Zatraciłam tę zdolność do chowania wiary niewzruszonej w obliczu wzruszeń.

Rozmyła mi się z biegiem mijających lat. Być może rozwodniła ją technologia. To złudzenie bliskości i kontaktu, który nie ma prawa się zakończyć, chyba że się o tym zdecyduje. Zabrzmię pewnie jak gderliwa trzydziestolatka, rzewna zillenialka, ale kiedy kończyły się wakacje jasnym było, że się żegnamy. Żadnych rozmytych granic. Żadnych niedopowiedzeń. Jasne, w latach dwutysięcznych brało się najpierw adresy, później numery gadu gadu i w końcu odszukiwało się nazwiska kolonijnych przyjaciół w raczkujących mediach społecznościowych, ale nie mieliśmy złudzeń. To kontakt, nie jego brak, był decyzją. Utrzumywanie nieustającej relacji nie mieszkało w sferze powszechnych domysłów. W tych pożegnaniach była ostateczność. I zgoda na nią.

Czy powrót tego zapomnianego uczucia uderzył mnie tak bardzo, bo sama niedawno doświadczyłam pożegnań osób, które nigdy nie były moje? Tej wiary, że przyszłość, jakkolwiek odległa, jeszcze przyniesie spotkanie? A może dlatego, że żywot Chimery, istoty po przeszczepie szpiku, kobiety z cudzą krwią, wymaga tej zapomnianej sztuki cierpliwości? Że uczę się jej na nowo, choć przecież kiedyś, w świetlanych czasach nastolęctwa, tak dobrze ją umiałam? A potrzebuję jej ostatnio aż nadto i w sferze ciała, i w sferze pisarstwa, i w sferze mediów społecznościowych.

Zacznijmy od ciała.

Cierpliwości potrzebowałam już w czasie choroby, ale mam wrażenie, że w czasie zdrowienia jest jeszcze ważniejsza. Jak być może wiesz, mierzę się aktualnie z martwicą obu głów kości udowych przez powikłania po przeszczepie. Opowiadałam o tym więcej w tym odcinku podcastu, jeśli więc interesuje Cię temat życia po chorobie onkologicznej, a konkretnie białaczce, koniecznie tam zajrzyj. Podczas jednej z terapeutycznych rozmów o regeneracji moich martwych bioder wspomniałam, że dałam sobie pół roku leczenia zachowawczego, zanim ocenię efekty. „Zachowawcze”, takie śmieszne słowo, którym dziś określamy powściągliwość, a przecież głównym jej rdzeniem jest zachowanie czegoś. Próba uleczenia, nie pozbycia się. „A może więcej niż pół roku - zaznaczyłaa terapeutka. Od początku mówiła, że czasowość układu kostnego nie jest zbieżna z czasowością niecierpliwości człowieczej. — Proces zdrowienia jest niepoznany. Czasem długo nie dzieje się na pozór nic, by nagle zadział się wielki postęp ot tak, z dnia na dzień”.

Gdy o tym piszę, myślę o pozornie spóźnionej wisterii. Jej historię poznałam przez instagram Remigiusza Dorawy. Gdy jego balkonowa wisteria nie puściła wiosennych pąków uznał, że pewnie mrozy doprowadziły do jej obumarcia. Mimo wszystko postanowił ją zostawić, by stanowiła podporę dla roślin jednorocznych. Jakież było jego zdziwienie gdy 10 lipca na gałązkach, które uznał za zmarłe, pojawiły się zielone pąki listków! W kolejnych dniach obserwował, jak nie dość, że te się rozwijają, to że… wisteria zawiązuje także pąki kwiatowe. Po raz pierwszy w swojej historii. I nie uwierzysz - jeden, honorowy, zakwitł!

„Zakwitanie jest dla rośliny ogromnym wysiłkiem”

Moja przyjaciółka Kasia przywołała ten cytat z podręcznika botanicznego, który jest mottem jej (jeszcze!) nienapisanej książki. Czyż nie o tym właśnie opowiada pozornie spóźniona wisteria przez cztery miesiące uznana za zmarłą tylko przez to, że w krainie tego, czego ludzkim okiem nie widać, wykonywała heroiczną pracę, jaką jest zakwitanie? Jak wiele pracy istot, układów, organizmów nie widzimy dlatego, że dla naszego oka są niewidoczne! Ile wysiłku nie dostrzegamy tylko dlatego, że nie widać go gołym okiem! Ktoś powiedziałby: “wisteria rozkwitła z dnia na dzień, miała szczęście”. Ale jedyne szczęście, jakie wisteria miała to to, że ktoś dał jej spokój i czas na pracę w swoim tempie, by pewnego dnia mogła zakwitnąć.

Dlaczego ja miałabym pospieszać pąki moich kości? Dlaczego miałabym ocenić ich regenerację po tym, ile czasu minęło w wymiarze ludzkim ? Dlaczego miałabym przekreślać wysiłek, który tkwi pod spodem? Dlaczego nie miałabym zaczerpnąć z tych kolonijnych pożegnań, uplecionych z subtelnej wiary i nadziei, ale też świadomości, że ta obietnica powrotu może zostać złamana buntem okoliczności zwanych życiem? Podjąć postanowienie i podjąć działanie, ale nie podejmować rękawicy w pojedynku mocowania się z rzeczywistoscia? Odroczyć ocenę rezultatów z uwagi na czasowość układu kostnego czy jakiegokolwiek układu, na którego działanie się zdaję?

Gatunek late bloomer, czyli istoty późno kwitnącej.

Często pragniemy dojść do tego, o czym marzymy jak najszybciej. Chcemy życia, które niesie jak najwcześniejsze spełnienie marzenia, albo przynajmniej tak nam się wydaje. I nic w tym dziwnego, kapitalizm uczy nas, że im szybciej tym lepiej. Stąd to pojęcie istoty późno kwitnącej, late bloomerki, choć przecież tak jak w przypadku wisterii Remigiusza, jedynym, co nam to tempo narzuca, jest poczucie istnienia pewnego standardu. Normy rozkwitania. A nic nie nauczyło mnie lepiej niż leczenie onkologiczne, że nie ma czegoś takiego jak norma. Że nie istnieje jeden standard. Że owszem, są statystyki, ale statystyki to nie konkretna osoba. Z resztą o tym, że mamy czas, ale nigdy nie będzie go wystarczająco, pisałam więcej w tym tekście.

I uwierz mi, doskonale znam tę frustrację płynącą z tego, że nasz czas nie przychodzi, choć wkładamy naprawdę wiele wysiłku, zasobów i zaangażowania, by spełnić marzenia i osiągnąć cele. Ale poukładać swoją odmienioną perspektywę tak, byś i Ty ją zrozumiała, pomogły mi dwie treści na instagramie. Moja uwaga, tak ostatnio czuła na cierpliwość odmienianą przez wszelkie przypadki usłyszała we wspaniałej rolce kapłanki ognia, @thelizefiresorcerss , „masz talent, ale musisz zasłużyć na opowieść”. W tych słowach zamknęło się to, co zdaję się robić od tych dziesięciu, ba, 17 lat, licząc moment, w którym moja gimnazjalna polonistka, pani Anna, dostrzegła iskierkę, zalążek zdolności w moim pisaniu. Z każdą kolejną przygodą na mojej pisarskiej drodze buduję właśnie ją: opowieść, w której mogę objąć nie tylko swoje doświadczenie, ale i Ciebie i wszystkie osoby, które też wybrały na swoje życie tą twórczą drogę.

Dlatego naukę kolonijnej cierpliwości, cierpliwości wisterii, próbuję przekładać nie tylko na zdrowie, ale i wszelkie moje działania, i te pisarskie, i internetowe.

Bo łatwo spojrzeć na moment kwitnięcia jako na nagły. Widzimy kwiat, ale nie widzimy wysiłku. Widzimy czyjaś rolkę, która zyskała wielkie zasięgi, ale nie widzimy lat pracy nad swoimi działaniami, ale też nad sobą. Ja też ulegam temu złudzeniu natychmiastowości. Też się niecierpliwię, szczególnie w przypadku mediów społecznościowych. Chce efektów tu i teraz, szczególnie, że już tyle energii w nie włożyłam. Przez wiele lat publikowałam regularnie, co tydzień podcast, który ma już ponad 150 odcinków. Na instagramie ukazało się już prawie 800 moich postów. Przecież zasłużyłam na to, żeby mi się wreszcie udało! I tu wchodzi druga treść na temat cierpliwości, którą podsunął mi instagram, czyli karuzela @in.my.season. Autorka mówi w niej o niepoddawaniu się w obliczu tak zwanych flopów, czyli rzeczy, które nie wychodzą. I o wierze, że nasz czas czy — jakby powiedziała wisteria — sezon naszego kwitnienia jeszcze nadejdzie.

I właśnie na to się zdecydowałam, gdy w czerwcu postanowiłam dać sobie ostatnią, ale sprawiedliwą szansę na rozwinięcie mediów społecznościowych (więcej pisałam o tym w tym wpisie). Wzorem regeneracji kości, wzorem późno kwitnącej wisterii, postanowiłam włożyć wysiłek, energię i zaangażowanie w rozkręcenie moich mediów społecznościowych. Sto dni sprawiedliwej próby, polegającej na regularnym, prawie codziennym publikowaniu. I obiecałam sobie nie oceniać pochopnie efektów po tym, co widać na powierzchni. Odroczyć ocenę całego przedsięwzięcia na trzy miesiące. Nie przywiązywać się do zasięgów jednej treści. Nie traktować każdego pojedynczego flopa jako porażki i dowodu na to, jak bardzo sobie nie radzę, tylko dodawać je do kolekcji danych, które mogę później przeanalizować i z których mogę wyciągnąć wnioski. Gdy przychodziły gorsze dni, kiedy kilka postów z rzędu radziło sobie wybitnie słabo, wymagało to ode mnie szczególnego samozaparcia w pamiętaniu, że to jeszcze nie czas na ocenę. Że tej dokonam po trzech miesiącach. Że właśnie to jest czasowością konsekwentnie budowanych mediów społecznościowych.

I… zadziałało.

