<script data-pm-proxy="intercept"></script><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:itunes="http://www.itunes.com/dtds/podcast-1.0.dtd" xmlns:googleplay="http://www.google.com/schemas/play-podcasts/1.0"><channel><title><![CDATA[Coltivare l’infanzia]]></title><description><![CDATA[Pedagogista, esperta di educazione in natura, psicomotricista. Mi occupo di formazione e consulenza nei servizi e nelle scuole dell’infanzia. Questo spazio è dedicato a me e a chi pensa che educare sia un tempo di attesa, sguardo e ascol]]></description><link>https://simonavigoni.substack.com</link><image><url>https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!m54x!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F814ce9cc-a424-4c14-b784-2094dcdd41e2_1020x1022.png</url><title>Coltivare l’infanzia</title><link>https://simonavigoni.substack.com</link></image><generator>Substack</generator><lastBuildDate>Thu, 03 Sep 2026 01:29:25 GMT</lastBuildDate><atom:link href="/__u/simonavigoni.substack.com/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/><copyright><![CDATA[Coltivare l’infanzia]]></copyright><language><![CDATA[it]]></language><webMaster><![CDATA[simonavigoni@substack.com]]></webMaster><itunes:owner><itunes:email><![CDATA[simonavigoni@substack.com]]></itunes:email><itunes:name><![CDATA[Coltivare l’infanzia]]></itunes:name></itunes:owner><itunes:author><![CDATA[Coltivare l’infanzia]]></itunes:author><googleplay:owner><![CDATA[simonavigoni@substack.com]]></googleplay:owner><googleplay:email><![CDATA[simonavigoni@substack.com]]></googleplay:email><googleplay:author><![CDATA[Coltivare l’infanzia]]></googleplay:author><itunes:block><![CDATA[Yes]]></itunes:block><item><title><![CDATA[IL CORPO DELLE PAROLE]]></title><description><![CDATA[&#8220;Mi piace chi sceglie con cura le parole da non dire.&#8221; Alda Merini]]></description><link>https://simonavigoni.substack.com/p/il-corpo-delle-parole</link><guid isPermaLink="false">https://simonavigoni.substack.com/p/il-corpo-delle-parole</guid><dc:creator><![CDATA[Coltivare l’infanzia]]></dc:creator><pubDate>Sun, 23 Aug 2026 22:13:40 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/9e1b385a-8520-4e42-9197-433ac234990a_1174x612.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p style="text-align: justify;"><strong>IL CORPO DELLE PAROLE</strong></p><p style="text-align: justify;"><em>&#8220;Mi piace chi sceglie con cura le parole da non dire.&#8221; </em>Alda Merini</p><p style="text-align: justify;">&#8230; E mi piace pure chi sceglie con cura le parole da dire. Io non sempre ci riesco, proprio per questo, per me, prendersi cura delle parole &#232; un tema di ricerca continuo. Un tema caldo e caro. Lo sento pulsare, umano e vibrante nell&#8217;eco del lavoro pedagogico quotidiano. Perch&#233;? Perch&#232; il nostro corpo porta iscritte le parole che ci hanno detto, chiamato, nominato, definito, liberato, a volte, inchiodato. Paolo, Carlo, Laura, Omar, Amina hanno quasi due anni e non possiedono ancora un lessico interno per definirsi. Hanno iniziato da subito, da molto prima, a decifrare s&#233; stessi e il mondo attraverso il nostro vocabolario: quali grammatiche stanno imparando? Quali tinte possiede il lessico familiare degli adulti nei luoghi educativi che abitano? Le nostre parole quali immagini e quali scenari accendono nelle loro menti? Con quali espressioni accompagniamo le loro esplorazioni, le loro intraprendenze e con quali restituiamo loro, le esperienze vissute? Quali pagine biografiche di Paolo, Carlo, Laura, Omar, Amina scegliamo di raccontare ogni giorno? Le parole, impastate di sguardi, gesti, toni e posture costituiscono la trama invisibile e penetrante del quotidiano scorrere del tempo nei servizi educativi. La scelta di un termine non &#232; mai un atto neutro. Veicola premesse epistemologiche, crea mondi, apre o chiude possibilit&#224; di pensiero. Come ci ricorda Laura Formenti, il linguaggio che scegliamo di usare opera distinzioni e, per questo motivo, <em>&#232; gi&#224; metodo</em>: indica una via tra le infinite possibili. <em>&#8220;Le parole sono connotate, suscitano movimenti, adesioni, rifiuti, posizionamenti&#8230; Le parole vanno interrogate, scelte con cura, trasformate&#8221;.</em></p><p style="text-align: justify;">La parola costruisce ed educa quando:</p><ul><li><p>Rispetta il sentire senza giudicare, squalificare, offrendo presenza e sostegno.</p></li><li><p>Accende la curiosit&#224;, spingendosi oltre il gi&#224; visto, il banale, l&#8217;opaco.</p></li><li><p>Si veste di empatia.</p></li><li><p>Sa farsi da parte, accogliendo la voce dell&#8217;altro senza prevaricarla.</p></li><li><p>Rimane fluida e in ascolto, una tra le tante possibilit&#224;, aperta, rinunciando ad essere &#8220;l&#8217;ultima parola&#8221;.</p></li></ul><p style="text-align: justify;">Nella fascia 0-6 anni, una fase della vita in cui il corpo &#232; espressione diretta della vita emotiva e riveste una centralit&#224; fondante nei processi di apprendimento, non possiamo dimenticare che le parole hanno un corpo, un volume, una tridimensionalit&#224; e un peso specifico. Apparentemente aleatorie (non si dice <em>verba volant</em>?) e immateriali, per questa loro impalpabilit&#224;, le parole ci illudono che non possano penetrarci a fondo fino ad &#8220;<em>inquinarci il sorriso</em>&#8221; (M. Da Pisa). &#8220;<em>Le ombre dell&#8217;educazione rabbuiano, tengono in scacco, riferiscono del potere che chi educa esercita. E lo fanno a partire dalle costruzioni di parole che danno forma alla relazione. Uno dei modi con cui le parole possono ledere, immobilizzare, impedire, limitare l&#8217;espressivit&#224; altrui, la libert&#224; &#232; quello di ridicolizzare, di suscitare un senso di inadeguatezza.