużą część procesu twórczego.

🚗 Kierowcy Tesli w Danii mogą wkrótce mieć możliwość korzystania z systemu „samodzielnej jazdy pod nadzorem” po tym, jak holenderskie władze zatwierdziły tę technologię po serii szczegółowych testów. Jeśli jeszcze w tym roku UE dopuści ją do użytku w kolejnych krajach, samochody Tesli w Danii mogłyby otrzymać tę funkcję poprzez aktualizację oprogramowania. Eksperci opisują to doświadczenie jako zaskakująco relaksujące, ale podkreślają, że kierowcy przez cały czas muszą zachować pełną czujność, ponieważ system jest uznawany za zaawansowane wsparcie kierowcy, a nie za prawdziwie autonomiczną jazdę.

Tablica ogłoszeń społeczności

🏡 Kupno domu w Danii 📍 Online / International House Copenhagen | 🗓 Czwartek, 7 maja, 17:00–19:00 | Bezpłatne spotkanie w języku angielskim na temat duńskiego rynku nieruchomości, kredytów hipotecznych oraz innych kwestii istotnych dla obcokrajowców przed zakupem domu. 🔗 Zarejestruj się tutaj

🎪 Bazar Dyplomatyczny 2026 📍 Ratusz w Gentofte | 🗓 Sobota, 9 maja, od 11:00 | Wstęp: 50 koron | Czwarta edycja międzynarodowego bazaru organizowanego przez Ambassadors’ Spouses Group z rękodziełem, jedzeniem, występami kulturalnymi, atrakcjami dla dzieci oraz przedstawicielami ponad 20 krajów. Dochód zostanie przeznaczony na wsparcie Kalaallit Meerartaat/Grønlandske Børn. 🔗 Czytaj więcej tutaj

🇩🇰 Oto Dania: kultura i tradycje📍 Online | 🗓 Wtorek, 19 maja, 16:30–17:30 | Bezpłatne wprowadzenie do duńskiej kultury, tradycji i codziennych norm społecznych dla osób z zagranicy mieszkających w Danii. 🔗 Zarejestruj się tutaj

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

🇬🇱 „Traktowanie grenlandzkiej matki przez Danię może być dyskryminacją etniczną, twierdzi ONZ” - The Guardian

🪖 „Dania kupi najnowocześniejszy kanadyjski karabin szturmowy wcześniej niż sama Kanada” - National Post

🐋 „Rzadkie znalezisko ambry na duńskiej plaży ekscytuje naukowców i historyków” - ABC News

🎡 „W tym roku najlepsze doświadczenie kulinarne w Kopenhadze czeka w parku rozrywki” - Conde Nast Traveler

1. Rosną ceny żywności i długodystansowych lotów. Wkrótce może też zabraknąć paliwa lotniczego, dlatego warto mieć alternatywny plan na wakacje.

2. Jeśli Twoje dziecko ma jakiekolwiek zarejestrowane dochody, od teraz również będzie otrzymywać rozliczenie podatkowe.

3. Większość dorosłych powinna przynajmniej raz zbadać poziom lipoproteiny(a), czyli mniej znanego tłuszczu we krwi, który może być równie ryzykowny jak cholesterol.

List od redaktora

Jeśli przyjrzymy się statystykom w Danii, zauważymy, że osoby z Europy Wschodniej i Południowej oraz spoza Europy są nadreprezentowane w nisko opłacanych pracach niewymagających wysokich kwalifikacji. W ramach projektu Nordplus „Career Compass” Aalborg Institute for Development przyjrzał się bliżej migrantom pracującym w takich zawodach i wyróżnił trzy główne grupy: wykwalifikowanych pracowników, których kwalifikacje nie są uznawane, międzynarodowych absolwentów, którzy mimo ukończenia studiów wyższych w Danii nie mogą znaleźć pracy w swoim zawodzie, oraz niewykwalifikowanych pracowników migracyjnych.

O ile o dwóch pierwszych grupach mówiono już wcześniej, projekt szczegółowiej przyjrzał się trzeciej. Wielu niewykwalifikowanych pracowników ma podobną historię. Wyjechali ze swojego kraju przed ukończeniem edukacji lub zdobyciem kwalifikacji zawodowych, przenosili się z kraju do kraju w poszukiwaniu lepszych zarobków i przez lata pozostawali w pracach niewymagających kwalifikacji. Dziś, mając około 35-40 lat, wielu z nich mówi o silnej potrzebie wyrwania się z tego schematu, ale napotyka bariery strukturalne, które bardzo to utrudniają.

Projekt Career Compass przygotowuje obecnie raport z rekomendacjami, którego celem jest zwrócenie uwagi decydentów oraz organizacji wspierających osoby międzynarodowe na ten problem. Raport wskazuje sześć kluczowych barier i proponuje zestaw rekomendacji. W ramach publicznych konsultacji zapraszamy do podzielenia się opinią zarówno na temat tych barier, jak i proponowanych rozwiązań, a także do zgłoszenia własnych propozycji. Dołącz do rozmowy i pomóż wpłynąć na dalsze działania.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danie na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Rosnący ruch body positive w Danii – Hannah Mildner

2. Jak… kupić samochód w Danii – Sudaay Tat Haznedar

3. Jak… mówić po duńsku jak Duńczycy – Maja Christiansen Cawthra

4. The International Diaries: historia Angeli Namere i początki MyBelly - Elena Shpileva

5. Tur-retur: Odcinek 14 - komunikat dla turystów w Danii: życie nie kończy się na Nyhavn! - Laura Matheson

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Wszechświat LWID

Linkedin - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

🍽️ Organizacja nabo poszukuje wolontariuszy Organizacja nabo poszukuje wolontariuszy w Jutlandii Środkowej, Jutlandii Północnej oraz na Zelandii do projektu Taste of Fællesskab - ogólnokrajowej inicjatywy, która łączy osoby międzynarodowe i lokalnych mieszkańców poprzez wspólne posiłki oraz dzielenie się historiami. Wolontariusze otrzymają bezpłatne szkolenie z zakresu organizowania inicjatyw społecznych, pomogą w realizacji trzech lokalnych wydarzeń kulinarnych w 2026 roku oraz dołączą do rosnącej ogólnokrajowej sieci skupionej wokół budowania poczucia przynależności. Będą też mieli szansę znaleźć się w książce kucharskiej. Zgłoszenia można wysyłać na adres projects@mynabo.dk. Termin upływa 1 maja.

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Subscribe now

Ciekawostki dla Polaków w Danii

📚 Darmowe lekcje języka polskiego w Aalborgu. W Aalborgu organizowane są bezpłatne lekcje języka polskiego dla dzieci w wieku 6–15 lat. Zapisy oraz szczegóły pod adresem email: epodawacz@gmail.com

Share

Duńska Polityka

Propozycje prawne

🏡 Projekt zmiany przepisów planistycznych mógłby ułatwić przekształcanie gospodarstw rolnych w miejsca związane z turystyką i działalnością biznesową na obszarach wiejskich. Obecnie surowe regulacje ograniczają możliwości zabudowy gruntów rolnych, co często uniemożliwia realizację takich pomysłów, jak budowa hoteli czy obiektów eventowych. Zwolennicy zmian przekonują, że złagodzenie przepisów mogłoby stworzyć nowe miejsca pracy i dodatkowe źródła dochodu w czasie, gdy tradycyjne rolnictwo traci na znaczeniu. Projekt jest wciąż na wczesnym etapie, ale pokazuje rosnącą potrzebę rozmowy o tym, jak wieś może rozwijać się także poza rolnictwem.

Scena Polityczna

🚗 System opłat za korzystanie z dróg może stać się kolejną dużą zmianą w sposobie opodatkowania jazdy samochodem.,Miałby zastąpić część obecnych stałych podatków i opłat związanych z samochodami systemem, w którym płaci się w zależności od tego, ile i kiedy się jeździ. Testy pokazują, że mogłoby to wyraźnie zmniejszyć ruch, zwłaszcza w dużych miastach. Wielu lokalnych polityków sprzeciwia się jednak tej propozycji, ostrzegając przed wyższymi kosztami dla osób dojeżdżających do pracy oraz brakiem alternatyw, takich jak transport publiczny. Ostateczna propozycja ma zostać przedstawiona jeszcze w tym roku.

🚆 Apele o poprawę bezpieczeństwa lokalnych pociągów. Po kolejnej kolizji na linii Gribskovbanen, w wyniku której kilka osób odniosło poważne obrażenia, burmistrzowie domagają się podjęcia działań w zakresie bezpieczeństwa kolejowego. Wskazują, że na wielu lokalnych liniach wciąż brakuje automatycznych systemów hamowania, które mogą zatrzymać pociąg, jeżeli maszynista nie zareaguje na sygnał. System wprowadzono na części linii po wcześniejszych tragicznych wypadkach, ale duża część sieci nigdy go nie otrzymała. Teraz rośnie presja na polityczną decyzję o poprawie bezpieczeństwa w całym kraju, choć mogłoby się to wiązać ze znacznymi kosztami.

⚡ UE proponuje nowe dotacje, aby pomóc gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom w przejściu z ogrzewania gazowego i olejowego na bardziej ekologiczne rozwiązania, takie jak pompy ciepła i panele słoneczne. Plan pojawia się w momencie, gdy rosnące ceny energii skłaniają Unię do przyspieszenia odejścia od paliw kopalnych.Oprócz dotacji propozycja obejmuje bony energetyczne oraz niższe podatki od energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w trudnej sytuacji.Nie jest to projekt ustawy, lecz zestaw narzędzi dla państw członkowskich, co oznacza, że Dania mogłaby rozszerzyć istniejące programy wsparcia, jeśli się na to zdecyduje.

📜 Powraca propozycja zniesienia tzw. ustawy koranicznej. Oznaczałoby to, że publiczne palenie lub znieważanie tekstów religijnych znów byłoby legalne. Ustawa została wprowadzona w 2023 roku, aby zapobiec napięciom międzynarodowym po serii protestów. Choć w parlamencie istnieje obecnie większość, która wcześniej sprzeciwiała się tej ustawie, kluczowe partie wahają się i ostrzegają, że jej zniesienie mogłoby wywołać nowy kryzys dyplomatyczny.

⚖️ DF proponuje zmianę prawa karnego, która pozwoliłaby skazywać 15-latków na dożywocie lub tzw. forvaring, czyli bezterminowe pozbawienie wolności stosowane przy najpoważniejszych przestępstwach. Obecnie osoby poniżej 18 roku życia nie mogą otrzymać takich maksymalnych kar, ponieważ brany jest pod uwagę wiek. Zwolennicy twierdzą, że najcięższe przestępstwa powinny być karane tak samo, niezależnie od wieku, ale propozycja jest wciąż na wczesnym etapie i prawdopodobnie wywoła ostrą debatę.

Aktualizacja z rozmów o utworzeniu rządu

🏛️ Negocjacje rządowe znów nabierają tempa po napiętym impasie w sprawie porozumienia socjalnego, które wiąże wiek emerytalny z wydłużającą się średnią długością życia. Lars Løkke Rasmussen i partie prawicowe obawiały się, że Socialdemokratiet (socjaldemokraci) chcą osłabić tę umowę, podczas gdy Mette Frederiksen odmówiła rozstrzygnięcia tej kwestii przed utworzeniem nowego rządu. Ten spór zamroził negocjacje na kilka dni. Dopiero powołanie nowej komisji ds. życia zawodowego pozwoliło odsunąć konflikt o emerytury na później i skłoniło Moderaterne (Moderaci) do powrotu do stołu rozmów. Tak więc rozmowy znów trwają.

Jednocześnie rośnie presja wewnątrz partii Venstre (Liberałowie). Po bardzo słabym wyniku wyborczym, zwłaszcza w dużych miastach, coraz więcej głosów w partii ostrzega przed przystąpieniem do kolejnego rządu z Mette Frederiksen. Twierdzą oni, że Venstre potrzebuje czasu w opozycji, aby odbudować swój wizerunek i ponownie nawiązać kontakt z wyborcami z miast.

Życie codzienne w Danii

🌼 Sezon pyłkowy mocno daje się we znaki. Stężenie pyłków znacznie przekroczyło normę, a ponieważ problem ten dotyka około miliona osób, infolinie dla alergików odnotowują gwałtowny wzrost liczby zgłoszeń w miarę nasilania się objawów, takich jak swędzenie oczu i trudności w oddychaniu. Eksperci zalecają śledzenie dziennych stężeń pyłków, poddanie się odpowiedniemu leczeniu zamiast polegania wyłącznie na lekach dostępnych bez recepty oraz dostosowanie codziennych nawyków, np. wietrzenie mieszkania o odpowiedniej porze.

🧠 Stres dotyka co czwartą osobę, a eksperci ostrzegają, że staje się on wspólnym problemem społecznym, a nie tylko indywidualnym. Nowe dane pokazują, że nieobecności związane ze stresem kosztują miejsca pracy co najmniej 16,4 mld DKK rocznie, co odpowiada około 37 000 pełnoetatowych miejsc pracy. Czołowy psycholog wskazuje na czynniki takie jak ciągła presja i zacierające się granice między życiem zawodowym a prywatnym. Chociaż ruch fizyczny i niewielkie codzienne zmiany mogą pomóc, podkreśla on, że odpowiedzialność spoczywa również na pracodawcach i społeczeństwie.

🫀 Ukryty tłuszcz we krwi może być równie niebezpieczny jak cholesterol, a eksperci twierdzą, że większość dorosłych powinna poddać się badaniu przynajmniej raz. Około jedna na pięć osób w Danii może mieć wysoki poziom lipoproteiny (a), genetycznego czynnika ryzyka chorób serca, który nie zmienia się wraz ze stylem życia. Choć obecnie nie ma leczenia, które pozwalałoby obniżyć jej poziom, sama wiedza o wyniku może pomóc lepiej kontrolować inne czynniki ryzyka, takie jak ciśnienie krwi. Naukowcy spodziewają się, że w niedalekiej przyszłości badanie lipoproteiny(a) stanie się standardowym elementem kontroli zdrowia.

⚰️ W Danii zaczynają pojawiać się „doule śmierci”, oferujące emocjonalne i praktyczne wsparcie osobom u kresu życia. W odróżnieniu od lekarzy czy pielęgniarek towarzyszą one zarówno osobie umierającej, jak i jej rodzinie przed śmiercią oraz po niej, pomagając w trudnych rozmowach i przygotowaniach. Ta rola nie jest jeszcze oficjalnie uregulowana, ale zainteresowanie nią rośnie, ponieważ coraz więcej osób uważa, że umieranie stało się zbyt zinstytucjonalizowane. Zwolennicy mówią, że doule wypełniają ważną lukę, wnosząc bardziej ludzkie i otwarte podejście do umierania i żałoby.

💬 Rozmowa o zarobkach wciąż należy do największych społecznych tabu, zwłaszcza w nieformalnych sytuacjach, takich jak kolacje towarzyskie. Pytanie „ile zarabiasz?” może wywołać zakłopotanie, choć niektórzy postrzegają je jako sposób na zainicjowanie szczerej rozmowy. Eksperci twierdzą, że napięcie wynika z głęboko zakorzenionych norm kulturowych dotyczących sukcesu oraz strachu przed oceną. Sama debata pokazuje jednak pewną zmianę: coraz więcej osób zaczyna pytać, czy ukrywanie dochodów naprawdę pomaga, czy tylko wzmacnia niezręczność wokół pieniędzy.

💪 Wśród młodych mężczyzn rośnie trend skrajnego skupienia na wyglądzie, który zaczyna budzić coraz więcej kontrowersji. Tak zwana kultura „looksmaxxingu” promuje wszystko, od rutynowych ćwiczeń na siłowni po bardziej ekstremalne metody poprawiania wyglądu, a napędzają ją głównie internetowi influencerzy. Krytycy twierdzą, że odzwierciedla to głębsze poczucie niepewności i nierealistyczne ideały, przypominając, że w prawdziwych relacjach znacznie ważniejsza jest pewność siebie i umiejętności społeczne.

🦊 Wśród młodzieży zyskuje na popularności niszowa subkultura internetowa, w której uczestnicy tworzą zwierzęce alter ego i czasami przebierają się za nie w miejscach publicznych. Społeczność znana jako „furry” daje poczucie przynależności i możliwość wyrażania siebie, szczególnie osobom, które czują, że nie mieszczą się w głównym nurcie życia społecznego. Choć bywa niezrozumiana i czasem stygmatyzowana, jej członkowie podkreślają, że chodzi nie tyle o odgrywanie roli, ile o tożsamość i wspólnotę.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

⚠️ Sprawdź swoje szuflady. Stare banknoty oraz banknoty o nominale 1000 DKK po 31 maja stracą ważność. Do obiegu wciąż nie zwrócono banknotów o łącznej wartości 3,3 mld DKK.

🧾 Nawet dzieci otrzymują teraz zeznania podatkowe. Urząd Podatkowy wprowadził nowy system, w którym dzieci automatycznie otrzymują roczne rozliczenie, jeśli mają jakikolwiek zarejestrowany dochód, na przykład niewielkie odsetki lub inwestycje. Pokazuje to, jak mocno dane cyfrowe z banków są dziś zintegrowane z systemem podatkowym. W tym roku objęto nim około pół miliona dzieci.

💻 Liczba oszustw cyfrowych gwałtownie rośnie W ostatnich latach liczba takich spraw wzrosła o ponad 140%. Oszuści działają coraz bardziej wyrafinowanie, wykorzystując zaufanie i manipulację, aby nakłonić ludzi do przelewania dużych sum pieniędzy. Eksperci ostrzegają, że celem może stać się każdy, niezależnie od wieku czy pochodzenia, a ofiary często wstydzą się mówić o tym, co je spotkało. Oprócz strat finansowych skutki psychologiczne mogą być bardzo poważne, co sprawia, że jest to jedna z najszybciej rosnących i najpoważniejszych form przestępczości.

🛒 Ceny żywności mogą znów wzrosnąć, ponieważ globalne napięcia zaczynają odbijać się na gospodarce. Po wzroście cen paliw supermarkety spodziewają się drugiej fali podwyżek, w której wyższe koszty energii przełożą się na ceny codziennych produktów. Ponieważ energia wpływa na wszystko, od transportu po produkcję, firmy często przerzucają większość tych kosztów na konsumentów. Choć inflacja na razie pozostaje stosunkowo niska, eksperci ostrzegają, że większy wzrost cen może być odczuwalny w domowych budżetach jeszcze w tym roku.

Czytaj więcej: aplikacja, które może obniżyć Twoje rachunki za żywność_.