Owa kolonijna wiara z końca wakacji, owa cierpliwość pozornie spóźnionej wisterii, owo zdobywanie opowieści i zaufanie, że sezon mojego kwitnienia nadejdzie opłaciły się. W ostatnich tygodniach moje media społecznościowe radzą sobie tak dobrze, jak nigdy. Nie minęło jeszcze sto dni (mija z końcem września), a ja już kwitnę. Zbieram moje owoce wytrwałej pracy nawet — a w zasadzie szczególnie — w momentach, w których chciałam się poddać. W których myślałam: „to koniec, nie zakwitnę”. Tak samo więc staram się myśleć o moim pisaniu. Choć wciąż czekam na odzew wydawnictw i zdaję sobie sprawę, że wysoce możliwe, że się go nie doczekam (właśnie minęły trzy, z reguły wskazywane jako szacowany czas odpowiedzi, miesiące), to ufam, że i w sferze pisarskiej nadejdzie mój czas. Czas właściwy, w którym zakwitnę jak pozornie spóźniona wisteria.

A jak u Ciebie jest z tą cierpliwością? Masz podobnie? Daj znać w komentarzu lub odpowiedzi na maila!

Z miłością —

Ula

Żeby nie było, nie jestem przeciwna stanowisku, że kreatywność może rozwijać każdy. Choć i do kreatywności możemy mieć predyspozycje zwane szumnie talentem, to porównanie pewną rzecz określa prawidłowo — każda osoba kreatywność ma. Nie jest to mityczna cecha, która ujawnia się u wybranych. Owszem, jak mięśnie znajduje się w każdej osobie. W jednej mocniejsza, w innej słabsza, ale jest. Uniwersalnie jest. Tylko że jest jedno zasadnicze rozróżnienie, które w tym wszystkim ginie — bo kreatywność to nie tylko umiejętność, ale cała zdolność do kreowania. Choć te dwa terminy mogą się wydawać bardzo bliskie, ta subtelna różnica diametralnie wpływa na to, jak kreatywność rozumiemy. A zrozumienie to absolutna podstawa do dobrego jej praktykowania.

Zróbmy więc to, co lubię najbardziej — sięgnijmy do słownika.

Słownik języka polskiego PWN opisuje kreatywność jako „zdolność do tworzenia czegoś nowego, oryginalnego”. Zdolność, nie umiejętność. Zdolność z kolei definiuje na dwa sposoby: po pierwsze jako „właściwość pozwalającą na łatwe opanowanie nauki, zdobycie wiedzy, jakiejś umiejętności”, czemu najbliżej do talentu, a drugie - „potencjalna sprawność, zdatność do czegoś”. Zdatny z kolei to „nadający się do czegoś”. Gdy pogrzebiemy głębiej i spojrzymy na definicję „zdolnego” zobaczymy, że nie chodzi tylko o kogoś, kto „ma cechy pozwalające na łatwe opanowanie pewnych umiejętności lub zdobycie wiedzy”, ale też „taki, który może coś zrobić”. Słowem kluczem jest dla mnie właśnie ta możliwość. Gdy dziwimy się, jak ktoś mógł popełnić karygodny czyn mówimy: „jak był do tego zdolny”?. Nie myślimy wówczas o wybitnym talencie do popełniania zbrodni, ale o znacznie szerszej sferze motywacji, okoliczności, emocji, afektów i wpływów, które doprowadziły do tego czynu. Choć nie pragnę porównywać aktu twórczego z przestępstwem, myślę, że ten przykład wyjątkowo dobrze obrazuje wielowarstwowość tego terminu.

Porównajmy to z definicją słowa umiejętność. Jest to „praktyczna znajomość czegoś, wiedza o czymś, biegłość”. Na pierwszy rzut oka — wszystko z nią w porządku. Czyż kreatywności nie możemy poznać w praktyce? Dowiedzieć się o niej jak najwięcej? Zyskać w niej biegłości? Skłamałabym mówiąc, że nie. Że nie jest to możliwe. Tylko że… dwie prawdy mogą istnieć równocześnie. W tym przypadku jedna zawiera drugą. Bo umiejętność jest tylko częścią zdolności. Tą częścią, która dotyczy fragmentu związanego z naszą sprawczością. Bo oczywiście, o kreatywności możemy się uczyć w teorii i w praktyce, poznawać jej sekrety i zawiłości, zgłębiać tajniki. Tylko że… mało która osoba w życiu zajmująca się kreowaniem powiedziałaby, że to wystarczy. Że zyskując wiedzę teoretyczną i praktyczną na temat kreatywności od razu zyskała pełny i nieustający dostęp do kreatywności.

Mała zmiana, wielkie konsekwencje.

Mechanizm zdobywania umiejętności jest kumulatywny. Zakłada powiększanie się w czasie, zupełnie jak w przypadku mięśnia. A jednak kiedy patrzymy na zdolność do kreowania, widzimy, że to zupełnie w ten sposób nie wygląda. Ze zdziwieniem orientujemy się, że obietnica kreatywności rozwijającej się wprost proporcjonalnie do wysiłku włożonego w jej wzmacnianie została złamana. I w tym leży mój problem z traktowaniem kreatywności jako umiejętności. Bo zakłada nasz wpływ na całą sferę tworzenia, a nie tylko na jej część, której tak naprawdę dotyczy. Choć uważam, że sprawczość jest w budowaniu dobrego, twórczego życia kluczowa, to jestem skrajnie przeciwna przypisywaniu jej w całości tam, gdzie jest znacząco ograniczona. Prowadzi to do wielu smutnych i trudnych konsekwencji, między innymi szukania wyłącznie w sobie winy, powodu dla którego nie udaje nam się czegoś stworzyć.

Pozwolę przytoczyć sobie w tym miejscu wątek prywatny związany z mięśniami właśnie. Jak być może wiesz, od października borykam się z martwicą obu głów kości udowych po sterydach, które brałam na chorobę przeszczep przeciwko gospodarzowi (stany zapalne powodowane atakowaniem organizmu przez białe krwinki mojej szwajcarskiej dawczyni, opowidałam o tym w filmie na youtubie, który znajdziesz poniżej). Martwica poprzez spłaszczenie kości powoduje ból i ograniczenie ruchomości. Póki co nie zdecydowałam się na endoprotezę ze względu na wciąż wczesny etap po chorobie, ale za to robię co mogę, by spróbować wesprzeć mój organizm w regeneracji, także tej kostnej. Oprócz leków chodzę więc na fizjoterapię i treningi rehabilitacyjne. Robię to już od blisko czterech miesięcy. Obserwuję jak zmienia się moje poruszanie się i ból, ale też - co istotne - jak rozwijają się moje mięśnie. A rozwijają się aż miło. Tylko że… to wcale nie sprawiło, że jestem w stanie normalnie chodzić i zejść z leków przeciwbólowych. Dlaczego?

Kreatywność nie jest jak mięsień, jest co najmniej jak cały aparat ruchu.

Dzieje się tak dlatego, że nie wyłącznie mięśnie wpływają na moje poruszanie się. Wpływają na nie kości, ścięgna, stawy… Nie jestem w stanie rozbudowanymi mięśniami zniwelować zdeformowanych kości, mimo że ich wzmacnianie wpływa na ogólny komfort poruszania się. Nie jestem w stanie uniknąć przeciążeń, które te powodują ani zmusić się do większych zakresów. Nie jestem w stanie zniwelować bólu. Co więcej — na poruszanie się nie wpływa wyłącznie stan aparatu ruchu. Wpływa na niego ogólny stan wewnętrzny mojego organizmu, ale i warunki zewnętrzne. Moje zmęczenie, znużenie, brak snu, podjęty wcześniej wysiłek, ale też to, w jakich warunkach się poruszam. Czy mam przejść z pokoju do pokoju małego mieszkania czy wejść po schodach na piętro.

Kreatywność jest według mnie takim sposobem poruszania się w świecie. Dużo bardziej przypomina cały układ ruchu, na który składają się różnorodne mięśnie, ale i inne tkanki. I który nie polega wyłącznie na kwestii woli, ale też warunków, w których funkcjonuje. Gdy patrzymy na kreatywność jak na mięsień — sprawa wydaje się prosta. Przecież wystarczy napiąć, prawda? Wykonać izolowane ćwiczenie, które wycelowane jest we wzmocnienie tego konkretnego mięśnia niczym bicepsa. Jeśli nie dźwignie ciężaru, z którym dotychczas sobie radził, można się dziwić. Ale gdy patrzymy na kreatywność jako na cały układ, zdolność, na którą składa się wiele umiejętności, ale i okoliczności, zaczynamy widzieć pełny obraz. Na procesualne rozwijanie swoich twórczych zdolności nakładamy wówczas sinusoidę uwarunkowań wewnętrznych, jak kondycja psychiczna i fizyczna, ale i zewnętrznych, jak wszystko to, co nas w życiu spotyka.

I tu znów wracamy do miłosnej teorii twórczej

Pisałam o niej jakiś czas temu (tekst znajdziesz tutaj) i notorycznie do tego tematu wracam. Dlaczego? Bo to według mnie absolutna podstawa. I tutaj przychodzi z pomocą, bo by pielęgnować swój (także twórczy) rozwój (a właśnie to Bell Hooks przytacza w definicji miłości), zrozumienie, które buduje się dzięki szczerości, uważności i przychylności serca jest absolutną podstawą. Gdy błędnie rozumiemy mechanizm działania kreatywności, a to powoduje dobranie nieodpowiedniej metafory jak tej z mięśniem, zakłócamy miłosną relację z tworzeniem już w samiutkiej podstawie. Doszukujemy się wpływu wyłącznie naszej woli na kreatywność, a gdy ta nie przynosi pożądanych efektów, oceniamy pochopnie, że problem leży w nas. A to nieprwawda.

Gdy wyobrazimy sobie sportowca, który ma za zadanie pokonać triatlon, widzimy wszystkie wyzwania, które przed nim stoją. Wiemy, że na zdolnoś do jego pokonania wpływa owszem, przygotowanie, wiedza i praktyka, ale też to, w jakim humorze się obudził, czy dobrze spał i jakie słowa powiedział mu przed startem inny zawodnik czy trener. Czy czegoś sobie nie naciągnął, czy się nie przetrenował, czy wręcz przeciwnie, nie olał treningu w ostatnim tygodniu. U kobiet dodatkowo dochodzi kwestia cyklu hormonalnego. Dlatego nie uważam, że całe to porównywanie twórczyń do sportowczyń nie ma sensu. Ma wielki. Tylko nie możemy porównywać elementu do całego układu.

Kreatywność to układ złożony.

