In deze aangrijpende aflevering vertelt David Van de Steen hoe hij als negenjarige de aanslag van de Bende van Nijvel in Aalst overleefde, waarbij zijn ouders en zus werden vermoord. Dat verschrikkelijke verhaal kent zowat iedereen in ons land.

Maar in deze aflevering gaat David verder. Voor het eerst geeft hij ongezouten zijn mening over wie er volgens hem werkelijk achter de Bende van Nijvel zit. Velen denken hetzelfde, maar bijna niemand durft het hardop te zeggen. David doet dat wél.

Willen jullie helpen om deze aflevering zo breed mogelijk te verspreiden? Deel ze, stuur ze door en zorg ervoor dat zoveel mogelijk mensen ze zien of beluisteren. Alleen wanneer meer mensen zich in dit dossier verdiepen en de maatschappelijke druk blijft toenemen, bestaat er misschien nog een kans dat de onderste steen ooit bovenkomt.

Na meer dan veertig jaar verdienen de slachtoffers, de nabestaanden én de Belgische bevolking eindelijk de volledige waarheid.

Deze aflevering moet gezien worden.

 🎧 Bekijk de volledige aflevering van Behaved podcast op YouTube of Spotify.

Link naar YouTube:

https://youtu.be/XxGCPbHoVTw?is=FlBO4X5pq5S9Gznb

Steven Arrazola de Oñate

We beginnen bij wat er momenteel in de VS naar boven komt over Anthony Fauci. Wat daar wordt onthuld, is op zijn minst bijzonder relevant. Des te opvallender is de oorverdovende stilte bij onze mainstreammedia. Zij brengen het niet. Wij uiteraard wel, omdat dit verhaal verteld moet worden.

Daarna zoomen we uit naar het grotere plaatje: Big Pharma en de enorme invloed die de farmaceutische industrie heeft verworven op wetenschap, beleid en media. Hoe onafhankelijk is medisch onderzoek nog? Hoe worden onderzoeksresultaten, richtlijnen en publieke opinie beïnvloed? En waarom nemen overheden en media claims zo vaak kritiekloos over, zelfs wanneer de wetenschappelijke onderbouwing discutabel is?

Een stevige aflevering over Fauci, Big Pharma, wetenschap, macht en de rol van de media.

 🎧 Bekijk de volledige aflevering van Behaved podcast op YouTube of Spotify.

Link naar YouTube:

https://youtu.be/fx6-daZuVK8?is=cIgUCXAG0r8cAd_z

Steven Arrazola de Oñate

Grégory Lenoci (49) uit Jambes sloeg op 24 juli 2025 zijn buurman Marc P. bijna dood. Hij verdacht hem van seksueel misbruik van zijn zesjarige stiefzoon. Marc P. was geen onbekende: in 2020 kreeg hij 37 maanden cel met uitstel voor seksuele agressie op een vijfjarig jongetje, plus een verbod om minderjarigen te frequenteren. Dat verbod overtrad hij duidelijk: hij had zijn garage omgebouwd tot een speelplek voor kinderen uit de buurt. Er lagen al nieuwe klachten, onder meer over een zevenjarig meisje, met foto’s op zijn telefoon, maar justitie reageerde traag. Lenoci diende zelf een klacht in, wachtte een dag en nam vervolgens het heft in eigen handen. Marc P. verkeert sindsdien in een semi-vegetatieve toestand. De rechtbank van Namen veroordeelde Lenoci deze week tot 17 jaar cel, plus 10 jaar terbeschikkingstelling, voor poging tot moord met voorbedachten rade. In de zaal werd luid “schande” geroepen.

Dat contrast, een recidiverende zedendelinquent die relatief licht wegkwam en vrij rondliep, tegenover 17 jaar voor de man die hem bijna doodde, voelt voor veel mensen als een complete omkering van prioriteiten.

Ik vind dat die mensen gelijk hebben.

Ik ga zelfs nog een stap verder. Ik ben er steeds meer van overtuigd dat België een pedoland is. In het buitenland zijn we bekend om Marc Dutroux. Ik vrees eigenlijk zelfs dat we de volledige waarheid van het Dutroux-verhaal nog altijd niet kennen. Ik vrees dat er wel degelijk ook machtige mensen bij betrokken zijn. Maar zolang dat niet bewezen is, zijn dit louter speculaties.

Ik wil het in deze tekst daarom hebben over feiten die wél bewezen zijn. Als je die feiten op een rijtje zet, zijn we helaas ook een pedoland. Zware pedofielen die op heterdaad betrapt worden, krijgen hier immers opvallend vaak belachelijk lichte straffen. Nooit 17 jaar zoals Grégory.

We kunnen helaas wel degelijk van een patroon spreken. Het ís een patroon.

Kijk naar de 65-jarige uit Zedelgem. Hij betastte vier jonge tieners nadat hij hen van school had opgehaald. Eerder kreeg hij al zeven jaar effectief voor de verkrachting van zijn buurmeisje en nichtje, plus een jaar in Frankrijk. Nu: 37 maanden effectief. Hij gaf toe dat hij seksuele gevoelens heeft voor kinderen en wilde zich chemisch laten castreren. De rechtbank vond 37 maanden genoeg.

Een 22-jarige uit Oud-Turnhout leerde een meisje kennen toen zij twaalf was. Een jaar later ontstond een seksuele relatie, was er sprake van mishandeling en waren er beelden waarop zij hem oraal moest bevredigen terwijl ze handboeien droeg. Vier jaar cel.

Een 59-jarige uit Leopoldsburg verkrachtte zijn vierjarige kleindochter. Vijftig maanden.

In Dendermonde was er een man die vijf minderjarige kinderen misbruikte, waaronder de verkrachting van een zesjarige jongen. Hij reageerde op advertenties voor kinderopvang. Acht jaar.

In Boezinge verkrachtte een vader jarenlang zijn dochters en stiefdochter, had hij camera’s in huis geplaatst en gaf hij hen drugs. Zes jaar effectief.

Een 21-jarige uit Peer verkrachtte een veertienjarig meisje in de toiletten van een sporthal, onder invloed van lachgas. Vier jaar met uitstel, zodat hij behandeling kon volgen.

Een 57-jarige man in Olen bood een dertienjarig jongetje een vape aan in ruil voor seks. Vier jaar volledig voorwaardelijk. Geen dag cel, op voorwaarde dat hij zich laat behandelen.

Een 81-jarige ex-schepen uit Sint-Laureins misbruikte nichtjes en verkrachtte kleindochters. Vijf jaar met probatie-uitstel. De rechter hield rekening met zijn leeftijd.

Ik zou nog pagina’s kunnen vullen met gelijkaardige voorbeelden. Ze verschijnen wekelijks in de krant. Ik denk dat u het ondertussen zelf ook wel begrijpt…

Dit zijn geen obscure dossiers. Dit zijn vonnissen van de afgelopen jaren, in Vlaanderen en Wallonië, uitgesproken door gewone correctionele rechtbanken. Steeds weer zien we dezelfde reflex: de wettelijke maximumstraffen voor de verkrachting van een kind onder de zestien liggen hoog, twintig tot dertig jaar is mogelijk, maar in de praktijk wordt er gecorrectionaliseerd, verzacht, uitgesteld en voorwaardelijk gemaakt. Blanco strafblad, hoge leeftijd, belofte van behandeling, “niet de ergste vorm”: de verzachtende omstandigheden stapelen zich op. Het kind is zes, dertien of veertien. De dader loopt vaak binnen twee, drie of vier jaar weer buiten. Of hij komt überhaupt niet binnen.

België heeft na de zaak-Dutroux hervormingen beloofd. De Witte Mars van 300.000 mensen in 1996 eiste dat justitie en politie zouden stoppen met falen. Dutroux was eerder al veroordeeld voor het ontvoeren en verkrachten van meisjes en was vervroegd vrijgekomen. Daarna ontvoerde, verkrachtte en vermoordde hij opnieuw. Twee meisjes werden levend uit zijn kelder bevrijd.

Er kwam een geïntegreerde politie, er kwamen slachtofferrechten en strafuitvoeringsrechtbanken. Dertig jaar later blijkt de uitvoering nog altijd het zwakke punt.

Proeftijdvoorwaarden worden niet strikt gecontroleerd. Marc P. mocht geen minderjarigen meer zien. Hij deed het toch. Twee vaders dienden klacht in. Niemand haalde hem van straat tot Lenoci het zelf deed. Overvolle gevangenissen, trage onderzoeken, een cultuur die resocialisatie belangrijker vindt dan de onmiddellijke bescherming van het volgende kind: dat is de realiteit. In 2024 registreerde de federale politie een recordaantal meldingen van beelden van kindermisbruik, meer dan 25.000. Een deel daarvan leidt tot dossiers, een kleiner deel tot zware straffen.

Natuurlijk is niet elke Belg een pedofiel.

