Belki de bu yüzden öğreten konumdan sıyrılmak onlar için bu kadar zor.

Çünkü çocuk büyüdükçe sadece boyu uzamıyor. Kendi fikirleri, kendi doğruları, kendi hayatı oluşuyor. Bir noktadan sonra annesinden öğrendiklerini sorguluyor, bazılarını bırakıyor, bazılarını değiştiriyor. Ve belki de en zor kısmı burada başlıyor: Çocuk artık annenin öğrettiği kişi olmaktan çıkıp, kendi kendini tanımlayan birine dönüşüyor.

Annemle olan her anım kötü değil tabii ki. Onu seviyorum da. Zaten mesele hiçbir zaman onu sevmemek değildi.

Ama belli bir süre uzak kaldıktan ve tekrar bir araya geldikten sonra, insan bazı şeyleri içeriden değil dışarıdan görmeye başlıyor. Aramızdaki ilişkinin ne kadarını sevgi, ne kadarını alışkanlık, ne kadarını da üzerimde hissettiğim bir borç duygusunun oluşturduğunu düşünmeye başladım.

Hayatımda aldığım kararların çoğunu kendim aldım. Bunda karakterimin de büyük bir payı var. Aldığım kararda annem için bir pay olmadığında, sanki o kararın içinde eksik olan bir şey varmış gibi hissediyordum.

Çünkü bana yapılanların bir karşılığı olmalıydı.

İyi notlar almalıydım. Çok çalışmalıydım. Okulumu bitirmeli, iş bulmalı ve bir gün annemin benim için yaptıklarının karşılığını vermeliydim. Ne istediğimi seçmekte özgürdüm ama seçtiğim şeyin sonunda bir başarıya dönüşmesi gerekiyordu.

Eve geldiğimde ev işlerine yardım etmeliydim. Çünkü annem yıllarca bunları yapmıştı ve yorulmuştu.

Bana verilen özgürlüğü unutmamalıydım. Çünkü onun ailesinin bana izin vermeyeceği şeylere izin veriyordu ve bu, onun iyi bir anne olduğunun kanıtlarından biriydi.

Bunların hiçbiri tek başına kötü şeyler değildi.

Asıl garip olan, zamanla bütün bunların bende görünmez bir hesaba dönüşmesiydi.

Ne kadar verilmişti, ne kadar karşılık verilmeliydi?

Ne kadar özgürdüm, ne kadar borçluydum?

Ne zaman kendi hayatımı yaşıyordum, ne zaman iyi bir evlat olmaya çalışıyordum?

Ve ben ne zaman bu hesabı sorgulasam, nankör olan ben oluyordum.

Uzun süren kavgalarımızın sonunda özür dilemem gerektiğini düşünüyordum. Çünkü ben onun kızıydım. Birbirimizden oldukça farklıydık ama farklılığımızı kabul etmek yerine, sanki birimizin diğerine yaklaşması gerekiyordu.

Çoğu zaman yaklaşması gereken bendim.

Çünkü ben onun kızıydım.

Belki de sorun tam olarak buydu.

Varlığım ayrı bir insan olarak değil, onun devamı olarak algılandığında, aldığım her karar aynı zamanda onunla ilgili bir karara dönüşüyordu.

Ben başka bir şey istediğimde, ona rağmen istiyormuşum gibi oluyordu.

Ben başka türlü düşündüğümde, ona karşı düşünüyormuşum gibi.

Ben uzaklaştığımda, onu terk ediyormuşum gibi.

Oysa ben sadece büyüyordum.

Geçmiş zaman kullanarak konuşuyorum çünkü artık gerçekten çok yoruldum. Bir şey saklamaktan, bazı şeyleri söylemeden önce onun nasıl tepki vereceğini düşünmekten, kendimi onun beklentilerine göre şekillendirmekten yoruldum.

Ve sanırım ilk defa, bunun benim sorumluluğum olmadığını gerçekten kabul ediyorum.

Kendim olmakta bir sorun yok.

Kimsenin beklentilerini karşılamak zorunda değilim.

Varlığımın tek amacı başkalarını mutlu etmek değil.

Yine kavgalıyız.