✈️ Loty długodystansowe stają się znacznie droższe. Ceny wzrosły o ponad 20% w porównaniu z ubiegłym rokiem. Podwyżki wynikają z połączenia wyższych kosztów paliwa oraz mniejszej liczby dostępnych połączeń, zwłaszcza na trasach przebiegających w okolicach Iranu. Eksperci wskazują, że to prawdopodobnie dopiero początek, a jeszcze wyższych cen można spodziewać się w letnim sezonie podróży.

✈️ Jeśli Twój lot zostanie tego lata odwołany z powodu niedoborów paliwa, chronią Cię unijne prawa pasażera. Możesz wybrać między nowym lotem a pełnym zwrotem kosztów biletu. W niektórych przypadkach możesz też mieć prawo do odszkodowania, jeśli odwołanie nastąpi krótko przed planowanym wylotem. Linie lotnicze mają również obowiązek zapewnić pomoc pasażerom w przypadku opóźnień lub zakłóceń podróży.

Stan rynków

✈️ Małe regionalne lotnisko w Karup w Jutlandii Środkowej ponownie się otwiera po latach trudności i zmian, tym razem przy wsparciu miliardera-inwestora. Lotnisko, zbudowane pierwotnie podczas II wojny światowej, a później prowadzone przez lokalne gminy, ma za sobą zarówno rekordowe liczby pasażerów w czasie boomu tanich linii lotniczych, jak i ryzyko niemal całkowitego zamknięcia w ostatnich latach. Teraz, gdy loty zostają wznowione, lotnisko próbuje umocnić swoją rolę jako szybkie połączenie między zachodnią Danią a Kopenhagą.

💰 Duńskie firmy mogą teraz odzyskać pieniądze z ceł nałożonych przez USA, które później uznano za niezgodne z prawem. Amerykańskie władze uruchomiły procedurę, która pozwala firmom importującym towary ubiegać się o zwrot środków. Rozpatrywanie wniosków ma potrwać od 60 do 90 dni. Zanim Sąd Najwyższy uchylił te cła, przyniosły one ponad 1 bilion DKK wpływów. Dla duńskich firm działających w USA może to oznaczać znaczące wsparcie finansowe.

👵 Wielu starszych pracowników odchodzi z rynku pracy wcześniej, niż by chciało, głównie z powodu braku elastyczności. Nowe dane pokazują, że nawet połowa emerytów zostałaby aktywna zawodowo dłużej, gdyby mogła pracować mniej godzin lub na bardziej elastycznych warunkach. Nowa propozycja zakłada, że seniorzy mogliby pracować do 15 godzin tygodniowo bez konsekwencji finansowych, co ułatwiłoby im utrzymanie kontaktu z rynkiem pracy. W obliczu nadchodzących niedoborów siły roboczej coraz częściej mówi się, że niewykorzystanie potencjału starszych pracowników to stracona szansa.

Międzynarodowa społeczność

Masz firmę, która przynosi korzyści międzynarodowym klientom? Napiszmy o niej i pomóż nam, a my pomożemy Tobie! Zależy nam na tym, aby nasz newsletter, podcast i strona internetowa były bezpłatne. Sponsorowanie treści z nami pomaga utrzymać wszechświat LWID w ruchu!

Przeczytaj o innych firmach, z którymi współpracowaliśmy, tutaj.

Chcesz sponsorować nasze treści? Skontaktuj się z nami tutaj.

Tablica ogłoszeń społeczności

Opieka zdrowotna w Danii 📍 Online / International House Copenhagen | 🗓 Wtorek 28 kwietnia, 17:00–19:00 | Bezpłatne spotkanie po angielsku o tym, jak poruszać się po duńskim systemie opieki zdrowotnej. 🔗 Zapisz się tutaj

Jak dobrze wypaść na rozmowie kwalifikacyjnej (Aarhus) 📍 Online | 🗓 Wtorek 28 kwietnia, 10:00–11:30 | Bezpłatnie 🔗 Zapisz się tutaj

International Café: Rękodzieło i rozmowy 📍 Biblioteka Ørestad, Kopenhaga | 🗓 Środa 29 kwietnia, 17:00–19:00 | Bezpłatnie 🔗 Zapisz się tutaj

Przetrwać w dżungli AI 📍 Huset-KBH, Kopenhaga | 🗓 Środa 29 kwietnia, 16:00–19:00 | Bezpłatne wydarzenie badające, jak AI kształtuje studia i kariery, z prelegentami ze świata sztuki, mediów i konsultingu oraz networkingiem i napojami po części głównej. 🔗 Zapisz się tutaj

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

🛡️ „Dania wybiera europejski system obrony powietrznej konkurencyjny wobec Patriota” - Reuters

⚽ „Piłkarz Midtjylland Alamara Djabi poważnie ranny po ataku nożem w Danii” - The Guardian

🍺 „Archeolodzy odkryli rachunek za piwo sprzed 4000 lat” - The New York Post

🌊 „Dlaczego Dania stawia na »strategiczne wycofanie«, by chronić wybrzeże przed podnoszącym się poziomem morza” - Forbes

🚆 „Pięć osób w stanie krytycznym po wypadku kolejowym w Danii” - Sky News

1. Kwestionowane przymusowe adopcje po „trudnym do oglądania” dokumencie wyemitowanym w ogólnokrajowej telewizji.

2. Teraz można płacić nawet wtedy, gdy internet przestanie działać.

3. Większość osób w Danii będzie miała w 2026 roku więcej pieniędzy, ponieważ realne płace będą rosły szybciej niż inflacja.

List od redaktora

Być może zastanawiacie się nad tytułem tego tygodniowego wydania. To nawiązanie do trwającej debaty o tym, kto ma prawo nazywać się Duńczykiem, a kto nie. Jeden z członków skrajnie prawicowej partii Borgernes Parti powiedział, że bycie Duńczykiem oznacza możliwość wypicia szklanki mleka, bo ma się odpowiednie enzymy, by je strawić. Wspomniał przy tym o swojej byłej partnerce, Inuitce, która nie tolerowała mleka.

Gdyby to był odosobniony przypadek, można by to zbyć śmiechem. Problem w tym, że podobne tezy, tylko znacznie lepiej uargumentowane, zaczyna dziś powtarzać coraz więcej osób. Na tym tle nawet zwolennicy asymilacji zaczynają wyglądać na umiarkowanych. Taka sytuacja była zresztą do przewidzenia, bo Dania staje się społeczeństwem wieloetnicznym. Taka zmiana nigdy nie jest łatwa i po obu stronach będą pojawiać się przesadne reakcje.

Dla mnie ważne jest, by nasi liderzy polityczni uznawali naszą obecność i by zwracając się do narodu, mówili raczej o mieszkańcach Danii niż o Duńczykach. Możemy należeć do Danii, nie stając się przy tym Duńczykami. Dlaczego? Bo kiedy zajdzie taka potrzeba, tego kraju będą bronić ci, którzy naprawdę go kochają, niezależnie od genów.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danie na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

P.S. Ostatnio oglądam na DR TV islandzki serial The Danish Woman. To świetne doświadczenie.

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Niezbędny przewodnik po egzaminie PD3 z języka duńskiego - Brooke Fossey

2. Jak zdać ustny egzamin PD3 - Brooke Fossey

3. Jak odnaleźć się w labiryncie duńskiego obywatelstwa - Miriam Thompson

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Wszechświat LWID

Linkedin - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Obrazy tygodnia

📸 Kryształki lodu z rakiety kosmicznej nad Danią.

📸 Zjawisko przyrody, na które smutno się patrzy.

Subscribe now

Ciekawostki dla Polaków w Danii

🇵🇱 Prezentacja polskiej kultury na festiwalu w Copenhagen International School. W ubiegły weekend w Copenhagen International School odbył się doroczny Międzynarodowy Festiwal. Wśród prezentowanych krajów znalazło się również polskie stoisko, gdzie odwiedzający mogli spróbować tradycyjnych potraw oraz zapoznać się z polską kulturą. Promocję Polski w czasie wydarzenia wspierała Ambasada RP w Kopenhadze.

🌍 Polonia Camp 2026 – ruszyły zapisy. Rozpoczęła się rejestracja na drugą edycję Polonia Camp – międzynarodowego wydarzenia dla młodej Polonii w wieku 18–30 lat. Spotkanie odbędzie się w dniach 23–26 lipca 2026 na kampusie SGGW w Warszawie i ma na celu integrację oraz budowanie więzi w oparciu o polską kulturę i tożsamość. W programie przewidziano warsztaty, spotkania oraz wydarzenia integracyjne. [Szczegóły i zapisy]

Share

Duńska Polityka

Scena Polityczna

👶Duńska praktyka przymusowych adopcji pod lupą. Nowy film dokumentalny ponownie rozbudził debatę na temat systemu, który miał zapewniać stabilność dzieciom w trudnej sytuacji, po pokazaniu przypadków, w których dzieci siłą odbierano rodzicom, a następnie przez lata przenoszono między rodzinami tymczasowymi, zamiast kierować je do stałego domu. Jednocześnie 42 z 98 gmin w ogóle nie stosowało przymusowej adopcji w ciągu ostatnich pięciu lat, co budzi obawy o nierówną praktykę w zależności od miejsca zamieszkania rodziny. Kilka partii chce teraz reakcji politycznej oraz przeglądu tego, czy system chroni dzieci, czy raczej je zawodzi.

🌍Mette Frederiksen znalazła się na liście 100 najbardziej wpływowych osób świata magazynu Time. Trafiła tam obok takich postaci jak papież Leon, Victoria Beckham i MrBeast. Magazyn podkreślił jej twarde stanowisko w sprawie Grenlandii oraz zdecydowane wsparcie dla Ukrainy. Time porównał nawet jej styl przywództwa do Margaret Thatcher, wskazując na jej stanowczość na arenie międzynarodowej.

🏛️Morten Messerschmidt obejmuje ważną funkcję w kierownictwie parlamentu. Lider DF , nacjonalistyczno‑konserwatywnej partii, został wiceprzewodniczącym prezydium Folketingu, czyli najwyższego organu kierującego pracami parlamentu. Tym samym przełamano tradycję, zgodnie z którą liderzy partii zwykle nie obejmują tego typu stanowisk. Messerschmidt twierdzi, że celem jest wzmocnienie kontroli nad rządem i nadanie parlamentowi „większej siły”. Część obserwatorów wyraża jednak obawy związane z jego postrzeganą bliskością wobec narracji przychylnych Rosji oraz środowiska Trump/MAGA.

🏠 Wątpliwości wokół miejsca zamieszkania Emilie Schytte zostały rozwiane. Pytania o to, czy niezależna posłanka rzeczywiście mieszkała w Danii, mimo że miała mieszkanie w Szwecji, na krótko opóźniły zatwierdzenie jej wyboru. Ostatecznie władze potwierdziły, że spełniła prawny wymóg posiadania adresu w kraju krótko przed głosowaniem.

Aktualizacje z negocjacji rządowych

🏛️ Rozmowy o utworzeniu rządu utknęły, a presja rośnie. Mette Frederiksen mówi, że nowy rząd mógłby zostać utworzony ‘już teraz’ i wzywa Larsa Løkke Rasmussena do powrotu do negocjacji po tym jak odsunął się od rozmów i zaapelował o ich poszerzenie o partie prawicowe. Odbyło się już ponad 30 spotkań, ale nadal nie widać wyraźnej większości, zwłaszcza po tym, jak Konservative zasygnalizowali, że nie zamierzają dalej uczestniczyć w negocjacjach.

🏛️ Konservative pod presją mimo odrzucenia rozmów z Frederiksen. Choć liderka partii Mona Juul wykluczyła kontynuowanie negocjacji z Mette Frederiksen, kilku konserwatywnych burmistrzów otwarcie opowiada się za szerokim rządem. Przekonują, że obecna sytuacja polityczna wymaga pragmatyzmu, nawet kosztem wcześniejszych deklaracji, choć nie jest to rozwiązanie, które sami uznaliby za idealne.

🔵 Alex Vanopslagh obawia się rozłamu w niebieskim bloku (prawicy). Lider Liberal Alliance (libertariańsko‑konserwatywnej) ostrzega, że jeśli Venstre (Liberałowie) i Konservative (Konserwatyści) wejdą do rządu z Socialdemokratiet (Socjaldemokratami), może to podzielić prawicowy blok na lata. Ponieważ szeroki rząd centroprawicy wydaje się dziś mało prawdopodobny, Vanopslagh już myśli o kolejnych wyborach i naciska na ściślejszy sojusz między LA, V i K, by odbudować zaufanie i w przyszłości rzucić wyzwanie dominacji Mette Frederiksen.

Najnowsze informacje o Grenlandii

🌐 Inatsisartut, czyli grenlandzki parlament, chce większej obecności języka angielskiego i grenlandzkiego w szkołach. Ustawodawcy zgodzili się na wzmocnienie obu języków, a odpowiedni plan ma być gotowy do przyszłej wiosny, przy czym język duński na razie pozostaje obowiązkowy. Ten krok odzwierciedla realną sytuację, w której wielu uczniów już dziś radzi sobie lepiej z angielskim niż z duńskim i to właśnie angielskiego używa jako głównego języka obcego. Zmiana ta może stopniowo osłabiać pozycję duńskiego.

🧭 Amerykańskie zainteresowanie bazą na Grenlandii staje się coraz bardziej konkretne. Wizyta amerykańskich wojskowych w Narsarsuaq sugeruje, że wraca temat ponownego otwarcia dawnej bazy. Eksperci oceniają to jako pozytywny sygnał, świadczący o odejściu od politycznej retoryki w stronę praktycznej współpracy. Rozmowy prowadzone są w koordynacji z Danią i Grenlandią. Poza znaczeniem militarnym odtworzenie bazy mogłoby też przynieść miejsca pracy i rozwój infrastruktury dla niewielkiej lokalnej społeczności.

Życie codzienne w Danii

💳 Można teraz płacić nawet wtedy, gdy internet przestanie działać. Nowy ogólnokrajowy system awaryjny sprawi, że płatności kartą i telefonem będą działać w większości supermarketów nawet przez siedem dni podczas przerw w dostępie do sieci. To pokazuje, jak bardzo ludzie przyzwyczaili się do płatności bezgotówkowych - dziewięć na dziesięć osób wybiera dziś kartę lub telefon. System działa już w największych sieciach handlowych i będzie dalej rozszerzany.

💻 Rosnący sceptycyzm wobec ekranów dociera także do szkół. W miarę jak trwa szersza „wojna z ekranami”, niektóre szkoły odkładają komputery do szafek i wracają do długopisu oraz papieru, by poprawić koncentrację i efekty nauki. Eksperci podkreślają, że narzędzia cyfrowe mogły zdominować szkołę zbyt szybko i że warto na nowo przemyśleć, kiedy rzeczywiście wnoszą wartość. Celem nie jest rezygnacja z technologii, lecz bardziej świadome korzystanie z niej.

Czytaj więcej: jak jedna duńska szkoła zakazała telefonów i zmieniła swoją kulturę.

🐄 Skaczące krowy stają się symbolem wiosny. Tysiące osób w całym kraju przyjeżdżają na doroczny Økodag, podczas którego ekologicznie hodowane krowy po zimie po raz pierwszy wypuszczane są na pastwiska. To, co kiedyś było zwykłym elementem pracy w gospodarstwie, zamieniło się w ogólnokrajowe wydarzenie przyciągające około 100 tys. odwiedzających. Ten moment stał się symbolem wiosny i dobrostanu zwierząt, ale wywołuje też debatę, bo organizacje społeczne chcą rozszerzenia prawa do wypasu na wszystkie krowy.

🛍️ Dlaczego o tej porze roku wszędzie są pchle targi? Wraz z nadejściem wiosny wracają plenerowe ‘loppemarkeder’, mocno zakorzeniona część codziennego życia, podczas której ludzie polują na używane skarby i spędzają czas razem. Ich urok wykracza daleko poza okazje cenowe - to połączenie nostalgii i zamiłowania do wyjątkowych rzeczy, których nie da się znaleźć w sklepach. W tym roku modne są style inspirowane latami 20. oraz drobne, wyraziste dodatki, takie jak broszki.

Czytaj więcej: umebluj mieszkanie za darmo dzięki lokalnemu punktowi recyklingu!

🎒 Podróż na 1100 dni bez telefonu i bez planu. Młody rzemieślnik z Bornholmu wyruszył na ‘vals’, czyli w tradycyjną kilkuletnią wędrówkę, podczas której świeżo wykwalifikowani fachowcy przemierzają Europę i podejmują po drodze różne prace. Ten rytuał oznacza rezygnację z telefonu i życie w drodze według surowych zasad. Choć kiedyś był powszechny w Europie Północnej, dziś przetrwał jako wyjątkowy rytuał przejścia, związany z niezależnością i osobistym rozwojem.

🎶 Duńska muzyka coraz mocniej zwraca się ku temu, co lokalne. Piosenki, które przyniosły największe wpływy w 2025 roku, są niemal wszystkie po duńsku i skupiają się na bliskich relacjach. To wyraźny sygnał zwrotu w stronę lokalnego języka i emocji. Na liście dominują artyści tacy jak Blæst i Lukas Graham, a dziewięć na dziesięć utworów wykonywanych jest po duńsku.

🏠 Dachy z azbestu stają się coraz większym problemem. Wciąż ma je około 400 tys. domów, a choć najbezpieczniejszym rozwiązaniem byłoby całkowite usunięcie takiego pokrycia, wielu właścicieli zwyczajnie nie może sobie na to pozwolić. Eksperci ostrzegają, że tańsze rozwiązania, takie jak czyszczenie, malowanie czy przykrywanie dachu, jedynie odsuwają problem w czasie i wkrótce mogą stać się trudniejsze do zastosowania - zwłaszcza po wejściu w życie nowych przepisów zakazujących od lipca mycia pod wysokim ciśnieniem.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

🚆 Jeśli Twój pociąg się spóźnił, możesz uzyskać odszkodowanie. Po poważnych zakłóceniach spowodowanych usterką techniczną tysiące osób złożyły już wnioski o rekompensatę, a wiele kolejnych ma do niej prawo, nawet o tym nie wiedząc. Jeśli pociąg spóźni się o więcej niż 30 minut, możesz ubiegać się o częściowy zwrot w ramach programu DSB Rejsetidsgaranti. Po 60 minutach opóźnienia przysługuje Ci również zwrot do 75 DKK za jedzenie i napoje, pod warunkiem że zachowasz paragon. Jeśli pociąg zostanie odwołany, możesz skorzystać z kolejnego dostępnego środka transportu publicznego albo ubiegać się o zwrot kosztów, ale wydatki na taksówkę czy hotel nie są pokrywane automatycznie, dlatego warto najpierw skontaktować się z DSB.

