bir söz vardır bilirsiniz, doğaya nasıl davranırsanız onunda size öyle davranacağı hakkında. ormanlar, insanlara ait birşey değildir. onlarında ruhları vardır, insanın onunla kurduğu ilişkinin karşılığını alabileceği canlı bir dünyadır.

siz ormandan bir şey alırken onun sorumluluğunu üstlenirsiniz. insan tüketeceği kadar almalıdır, doğaya zarar verecek tüketimden kaçınmalıdır.

doğanın sunduklarının karşılıksız olmadığı düşünülür. ormana gösterilen özenin, saygının, değerin insanın yaşamını sürdürebilmesi için gerekli olan kaynaklara ulaşmasını sağlayan bir karşılıklık ilişkisi oluşturur.

bu yüzden, ormanın verdiği şeyler sadece yalnızca yiyecek ve barınma gibi fiziksel ihtiyaçlarla sınırlı değildir. Orman şifadır, öğreticidir, yaşamla ilgili öğretilerin kaynağı olarak görülür. bazı geleneksel inanışlarda bitkilerin ve hayvanların kendilerine özgü ruhsal özellikleri olduğuna inanılması da bu ilişkinin bir parçasıdır.

bu bakış açısında doğaya yapılan her müdahelenin bir sonucu vardır. ormana zarar vermek yalnızca çevreye zarar vermek değil, insanın kendisiyle ve içinde yaşadığı dünyayla kurduğu dengeyi bozmak anlamına gelebilir. Bu nedenle Huitoto kültüründeki doğa anlayışı, insan ile orman arasında denge ve saygı üzerine kuruludur.

Belgeselde görülen bu anlayış, modern toplumların doğaya yaklaşımıyla da güçlü bir karşıtlık oluşturur. Doğayı yalnızca tüketilecek bir kaynak olarak görmek yerine, onunla bir ilişki içinde olduğumuzu kabul etmek; insanın doğaya ne verdiğini ve ondan ne aldığını yeniden düşünmesini sağlar. Bu açıdan orman, yalnızca içinde yaşanan bir yer değil, insanın yaşamını ve dünyayı anlama biçimini şekillendiren bir varlık olarak karşımıza çıkar.

Ormanın insanı cezalandırdığı düşüncesi, doğaüstü bir cezadan çok, insanın doğaya karşı davranışlarının kaçınılmaz sonuçlarını ifade eden bir anlayış olarak görülebilir.

Huitoto kültüründe, bu sadece basit bir alma verme dengesi içinde işlemez. Ormanın bir ruhu vardır, doğanın dengesini bozduğunda bu hayatına yansıyabilir, hayvanların yaşam alanlarını bozarsan avlanman zorlanabilir.

Özellikle, senden birşeyler alabilir.

Zarafet, denge ve kusursuz görünen hareketler.. Bale, yüzyıllardır sanatın en etkileyici dallarından biri olarak kabul ediliyor. Ancak Baleyi özel yapan yanlızca o zarif görüntüsü değil. Her hareketin arkasında yıllar süren çalışmalar, sayısız antreman, güçlü bir irade ve tutku yatıyor.

Bale ayakların değil; sabrın, disiplinin ve ruhun dansıdır.

Balenin tarihi

bugün sahnelerde izlediğimiz büyüleyici bale gösterilerinin kökeni, yaklaşık 500 yıl öncesine dayanıyor. Bale ilk olarak 15. yüzyılda İtalya’da, Rönesans döneminde ortaya çıktı. O zamanlar bir sahne sanatı değil, soyluların düzenlediği görkemli kutlamaların ve saray eğlencelerinin bir parçasıydı.

Daha sonra bale, Catherine de’ sayesinde Fransa’ya taşındı ve burada hızla gelişmeye başladı. Zamanla kuralları belirlenen, teknikleri geliştirilen gerçek bir sanat dalına dönüştü.

Balenin gelişmesinde en büyük paylardan biri ise Louis XIV’na ait. Dans etmeyi çok seven bu kral, 1661 yılında ilk resmi bale akademisini kurdurdu. Bugüne kadar balede kullanılan birçok terimin Fransızca olmasının nedeni de bu dönemdir.