Natuurlijk zijn er ook zwaardere vonnissen. Acht jaar, zes jaar, soms meer. Maar het publieke geheugen onthoudt de zaken waarin een zesjarige wordt verkracht en de dader vier jaar of minder effectief krijgt, of waarin een recidivist met uitstel vrij rondloopt tot iemand anders hem in elkaar slaat. Dat geheugen is niet irrationeel. Het is gebaseerd op vonnissen die openbaar zijn.

De vraag is niet of België “vol pedofielen” zit. De vraag is waarom het systeem zo vaak voor de milde kant kiest wanneer het slachtoffer een kind is. Waarom levert een verbod om minderjarigen te zien bij nieuwe signalen geen onmiddellijke en kordate reactie op? Waarom vindt een rechtbank 17 jaar gepast voor de man die de dader bijna doodde, terwijl dezelfde rechtsstaat jarenlang 37 maanden met uitstel voldoende vond voor de dader zelf?

Dat is toch waanzin?

De politiek moet ingrijpen en eindelijk duidelijke prioriteiten stellen. Snellere onderzoeken. Effectieve controle op veroordeelde zedendelinquenten en recidivisten. Een onmiddellijke reactie wanneer opgelegde voorwaarden worden geschonden. En straffen die veel dichter bij de wettelijke maxima liggen wanneer zeer jonge kinderen het slachtoffer zijn van seksueel geweld.

Want een rechtsstaat kan alleen functioneren zolang burgers geloven dat die staat hen, en vooral hun kinderen, beschermt. Wanneer mensen keer op keer zien dat daders van gruwelijke feiten relatief snel opnieuw op straat staan, terwijl iemand die uit woede zelf het recht in handen neemt jarenlang achter de tralies verdwijnt, brokkelt dat vertrouwen af. En dat is gevaarlijk. Niet omdat burgers te boos zijn, maar omdat een rechtsstaat die haar geloofwaardigheid verliest uiteindelijk ook haar gezag verliest.

Als de politiek niet wil dat mensen het woord “pedoland” gebruiken, moeten ze eindelijk actie ondernemen. De politiek en justitie moeten ervoor zorgen dat de feiten geen aanleiding meer geven om het woord te gebruiken. Na Dutroux beloofde België dat het anders zou worden. Dertig jaar later volstaan verklaringen, hervormingen op papier en goede bedoelingen niet meer.

Bescherm kinderen eerst. Controleer veroordeelde daders daadwerkelijk. Straf zwaar wanneer kinderen worden verkracht. En doe het vóór een volgende vader besluit dat hij justitie niet langer nodig heeft. Want wanneer burgers het vertrouwen verliezen dat de rechtsstaat hun kinderen beschermt, is niet alleen justitie een probleem. Dan komt het vertrouwen in de rechtsstaat zelf op het spel te staan.

Steven Arrazola de Oñate

Cofnas is de man die in juli het plagiaatdossier rond Jason Arday openbaar maakte. Ik schreef hierover vorige week nog een artikel nadat zijn lichaam werd aangetroffen na zelfmoord. Arday was hoogleraar sociologie in Cambridge en de jongste zwarte professor die de universiteit ooit benoemde. Op 21 juli publiceerde Cofnas op zijn Substack een lange, gedocumenteerde analyse. Hij liet Ardays doctoraat uit 2015 door plagiaatsoftware lopen en zette tientallen passages naast het proefschrift uit 2009 van Paula Zwozdiak-Myers. Geen vage gelijkenissen. Zinnen, alinea’s, zelfs tikfouten die meereisden. Later volgden aanwijzingen over andere publicaties en over biografische claims die niet zouden kloppen. Een gepensioneerde Britse academicus had dit al in 2023 bij Cambridge en bij tijdschriften aangekaart. Er gebeurde toen weinig. Times Higher Education had het verhaal, maar spikte het na juridische dreigementen. Cofnas zette het gewoon online.

Daarna ging het hard. Arday ontkende opzet, erkende “fouten” en nam op 5 augustus ontslag. Een week later werd hij dood aangetroffen. De UGent reageerde geschokt, betuigde haar medeleven en liet meteen weten dat academische vrijheid niet onbeperkt is. Die vrijheid gaat gepaard met verantwoordelijkheid en kan worden begrensd om de rechten van anderen te beschermen. De recente publieke uitspraken van “een postdoctoraal onderzoeker” werden “zeer ernstig” genomen. Gisteren nog volgde de aankondiging van “gepaste opvolging”. Vandaag kwam dan de schorsing.

Dat is uiteraard geen toeval. Cofnas is geen anonieme klokkenluider. Hij is de Amerikaanse filosoof van de biologie die zichzelf “rassenrealist” noemt, die eerder in Cambridge zijn affiliatie verloor na een blogpost over ras, IQ en meritocratie en die begin 2026 in Gent werd aangenomen. Die aanstelling veroorzaakte van meet af aan protest. Studenten, personeel en een deel van de vakgroep Wijsbegeerte vonden zijn ideeën racistisch, in strijd met de deontologische code en onverenigbaar met de waarden van de universiteit. Rector De Sutter verdedigde de benoeming toen nog. De procedure was correct verlopen. Academische vrijheid telt. Een paar maanden later, wanneer dezelfde man bewijs van academisch wangedrag publiceert en daar publiek over blijft spreken, is die vrijheid plots begrensd.

De universiteit zegt dat het niet over de plagiaatanalyse zelf gaat, maar over de toon en de framing daarna. Over “gerichte campagnes van professionele eliminatie”. Over denigrerende karakteriseringen. Dat mag men onderzoeken. Een tuchtprocedure bestaat juist om na te gaan of iemand de grenzen van het fatsoen en van de eigen regels heeft overschreden. Maar de timing, de snelheid en de preventieve schorsing vertellen een ander verhaal. Wie de feiten op tafel legt over een beschermde figuur en dat doet vanuit een impopulaire hoek, wordt zelf het probleem. Niet de tekstuele overlap. Niet het jarenlange zwijgen in Cambridge. Niet de vraag hoe iemand met dit dossier tot hoogleraar kon worden benoemd. De boodschapper.

Dat is de kern. Universiteiten bestaan om claims te toetsen, niet om gevoelens te beschermen. Als de bewijzen van Cofnas zwak waren, had men die moeten weerleggen. Als ze sterk zijn, en de vergelijkingen naast elkaar zijn voor iedereen zichtbaar, dan is de juiste reflex onderzoek, niet de isolatie van degene die ze publiceerde. Dat hij eerder controversiële dingen heeft gezegd over groepsgemiddelden en intelligentie, maakt die vergelijkingen niet ongeldig. Wetenschap werkt niet met een morele kredietscore. Of de passages overeenkomen, is een empirische vraag. Of Ardays carrière op merites rustte, is dat ook. Die vragen worden nu ondergesneeuwd door een procedure over “discriminatie”.

De rector speelt hierin een centrale rol. Petra De Sutter is geen klassieke bestuurder die toevallig in het rectoraat belandde. Zij is een voormalig Groen-politica: senator, Europarlementslid en vicepremier. In 2025 werd ze tot rector verkozen. Haar academische staat van dienst in de reproductieve geneeskunde is echter helaas zeer beperkt. Ze heeft de laatste jaren ook ontzettend onwetenschappelijke uitspraken gedaan. Een universiteit die een prominente politica met een uitgesproken ideologisch profiel tot hoogste gezag verkiest, mag niet verrast zijn wanneer dat gezag vervolgens de taal van waarden, veiligheid en verantwoordelijkheid inzet tegen een onderzoeker die de verkeerde waarheden uitspreekt. De grootste vergissing zat al in die keuze. Daarna hopen dat het wel zou meevallen, is naïef.

Dit artikel is overigens geen pleidooi voor grofheid. Wie een overleden collega “waardeloos” of erger noemt, moet daar misschien wel rekenschap over afleggen als de beweringen later onterecht bleken. Maar de volgorde van de gebeurtenissen is in deze onmiskenbaar en duidelijk een afrekening. Eerst het dossier. Dan de storm. Dan de dood. Dan de schorsing van de man die het dossier opende. Het signaal naar de rest van de academische gemeenschap is glashelder: sommige onderwerpen, sommige personen en sommige identiteiten zijn te gevoelig om hard aan te pakken. Wie het toch doet, riskeert zijn positie. Dat is geen bescherming van menselijke waardigheid. Dat is het beschermen van een narratief.

Een universiteit die zichzelf ernstig neemt, is een intellectuele vrijplaats. Voor aangename mensen en aangename ideeën, maar ook voor minder aangename mensen en minder aangename ideeën. Voor onderzoek dat bevestigt wat we al dachten en voor onderzoek dat het tegenspreekt. Als alleen de juiste mensen de juiste fraude mogen benoemen, is academische vrijheid niet meer dan een slogan.

Ik hoop dat de UGent dit terugdraait. Dat het vooronderzoek tot de conclusie komt dat een preventieve schorsing buitenproportioneel was. Dat Cofnas gewoon weer aan het werk kan. Niet omdat hij over alles gelijk heeft, maar omdat een universiteit die de klokkenluider straft in plaats van de feiten te onderzoeken, haar geloofwaardigheid verspeelt.