💸 Panika związana ze wzrostem cen może być większa niż sam problem. Mimo licznych doniesień o rosnących cenach paliwa i inflacji, wielu ekonomistów twierdzi, że większość mieszkańców Danii będzie miała w 2026 roku więcej pieniędzy, ponieważ wynagrodzenia rosną szybciej niż ceny. Nawet niedawny wzrost cen benzyny oznacza na razie stosunkowo niewielkie dodatkowe koszty dla przeciętnego kierowcy. Ich zdaniem w szerszej perspektywie ten rok zapowiada się znacznie lepiej dla domowych budżetów niż lata kryzysu, zwłaszcza dla beneficjentów świadczeń publicznych.

🛒 Ceny żywności mogą być następne w kolejce. Eksperci ostrzegają, że wyższe koszty energii związane z napięciami na Bliskim Wschodzie mogą przełożyć się na ceny w supermarketach w ciągu najbliższych trzech do sześciu miesięcy. W zależności od tego, jak długo potrwają zakłócenia, ceny żywności mogą wzrosnąć o 5–10%. Ponieważ energia wpływa na wszystko, od transportu, przez pakowanie, po produkcję, podwyżki przełożą się na całą zawartość koszyka z zakupami.

Czytaj więcej: aplikacja, która pomaga mocno obniżyć rachunki za jedzenie.

Stan rynków

🤖 AI może wpłynąć na co piąte stanowisko pracy. Nowe analizy wskazują, że około 20% stanowisk może zostać dotkniętych automatyzacją, ponieważ coraz więcej firm korzysta z narzędzi takich jak ChatGPT do wykonywania zadań wcześniej realizowanych przez ludzi. Niektóre przedsiębiorstwa działają już niemal w całości w oparciu o AI. Jedna z firm osiągnęła przychody liczone w dziesiątkach milionów, nie zatrudniając ani jednego pracownika. Jednocześnie Dania należy do krajów najszybciej wdrażających AI w Europie, a eksperci podkreślają, że silna infrastruktura cyfrowa i elastyczne zasady rynku pracy mogą pomóc pracownikom dostosować się do zmian.

Czytaj więcej: 20 niezbędnych aplikacji, które ułatwiają codzienne życie w Danii!

⚡ Tysiące osób wciąż czekają na zwroty za prąd. Dwie firmy, Velkommen i Nettopower, znalazły się pod ostrzałem organu nadzoru Forsyningstilsynet za nieterminowe zwracanie pieniędzy klientom. Opóźnienia stwierdzono w ponad 6 000 przypadków. Zgodnie z prawem końcowe rozliczenia i zwroty powinny nastąpić w ciągu czterech tygodni od zmiany dostawcy, jednak niektórzy klienci czekali latami i musieli spędzać długie godziny w kolejkach telefonicznych, by odzyskać należne środki. Organizacja konsumencka Forbrugerrådet Tænk ostrzega, że wiele osób może nawet nie wiedzieć, że należy im się zwrot, i przypomina, że można domagać się odsetek za opóźnienia.

💼 Dwie z najbogatszych rodzin świata łączą siły. Rodzina stojąca za LEGO oraz rodzina Waltonów (założycieli Walmartu) inwestują po około 640 mln koron w nowy fundusz skoncentrowany na edukacji i narzędziach do nauki dla dzieci. To znak przejścia od czystej filantropii do inwestowania z misją społeczną, w którym zysk łączy się z celami społecznymi. Ten ruch może pomóc LEGO mocniej wejść do szkół, ale rodzi też pytania o to, jak w dłuższej perspektywie pogodzić zysk z misją.

Międzynarodowa społeczność

Tablica ogłoszeń społeczności

Międzykulturowe rodzicielstwo – warsztaty kreatywnego pisania 📍 Cafe Sweet Surrender, Kopenhaga | 🗓 Wtorek, 21 kwietnia, 10:00–11:30 🔗 Zapisz się tutaj

Targi pracy IT-DAY – Aalborg 📍 CREATE, Aalborg University | 🗓 Czwartek, 23 kwietnia, 10:00–15:00 | Wstęp wolny | Ponad 50 firm technologicznych, wydarzenie otwarte dla wszystkich zainteresowanych IT 🔗 Dowiedz się więcej tutaj

Jak pisać skuteczne listy motywacyjne 📍 Online | 🗓 Czwartek, 23 kwietnia, 13:00–14:30 | Bezpłatny webinar w języku angielskim o pisaniu listów motywacyjnych na duński rynek pracy 🔗 Zapisz się tutaj

Festiwal SPOR – muzyka współczesna i sztuka dźwiękowa 📍 Aarhus | 🗓 22–26 kwietnia | Wydarzenia biletowane 🔗 Zobacz program

Dyskoteka dla mam (i nie tylko) 📍 Kulturkapellet (Elisabeth Houes Gade 3), Aarhus | 🗓 Piątek, 24 kwietnia, 18:30–21:00 🔗 Dowiedz się więcej

Twoja droga do sukcesu zawodowego w Danii 📍 Kulturhus Bunkeren, Olof Palmes Allé 11, 8200 Aarhus N | 🗓 Piątek, 24 kwietnia, 09:00–13:00 | Wstęp wolny 🔗 Zapisz się tutaj

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

🤝 „Rasmussen, rozgrywający układ sił, wstrzymuje współpracę z Frederiksen w duńskich rozmowach o utworzeniu rządu” - Politico

💊 „Prawnik z branży life sciences ostrzega przed możliwym odpływem produktów z Danii po ofensywie cenowej Trumpa” - MedWatch

📬 „Jak uratować europejskie usługi pocztowe - albo pozwolić im umrzeć jak w Danii” - EUobserver

🚆 „Ponad 30 pociągów uszkodzonych w Danii po awarii układu trakcyjnego, która sparaliżowała ruch” - RailTech

🧾 „Weryfikacja faktów: rząd dementuje, jakoby Dania ogłosiła budowę 30 tys. nowych meczetów” - Reuters

🇺🇦 „Co wydarzyło się po tym, jak Dania objęła opieką zniszczone miasto w Ukrainie” - The New York Times

1. Lider Moderaterne odrzuca rozmowy, jeśli nie będzie brany pod uwagę rząd ponad politycznym centrum. Venstre jest na to otwarte.

2. Dania przechodzi offline: coraz więcej osób biega razem, przydomowe sauny wyrastają jak grzyby po deszczu, a nawet randkowanie znów łapie świeże powietrze.

3. Zawieszenie broni obniżyło ceny ropy, ale przyszło zbyt późno, by zatrzymać wzrost kosztów budowlanych. Wiosenne projekty będą droższe.

List od redaktora

Dziś liczymy na dobre wiadomości z Węgier. Siły proeuropejskie mierzą się tam z siłami prorosyjskimi, które rządzą krajem od 16 lat. Te wybory są ważne nie tylko dla Węgrów, ale dla nas wszystkich, bo mogą albo wzmocnić Europę, albo jeszcze bardziej ją osłabić. Mam więc nadzieję, że jutro rano obudzimy się z wiadomością o zwycięstwie.

Chcę też podziękować wszystkim za cierpliwość w związku z sytuacją z newsletterem w ostatnią niedzielę. Substack zafundował nam niemiłą niespodziankę, korzystając z serwera wysyłkowego, z którego wcześniej korzystali spamerzy. Jeśli coś takiego zdarzy się ponownie, zajrzyjcie proszę do folderu „SPAM” i kliknijcie „To nie spam”, żeby algorytmy nauczyły się nam ufać. O ile nie zapowiemy przerwy, nowego wydania newslettera spodziewajcie się zawsze między 11:00 a 12:30. I jeszcze jedno - dziękuję za setki życzliwych wiadomości.

W politycznej Danii na razie niewiele się dzieje. Nowy parlament rozpoczął pracę, ale ponieważ wielu posłów dopiero zaczyna, minie trochę czasu, zanim zobaczymy, jak odnajdą się w nowej roli. Negocjacje koalicyjne utknęły w martwym punkcie, ponieważ Moderaterne nie chcą rozmawiać z Enhedslisten i Alternativet, wywierając tym samym presję na Mette Frederiksen, by do rozmów włączyła także Venstre i Konservative. Jak już wcześniej wspominaliśmy, rząd czerwono-fioletowy, czyli lewicowo-centrowy, byłby dla nas rozwiązaniem idealnym, ale rząd oparty na współpracy ponad blokami i tak byłby lepszy niż nowe wybory.

Ruch Our Voice, którego celem jest jednoczenie międzynarodowej społeczności, ogłosił nowe wyzwanie. Chce, by frekwencja wśród osób z międzynarodowym doświadczeniem mieszkających w Danii sięgnęła 80% w wyborach lokalnych i regionalnych w 2029 roku. To świetny cel i w pełni się z nim utożsamiam, bo od 2013 roku zachęcam tę społeczność do udziału w wyborach. Po ponad dekadzie powiedziałbym jednak, że nawet 40-50% byłoby dla nas sukcesem, biorąc pod uwagę, że dziś frekwencja utrzymuje się na poziomie 20-30%. W podobnym duchu InDe zaprasza osoby z międzynarodowej społeczności na spotkanie 16 kwietnia w Kopenhadze, poświęcone temu, jak realnie wpływać na proces tworzenia polityk publicznych.

Jeśli chcecie spotkać się w Kopenhadze, będę tam 23 kwietnia podczas Stakeholder Policy Lab on Migrant Career Development, na które również jesteście zaproszeni.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danie na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

P.S. W tym tygodniu ludzkość zrobiła kolejny wielki krok w stronę kosmosu. Dzięki sukcesowi misji Artemis II już wkrótce możemy doczekać się stałej ludzkiej bazy na Księżycu. Powrót człowieka na Księżyc zajął zaledwie 50 lat. Miejmy nadzieję, że następnym razem pójdzie szybciej.

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Polityczny apel: sprawiedliwsze podatki dla osób międzynarodowych, Juan Álvarez

2. Duńska kultura saunagusu, Daniel Sfita

3. Urządź mieszkanie za darmo dzięki lokalnemu centrum recyklingu, Daniel Sfita

4. 20 narzędzi AI, które pomogą Ci odnaleźć się w życiu w Danii, Daniel Sfita

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Subscribe now

Wszechświat LWID

Linkedin - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Poszukujemy wolontariuszy. Masz 2-4 godziny tygodniowo? Wspierasz naszą misję wzmacniania ludzi poprzez dostęp do informacji? Dołącz do jednego z naszych zespołów tutaj.

• Zespół YouTube - producent materiałów wideo, copywriter

• Zespół podcastowy - redaktor transkrypcji

• oraz wiele innych ról w całym uniwersum LWID.

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Obrazy tygodnia

📸 Zobacz zdjęcia Ziemi i Księżyca z trwającej misji kosmicznej NASA.

📸 Zobacz fotografie nominowane do nagrody World Press Photo.

Ciekawostki dla Polaków w Danii

🇵🇱 Zapisy do Polskiej Szkoły w Odense. Trwają zapisy na rok szkolny 2026/2027 do Polskiej Szkoły Odense dla uczniów klas 0–9. Zajęcia są bezpłatne i obejmują naukę języka polskiego oraz poznawanie kultury i historii. Zapisy prowadzone są do 15 maja, szczegóły na stronie Odense Kommune.

📚 Zapisy do Polskiej Szkoły we Fredericii. Polska Szkoła we Fredericii zaprasza dzieci w wieku 7–12 lat na bezpłatne zajęcia, które odbywają się w soboty w godz. 9:00–12:00. W programie nauka języka polskiego oraz zajęcia z geografii, historii i kultury Polski. Termin zgłoszeń upływa 23 kwietnia. Szczegóły i kontakt pod adresem email: malgorzatagesla@hotmail.com.

Share

Duńska Polityka

Scena Polityczna

🏛️ Rozmowy koalicyjne znalazły się w nowym impasie, ponieważ lider partii Moderaterne (partia prawicowa) Lars Løkke Rasmussen odmawia negocjacji z Mette Frederiksen, o ile nie zostaną w nich uwzględnione partie centroprawicowe. Naciska on, by partie Venstre (Liberałowie) i Konservative (Konserwatyści) dołączyły do rozmów i skupiły się na reformach gospodarczych, ostrzegając, że w przeciwnym razie wycofa się z negocjacji. Posunięcie to zwiększa presję na Frederiksen, by zmieniła strategię, i sygnalizuje rosnącą frustrację związaną z negocjacjami skupionymi na bloku czerwonym (lewicowym). Jeśli nie uda się osiągnąć kompromisu, rozmowy mogą wymagać całkowitego wznowienia w nowym składzie.

🏛️ Partia Venstre (Liberałowie) oświadcza obecnie, że nie wyklucza współpracy z Mette Frederiksen. Wiceprzewodnicząca Stephanie Lose potwierdziła, że partia jest otwarta na negocjacje z partiami z centrum sceny politycznej, o ile polityka gospodarcza będzie zbieżna, nawet jeśli oznacza to, że Frederiksen pozostanie premierką. Venstre nadal woli najpierw spróbować utworzyć rząd centroprawicowy, ale sygnalizuje, że dołączy do rozmów w dowolnym formacie.

🗳️ Poparcie dla rządu z centrum rośnie po wyborach, ponieważ nie wyłoniła się żadna wyraźna większość. Nowy sondaż pokazuje, że 42% respondentów preferuje obecnie rząd czerwono-fioletowo-niebieski (centrowy), co stanowi wzrost z 35% w czasie wyborów i odzwierciedla to, co wielu uważa za jedyną realistyczną opcję. Mimo to wyborcy pozostają podzieleni, a podobny odsetek popiera tradycyjne rządy czerwone (lewicowe) lub niebieskie (prawicowe). Jednocześnie Mette Frederiksen pozostaje preferowaną premierką dla około połowy wyborców, znacznie wyprzedzając swoich rywali.

🌍 Donald Trump ponownie skrytykował NATO i poruszył temat Grenlandii, nazywając ją „dużym, źle zarządzanym kawałkiem lodu” i łącząc ją z napięciami wokół Iranu. Analitycy twierdzą, że powtarzające się wzmianki odzwierciedlają ciągłą frustrację po tym, jak sojusznicy odrzucili jego wcześniejsze próby przejęcia kontroli nad wyspą. Jego komentarze pojawiają się w kontekście szerszej krytyki roli NATO i sugestii, że Stany Zjednoczone ponownie rozważają swoje stanowisko w sojuszu. Przywódcy NATO opisują rozmowy jako otwarte, ale sytuacja ta wprowadza nową niepewność do stosunków transatlantyckich.

Życie codzienne w Danii

💘 Nowy trend w randkowaniu, polegający na tym, że znajomi „reklamują” swoich samotnych przyjaciół w mediach społecznościowych, zyskuje na popularności i może szybko się rozprzestrzenić w naszym regionie, ponieważ ludzie mają już dość aplikacji randkowych. W jednej z sytuacji mężczyzna otrzymał ponad 100 wiadomości po tym, jak jego przyjaciel opublikował krótki filmik, w którym go przedstawił, co zaowocowało spotkaniami w prawdziwym życiu, a ostatecznie – związkiem. Eksperci uważają, że taki model wydaje się bardziej autentyczny i dobrze wpisuje się w lokalną kulturę, w której autopromocja bywa źle odbierana. Ich zdaniem może to zapowiadać zwrot ku bardziej towarzyskim formom randkowania poza aplikacjami.

Czytaj więcej: Intent – etyczna aplikacja randkowa, w której liczy się człowiek, a nie przesuwanie profili.

🏡 Duńska reżyserka sprzeciwia się kulturze „idealnego domu”, odmawiając porządkowania mieszkania przed pokazaniem go w telewizji, co zwraca uwagę na rosnącą frustrację nierealistycznymi standardami. Anna Emma Haudal mówi, że wieloletnia presja, by utrzymywać dom w idealnym porządku, prowadziła u niej do stresu i niepokoju, aż w końcu świadomie zaakceptowała bałagan i postawiła na dobrostan oraz życie towarzyskie. Jej podejście wpisuje się w szerszą zmianę, w której coraz więcej osób kwestionuje wyidealizowany styl życia pokazywany w mediach społecznościowych i wybiera domy, w których naprawdę toczy się życie.

🏃 Biegi i wydarzenia towarzyszące przeżywają boom w całym kraju, ponieważ coraz więcej osób traktuje ćwiczenia jako doświadczenie społeczne, a nie tylko rutynowe zajęcia fitness. Od biegów tematycznych z muzyką lub kostiumami po intensywne wyzwania długodystansowe – bieganie stało się „wydarzeniem” samym w sobie. Filozof wyjaśnia ten trend jako reakcję na współczesny stres i ciągłe cyfrowe rozpraszanie uwagi, a bieganie pozwala uciec od tego wszystkiego.

🛁 Coraz więcej osób przekształca swoje ogrody w prywatne strefy relaksu, a popyt na zewnętrzne spa i sauny ponownie gwałtownie rośnie po spadku obserwowanym w okresie po pandemii. Firmy odnotowują wysoką sprzedaż we wszystkich przedziałach cenowych, od 25 000 do 250 000 DKK, co wiąże się z rosnącą troską o zdrowie i potrzebą spędzania czasu z innymi bez ciągłego bycia online. Eksperci twierdzą, że trend ten odzwierciedla zarówno priorytety związane ze stylem życia, jak i poziom dostępnych dochodów w niektórych gospodarstwach domowych.

⛪ Wielu nastolatków decyduje się na późniejszy chrzest, aby wziąć udział w konfirmacji, a liczba ta wzrosła o około 70% w ciągu ostatnich pięciu lat. Wielu z nich nie zostało ochrzczonych w dzieciństwie i teraz podejmuje tę decyzję samodzielnie, często kierując się zarówno osobistymi przekonaniami, jak i chęcią uczestniczenia we wspólnym doświadczeniu z koleżankami i kolegami z klasy. Kościoły dostosowują się do tej zmiany, organizując chrzty grupowe, by sprostać rosnącemu zainteresowaniu. To pokazuje, jak silną tradycją społeczną pozostaje w Danii konfirmacja.

Czytaj więcej: Wkraczanie w dorosłość po duńsku – Konfirmacja.

🧑‍⚖️ Mężczyźni coraz częściej szukają pomocy w związku z przemocą ze strony partnerek, a liczba zapytań kierowanych do ośrodków wsparcia wzrosła o 30% w 2025 roku. Eksperci łączą ten wzrost częściowo ze zmianą prawa z 2024 r., która dała mężczyznom równy dostęp do schronisk i usług wsparcia, ułatwiając im szukanie pomocy. Jednocześnie piętno społeczne i normy płciowe nadal powstrzymują wielu przed zgłoszeniem się, co oznacza, że rzeczywista liczba przypadków jest prawdopodobnie wyższa.

