Hatırlıyorum! Sokakların giderek kararışını, evlerin demir parmaklıklar arkasında kalışını, bir gece yarısı banyoda yere yığılışımı, müziğin bir teselli değil, koca bir bomba olup kalbimi parçalayışını, kaldırımların masalara, sandalyelere teslim oluşunu, yetmeyip apartman önlerine sıçrayışını, evimize girebilmek için en az altı kişiyi ayağa kaldırmak zorunda kalışımızı, bar sahibinin kendince geçerli sebebinin “Biz sizi evde zannediyorduk” oluşunu, evde hastalansak dışarıya nasıl çıkacağız sorusunun gecelerimi ele geçirişini, her gün hiç sekmeden yüzlerce insan sesinin evimizde desibel rekorları kırışını, tek tek kapanan dükkanları, artık eski yerlerinde olmayan insanları ve nihayet evimi, yuvamı boğazımda koca bir yumruyla ama gözlerimde çakan şimşeklerle geride bırakışımı…

Hatırlıyorum! Tüm eskilerinden soyunan, yenilerini eğreti üzerine giyinmiş, kimisi güzel, ama çoğu hiç üstüne oturmayan kıyafetleriyle, etekleri çoktan kirlenmiş, giderek eriyip giden bir yerin; ellerimden kayışının derin hüzünlü acısını…

Peki, şimdi benim evim neresi?

Aidiyet! Ne onunla, ne onsuz.

Bu sefer güzergahımız Kadıköy-Caddebostan. Sergimiz “AS Sanat, 11. Karma Seramik Sergisi”. Fakat oraya gitmeden önce Nero’da bir kahve molası verdim. Dün annemin 10.ölüm yıldönümüydü. Yüreğimi, ruhumu sıcacık yapan mesajlar aldım. Telefonla arayanlar bile oldu. Şimdi bile burnum sızlıyor. Onlar kendilerini biliyor, sizi seviyorum a dostlar! Efendim, kısa bir kahve molasından sonra sergi salonuna intikal ettim. İntikal ettim dediğime bakmayın 1 dakika bile sürmedi CKM. Fakat Nero’ya kadar yaklaşık 35-40 dakika yürümüştüm zaten. Atalet var dedik de o kadar değil. Spora her türlü varım!

Sergiye bayıldım. Ne çok emek! Üç beş kahve fincanı, iki mama kabı yaptıktan sonra nasıl yorulduğumu hatırlayınca hayranlık duymamak elde değildi. Bir de üstüne elbette aralarında yaklaşık 11 yıllık geçmişi olan sanatçıların benzersiz çalışmalarını görünce bir kere daha mest oldum. Birkaç obje benim özellikle dikkatimi çekti.

Bir Beşiktaşlı olarak o müthiş kartal. Yanağına yanağımı dayayıp “Nereye bakıyorsun sen?” demek geldi içimden.

Sonra o minnoş keçi ve oğlak ba-yıl-dım! Kucaklayıp saatlerce sevmek istedim.

Peki, o fıstık kıza ne demeli? Çok avangard!

Elbette “Boşluğun Ağırlığı” Çok soğuk, çok ağır, çok garip, çok aykırı.

Şu gergedana ne demeli? Eserin adı da tam uymamış mı? “Düşlerden Gergedan” Az önce rüya bir bahçeden çıkıp gelmiş gibi… Minik minik kağıt çamurla yapılmış inanılmaz detay işler de vardı. Ne diyeyim, emeklerine sağlık! Bu arada beğendiğiniz objeleri satın alabiliyorsunuz.

Sonrasında beni yine bir 40 dakikalık dönüş yolu bekliyordu. Geldiğim yerden geri dönsem de giderken görmediğim bir şey dikkatimi çekti. Bir apartmanın dış giriş kapısını olduğu gibi kaplayan yaseminler.

Ah, o nasıl mis, geniz yakacak, böyle alerjiden burnunuzu bile tıkayacak kadar kuvvetli koku! Geldi mi kokusu, aldınız mı sizde?

Bitti mi? Bitmedi! benden her yazıda bir de mekan önerisi istemişti. Elbette onu kıramazdım. Başlığımıza yaraşır bir yer seçtim bu sefer. Sergiye yakın bir yer olmasa da turşu yazıları yazarken Kadıköy’deki tarihi sabit çarşısının içindeki tarihi turşucuyu buraya yazmasam olmazdı.