Bu sefer özür dilemeye hiç niyetim yok. Ve diğer zamanlardan farklı olarak kendimi suçlu da hissetmiyorum.

Bunu uzun zamandır biliyor olabilirim ama sanırım artık ilk defa gerçekten içimde bir yere oturdu:

Annemin beni sevmesi, onun hayatını yaşamam gerektiği anlamına gelmiyor.

Ve onu sevmem, onun devamı olmam gerektiği anlamına gelmiyor.

Ama insan bir şeyi anlamanın, ondan tamamen kurtulduğu anlamına gelmediğini de sonradan öğreniyor.

Hâlâ bazı kararlarımın içinde onun sesini duyuyorum. Hâlâ bir şey istediğimde, önce bunun bencillik olup olmadığını düşünüyorum. Hâlâ sevgiyle borç arasındaki çizgiyi nerede çizeceğimi tam olarak bilmiyorum.

Belki de bu yüzden ileride anne olmak beni bu kadar korkutuyor.

Bir gün bir çocuğun hayatındaki en önemli kişi olduğumda, onun hayatının benim hayatım olmadığını unutursam?

Ya bana ihtiyaç duymasını, beni sevmesinin şartı haline getirirsem?

Ya büyüdüğünde benden uzaklaşmasını, kendi hayatını kurmasını, başka insanları sevmesini kendime karşı bir şeymiş gibi algılarsam?

Beni asıl korkutan annem gibi olmak değil.

Bir insanı çok sevmenin, onun üzerinde hak sahibi olduğumu düşünmeye dönüşmesi.

Çünkü ben kimse tarafından tamamen saf bir şekilde, beklentisiz sevilebileceğime inanmıyorum.

Belki de bu yüzden, tüm dünyası olduğum insanın bir gün başka seçeneklerle tanışıp beni terk etmesinden korkuyorum.

Ama belki sevgi, birinin bütün dünyası olmak değildir.

Belki sevgi, bir insanın senden ayrı bir dünyası olduğunu kabul edebilmektir.

Ve belki aileyi gerçekten bir ağaç gibi düşünüyorsak, benden beklenen olgunlaştığımda toprağa düşüp kökü beslemek.

Beni büyüten yere geri dönmek.

Verilen her şeyin karşılığını vermek.

Ama ben bir kuş tarafından alınmak istiyorum.

Hiç bilmediğim bir yere taşınmak istiyorum.

Hiç bilmediğim bir toprağa düşmek.

Ve orada yeniden tohum olmak

.

Subscribe now

Hiçbir zaman umutsuz biri olmadım; her zaman bir çıkış yolu olduğuna inandım. Fakat insanız; bazen o depresif düşünce bulutları zihne çöktüğünde kaçmak zorlaşıyor. Bu yorucu süreçlerin insana kattığı tecrübeyi görmezden gelmek de büyük haksızlık olur. “Hatalarınızdan ders çıkarın” demek dışarıdan çok kolay ve klişe bir tavsiye gibi tınlıyor, ama insanın o karmaşık zihinsel labirentinde işler öyle işlemiyor. Zihnimizin hiç susmadığı, birbirine zıt veya paralel fikirlerin sürekli çarpıştığı bir dünyada yaşıyoruz. Belki de bile isteye yaptığımız o hataların kökeninde, zihnimizdeki bu kontrolsüz gürültü yatıyor.

Hayatımda doğru olmadığını bile bile attığım çok adım oldu. İtiraf etmeliyim ki, hiçbirinden de pişman değilim; aksine, bugün dönüp baktığımda birçoğu için “iyi ki yapmışım” diyorum. (Bu noktada bir parantez açayım: Yanlışlarım sadece ahlaki veya etik çizgilerimle ilgiliydi, yasal bir sınır ihlali söz konusu değil.) Bu süreçte çok yargılandım, bazen kendimi başkalarından bile daha acımasızca eleştirdim. İşlerin kötü gittiği anlarda, o düşüşü bir serbest düşüşe çevirip “karanlık” dediğim o evrelere girmek benim bir nevi özelliğim.