&#8221; </em>(E. Musi).</p><p style="text-align: justify;">Offrire parole di cura significa dischiudere per Omar, Amina, Paolo, Laura e Carlo scenari mentali di sicurezza, fiducia, dignit&#224; e aperta pensabilit&#224; sul proprio futuro.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!LTbd!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F322d585f-8c72-4237-a5d0-bde7ad686652_1174x612.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!LTbd!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_424, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F322d585f-8c72-4237-a5d0-bde7ad686652_1174x612.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!LTbd!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_848, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F322d585f-8c72-4237-a5d0-bde7ad686652_1174x612.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!LTbd!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1272, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F322d585f-8c72-4237-a5d0-bde7ad686652_1174x612.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!LTbd!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1456, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F322d585f-8c72-4237-a5d0-bde7ad686652_1174x612.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!LTbd!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F322d585f-8c72-4237-a5d0-bde7ad686652_1174x612.png" width="1174" height="612" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/322d585f-8c72-4237-a5d0-bde7ad686652_1174x612.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:612,&quot;width&quot;:1174,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:925537,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://simonavigoni.substack.com/i/212463595?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F322d585f-8c72-4237-a5d0-bde7ad686652_1174x612.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!LTbd!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_424, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F322d585f-8c72-4237-a5d0-bde7ad686652_1174x612.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!LTbd!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_848, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F322d585f-8c72-4237-a5d0-bde7ad686652_1174x612.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!LTbd!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1272, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F322d585f-8c72-4237-a5d0-bde7ad686652_1174x612.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!LTbd!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1456, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F322d585f-8c72-4237-a5d0-bde7ad686652_1174x612.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p style="text-align: justify;">Avere cura delle parole non &#232; una semplice tecnica comunicativa. Come sottolinea Elisabetta Musi, <em>aver cura delle parole, intuire le risonanze emotive che possono suscitare, sono competenze che non si improvvisano, competenze etiche prima che cognitive o linguistiche, che non si assumono con l&#8217;acquisizione di conoscenze e dispositivi formali, ma che comportano la disponibilit&#224; a mettere in cammino la propria umanit&#224; verso l&#8217;altro, a cercare ci&#242; che accomuna, che avvicina mediante il linguaggio</em>.</p><p style="text-align: justify;"></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[FATE SILENZIO!]]></title><description><![CDATA[Quante volte da bambini/e ci siamo sentiti/e ripetere questo imperativo?]]></description><link>https://simonavigoni.substack.com/p/fate-silenzio</link><guid isPermaLink="false">https://simonavigoni.substack.com/p/fate-silenzio</guid><dc:creator><![CDATA[Coltivare l’infanzia]]></dc:creator><pubDate>Fri, 14 Aug 2026 22:29:35 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Z0Bx!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F502d16ad-67a5-4f1d-8fbf-0c0fdb085df4_441x455.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Quante volte da bambini/e ci siamo sentiti/e ripetere questo imperativo? Non si contano. Almeno per me. A scuola c&#8217;era persino il &#8220;gioco del silenzio&#8221;: braccia conserte sul banco, testa ben dritta: ce lo imponeva l&#8217;insegnante quando riteneva che fosse necessario &#8220;ripristinare l&#8217;ordine&#8221;. Una sorta di sanzione, uno strumento di contenimento punitivo: ecco come veniva trattato il silenzio. Riflettendoci, emerge tutta la contraddizione e l&#8217;ambiguit&#224; di un linguaggio e di un sistema che ci insegnava a chiamare gioco quella che in realt&#224; era un&#8217;imposizione.</p><p style="text-align: justify;">E se provassimo noi adulti a fare un po&#8217; di silenzio? Cosa vuol dire coltivare il silenzio nei luoghi educativi?</p><p style="text-align: justify;">C&#8217;&#232; il silenzio, quello che ho conosciuto a scuola tra i banchi con le braccia conserte che ti spoglia del diritto di parola:<em> era pi&#249; bravo il bambino che riusciva a stare zitto e fermo per pi&#249; tempo.</em></p><p style="text-align: justify;">E c&#8217;&#232; il silenzio che apre lo spazio al diritto di parola. Ed &#232; il silenzio dell&#8217;ascolto autentico perch&#233; uno spazio di crescita e apprendimento non pu&#242; prescindere da pause, vuoti, momenti di silenzio. &#200; nelle cavit&#224; che si produce il suono.