1935’den beri varlığını koruyan Özcan Turşu. Of of of… Elbette şimdiler içerik bakıyoruz, her şeye dikkat ediyoruz. En azından ben yemiyorum, yiyemiyorum. Bakmayın öyle çatal yedim filan diyorum, pastane öneriyorum ama ancak serbest günde veriyor bana doktor. Eh, en azından siz de kendinize serbest bir gün yaptığınızda gidin Özcan Turşudan bir bardak turşu suyu ve içine sevdiğiniz turşulardan alıp o çarşıda bir tur atın. Daha çok dükkana denk geleceksiniz nesiller boyu varlığını sürdürmüş. Pastane, kuru yemişçi, baharatçı... Onlar da başka yazının önerileri olsun. Bir sonraki gezide görüşürüz.

“Ben bir renk ressamıyım. Güneş de renkleri öldürdüğü için tabiatı havanın karardığı, bulutların biriktiği veya yağmurdan sonra toprağın, ağaçların ve binaların yıkandığı, renklerin meydana çıktığı saatlerde sevmekliğim bu yüzden olabilir. Koyu tonları da daha çok bu tonlar arasında uygun yerlere konulan ışıkların veya alttan gelen aydınlanmanın olgun cazibesi altında kaldığım için seçiyor olmalıyım. Belki de kötümser veya melankolik bir ruh ve mizaç meselesidir; kim bilir? Ama sebep ne olursa olsun beni doyuran bir netice aldığıma ve sanatı da sanat için yaptığıma göre sanatımdan, dolayısıyla da hayatımdan memnunum demektir.” (İhsan Cemal Karaburçak, 1968)

Bu sözler dün Casa Botter Sanat ve Tasarım Merkezi’nde sergisini gezdiğim İhsan Cemal Karaburçak’a ait.

Renklerin ressamı demiş kendine. Benimse renklerden ödüm kopar. Çizdiğim ya da yaptığım bir şeyi renklerden sebep bozma ihtimalim öyle yüksektir ki, elim gitmez hiç. Resim derslerim hep kara kalem olmuştur. Seramik dersinde hocaya boyatmış ya da yaptığım ürünleri boyamamayı tercih etmişimdir. Puzzle yapamam midem bulanır. Baskılı goblen işleyemem, midem bulanır. Taşıt tutması gibi bir şey yani. Fakat bu sergide, o koyu tonların içinde tatlı bir huzur buldum ben. Yalnızlığı, küskünlüğü kendimce görmüş olsam da o renklerde kendimi güvende hissettim. Tüm resimlerine sinmiş moru çok sevmemdendir belki ya da ressamın tabiri ile “… sevmekliğim bu yüzden olabilir.” Cengiz Bektaş tarafından ressamın anısına yazılmış, 1970 yılında TRT Tek Bir Şiir başarı ödülü almış, “Mor” başlıklı şiiri de görünce ressamın mor aşkını çok daha iyi anladım.

Ressam Paris’te bir okulda eğitim alırken, katı öğretim kuralları ve sanat anlayışına uygun düşmediği için eğitimini yarıda bırakıp kendi kendini yetiştirmiş. Ne diyeyim, darısı başıma. Fakat resimlerine baktığımda hissettiğim o tanıdık hissin ne olduğunu eve gelince buldum. Ressamın tarzının çocukken yaptığımız bir resim tekniğini hatırlattığını fark ettim. Grattaj tekniği. Yani pastel boya kazıma tekniği. Sayfanın tamamını rengarenk boyayıp üstünden siyah pastelle tamamen kapatıyorduk. Daha sonra da ucu sivri bir şeyle tarak, bozuk para vs o siyah boyaları kazıyarak alttan renkleri çıkarıyor desenler, resimler yapıyorduk. Bunu hatırlamak o kadar iyi geldi ki!

Ve kitaplar... Ne zamandır gitmek istediğim ama gidemediğim Minoa Pera’ya da nihayet uğrayabildim. Bir kitapçıda yemek kokusu almak istemezdim, ama yine de hoş bir yer. İkonik merdiven altı kitaplarını görüp dokunmak tatlı bir deneyimdi.