🏠 Właściciele domów spieszą się z czyszczeniem i malowaniem dachów zawierających azbest przed wejściem w życie zakazu 1 lipca, co powoduje gwałtowny wzrost popytu na usługi dekarskie. Zakaz ma na celu ograniczenie zagrożeń dla zdrowia wynikających z rozprzestrzeniania się pyłu azbestowego, jednak organizacje branżowe ostrzegają, że może to sprawić, iż zwłaszcza właściciele domów na obszarach wiejskich zostaną z przestarzałymi dachami, na których wymianę nie będą mogli sobie pozwolić, ponieważ całkowita wymiana może kosztować nawet dziesięć razy więcej.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

📚 Nowo przetłumaczona książka podważa rolę długu we współczesnym życiu, pokazując, że nie jest on jedynie zjawiskiem finansowym, lecz wiąże się również z władzą i relacjami społecznymi. Praca antropologa Davida Graebera podważa przekonanie, że dług jest moralnym obowiązkiem, skoro stanowi system stworzony przez ludzi, i sugeruje, że społeczeństwo mogłoby całkowicie go przemyśleć. Badacze podkreślają, że książka skłania raczej do refleksji niż oferuje konkretne rozwiązania, ale uwypukla, jak silnie dług wpływa na codzienne decyzje.

🚴 Kurierzy Wolt w Kopenhadze strajkują z powodu spadających zarobków, wskazując na rozbieżność między oficjalnymi danymi a rzeczywistymi dochodami. Firma twierdzi, że kierowcy zarabiają ponad 200 DKK na godzinę pracy, ale dotyczy to tylko czasu spędzanego na dostawach, a nie obejmuje oczekiwania na zamówienie. Kurierzy twierdzą, że rzeczywiste zarobki to 100-160 DKK na godzinę jeśli policzy się cały czas oraz ponoszone koszty. Spór odzwierciedla szersze obawy dotyczące pracy opartej na zleceniach, gdzie dochody w dużym stopniu zależą od popytu i warunków pracy.

Stan rynków

🏗️ Ceny materiałów budowlanych wyraźnie rosną, skłaniając część osób do odkładania planów budowlanych i zmuszając firmy do zaostrzania warunków. Firmy dekarskie informują o wzroście cen materiałów, takich jak papa dachowa, o 12 do 16%, co wiąże się z wyższymi kosztami ropy i tworzyw sztucznych wynikającymi z globalnych napięć. Niektóre inwestycje mogą przez to znacząco podrożeć, a koszt prac przy całym domu może wzrosnąć nawet o 50.000-60.000 DKK. W odpowiedzi firmy skracają okres ważności ofert i radzą klientom szybciej zabezpieczać ceny, aby uniknąć dalszych podwyżek.

⛽ Ceny ropy gwałtownie spadły po tymczasowym zawieszeniu broni na Bliskim Wschodzie, ale ceny paliw na stacjach na razie obniżają się tylko nieznacznie. Podczas gdy globalne ceny oleju spadły o około 13%, ceny ropy spadły tylko o 30 øre, a diesla o około jedną koronę, głównie z powodu opóźnień w rafinacji i problemów z dostawami. Diesel pozostaje nietypowo droższy niż benzyna, ponieważ Europa jest zależna od importu, na który wpływa napięcie w regionie. Eksperci twierdzą, że kilka miesięcy może zająć, zanim niższe ceny ropy w pełni przełożą się na koszty ponoszone przez konsumentów.

🪖 Firmy coraz częściej kierują uwagę na Grenlandię, ponieważ miliardy są inwestowane w obronę Arktyki, tworząc nowe możliwości biznesowe związane z militarną rozbudową. Jedna z duńskich firm udała się tam, by zaprezentować pojazdy terenowe zaprojektowane z myślą o ekstremalnych warunkach, licząc na zdobycie kontraktów z siłami zbrojnymi. Organizacje branżowe podają, że około 65% firm związanych z sektorem obronnym ma dziś arktyczne ukierunkowanie, co odzwierciedla rosnące geopolityczne znaczenie regionu.

Międzynarodowa społeczność

🌆Międzynarodowa para, która przeprowadziła się do Kopenhagi, przyciągnięta wizją „idealnego miasta”, wyjechała po półtora roku, uznając, że codzienność nie spełniła ich oczekiwań. Doceniali równowagę między życiem zawodowym a prywatnym oraz jakość miejskiej przestrzeni, ale jednocześnie zmagali się z trudnościami w integracji społecznej, wysokimi kosztami życia i ograniczonym dostępem do pracy bez wyższego wykształcenia. Opisywali mieszkańców jako zdystansowanych i mocno przywiązanych do zasad, a nawiązywanie przyjaźni i odnalezienie się w społecznych normach okazały się dla nich trudne, zwłaszcza po zostaniu rodzicami. Ich historia pokazuje, że między międzynarodowym wizerunkiem Kopenhagi a codziennym doświadczeniem życia w mieście może istnieć pewien rozdźwięk.

Tablica ogłoszeń społeczności

💃 Groove - tańcz dla przyjemności z Anne Kragelund 📍 Roberta’s Society, Aarhus | 🗓 poniedziałek, 13 kwietnia, 19:00 | Bezpłatne (wymagana wcześniejsza rezerwacja) Swobodne, niezobowiązujące zajęcia taneczne. 🔗 Dowiedz się więcej tutaj

🧒 Dzieci i język: jak pomóc dziecku dobrze odnaleźć się w Danii 📍 Online (International House Copenhagen) | 🗓 wtorek, 14 kwietnia, 16:30-17:30 | Bezpłatne 🔗 Zapisz się tutaj

👨‍👩‍👧 Rodzicielstwo w różnych kulturach 📍 Cafe Sweet Surrender, Kopenhaga | 🗓️ środa, 15 kwietnia, 10:00-11:30 🔗 Zapisz się

🎶 RAMA Festival Aalborg 📍 Det Jyske Musikkonservatorium, Aalborg | 🗓 piątek i sobota, 17-18 kwietnia | Dwa dni bezpłatnych koncertów, instalacji i występów przygotowanych przez studentów muzyki z Aalborga. 🔗 Dowiedz się więcej tutaj

🌸 Copenhagen Sakura (Cherry Blossom) Festival 📍 Langelinie Park, Kopenhaga | 🗓 sobota i niedziela, 18-19 kwietnia, przez cały dzień | Bezpłatne 🔗 Dowiedz się więcej tutaj

🔬 Duński Festiwal Nauki (Forskningens Døgn) - cały kraj 📍 Uniwersytety, biblioteki i instytucje w całej Danii | 🗓 17-26 kwietnia | W większości bezpłatne. Wydarzenia odbywają się w Kopenhadze, Aarhus, Odense, Aalborgu i wielu innych miejscach. W programie warto sprawdzić wydarzenia dostępne po angielsku. 🔗 Przeczytaj więcej tutaj

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

⚓ „Archeolodzy odkryli wrak duńskiego okrętu wojennego zatopionego przez admirała Nelsona 225 lat temu” – The Guardian

🪖 „USA rozpoczynają tajne rozmowy w sprawie nowych baz wojskowych na Grenlandii” – The Telegraph

🔥 „Moja wściekłość wobec NATO zaczęła się od Grenlandii, mówi Trump” – Politico

🧊 „Nie jesteśmy jakimś kawałkiem lodu”: Grenlandia odpowiada na arktyczną zniewagę Trumpa” – Reuters

🗳️ „Chcę sprawić, by moja rola stała się zbędna”: parlamentarzysta walczący o samorządność Grenlandii” – The Guardian

1. Kilka dni po wyborach dwoje posłów zostało wyrzuconych ze swoich partii, co wywołało debatę na temat weryfikacji kandydatów.

2. Według jednej z nowych posłanek tylko osoby posiadające duńskie geny mogą nazywać się Duńczykami.

3. Ogólnodostępne wiaty noclegowe na łonie natury przeżywają historyczne oblężenie, obserwacja ptaków zyskuje na popularności, a domki letniskowe rzadko trafiają na sprzedaż.

List od redaktora

„Kot nie staje się koniem tylko dlatego, że urodził się w stajni”.
Nadja Isaksen, posłanka do duńskiego parlamentu

Wesołych Świąt Wielkanocnych dla tych, którzy je obchodzą, a wszystkim pozostałym po prostu miłego czasu wolnego.

Wraz z nadejściem wiosny i coraz dłuższymi dniami pojawia się poczucie nowego początku. Zmienia się nastrój. Być może wraca nawet odrobina nadziei. Wydaje się, że to idealny moment, by skupić się na budowaniu wspólnoty i dzieleniu się większą ilością radości, zamiast poświęcać uwagę osobom takim jak nowo wybrana posłanka Nadja Isaksen, która postanowiła nagłośnić to, co można określić jedynie jako genetyczną teorię przynależności, twierdząc, że Duńczykiem nie można się stać, lecz można się nim tylko urodzić.

To, że osoba o takich poglądach została wybrana do parlamentu, rodzi niewygodne pytania o stan demokracji i o to, kto naprawdę ma prawo uczestniczyć w życiu publicznym kraju, który tak często szczyci się tym, że należy do najsilniejszych demokracji świata. Dla mnie nie jest to nic nowego. W trakcie kampanii przed wyborami lokalnymi zaatakowała mnie bezpośrednio, publikując zdjęcia moich plakatów i podważając moje miejsce w polityce tylko dlatego, że w jej oczach nie jestem Duńczykiem.

Tym bardziej uderzające jest to, że jej własne pochodzenie dalekie jest od wąskiej definicji, którą próbuje narzucić innym. Sama ma korzenie w kilku krajach, a więc nie mieści się w standardzie, który chce stosować wobec innych. Mimo to jej publiczne wypowiedzi konsekwentnie koncentrują się na tym, kto wygląda lub sprawia wrażenie „wystarczająco duńskiego”. Nauka ma dla takiego sposobu myślenia nazwę: rasizm biologiczny.

Nie twierdzę, że jestem Duńczykiem. Jestem Europejczykiem i to mi wystarcza. Dla wielu osób jednak możliwość nazywania siebie Duńczykami i bycia tak postrzeganymi ma ogromne znaczenie. Nie mamy prawa im tego odbierać. Tożsamość nie jest zamkniętą kategorią. Jest wielowarstwowa, zmienna i często kształtowana przez miejsca, w których żyjemy, oraz przez ludzi, którzy nas otaczają.

Czy przyswoiłem duńskie wartości? Oczywiście. Każdy, kto spędza wystarczająco dużo czasu w danym społeczeństwie, przejmuje część jego sposobu myślenia i działania, niezależnie od tego, czy robi to świadomie. Jednocześnie noszę w sobie wartości i tradycje z innych kultur, w których żyłem lub z którymi miałem kontakt. I wciąż pozostaję ciekawy świata, otwarty na uczenie się nowych sposobów życia i myślenia.

Na międzynarodowych forach, na których reprezentowałem Danię, bywałem często postrzegany jako Duńczyk i przyjmowałem tę rolę, choć wewnętrznie czułem silniejszą więź z Aalborgiem, który z dumą nazywam Paryżem Północy, gdy tylko nadarza się ku temu okazja. A jednak w tych samych sytuacjach, kiedy spotykałem innych Rumunów reprezentujących różne kraje, naturalnie wracałem do tej części swojej tożsamości.

Kultura jest tworem ludzkim. Ludzie kształtują ją i przekształcają z biegiem czasu. Nie jest czymś stałym i nie należy do nikogo na wyłączność.

Ostatecznie nie chodzi tu o jedną polityczkę ani o jedną wypowiedź. Chodzi o to, w jakim kraju chcemy żyć. Czy ma to być miejsce, w którym przynależność wyznacza krew, czy takie, w którym można ją budować z czasem. Dania nigdy nie była jedną opowieścią. Zawsze współtworzyli ją ludzie, którzy zdecydowali się tu być.

PS. Nadal nie ma nowych informacji w sprawie tworzenia rządu. Piłka jest obecnie po stronie Moderaterne, którzy wciąż opowiadają się za rządem ponad podziałami politycznymi.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danię na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Projekt ustawy, który ograniczy możliwości wyboru dla studentów międzynarodowych w Danii, Ahmet Akkoç.

2. Jak urządzić mieszkanie za darmo dzięki lokalnemu genbrug, Daniel Sfita.

3. Polityczny postulat: bardziej sprawiedliwe podatki dla społeczności międzynarodowej, Juan Álvarez.

4. Odszyfrowując rzeczywistość na CPH:DOX 2026, Daniel Sfita.

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Share

Wszechświat LWID

Linkedin - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Interesuje Cię sytuacja migrantów, którzy tkwią w niskopłatnych, niewymagających wysokich kwalifikacji pracach? A może już działasz w tym obszarze? Dołącz do nas na spotkaniu Stakeholder Policy Lab dotyczącym rozwoju kariery międzynarodowych pracowników 23 kwietnia (13:00–16:00) w siedzibie 3F Forbund (Kampmannsgade 4, Kopenhaga). Zapisz się tutaj.

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Obrazy tygodnia

📸 Dom w Aarhus, określany jako „być może najdziwniejszy w Danii”, jest na sprzedaż. Z krzywymi ścianami, przekrzywionymi oknami i układem w kształcie dziurki od klucza. Według założenia miał „przypominać człowieka”. Zobacz tutaj.

Ciekawostki dla Polaków w Danii

Drogim Czytelnikom naszego biuletynu życzymy radosnych, spokojnych i pełnych ciepła Świąt Wielkanocnych! Niech ten świąteczny czas przyniesie Wam dużo uśmiechu, odpoczynku dobrej energii i dobrej pogody na kolejne dni.

Subscribe now

Duńska Polityka

Scena Polityczna

🏛️ Nowa posłanka zachowuje trzy funkcje polityczne po nagłym usunięciu z partii. Cecilie Liv Hansen znalazła się w centrum uwagi, ponieważ jednocześnie sprawowała mandat na szczeblu gminnym, regionalnym i krajowym. Taki „potrójny mandat” należy do rzadkości i zapewnia jej rocznie 1,7 mln koron duńskich. Zaledwie kilka dni po wyborach została usunięta z Liberal Alliance, partii liberalno-konserwatywnej, po ujawnieniu informacji o udziale jej partnera w nielegalnym handlu narkotykami. Partia uznała, że sprawa podważyła zaufanie i wiarygodność. Hansen pozostaje jednak na wszystkich trzech stanowiskach jako polityczka niezależna.

🏛️ Borgernes Parti, partia skrajnej prawicy, straciła jeden ze swoich czterech mandatów zaledwie kilka dni po wyborach. Nowo wybrany poseł Jacob Harris został usunięty z partii w związku z zarzutami dotyczącymi upadłej spółki. Już wcześniej zawiesił swoją aktywność po doniesieniach, że syndyk chciał skierować do policji sprawę możliwych nieprawidłowości finansowych, czemu Harris zaprzecza. Partia twierdzi, że złamał zasady zaufania i nie przekazał pełnych i prawdziwych informacji. Z kolei Harris oskarża lidera partii, Larsa Boje Mathiesena, że najpierw go popierał, a potem naciskał, by zrezygnował. Harris zapowiada, że pozostanie w parlamencie jako poseł niezależny.

🏛️ Kolejna posłanka Borgernes Parti znalazła się pod ostrzałem po pojawieniu się pytań dotyczących zarówno jej CV, jak i politycznej przeszłości. Emilie Schytte Pedersen, wybrana z zaledwie 533 głosami osobistymi, podawała w swoim CV, że przez dwa lata uczyła sztucznej inteligencji na Uniwersytecie w Roskilde. Uczelnia informuje jednak, że była jedynie asystentką dydaktyczną podczas jednego kursu i to tylko przez trzy miesiące. Nowe doniesienia wskazują też, że wcześniej była bliska odejścia z Liberal Alliance po wewnętrznych konfliktach, zanim przeszła do Borgernes Parti. Z kolei starsze historie dotyczące jej nietypowego projektu artystycznego i sposobu kreowania własnego wizerunku wciąż przyciągają uwagę mediów.

🏛️ Nowy spór w parlamencie wywarł jeszcze większą presję na Borgernes Parti (partię antyestablishmentową) po tym, jak Nadja Natalie Isaksen powiedziała, że Samira Nawa z Radikale (partii społeczno-liberalnej) tak naprawdę nie jest Dunką, mimo że ma obywatelstwo i wychowała się w Danii. Wypowiedź wywołała silną falę oburzenia ponad podziałami partyjnymi. Politycy z różnych stron sceny politycznej publicznie stanęli w obronie Nawy, określając te słowa jako rasistowskie lub po prostu niedopuszczalne. Lider Borgernes Parti, Lars Boje Mathiesen, poparł swoją posłankę i stwierdził, że obywatelstwo nie oznacza automatycznie, że ktoś jest Duńczykiem w sensie kulturowym. Skandal pogłębił jednak podziały wewnątrz niebieskiego bloku, czyli prawej strony sceny politycznej, i stał się kolejną kontrowersją w chaotycznym pierwszym tygodniu partii w parlamencie.

🏛️ W Venstre, partii liberalnej, rośnie presja, by wejść do rządu z Socialdemokratiet, mimo sprzeciwu kierownictwa. Choć lider partii Troels Lund Poulsen wykluczył kolejny rząd kierowany przez socjaldemokratów, wielu lokalnych działaczy uważa, że współrządzenie z nimi byłoby najlepszym sposobem na zachowanie wpływów, nawet jeśli miałoby to kosztować partię część poparcia. Około połowa ankietowanych przedstawicieli partii popiera taki scenariusz, argumentując to odpowiedzialnością w niepewnych czasach.

📱 Unia Europejska kończy tymczasowy program skanowania prywatnych wiadomości pod kątem materiałów związanych z wykorzystywaniem dzieci po głosowaniu przeciwko jego przedłużeniu. Firmy technologiczne nie mogą już w Europie prowadzić takiego skanowania w ramach dotychczasowego rozwiązania, ponieważ europosłowie odrzucili jego przedłużenie. Organizacje zajmujące się ochroną dzieci ostrzegają, że utrudni to wykrywanie nadużyć i udzielanie pomocy ofiarom. Krytycy odpowiadają jednak, że system stwarzał ryzyko masowej inwigilacji prywatnej komunikacji.

Życie codzienne w Danii

🛰️ Duński satelita zbudowany przez studentów poleciał w kosmos, by badać zmiany klimatu. Niewielki satelita opracowany przez studentów z trzech uniwersytetów został pomyślnie wyniesiony na orbitę rakietą SpaceX i wkrótce zacznie przesyłać dane z przestrzeni kosmicznej. Będzie wykonywał trójwymiarowe zdjęcia lodowców w Arktyce i na Grenlandii, aby pomóc naukowcom śledzić zmiany klimatyczne oraz różnice temperatur. W projekt zaangażowanych było około 70 studentów.