Vandaag is die geloofwaardigheid ernstig beschadigd. Dat is de verantwoordelijkheid van het bestuur. En van de rector.

Steven Arrazola de Oñate

Nu, in augustus 2026, heeft een van de hoogste adviseurs van diezelfde Fauci schuld bekend aan een echte samenzwering. En in Vlaanderen? Stilte. VRT en VTM lijken het niet de moeite waard te vinden om de Vlaming hierover te informeren. David Morens, 78 jaar, jarenlang senior adviseur binnen het Office of the Director van NIAID, pleitte gisteren, op 18 augustus 2026, schuldig. Niet aan een administratieve slordigheid of een verkeerd ingevuld formulier, maar aan samenzwering om de Verenigde Staten te bedriegen. Hij riskeert tot vijf jaar cel. Dit verhaal komt niet van een obscure blog of een anoniem account op sociale media. Het komt van het Amerikaanse ministerie van Justitie en werd uitgebreid verslagen door The Washington Post.

Lees dat nog eens: The Washington Post. Dezelfde krant die destijds de lab-leakhypothese mee in de sfeer van complottheorieën plaatste, schrijft nu dat een topadviseur van Fauci toegeeft dat hij bewust overheidscommunicatie verborgen hield. Morens en zijn medesamenzweerders, onder wie personen die in de berichtgeving in verband worden gebracht met Peter Daszak van EcoHealth Alliance, spraken af om berichten via zijn privéaccount bij Gmail te versturen in plaats van via zijn officiële NIH-account. Waarom? Omdat ze wisten dat officiële communicatie via FOIA, de Amerikaanse wetgeving inzake openbaarheid van bestuur, kon worden opgevraagd.

Ze wilden verhinderen dat het publiek kon zien wat ze schreven over de grant ‘Understanding the Risk of Bat Coronavirus Emergence’. Die grant financierde onderzoek aan het Wuhan Institute of Virology, precies het laboratorium dat vanaf het begin in het vizier lag bij vragen over een mogelijke laboorsprong van SARS-CoV-2. Ze bespraken ook hoe ze de lab-leakhypothese zouden tegenspreken en hoe ze de stopgezette grant opnieuw gefinancierd konden krijgen. Morens ontving bovendien geschenken van Daszak, waaronder wijn en beloftes van diners in sterrenrestaurants. Zelf sprak hij in zijn communicatie over ‘behind-the-scenes shenanigans’.

The Washington Post schrijft het zwart op wit: Morens probeerde onderzoek naar de oorsprong van de pandemie te dwarsbomen door documenten en communicatie buiten het zicht te houden. Hij deed dat terwijl hij Fauci briefte, die op zijn beurt de president, het Congres en het Amerikaanse volk informeerde. Morens was geen kleine vis. Hij adviseerde de top van NIAID. Terwijl gewone burgers publiekelijk werden weggezet omdat ze vragen stelden over een mogelijke laboorsprong, bestond er achter de schermen een afspraak om relevante communicatie aan het publieke zicht te onttrekken.

Laat daar geen misverstand over bestaan: dit is op zichzelf geen bewijs dat SARS-CoV-2 uit een laboratorium kwam. Het is wél bewijs dat mensen op hoog niveau binnen de Amerikaanse gezondheidsbureaucratie bewust probeerden te verhinderen dat bepaalde informatie het publiek bereikte. En precies daarin zit de stuitende ironie. Jarenlang klonk het dat ‘complotdenkers’ gevaarlijke desinformatie verspreidden. Nu blijkt dat iemand uit de kring die zulke kritiek hielp bestrijden, zelf schuld bekent aan deelname aan een samenzwering om informatie verborgen te houden.

In België speelde zich een vergelijkbaar debat af, maar met andere hoofdrolspelers. Marc Van Ranst was hier een van de invloedrijkste stemmen. Hij kreeg zendtijd, columns en directe toegang tot de politiek. Hij was een uitgesproken tegenstander van de lab-leakhypothese. Wie twijfelde, werd al snel in de hoek van de complotdenkers geplaatst. Wie vragen stelde over Wuhan, gain-of-functiononderzoek of EcoHealth Alliance, zag die vragen vaak afgedaan als gevaarlijke onzin. Zelfs dit jaar nog, lang nadat Amerikaanse en andere inlichtingendiensten een lab-leak als plausibel of in sommige gevallen zelfs waarschijnlijk waren gaan beschouwen, bleef Van Ranst hameren op zijn overtuiging: ‘SARS-CoV-2 heeft een zoönotische oorsprong. Leer daarmee leven.’

Daar zit dezelfde reflex achter die we jarenlang zagen: niet ‘laten we onderzoeken’, maar ‘dit is de waarheid, en wie eraan twijfelt, vormt het probleem’. Het verschil is dat in de Verenigde Staten nu iemand uit de binnenste kring schuld heeft bekend aan het bewust verbergen van communicatie. In ons land blijft de oude zekerheid grotendeels overeind en blijven de grote media opvallend stil. Waarom is dit in Vlaanderen geen voorpaginanieuws?

Tijdens de pandemie hadden onze media er geen probleem mee om dagelijks de officiële lijn te brengen. De lab-leakhypothese werd jarenlang in verband gebracht met gevaarlijke desinformatie. Dezelfde experts kregen keer op keer een podium. Er werd gewaarschuwd voor complotdenkers, terwijl in Washington achter de schermen communicatie circuleerde over hoe men met de lab-leakhypothese moest omgaan en hoe men gevoelige informatie buiten het bereik van openbaarheidsonderzoeken kon houden. Nu er een schuldbekentenis ligt, blijft het stil. Geen grote voorpagina’s, geen uitgebreide duiding op VRT en nauwelijks verontwaardiging over het feit dat een topadviseur binnen de organisatie van de man die tijdens de pandemie wereldwijd als wetenschappelijke autoriteit werd opgevoerd, toegeeft dat hij communicatie bewust verborgen hield.

Media die zichzelf zien als hoeders van de waarheid krijgen een probleem wanneer nieuwe feiten hun eerdere keuzes ter discussie stellen. Ze hebben zich jarenlang sterk geïdentificeerd met één boodschap: de wetenschap is duidelijk, de experts hebben gelijk en de critici verspreiden gevaarlijke onzin. Een schuldbekentenis als deze is dan bijzonder ongemakkelijk, want ze dwingt tot een vraag die ook onze media zichzelf zouden moeten stellen: hebben we destijds te snel geoordeeld en te weinig ruimte gelaten voor legitieme twijfel? Mijn antwoord is ja.

De lab-leakhypothese was nooit per definitie een krankzinnig idee. Het Wuhan Institute of Virology deed onderzoek naar vleermuiscoronavirussen. Er liep Amerikaanse financiering via EcoHealth Alliance. Er waren zorgen over bioveiligheid en de uitbraak vond plaats in dezelfde stad als het laboratorium dat gespecialiseerd was in onderzoek naar coronavirussen. Dat alles bewijst geen lab-leak, maar het maakte de hypothese wel onderzoekwaardig. Toch werd ze vanaf 2020 vaak als complotdenken afgedaan. Een groep wetenschappers publiceerde de beroemde Proximal Origin-paper, waarin een natuurlijke oorsprong als meest waarschijnlijk werd voorgesteld. Later werd duidelijk dat aan die publicatie intens overleg voorafging en dat er achter de schermen veel meer twijfel bestond dan de stellige publieke communicatie destijds deed vermoeden.

De zaak-Morens is daarom meer dan een incident rond één man en één Gmail-account. Ze past in een breder patroon van gebrekkige transparantie, waarin mensen die vragen stelden publiekelijk werden geridiculiseerd, terwijl achter de schermen tegelijk pogingen werden ondernomen om bepaalde communicatie buiten het zicht van het publiek te houden. Daar gaat dit uiteindelijk over: over hoe instituties omgaan met ongemakkelijke informatie, over hoe media hun rol als waakhond soms verwarren met die van spreekbuis en over hoe snel ‘vertrouw de wetenschap’ kan verschuiven naar ‘vertrouw ons en stel vooral niet te veel vragen’.

In Vlaanderen voelt die stilte daarom extra wrang. Wij kregen onze eigen versie van hetzelfde verhaal: dezelfde zekerheden, dezelfde afwijzing van twijfel en dezelfde experts die jaren later in columns terugblikken op hoe goed we het allemaal zouden hebben aangepakt. Maar een Amerikaanse topadviseur die toegeeft dat hij samen met anderen communicatie verborgen hield die verband hield met onderzoek naar de oorsprong van het virus dat hier duizenden levens kostte en onze samenleving maandenlang op slot zette? Daarover blijft het opvallend stil.

The Washington Post brengt het. Reuters brengt het. CBS en Politico brengen het. Het Amerikaanse ministerie van Justitie communiceert er zelf over. Dit is geen randnieuws, maar een uiterst relevante zaak over het bewust verborgen houden van overheidscommunicatie tijdens de grootste gezondheidscrisis van deze eeuw. Als onze media dit negeren, dreigen ze precies datgene te doen waarvan ze ‘complotdenkers’ jarenlang beschuldigden: selectief omgaan met feiten. Toen de feiten het dominante narratief ondersteunden, stonden de kranten ermee vol. Wanneer nieuwe feiten datzelfde narratief ongemakkelijk maken, lijkt de belangstelling plots een stuk kleiner. Dat is geen gezonde journalistieke reflex. Dat is het beschermen van een verhaal.