Ben insanlara kolay güvenen biri değilim; içten içe birine bağlanmayı arzularken, aslında aidiyetin getirdiği o görünmez zincirlerden de ölesiye korkuyorum. Bir şeyin mükemmel gitmesi –ki bu çoğu zaman sadece benim o anki yanılsamamdır– beni ürkütüyor. Aslında korktuğum şey “iyi gitmesi” değil; hoşuma giden o duygunun bitişine duyduğum korku. Başkası uğruna kendimden vazgeçme ihtimali bile, benim için tahammül edilemez bir durum.

En son romantik ilişkimde bunu çok net tecrübe ettim. İlişki, geçmiştekilerin aksine daha dengeli ve “düzgün” gidiyordu. Çevremdekiler benim bir ilişki sürdürebilmeme imkan vermezken, bu sefer inanmışlardı. Ancak ben, gördüğüm yanlış sinyalleri veya bana yakışmayan davranışları nasıl sineye çektiğimi fark ettim. O an gerçekten aşık mıydım, yoksa sadece iyi vakit mi geçiriyorduk? Bunu henüz tam çözebilmiş değilim. Belki de sevgiyi anlamlandırma biçimimle ilgili temel bir problemim var, bunu başka bir yazıda mutlaka masaya yatıracağız.

İlişki kendi ritminde ilerlerken, “ciddiyet” kavramı dışarıdan telaffuz edildiği an alarm zillerim çalmaya başladı. O başlardaki umursamazlığım yerini, her şeyi kontrol etme arzusuna bıraktı. “Ya bağlanırsam? Ya hak etmeyecek biri için kendimden ödün verirsem?” soruları zihnimi ele geçirdi ve ilişkiyi bitirdim. Dışarıdan bakınca bu sadece bir “kuruntu” gibi görünebilir; ancak ayrıldıktan kısa süre sonra onu başkasıyla gördüğümde, hissettiğim o rahatlama bana haklı olduğumu kanıtladı.

Arkadaşlıklarımda ise durum tam tersi. Romantik ilişkilerimde ne kadar tutucuysam, dostluklarda o kadar vericiyim. Belki de bu yüzden sürekli “kazık yiyen” taraf oluyorum. Zor zamanında yanında olduğunuz insanlar, acil ve önemli anlarda zoraki bir nezaketle yanınızda duruyor ya da en ufak bir hatanızda şikayetleriyle canınızı sıkıyorlar.

Belki de bunlar “hayatın kaçınılmazlarıdır” diyeceksiniz. İşte o zaman yazımın başına dönüyorum: İnsan bazen bazı hataları bilerek, bazen içgüdüsel, bazen de sadece sonucunu merak ettiği için yapıyor. Her ne kadar bu evreye “karanlık” demiş olsam da, deneyimlemeden geçilecek bir yol değil bu. Dünyada bulunma nedenimiz de bu değil mi?

Size söyleyebileceğim tek şey şu: Eğer bir şey yapmak istiyorsanız, yanlış olduğunu bilseniz bile yapın. Çünkü size ne kazandıracağını asla öngöremezsiniz. Bilerek hata yapmakta bir sorun yok; hatta insanı insan yapan, o “deneyip görme” cesaretidir. Buraya hiç bu kadar duygusal bir şeyler yazacağımı düşünmemiştim ama hislerimi paylaşmak, kendimi anlamam için çok değerli

.

​Son zamanlarda bu his kapımı daha sık çalıyor. Çevremdeki insanların beni gerçekten sevdiğini, zor zamanlarımda yanımda olduklarını ve olacaklarını bilmeme rağmen içimdeki o şüpheci sesi bir türlü susturamıyorum. Belki yakın zamanda hayatımdan çıkan insanların, değişen dinamiklerin de buna etkisi olmuştur, bilemiyorum...

​Hayatın zorluklarını ve sorumluluklarını sadece kendi omuzlarımda taşımalıymışım, başkalarını bu yüke dahil etmemeliymişim gibi bir refleks geliştiriyorum. "Bu benim kararımdı, bu benim hayatım, öyleyse faturası da bana ait" diyorum kendime. Ne zaman üzüntüm, hayal kırıklığım ya da o anki hevessizliğim karşı tarafa yansıyacak olsa, büyük bir hata yapmışım gibi bir suçluluk hissediyorum. Bunun sağlıklı bir bakış açısı olmadığını teoride çok iyi bilsem de, insan bazen duygusal reflekslerini kontrol edemiyor. Aslında biliyorum; asıl mesele kontrol edememek değil, her şeyi amansızca kontrol etmek istemek.