🌲 Coraz więcej osób wybiera bliskość natury zamiast wygody, mimo najzimniejszej zimy od 16 lat. Tej zimy w publicznych wiatach noclegowych w okolicach Kopenhagi zarezerwowano rekordowe 11 700 noclegów, czyli o ponad 2 tysiące więcej niż rok wcześniej, mimo wyraźnie niższych temperatur. Coraz więcej mieszkańców miast szuka w naturze spokoju i wytchnienia od codziennego życia, a wiaty są dziś używane przez cały rok. Rosnące zainteresowanie sprawia, że miejsca często są całkowicie zarezerwowane, co pokazuje wyraźny zwrot ku aktywnościom na świeżym powietrzu, niezależnie od pory roku.

🐦 Obserwowanie ptaków przeżywa prawdziwy boom, bo coraz więcej osób szuka w naturze więzi i sensu. Tysiące ludzi w całym kraju zaczynają interesować się birdwatchingiem, korzystając z dużych społeczności internetowych i łatwego dostępu do miejsc przelotów ptaków, takich jak Skagen czy Amager. Dla wielu jest to zarówno forma spędzania czasu z innymi, jak i sposób na głębsze zrozumienie przyrody. Rosnąca popularność budzi jednak także obawy o zakłócanie spokoju dzikich zwierząt.

🪨 Emerytowany archeolog przeszukuje zachodnią Jutlandię w poszukiwaniu śladów, które mogłyby zmienić historię Danii. Były archeolog poświęca emeryturę na skanowanie pól w poszukiwaniu śladów neandertalczyków, wierząc, że ludzie mogli żyć na tych terenach znacznie wcześniej niż wskazuje obecny szacunek, czyli 14-15 tysięcy lat temu. Gdyby udało się to potwierdzić, początki osadnictwa mogłyby zostać przesunięte nawet o 100 tysięcy lat lub więcej. Na razie nie znaleziono jednak dowodów. Mimo problemów zdrowotnych badacz kontynuuje poszukiwania, kierowany wieloletnimi badaniami i osobistym przekonaniem.

🪑 Legendarny duński projektant Hans J. Wegner ma własne muzeum w Tønder. W jego rodzinnym mieście otwarto nowe muzeum poświęcone światowej sławy twórcy mebli, prezentujące setki jego krzeseł i innych projektów. Twórczość Wegnera jest rozpoznawalna na całym świecie i odegrała kluczową rolę w kształtowaniu nowoczesnego duńskiego wzornictwa. Jego projekty pojawiały się podczas historycznych wydarzeń, takich jak debata Kennedy-Nixon. Muzeum ma przyciągać gości z całego świata i umacniać pozycję Tønder jako miejsca o znaczeniu kulturalnym.

🍺 Piwowarzy-amatorzy nie mogą już brać udziału w konkursach bez rejestracji działalności gospodarczej. Władze wyjaśniły, że domowe piwo można udostępniać wyłącznie prywatnie, rodzinie i znajomym, a udział w publicznych konkursach wymaga posiadania numeru CVR. Sam przepis nie jest nowy, ale teraz ma być egzekwowany bardziej rygorystycznie, co wpłynie między innymi na popularne wydarzenia, takie jak DM i Håndbryg. Przedstawiciele branży ostrzegają, że może to ograniczyć innowacyjność i utrudnić piwowarom-amatorom przejście do grona profesjonalnych mikrobrowarów.

🥕 Marnowanie żywności wyraźnie spadło, choć zapotrzebowanie na przekazywaną żywność wciąż jest duże. IlW ciągu ostatnich dziesięciu lat ilość nadwyżek żywności odbieranych przez organizacje charytatywne zmniejszyła się niemal o połowę, ponieważ supermarkety lepiej zarządzają zapasami i skuteczniej przeceniają produkty trudniejsze do sprzedania. Jednocześnie coraz więcej osób jest skłonnych kupować żywność przecenioną tuż przed upływem terminu przydatności, częściowo z powodu rosnących cen. Choć ogólnie marnuje się mniej jedzenia, wiąże się to także z pewnym kosztem, ponieważ organizacje pomocowe polegają na darowiznach, aby rozdysponowywać duże ilości żywności w okresach takich jak Wielkanoc.

📱 Organizacje chroniące konsumentów i dzieci ostrzegają przed korzystaniem z popularnej aplikacji wideo CapCut z powodu obaw o dane. Red Barnet, Børns Vilkår i Forbrugerrådet Tænk złożyły skargę, twierdząc, że użytkownicy mogą nieświadomie przyznawać aplikacji bardzo szerokie prawa do wykorzystywania swoich treści, także do trenowania sztucznej inteligencji i działań marketingowych. Eksperci obawiają się, że może to prowadzić do ujawnienia danych dzieci, a nawet umożliwić odtwarzanie wizerunków lub głosów. Sprawa trafiła już do organu ochrony danych.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

⛽ Podatki na paliwo mogłyby zostać szybko obniżone nawet bez powołania nowego rządu. Rosnące ceny ropy podnoszą koszty, a kilka krajów już zdecydowało się na obniżenie podatków paliwowych. Eksperci podkreślają, że duński parlament mógłby zrobić to samo, jeśli pojawi się polityczna zgoda. Taka propozycja mogłaby zostać przyjęta bardzo szybko, nawet w trakcie trwających negocjacji nad utworzeniem rządu, choć byłby to ruch dość nietypowy. Na razie żadna decyzja jeszcze nie zapadła, ale taka możliwość jest rozważana.

Stan rynków

🛒 Tańsze zakupy spożywcze w Szwecji nie zawsze oznaczają realne oszczędności dla Duńczyków. Szwecja obniżyła VAT na żywność do 6 proc., dzięki czemu wiele produktów jest wyraźnie tańszych niż w Danii. Korzyść tę mogą jednak szybko zniwelować koszty dojazdu. Przejazd przez most nad Sundem kosztuje zazwyczaj od 400 do 700 koron duńskich, co oznacza, że żeby wyjść na plus, trzeba zrobić naprawdę duże zakupy. Dla większości osób zakupy po drugiej stronie granicy opłacają się więc głównie przy większych wydatkach, podczas gdy mniejsze wypady mogą ostatecznie kosztować więcej niż oszczędzić.

🏡 Ceny domków letniskowych osiągnęły rekordowy poziom, a liczba ofert spada w całym kraju. Obecnie na sprzedaż wystawionych jest mniej niż 5 tysięcy domów wakacyjnych, czyli znacznie mniej niż zwykle, podczas gdy popyt nadal rośnie. To winduje ceny powyżej poziomu notowanego nawet w szczycie pandemii. Kupujący muszą dziś działać szybko i liczyć się z konkurencją licytacyjną, bo nieruchomości znikają z rynku błyskawicznie we wszystkich regionach. Trend ten odzwierciedla rosnące zainteresowanie zakupami nastawionymi na styl życia, ale jednocześnie utrudnia wejście na rynek osobom, które nie są gotowe podejmować decyzji od razu.

• W ciągu ostatnich pięciu lat liczba domków letniskowych wzrosła o mniej niż 1 proc., mimo rekordowej turystyki i rosnącego zainteresowania wynajmem wakacyjnym.

👉 Czytaj więcej: O co chodzi Duńczykom z tymi domkami letniskowymi? Sigga Hansen.

⚡ Firma Vestas zamierza zlikwidować około 440 miejsc pracy w zakładzie w Lindø w związku z ograniczeniem potrzeb produkcyjnych. Zwolnienia obejmą przede wszystkim zmiany nocne i weekendowe, ponieważ firma dostosowuje się do obecnego poziomu popytu po okresie intensywnego rozwoju. Zarząd podkreśla, że zatrudnienie musi teraz odpowiadać bieżącym potrzebom. Lokalne władze w Kerteminde ostrzegają przed poważnymi skutkami tej decyzji, ponieważ wielu pracowników mieszka w okolicy i może potrzebować wsparcia w znalezieniu nowej pracy lub przekwalifikowaniu się. Vestas zapowiada, że spróbuje przenieść część pracowników do innych miejsc pracy w Danii.

Międzynarodowa społeczność

Masz firmę, która przynosi korzyści międzynarodowym klientom? Napiszmy o niej i pomóż nam, a my pomożemy Tobie! Zależy nam na tym, aby nasz newsletter, podcast i strona internetowa były bezpłatne. Sponsorowanie treści z nami pomaga utrzymać wszechświat LWID w ruchu!

Przeczytaj o innych firmach, z którymi współpracowaliśmy, tutaj.

Chcesz sponsorować nasze treści? Skontaktuj się z nami tutaj.

Tablica ogłoszeń społeczności

Dzieci i język: jak pomóc dziecku dobrze odnaleźć się w Danii 📍 Online | 🗓 Wtorek, 14 kwietnia, godz. 16:30–17:30 🔗 Zapisz się

Noc Wolontariuszy 2026 📍 Copenhagen University Library | 🗓 Środa, 15 kwietnia, godz. 17:15–20:00 Poznaj wiele organizacji oferujących wolontariat w Kopenhadze. To dobra okazja do nawiązania kontaktów. Wydarzenie stacjonarne i bezpłatne. 🔗 Zapisz się

Parenting Across Cultures 📍 Cafe Sweet Surrender, Kopenhaga | 🗓️ środa, 15 kwietnia, 10:00-11:30 🔗 Zapisz się

Launch Circles: kwietniowe śniadanie 📍 Zoku Copenhagen, Kopenhaga | 🗓 Czwartek, 9 kwietnia, godz. 9:00–11:00 | Opłata: 280 DKK (z VAT) | Tworzymy przestrzenie współpracy, w których nowi i początkujący przedsiębiorcy mogą nawiązywać kontakty i wspierać się nawzajem w swoich przedsięwzięciach | Dowiedz się więcej

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

📍 „Spór się zaostrza. Tajwan ostrzega Danię w sprawie określenia ‘Chiny’” - ScandAsia

🧭 „W duńskiej polityce panuje dziś pewien chaos, ale Duńczykom to odpowiada” - Monocle

💻 „Państwa nordyckie zaczynają odłączać się od amerykańskich gigantów technologicznych” - Bloomberg

🪤 „Duńska aksamitna pułapka została zdemaskowana” - The Spectator

📉 „Wyjątkowy model polityczny Danii znalazł się w kryzysie” - The Guardian

1. Nowy parlament jest najmłodszy w historii, a średnia wieku wynosi 43,9 roku. Jest też najbardziej zrównoważony pod względem płci, ponieważ kobiety stanowią 48% jego składu.

2. Żaden z dwóch bloków nie zdobył większości, dlatego to Moderaterne zdecydują, kto będzie rządzić. Jeśli nie uda się osiągnąć porozumienia, zostaną rozpisane nowe wybory.

3. Już 16. rok z rzędu Dania zakończyła rok 2025 z nadwyżką budżetową, która tym razem wyniosła 88,5 mld koron duńskich. Łącznie od 2010 roku daje to 1 bilion koron nadwyżki.

List od redaktora

Chcecie usłyszeć coś dobrego? 34% uprawnionych do głosowania poparło partie przychylne mieszkańcom z zagranicy, podczas gdy tylko 17,3% oddało głos na skrajną prawicę nastawioną przeciwko nim.

Z naszej perspektywy wynik wyborów parlamentarnych jest pozytywny. W porównaniu z obecną sytuacją istnieje szansa, że nie jedna, ale aż cztery partie wspierające mieszkańców z zagranicy mogą współtworzyć rząd razem z Socialdemokratiet. Gdyby tylko Moderaterne zdołali zażegnać swój spór z Enhedslisten, można by naprawdę mówić o czterech latach postępu w naszej sytuacji.

Szczerze mówiąc, zarówno rząd czerwono-fioletowy, czyli lewica plus Moderaterne, jak i rząd czerwono-fioletowo-niebieski, czyli lewica, prawica i Moderaterne, byłyby dla nas krokiem naprzód. Najgorszy możliwy scenariusz to ponowne wybory.

Być może jeszcze nie do końca to odczuwamy, ale wojna w Iranie wpływa na światową gospodarkę w skali porównywalnej z pandemią, a ceny prawdopodobnie będą rosły w kolejnych miesiącach. Kto skorzystał na wzroście cen paliwa? DF. W ciągu kilku tygodni partia potroiła swoje poparcie, napędzana kampanią na rzecz obniżki cen benzyny, przy pewnej pomocy algorytmu Facebooka, a jej lider zdobył najwięcej głosów osobistych w całym kraju.

Kolejne wybory w czerwcu mogłyby być dla nas bardzo niekorzystne, bo ton debaty jeszcze bardziej by się zaostrzył w atmosferze międzynarodowych napięć. DD stracili impet i mogą spróbować odzyskać znaczenie, jeszcze mocniej podkręcając narrację wymierzoną w mieszkańców z zagranicy. Co więcej, bardziej umiarkowane partie niebieskiego bloku mogą zostać zepchnięte na bardziej radykalne pozycje wobec tej grupy, widząc, jak dużą popularność nagle zdobyła DF.

Miejmy nadzieję, że porozumienie uda się osiągnąć szybko. W przeciwnym razie moja rada jest prosta: nie lekceważcie ryzyka powtórzenia wyborów parlamentarnych. Rozumiem, że wielu z nas zwyczajnie nie ma czasu ani energii, by angażować się w życie publiczne. Między pracą, która często wykracza poza standardowe godziny, obowiązkami rodzinnymi i próbą utrzymania jakiegokolwiek życia towarzyskiego, naprawdę niewiele już zostaje.

A jednak dla naszego dobra i dla dobra naszych dzieci wszyscy musimy się zaangażować. Nie da się zajść daleko, licząc na to, że ktoś inny załatwi sprawę albo że czas sam wszystko rozwiąże. Czasem kilka godzin może wpłynąć na wynik wyborów. Dlatego, gdy zajdzie taka potrzeba, nie wahajcie się odpowiedzieć na ten apel.

Żeby zakończyć w tym samym pozytywnym tonie, od którego zaczęliśmy: już teraz widać kilka inicjatyw mieszkańców z zagranicy, którzy próbują organizować innych, byśmy mogli mieć większy wpływ na społeczeństwo, w którym żyjemy. Jednym z takich przykładów jest platforma Our Voice uruchomiona przez Simone Uggeriego.

Jest nadzieja.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danie na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Nowe spojrzenie na karierę i przedsiębiorczość w Danii: rozmowa z Valerią Kadelski - Paulina Stachnik

2. Dlaczego egzamin PD3 może nie wystarczyć w rozwoju kariery w Danii? Nauczycielka języka Daniela Hummelgren rozmawia z reporterką Anną Łęcką

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Wszechświat LWID

Linkedin - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Obrazy tygodnia

📸 Zdjęcia z wieczoru wyborczego. Zobacz tutaj, jak poszczególne partie przyjęły swoje wyniki.

Subscribe now

Ciekawostki dla Polaków w Danii

🇵🇱 Funkcjonowanie Ambasady RP w Kopenhadze w okresie wielkanocnym. Ambasada RP w Kopenhadze, w tym Referat Konsularny i Polonii, będzie nieczynna w dniach 2, 3 i 6 kwietnia 2026 roku.

🐣 Wielkanocne spotkanie dla Polonii w Aalborgu. W sobotę, 28 marca, odbyło się polonijne spotkanie wielkanocne zorganizowane przez Związek Polski w Aalborgu. Uczestnicy spędzili czas na rozmowach przy kawie, polskich ciastach i świątecznych przysmakach, a także tworzyli palmy oraz dekoracje wielkanocne.

🌍 Międzynarodowy Dzień Kultury w Viborgu. W sobotę, 28 marca, w bibliotece w Viborgu odbył się Międzynarodowy Dzień Kultury. Dzięki zaangażowaniu wielu osób oraz wsparciu Polskiego Stowarzyszenia „Most Kultury” w Billund i sklepu Dobry Kąsek w Randers wydarzenie stało się okazją do ciekawej i atrakcyjnej prezentacji polskiej kultury, tradycji oraz smaków.

🎬 Polski film „Król dopalaczy” w kinach w Danii. W niedzielę, 29 marca oraz w sobotę, 4 kwietnia w duńskich kinach będzie można obejrzeć polski film „Król dopalaczy”. Historia, inspirowana prawdziwymi wydarzeniami, opowiada o zwykłym chłopaku, który dorobił się fortuny na legalnych używkach. Film wyświetlany będzie w Aarhus (Vue Bruuns), Kopenhadze (Vue Fisketorvet) oraz Odense (Vue Rosengård).

Share

Duńska Polityka

Scena Polityczna

Wyniki wyborów parlamentarnych (liczba mandatów spośród 179 łącznie; zmiana procentowa w porównaniu z wyborami w 2022 roku)

• Partie czerwone (lewicowe):

• Socialdemokratiet (Socjaldemokraci) 21,8% (38 mandatów; -5,7%);

• SF (Zielona Lewica) 11,6% (20 mandatów; +3,3%);

• Enhedslisten (Sojusz Czerwono-Zielonych) 6,3% (11 mandatów; +1,2%);

• Radikale Venstre (Socjalliberałowie) 5,8% (10 mandatów; +2,0%);

• Alternativet (Zieloni) 2,6% (5 mandatów; -0,7%).

• Łącznie 84 mandaty.

• Partie niebieskie (prawicowe):

• Venstre (Liberałowie) 10,1% (18 mandatów; -3,2%);

• Liberal Alliance (liberalni konserwatyści) 9,4% (16 mandatów; +1,5%);

• DF (konserwatyści narodowi) 9,1% (16 mandatów; +6,5%);

• Konservative (konserwatyści) 7,6% (13 mandatów; +2,1%);

• DD (populiści narodowi) 5,8% (10 mandatów; -2,3%).

• Łącznie: 73 mandaty.

• Partie fioletowe (centrum):
  Moderaterne (socjalliberałowie) 7,7% (14 mandatów; -1,6%)

• Partie antysystemowe:
  Borgernes Parti (antyestablishmentowa, skrajna prawica) 2,1% (4 mandaty)

🏛️ Koalicja rządząca ponosi historyczną porażkę wyborczą. Koalicja Socialdemokratiet, Venstre i Moderaterne straciła 19 mandatów w porównaniu z 2022 rokiem i dysponuje obecnie jedynie 70 mandatami, co stanowi jeden z najgorszych wyników urzędującego rządu od 1973 roku. Wyborcy nigdy w pełni nie zaakceptowali współpracy dawnych rywali, zwłaszcza po wprowadzeniu kontrowersyjnych reform.

• Socialdemokratiet odnotowało najgorszy wynik od 1903 roku, a Venstre spadło do najniższego poziomu w historii. Obie partie znacząco straciły poparcie w całym kraju i mierzą się teraz z wewnętrzną presją, by przemyśleć swój kierunek polityczny. Wyniki wyborów sygnalizują wyraźne odejście od dominacji tradycyjnych partii władzy.