Yıllar geçtikçe bale Fransa’nın sınırlarını aştı ve özellikle Rusya’da büyük bir gelişim gösterdi. Uyuyan güzel ve Fındıkkıran gibi dünyaca ünlü eserler bu dönemde ortaya çıktı ve bugünlerde dünyanın dört bir yanında sahnelenmeye devam ediyor.

Baleyi özel kılan nedir?

Bale, yalnızca zarif hareketlerden oluşan bir dans değil; aynı zamanda sabrın, disiplinin ve duyguların bir araya geldiği bir sanat dalıdır. Diğer birçok dans türünden farklı olarak bale, hikâyelerini çoğu zaman tek bir kelime bile kullanmadan anlatmakta. Dansçıların duruşu, mimikleri ve her hareketi izleyiciye bir duygu ya da olay aktarır.

Baleyi özel kılan bir diğer özellik ise o görünmeyen emeği. Sahnede birkaç dakika süren kusursuz bir performansın arkasında yıllar süren eğitim, sayısız tekrar ve büyük bir özveri var! Dansçılar yalnızca tekniklerini geliştirmekle kalmaz aynı zamanda bedenlerini güçlendirir, denge kurmayı öğrenir ve müzikle kusursuz bir uyum yakalamaya çalışırlar.

Belkide baleyi bu kadar büyüleyici kılan şey, tüm saydığımız maddelerin ve dahasının sahnede bir sihir gibi buluşmasıdır!

Bale Türleri

Büyülü Bale, zaman içinde gelişerek farklı tarzlara ayrılmıştır. Her türün kendine özgü anlatımı, tekniği; kendine özgü bir sihri vardır.

Klasik bale

En bilinen ve geleneksel bale türüdür. Keskin kuralları, zarif duruşları ve kusursuz teknikleriyle öne çıkar. Kuğu Gölü, Uyuyan Güzel ve Fındıkkıran bu türe ait en ünlü balelerdir.

Neoklasik bale

Neoklasik bale, klasik balenin temel tekniklerini korurken daha özgür bir anlatım sunar. Hareketler daha hızlı ve akıcıdır, kostümler ile sahne tasarımları ise genellikle daha sade tutulur. Neoklasik bale Gelenek ile yeniliği bir araya getirir!

Çağdaş bale

Çağdaş bale, klasik balenin kurallarını daha esnek bir şekilde yorumlar. Dansçılar farklı hareketler, duygular ve hikâyelerle kendilerini ifade eder. Günümüzün sosyal, kültürel ve bireysel konularını sahneye taşıyan bu tür, izleyiciye farklı bakış açıları sunmaktadır.

Zarafetin ardındaki güç

Bale denince çoğumuzun aklına hemen zarafet, incelik ve kusursuzluk gelmektedir. Bu yüzden uzun yıllar boyunca bale, sadece “nazik” ya da “kırılgan” bir sanat gibi görülmüş. Ama işin aslı hiç de öyle değil. Sahnedeki o hafif ve kolay görünen hareketlerin arkasında ciddi bir güç, dayanıklılık ve büyük bir emek olduğunu biliyormusunuz?

Özellikle kadın balerinler, tarih boyunca hem güçlü hem de zarif olmaları beklenen kişiler oldu. Bir yandan en iyi performansı göstermeleri istenirken, bir yandan da belli beden ölçülerine ve güzellik kalıplarına uymaları gerektiği düşünülüyordu. Neyse ki bugün bu bakış açısı yavaş yavaş değişiyor. Bale dünyası artık farklı bedenleri, farklı hikâyeleri ve herkesin kendine özgü tarzını daha çok kabul etmeye başlıyor.

Belki de bale bize en önemli şeyi, şunu anlatıyor: Zarif olmak, güçsüz olmak demek değil. Tam tersine, gerçek zarafet çoğu zaman çok çalışmanın, sabrın ve cesaretin bir sonucu oluyor.