I rzeczywiście, bardzo przemawia do mnie porównanie, że kreatywność jest jak układ ruchu. Tak jak on sprawia, że możemy się poruszać w świecie i wykorzystywać do różnych działań. Tak jak układ ruchu służyć do biegu, spaceru, pływania czy roweru, tak kreatywność możemy wykorzystywać do drobnych praktyk twórczych na co dzień, rękodzieła, sztuki czy sprawczego tworzenia swojego życia. Nie ma jednego właściwego sposobu, który odpowiada wszystkim. Ale nie możemy zapominać, że tak jak układ ruchu mierzy się z różnymi wyzwaniami i wpływami, tak i nasza kreatywność ma do pokonania konkretne ścieżki, przeszkody i wyzwania. Na możliwości ich pokonania wpływają owszem, nasze zdolności warsztatowe, umiejętność sięgania do kreatywności bez szkodliwych przekonań czy samokrytyki, ale też to, jak się czujemy, jakie mamy twórcze doświadczenia, co się dzieje w naszym życiu, jakie emocje przeżywamy, ile mamy siły i energii, na co poza tym je przeznaczamy, jakimi ludźmi czy treściami się otaczamy, jakie są nasze wartości i priorytety…

Objęcie zrozumieniem tego, jak działa cały nasz układ kreatywnego ruchu jest kluczowe do tego, by budować dobrą, trwałą i zdrową praktykę twórczą. To zrozumienie rzadko przychodzi z dnia na dzień. Wymaga obserwacji i sprawdzania, co działa i w jakich okolicznościach się sprawdza. Czego potrzebujemy przy konkretnym splocie wydarzeń, a czego przy innym. Potrzebuje naszej nieustannej uważności i ostrożności w ocenianiu, czy dana blokada twórcza, spowolnienie, niepowodzenie naprawdę ma swoje źródło w domenie naszych wpływów. Bo może, oczywiście, ale nie musi. I w moim doświadczeniu znacznie częściej niż to dostrzegamy leży poza nią.

Zasubskrybuj teraz

A do czego Ty porównujesz kreatywność, by ją lepiej rozumieć? Jestem bardzo ciekawa! Napisz w komentarzu lub odpowiedzi na tego maila :).

Z miłością —

Ula

Dużo myśli pochłania mi wobec tego budowanie swojej marki autorskiej na Instagramie.

Chcę dotrzeć do jak największej liczby osób, które mogłyby pokochać moje pisanie tak jak ja je pokochałam. A jednak algorytm rządzi się swoimi prawami. Już od niemal dwóch miesięcy publikuję prawie codziennie i naprawdę jest bardzo różnie. Oczywiście, mogłabym tworzyć treści wedle wszystkich zasad insta guru. Podbierać czyjeś formuły na zasięgowe treści, przy pomocy AI szukać najbardziej przyciągających hooków, mówić o tym samym na pięć różnych sposobów, tylko że… Ja już wiem, że nie chodzi mi o zasięgi dla zasięgów. Nie dotarcie do setek tysięcy przypadkowych ludzi, ale prawdziwe trafienie do serc tych o podobnej wrażliwości.

I, prawdę mówiąc, to wymaga serio niezłego nagimnastykowania się. Tworząc swoje treści muszę celować w niewielką cząstkę wspólną trzech zbiorów: tego, co chcę tworzyć ja, tego, co w moich treściach cenią inni i tego, co premiuje algorytm. I uwierz mi, ten skrawek jest naprawdę mały. Analizuję go pieczołowicie przez ostatnie tygodnie. Przyglądam się pod powiększającym szkiełkiem. Niczym na śledczej tablicy łączę obserwacje sznureczkami skomplikowanych korelacji. Rozkładam na warstwy i każdą z nich przesiewam przez palce, próbując pochwycić, dlaczego właśnie to zadziałało (oczywiście robię to na papierze, ale nie powinno Cię to dziwić, jeśli masz za sobą ten odcinek mojego podcastu).

Dekalog dobrego twórczego życia

Jak możesz sobie wyobrazić, takie zaangażowanie w proces potrafi ukryć z zasięgu wzroku to, co jest naprawdę ważne. W pogoni za zasięgami jeszcze bardziej muszę pamiętać, dlaczego tu jestem i po co to robię. I właśnie z potrzeby uporządkowania sobie w głowie i w życiu tych rzeczy, powstał dekalog. Początkowo był szkicem moich unikalnych perspektyw, wartości i przekonań wyłuskiwanych na potrzeby budowania mediów społecznościowych w zgodzie ze sobą, ale szybko zdałam sobie sprawę, że jest czymś więcej. Że jest swojego rodzaju manifestem dobrego twórczego życia, zebranym w punkty. Na potrzeby tego tekstu postanowiłam go dopracować, uzupełnić i przedstawić Wam z wiarą, że nie tylko ja potrzebuję drogowskazów, by nawigować po wzburzonym morzu, jakim jest życie z tworzenia (i z tworzeniem).

1. Kreatywność nie jest ani wymysłem do zaniechania, ani mięśniem do ćwiczenia, ale sposobem bycia w świecie. Potrzeba kreatywnego bycia może, ale nie musi, pojawić się u każdego człowieka, ale dla niektórych jest wręcz niezbędną częścią potrzeby samorealizowania się.

2. Jeśli masz potrzebę kreatywnego realizowania się, istnieje niezwykle wysoka szansa, że nie osiągniesz spełnienia jeśli jej nie zaspokoisz. Wysiłek włożony w życie od niej z dala będzie tak duży, że zaspokojenie jej okaże się przy tym wymagać znacznie mniej. Dlatego pierwszym krokiem do budowania życia w bliskości do kreatywności jest pełne objęcie faktu, że woła do Ciebie tworzenie.

3. Podstawową i absolutnie najważniejszą formą kreatywnego realizowania się jest tworzenie w sprawczości, z intencjonalnością i uważnością swojego życia oraz jego doświadczania na poziomie mikro i makro, co może — ale nie musi — znajdować odzwierciedlenie w sztuce, rzemiośle, rękodziele czy innych formach twórczego wyrazu.

4. Prowadzenie życia w bliskości do kreatywności to akt aktywnego oporu i nieustanne stawianie jej ponad oczekiwaniami czy komentarzami innych. Wymaga wprawy, którą zdobywa się z czasem i praktyką, a rozpoczyna się od odpowiedzi na to, dlaczego akurat dla nas jest taka ważna.

5. Choć kapitalizm nakłania do udowandniania wartości poprzez pieniądze (o czym pisałam tutaj), nie znaczy to, że należy zbudować wokół niej swoje życie zawodowe. Absolutną podstawą jest świadomość wartości swojego tworzenia bez zewnętrznego uznania: zasięgów, zarobków czy zewnętrznych instytucji (uczelni, galerii itd.) i na tej podstawie uważne tworzenie i życia, i kariery, i pasji w indywidualnie zbudowanym połączeniu z kreatywnością z poszanowaniem własnych uwarunkowań.

6. Fundamentem każdego tworzenia jest budowanie dobrej, zdrowej i karmiącej relacji ze sobą, ze światem i z innymi. Jego nieodzownymi elementami jest szczerość, szacunek, zrozumienie, zaangażowanie, odpowiedzialność dbałość i zaufanie (więcej poczytasz w tym poście).

7. Każda relacja, także ta z kreatywnością, oparta jest na wzajemności. Braniu i dawaniu. Dlatego tak istotne jest, by i związek z tworzeniem traktować w taki sposób i jako jego część uznawać nie tylko z niej czerpanie przy generowaniu, ale też napełnianie doświadczeniami i przyjemnościami, które w ujmowaniu kreatywności jako mięśnia czy w zgodzie z zasadami kapitalizmu nie są brane pod uwagę.

8. Kiedy taka oparta na wzajemności relacja z kreatywnością jest priorytetem, kreatywność staje się nie o efekcie, ale o płynnym procesie o swoistych fazach. Gdy następuje odpływ wiemy, że czas na branie i napełnianie. Przypływ — generowanie. Dzięki temu zapobiegamy blokadom twórczym i wracamy do tworzenia po tych momentach, gdy chodzi o branie.

9. Podstawą relacji ze swoją kreatywną stroną jest słuchanie siebie oparte na szczerości. Oznacza to zawsze wychodzenie od tego, co jest autentycznie nasze, a nie ma za zadanie spełnić cudze oczekiwania czy jakiekolwiek inne cele. Właśnie to w naturalny sposób prowadzi do odkrycia swojego stylu i twórczego głosu oraz należyte ich pielęgnowanie.

10. Media społecznościowe są tylko jednym z wielu miejsc, które mogą służyć do pokazywania światu siebie, swojej twórczości i wrażliwości. Chociaż rządzą się swoimi zasadami to są one wtórne do tego, co kochamy i co stanowi nasze sedno. Najpierw jest twórczyni i wszystko co się na nią składa, a dopiero w dalszej kolejności dostosowywanie tego do konkretnych platform.

Podejrzewam, że ten dekalog nie przyjął jeszcze ostatecznej formy. Zebranie w dziesięciu punktach czegoś tak obszernego i wszechogarniającego jak dobre twórcze życie zakrawa o niemożliwość i szaleństwo. Wierzę jednak, że udało mi się choć w pewnej, już pomocnej części, ująć to, co stanowi dla mnie aktualnie jego esencję. Ale oczywiście jeśli masz jakiekolwiek pytania, wątpliwości, pomysły czy uwagi, śmiało odpowiedz w mailu czy komentarzu do tego tekstu. Absolutnie nie roszczę sobie prawa do wyłączności w dobry podejściu do twórczego życia.

Z miłością —

Ula

Pozorny bunt ku chwale kreatywności.

Która z nas nie doświadczyła momentu, w którym szeptem zdradziła światu pragnienie tworzenia, a świat odpowiedział „lepiej zajmij się czymś poważnym, kreatywność to tylko hobby”? Środowisko bardzo rzadko rozumie, że dla nas, istot twórczych, tworzenie jest zawsze czymś więcej niż “tylko” hobby. Nawet jeśli nie jest źródłem dochodu lub częścią kariery zawodowej, to nadal coś o niebo potężniejszego. Kreatywność jest naszą potrzebą, powołaniem, spełnieniem. To poprzez nią pokazujemy sposoby, na jakie odbieramy świat, doświadczamy i komunikujemy się z innymi. To bez niej - nie bez poważnego, stabilnego zawodu - nasze życie staje się puste, niepełne, nieszczęśliwe.