De vraag blijft daarom hangen: waarom werd er bewust samengezworen om communicatie verborgen te houden? Wat wilde men precies buiten het zicht van het publiek houden? En waarom is een schuldbekentenis in zo’n zaak bij ons geen megaheadline? Niet omdat daarmee alles bewezen is, want dat is het voorlopig nog even niet, maar wel omdat iemand uit de kring die jarenlang meebepaalde welke informatie over de oorsprong van SARS-CoV-2 het publiek bereikte, nu heeft toegegeven dat hij bewust informatie aan het publieke zicht probeerde te onttrekken. Dat verdient aandacht, niet over vijf jaar, wanneer het verhaal verder is weggezakt, en niet wanneer iedereen veilig kan zeggen dat ‘we het toen nog niet wisten’, maar nu.

De Vlaamse lezer verdient het om dit te weten. Niet omdat hiermee het einde van het verhaal is geschreven, maar omdat het misschien eindelijk het begin kan zijn van een eerlijker gesprek. Een gesprek waarin twijfel niet automatisch verdacht is, waarin vragen stellen geen moreel gebrek is en waarin wetenschap en journalistiek niet vragen om blind vertrouwen, maar vertrouwen verdienen door transparantie. Dat gesprek heeft tijdens de pandemie nooit écht plaatsgevonden. Misschien wordt het daar stilaan tijd voor. Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt ze wel.

Steven Arrazola de Oñate

Voor zijn gezin, zijn partner en zijn kinderen is dit een afschuwelijke tragedie. Een vader, een partner, een zoon is er niet meer. Dat verdriet verdient respect en ruimte. Maar respect voor de doden mag nooit een alibi worden om de waarheid te begraven. En precies dat gebeurt nu, in sneltreinvaart, in grote delen van de mainstream media.

Het sprookje

Arday was in 2023 de jongste zwarte hoogleraar ooit aan Cambridge. Zijn levensverhaal las als een film. Ouders uit Ghana, autisme, non-verbaal tot zijn elfde, analfabeet tot diep in de tienerjaren, een goedaardige hersentumor, en toch een PhD, en toch een prestigieuze leerstoel. Hij was de levende illustratie van de kracht van diversiteit, van de overwinning op alle mogelijke barrières. De media hingen aan zijn lippen. Jesus College en Cambridge presenteerden hem als een “leader in his field”.

Dat verhaal was te mooi om waar te zijn. En het was dat ook.

De ontmaskering

In de maanden voor zijn dood stapelden de problemen zich op. Analyses toonden aan dat grote delen van zijn proefschrift uit 2015 sterk overeenkwamen met een eerdere thesis van Paula Zwozdiak-Myers uit 2009. Honderden zinnen, soms bijna letterlijk, soms licht geparafraseerd. Andere papers bevatten onmogelijke data (percentages die optelden tot 110 procent), hergebruikte interviewfragmenten die aan verschillende personen werden toegeschreven, en citaten die verdacht veel leken op analyses van andere onderzoekers.

Op zijn cv stonden functies die de betreffende universiteiten – Ohio State, Glasgow – nooit hadden toegekend. En dan waren er de atletische heldendaden: dertig marathons in 35 dagen, waarvan de laatste met een haarscheur in het kuitbeen; 600 mijl (bijna duizend kilometer) in zes dagen; miljoenen ponden aan fondsenwerving. Cijfers die in interviews en biografieën gestaag opliepen, tot ze later discreet werden afgezwakt.

Cambridge startte uiteindelijk zelf een onderzoek. Arday nam ontslag. Niet omdat “rechts” hem had kapotgemaakt, maar omdat de feiten niet langer te negeren waren.

De zachte racisme van de lage verwachtingen

In elk normaal Engels café of op elke universitaire borrel zou iemand die beweert dertig marathons in 35 dagen te hebben gelopen en 600 mijl in zes dagen, meteen worden uitgelachen of op zijn minst kritisch bevraagd. Niet bij Arday. De hoogopgeleide leiding van Jesus College en Cambridge slikte het allemaal. Omdat hij zwart was. Omdat hij autisme had. Omdat hij een moeilijke jeugd had gehad. Dat is geen progressive compassion. Dat is de klassieke zachte racisme van de lage verwachtingen.

En het slachtoffer is niet in de eerste plaats Arday zelf. Het zijn de talloze mensen van kleur die wél op eigen kracht, hard werk en academische merites hun weg hebben gemaakt. Hun prestaties komen nu onder verdenking te staan. “Zou hij of zij die positie ook hebben gekregen zonder de tirannie van de diversiteit?” Die vraag wordt nu harder en vaker gesteld, en terecht. De universiteiten die Arday ongecontroleerd binnenhaalden, hebben die schade zelf aangericht.

De journalist die de politie over zich heen kreeg

Nog zorgwekkender is wat er gebeurde met journalist Jack Grove van Times Higher Education. In 2025 deed hij wat een journalist hoort te doen: hij onderzocht de plagiaatbeschuldigingen en vroeg Arday om een reactie. Hoor en wederhoor. Elementair. Arday reageerde door een duur advocatenbureau in te schakelen. De journalist werd beschuldigd van raciale beweegredenen en van het veroorzaken van psychologische schade. Er werd gedreigd met een rechtszaak. De publicatie werd uitgesteld.

Maanden later bleek dat de politie een onderzoek van vier maanden tegen Grove had gevoerd – een onderzoek waarvan hij zelf niet eens wist. Pas in februari 2026 hoorde hij dat het was stopgezet. De politietop gaf later toe dat ze zware fout hadden gemaakt.

Een journalist die kritische vragen stelt over wetenschappelijke integriteit wordt maandenlang onderzocht op verdenking van racisme, puur omdat het onderwerp een zwarte hoogleraar is. Dat is geen klein incident. Dat is een aanval op de persvrijheid. Hetzelfde mechanisme dat jarenlang verhinderde dat de grooming gangs ordentelijk werden aangepakt, speelde hier opnieuw: de angst om van racisme beschuldigd te worden was groter dan de bereidheid de waarheid te onderzoeken.

De omkering van de media

En nu, na zijn dood, draait de mainstream media ook hier in Vlaanderen de zaak om.

Wekenlang was er relatief weinig aandacht voor de concrete bewijzen van plagiaat, data-manipulatie en CV-leugens. Die werden vaak afgedaan als “beschuldigingen” of “een campagne”. De toon was voorzichtig, soms zelfs verontschuldigend.

Maar zodra Arday dood is, verandert alles. Nu is het plots een “campagne van misinformatie en misbruik”. Nu is hij “slachtoffer van aanhoudende haat”. Nu wordt de nadruk gelegd op de “racistische” en “ableistische” motieven van zijn critici. De familie praat over “misinformatie”. Politici en columnisten van de gevestigde orde herhalen het frame. De concrete feiten – de tekstuele overlap, de onmogelijke data, de verzonnen functies – verdwijnen naar de achtergrond.

Dat is geen journalistiek. Dat is morele omkering.

Het is triest dat een man is gestorven. Maar het is nog triester dat zijn dood wordt gebruikt om de kritische vragen die hij zelf heeft uitgelokt, alsnog te delegitimeren. Alsof de ontmaskering van aantoonbare onwaarheden automatisch “racisme” is. Alsof de waarheid moet wijken voor het narratief.

Wat er echt op het spel staat

Deze affaire gaat niet alleen over één man. Ze gaat over de integriteit van de universiteit. Over de vraag of academische merites nog tellen, of dat huidskleur, identiteit en een goed verhaal voldoende zijn. Ze gaat over de persvrijheid: mag een journalist nog kritische vragen stellen zonder meteen als racist te worden weggezet en politieel onderzocht?

En ze gaat over de media zelf. Grote delen van de mainstream hebben wekenlang de voorkeur gegeven aan het heldenverhaal boven de feiten. Nu geven ze de voorkeur aan het slachtofferverhaal boven de feiten. In beide gevallen is de waarheid het kind van de rekening.

Jason Arday is dood. Dat is een menselijk drama voor de mensen die van hem hielden. Maar de leugens die hij vertelde, de claims die hij deed, de controles die faalden – die verdwijnen niet met hem. Wie die feiten nu wegpoetst onder een dikke laag “racisme”-retoriek, bewijst noch Arday, noch de waarheid, noch de mensen van kleur die wél op eigen kracht presteren, enige dienst.

De doden verdienen respect. De levenden verdienen de waarheid.