Bale ve beden algısı

Bale, yıllardır zarafet ve estetikle özdeşleştiriliyor biliyorsunuz. Ancak bu estetik anlayışı, zaman geçtikçe dansçılar üzerinde büyük bir baskıya dönüştü. Uzun yıllar belirli birçok kalıba sokuldular. İnce bir beden, kusursuz duruş, uzun bacaklar, diyetler.. Bunlar adeta bir dansçının vazgeçilmez özellikleri gibi gösterildi.

Bu beklentiler, özellikle kadın dansçılar üzerinde elbette ciddi bir baskı oluşturdu. Kimi zaman yetenekten çok fiziksel görünümün ön planda tutulması, birçok balerinin bedenleriyle sağlıksız bir ilişki kurmasına neden oldu. Yeme bozuklukları, aşırı kilo kontrolü ve sürekli “yeterince iyi görünme” kaygısı, bale dünyasında uzun yıllardır konuşulan sorunlardan biri hâline geldi maalesefki.

Son yıllarda ise bu anlayış değişmeye başladı. Bale toplulukları ve eğitmenler, dansın yalnızca belirli beden ölçülerine sahip insanlara ait olmadığını daha yüksek sesle dile getiriyor. Güç, ifade, teknik ve sanatsal anlatımın; beden ölçülerinden çok daha önemli olduğu vurgulanıyor.

Belki de balenin bize verdiği en güçlü mesajlardan biri de bu: Bir beden, yalnızca nasıl göründüğüyle değil, neler anlatabildiğiyle değerlidir. Zarafet tek bir kalıba sığmaz; her beden kendi hikâyesini anlatabilir.

Bale ve Feminizim

Bale denildiğinde çoğu zaman akla ilk olarak kadın dansçılar geliyor biliyoruz. Ancak bu görünürlük, her zaman özgürlük anlamına gelmedi. Uzun yıllar boyunca kadın balerinlerden yalnızca kusursuz dans etmeleri değil; belirli bir bedene, belirli bir görünüme ve hatta belirli bir davranış biçimine sahip olmaları da beklendi. Zarafet çoğu zaman sessizlikle, incelik ise kırılganlıkla eş tutuldu.

Feminizm ise tam bu noktada önemli bir soru soruyor: Bir kadının değeri, görünüşüyle mi yoksa yeteneğiyle mi ölçülmeli?

Bugün bale dünyasında bu soruya verilen cevap giderek değişiyor. Artık birçok topluluk, dansçıların yalnızca fiziksel özelliklerine değil; sanatlarına, emeklerine ve sahnedeki anlatım güçlerine odaklanıyor. Farklı beden tipleri, farklı ten renkleri ve farklı yaşam hikâyeleri, bale sahnelerinde daha fazla yer bulmaya başlıyor. Bu değişim, baleyi yalnızca estetik bir sanat olmaktan çıkarıp kapsayıcılığı da önemseyen bir alana dönüştürüyor.

Belki de gerçek zarafet, mükemmel görünmeye çalışmak değil; kendi bedenini olduğu gibi kabul ederek onu özgürce ifade edebilmektir. Çünkü bale, en güçlü hâliyle, herkese ait olabilen bir sanattır.

yani anlayacağınız; bir sihir gibi bale yapmak için kalıplara sığmanıza gerek yoktur. Hanımefendi olmanız için çok konuşmamanıza gerek yoktur. Evlenmek için, okumak için belirli bir yaşta olmanızada gerek yoktur. Hasta görünmemek için makyaj yapmanızada gerek yoktur. Veya çok dikkat çektiği için sessiz gülmeye. Bunların hepsi hayattan örnekler, çünkü biz kadınlar yüzyıllardır o kalıpların içinde yaşıyoruz. Nasıl görünmemiz gerektiğinden nasıl davranmamız gerektiğine kadar birçok konuda üzerlerimizde görünmez bir baskı oluşabiliyor. Benzer bir durum uzun yıllar boyunca bale dünyasında da vardı. Balerinler yalnızca iyi dans etmekle değil, aynı zamanda belirli bir beden ölçüsüne ve estetik anlayışına uymakla da değerlendiriliyordu. Günümüzde ise hem toplumda hem de sanat dünyasında bu kalıpların sorgulanması, herkesin kendini özgürce ifade edebilmesi adına önemli bir değişimin parçası hâline geliyor.