Yol üstü, otel önü denk geldiğim şu eski araba. Markasını çıkaramadım, zaten anlamam da, ama bayıldım. Kadıköy-Bostancı dolmuşlarını hatırladım. Kuzenimin klasik bir kırmızı-beyaz Chevrolet’si vardı. Zaten çok dökük almıştı onu. Yine de ne çok sardı sarmaladı bizi o araba. Kaç kişi sığardık içine hatırlamıyorum. 80’lerin sonları filan. Gözü gibi bakıyordu kuzenim ona ama giderek kendinden vazgeçti araba. Sağanak yağışta araba sileceği fırlayıp gitmişti bir kere. Neyse ki birilerine ya da başka bir şeye zarar vermedi. Sonra da zaten elinden çıkardı kuzenim arabayı. Hey gidi!

Unutmadan, güne Çukurcuma’daki Tarihi Boğazkesen Simit Fırınından çatal alarak başlamıştım. Kapalıçarşı tarafında Day Day Pastanesi nasıl nevi şahsına münhasır bir dükkansa burası da öyle. Sadece açma, simit ve çatal yapıyor ve o yokuşu inmeye de çıkmaya da değer. Bilmiyorsanız, aklınızda olsun.

Hem gözüme hem gönlüme hem damağıma hitap eden mini bir turdu bu da böyle. Neyse ben resim yapmaya gidiyorum, görüşürüz.

Gözlerimi gök yüzüne kaldırıyormuşum. Bulutlar o kadar yakınmış ki uzansam tutabilirmişim. Hepsi koca bir pamuk yumağı gibi geçip gidiyorlarmış başımın üstünden. Gözlerim şekiller arıyormuş. Kimi kabuğundan çıkmaya çalışan bir salyangoz oluyormuş, kimi yeleleri rüzgarla uçuşan bir at. İçimde bir şeyler kıpırdanıyor, kalbim sıcacık oluyormuş. Üzerime vuran güneş tüm hücrelerime işliyormuş. Kaslarım gevşiyor, canım huzur buluyormuş. Bir ahşap kokusu yükseliyormuş derinden. İnsanlar geliyor insanlar gidiyormuş. Gözler gözlere eller ellere değiyormuş.

Tam orada o masanın başında dirseklerini masaya dayamış bir adam oturuyormuş. Gözleri çok uzaklara dalmış. Bir çocuk koşarak geçiyormuş önünden. Gül ağaçlarıyla dolu bahçeye çıkıyormuş. Bir nefes çekiyormuş içine. Bir kadın yeni yaptığı kahvesini alıp pencere önündeki koltuğa oturuyormuş. Ayaklarının altındaki ahşap yürüdükçe gıcırdıyor, şefkatle sarılıyormuş. Eski naylon çorapları keserek yaptığı yumağından paspaslar örüyormuş. Melodiler değip geçiyormuş kulaklarına, kokular siniyormuş duvarlara. İnsanlar geliyor insanlar gidiyormuş. Gözler gözlere eller ellere değiyormuş.

Sonra bir ses geliyormuş uzaklardan. Giderek yaklaşıyor, sesi kulaklarımı sağır ediyormuş. Korku tepeden tırnağa sarıyor felç ediyormuş beni. Nefesinde karanlık kaynıyormuş. Duran yok, durduran yokmuş. İçimde bir şeyler ölüyor, kalbim buz kesiyormuş. Koca bir pençe uzanıyormuş yüzüme. Çürümüş et kokan tırnakları batıyormuş tenime. Git gide derine iniyormuş acısı. Adam kalkıp yatağa yatıyor, çocuk koşarak dışarı çıkıyormuş. Kadın elindekini koltuğun üstüne bırakıp adamın yanına uzanıyormuş. Umutlar, hayaller toz taneleri gibi ufalıp uçuşuyor, sonra gözden kayboluyormuş. Pençenin tırnakları etlerimi yoluyor, damarlarımı parçalıyor, kemiklerimi kırıyormuş. Sular fışkırıyormuş göz pınarlarımdan. Salyalar akan ağzını bedenimin her yerine arsızca geçiriyormuş. Beni ayakta tutan ne varsa yerle bir ediyor; tüm bedenim sarsılıyor, titriyor, inatla direniyormuş. Tüm direklerim tek tek yıkılıyor parçalarım etrafa saçılıyormuş. Çocuk kederli gözlerle bana bakıyormuş. Gökyüzü giderek uzaklaşıyor, bulutlar kararıyormuş. Ben, bana ait her şeyden vazgeçiyormuşum. Anılar uçup gidiyor, görüntüler siliniyor, insanlar kayboluyormuş. Sadece toprağın kokusu kalıyormuş geriye. Salyangozlar geçiyormuş üzerimden. Soğuk bir mermerin sırtını yasladığı bir duvarda, silik bir siluet oluyormuşum. Anıları kalbime minik bir pencereyi gökyüzüne çiziyormuşum.