​Aynı durum bir arkadaşımın başına gelse, onun yanında olacağımı bilmeme rağmen, kendim söz konusu olduğumda kimseye bu "yükü" vermek istemiyorum.

​Bu meselenin köklerine doğru indiğimde, aslında sevildiğimden hiçbir zaman tam anlamıyla emin olamama haliyle karşılaşıyorum. "Beni gerçekten ben olduğum için mi seviyor, yoksa hayatında sadece 'biri' olmalıydı ve o an tesadüfen o boşluğu ben mi doldurdum?" sorusu zihnimi kurcalıyor. Sevildiğime ve değer gördüğüme dair sarsılmaz bir kesinlik, somut bir kanıt arıyorum.

​Fakat duyguların bir mantık formülü, geleceğe dair yazılı bir garantisi olmaz ki... Bazen bir bakış, ufak bir hediye ya da içten bir söz sevginin kanıtıdır, dediğinizi duyar gibiyim. İşte sorun da tam burada başlıyor: Bunlar anlık yatıştırıcılar, kalıcı çözümler değil. Evet, dün onu yaptı, bugün bunu söyledi, o an yanımdaydı... Fakat hâlâ öyle mi? Yarın da öyle olacak mı?

​Bu şüphe duygusu insanın tüm ilişkilerini, hatta bazen kendine olan bakışını bile altüst edebilen bir girdap. Karşı tarafın hislerini çözmeye çalışırken, bir bakmışım okları kendime çevirmişim: “Peki ya ben? Ben gerçekten değer veriyor muyum, yoksa sadece bana sunulanı mı aynalıyorum? Karşı tarafı da kendi şüphelerimin içinde boğuyor muyum?”

​İnsan ilişkilerinin mantıkla ilerlemeyeceğini, duyguların matematiksel bir sistematiği olmadığını ne kadar kabul etmeye çalışırsam çalışayım, insan sorgulamadan duramıyor.

​Yanlış anlaşılmasın; bu bir özgüven sorunu ya da kendini kusurlu bulma hali değil. "Ben sevilmeyecek biriyim" diye düşünmüyorum. Dünyada her doğru ve her yanlış görecelidir. Kendimde veya başkalarında hoşuma gitmeyen özellikler olabilir; nitekim bana tamamen ters gelen özelliklere sahip olup çok sevdiğim arkadaşlarım var. Sevgi, kusursuzlukla alakalı bir şey değil, bunu biliyorum.

Duyguların o belirsiz, akışkan doğasını kontrol etmeye çalışmayı bırakıp, sadece "var olmaya" izin vermek belki de tek çıkış yolu. Ama hayata geri dönmeden önce, kendime ve buraya kadar okuyan size sormadan edemiyorum: Sevginin kanıtı olur mu, yoksa sevgi sadece bir teslimiyet anından mı ibarettir?

Aslında buraya daha tertipli, yapılandırılmış ve düzenli bir yazı bırakmak isterdim. Fakat o anda paylaşmak ve anlatmak istediğim o duyguların coşkusuna karşı koyamadım. Belki de bazı şeyleri olduğu gibi, filtresiz bırakmak en doğrusudur.

Abone Ol

Yorum Yap

İncir ağacı dallarının her birinde hayatın farklı bir yolu, farklı bir ‘ben’ sallanır. Plath, o ağacın altında donup kalmıştı; bir inciri seçmek, diğer tüm incirlerin gözünün önünde çürüyüp gitmesini izlemek demekti. Peki, neden hep birini seçip diğerlerini feda etmek zorundayız? Ya incirleri tek tek seçmek yerine, tüm o dallardaki meyveleri toplayıp onlardan bir reçel yapabilseydik? Seçim yapmanın ağırlığı altında ezilmek yerine, hayatı bir hasada dönüştürmenin imkansız olmadığını konuşalım.