Okuduğunuz için teşekkürler!🩷

Buna nostalji denir. Nostalji, insan beyninde dopamin salgılanmasını tetikleyerek anlık mutluluk ve neşe hissi yaratır. Geçmişteki güzel anıları hatırlamak, aile sofrasında eski anılardan bahsederek gülmek, liseden arkadaşlarınızla tekrar buluşup eski günlerden bahsetmek veya herhangi bir fotoğraf albümünden bir fotoğraf sizi geçmişte olduğunuz o güne götürür. çünkü siz zaten ordaydınız, o anı size aitti. ne kovulabilir, ne terk edebilirsiniz. O sizin anınızdı, bu da aidiyet hissidir.

Aidiyet basitçe bir yere ait olmaktır. Kendini asla bir yere ait hissedemeyen biri olarak anılara çok bağlı bir insanım. Eğer sizde benim gibiyseniz, anılara çok bağlı olmanız normal. çünkü o fotoğraflarda ait olduğunuz yerler var, ait olduğunuz sesler ve hisler var. çünkü aidiyet ihtiyacı insanı geçmişe yöneltir.

İşte bu yüzden bize zorlu bir günün ardından gelen en güzel şey sevdiklerimizle eski günleri anmaktır. böyle içimizi bir huzur kaplar. Sanki hala o fotoğraftaki çocuksun, hala o sıradaki öğrencisin. Nostalji beni hep mutlu eder. Çünkü hala bir parçam orada. Çünkü her anımızda kendimizden bir parça var. Hayatımızda var olmuş insanlardan, hislerden bir parça barındırıyorlar. bu yüzden bir anı kendiliğinden oluşur. insanları, zamanı, hisleri, sevgiyi barındırır anılar.

Bunu yazarken gerçekten çok eğlendim. Laptopumda yazdığım içim bu sefer biraz daha farklı oldu. Umarım hoşunuza gitmiştir. Okuduğunuz için teşekkürler.

Bugün pembe denildiğinde çoğu insanın aklına kadınlık ve feminenlik geliyor. Fakat bu algı insanlık tarihi kadar eski değildir. Aksine pembenin anlamı yüzyıllar boyunca toplumların kültürü, sanatı, ekonomisi, şartları, cinsiyet anlayışıyla ilgili sürekli değişime uğramış ve kalıp yargılara mağruz kalmıştır. Bugün oldukça sıradan görünen bu renk geçmişte üretimi zor olan doğal boyalar sayesinde elde ediliyor. Yalnızca belirli kesimler tarafından kullanılabiliyordu. Bugün pembenin tarihini, buralara nasıl geldiğinden bahsedeceğiz ve bir çok kalıp yargıya el atacağız.

Statü sembolü olarak Pembe

Eğer akranlarımdan birine sorarsanız büyük ihtimalle Pembenin onlara “kız rengi, şirin, sevimli, barbie” gibi şeyler çağrıştırdığını söyleyeceklerdir. Ama aristokratlara göre Pembe sadece şirin ve sevimli bir renk değildi.

Pembenin çok erişilemez bir renk olduğunu söylemiştik. Tarih boyunca ulaşılması zor olan ürünler, toplumda statü sembolü hâline gelmişti, çünkü bu ürünlere yalnızca ekonomik gücü veya toplumsal ayrıcalığı olan kişiler erişebilmişti. Pembe de bir dönem bu özelliklerden birine sahipti. Canlı pembe boyalar üretmek hem zahmetli hem de pahalı olduğundan, bu renk çoğunlukla aristokratlar ve varlıklı kesimler tarafından kullanılmış, Böylece pembe, yalnızca estetik bir tercih değil, aynı zamanda zenginliğin ve sosyal konumun görünür bir ifadesi olmuştu.

18. yüzyılda Madame de Pompadour pembeyi Fransız saray modasının en gözde renklerinden biri haline getirdi. Hatta onun adıyla anılan “Pompadour Pembesi” diye bir renk tonu vardır!