Steven Arrazola de Oñate

En laat Spanje nu net de plaats zijn waar we dit gesprek beginnen. We hebben het uitgebreid over de recente gebeurtenissen in Ceuta, waar tienduizenden migranten vanuit Marokko de grens met de Spaanse enclave overstaken. De gebeurtenissen zorgden voor enorme chaos en brachten het migratiedebat opnieuw helemaal naar de voorgrond. Hoe werd dit verhaal door de media gebracht? Wat gebeurde er volgens Jurgen werkelijk ter plaatse? En wat leert Ceuta ons over de manier waarop Europa vandaag met migratie omgaat?

Maar het gesprek gaat veel breder dan Ceuta alleen. We blikken met Jurgen ook terug op de coronaperiode en de rol die politiek en media toen hebben gespeeld. Welke lessen hebben we daar eigenlijk uit getrokken? Was er voldoende ruimte voor afwijkende meningen? En hoe vrij was het publieke debat werkelijk?

In onze aflevering van vandaag blikte Jurgen ook terug op enkele opmerkelijke mediamomenten uit zijn carrière, waarin hij live kritische vragen stelde aan onder andere Frank Vandenbroucke en Guy Verhofstadt. Dit ziet u in de korte video bij dit artikel. Omdat hij niet braaf in de pas liep, mocht hij uiteindelijk niet meer op antenne en werd hij bedankt voor bewezen diensten. Volgens Verstrepen illustreert dit hoe de media al decennialang omgaan met scherpe kritiek op politici.

Net daarom zijn sociale media vandaag zo belangrijk. Politici en traditionele media hebben er veel minder controle over welke vragen worden gesteld, welke beelden opnieuw opduiken en welke uitspraken worden getoetst. Dat zal de komende jaren voor een enorme verschuiving zorgen. Politici die liegen of zichzelf tegenspreken, zullen steeds moeilijker uit de schijnwerpers kunnen blijven. En dat is een goede zaak.

Ook woke, politieke correctheid en de veranderende rol van de traditionele media komen in deze aflevering uitgebreid aan bod.

Doorheen al die onderwerpen loopt eigenlijk één duidelijke rode draad: freedom of speech. Vrije meningsuiting is iets waarvoor Jurgen Verstrepen zich zijn hele leven heeft uitgesproken. Ook vandaag blijft hij ervan overtuigd dat een vrije samenleving alleen kan bestaan wanneer mensen dingen mogen zeggen die anderen misschien vervelend, fout of zelfs aanstootgevend vinden.

Waar ligt die grens? Wie bepaalt vandaag nog wat wel en niet gezegd mag worden? En zijn we in Europa werkelijk nog zo vrij als we zelf denken?

Een open en bij momenten stevig gesprek over migratie, corona, media, politiek, woke en vooral het recht om vrijuit te spreken.

🎧 Bekijk de volledige aflevering van Behaved podcast op YouTube of Spotify.

Link naar YouTube:

https://youtu.be/wf-MTrRMTMs?is=bFevMalIA2Y2P5bo

Steven Arrazola de Oñate

Een goede week geleden, midden in de Gentse Feesten, gebeurde er iets bijzonders. De Nederlandse zangeres Sophie Straat stond op het podium van Boomtown en riep met overtuiging: “Alle witte mannen naar achteren!” Meisjes, queers en people of colour mochten vooraan staan. Het publiek juichte, de lichten flikkerden en de moshpit veranderde even in een moreel experiment.

Het was, zo bleek achteraf, géén racisme. Absoluut niet. Het was een symbolische en artistieke uiting. Unia, het gelijkekansencentrum dat doorgaans waakzaam is voor de minste zweem van discriminatie, ontving bijna tweehonderd klachten. Toch luidde het oordeel dat de antidiscriminatiewet niet was geschonden. Er was geen daadwerkelijke uitsluiting, de context was artistiek en artistieke vrijheid mag provoceren. Punt.

Dit weekend hing boven een stilgelegde bouwwerf langs de E40 in Drongen een metersbreed spandoek. Zelfde zinsconstructie, andere huidskleur.

“Alle bruine mannen naar achteren!”

Plots zag de wereld er helemaal anders uit.

Dit was geen artistieke uiting. Dit was geen symbolische performance. Dit was, zo werd vrijwel onmiddellijk vastgesteld, “gewoon racisme. Punt.” Een metersbreed racistisch spandoek hang je bovendien niet zomaar op, klonk het. Het moest zo snel mogelijk verdwijnen. Universele principes gelden immers voor iedereen, of ze zijn geen universele principes.

Interessant, die bliksemsnelle overgang van “artistieke vrijheid” naar “gewoon racisme”.

Stel je voor dat Unia consequent was geweest. Dan had men kunnen zeggen: “Kijk, hier hebben we een spandoek dat exact dezelfde logica hanteert als de uitspraak op het podium. Mensen worden opnieuw herleid tot hun huidskleur. Opnieuw wordt een groep gevraagd fysieke ruimte te maken op basis van afkomst. Alleen is de doelgroep omgekeerd. Aangezien we eerder hebben vastgesteld dat dit een legitieme artistieke en politieke interventie kan zijn, onderzoeken we ook hier eerst de context. Misschien is dit een ironische spiegel, een maatschappijkritische performance of een artistiek antwoord op de eerdere uitspraak.”

Misschien kregen de makers zelfs een subsidie voor hun artistieke moed.

Maar dat gebeurde niet.

Het spandoek werd onmiddellijk bestempeld als pure haat. De projectontwikkelaar schrok zich een ongeluk, de bouwwerf kwam in het nieuws en de boodschap verdween sneller dan een slechte grap op een familiefeest.

Het blijft fascinerend hoe snel de spelregels veranderen zodra de kleur van de aangesproken groep verandert.

Bij witte mannen heet het plots een “oproep om ruimte te maken”. Bij bruine mannen wordt exact dezelfde formulering een “oproep tot uitsluiting”. Bij de ene groep is het een artistieke provocatie die we moeten begrijpen binnen haar politieke context. Bij de andere groep is context overbodig, omdat het oordeel al vaststaat.

Misschien moeten we daar een handboek over schrijven.

Hoofdstuk 1: Wanneer is “naar achteren” artistiek?

Antwoord: wanneer de aangesproken groep historisch dominant wordt geacht.

Hoofdstuk 2: Wanneer is “naar achteren” racistisch?

Antwoord: wanneer de aangesproken groep niet historisch dominant is. Of wanneer iemand de boodschap omdraait. Of wanneer ze op een spandoek staat in plaats van op een podium. Of wanneer de verkeerde mensen de verkeerde woorden gebruiken.

Het is alsof we een moreel verkeerslicht hebben gebouwd dat alleen op rood springt wanneer de bestuurder een bepaalde huidskleur heeft.

De ironie is bijna te perfect.

De oorspronkelijke uitspraak werd verdedigd met de redenering dat mensen niet letterlijk werden uitgesloten en dat artistieke vrijheid ruimte laat voor provocatie. Maar zodra exact dezelfde logica op een andere groep werd toegepast, verdween die artistieke vrijheid als sneeuw voor de zon. Toen was er geen behoefte meer aan context, symboliek of interpretatie. Toen was het gewoon racisme.

Men kan natuurlijk aanvoeren dat de ene uitspraak plaatsvond tijdens een concert en de andere op een bouwwerf. Dat de ene werd uitgesproken met een microfoon en de andere op een stuk wit doek stond. Dat de ene bedoeld was als inclusie van bepaalde groepen en de andere als exclusie van andere groepen.

Maar als het fundamentele principe werkelijk luidt dat mensen niet mogen worden herleid tot hun huidskleur of afkomst, dan doet de setting er niet toe. Dan is een viltstift even relevant als een microfoon.

Of niet.

Misschien is artistieke vrijheid gewoon een privilege. Een morele VIP-pas die uitsluitend wordt uitgereikt aan de juiste makers, met de juiste overtuigingen en de juiste doelwitten. Wie buiten dat kader kleurt, hoeft niet op artistieke interpretatie te rekenen, maar krijgt meteen een moreel etiket opgekleefd.

Het spandoek is ondertussen verdwenen. De discussie zal stilaan wegebben. Unia zal zich wellicht nooit meer inhoudelijk over de bruine variant moeten uitspreken, want het oordeel was al geveld nog voor er sprake was van context of interpretatie.

En ergens in Gent zal binnenkort opnieuw iemand op een podium roepen dat bepaalde mannen naar achteren moeten.

Afhankelijk van hun huidskleur volgt er applaus of een politieonderzoek.

Dat is misschien wel de indrukwekkendste artistieke prestatie van deze zomer: het onzichtbare onderscheid tussen legitieme provocatie en illegitieme haat. Een onderscheid zo subtiel, zo verfijnd en zo afhankelijk van de pigmentatie van de aangesproken groep, dat het haast zelf een kunstwerk is.

Misschien moet Unia er gewoon een prijs voor uitreiken.

Steven Arrazola de Oñate

Op 13 augustus 2022 schreef Anthony Fauci in zijn privénotities iets wat destijds nooit zo openlijk gezegd mocht worden. Na intern overleg met collega’s, onder wie mensen van de CDC, noteerde hij dat de publieke uitspraak dat de vaccins “absolutely” geen effect hadden op infectie en transmissie moest worden ingetrokken. Er was wel sprake van een bescheiden en afnemende bescherming, maar een te scherpe formulering zou botsen met de campagne voor de bivalente booster in september én – cruciaal – “undermine the DoJ’s efforts at mandates for vaccines under certain circumstances”.