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Z0Bx!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F502d16ad-67a5-4f1d-8fbf-0c0fdb085df4_441x455.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Z0Bx!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_424, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F502d16ad-67a5-4f1d-8fbf-0c0fdb085df4_441x455.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Z0Bx!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_848, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F502d16ad-67a5-4f1d-8fbf-0c0fdb085df4_441x455.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Z0Bx!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1272, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F502d16ad-67a5-4f1d-8fbf-0c0fdb085df4_441x455.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Z0Bx!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1456, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F502d16ad-67a5-4f1d-8fbf-0c0fdb085df4_441x455.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Z0Bx!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F502d16ad-67a5-4f1d-8fbf-0c0fdb085df4_441x455.jpeg" width="441" height="455" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/502d16ad-67a5-4f1d-8fbf-0c0fdb085df4_441x455.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:455,&quot;width&quot;:441,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Z0Bx!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_424, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F502d16ad-67a5-4f1d-8fbf-0c0fdb085df4_441x455.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Z0Bx!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_848, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F502d16ad-67a5-4f1d-8fbf-0c0fdb085df4_441x455.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Z0Bx!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1272, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F502d16ad-67a5-4f1d-8fbf-0c0fdb085df4_441x455.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!Z0Bx!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1456, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F502d16ad-67a5-4f1d-8fbf-0c0fdb085df4_441x455.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p style="text-align: justify;">Coltivare la cura del silenzio in educazione, significa aderire ad un contesto in cui bambini e bambine si possano sentire autorizzati e autorizzate ad essere compositori e compositrici della propria musica, autori e autrici della propria melodia, senza seguire lo spartito dell&#8217;adulto. L&#8217;adulto si fa cos&#236; cassa di risonanza, custode discreto di un tempo che appartiene a chi sta crescendo. Qualificare l&#8217;ascolto nei servizi educativi e scolastici significa indossare l&#8217;abito interiore del silenzio per riconoscere i suoni, le voci, i gesti, le parole delle bambine e dei bambini.</p><p style="text-align: justify;">L&#8217;attesa e l&#8217;ascolto si muovono, prendono forma nel silenzio. S&#236;, ho scritto <em>si muovono</em> perch&#233; attesa e ascolto sono movimenti e posture silenziose che comportano una <em>tensione</em>, un <em>tendere verso</em>, un moto verso l&#8217;altro, stando, appunto, in ascolto. Senza il silenzio non ci sarebbe attesa: siamo abituati a riempire il vuoto con le risposte, ma la pratica dell&#8217;ascolto richiede di essere abitata con la curiosit&#224; di chi si fa domande, di chi si interroga, di chi dubita e non di chi pensa gi&#224; a quale sar&#224; la prossima risposta. Quante volte ho anticipato un bambino che stava finendo di formulare la sua frase? Il silenzio &#232; garanzia che chi ci ascolta non venga travolto dalle nostre parole, &#232; quella pausa necessaria a generare ritmo, respiro e rispetto per i tempi dell&#8217;altro.</p><p style="text-align: justify;">Scrive Vanna Iori: &#8220;Dove non c&#8217;&#232; silenzio non c&#8217;&#232; neppure parola. Quando manca il silenzio non pu&#242; esserci ascolto. La parola non si contrappone al silenzio, ma ha bisogno del silenzio per poter risuonare del suo significato e del suo senso. All&#8217;origine di ogni ascolto c&#8217;&#232; il bisogno di silenzio.&#8221; (Iori, 1997).</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!bb-9!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe7f59286-106e-4937-8060-1793f6f988b2_387x395.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!bb-9!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_424, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe7f59286-106e-4937-8060-1793f6f988b2_387x395.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!bb-9!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_848, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe7f59286-106e-4937-8060-1793f6f988b2_387x395.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!bb-9!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1272, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe7f59286-106e-4937-8060-1793f6f988b2_387x395.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!bb-9!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1456, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe7f59286-106e-4937-8060-1793f6f988b2_387x395.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!bb-9!