Marie Antoinette de pastel tonları, özellikle pembeyi sıkça tercih eden aristokratlardan biriydi.

Valeria steele’nin çok kullanılan bir sözü var:

“It wasn’t about gender. It was about class. It was about being fashionable and aristocratic.”
(“Bu cinsiyetle ilgili değildi. Sınıfla ilgiliydi. Moda sahibi ve aristokrat olmakla ilgiliydi.”

bu söz 18.yüzyılda pembenin kadınlıkla değil, üst sınıf ve aristokrasiyle ilişkilendirildiğini anlatıyor.

Pembe rengine yüklediğimiz anlam

Biliyorsunuzki bir rengin anlamı doğuştan gelmez. İnsanlar ve toplumlar tarafından zamanla oluşturulur. Pembe rengide bunun en belirgin örneklerindendir.

Doğdumuz veya doğmadan önce bile. Baby showerlar, Pembe kıyafetler, bir tonla pembe oyuncak. Hatta doğdumuzda sarıldığımız pembe battaniye. Bazılarınız bana çok abartıyorsun, ne olacak ki diyebilir. Evet, pembe oyuncaklarla oynamakta hiçbir sıkıntı yok. Sorun pembe elbiseler giyen bir kız çocuğunda veya mavi kıyafetleri olan bir erkek çocuğunda değil tabii ki. Çocukluklar doğduğu andan itibaren reklamlar ve sosyal medya aracılığıyla belirli renklerle özdeşleştirilir. Bu durum, renklerin yanlızca estetik bir tercih olmaktan çıkıp toplumsal beklentilerin bir parçası haline gelmesine neden oluyor. İşte bugünki gibi toplumda yer alan “Erkek adam pembe mi giyer? kadınmısın sen?” ve ya “Erkek çocuğu gibi olmuşsun böyle!” gibi yargılar normalleşmeye başlar. Ve yargılar bireylerin kendilerini özgürce ifade etmesini zorlaştırır.

Renk tarihi üzerinde çalışan Michel Pastoureau şöyle der:

“Bir rengin anlamı doğada değil, toplumda oluşur.”

Bir çelişkimi, Bir tercihmi?

Pembe uzun yıllar boyunca kadınlıkla özdeşleştirildiği için doğal olarak feminizm hareketleri içinde tartışılan bir renktir.

Özellikle 1960’lı ve 1970’li yıllardaki ikinci dalga feminizm döneminde bazı feministler, pembeyi kadınlara yüklenen geleneksel rollerin bir simgesi olarak görmüş ve bu nedenle pembe gibi “fazla feminen” kabul edilen unsurlardan uzak durmayı tercih etmiştir.

Bu yaklaşımlarının amacı pembeyi reddetmekten çok kadınların belirli kalıplara sıkıştırılıp belirli renkler, kıyafetler ve davranışlarla tanımlanmasına karşı çıkmaktı.

Ancak zamanla bu bakış açısı değişmeye başladı. Günümüzde bir çok kadın, asıl önemli olanın bir rengi tercih etmek değil o tercihin özgürce yapılabilmesi olduğunu savunuyor.

Bu yüzden günümüzde pembe rengi bazıları için hala geleneksel kadınlık kalıplarını hatırlatan bir renk olsada, bazıları içinde kadınlığın özgürce kutlanmasının ve kalıpların yeniden tanımlanmasının sembolüdür. Çünkü feminizm, pembeyi yasaklayan ya da zorunlu kılan bir düşünce değil; insanların renk seçimlerinin cinsiyet kalıplarıyla sınırlandırılmaması gerektiğini savunan bir eşitlik anlayışı.

Son olarak

belki de pembe hiçbir zaman sadece bir renk değildi. Yüzyıllar boyunca kadınlar ona bazen zenginlik, bazen güç, bazen kadınlık, bazen de önyargılar yükledi.

oysa biliyoruzki renkler doğduğunda anlam taşımazlar, onu giyen de giymeyen de, seven de sevmeyende bu tercihi özgürce yapabilmeli. Çünkü bir renk bir insanın kimliğini veya değerini belirleyemez.

okuduğun için teşekkürler🫶🏻🤍