In gewone taal: men kon niet publiekelijk toegeven dat de vaccins onvoldoende beschermden tegen besmetting en verspreiding, omdat dat de juridische en politieke inspanningen voor vaccinverplichtingen zou ondermijnen. De CDC paste de tekst op haar website aan naar “modest and waning efficacy”. Een hardere waarheid was politiek en juridisch onhandig.

Dit is geen interpretatie achteraf. Het is Fauci’s eigen tekst, vrijgegeven in juli 2026 door senator Rand Paul uit meer dan 1.100 pagina’s elektronische notities die op overheidscomputers stonden. De passage legt bloot hoe wetenschappelijke communicatie systematisch ondergeschikt werd gemaakt aan beleidsdoelen. De vaccins boden in de vroege fase misschien wel enige bescherming tegen ernstige ziekte bij hoogrisicogroepen. Maar de claim dat gevaccineerden de transmissie substantieel stopten of “een doodlopende straat voor het virus” vormden, was al snel onhoudbaar. Toch bleef die boodschap de basis voor mandaten, paspoorten en sociale uitsluiting. Fauci wist het. Hij koos ervoor het niet te zeggen.

Bijwerkingen die niet bestonden – tot ze er wel waren

Wat evenmin openlijk mocht, was het volledige plaatje van de risico’s. Myocarditis en pericarditis, vooral bij jonge mannen na de tweede dosis, zijn geen “zeldzame bijwerking die meevalt”. Ze zijn gedocumenteerd, significant verhoogd ten opzichte van de achtergrondincidentie en in een deel van de gevallen ernstig genoeg voor een ziekenhuisopname. Trombose met trombocytopenie bij de virale-vectorvaccins leidde tot vele overlijdens, ook in België. Neurologische klachten, menstruatiestoornissen, auto-immuunreacties en plotselinge hartproblemen doken eveneens op in de rapportagesystemen.

In systemen als VAERS en EudraVigilance werden tienduizenden ernstige meldingen en duizenden overlijdens na vaccinatie geregistreerd. Niet elke melding is causaal bewezen, dat is waar. Maar de omvang was ongekend in vergelijking met eerdere vaccins en de correlatie in de tijd – vaak binnen dagen tot weken – was opvallend. Autopsiestudies die systematisch gevallen onderzochten, vonden in een groot deel van de geselecteerde overlijdens een waarschijnlijke of mogelijke bijdrage van de vaccinatie, vooral op cardiovasculair vlak. Mensen werden ernstig ziek. Velen stierven. Anderen hielden langdurige klachten over: vermoeidheid, pijn op de borst, hartritmestoornissen en neurologische problemen.

Dit mocht in de mainstreammedia nauwelijks aan bod komen. Wie erover sprak, werd weggezet als complotdenker of “antivaxxer”. Officiële instanties minimaliseerden, relativeerden of zwegen. Het narratief luidde dat de vaccins “veilig en effectief” waren, punt. Risico’s bestonden vooral op papier en wogen nooit op tegen de voordelen – ook niet voor jonge, gezonde mensen, bij wie het risico op ernstige COVID-19 zelf minimaal was. Die eenzijdige communicatie was geen toeval. Ze paste precies in de logica die Fauci op 13 augustus 2022 opschreef: de boodschap mocht de bereidheid tot vaccinatie en de verdediging van de mandaten niet schaden.

Dezelfde logica in België

Die logica stopte niet aan de Amerikaanse grens. In België werd vanaf oktober 2021 het COVID Safe Ticket (CST) ingevoerd. Toegang tot restaurants, fitnesszalen, evenementen en andere locaties hing af van vaccinatie, recent herstel of een negatieve test. In de praktijk betekende dat een sterke, bijna dwingende druk om zich te laten vaccineren. Tests waren duur, tijdsintensief en moesten telkens opnieuw worden afgenomen. Niet-gevaccineerden werden systematisch buitengesloten van het normale sociale leven.

De vaccinatiegraad lag hoog, vooral in Vlaanderen. Dat werd gepresenteerd als een succes van “samenhorigheid”. Wat minder werd belicht, was de maatschappelijke polarisatie, de morele druk en de openlijke stigmatisering van wie weigerde. Politici en media spraken over “bescherming van de ander” en “verantwoordelijkheid”, terwijl de data al aantoonden dat de bescherming tegen infectie en transmissie beperkt was en snel afnam. Exact zoals Fauci privé noteerde. Schoolsluitingen in 2020 en latere maatregelen volgden hetzelfde maximalistische patroon. Kinderen en jongeren droegen een zware last in de vorm van leerachterstand en mentale schade, terwijl hun eigen risico op ernstige ziekte extreem laag was. De Belgische aanpak was geen exacte kopie, maar de kern was identiek: het narratief diende om beperkingen van fundamentele vrijheden te legitimeren, ook toen de wetenschappelijke basis verzwakte.

Schoolsluitingen: privé krediet, publiek ontkenning

Een andere onthulling uit het dagboek is minstens even pijnlijk. Op 15 maart 2020 noteerde Fauci dat hij de burgemeester van New York, Bill de Blasio, had overtuigd om de scholen, bars en restaurants te sluiten, deels op basis van zijn eigen tv-optredens. Hij beïnvloedde ook Californië. Later, toen de schade van langdurige schoolsluitingen onmiskenbaar was, ontkende hij publiekelijk herhaaldelijk dat hij “iets met lockdowns of schoolsluitingen te maken had”. In interviews in 2022 en onder ede in 2024 hield hij die ontkenning vol.

De feiten uit zijn eigen notities spreken dat tegen. Hij claimde privé invloed en succes, maar distantieerde zich publiekelijk toen de rekening duidelijk werd: leerachterstand, toegenomen ongelijkheid, mentale gezondheidsproblemen bij kinderen en een generatie die een stuk van haar jeugd is kwijtgeraakt. Dat is geen nuance. Dat is een bewuste keuze om het publieke imago te beschermen ten koste van transparantie en verantwoordelijkheid.

Lab-leak: privé twijfel, publiek afwijzing

Al op 26 januari 2020 schreef Fauci dat de Wuhan-markt “not the source, it was the amplifier” was. Op 1 februari 2020 noteerde hij een telefoongesprek met een dozijn topvirologen. Slechts twee waren overtuigd van een volledig natuurlijke oorsprong. De rest achtte “deliberate insertion” mogelijk, mede door het gain-of-function-werk in Wuhan. Hij adviseerde verder onderzoek.

Publiekelijk bagatelliseerde hij de lab-leakhypothese lange tijd als een complottheorie of als “zeer onwaarschijnlijk”. De wetenschappelijke discussie werd gepolitiseerd. Wie de mogelijkheid serieus nam, werd weggezet als achterlijk. De dagboekaantekeningen laten zien dat de interne twijfel er vanaf het begin was. De publieke zekerheid was een keuze – een keuze die onderzoek vertraagde en kritiek smoorde.

Roem naast de dodenlijst

Misschien nog het meest onthutsend is de toon van de notities zelf. Terwijl hij dagelijks de sterftecijfers noteerde, schreef Fauci over zijn “explosive and really unimaginable” nationale en internationale bekendheid. Hij was “the most famous and talked about person in the country”. Bobbleheads, biertjes die naar hem werden genoemd, petities voor “Sexiest Man Alive”, telefoontjes van Barbra Streisand die advies vroeg over de booster. Hij genoot van de aandacht, de media en de celebritystatus.

Dit is geen morele veroordeling van menselijke ijdelheid. Het is wel relevant. Wanneer iemand die een centrale rol speelt in beleid en communicatie zo sterk gefocust is op persoonlijke status, is de vraag legitiem of die status ook de openheid beïnvloedde. De notities tonen een man die zijn imago zorgvuldig bewaakte, terwijl hij critici – onder wie senator Rand Paul – “idiot”, “fool” en “nut cake” noemde. De auteurs van de Great Barrington Declaration werden “the 3 stooges”. Ron DeSantis was “a complete disgrace”. Kritiek was niet welkom. Het narratief was heilig.

De stilte in Vlaanderen

En hier in Vlaanderen? Amper een woord. De vrijgave van meer dan duizend pagina’s notities van de man die wereldwijd de toon zette voor de pandemierespons is in de Verenigde Staten en elders frontpaginanieuws. In de Vlaamse media blijft het grotendeels stil. Geen grondige analyse, geen debat over de implicaties voor onze eigen beleidskeuzes, geen kritische terugblik op het CST, de schoolsluitingen, de bijwerkingen of de stigmatisering.