By udowodnić wagę kreatywności w akcie przekory wybieramy te sposoby, które są przez niego najlepiej rozumiane. A że świat mówi językiem kapitalizmu, próbujemy przekładać naszą twórczość na słowa o dochodowości, efektywności i zapierdolu. Robimy wszystko, by pokazać, że artystka nie musi głodować. Że sens ma nie tylko kariera prawnika, urzędniczki czy lekarza. Że też możemy pomagać, wpływać, zyskiwać sławę czy zarabiać robiąc to, co kochamy. Budujemy wokół kreatywności biznesy i kariery. Zakładamy działalności i maskę z dobrą miną do złej gry. Harujemy i zagłuszamy ciężką pracą głosik, który mówi, że wcale nie tak sobie to nasze kreatywne życie wyobrażałyśmy. Że to nie to. Że nie w taki sposób.

Ja zagubiłam się w kreatywnym udowadnianiu.

Odkąd tylko wyznałam światu, że chcę zostać pisarką, ten deprecjonował moje pragnienie, mówiąc: „na tym nie zarobisz”. Dlatego, zamiast skupić się przede wszystkim na pisaniu (bo przecież pisarki z natury są biedne), na pierwszym miejscu postawiłam zbudowanie kariery w bliskim związku z kreatywnością. Dlatego nagrywałam o kreatywności podcasty i tworzyłam treści w Social Mediach. Nie by stanąć przy sobie i swojej kreatywności, ale udowodnić reszcie świata, że się da. By i wilk kapitalistycznego zarabiania na kreatywności był syty, i owca pisania fikcji w wolnym czasie cała. Tylko że… ta owca wcale nie była cała. Wręcz przeciwnie. Zapominałam się w karmieniu wewnętrznej potrzeby zysków tak bardzo, że nie starczało mi czasu, serca i sił na ochronę tego, co od zawsze było dla mnie w kreatywności kluczowe — pisania.

Czyż to nie absurdalne? Próbować udowodnić wartość czegoś, czego sama wartości nie potwierdzam czynami? To, że nie piszę, choć przecież najbardziej na świecie właśnie tego chciałam, docierało do mnie falami. Nie jestem z tego dumna, ale w pełni to zrozumiałam dopiero gdy zachorowałam na białaczkę. To wówczas wreszcie usiadłam do poprawienia pierwszego szkicu mojej powieści o dorastaniu. To wówczas zaczęłam na moich mediach społecznościowych publikować po prostu moje pisanie. Nie o kreatywności, nie o rozwoju, ale o tym, co w istocie przeżywam. To wówczas osoby, które mnie obserwowały, wreszcie mogły poznać mnie od prawdziwie literackiej strony. To wówczas pozwoliłam sobie samej przyznać, że jeśli z tego wszystkiego wyjdę — a przy ostrej białaczce szpikowej to „JEŚLI” jest bardzo duże — nie będę już nigdy prowadzić życia z dala od pisania.

Zaburzony porządek.

Zrozumiałam, że prawdziwym buntem przeciwko umniejszaniu kreatywności wcale nie jest próba dowiedzenia jej wartości wedle zasad wyznaczanych przez kapitalizm, ale ich całkowite obalenie. Prawda jest taka, że do takiego stopnia mamy uwewnętrznione kapitalistyczne mierniki sukcesu: zyski i zasięgi, że stają się niewidoczne. Postępujemy według nich choć wcale nie zdajemy sobie z tego sprawy. Udostępniamy w mediach społecznościowych nasze teksty i bardziej patrzymy na cyferki wyświetleń niż fakt, że kogoś poruszyłyśmy na tyle, że zostawił komentarz. Ze sprzeciwu wobec tego głosu, który nadal rozbrzmiewa i wewnątrz mnie, stworzyłam na instagramie serię, w której wymieniałam inne niż wyświetlenia i lajki wyznaczniki tego, że dobrze sobie radzę. Okazało się, że nie tylko ja tego potrzebowałam.

Bo wartość kreatywności możemy uznawać NIE wykorzystując jej do swojej pracy zawodowej. Możemy zrobić dla niej stację błogosławieństw jak polecał Austin Kleon w “Rób swoje!”, czyli stworzyć piękne miejsce, swojego rodzaju ołtarzyk w mieszkaniu. Możemy podarować naszej kreatywności piękny zeszyt (o ich wadze opowiadałam tutaj). Możemy ją zabrać do kina, parku czy muzeum i poświęcić jej pełnię uwagi, bez cudzego towarzystwa na żywo czy w telefonie. Możemy wybrać się z nią na warsztaty, by nauczyć się nowej umiejętności. Możemy mówić o niej pełnym głosem zamiast przedstawiać swój zawód, gdy ktoś pyta “a Ty czym się w życiu zajmujesz?”. Ale jeśli chcemy serio, serio kreatywnie żyć, nie tylko możemy, ale wręcz musimy wybierać kreatywność niezależnie od tego, czy spełnia standardy stawiane przez kapitalizm.

Prawda jest taka, że dopiero gdy sama zaczęłam pokazywać mojemu pisaniu, że jest ważne z powodów zupełnie niekapitalistycznych — sprawia mi radość i przyjemność, koi, daje poczucie głębokiego zanurzenia w świecie i pełnego go doświadczania, łączy z innymi osobami o podobnej wrażliwości — reszta zaczęła się układać. I w świecie, i w mojej głowie. I to jest prawda, którą chcę głosić. Gdy próbujemy zasłużyć na docenienie wagi kreatywności grając jej pionkiem w grę zwaną kapitalizmem, wybieramy nieustanną walkę. Co więcej — godzimy się że poczucie jej wagi będzie chwiejne, i nieustannie zależne od tego, ile spojrzeń akurat kieruje się w naszą stronę, ile pieniędzy niosą cudze dłonie, ile serc akurat nam sprzyja. Skazujemy i siebie, i swoją kreatywność na koszmar wiecznego tańca z niedowartościowaniem.

Wróciłam w to samo miejsce, ale nie ta sama.

Bo tytuł tego tekstu nie jest ironiczny. Ja naprawdę wróciłam do internetu z zamiarem życia z tworzenia. Tylko że jest to jeden z tych sławetnych przypadków, gdzie „jak” liczy się bardziej niż „co”. Wedle struktury podróży Josepha Campbella, bohater w swojej podróży na koniec wraca w to samo miejsce, ale nie taki sam. Jest bogatszy o doświadczenie całej odbytej podróży. Choć i ja po swoich niemałych życiowych trudach znów wkraczam do rzeki mediów społecznościowych to ani ja nie jestem ta sama, ani rzeka. Zanurzając niej nie pragnę już usłyszeć „Twoja kreatywność jest ważna”. Nie. To już sama dobrze wiem i tym razem zrobię wszystko, by moja miłość do kreatywności i pisania nie zachwiała się pod wpływem algorytmicznych prądów. By nie z cyferek nie tworzyć zaprawy dla sypiącego się ego. By nie wykorzystywać kreatywności ku chwale ślepego zysku, tak niewrażliwego na moje życie, potrzeby i zasoby. By nikomu niczego nie udowadniać ani cudzym kapitałem legitymizować mojego prawa do tworzenia.

Gdy dziś pełnym głosem mówię, że właśnie będę żyć z tworzenia, mówię o robieniu w świecie miejsca na swoją twórczość. O szczerym przyznaniu, że owszem, chcę pisać i chcę, żeby inni mnie czytali. Że nie będę trzymać swoich marzeń w sekrecie i mówić o nich szeptem, chodzić wokół nich na palcach i za wszelką cenę unikać. Chcę być pisarką i basta. Pragnę tego odkąd siedemnaście lat temu pani Anna dostrzegła coś w moim pisaniu, a ja poczułam jak to jest połączyć się z kimś swoją wrażliwością ujętą w słowa. Dlatego czekając na wieści z wydawnictw, chcę rozbudować w mediach społecznościowych swoją autorską markę osobistą. Do końca roku zostało 150 dni i zamierzam dać sobie sprawiedliwą szansę, by przy zachowaniu i regularności, i zdrowych zmysłów wreszcie przełamać klątwę, która wisi nad moimi mediami społecznościowymi. Choć publikuję od 10 lat a nie przekroczyłam 3tys obserwujących i zdecydowałam, że pora to zmienić. Będę próbować na każdy z możliwych (ale wciąż zgodnych ze mną sposobów) trafić do osób, które mogłyby pokochać moją powieść tak jak ja ją pokochałam. Jestem niezwykle ciekawa, jak potoczy się ta moja przygoda. Cieszę się, że i Ty możesz jej świadkować :)

Z miłością —

Ula

PS. Częścią życia z tworzenia jest wysyłanie do Was w listach fragmentów mojej nadbałtyckiej powieści o dorastaniu. Bez czekania na uznanie zewnętrznych instancji jak wydawnictwa. Gdy na vinted znalazłam kolekcję piętnastu pocztówek z irysami z 1986 roku, wiedziałam, że muszę je do Was wysłać. Dlaczego? Bo właśnie w tym roku rozpoczyna się akcja mojej powieści i główna bohaterka, Rosa, poznaję swoją nauczycielkę Iris Vogel. Pocztówek jest tylko piętnaście, co oznacza, że w tym miesiącu list mogę wysłać jeszcze tylko do 5 osób. Jeśli chcesz być jedną z nich, wesprzyj mnie na BuyCoffee za 25zł miesięcznie. :)

Wesprzyj mnie i otrzymaj swojego irysa!

Do dziś nie zmieniło się wiele.

Gdy zaczęłam wracać do siebie po śmiertelnej chorobie, musiałam na nowo odbudować relację ze sobą, z kreatywnością i ze światem. Rzeczy, które dotychczas były oczywiste, nagle okazały się nowe. Musiałam z powrotem dotrzeć i do notesów. Pamiętam moment, w którym TikTok wyświetlił mi dzienniki Louise Carmen. Skórzane okładki, które we wnętrzach nosiły cienkie zeszyty. Było to dla mnie olśnieniem. Notes na notesy, którego wnętrze mogę niezobowiązująco aranżować wedle własnych potrzeb. Coś wspaniałego. Od początku wiedziałam jednak, że nie wydam dziesiątek euro na coś, co przecież mogę zrobić sama. Ze skórzanych torebek po babci i ze skrawków skór, które pomalowałam farbką Renoskór poznaną na warsztatach z robienia chodaków, stworzyłam sobie nowe bezpieczne miejsca na kreatywność. Okładki, które pod naporem umniejszającej rzeczywistości zawsze trzymają miejsce na twórczą cząstkę mnie.