• Partia Larsa Løkke Rasmussena odnotowała niewielki spadek, ale z 14 mandatami znalazła się w roli języczka u wagi, ponieważ ani blok lewicowy, ani prawicowy nie zdobył większości. Daje to Moderaterne decydującą rolę w tworzeniu nowego rządu. Løkke Rasmussen znalazł się tym samym w centralnej pozycji, do której dążył od momentu założenia partii.

📈 DF notuje spektakularny powrót. DF zwiększyła swoje poparcie o 6,5%, odbudowując się po niemal całkowitym załamaniu w 2022 roku. Partia zyskała wyborców we wszystkich okręgach i jest jednym z największych zwycięzców tych wyborów. Jej lider pozycjonuje ugrupowanie jako zdecydowanego przeciwnika rządu z udziałem Moderaterne.

🌱 SF po raz pierwszy drugą siłą w parlamencie. SF osiągnęła najlepszy wynik od niemal 20 lat i stała się drugą największą partią w parlamencie. Ugrupowanie chce wykorzystać ten sukces, by wejść do rządu. Wzrost poparcia odzwierciedla rosnące znaczenie młodszych wyborców oraz tych skupionych na kwestiach klimatycznych.

🧩 Rekordowe rozdrobnienie utrudnia tworzenie rządu. Wszystkie 12 partii startujących w wyborach przekroczyło próg 2% i weszło do parlamentu. Taka sytuacja ma miejsce po raz pierwszy od 1953 roku. Przy tak dużej liczbie średniej wielkości ugrupowań i braku wyraźnej większości stworzenie stabilnego rządu będzie bardziej skomplikowane. O tym, kto zostanie premierem, zdecydują negocjacje.

🏛️ Rozpoczynają się rozmowy koalicyjne. Mette Frederiksen zaprosiła siedem partii z różnych bloków politycznych do rozmów w sprawie utworzenia nowego rządu. Spotkania rozpoczęły się w tym tygodniu i potrwają przez najbliższe dni. Na razie nie przyniosły jeszcze rozstrzygnięcia.

👩‍⚖️ Młodsze kobiety zmieniają oblicze parlamentu. Nowy parlament składa się w rekordowych 48% z kobiet, a średnia wieku jest najniższa w historii i wynosi 43,9 lat. Do polityki weszło sporo młodych kobiet, nawet dwudziestokilkuletnich. Kandydatki takie jak 23-letnia Sofie Therese Svendsen (najmłodsza posłanka) podkreślają wyraźny zwrot w stronę młodszego pokolenia.

Najnowsze informacje z Wysp Owczych

🐟 Dążenia niepodległościowe Wysp Owczych w obliczu problemu rybołówstwa. Rosnące poparcie dla większej niezależności wynika z chęci samodzielnego zarządzania gospodarką i zawierania umów międzynarodowych bez udziału Danii, zwłaszcza w sektorze rybołówstwa, który odpowiada za 90-95% wartości farerskiego eksportu. Jednak dalsza współpraca z Rosją w zakresie praw połowowych może prowadzić do napięć politycznych z Danią i UE. Eksperci zwracają uwagę, że im większa niezależność Wysp Owczych, tym trudniejsze może być godzenie interesów gospodarczych z realiami geopolitycznymi.

🗳️ Konserwatyści wygrywają wybory i celują w zmianę władzy. Partia Fólkaflokkurin zdobyła 9 z 33 mandatów, stając się największym ugrupowaniem i stawiając swojego 29-letniego lidera, Beinira Johannesena, w bardzo silnej pozycji do objęcia stanowiska najmłodszego premiera w historii. Wynik odzwierciedla wzrost poparcia dla partii opowiadających się za większą niezależnością. Dotychczasowa partia rządząca straciła poparcie. Ostateczny kształt rządu wyłonią negocjacje koalicyjne.

🗳️ Młodzi wyborcy zmieniają politykę Wysp Owczych. 20-letnia Bjørg Brynhildardóttir z niepodległościowej partii Tjóðveldi została najmłodszą w historii posłanką i jedną z osób z najwyższym wynikiem wyborczym, wyprzedzając nawet lidera swojej partii. Jej kampania koncentrowała się na wzmocnieniu głosu młodych ludzi oraz kwestiach równości i szans. Wynik pokazuje wyraźną zmianę pokoleniową - frekwencja i wpływ młodych wyborców odegrały kluczową rolę w rezultacie wyborów.

Życie codzienne w Danii

🌊 Masowe wydobycie surowców z dna morskiego na potrzeby budownictwa niszczy życie morskie. W samym 2024 roku z dna morskiego wokół Danii wydobyto około 14 milionów metrów sześciennych piasku i żwiru, co odpowiada 700 tysiącom transportów ciężarowych, ponieważ rośnie zapotrzebowanie ze strony inwestycji infrastrukturalnych i budowlanych. Eksperci ostrzegają, że proces ten usuwa siedliska ryb i ekosystemów morskich, które już znajdują się pod presją. Coraz więcej środowisk apeluje do przyszłego rządu o wreszcie stworzenie krajowej strategii surowcowej, która ograniczy wpływ na środowisko i skłoni do przemyślenia sposobu pozyskiwania materiałów budowlanych.

🐷 Świnie stały się politycznym symbolem we współczesnych debatach. Podczas gdy produkcja wieprzowiny była kiedyś jednym z elementów narodowej dumy, łączącym rolników i pracowników, dziś coraz częściej dzieli opinię publiczną ze względu na kwestie dobrostanu zwierząt i wpływu na środowisko. Debaty dotyczące praktyk rolniczych oraz kwestie kulturowe, takie jak podawanie wieprzowiny w instytucjach publicznych, coraz bardziej dzielą scenę polityczną. Stosunek do wieprzowiny bywa dziś sygnałem szerszych poglądów na rolnictwo i na to, czym właściwie jest „duńska kultura”.

🥪 Smørrebrød jest obecnie przedstawiane jako „prawdziwe” danie narodowe. Nowa książka przekonuje, że klasyczna otwarta kanapka lepiej oddaje duńską kulturę kulinarną niż stegt flæsk, podkreślając jej głębokie korzenie - od czasów wikingów po współczesne restauracje. Po dekadach spadku popularności w latach 60. i 70. smørrebrød od początku XXI wieku przeżywa renesans, zyskując wyższą jakość i nowe zainteresowanie zarówno ze strony szefów kuchni, jak i gości. Dziś pozostaje ważnym elementem codzienności mieszkańców i atrakcją dla odwiedzających, łącząc tradycję ze współczesnymi akcentami.

🍰 Doświadczony cukiernik zdobywa tytuł krajowy po 40 latach pracy. Allan Colding-Andersen został po raz pierwszy uznany za najlepszego duńskiego cukiernika, mimo wieloletniej obecności w branży i braku wcześniejszego udziału w konkursach. Zaimponował jury złożonym zestawem prac, w tym tortem weselnym i jadalną rzeźbą o wysokości 60 cm. To zwycięstwo stanowi ważny moment w jego długiej karierze.

📚 Książki stają się równie mocno elementem wizerunku, co formą spędzania czasu. Celebryci i luksusowe marki coraz częściej wykorzystują książki jako wizualne rekwizyty, czyniąc z czytania symbol inteligencji i tożsamości w świecie zdominowanym przez ekrany. Trendy w mediach społecznościowych oraz estetyczne okładki pomogły ponownie zwiększyć popularność książek papierowych. Niektórzy krytycy twierdzą, że chodzi bardziej o wizerunek niż o samo czytanie, ale inni zauważają, że mimo wszystko pomaga to przywracać literaturę do centrum uwagi.

💇 Męskie fryzury zmieniają się w kierunku dłuższych, retro stylów. Krótkie fade’y tracą na popularności, podczas gdy mullet i cięcia inspirowane latami 70. zyskują na znaczeniu pod wpływem celebrytów. Fryzjerzy zauważają, że coraz więcej mężczyzn stawia na własny styl i jest gotowych poświęcać więcej czasu na układanie włosów. Trend ten odzwierciedla szerszy zwrot ku indywidualności, w którym ważniejsze staje się wyróżnianie się niż trzymanie się tradycyjnych norm męskiej pielęgnacji.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

💰 Finanse publiczne rok po roku wypadają lepiej od oczekiwań. Państwo odnotowało w 2025 roku nadwyżkę w wysokości 88,5 mld DKK, znacznie wyższą od prognoz. Oznacza to 16 kolejnych lat, w których wyniki gospodarki okazywały się lepsze, niż przewidywano, co od 2010 roku przełożyło się łącznie na około 1 bilion DKK dodatkowych środków. Ekonomiści podkreślają, że daje to dużą elastyczność finansową na czas kryzysów lub na jednorazowe wydatki, ale rząd planuje teraz zmniejszyć nadwyżkę poprzez obniżki podatków i zwiększenie wydatków.

⛽ Bank centralny ostrzega przed obniżaniem podatków na paliwa mimo politycznych obietnic. Bank centralny wskazuje, że obniżenie podatków na benzynę i olej napędowy oraz zmniejszenie VAT-u na żywność mogłoby napędzić inflację i osłabić zieloną transformację, zwłaszcza że ceny energii pozostają niestabilne. Podkreśla również, że wiele obietnic wyborczych, w tym zmian w systemie emerytalnym, wymagałoby znalezienia finansowania gdzie indziej, ponieważ wydatki publiczne już znacząco wzrosły, także w obszarze obronności. Przekaz do polityków jest prosty: wydawać ostrożnie i, jeśli zajdzie taka potrzeba, wprowadzać jedynie precyzyjnie ukierunkowane, tymczasowe wsparcie.

📈 Inflacja może wzrosnąć do 4,5%, jeśli kryzys energetyczny się pogłębi. Nowa prognoza ostrzega, że przedłużający się konflikt na Bliskim Wschodzie może doprowadzić do dalszego wzrostu cen ropy i gazu, a w efekcie do szerszych podwyżek cen w całej gospodarce, choć podstawowy scenariusz nadal zakłada bardziej umiarkowaną inflację na poziomie 1,8% w tym roku. Gospodarka wciąż uchodzi za silną, przy rosnącym zatrudnieniu i wynagrodzeniach, ale tempo wzrostu może nieco wyhamować. Kluczową obawą pozostaje to, czy rosnące koszty energii ponownie zaczną przekładać się na codzienne ceny.

Przedsiębiorczość

Czy ciągle poświęcasz czas na dokształcanie mimo, że masz już pracę? Razem z Instytutem Rozwoju w Aalborgu rozwijamy projekt mający na celu przekonanie firm do wprowadzania zintegrowanych przestrzeni do nauki i nakłanianie pracowników do podwyższania kwalifikacji. Pomóż nam wypełniając ankietę.

Międzynarodowa społeczność

Masz firmę, która przynosi korzyści międzynarodowym klientom? Napiszmy o niej i pomóż nam, a my pomożemy Tobie! Zależy nam na tym, aby nasz newsletter, podcast i strona internetowa były bezpłatne. Sponsorowanie treści z nami pomaga utrzymać wszechświat LWID w ruchu!

Przeczytaj o innych firmach, z którymi współpracowaliśmy, tutaj.

Chcesz sponsorować nasze treści? Skontaktuj się z nami tutaj.

Tablica ogłoszeń społeczności

Rodzicielstwo międzykulturowe 📍 Café Sweet Surrender, Kopenhaga | 🗓️ wtorek, 31 marca, 10:00–11:30 🔗 Więcej informacji tutaj

Jak przygotować CV i profil na LinkedIn 📍 Online | 🗓️wtorek, 14 kwietnia, 10:00–11:30 🔗 Zapisz się tutaj

Wsparcie w poszukiwaniu pracy - Gmina Vejle (dla nowo przybyłych) 📍 Urząd Gminy Vejle, Skolegade 1, 7100 Vejle | 🗓 start: 15 kwietnia 2026 🔗 Zapisz się tutaj

Webinar informacyjny dla dla nowo przybyłych do Aarhus 📍 Online | 🗓️ czwartek, 16 kwietnia, 10:00–12:00. Obszerne wprowadzenie do życia w Aarhus i Danii – sieci społeczne, kultura, praktyczne informacje. 🔗 Zapisz się tutaj

Aalboarding – Witamy w Aalborgu! 📍 Folkestuen, Biblioteka Główna w Aalborgu | 🗓️ czwartek, 16 kwietnia, 19:00–20:30 🔗 Dowiedz się więcej tutaj

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

📉 „Wybory w Danii: skrajna prawica wyhamowała za rządów Frederiksen, ale jakim kosztem?” - The Guardian

🇺🇸 „Dania odwraca się plecami do ‘agresywnego’ Trumpa” - The Telegraph

💣 „Dania wysłała materiały wybuchowe na pasy startowe na Grenlandii w obawie przed inwazją Trumpa” - Sky News

⚽ „Duńska kandydatura do organizacji mundialu zyskuje nowe znaczenie w związku z zainteresowaniem Trumpa Grenlandią” - CNN

1. Wybory parlamentarne odbędą się 24 marca. Nasz krótki przewodnik zawiera wszystko, co trzeba wiedzieć o tym, o co toczy się gra w tych wyborach, nawet jeśli nie możesz głosować.

2. Dania zdobyła swojego pierwszego w historii Oscara w kategorii Najlepszy Pełnometrażowy Film Dokumentalny za „Mr. Nobody Against Putin”.

3. Ceny gazu i ropy będą nadal rosły tak długo, jak długo będzie trwała wojna na Bliskim Wschodzie, co będzie miało wyraźny wpływ na codzienne życie.

List od redaktora

W ciągu ostatnich kilku tygodni moje poczucie zakorzenienia tutaj mocno się zachwiało. Za każdym razem, gdy mam moment na spokojną refleksję, wraca do mnie jedno pytanie: czy naprawdę jest tu przyszłość dla moich dzieci? A co ważniejsze, czy warto narażać je na trudności tylko po to, by coś udowodnić? Wierzę, że ten kraj w końcu zaakceptuje swoją wielokulturową rzeczywistość, ale dojście do tego może zająć więcej czasu, niż się spodziewamy, zwłaszcza jeśli tak wielu z nas pozostaje politycznie biernych.

Ludzie często mówią, że trzeba otworzyć oczy na to, co dzieje się wokół nas. Być może to prawda, ale róbcie to ostrożnie. W przeciwnym razie może to przypominać emocjonalną kolejkę górską. Kiedy wystarczająco często słyszy się powtarzane hasła w rodzaju „weź łopatę do ręki albo wracaj do domu”, zaczyna to człowieka przytłaczać.

Kampanie parlamentarne są trudnym okresem dla osób z zagranicy. W walce o 22 proc. głosów wyborców, którzy wyraźnie nie chcą nas tutaj, partie polityczne przesuwają granice tego, co można sobie wyobrazić, i tworzą skrajną niestabilność dla rodzin. Dla mnie każdorazowo, gdy odbywają się takie wybory, serce niemal zamiera na myśl o tym, które partie dojdą do władzy i jak będą wyglądały nasze kolejne cztery lata.

Dlatego przygotuj popcorn na wtorkowy wieczór, 24 marca, kiedy zobaczymy pierwsze wyniki. Najprawdopodobniej już następnego dnia będziemy mieli pojęcie, kto będzie rządził Danią do 2030 roku.

Chcesz wiedzieć, jakie stanowisko partie zajmują w sprawach obywatelstwa, integracji, programów anglojęzycznych i prawa pobytu? Oto krótki przewodnik:

Alternativet (Zieloni) - bardzo pozytywnie nastawieni do osób z zagranicy. Chcą zreformować prawo dotyczące obywatelstwa tak, aby okres edukacji wliczał się do wymaganego stażu pracy. Chcą całkowicie cofnąć cięcia z 2021 roku dotyczące programów anglojęzycznych, zamknąć ośrodki azylowe i pozwolić osobom ubiegającym się o azyl na podjęcie pracy.

Enhedslisten (Czerwono-Zielony Sojusz) - bardzo pozytywnie nastawieni do osób z zagranicy. Chcą automatycznie przyznawać obywatelstwo młodym ludziom urodzonym i wychowanym w Danii. Chcą też wprowadzić obowiązkową politykę kadrową uwzględniającą różnorodność etniczną we wszystkich publicznych miejscach pracy, aby skład personelu odzwierciedlał różnorodność lokalnej społeczności.

Moderaterne - pozytywnie nastawieni do osób z zagranicy, szczególnie obywateli UE. Ich motto brzmi: „Dania jest zbyt mała, by mówić tylko po duńsku”. Są zdecydowanymi zwolennikami pracowników z UE i chcą ułatwić im życie w Danii. Chcą znieść okresy oczekiwania na obywatelstwo, które postrzegają jako porażkę administracyjną. Zdecydowanie popierają przywrócenie programów edukacyjnych w języku angielskim. Chcą też przenieść naukę języka duńskiego z sal lekcyjnych do miejsc pracy.

Radikale Venstre (Socjalliberałowie) - bardzo pozytywnie nastawieni do osób z zagranicy. To najbardziej „otwarta na świat” partia. Chcą również cofnąć cięcia z 2021 roku dotyczące anglojęzycznych programów edukacyjnych i sprawić, by wybrane kierunki magisterskie były bezpłatne dla studentów spoza UE. Chcą przyznać osobom ubiegającym się o azyl prawo do pracy. W kwestii obywatelstwa chcą skrócić czas oczekiwania i usunąć „symboliczne wymogi”, takie jak ceremonia uścisku dłoni.

SF (Zielona Lewica) - pozytywnie nastawieni do osób z zagranicy. Chcą, aby młodzi ludzie, którzy ukończyli edukację w Danii, mieli „szybką ścieżkę” do obywatelstwa, oraz usunąć absurdalne przepisy z ustawodawstwa. Popierają programy anglojęzyczne, ale chcą, by były one połączone z obowiązkowymi kursami języka duńskiego i automatycznym dwuletnim pozwoleniem na poszukiwanie pracy. Chcą też, aby Dania ponownie zaczęła przyjmować uchodźców w ramach systemu kwotowego.

Socialdemokratiet (Socjaldemokraci) - ambiwalentnie nastawieni do osób z zagranicy. Nie chcą zmieniać prawa dotyczącego obywatelstwa. Są pozytywnie nastawieni do programów anglojęzycznych, ale tylko w określonych dziedzinach i poza dużymi miastami. Uważają, że integracja dokonuje się poprzez pracę. Koncentrują się na deportacjach, by prawicowe partie nie odbierały im wyborców.