Dat is een schande. Journalistiek die zichzelf ernstig neemt, onderzoekt net dit soort primaire bronnen. Wanneer de eigen aantekeningen van een centrale figuur systematisch botsen met zijn publieke uitspraken over mandaten, schoolsluitingen, transmissie en risico’s, is dat nieuws. Niet omdat het een complot bewijst  maar omdat het de mechanismen blootlegt waarmee vertrouwen werd ondermijnd en mensen werden gemanipuleerd. De stilte hier bevestigt hoe diep de consensuscultuur zit: liever geen ongemakkelijke vragen stellen over het eigen verleden.

De pijn van de stigmatisering

Het blijft pijnlijk hoe pers en politiek vaccinweigeraars hebben behandeld. Mensen die weigerden, werden weggezet als egoïsten, als een gevaar voor de samenleving en als verspreiders van desinformatie. Families raakten verdeeld. Werk, sociale contacten en basisvrijheden kwamen onder druk te staan. Wie twijfelde over de risico-batenverhouding voor jonge, gezonde mensen, of wees op de bijwerkingen, was verdacht. Wie weigerde, was schuldig.

Die stigmatisering was geen bijeffect. Ze was functioneel. Ze hield de druk op de ketel tijdens de vaccinatiecampagne. De dagboekpassage van augustus 2022 laat zien dat men zich bewust was van de beperkte bescherming tegen transmissie, maar de publieke boodschap niet wilde aanpassen omdat dat de mandaten zou schaden. De morele veroordeling van weigeraars paste precies in dat plaatje. Ondertussen werden de reële risico’s van de vaccins – myocarditis, ernstige tromboses, langdurige klachten en, in een veel gevallen, overlijden – systematisch geminimaliseerd of doodgezwegen.

Waarom ik blij ben dat ik het toen al doorhad

Ik ben blij dat ik het toen al doorhad. Ik heb geen enkel COVID-vaccin genomen. Dat was geen impuls. Het was een afweging op basis van de beschikbare data over effectiviteit tegen infectie, de onbekende langetermijnrisico’s van een nieuw platform, de disproportionele druk die werd uitgeoefend en de signalen over bijwerkingen die al vroeg opdoken, maar systematisch werden gebagatelliseerd.

Dat maakt me geen antivaxxer. Integendeel. Vóór COVID heb ik steeds alle vaccinaties genomen – en veel ook, omdat ik als militair voortdurend op buitenlandse operaties zat. Gele koorts, hepatitis, tyfus, meningitis: alles wat nodig was voor de missie. Ik volgde de protocollen omdat ze logisch en proportioneel waren. Ik ben niet immuun voor wetenschap. Ik ben wel immuun gebleken voor de manipulatie van media en politiek toen die de wetenschap selectief inzetten om een beleid te forceren, risico’s te verbergen en mensen die twijfelden te brandmerken.

De Fauci-notities bevestigen wat velen intuïtief of op basis van data al zagen: de communicatie was niet wetenschappelijk. Ze was strategisch. Beleid, de juridische verdediging van mandaten, het behoud van autoriteit en de bescherming van het narratief wogen zwaarder dan volledige openheid over transmissie, bijwerkingen en de werkelijke risico-batenverhouding voor verschillende groepen. Dat is geen complot. Het is governance die de grenzen van transparantie overschreed, met concrete menselijke kosten: mensen die ernstig ziek werden, sommigen die stierven en een hele groep die jarenlang werd gestigmatiseerd.

Vertrouwen in de volksgezondheid is geen vanzelfsprekendheid. Het wordt verdiend door consistentie tussen privé-inzicht en publieke boodschap, door een eerlijke afweging van risico’s en door de bereidheid fouten te erkennen. Wanneer die consistentie ontbreekt, wanneer bijwerkingen en overlijdens worden doodgezwegen en wanneer de media weigeren daar kritisch over te berichten, blijft de schade. Niet alleen bij degenen die destijds werden gestigmatiseerd of gewond raakten, maar bij iedereen die in de toekomst opnieuw op overheidscommunicatie moet vertrouwen.

De notities liggen er. De meldingen van ernstige bijwerkingen en overlijdens liggen er. De discrepanties liggen er. De vraag is of we ze onder ogen willen zien – of liever blijven doen alsof er niets te onderzoeken valt. Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt ze wel.

Steven Arrazola de Oñate

In deze bijzondere aflevering van Behaved ontvangen we Melissa Dauw en Kajetan Simons. Beiden lijden aan een zeldzame aandoening die hun leven volledig heeft veranderd. Ze vertellen openhartig over de dagelijkse strijd, de pijn, de onbegrip waarmee ze worden geconfronteerd en de impact die deze ziekte heeft op elk aspect van hun leven.

Melissa was tot 2022 een actieve, zelfstandige vrouw. Na een zwaar schedel-nektrauma, in combinatie met haar aangeboren hypermobile Ehlers-Danlos syndroom (hEDS), raakte haar nek zo instabiel dat haar hoofd niet langer voldoende wordt ondersteund. Daardoor ontstaat gevaarlijke druk op haar hersenstam en andere vitale structuren. Vandaag is ze grotendeels bedlegerig, draagt ze bijna voortdurend een nekbrace en is haar toestand levensbedreigend. Belgische artsen erkennen dat haar aandoening uitzonderlijk complex is en dat de noodzakelijke gespecialiseerde ingreep in België niet beschikbaar is. In september kan ze terecht in een gespecialiseerd centrum in de Verenigde Staten, maar de behandeling kost ongeveer €200.000 en wordt niet terugbetaald.

Kajetan lijdt aan dezelfde zeldzame problematiek. Ook hij getuigt over de lange zoektocht naar een diagnose, het gebrek aan begrip en de enorme impact die deze aandoening heeft op zijn leven. Zijn verhaal toont dat Melissa geen alleenstaand geval is en dat meer patiënten met deze aandoening dagelijks tegen dezelfde muren botsen.

Met Behaved hebben we nog nooit aan onze kijkers en luisteraars om financiële steun gevraagd. Dat doen we nu wel.

Niet voor onszelf.

Maar voor Melissa.

Als haar verhaal je raakt, vragen we je om – als je dat kunt missen – een bijdrage te leveren aan haar crowdfunding. Groot of klein, elke gift brengt haar dichter bij de operatie die haar een kans geeft op een menswaardig leven.

Volgens Melissa en de artsen die haar behandelen is deze ingreep noodzakelijk, maar ze wordt niet terugbetaald. Wanneer overheid en verzekeringssystemen hierin geen oplossing bieden, kunnen gewone mensen samen misschien wél het verschil maken.

🎧 Bekijk de volledige aflevering van Behaved podcast op YouTube of Spotify.

Link naar YouTube:

https://youtu.be/QhVI6ics3hs?is=tYpzeGNt0-cH5jq9

👉 Meer informatie over haar verhaal en de crowdfunding vind je op: https://www.helpmelissa.be/

Dankjewel om deze aflevering te bekijken, te delen en – als het mogelijk is – Melissa een beetje hoop te geven.

Steven Arrazola de Oñate

Dit is geen detail in een Amerikaanse politieke soap. Dit is het moment waarop de man die jarenlang werd opgevoerd als het morele en wetenschappelijke geweten van de pandemie, weigerde rekenschap af te leggen. Niet omdat hij onschuldig is, maar omdat hij bang is. Bang dat één verkeerd woord hem alsnog in de problemen brengt, ondanks de preventieve gratie die Joe Biden hem in januari 2025 verleende. Die gratie alleen al is veelzeggend. Mensen die niets te verbergen hebben, krijgen geen preventief pardon van een aftredende president die hen zegt te willen beschermen tegen “politiek gemotiveerde vervolging”. Mensen die niets te vrezen hebben, beroepen zich niet systematisch op het Vijfde Amendement. Fauci deed beide.

Laten we ophouden met de zachte taal. Anthony Fauci is geen held die “zijn best deed in moeilijke omstandigheden”. Hij is de architect van een ramp die miljoenen doden en onnoemelijk menselijk leed heeft veroorzaakt. Hij heeft volgens mij systematisch gelogen, gemanipuleerd en de waarheid verhuld om zijn eigen reputatie en zijn instituut te beschermen. De feiten zijn intussen overduidelijk voor wie bereid is ernaar te kijken.

Onder Fauci’s leiding financierde het National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID) via EcoHealth Alliance onderzoek aan het Wuhan Institute of Virology. Dat onderzoek hield in dat bat-coronavirussen werden gemanipuleerd: precies het soort gain-of-function-onderzoek dat door velen als gevaarlijk werd beschouwd en dat onder president Obama tijdelijk was stilgelegd. Fauci ontkende onder ede, herhaaldelijk en met grote stelligheid, dat er ooit gain-of-function-onderzoek in Wuhan was gefinancierd. Later bleek uit documenten, e-mails en zelfs zijn eigen dagboeknotities dat hij zich daar wel degelijk van bewust was. In januari 2020, toen de eerste signalen binnenkwamen, schreef hij zelf over de mogelijkheid dat het virus uit een laboratorium afkomstig was en over het werk van Shi Zhengli. Publiekelijk bleef hij de lab-leak-theorie afdoen als een “conspiracy theory” en zette hij alles op alles om de natuurlijke oorsprong als enige aanvaardbare verklaring naar voren te schuiven. Dat was geen wetenschappelijke voorzichtigheid. Dat was schadebeperking.