I właśnie ta nowo rozbudzona miłość do notesów stanęła za najnowszym odcinkiem podcastu.

Pisanie odręczne jest aktem miłosnym.

O miłosnej teorii twórczej pisałam Wam już od jakiegoś czasu, a ostatnio dzięki książce Bell Hooks „Wszystko o miłości” spisałam jej podstawy. Miłość, także ta twórcza, jest w tym ujęciu działaniem, aktem woli, którego celem jest dbanie o rozwój — w tym wypadku nas samych. W świecie, gdzie liczy się efekt, nie proces, notesy które są o byciu tu i teraz, zauważaniu i zachowywaniu tego, co dla nas ważne w danej chwili, stają się aktem oporu. Pozwalają postawić na pierwszym miejscu nie wielkie dzieła o wysokim stopniu artyzmu, ale spisane czy naszkicowane migawki z życia codziennego. Dowartościowują tę stronę naszej twórczości, która nie daje, a odbiera. Przyjmuje. Istnieje w świecie. I są piękną formą budowania relacji tą, która pisze i tym, o czym pisze. Zbliżają nas do siebie, innych i świata.

Przewińmy od momentu stworzenia okładek do momentu teraźniejszego. Zeszyty na nowo wypełniły moje życie swoją kojącą i wspierającą obecnością, a nawet… jest ich więcej niż było wcześniej. Dlatego w dzisiejszym odcinku podcastu, oprócz zagłębienia się w te relacje, w które wchodzimy z notesami i dzięki notesom, opowiadam o tych rodzajach notatników, z których ja korzystam i przytaczam takie, z których korzystałam lub zamierzam skorzystać kiedyś. Mam nadzieję, że jeśli szukasz inspiracji, właśnie tutaj ją znajdziesz.

Tam, gdzie tylko mogłam dołączyłam linki do Papierniczonych, gdzie dzięki płatnej współpracy macie zniżkę -10% na wszystko na kod ULA10. Jeśli nie mieli konkretnych rzeczy, z których korzystam, uzupełniłam je linkami afiliacyjnymi z Allegro.

Ma mnie mój trywialnik czyli commonplace journal.

Miejsce zbierania skrawków. Spostrzeżeń, pomysłów, wrażeń. Każdy podchodzi do niego inaczej. Dla jednych będzie to zeszyt, w którym zapisują wszystko - wrażenia z seansów i lektur, notatki z obejrzanych filmów, opisane fragmenty rzeczywistości… Dla mnie to dziennik na szkice słowem, czyli próby oddania fragmentów mojej rzeczywistości w pisaniu, ale nie tylko. Traktuję go tak, jak wiele osób traktuje notatnik w telefonie, dzięki czemu po ekran sięgam nieco rzadziej. Notuję zasłyszane cytaty, pomysły, spostrzeżenia, zadania… wszystko co — jak sama nazwa mówi — pochodzi z krainy trywialnosci.

Służy mi w tym malutki notesik, mniejszy nawet niż A6 — rozmiar Passport. W tym przypadku korzystam z malutkich notesów w linie Cahier P z Moleskina. Są małe, cienkie i nie dodają za dużego ciężaru do moich torebek czy kieszeni. Ale notesów w tym typie macie wiele, jeśli nie ogranicza Was wielkość okładki, na przykład ten zestaw od Papierniczonych czy ten wariant od Midori.

Ma mnie mój junk journal, czyli zeszyt wyklejany pamiątkami.

Rzeczy, które przez świat uznawane są za śmieci jak paragony, papierki, bilety, opakowania, fragmenty wstążek i ulotek, bibułki po paczkach, promocyjne naklejki… je wszystkie uwielbiałam zachowywać już od nastoletnich lat. Na moich półkach pęcznieją notesy, których kartki nabrały ciała dzięki wspomnieniom, odkładającym się warstwami na żółknącym papierze. Dopiero po latach świat nazwał to „junk journalem”. Dla mnie te rzeczy nigdy nie miały w sobie niczego ze śmieci.

Aktualnie tym domem dla moich zmaterializowanych wspomnień dzięki Szafie Sztywniary jest tygodniowy kalendarz. Jestem jedną z tych osób, które nie są w stanie prowadzić konsekwentnie papierowego kalendarza, a dzięki temu, że każda tygodniowa rozkładówka stała się tłem dla wyklejania znaleziskami, mam dużo większą motywację, aby z niego korzystać. Ja korzystam z mniejszego niedatowanego planera od Mishmash, by mieścił mi się w okładce, a Wam polecam podobny wariant od Papierniczonych.

Ma mnie mój dziennik, do którego co rano strumieniem myśli wylewam to, co pławi się w mojej głowie.

Bazuje na porannych stronach Julii Cameron. Nie ma być ładny, nie ma być literacki, to nie jego cel. Ma pomóc wyjąć z głowy to, co nurtuje, by robić w niej miejsce na tworzenie. Autorka w „Drodze artysty” mówiła o 3 stronach zaraz po wstaniu. Ja długo pisałam wedle tych zasad, ale z czasem zaczęłam je dostosowywać co do długości i pory w zależności od momentu życia. Jedno pozostało bez zmian - widzę dużą różnicę między dniami, kiedy je zapiszę, a kiedy nie.

Ja do tego celu używam osobnych zeszytów o twardych oprawach. Gdy gdzieś jadę, przenoszę się na moment do czegoś lżejszego, ale na co dzień takie osobne, stabilne miejsce najlepiej mi się sprawdza co do wygody. Wybieram format A5 i kropki. Aktualnie używam zeszytów Semikolon dorwanych gdzieś na dużej promocji, ale nie rozkładają się na płasko, więc pomagam sobie klipsami (w ogóle klipsy trzymające notesy w odpowiedniej pozycji to mój absolutny niezbędnik). Papierniczeni mają nieco większe notesy w kropeczki z grubszymi (ale nie za grubymi) okładkami, które też by mi się super sprawdziły.

Ma mnie dzienniczek lektur, w którym opisuję swoje wrażenia z tego, co przeczytałam.

W książkach pisze ołówkiem automatycznym po marginesach, zaznaczam karteczkami jak te zakładki indeksujące czy takie misie (chciałabym też kiedyś spróbować tych imitujących zakreślacz). Kiedyś, gdy książki były obiektami społecznymi, takie notatki zwane były marginaliami i służyły do tworzenia relacji między kolejnymi czytelniczkami tej samej książki. Dla mnie, osoby, która uczy się kinestetycznie, to też sposób na znacznie lepsze zapamiętywanie. Po przeczytaniu całości spisuję swoje ogólne wrażenia w osobnym zeszycie, by móc do nich w każdej chwili wrócić.

Tak jak większość zeszytów rotujących w mojej dużej okładce w biało-kobaltowa kratkę, i ten jest modelem Moleskine Cahier w linie, ale tym razem w rozmiarze L, czyli węższym A5. Wariantem, który dostałam w prezencie od Papierniczonych w ramach współpracy który wiem, że też mi się dobrze sprawdzi, jest zeszyt Luna w wariancie Nów (jest też piękna Pełnia!). Ma on co prawda gładkie kartki, ale wspaniałe w dotyku, a dla mnie linie nie są koniecznością.

Ma mnie zeszyt z notatkami do mojej powieści.

W takim samym zeszycie prowadzę moje notatki do powieści. Mój pisarski proces łączy cyfrowe z analogowym, ale nie wyobrażam sobie, bym mogła zrezygnować z rozpracowywania pewnych scen czy fabularnych rozwiązań na kartkach zeszytu. Zupełnie inaczej wszystko układa się na półkach mojej głowy, gdy używam odręcznego pisania. Wolność niechronologicznego i niesekwencyjnego notowania pozwala zanurzyć się w proces na niezwykle różnorodnym poziomie.

Ma mnie kalendarz, w którym sprawozdaję swoje samopoczucie.

Kiedy w moim życiu pojawiła się konieczność pilnego obserwowania swojego zdrowia i samopoczucia, z pomocą przyszedł mi sprezentowany przez Papierniczonych kalendarz dzienny Everyday (szukajcie go pod koniec roku). Nieduży format i strona na dzień pozwalały notować to, co niezbędne. Szybkie zanotowanie wieczorem tego, jak wyglądał mój dzień, pozwala mi się też wyciszyć, ukoić i oczyścić głowę.

Ma mnie mój art journal czyli artystyczny szkicownik.

Zaglądam do niego dość rzadko, ale uwielbiam procesualną formę. Gdy chcę stworzyć coś artystycznego, zamiast osobnej kartki wolę stworzyć coś na stronach zeszytu. Fakt, że strony korespondują nie tylko z tymi, które sąsiadują, ale i ze swoimi odwrotami, niesamowicie pobudza moją kreatywność. Używam do nich tego typu szkicowników od Talens i maluję w nich, wyklejam, dołączam zasuszone kwiaty… Kiedy chcę, aby celem było estetyczne piękno, a nie rejestrowanie trywialnych pamiątek z codziennego życia, wybieram go.

Ma mnie mój pamiętnik.

No, aktualnie mnie nie ma, ale miewał latami, gdy jako nastolatka opisywałam swoje przygody. Teraz myślę o powrocie, by zyskiwać coraz większą wprawę w opisywaniu tego, co mi się przytrafiło. Pamiętnik w przeciwieństwie do dziennika z porannymi stronami może mieć zacięcie literackie. Może być próbą opowiedzenia siebie i swojego życia sobie, by wyszystko poukładać. Sądzę, że właśnie do tego będę wykorzystywać otrzymaną od Papierniczonych Lunę, ale oczywiście możecie wybrać do tego specjalnie przeznaczony Pamiętnik od Jaśnie Planu.

Mają mnie dzienniki prowadzone.

Czyli te, które przychodzą z pomocą, gdy pomysłów brak, ale potrzeba pisania jest. Nie próbowałam kultowego „The Five Minute Journal”, ale wiem, że wielu osobom pomaga w regularności i wypracowaniu praktyki wdzięczności. Chciałaby spróbować chociażby „Is it Love?” Ze względu na moje twórczo-miłosne zainteresowania. Istnieją też karty z pomocami, tak zwanymi promptami, ale możecie ich szukać także w internecie. Są super by się rozkręcić, odnaleźć regularność i mieć konkretne wsparcie.