Bir zamanlar ben de o ağacın altında, dalların ağırlığı altında ezilenlerden biriydim. Her seçim, bir eksilme gibi geliyordu. Birini seçersem, diğerini ömrümden silip atmam gerekiyormuş gibi… Ama sonra anladım ki hayat, dalından koparılıp olduğu gibi yenmesi gereken tek bir incir değil; bir kavanoza sığdırılabilecek bir deneyimler bütünü. Artık incir ağacını, sadece meyvesi için beklenen bir anıt değil; hammadde sağlayan bir atolye gibi görüyorum. Modern dünya bizden ‘uzmanlaşmamızı’, tek bir dala sıkışıp kalmamızı bekliyor. Ama ben, o dalların hepsini istiyorum. Çünkü beni ben yapan şey, sadece incirin tadı değil, o incirlerin bir araya gelip oluşturduğu o reçelin kendine has kıvamı.

Belki de ‘seçim yapmak’ dediğimiz şey, hayata karşı işlediğimiz bir suçtur. Birini seçip diğerlerini çürümeye terk etmek yerine, her şeyi olduğu gibi kucaklayabilmek cesaret ister. Bugün, o incir ağacını sadece bir kayboluş metaforu olarak değil, bir bolluk ve çeşitlilik kaynağı olarak görüyorum. Çünkü gerçek kimliğimiz, sadece tek bir dalda değil, tüm dallardan topladığımız o zengin karışımın yani reçelin kıvamında gizli. Hayatı tek bir tatta değil, tüm renkleriyle tatmaya devam!

Siz kendi ağacınızda hangi dalları birleştiriyorsunuz? Hangi iki alakasız gibi görünen tutkunuzu bir araya getirip ‘reçel yapmayı’ denediniz?

Subscribe now

Leave a comment

​Bu soru, insan olmanın getirdiği sosyal ağırlığın bir sonucudur. Kimsenin önceliği olmadığınızı fark etmek ya da değer verdiklerinizden beklediğiniz değeri görmediğinizi anlamak, derin bir boşluk hissi yaratır. Bu boşluk hissi öfkeden doğmaz; karşı tarafı suçlamaktan veya "neden beni seçmedin?" diye sormaktan ziyade daha hüzünlü, çaresiz ve derin bir boşluktur. Çünkü değer görme ve öncelik olma durumu karşı tarafa bağlıdır. Ne kadar çaba sarf etseniz de o seçimin anahtarı başkasının elindedir.

​Peki, bu boşluğun diğer tarafında ne var?

​Tek kaldığınızda sizi bir yere bağlayan veya birine karşı öncelik borcu hissettiren bir durum bulunmadığında, insan tarifsiz bir özgürlükle baş başa kalır. O anlarda yapılan her aktivite, okunan her satır ve atılan her adım; hem fiziken hem de zihnen "burada" olduğunuzda çok daha tatmin edici ve huzurlu olur. Kimsenin sizi beklemediği, kimse için bir beklenti içinde olmadığınız; sadece kendiniz olmanın o duru hali...

​Ancak gerçekçi olmak gerekirse insan sosyal bir canlıdır.

​Ne kadar felsefi metinler okusak, kişisel gelişim videoları ya da kitapları ile içgüdülerimizi eğitmeye çalışsak da egomuz bazen başını kaldırıp dışarıya bakar; bir yerlerden onay, sevgi ve değer umar. Ancak burada yanlış anlaşılan bir durum vardır: Bu bir zayıflık değildir. Biyolojik kodlarımızın ve ait olma isteğimizin bize oynadığı küçük bir oyundur.

​İşin sırrı, sanırım bu iki durum arasında altın oranı tutturmaktadır. Birinin önceliği olma isteğinin barındırdığı o insani sıcaklığı inkar etmeden, kendi başımıza olduğumuz o özgürlüğün gücü ve huzuruna sarılabilmek gerekir.

​Belki de mesele başkalarının listesinde kaçıncı sırada olduğumuz değil, kendi listemizi ne kadar tutkuyla yaşayabildiğimizdir.