Venstre (Liberałowie) - z jednej strony popierają programy anglojęzyczne, choć głównie poza Kopenhagą, oraz proponują ograniczenie SU, czyli miesięcznego stypendium państwowego, dla studentów z UE, którzy nie zobowiążą się do pozostania w Danii przez co najmniej trzy lata po ukończeniu studiów. Z drugiej strony chcą utrudnić uzyskanie obywatelstwa poprzez wprowadzenie weryfikacji pod kątem poglądów antydemokratycznych, a także przygotowywać ukraińskich uchodźców do powrotu do ojczyzny.

Liberal Alliance (Liberalni Konserwatyści) – po stronie plusów popierają programy anglojęzyczne, choć tylko w wybranych sektorach, i chcą znieść próg płacowy dla pracowników spoza UE, pod warunkiem że sami opłacą prywatne ubezpieczenie zdrowotne. Jednocześnie chcą utrudnić zdobycie obywatelstwa poprzez weryfikację pod kątem wartości antydemokratycznych, podniesienie opłat za złożenie wniosku i wydłużenie wymaganego stażu pracy do 5-8 lat zamiast 3,5 roku. Chcą też, aby obywatele UE mogli korzystać z duńskich świadczeń dopiero po pięciu latach pracy, oraz by odbierać prawo pobytu wszystkim osobom bez obywatelstwa duńskiego pozostającym bez pracy dłużej niż trzy miesiące.

Konservative (Konserwatyści) - po stronie plusów popierają programy anglojęzyczne, choć w określonych sektorach i poza dużymi miastami. Jednocześnie postrzegają duńskie obywatelstwo jako „święty dar” i wolą asymilację od integracji. Chcą wprowadzić obowiązkową weryfikację pod kątem wartości antydemokratycznych oraz dziesięcioletni okres próbny dla nowych obywateli. Ponadto obywatele UE, którzy nie znajdą pracy w ciągu trzech miesięcy, powinni ich zdaniem zostać odesłani z powrotem do swoich krajów, a dostęp do świadczeń powinny mieć wyłącznie osoby mówiące po duńsku.

DD (nacjonalistyczni populiści) - ich motto brzmi: „jeśli potrafisz chwycić za łopatę, potrafisz się zintegrować”. Proponują obowiązkowy 37-godzinny tydzień pracy dla wszystkich bezrobotnych imigrantów. Chcą dokonać przeglądu wszystkich obywatelstw przyznanych w ciągu ostatnich dziesięciu lat oraz dodać obowiązkową weryfikację wartości do nowych wniosków, które miałyby zawierać oficjalne uznanie Izraela. Chcą też wprowadzić dziesięcioletni okres próbny dla nowych obywateli. Dodatkowo chcą odesłać ukraińskich uchodźców do domu.

DF (nacjonalistyczni konserwatyści) - ich celem jest zmniejszenie liczby osób o innym niż duńskie pochodzeniu etnicznym mieszkających w Danii. Ich propozycje obejmują przegląd wszystkich obywatelstw przyznanych w ciągu ostatnich 20 lat oraz wymóg, aby osoby, które uzyskały obywatelstwo w ciągu ostatnich ośmiu lat, ponownie zdały test z języka duńskiego i test obywatelski, a także przeszły obowiązkową rozmowę z funkcjonariuszem policji. Chcą też zakazać ubiegania się o obywatelstwo osobom z krajów z większością muzułmańską, zlikwidować programy anglojęzyczne, zakazać publicznego okazywania religii, odesłać do domu ukraińskich uchodźców oraz zmuszać bezrobotnych imigrantów spoza Zachodu do wykonywania pracy fizycznej.

Borgernes Parti (partia antyestablishmentowa) - ich motto brzmi: „Asymilacja albo repatriacja”. Chcą zakazać muzułmanom uzyskiwania obywatelstwa i umożliwić odbieranie obywatelstwa. Chcą też wykluczyć studentów zagranicznych z SU, czyli stypendium państwowego.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danie na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. A jeśli diagnoza nie jest końcem tej historii? — Florina Lungu

2. Saga Małego Wikinga - powrót do duńskiego środowiska językowego — Emily Ritchie

3. Tajemnica street artu ukryta wśród murów Kopenhagi — Daniel Sfita

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Share

Wszechświat LWID

Linkedin - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Obrazy tygodnia

📸 Porty zasypane piaskiem po nietypowych zimowych wiatrach. Rzadko spotykany wiatr naniósł duże ilości piasku i osadów do portów wzdłuż wschodniego wybrzeża, przez co wejścia do niektórych z nich stały się niebezpiecznie płytkie dla łodzi. W niektórych miejscach głębokość wody spadła do około 1,5 metra, co wymusiło pilne pogłębianie torów wodnych przed rozpoczęciem sezonu żeglarskiego.

Subscribe now

Duńska Polityka

Propozycje prawne

🪖 Partie domagają się jasnego planu wydatków na obronność. Kilka ugrupowań parlamentarnych wzywa do przedstawienia pełnej strategii odbudowy sił zbrojnych, argumentując, że wydane dotąd 356 mld DKK było rozdysponowywane zbyt fragmentarycznie i reaktywnie. Partie chcą długofalowego, całościowego planu, podobnego do modeli przyjętych w Norwegii i Szwecji, zamiast kupowania sprzętu pojedynczo. Troels Lund Poulsen twierdzi, że taka strategia jest już gotowa, ale jej ogłoszenie opóźniły wybory, co sprawia, że będzie to jedno z pierwszych dużych zadań kolejnego ministra obrony.

Scena Polityczna

🗳️ Przyznanie się Vanopslagha do używania kokainy dzieli wyborców. Najnowsze badanie opinii publicznej pokazuje, że opinie na temat tego, czy przeszłe zażywanie kokainy przez lidera Liberalnego Sojuszu (Liberalnych Konserwatystów) Alexa Vanopslagha wpływa na jego zdolność do pełnienia funkcji premiera, są niemal równo podzielone: 42% ocenia to negatywnie, a 45% twierdzi, że nie ma to żadnego znaczenia. Wpływ ten jest najsilniejszy wśród starszych wyborców, podczas gdy młodsze grupy są bardziej wyrozumiałe. Pomimo krytyki ze strony kilku partii poparcie dla Liberalnego Sojuszu (liberalnych konserwatystów) pozostaje stabilne na poziomie około 11%, co sugeruje, że kontrowersja ta nie wpłynęła dotychczas znacząco na poparcie wyborców.

📊 Wyborcy przechodzą od Støjberg do DF (Narodowi Konserwatyści). Nowe badanie pokazuje, że DD (Narodowi Populiści) traci poparcie, spadając do około 6%, podczas gdy Dansk Folkeparti gwałtownie rośnie do około 9,5%, co sugeruje powrót po słabym wyniku z 2022 roku. Analitycy twierdzą, że zmiana ta wynika prawdopodobnie z powrotu wyborców do DF, przy czym prawie co piąty były wyborca Støjberg popiera obecnie tę partię. W miarę zbliżania się wyborów blok prawicowy pozostaje przedmiotem zaciętej rywalizacji, a te zmiany mogą okazać się decydujące.

⛽ Partia Venstre (Liberałowie) chce tańszego paliwa dla kierowców. Partia Venstre proponuje obniżenie podatków od benzyny i oleju napędowego do poziomu minimalnego obowiązującego w UE do końca 2026 r., co mogłoby obniżyć ceny o około 2,50 DKK za litr benzyny i 1,80 DKK za litr oleju napędowego. Posunięcie to ma na celu złagodzenie presji na gospodarstwa domowe w sytuacji, gdy globalne napięcia powodują wzrost cen energii, choć kosztowałoby to państwo około 3,5 mld DKK. Wdrożenie tej propozycji wymagałoby powołania nowego rządu.

Najnowsze informacje o Grenlandii

🪖 Dania przygotowała się na najgorszy scenariusz na Grenlandii. To, co przedstawiono jako ćwiczenia wojskowe, było w rzeczywistości poważnym planem awaryjnym, w ramach którego władze przygotowały się do zniszczenia pasów startowych i ewentualnego przejścia do oporu partyzanckiego w razie inwazji. Żołnierze zostali wyposażeni w ostrą amunicję, sprowadzono dodatkowe zapasy krwi, a obowiązujące rozkazy pozwalały im na podjęcie walki bez czekania na zgodę polityczną.

• Rząd twierdzi, że napięcia na Grenlandii są nadal poważne. Premierka potwierdziła, że zainteresowanie Stanów Zjednoczonych przejęciem kontroli nad Grenlandią nie zniknęło, mimo że obecnie trwają negocjacje.

🛡️ Politycy wzywają do wzmocnienia europejskiej obrony po kryzysie na Grenlandii. Po ujawnieniu, że władze przygotowywały się do stawienia oporu ewentualnej inwazji, kilku liderów partii twierdzi obecnie, że Europa musi być w stanie bronić się bez polegania na Stanach Zjednoczonych. Kryzys zachwiał zaufaniem do sojuszu transatlantyckiego, nawet jeśli na razie współpraca trwa. W całym spektrum politycznym rośnie poparcie dla zacieśnienia więzi obronnych między Europą a krajami skandynawskimi, a niektórzy ostrzegają, że zależność od Stanów Zjednoczonych nie jest już dłużej możliwa do utrzymania.

Czytaj więcej: Grenlandia, Dania i USA - historyczna oś czasu.

Życie codzienne w Danii

🎬 Pierwszy duński film dokumentalny zdobył Oscara. Film ‘Mr. Nobody Against Putin’ zapisał się w historii jako pierwszy film dokumentalny produkcji duńskiej, który otrzymał Nagrodę Akademii. Opowiada o rosyjskim nauczycielu dokumentującym postępującą militaryzację szkół po inwazji na Ukrainę. To zwycięstwo otwiera dla Danii nowy rozdział na światowej mapie kina po latach nominacji w tej kategorii. Podczas tej samej ceremonii nagrodę za najlepszy film międzynarodowy otrzymał także związany z Danią reżyser Joachim Trier.

🎓 Więcej studentów wybiera zawody związane z opieką i edukacją. Nowe dane dotyczące aplikacji w ramach quota 2 pokazują 5-procentowy wzrost liczby kandydatów na kierunki takie jak pielęgniarstwo, pedagogika i praca socjalna, przy czym liczba zgłoszeń na pracę socjalną wzrosła aż o 18%. To pozytywna zmiana po latach spadku, ale związki ostrzegają, że jeszcze daleka droga do uzupełnienia niedoboru kadry w szkołach i służbach opieki.

🌱 Ogrodnictwo bez kopania zyskuje popularność. Coraz więcej osób sięga po metodę „no dig”, polegającą na układaniu kompostu i odpadów roślinnych na powierzchni gleby zamiast jej przekopywania. Takie podejście pomaga zatrzymywać wodę w glebie, ogranicza chwasty i lepiej przygotowuje ogród na ekstremalne warunki pogodowe, od intensywnych opadów po suche lato. Choć początkowe przygotowanie wymaga pewnego wysiłku, z czasem metoda ta wymaga mniej pracy. Dla wielu to bardziej przyjazny dla klimatu i mniej wymagający sposób uprawy warzyw w domu.

🎨 Niewielki obraz sprzedany za zaskakująco wysoką kwotę. Niewielkie dzieło Anny Ancher zostało sprzedane na aukcji za 825 tys. DKK, znacznie powyżej wstępnej estymacji wynoszącej od 100 do 150 tys. DKK. Silna licytacja odzwierciedla rosnące międzynarodowe zainteresowanie jej twórczością oraz dziełami kobiet artystek z początku XX wieku. Eksperci podkreślają, że zainteresowanie to wyraźnie wzrosło w ostatnich latach, szczególnie po dużej wystawie w Londynie.

🪑 Ławki, które miały poprawić przestrzeń uliczną, wywołały sprzeciw. Mieszkańcy centralnej Kopenhagi nawołują do usunięcia ławek postawionych niedawno na byłych miejscach parkingowych, twierdząc, że sprzyjają zakłócaniu ciszy nocnej i śmieceniu. Choć ławki miały być tymczasowym krokiem w stronę bardziej zielonej przestrzeni miejskiej, mieszkańcy twierdzą, że weekendowe zakłócenia się nasiliły i pogorszyły komfort snu. Część polityków popiera ich usunięcie, ale ostateczna decyzja jeszcze nie zapadła.

Duńska gospodarka

Stan rynków

⛽ Ceny energii rosną po atakach na Bliskim Wschodzie. Ceny ropy wzrosły o niemal 9%, a gazu o ponad 25% po atakach dronów na kluczowe obiekty energetyczne w Katarze, Kuwejcie i Arabii Saudyjskiej, co wywołało panikę na rynkach. Choć ceny nieco spadły, eksperci ostrzegają, że sytuacja pozostaje niestabilna i może mieć długotrwałe skutki w przypadku zakłóceń w dostawach. Dla nas może to wkrótce oznaczać wyższe koszty paliwa i ogrzewania, ponieważ globalne zawirowania na rynku energetycznym szybko przekładają się na codzienne wydatki.

🏡 Domy letniskowe zwiększają zapotrzebowanie na opiekę domową. Gminy z dużą liczbą domów wakacyjnych przygotowują się na letni wzrost zapotrzebowania, ponieważ osoby korzystające z opieki potrzebują jej również podczas pobytu na urlopie. W Odsherred władze testują nowe rozwiązania, między innymi rekrutację pracowników przez SMS, ale mimo to spodziewają się braków kadrowych w sezonie. Dla zagranicznych pracowników sektora opieki może to oznaczać dodatkowe sezonowe możliwości zatrudnienia.

🥤 Pierwszy debiut giełdowy od trzech lat. Producent soków ze Slagelse planuje wejść na giełdę tego lata, co będzie pierwszym IPO w Danii od 2022 roku. Dzieje się to w momencie rosnących obaw o słabe inwestycje w lokalne przedsiębiorstwa i kurczący się rynek giełdowy, na którym notowanych jest znacznie mniej spółek niż kiedyś. Eksperci liczą, że ten krok zachęci kolejnych przedsiębiorców do pójścia tą samą drogą..

⚡ Duńska sieć energetyczna jest przeciążona, a zielone projekty się opóźniają. Setki projektów energetycznych utknęły, ponieważ sieć elektroenergetyczna nie jest w stanie obsłużyć większego zapotrzebowania. Oznacza to, że centra danych i fabryki mogą czekać latami na przyłączenie. Niektóre firmy nie mogą też przejść z gazu na energię elektryczną, co dodatkowo spowalnia zieloną transformację. Eksperci podkreślają, że potrzebne są teraz jasne polityczne priorytety.

Międzynarodowa społeczność

Masz firmę, która przynosi korzyści międzynarodowym klientom? Napiszmy o niej i pomóż nam, a my pomożemy Tobie! Zależy nam na tym, aby nasz newsletter, podcast i strona internetowa były bezpłatne. Sponsorowanie treści z nami pomaga utrzymać wszechświat LWID w ruchu!

Przeczytaj o innych firmach, z którymi współpracowaliśmy, tutaj.

Chcesz sponsorować nasze treści? Skontaktuj się z nami tutaj.

Tablica ogłoszeń społeczności

🌍 Rodzicielstwo w różnych kulturach 📍Café Sweet Surrender, Kopenhaga | wtorek, 24 marca, 10:00-11:30 🔗 Więcej tutaj

📚 Piątkowe wycieczki z przewodnikiem - UN City Copenhagen📍51 Marmorvej 2100 København | 🗓 Różne terminy, początek o 14:00 🔗 Dowiedz się więcej i sprawdź dostępność tutaj

📊 Duński system podatkowy - webinar pytań i odpowiedzi 📍Online (International House Copenhagen) | 🗓 czwartek, 26 marca, 16:30-18:00 🔗 Dowiedz się więcej tutaj

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

🚢 „Dania naciska na ogólnounijną odpowiedź w sprawie Cieśniny Ormuz” - Reuters

💊 „Kandydat na premiera Danii przyznaje się do używania kokainy” - Politico

👑 „Wizyta duńskiej rodziny królewskiej w Australii łączy symbolikę i soft power” - The Guardian

🐖 „Wojna, Trump i... świnie dominują w duńskiej kampanii wyborczej” - Euractiv

🛡️ „Kanada i nordycka piątka jednoczą siły, by chronić suwerenność Arktyki” - BNN Bloomberg

🛢️ „Kryzys paliwowy skłania Danię i Azję do ponownego przemyślenia pracy zdalnej” - ScandAsia

1. Obywatelski projekt ustawy przeciwko firmom parkingowym trafi pod debatę w parlamencie.

2. Najważniejsze kwestie dla osób poniżej 31. roku życia to klimat i środowisko. Dla osób powyżej 31. roku życia - opieka zdrowotna i imigracja.

3. Choć niemal 17% społeczeństwa ma pochodzenie mniejszościowe, mniej niż 4% kandydatów do parlamentu je reprezentuje.

List od redaktora

Trzech na czterech obcokrajowców mieszkających w Danii i czytających Last Week in Denmark oddałoby głos na „czerwoną partię” (lewica), gdyby mieli obywatelstwo. Dzięki Waszemu udziałowi w zeszłotygodniowym eksperymencie myślowym możemy zobaczyć, które partie trafiają do naszej społeczności, a które wciąż mają sporo do nadrobienia.

Wyniki ankiety LWID „If Internationals could vote…” przedstawiają się następująco:

• 25,9% - SF (Zielona Lewica);

• 18,5% - Enhedslisten (Sojusz Czerwono-Zielonych);

• 13,6% - Radikale Venstre (socjalliberałowie);

• 12,3% - Moderaterne (umiarkowani socjalliberałowie);

• 12,3% - Socialdemokratiet (socjaldemokraci);

• 3,7% - Venstre (liberałowie);

• 2,5% - Liberal Alliance (liberalni konserwatyści);

• 2,5% - Alternativet (zieloni);

• po 1,2% - Konservative (konserwatyści), DF (nacjonalistyczni konserwatyści) i Borgernes Parti (nacjonalistyczni populiści);

• 0% - DD (nacjonalistyczni populiści).

• 4,9% nie poparłoby żadnej z partii znajdujących się na karcie do głosowania.

Gdybyśmy mogli głosować - i rzeczywiście poszlibyśmy do urn - odebralibyśmy dziewięć mandatów partiom z niebieskiego bloku (prawica) i przekazali je czerwonym partiom oraz Moderaterne. Czerwony blok miałby wyraźną większość nawet bez wsparcia Moderaterne.

Co więc zrobić z tą wiedzą? Trzeba ją puścić dalej w obieg. Niech dotrze do kandydatów z czołowych partii. Niech zrozumieją, co tracą, pozbawiając nas prawa głosu. Być może więcej z nich wycofa się z tego ponurego wyścigu o to, kto bardziej utrudni nam życie, a przynajmniej zacznie stawiać opór, zanim najbardziej absurdalne pomysły staną się rzeczywistością.