Bir yokmuş…

Fiil
Anlatayım;
Üzülüyorum, ağlıyorum, dinliyorum.
Kırmızı; alev, acı
Ve ihmal, siyah karanlığında sıcacık yakar.
Kucağında yazmışım, yazamıyorum,
Bulamıyorum.
Hatırlıyorum, bakıyorum, görüyorum,
Kalmıyorum.
Bilinmez, bilemiyorum,
Bırakıyorum.

Telgrafın tellerine kuşlar konar mı

Bir küçük kız hiç düşmediği bir sevdaya türkü yakar mı

Bir tatlı gülüşe bir tatlı bakışa tüm ömrünü verir mi

Telgrafın tellerinden kuşlar uçar mı

Bir küçük kız hiç bilmediği o sevdaya bir gün düşer mi

*Ekfrasis - Ekphrasis veya ecphrasis (Yunancadan), bir sanat eserinin yazılı betimlemesini ifade eden bir retorik araçtır. (Vikipedi)

Sabah uyanıyorum. Ayak ucunda yatan kedimi görüyorum. Yavaşça uzanıp seviyorum. Kalkıp banyoya gidiyorum. Yüzümü yıkayıp aynadaki aksimle göz göze geliyorum. Sonra aklıma geliyor ve kendi kendime hatırlatıyorum: Bu senin sorumluluğun!

İşin komiği ellerim beni çizime götürdüğünde fark ettim ki, gerçekleşmemiş hayalimi, hayatıma yaymışım meğer. Birçok ilgi alanıyla o konservatuarı ben kendim bir şekilde inşa etmişim bilmeden. Yanlış olmasın, hala daha inşa etmeye de devam ediyorum, ama bilin bakalım başka neyi de yapmaya devam etmişim bunca zaman (zamanı boş verin, yaş nedir ki, kimlikte iki sayı). Gör beni diyen kızı duymamayı ve dahi duymamak için bu sanat dolu dünyayı kendime güvenli bir yuva yapmayı da… O zaman konuşabilseydim “gör beni” derdim. “ağlama” deme bana, “üzülme” deme bana, demek gibi hani... Bugün ise sadece o harika dünyada yaşamaya devam etmekle kalmıyorum o kızı dinliyorum, o kızla üzülüyorum, o kızla ağlıyorum… Bazen ne yapacağımı bilemiyorum o kızla. Elime yüzüme bulaştırıyorum bazen. Bazen sebepsiz öfkeleniyorum. En berbat yargıları üzerine fırlattığım da oluyor. Fakat nihayet artık onu görüyorum ve şimdi kulaklığımla Irene Cara’nın Oscar ve Altın Küre ödüllü dizi müziğini dinliyorum yeniden.

……

I got more in me

And you can set it free

I can catch the moon in my hand

Don't you know who I am?

Remember my name

Fame!

…..

Aynı anda iki farklı duyguya selam vermek; ambivalans! Dualitenin normal olduğunu kabule varım; ama aynı anda her ikisinin de vicdani yükünü taşıma konusunda hala güç bela suyun üstünde kalmaya çalışıyorum. İşte o yanlarda duran ve kenarları dikenli birer çite de dönüşebilecek, benim daha çok yara bandı olarak tarif edebileceğim “şeyler”e bakıyorum şimdi. Ne yaralarımın açılmasına ne de hadi bana gidelim demeye çok da istekli değilim. Sınırlarım, benim sınırlarım, canım sınırlarım… Beyin tanıdık olanı seviyor, benimki buna bayılıyor. Kendi içinde bir ritm ve renk tutturması ondan. Belki bir gün o yara bantlarını renklendirmeye başladığı gibi, altına da bakmayı başarır ve kontrol edilemeyecek olan şeylerin de kendi içindeki güzelliğini görür.

“Hop hop hop, değiş ton ton!”