Z pewnością tym wpisem nie pokryłam całej gamy możliwości, jaką notesy i zeszyty prezentują, ale liczę, że swoimi sposobami ich używania mogłam Was zainspirować do wypróbowania notesu na nowy sposób. Jeśli zdecydujesz się na zakup czegoś ze strony Papierniczonych, pamiętaj o kodzie ULA10, by uzyskać zniżkę na -10%.

A jakie notesy mają Ciebie?

Z miłością —

Ula

Read more

Read more

Siedzę z dziadkiem Janem na fotelu z powywijanego drewna i weluru o bliżej nieokreślonym odcieniu zielonego beżu. Siedzę na dziadkowych kolanach, a na moich siedzi gazeta. Dziadek przykłada lupę do drobniutkiej czcionki i pomaga mi rozczytywać kolejne litery. Nie pamiętam, w jakie układały się słow…

Read more

W tym odcinku opowiadam Wam o tym, co u mnie słychać zdrowotnie, ale nie tylko. Poruszam temat napisania książki (i zdradzam jej tytuł!) i szukania jej wydawcy oraz moje myśli nad self publishingiem białaczkowej książki “Pełnia w raku” i założeniem fundacji.

Postanowiłam oprócz audio nagrywać dla Was wideo, dlatego przede wszystkim zachęcam Was do słuchania na Youtubie. Ta platforma jako jedyna pozwala twórczyniom na monetyzację z wyświetleń, więc w ten sposób bardzo mnie wesprzecie. A jeśli słuchacie na innych platformach, możecie połączyć przyjemne z pożytecznym — wesprzeć mnie finansowo na BuyCoffee za 25zł miesięcznie otrzymywać papierowy list prosto do Waszej skrzynki. Tutaj znajdziecie szczegóły.

Podcast znajdziecie też na Spotify i Apple Podcasts, jeśli wolicie korzystać z tych platform. Pamiętajcie jednak, że te platformy nie płacą za moją pracę, więc możecie zrobić to Wy subskrybując mnie tu płatnie :).

Mam nadzieję, że się słyszymy!

Z miłością —

Ula

Read more

Read more

Read more

Read more

Moment, w którym po powrocie ze szkoły czekała na mnie koperta z jej słowami był dla mnie jednym z najwspanialszych i najbardziej ekscytujących w moim nastoletnim życiu. Czym prędzej zaszywałam się w moim pokoju i czytałam o jej przygodach. I równie, co dostawać, uwielbiałam do niej listy pisać. Doskonale pamiętam, jak wielką radość dawało mi perfumowanie kartek, przyklejanie naklejek i opowiadanie, co u mnie słychać. Nasza korespondencyjna tradycja trwała latami i bezsprzecznie jest moim fundamentalnym, kształtującym wspomnieniem.

Jesteś wystarczająca.

Gdy zaczęłam obserwować, jak w ostatnich miesiącach coraz większą popularnością cieszą się kluby wysyłkowe, od razu zrozumiałam ich fenomen, choć nie do każdego on przemawia (do mojego męża decydowanie nie haha). Ale dzielenie się własną twórczością na własnych zasadach to jedna z najpiękniejszych rzeczy, jakie możemy dla siebie twórczo zrobić. Nie czekamy na to, aż ktoś z góry — przedstawiciel galerii, wydawnictwa czy uniwersytetu — oficjalnie potwierdzi, że nasza sztuka jest warta pokazania. Przejmujemy inicjatywę i same sobie mówimy: „jesteś wystarczająca, by inni doświadczali tego, co tworzysz”. To wspaniały sposób by dać sobie i swojej sztuce szansę, o czym pisałam ostatnio.

Gdy ja kilka miesięcy temu zaczęłam brać pod uwagę założenie takiego wysyłkowego klubu, powstrzymywało mnie to, że nie wiem, co wysyłać. Czy skupić się na materiałach do zeszyciarstwa? Kiedyś przecież sprzedawałam pakiety świstków i uwielbiam sama wyklejać w swoim zeszycie rozkładówki z materiałów z historią. Czy tworzyć swoje produkty papiernicze jak naklejki czy pomoce do kreatywnego journalingu? Przecież uwielbiam to robić. Ciągle jednak czułam, że to nie do końca to. Aż w końcu pod koniec kwietnia przyszło do mnie rozwiazanie tak oczywiste, że aż śmieszne. Przecież mogłam się z Wami dzielić swoją prozą! Jest ona jak najbardziej wystarczająca, by stać się centrum tych listów.

Klub "Daję Słowo"

Pozwalaj sobie.

Czasami te najprostsze rozwiązania wymagają nie tylko najdłuższych poszukiwań, ale też pozwolenia sobie na tę prostotę. Nie wiem, co mnie powstrzymywało przed skupieniem się nad swoim słowem pisanym, ale — szczerze mówiąc — wcale mnie to nie zaskoczyło. Od lat na różne sposoby od niego uciekałam i raz po raz musiałam samą siebie naprowadzać na skupienie właśnie na nim. Na prozie, w której tworzę fantastyczne światy. Nie zeszyciarstwie, nie kolażu, nie edukacji, ale właśnie na tym. Na moim pisaniu.

Dlatego właśnie postanowiłam sobie pozwolić i właśnie o swoją literaturę oparłam Korespondencyjny Klub, którego pierwsza edycja wyruszy do Waszych skrzynek już jutro, we wtorek 12 maja o 12. Pozwoliłam sobie wybierać dla Was najpiękniejsze fragmenty mojej obyczajowej, nadbałtyckiej powieści o dorastaniu, które jednocześnie nie zdradzą za wiele, byście mogły z przyjemnością przeczytać i ją, gdy już znajdę dla niej wydawniczy dom. Co więcej — czerpiąc z miłości do słowa także mówionego, dla Klubowiczek będę udostępniać niedostępny nigdzie indziej, comiesięczny odcinek podcastu z opowieściami o mojej kreatywnej podróży przez życie. A że sama uwielbiam w ramach wysyłkowych klubów dostawać różne drobiazgi, pozwoliłam też sobie do przesyłek dołączać naklejkę korespondującą z wybranym fragmentem książki, a także pasujący vintage element z mojej obszernej kolekcji i inne, zależne od nastroju i inspiracji, niespodzianki.

Na własnych zasadach.

Zależało mi na tym, jak z resztą zawsze — i w tworzeniu powieści, i swojego miejsca w sieci — by doświadczenie otrzymywania ode mnie przesyłki było wzmacniające i pełne przyjemności. Nie zależy mi na maksymalnej optymalizacji, kapitalistycznej automatyzacji procesu i jak największym zysku. Chcę z radością pisać listy najpierw ręcznie, by później uważnie przepisywać. Drukować swoje słowa niebieskim tuszem na domowej drukarce. Siadać przy ulubionej muzyce i składać przesyłki ze starannie dobranych elementów: transparentnych kopert, pastelowych ekologicznych papierów, vintage skrawków i kobaltowych kropeczek zamykających list niczym lakowa pieczęć. Chcę Wam prezentować swoją sztukę po swojemu.

Potrzebowałam dać mojej sztuce coś prawdziwego. Czegoś czego można dotknąć. Co można poczuć. Jako pisarka bardzo często pracuję wyłącznie na literkach wystukiwanych klawiaturą. Nie widzę efektów mojej pracy w papierze. Nie mogę komuś fizycznie dać mojego tekstu. Dlatego stworzyłam Klub. Miejsce, w którym dzielę się swoim pisaniem. Swoimi zwierzeniami i swoją prozą. Na prawdziwym papierze i własnych zasadach. By móc dotrzeć do moich Czytelniczek i Czytelników w realnym świecie. Stworzyć do nich calutką, inspirowaną nimi przesyłkę. Dać im prawdziwe życie.

Dziwię się, że tak długo zajęło mi stworzenie tego projektu, ale wierzę, że przyszedł we właściwym czasie.

Dziwię się, bo ten projekt łączy tak wiele rzeczy, które uwielbiam! Po pierwsze — pisanie. Zarówno prozy, jak i pisanie do Was, co regularnie robię w Refleksach. To wspaniały, niesamowicie intymny sposób na budowanie relacji. Wiem, że w tych samodzielnie stworzonych ramach będę mogła opowiedzieć o moich przemyśleniach jeszcze bardziej otwarcie niż w Internecie. Listy to też kwintesencja mojej miłości do rzeczy papierowych i papierniczych. Pozwala mi dotrzeć do Was wszystkimi zmysłami. Sprawić, że spotkanie z moją sztuką będzie prawdziwie głębokim i pięknym doświadczeniem. Wiem, że z radością co miesiąc będę wybierać fragmenty, pisać co u mnie i uzupełniać kopertę skarbami, zupełnie jak to robiłam w dzieciństwie pisząc do Hani. I w końcu, dzięki klubowi będę mogła z miłością celebrować własną sztukę.

Za temat pierwszej edycji wybrałam urodzinowy namysł nad stawaniem się bardziej sobą. 5 maja skończyłam 31 lat i uznałam, że to idealna okazja do tego, by skupić się właśnie na tej kwestii, która zaprząta mi ostatnio myśli. Jeśli więc czujesz, że chcesz obcować z moim Słowem na jeszcze głębszym poziomie, z przyjemnością zapraszam Cię do dołączenia do Korespondencyjnego Klubu „Daję Słowo”. Za 49 złotych miesięcznie będziesz otrzymywać list, fragment mojej prozy, naklejkową ilustrację na podstawie vintage obrazka z książki dla dzieci w stylu tych, które ilustrują Refleksy, vintage skarb i kto wie, co jeszcze! Zapisy trwają do jutra (12 maja) do godziny dwunastej, o której listy wyruszą do Waszych — tym razem realnych — skrzynek.

Ja nie mogę się doczekać, aż nasze światy spotkają się w Twoich dłoniach, Twojej skrzynce, a Ty?

Z miłością —

Ula

Read more

Read more

Dziś, w ramach kontynuacji wpisów o roli miłości w procesie twórczym (zaczęłam od tekstu o tym, skąd się bierze Dobry Pomysł, przeczytasz go tutaj) będzie o wytrwaniu. Wytrwaniu w zdrowym i dobrym dla nas procesie twórczym. A ono, moim zdaniem, jest maksymalnie odległe od podejścia typu “musisz”, które opiera się na dyscyplinie. Na ignorowaniu okoliczności w imię efektu. Na przykładaniu milimetrowej miarki do drzew, których owocowania nie da się w ten sposób zmierzyć.