Dziękujemy, że czytacie i udostępniacie Danie na Tacy: Przegląd Tygodnia / Last Week in Denmark!

Narcis George Matache, redaktor naczelny, LWID

Share Dania na Tacy - Przegląd Tygodnia

O czym pisaliśmy w tym tygodniu…

1. Beyond the Direct Gaze: wystawa, która wnosi międzynarodowe perspektywy do kulturalnej sceny Kopenhagi. Alicja Peszkowska

2. Szklany sufit, o którym nikt nie mówi w nordyckich miejscach pracy. Florin Lungu

3. Różne sposoby liczenia. Laura Matheson

4. Zagubieni w tłumaczeniu? Rzeczywistość pracy tłumacza w Danii. Daniel Sfita

Chcesz zgłębić najnowsze wiadomości? Posłuchaj podcastu „Last Week in Denmark”. Nowe odcinki pojawiają się na wszystkich aplikacjach podcastowych i YouTube w każdą środę. Dołącz do naszych słuchaczy – obserwuj nas i odkrywaj kolejne odcinki!

Share

Wszechświat LWID

Linkedin - Instagram - Facebook - LWID App - Merchandise Store - Podcast - Website

Czy wiesz, że Last Week in Denmark możesz przeczytać w ośmiu innych językach?

angielski - rumuński - hiszpański - turecki - włoski - niemiecki - węgierski - ukraiński

Subscribe now

Duńska Polityka

Propozycje prawne

🚗 Zasady dotyczące parkowania mogą wkrótce doczekać się politycznych zmian. Obywatelska propozycja domagająca się surowszych regulacji wobec prywatnych firm parkingowych zebrała ponad 50 000 podpisów w zaledwie 18 dni, co oznacza, że musi zostać teraz poddana debacie w parlamencie. Propozycja zakłada wprowadzenie krajowej licencji dla firm parkingowych, ustalenie limitów wysokości kar oraz wzmocnienie ochrony konsumentów. Jej zwolennicy podkreślają, że obecny system pozwala firmom nakładać co roku setki tysięcy opłat karnych przy zbyt małym nadzorze.

Scena Polityczna

🌍 Klimat nadal najważniejszym tematem dla młodych wyborców. Nowy sondaż firmy Epinion pokazuje, że 16% osób w wieku 18-31 lat uważa klimat i środowisko za najważniejsze kwestie wyborcze, co potwierdza trend z poprzednich wyborów. Starsi wyborcy na pierwszym miejscu stawiają opiekę zdrowotną, następnie imigrację, a dopiero potem klimat. Badacze wskazują, że silne skupienie młodych na klimacie wynika z dorastania w czasie intensywnej debaty publicznej o zmianach klimatu oraz ruchów takich jak szkolne strajki klimatyczne.

💧 Woda z kranu stała się ważnym polem walki wyborczej. Kilka partii chce wprowadzić ogólnokrajowy zakaz stosowania pestycydów na terenach, gdzie powstają zasoby wód gruntowych. Inne proponują raczej lokalne ograniczenia lub rozwiązania w ramach zielonego porozumienia trójstronnego z rolnikami. Socialdemokratiet proponuje również, aby to rolnictwo, a nie gospodarstwa domowe, płaciło za usuwanie azotanów z wody pitnej, co w ciągu najbliższych dekad może kosztować miliardy koron.

⛽ Narasta polityczna debata o obniżeniu podatków od paliw. Rosnące ceny ropy, związane z konfliktem na Bliskim Wschodzie, skłoniły kilka partii do zaproponowania obniżenia podatków na benzynę i olej napędowy, aby odciążyć gospodarstwa domowe. Eksperci ostrzegają jednak, że taki ruch zwiększyłby emisje i utrudnił osiągnięcie celów klimatycznych, potencjalnie generując dodatkowe miliony ton CO₂ rocznie.

💸 Proponowany podatek majątkowy stał się problemem dla startupów i politycznym kłopotem wizerunkowym. Organizacje biznesowe i założyciele firm ostrzegają, że aki podatek mógłby uderzyć w przedsiębiorców, bo byłby liczony od wyceny firmy, a nie od pieniędzy, które rzeczywiście mają do dyspozycji, co mogłoby skłonić część przedsiębiorców do przeniesienia się do takich krajów jak Szwecja. Socialdemokratiet (Socjaldemokraci) twierdzi teraz, że startupy nie powinny być w ten sposób karane i przekonuje, że podatek opierałby się na bardziej zachowawczych wartościach księgowych, a nie zawyżonych wycenach rynkowych. Krytyków to jednak nie uspokoiło.

🏠 Ulga podatkowa dla tanich domów może ominąć wielu właścicieli. Premierka obiecała zniesienie podatku od wartości nieruchomości dla domów wycenianych poniżej 1 mln koron, aby wesprzeć obszary wiejskie. Nowa analiza pokazuje jednak, że oficjalne wyceny nieruchomości często są znacznie wyższe niż rzeczywiste ceny sprzedaży. W około jednym na sześć przeanalizowanych przypadków domy sprzedane za mniej niż 1 mln koron były oficjalnie wycenione powyżej tego progu, co oznacza, że właściciele mogliby stracić prawo do ulgi. Minister ds. podatków przyznaje, że system wyceny nieruchomości nadal ma problemy, ale zapewnia, że będzie ulepszany.

🏭 Venstre proponuje obniżki podatków i mniej biurokracji dla firm. Partia chce obniżyć podatek od osób prawnych z 22 do 20% oraz przeznaczyć około 1 mld DKK na ulgi podatkowe dla małych i średnich przedsiębiorstw. Zapowiada też gwarancję zatrzymania wzrostu obciążeń administracyjnych, której celem jest zmniejszenie wymogów biurokratycznych wobec biznesu o 25% do 2030 roku. Propozycja jest częścią kampanii wyborczej i przedstawiana jest jako plan wzmocnienia innowacyjności oraz konkurencyjności Danii.

🎵 Młodzi działacze partyjni pod lupą po odtworzeniu piosenki powiązanej z nazizmem. Na nagraniu z imprezy młodzieżówki Venstre (Liberałowie) w Aalborg słychać nazistowską piosenkę „Erika” i dobiegający z zewnątrz okrzyk „Heil Hitler”. Krajowe kierownictwo Venstres Ungdom podkreśla, że stanowczo odcina się od tego incydentu i próbuje ustalić, kto puścił piosenkę lub wykrzyczał to hasło.

🚑 Propozycja imigracyjna wywołuje debatę o dostępie do opieki zdrowotnej. Socjaldemokratiet (Socjaldemokraci) zaproponowała zaostrzenie polityki imigracyjnej, w tym szybsze wydalanie przestępców zagranicznych i 17 innych inicjatyw. Proponują również, aby osoby skazane za przemoc wobec personelu medycznego zostały tymczasowo pozbawione dostępu do publicznej opieki zdrowotnej w niepilnych przypadkach. Sankcja w zakresie opieki zdrowotnej spotkała się z krytyką ze strony lekarzy, pielęgniarek, a nawet niektórych polityków Socjaldemokratiet, którzy ostrzegają, że może ona podważyć zasadę równego dostępu do leczenia. Partia twierdzi, że celem jest ochrona pracowników opieki zdrowotnej przy jednoczesnym utrzymaniu opieki doraźnej dla wszystkich.

🍫 Podatek od czekolady może zostać utrzymany w celu finansowania planów opieki zdrowotnej. Moderaterne (Socjalliberałowie) proponuje utrzymanie planowanego podatku od czekolady zamiast jego obniżenia i przeznaczenie około miliarda koron na nowe inicjatywy zdrowotne. Plan obejmuje m.in. badania profilaktyczne dla osób powyżej 50. roku życia, które nie były u lekarza przez rok, mobilne kliniki dla osób starszych i w trudnej sytuacji oraz jeden ogólnokrajowy numer telefonu do uzyskania pomocy medycznej poza godzinami pracy przychodni. Partia twierdzi, że priorytetem powinno być finansowanie ochrony zdrowia, a nie obniżanie podatków od słodyczy.

🌞 Farmy solarne wywołują polityczny spór na obszarach wiejskich. Liderka partii DD (Narodowi populiści), Inger Støjberg, chce wzmocnić prawa lokalnych mieszkańców do blokowania nowych pól paneli słonecznych, nazywając je brzydkimi „żelaznymi polami”, które psują krajobraz wsi. Jednocześnie twierdzi, że rozbudowa gospodarstw rolnych powinna być nadal możliwa, o ile spełniane są przepisy środowiskowe, ponieważ rolnictwo jest naturalną częścią wiejskiego krajobrazu. Krytycy mówią, że to stanowisko jest sprzeczne i może ograniczyć nowe możliwości gospodarcze na terenach wiejskich.

Życie codzienne w Danii

🍽️ Założyciel Nomy, René Redzepi, ustępuje po oskarżeniach o nadużycia. Ten znany na całym świecie szef kuchni zrezygnował z funkcji szefa kopenhaskiej restauracji po tym, jak dziesiątki byłych pracowników ujawniło przypadki przemocy i toksycznej atmosfery w kuchni w latach 2009–2017. Redzepi przeprosił za swoje dawne zachowanie i powiedział, że bierze za nie odpowiedzialność, a restauracja zapewnia, że warunki pracy poprawiły się w ostatnich latach. Krytycy twierdzą, że skandal ten odzwierciedla szerszy problem w branży gastronomicznej i domagają się silniejszej ochrony pracowników oraz większej obecności związków zawodowych.

🍬 Dlaczego lukrecja jest tu tak ważna. Miłość do lukrecji ma juz ponad 100 lat i stała się małym symbolem kulturowym, wspólnym dla wielu pokoleń. Antropolodzy twierdzą, że wiele osób dorastało, poznając ten smak dzięki dziecięcym słodyczom i nadal cieszy się nim jako dorośli, od klasycznych cukierków, takich jak Gajol, po nowoczesne wersje dla smakoszy. Smak jest złożony i niezwykły, dlatego często zaskakuje odwiedzających, którzy próbują go po raz pierwszy.

🍰 Wyłoniono najlepsze ciasto w kraju. Cukierniczka Freja Krarup Johansen z Hotelu d’Angleterre wygrała krajowy konkurs „Ciasto Roku 2026” w Kopenhadze wypiekiem o nazwie „Pineapple Twister”, łączącemu ananasa, cytrynę i wanilię. W konkursie wzięło udział 102 cukierników, z których każdy musiał przygotować 28 identycznych ciast, ocenianych pod kątem smaku i wyglądu.

🔨 Materiały budowlane z recyklingu zyskują na popularności w całym kraju. Czerwony Krzyż otworzył w Horsens piąty sklep z materiałami do ponownego wykorzystania, gdzie można kupić resztki farb, narzędzia i inne materiały budowlane po bardzo niskich cenach. Zarówno osoby prywatne, jak i firmy przekazują tam rzeczy, które w przeciwnym razie trafiłyby do wyrzucenia, oszczędzając na kosztach utylizacji i ograniczając ilość odpadów. Ponieważ materiały budowlane odpowiadają za dużą część emisji CO2, ich ponowne wykorzystanie coraz częściej postrzega się jako praktyczny sposób na tańsze i bardziej zrównoważone remonty.

🎨 Nowe muzeum w Thy znalazło się na listę magazynu TIME z najpiękniejszymi miejscami świata. SMK Thy w Doverodde zostało uznane przez magazyn TIME za jedno z „World’s Greatest Places of 2026”, zwracając uwagę na surowe krajobrazy północno-zachodniej Jutlandii i nową próbę przenoszenia wielkich kolekcji sztuki poza Kopenhagę. Muzeum jest pierwszą stałą filią Statens Museum for Kunst, czyli duńskiej galerii narodowej, i przekształca dawną farmę oraz silos zbożowy w przestrzenie wystawowe stworzone z materiałów z odzysku.

🌊 Śluzowate glony pojawiły się wyjątkowo wcześnie w Limfjorden. Rybacy i biolodzy donoszą, że „fedtemøg”, mieszanka brązowych glonów i gnijącej trawy morskiej, zaczęła rozprzestrzeniać się wzdłuż wybrzeża już kilka tygodni wcześniej niż zwykle. Eksperci ostrzegają, że to sygnał silnej presji na ekosystemy morskie, które szybko reagują na wzrost nasłonecznienia i temperatur. Politycy wskazują, że jednym z głównych powodów nadal pozostaje nadmiar substancji odżywczych pochodzących z rolnictwa.

🎶 Duńska autorka piosenek wygrała szwedzki Melodifestivalen. Theresa Rex z Padborga jest jedną z autorek utworu „My System”, który zwyciężył w szwedzkich preselekcjach do Eurowizji i będzie reprezentował ten kraj na konkursie w maju. Komentatorzy uważają, że ten wynik pokazuje rosnące zapotrzebowanie na świeższe brzmienie zamiast dopracowanej do perfekcji, typowo szwedzkiej formuły. Tak więc Dania ma w tym roku dodatkowy, mały powód, by śledzić konkurs.

Duńska gospodarka

Nasze pieniądze

💰 Różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn pojawia się wcześniej, niż można było przypuszczać. Nowa analiza związku zawodowego Djøf pokazuje, że studentki pracujące jako assistants zarabiają już około 3,4% mniej niż ich koledzy wykonujący podobną pracę w sektorze prywatnym, co przekłada się na różnicę rzędu około 4 700 DKK rocznie. Badacze podkreślają, że tej różnicy nie da się wyjaśnić doświadczeniem ani liczbą przepracowanych godzin, a jej skutki mogą wpływać na zarobki także w późniejszych etapach kariery. Eksperci wskazują, że większa przejrzystość wynagrodzeń oraz silniejsza świadomość negocjacyjna mogą pomóc w ograniczeniu tej luki.

Stan rynków

⛽ Ceny ropy gwałtownie rosną, ponieważ napięcia na Bliskim Wschodzie zakłócają światowe dostawy. Cena ropy Brent przekroczyła poziom 650 DKK za baryłkę po tym, jak Iran zablokował Cieśninę Ormuz w następstwie ataków ze strony Izraela i Stanów Zjednoczonych. Ponieważ przez cieśninę przepływa około 20% światowej ropy, zakłócenia te już teraz powodują wzrost cen paliw i mogą wpłynąć na koszty żywności oraz oprocentowanie kredytów hipotecznych. Kraje zgodziły się uwolnić duże strategiczne rezerwy ropy, choć analitycy ostrzegają, że może to tylko na krótko ustabilizować rynki, jeśli cieśnina pozostanie zamknięta.

Międzynarodowa społeczność

🇸🇾 Większości syryjskich uchodźców nie można odesłać do kraju, wskazują sprawy pilotażowe. Nowe decyzje Rady Odwoławczej ds. Uchodźców pokazują, że 7 na 10 syryjskich uchodźców w analizowanych sprawach przyznano prawo stałego pobytu, mimo że urząd ocenił, iż Syria jest obecnie co do zasady wystarczająco bezpieczna, by umożliwić powrót. Eksperci podkreślają, że te orzeczenia prawdopodobnie wpłyną na około 36 tysięcy Syryjczyków posiadających tymczasowe pozwolenia na pobyt i utrudnią przeprowadzanie deportacji na dużą skalę, zwłaszcza gdy uchodźcy mają więzi rodzinne lub korzystają z innych form ochrony. Kilku polityków prawicy domaga się zmian w konwencjach międzynarodowych.

🗳️ Niewielu kandydatów w wyborach ma pochodzenie mniejszościowe. W miarę zbliżania się wyborów parlamentarnych kandydaci z etnicznych środowisk mniejszościowych nadal są niedostatecznie reprezentowani na listach partyjnych w całym kraju. Chociaż około 16,8% populacji ma pochodzenie imigranckie, w ostatnich wyborach jedynie około 3-4% kandydatów miało podobne pochodzenie. Badacze ostrzegają, że ta dysproporcja może zniechęcać wyborców należących do mniejszości do udziału w głosowaniu, a część wyborców przyznaje, że chciałaby widzieć więcej kandydatów odzwierciedlających różnorodność społeczeństwa.

Masz firmę, która przynosi korzyści międzynarodowym klientom? Napiszmy o niej i pomóż nam, a my pomożemy Tobie! Zależy nam na tym, aby nasz newsletter, podcast i strona internetowa były bezpłatne. Sponsorowanie treści z nami pomaga utrzymać wszechświat LWID w ruchu!

Przeczytaj o innych firmach, z którymi współpracowaliśmy, tutaj.

Chcesz sponsorować nasze treści? Skontaktuj się z nami tutaj.

Tablica ogłoszeń społeczności

👥Głosujemy, troszczymy się Wybory krajowe: „SPIS BRØD TIL” 📍 Demokrati Garage Rentemestervej 57 Kbh NV, 2400 | 🗓 Poniedziałek, 16 marca, 17:00-18:30 🔗 Więcej tutaj

📚Domy kultury i biblioteki Kopenhagi: bramy do lokalnej społeczności 📍 Online (International House Copenhagen) | 🗓 Poniedziałek, 23 marca, 16:30-17:30 🔗 Więcej tutaj

🌍Rodzicielstwo w różnych kulturach 📍Café Sweet Surrender, Kopenhaga | Wtorek, 24 marca, 10:00-11:30 🔗 Więcej tutaj

👏Jak dobrze wypaść na rozmowie kwalifikacyjnej 📍 Online | 🗓 Wtorek, 24 marca, 13:00-14:30 🔗 Więcej tutaj

📊Duński system podatkowy - webinar Q&A 📍 Online | 🗓 Czwartek, 26 marca, 16:30-18:00 🔗 Więcej tutaj

🤝International Café - prowadzone przez Welcome Ambassadors 📍 Biblioteka Ørestad, Kopenhaga | 🗓 Czwartek, 26 marca, 17:00-19:00 🔗 Więcej tutaj

➕ Organizujesz wydarzenie ważne dla międzynarodowej społeczności w Danii? Wyślij szczegóły na adres noticeboard@lwid.dk

Dania w światowych nagłówkach

⚖️ „Przed duńskim Sądem Najwyższym rusza sprawa dotycząca sprzedaży broni do Izraela” - The Times of Israel

🚇 „Między Danią a Niemcami powstaje najdłuższy podwodny tunel świata, budowany z bloków ważących 73 000 ton” - The Times of India

⛽ „Obawy przed wojną USA-Iran windują ceny ropy, a Duńczyków ostrzega się, by ograniczyli jazdę samochodem” - CNBC

🌍 „Dania i Grenlandia zachowują chłodny spokój, by ostudzić Trumpa” - The Manila Times

🕷️ „Gigantyczne pająki wracają do środkowej Danii po udanym projekcie odtwarzania przyrody” - Earth.com