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe7f59286-106e-4937-8060-1793f6f988b2_387x395.jpeg" width="387" height="395" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/e7f59286-106e-4937-8060-1793f6f988b2_387x395.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:395,&quot;width&quot;:387,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!bb-9!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_424, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe7f59286-106e-4937-8060-1793f6f988b2_387x395.jpeg 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!bb-9!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_848, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe7f59286-106e-4937-8060-1793f6f988b2_387x395.jpeg 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!bb-9!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1272, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe7f59286-106e-4937-8060-1793f6f988b2_387x395.jpeg 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!bb-9!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1456, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fe7f59286-106e-4937-8060-1793f6f988b2_387x395.jpeg 1456w" sizes="100vw"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p style="text-align: justify;">Ma siamo capaci di abitare davvero il silenzio?</p><p style="text-align: justify;">Nel lavoro educativo e di cura, in particolare nella fascia d&#8217;et&#224; 0-6 anni, la postura professionale si gioca non sulla quantit&#224; delle parole o delle attivit&#224; proposte, ma sulla capacit&#224; di abitare consapevolmente l&#8217;attesa. Difficile per me, richiede esercizio costante. Costante e amorevole.</p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Prendersi cura del silenzio...]]></title><description><![CDATA[e/&#232; stare in ascolto]]></description><link>https://simonavigoni.substack.com/p/prendersi-cura-del-silenzio</link><guid isPermaLink="false">https://simonavigoni.substack.com/p/prendersi-cura-del-silenzio</guid><dc:creator><![CDATA[Coltivare l’infanzia]]></dc:creator><pubDate>Mon, 03 Aug 2026 15:24:07 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!h2BC!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faca19906-8d11-4abe-8c81-83de55a693dc_940x788.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p><span>&#171;Antico stagno, una rana si tuffa. Suono d&#8217;acqua&#187;</span></p><p><span>Matsuo Basho</span></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h2BC!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faca19906-8d11-4abe-8c81-83de55a693dc_940x788.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h2BC!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_424, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faca19906-8d11-4abe-8c81-83de55a693dc_940x788.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h2BC!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_848, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faca19906-8d11-4abe-8c81-83de55a693dc_940x788.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h2BC!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1272, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faca19906-8d11-4abe-8c81-83de55a693dc_940x788.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h2BC!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1456, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_webp, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faca19906-8d11-4abe-8c81-83de55a693dc_940x788.png 1456w" sizes="100vw"><img src="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h2BC!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faca19906-8d11-4abe-8c81-83de55a693dc_940x788.png" width="940" height="788" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/aca19906-8d11-4abe-8c81-83de55a693dc_940x788.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:788,&quot;width&quot;:940,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1695373,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://simonavigoni.substack.com/i/209649790?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faca19906-8d11-4abe-8c81-83de55a693dc_940x788.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="/__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h2BC!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_424, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faca19906-8d11-4abe-8c81-83de55a693dc_940x788.png 424w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h2BC!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_848, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faca19906-8d11-4abe-8c81-83de55a693dc_940x788.png 848w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h2BC!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1272, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faca19906-8d11-4abe-8c81-83de55a693dc_940x788.png 1272w, /__u/substackcdn.com/image/fetch/$s_!h2BC!, /__u/simonavigoni.substack.com/w_1456, /__u/simonavigoni.substack.com/c_limit, /__u/simonavigoni.substack.com/f_auto, /__u/simonavigoni.substack.com/q_auto:good, /__u/simonavigoni.substack.com/fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Faca19906-8d11-4abe-8c81-83de55a693dc_940x788.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Siamo capaci di abitare il silenzio? Qualificare l&#8217;ascolto nei contesti educativi richiede all&#8217;adulto di far propria questa postura indispensabile per farsi cassa di risonanza dei suoni, delle voci e dei gesti delle bambine e dei bambini.</p>]]></content:encoded></item></channel></rss>