Z dyscypliną jest jeden zasadniczy problem: nie tylko wymusza posłuszeństwo, ale też stawia na efekt.

Nie ważne jak, byle do celu. Dyscyplina ignoruje okoliczności. Każe stawiać się do pracy niezależnie od wszystkiego. Jasne, z działania “mimo wszystko” płynie pewna siła. Pokazujemy sobie w ten sposób, że potrafimy. Dajemy radę. Ale w moim przypadku zawsze dyscyplinowanie się miało krótki zasięg i kończyło się wypaleniem. W imię wyższego celu, jakim było wytwarzanie, poświęcałam swoje potrzeby. Swoje piękne, piękne życie. Ignorowałam podszepty serca i ciała, które wołały, by się zatrzymać, odetchnąć, zachwycić. Goniłam za sukcesem zapominając o tym, co tu i teraz.

By się prawdziwie zaangażować, jak pisze Bell Hooks w swojej genialnej książce “Wszystko o miłości”, potrzeba świadomości. By wiedzieć, ile możemy dać, musimy najpierw o to siebie zapytać. Używając siły przymusu nie dajemy sobie na to miejsca. Jasne, może się zdarzyć, że w odpowiedzi usłyszymy wymówki. Że będziemy chcieli się ze sobą cackać. Ale te powody też nie biorą się z niczego. Szczere przyjrzenie się im i temu, co za nimi stoi — strach, złość, smutek czy zazdrość — samo w sobie jest darem. Pozwala zagłębić się w utrudnienia i blokady, by je z czułością (i z czasem!) rozpuścić. Gdy każemy sobie wypełniać sztywne cele przy pomocy dyscypliny, zamykamy się na te nieoczywiste pytania i niewygodne odpowiedzi. Moja kontrowersyjna opinia: jeśli nie jesteś w stanie tworzyć bez przymusu, to znaczy, że coś jest nie tak z całym Twoim podejściem do kreatywności. Na szczęście to można przepracować, jestem tego najlepszym przykładem.

Bo twórczość, tak jak roślina, nie poddaje się zasadom kapitalistycznej produktywności.

Wzrasta we własnym tempie i na własnych zasadach. Nie słucha wykrzykiwanych musztr i rozkazów. Działa w ciszy. Często niewidoczna, zakwita w najmniej spodziewanych momentach. Ale — by tak się stało — potrzeba pełnej oddania i zaangażowania pielęgnacji. Choć często frustruje mnie ta dynamika, bo chciałabym tu i teraz, ziarenko Dobrego Pomysłu i podatny grunt nie wystarczą, by drzewo naszej twórczości zaowocowało. Nie zliczę, ile razy chciałam przyspieszyć ten proces. Usiąść do poprawiania książki, choć ta potrzebowała oddechu i czasu. Życie nauczyło mnie jednak, że jeśli spróbuję wymuszać niewymuszalne, nie tylko zatracę przyjemność z procesu, ale i jakość efektu.

A przyjemność płynąca z czułego doświadczania i pisania, i wszystkiego, co wokół, jest dla mnie wartością równą samemu tworzeniu. Dyscyplinując się, muszę stawiać na pierwszym miejscu tworzenie. A — zdradzę Ci sekret. — nie tylko ono jest w moim życiu ważne. Tak, na pisaniu zależy mi bardzo, ale bardzo zależy mi też na innych rzeczach. Na przyjemności z uważnego bycia w codzienności. Na spędzaniu wartościowego czasu z bliskimi. Na dbaniu o swój stan fizyczny, duchowy i psychiczny. I te wartości nie zawsze idą w parze z twórczością. Są dni, gdy tworzenie nie idzie mi tak bardzo, że wolałabym zjeść kisiel zamiast pisać (a musicie wiedzieć, że nie znoszę kisielu). I nie chcę wtedy tworzyć siłą przemocy czy rozpędu. Chcę tworzyć z miłości.

Dlatego dziś proponuję Ci inną perspektywę na osiąganie.

Taką, która nie polega na dystyplinie, ale na oddaniu. Lojalności. Poświęceniu. Ale nie swojego dobra, potrzeb czy zasad, tylko swojej uwagi. Oddania jej (i przez to siebie) czemuś, co jest dla nas ważne z uwzględnieniem tych rzeczy. Polskie „poświęcenie” nie do końca ujmuje to, co mam na myśli, bo ma niezwykle męczeński charakter. Dużo bardziej wolę termin „oddanie”, który ma więcej wspólnego z lojalnością i trwaniem niż z robieniem czegoś kosztem siebie. Dużo lepiej opisuje je angielskie „devotion”, które po raz pierwszy usłyszałam u Julii Ziółkowskiej w jej podcaście Live Better. W Polsce hasło „dewocja” ma jednoznacznie religijne konotacje, ale gdy porównamy religię do naszej sztuki, ustawimy tę relację w zupełnie inny sposób. Odsuniemy od siebie męczestwo i znój, a w zamian zaprosimy to, o co mi w tym wszystkim chodzi — miłość.

Dlaczego ta zmiana perspektywy jest dla mnie taka istotna? Bo sztuka zajmuje czas. Mam tu na myśli zarówno pojedyncze projekty jak powieści, ale też sam długotrwały proces twórczego rozwoju. Twoje dzieło sztuki to nie awokado z marketu, nie zdobędziesz go w dowolnym miejscu i czasie. Nawet jeśli coś wypłynie z Ciebie nagle i doskonale, najprawdopodobniej będzie efektem tego, co się w Tobie rośnie od jakiegoś czasu. Twórcze osiąganie jest jak pielęgnowanie ogrodu: zajmuje czas i jest wrażliwe nie tylko na nasze działania czy długotrwałe okoliczności wzrastania. Twórcze podejście typu „oddanie” zakłada jeden kluczowy komponent — Ciebie. Ogrodniczkę. A ta może mieć gorszy dzień. Słabsze zdrowie. Potrzebę odpoczynku. Posprzątania. Spędzenia czasu z rodziną. Wyjścia do teatru lub na spacer.

Wyznacznikiem tego, czy jesteś czemuś oddana nie jest to, czy to raz po raz opuszczasz, ale że raz po raz do tego wracasz.

A by być oddaną swojej twórczości, w pierwszej kolejności musisz być oddana sobie. Musisz działać z miłości. Nie możesz obwiniać się za brak konsekwencji, wytykany przez dyscyplinę. Nie możesz pozwolić sobie na podejście wszystko albo nic. Wierz mi, gdybym tak zrobiła, nie poprawiałabym dziś powieści po raz piąty, by lada moment wysłać ją do wydawnictw. W całym tym długotrwałym, wieloletnim procesie były momenty, kiedy nie mogłam patrzeć na tekst. Były chwile, gdy zupełnie mi nie szło. Gdzie łamałam ręce i serce nad tym, co napisałam. Gdy potrzebowałam przerwy i zadbania o siebie. Gdy śmiertelnie zachorowałam. Ale wiedząc, że tworzenie jest dla mnie ważne, bo dzięki niemu czuję, że żyję, z oddaniem do niego powracałam, gdy czułam, że jest na nie właściwe miejsce i czas. A to mogłam osiągnąć tylko dzięki miłości.

Jak powiedziała pani Crabtree do Benedykta Bridgertona: “Zasługujesz na to, by się czemuś oddać”. A tylko oddając się z miłości do siebie, do procesu, do świata zbudujesz prawdziwie Twoją praktykę, w której spleciesz życie z twórczością.

Z miłością —

U.

PS. W komentarzu lub odpowiedzi na tego maila koniecznie napisz mi o swoim najbardziej spektakularnym twórczym powrocie. Takim, że przez świat, wewnętrznego krytyka czy inne wypadki myślałaś, że już nigdy nie nastąpi. Z Twojej historii płynie siła!

PPS. Zapraszam Cie serdecznie do wpisu, w którym poszerzam temat twórczego osiągania w praktyce. Należy do serii płatnych postów, ale możesz go odblokować za darmo :). A jeśli chcesz regularnie, 2 razy w miesiącu dostawać teksty z praktycznymi kreatywnymi poradami, które ułatwią Ci tworzenie siebie i dla siebie, upgrejduj swoją subskrybcję do płatnej!

Subscribe now

Dziś chcę opowiedzieć Ci o moich kolejnych turach poprawek. O trudach każdej z nich, ale i tym, jak w każdej odnalazłam coś pięknego. I jak rzeczywiście nie zwariować, wracając do tego samego dzieła tyle razy.

Pierwsza edycja.

Była trudna, bo wymagała olbrzymich skrótów. Jesienią 2024 roku ze 180 tysięcy słów zeszłam do 120. Mogłoby się wydawać - co w tym strasznego? Usuwasz i tyle. Z pewnością to nie może być trudniejsze niż pisanie! A jednak każdy, kto cokolwiek kiedykolwiek w życiu stworzył wie, jak cenne są nawet te najdrobniejsze fragmenty. Jak patrząc na nie nie widzimy literek, ale dni, godziny, momenty życia, które nam z nimi upływały. Jaki wysiłek trzeba wykonać, by wyjść ponad siebie. Swoje przywiązanie. Swoje ego. Jak dużo pracy trzeba włożyć, by oddzielić się od niego na tyle, by skreśleń nie traktować osobiście. By w ułomnościach, które dostrzegamy czytając po raz pierwszy, nie widzieć ciosów dla swojej wartości.

U mnie te poprawki miały jeszcze jedną trudną warstwę. Robiłam je na szpitalnej sali przyjmując chemię na białaczkę. Codziennie o 6 rano wstawałam, gdy pielęgniarki przychodziły mierzyć mi temperaturę czy pobrać krew i przy ciepłym świetle lampki, z termoforem na brzuchu wycinałam kolejne fragmenty, które przecież były moje. Ale robiłam to wytrwale, w procesie znajdując ukojenie. Paradoksalnie to nowotwór na dobre przypomniał mi, że pisanie to zasadniczy komponent mojego życia, który chcę trzymać, choć wszystko osuwa się w chorobę. Przypomniał mi, że pisanie to moja ostoja. Moje ukojenie.

Druga edycja.

Gdy skończyłam poprzednią wersję, wiedziałam, że będzie trzeba łatać. Gdy znika 1/3 tekstu, ciężko o spójność. To jej poświęciłam kolejną edycję, już w swoim nowym życiu po przeszczepie szpiku. Sprawdzałam sekwencje przyczynowo-skutkowe, zgodność przemian i motywacji. Ta wersja była trudna, bo z jakiegoś powodu dobrze wiedziałam, że gdy ją skończę, książka w pewien sposób będzie gotowa. No, na tyle na ile może być gotowa, nim puszczę ją do pierwszych czytelniczek. To znaczyło, że świat, jaki w niej stworzę, odwiedzę nie tylko ja. Presja była duża, ale się udało. Zamknęłam tę niedoskonałą wersję i wysłałam w świat.

Trzecia edycja.

I stało się. Dostałam pierwsze recenzje. Wcześniej wykonana praca nad tym, by nie traktować osobiście tego, co osobiste nie jest opłaciła się i tutaj. To dzięki niej mogłam ze spokojem podejść do cudzych uwag mając na pierwszym miejscu dobro dzieła, nie potrzebę chuchania na niedogrzane poczucie własnej wartości. I tu zaczęła się prawdziwa zabawa. Jako że kiedyś Abbie Emmons powiedziała, że każdą wersję najlepiej poprawiać na innym nośniku, tym razem wreszcie pozwoliłam sobie na papier. Powieść była na tyle skrócona, że miało sens szarpnięcie się na jej druk. I było to zdecydowanie warte tych 150 złotych.

Gdybym miała do czegoś porównać tę serię poprawek, wybrałabym puzzle pomieszane z fragmentami z innego zestawu. Szukałam, który fragment pasuje do którego, który należy do układanki mojej powieści, a który nie. Przestawiałam, poprawiałam dopasowywałam i dopisywałam. Jako że naczelnym celem było udynamicznienie akcji, papier idealnie się do tego sprawdził. Było coś niezwykle przyjemnego w organizowaniu całości materialnie: przekładaniu, notowaniu, a nawet wyrzucaniu części. Widziałam, jak książka się fizycznie zmienia.

Gdy ja do tekstu podchodziłam i od niego odchodziłam, moja podświadomość pracowała nawet w przerwach, bo zdarzało się, że tuż przed spaniem wpadałam na pomysł, gdzie dany fragment umieścić, jak dany rozdział wzbogacić, co przestawić, a co usunąć. Co więcej - drugim z najważniejszych zadań było urealistycznienie kontekstu nie tyle historycznego, co kulturowego. Tuż przed edycją zaczęłam robić research na temat mody, muzyki i telewizji. Stworzyłam wspaniałą składankę z utworów z „epoki”, to znaczy lat 80 w Niemczech (a w zasadzie Narad i RFN). Mało co podczas całego procesu pisania powieści dało mi tyle frajdy, co ten etap, czego się nie spodziewałam, bo przecież musiałam pracować nad tym, co nie wyszło!

I tak 24 marca 2026 skończyłam czwarty szkic mojej bałtycko-bodeńskiej powieści o dorastaniu. Zupełnie niepostrzeżenie skróciłam powieść o kolejne kilkanaście tysięcy słów. Przestawiłam, co miałam i czego nie miałam. Spotkałam się z tym, co wychodzi mi lepiej, ale i zdecydowanie gorzej. I czerpałam z tego zaskakująco dużo satysfakcji i frajdy.

Czwarta edycja.

Teraz przede mną ostatnia tura samodzielnych poprawek. Wiem, co chcę zrobić. Mając dopracowaną strukturę na poziomie makro spróbuję zejść do esencji także na poziomie mikro. Zostawić te zdania, które są niezbędne. Nie owijać w bawełnę kiedy tego nie trzeba, ale śmiało nią otulać, jeśli tak. Zamówiłam kolejne atlasy bałtyckiej flory i fauny oraz książki o Bałtyku, by jeszcze wzbogacić język porównań i metafor.

Wierzę, że w tym ostatnim samodzielnym szkicu stworzę historię bliską temu, jaka ma być. Wiem, że czeka mniejeszcze dużo pracy. Że jeszcze wiele się zmieni przy udziale Redaktorki czy Redaktora, ale niezmiernie cieszę i na ten etap, który uczyni moją książkę jeszcze lepszą. Praca z osobami, którym też będzie zależeć na tej historii i które wiedzą i potrafią więcej niż ja, jeśli chodzi o doprowadzanie literatury do jak najlepszego stanu, bardzo mnie ekscytuje.

Ale zanim to - mój ostatni samodzielny głos i rozsyłanie książki w poszukiwaniu wydawnictw, które się nią zaopiekują. Nie mogę uwierzyć, że jestem już na tym etapie. Trzymaj za mnie kciuki!

PS. A już w kolejnym wpisie będę dzielić się z osobami, które wspierają mnie w płatnych subskrypcjach, specjalnym podcastowym wpisem o tym, dlaczego tak wielkie znaczenie miał fakt, że poprawianie, czyli stawanie oko w oko ze swoją niedoskonałością i błędami, poszło mi tak łatwo, mimo tego, że jestem urodzoną perfekcjonistką. Zasubskrybuj, aby mieć dostęp :).

Subscribe now

Ostatnio dzięki sprzeciwie Karoliny z Twardej Oprawy dotarły do mnie słowa, że Autor nie potrzebuje warsztatu, jeśli ma dobrego Redaktora i w tekście są emocje. Mnie też to podejście oburzyło. Nie dlatego, że jestem przeciwna grafomaństwu czy chcę elitarystycznie strzec dostępu do literatury tylko dla osób z wyższym wykształceniem. Wręcz przeciwnie. Jeśli czytasz mnie dłużej dobrze wiesz, że według mojego od dawna pielęgnowanego podejścia tworzenie jest dla każdego, kto marzy, by po nie sięgnąć. Koniec kropka. ALE. Mimo tego, że jestem wyznawczynią kultu Głupich Marzeń (pisałam o nich więcej tu), absolutnie nie uważam, że samo marzenie wystarczy do artystycznego życia. Niezbywalną podstawą tworzenia jest robienie. A gigantyczną częścią robienia jest warsztat. Właśnie dla warsztatu zdecydowałam się być pisarką i dziś zamierzam stanąć w jego obronie.

Zacznijmy od procesu.

Podejście do warsztatu jako czegoś zbędnego uderza z całą mocą w jeden z punktów mojego twórczego dekalogu — stawia efekt ponad procesem. Wywraca to na lewą stronę podejście do tworzenia, w którym sednem kreatywności jest uprawianie jej na co dzień. Mówiąc, że warsztat — czyli w istocie sposób robienia czegoś — jest nieistotny, skupiamy się wyłącznie na „wypluciu” swojej historii, prawdziwie twórczy akt pozostawiając komuś innemu. To trochę tak, jakby namalować patyczaka i liczyć, że ktoś zrobi z niego za nas realistyczny portret.

Read more

Mówi się, że wszystkie drogi prowadzą do Rzymu. Moje prowadziły do działki ROD. W głowie widziałam nie tylko trasy spacerowe, którymi będę mogła do niej dojść w towarzystwie mojej suczki, Frajdy, ale i małą pracownię, którą urządziłabym sobie w budyneczku przez mojego męża nazwanego barakiem. Dziewczyna z baraku. Rodowiec. Nowe określenia z łatwością przylegały do mojej osobowości.

Był tylko jeden szkopuł. Działka, którą znalazłam i w której się zakochałam była koszmarnie droga. Tak droga, że zęby bolą. Czterokrotnie droższa niż inne działki o podobnym standardzie. Malowniczo położona, owszem, ale niemal niezagospodarowana. „Barak”, który na niej wymurowano był mały i niewykończony. Ponadto działki ROD nie stają się Twoją własnością po zakupie. Kupujesz prawo do dzierżawy. Racjonalność nie była po mojej stronie. Jak mam być szczera, nigdy nie była też moją mocną stroną.

Są osoby, których nawet marzenia są bezpieczne. Są marzeniami o uzbieraniu oszczędności i racjonalnych zakupach. Moje do takich nie należą. Mają rozmach. Butę. Rozpychają się łokciami. Moje marzenie o działce ROD przekonywało, że jest oczywiste. Roztaczało przede mną wizję pisania z widokiem na łąki. Kameralne warsztaty, na które przecież mały barak się świetnie nadawał. Rodzinne przyjęcia na świeżym powietrzu. Własne krzaki jeżyn. Oddech.

W przeciwieństwie do racjonalnego myślenia, marzenie zawsze było moją mocną stroną. Bóg jeden raczy wiedzieć, ile czasu od dzieciństwa spędziłam we własnej głowie. Mój świat nabrał sensu, gdy usłyszałam wers (a możne nawet werset) w piosence „Audition” z filmu „La la land”:

And here’s to the fools who dream

Crazy as they may seem

Here’s to the hearts that break

Here’s to the mess we make

Mocny głos Emmy Stone i kamera zbliżająca się do jej twarzy doświadczone na wielkim ekranie warszawskiego kina Luna żyją w mojej głowie do dziś (właśnie minęło 9 lat!), nie płacąc za wynajem. Ba. Hasło „fool who dreams” wytatuowałam sobie jakiś miesiąc później na stopie potwierdzając, że moja przynależność narodowa to marzycielka. Moje naturalne środowisko - spadające gwiazdy i rzęsy, świeczki urodzinowe i monety wrzucane do fontann. Odkąd pamiętam jestem patriotką tej właśnie krainy. Gdyby miała swoje narodowe marsze (a może raczej parady), namiętnie bym na nie chodziła, wymachując na przedzie sztandarem utkanym ze światła spadających gwiazd.

A jednak nie piszę, by się pochwalić moim głupim marzeniem, a bynajmniej nie jego spełnieniem. Działka ROD nadal wisi na portalach z nieruchomościami w horrendalnej cenie, a ja tylko co jakiś czas ją tęsknię podglądam. Wspominam Ci dziś o niej, by opowiedzieć o sile głupich marzeń, nawet jeśli te nie zostaną spełnione. Bo mało co potrafi powiedzieć o człowieku tak dużo, jak jego irracjonalne marzenie. Wizja, którą roztacza się w jego głowie bez uwagi na ograniczenia, system, realne możliwości, przyzwoitość. Buntownicza i niepodległościowa. Prawdziwy owoc wolności.

Read more