Hetzelfde patroon zagen we bij de mondmaskers. Eerst waren ze nutteloos. Daarna werden ze verplicht. Vervolgens werd de boodschap opnieuw afgezwakt. Privé wist Fauci dat de bewijskracht beperkt was. Publiekelijk eiste hij gehoorzaamheid. Hetzelfde gold voor natuurlijke immuniteit, schoolsluitingen en de inschatting van de mortaliteit. Telkens opnieuw werd het verhaal aangepast aan wat politiek en institutioneel het best uitkwam. En telkens opnieuw stonden de media, Big Tech en overheden klaar om twijfelaars te censureren, te belasteren en te isoleren.

De recente hoorzitting onder leiding van Rand Paul vormde de logische ontknoping. Paul heeft jarenlang documenten boven tafel gehaald. De dagboeken van Fauci – meer dan duizend pagina’s die via het ministerie van Volksgezondheid onder RFK Jr. aan de commissie werden bezorgd – tonen volgens Paul een man die zichzelf bewonderde, terwijl hij tegelijk de risico’s van het onderzoek kende. Toen Paul hem daarmee confronteerde, koos Fauci voor absolute stilte. Niet één keer ging hij inhoudelijk in op de vragen. Meer dan honderd keer gaf hij hetzelfde antwoord. Dat is geen waardigheid. Dat is de houding van iemand die weet dat zijn verhaal niet langer standhoudt.

En dan het pardon van Biden. Op 19 januari 2025, enkele uren voordat hij het Witte Huis verliet, verleende Biden Fauci een volledige en onvoorwaardelijke gratie voor alle mogelijke federale misdrijven die verband hielden met zijn functie tussen 2014 en dat moment. Biden presenteerde dat als bescherming tegen “baseless and politically motivated prosecutions”. Dat is lachwekkend. Als er niets aan de hand was, was er ook geen gratie nodig. De gratie zelf is volgens mij een aanwijzing dat er iets te verbergen viel. Ze dekt bovendien niet alles: geen nieuwe meineed en geen mogelijke staatsaanklachten. Wel biedt ze een politieke vrijgeleide aan een man die miljoenen levens heeft beïnvloed met beslissingen die achteraf steeds vaker als catastrofaal worden beoordeeld. De procureur-generaal van Florida heeft inmiddels een staatsonderzoek aangekondigd. De Senaatscommissie stemt volgende week over een mogelijke contempt-procedure. Het is nog niet voorbij. En dat is terecht.

Ik hoop oprecht dat Anthony Fauci alsnog in de gevangenis belandt. Niet uit pure wraakzucht, maar omdat verantwoordelijkheid zonder consequenties geen verantwoordelijkheid is. Als de man die de pandemierespons leidde, die onderzoek financierde dat mogelijk de ramp heeft veroorzaakt of verergerd, die onder ede verklaringen aflegde die later door documenten werden tegengesproken en die nu systematisch zwijgt, niet ter verantwoording kan worden geroepen, dan is het rechtssysteem kapot. De gratie van Biden verandert daar niets aan. Ze maakt het alleen nog schandaliger. Een samenleving die de architecten van haar grootste crisis ongemoeid laat, nodigt uit tot herhaling.

En dan de Vlaamse media. Waar zijn ze? Tijdens de pandemie hing half Vlaanderen aan de lippen van Fauci. Zijn persconferenties werden live uitgezonden, zijn uitspraken werden behandeld als evangelie en kritiek werd weggelachen of als “gevaarlijk” bestempeld. VRT, De Standaard, De Morgen en HLN herhaalden braaf dezelfde lijn: de lab-leak-theorie was een complottheorie, lockdowns waren wetenschap en twijfel was immoreel. Nu Fauci in de Senaat zit te zwijgen, nu de dagboeken openbaar zijn en de vragen over gain-of-function en de herkomst van het virus nadrukkelijker zijn dan ooit, blijft het stil. Geen diepgravende analyses. Geen confrontatie met de eigen eerdere berichtgeving. Geen schaamte. Alleen de gebruikelijke selectieve verontwaardiging wanneer het verhaal niet langer past.

Dat is geen journalistiek. Dat is meeloperij. Dezelfde media die destijds meehielpen om kritische stemmen monddood te maken, kijken nu weg wanneer de centrale figuur van die periode weigert antwoord te geven. Dat is een schande. Niet omdat elke journalist bewust heeft gelogen, maar omdat het collectieve falen zo omvangrijk was. Ze hebben een narratief in stand gehouden dat later steeds meer barsten begon te vertonen, en nu weigeren ze die barsten te benoemen. Dat is erger dan een vergissing. Dat is institutionele lafheid.

Hetzelfde patroon zien we dichter bij huis. Marc Van Ranst was in België de Fauci van de Lage Landen: de man met de onaantastbare status, de onmiddellijke toegang tot de media en de harde toon tegenover iedereen die het aandurfde te twijfelen. Hij verdedigde strenge maatregelen, viel critici aan en genoot zichtbaar van zijn rol als morele autoriteit. De schade – aan kinderen, aan ouderen in woonzorgcentra, aan de economie en aan het vertrouwen in instellingen – is enorm. En net als bij Fauci is er tot vandaag nauwelijks sprake van echte verantwoording. Ik hoop dat ook iemand als Marc Van Ranst ooit voor een rechter moet verschijnen en, als de feiten dat rechtvaardigen, de gevangenis in gaat. Niet omdat ik geniet van andermans ondergang, maar omdat een samenleving die haar machtigste stemmen tijdens een crisis onschendbaar maakt, zichzelf ondergraaft. Macht zonder verantwoordelijkheid is corruptie. Wetenschap die zichzelf boven kritiek plaatst, is geen wetenschap meer.

Dit gaat niet alleen over twee mannen. Het gaat over een hele klasse van experts, bureaucraten en mediafiguren die tussen 2020 en 2022 absolute macht claimden en die nu weigeren de prijs te betalen wanneer hun verhaal onder druk komt te staan. De lab-leak-theorie is allang geen fringe meer. Amerikaanse inlichtingendiensten neigen steeds meer in die richting. Documenten tonen de financieringsstromen. Dagboeken tonen de innerlijke tegenstrijdigheden. En toch blijft de reactie van de gevestigde orde dezelfde: stilte, bagatellisering of het wegzetten van elke kritiek als een “politieke heksenjacht”.

Een heksenjacht is het niet. Het is een late, onvolledige en nog steeds ontoereikende poging tot waarheidsvinding. Fauci heeft zijn kans gekregen om te antwoorden. Hij heeft ervoor gekozen dat niet te doen. Dat mag hem niet redden. De gratie van Biden mag hem niet redden. En de stilte van de Vlaamse media mag de geschiedenis niet herschrijven.

Ik wil geen showprocessen. Ik wil feiten, documenten, openbare verhoren en, waar nodig, echte consequenties. Als die consequenties de gevangenis betekenen voor Anthony Fauci, dan is dat geen tragedie. Dan is dat gerechtigheid die veel te lang op zich heeft laten wachten. Hetzelfde geldt voor iedereen die in België of elders met dezelfde arrogantie en dezelfde onaantastbaarheid heeft geopereerd. De pandemie was geen natuurverschijnsel waar niemand iets aan kon doen. Ze was ook het gevolg van menselijke keuzes, menselijke leugens en menselijke lafheid. Die keuzes hebben een prijs. Het is tijd dat die prijs wordt betaald.

Steven Arrazola de Oñate

Aanleiding voor het gesprek zijn de recente gebeurtenissen in Europa. We beginnen met de aanslag in Berlijn en het incident dat zich gisteren in Parijs afspeelde. Beide gebeurtenissen roepen opnieuw vragen op over de veiligheid van onze steden. Hoe groot is de dreiging vandaag? Is Europa voldoende voorbereid? En vooral: wat kunnen en moeten onze overheden doen om burgers beter te beschermen?

Daarnaast hebben we het over migratie en de impact daarvan op de veiligheid en de samenleving. Hoe kijkt Grieko Verschelde naar de huidige instroom van migranten in Europa? Welke uitdagingen ziet hij voor de komende jaren? En welke keuzes zullen Europese regeringen volgens hem moeten maken als ze de situatie onder controle willen houden?

🎧 Bekijk de volledige aflevering van Behaved podcast op YouTube of Spotify.

Link naar YouTube:

https://youtu.be/w893a46AXBI?is=veoFt8_gXiQdxd4r

Steven Arrazola de Oñate

Eergisteren kreeg ik via HLN een pushmelding over een ongeval aan het station van Wezemaal. Ik schrok even, want ik was daar zelf nog geen uur voordien gepasseerd. Volgens het artikel had een vrachtwagen zich vastgereden onder de nieuwe tunnel aan het station. Bij het stuk stond een foto van een witte vrachtwagen met een zwaar beschadigd dak, geklemd onder de brugconstructie. Alles zag er geloofwaardig uit. Het artikel was ondertekend door Robbe Truyts en verscheen zoals tientallen andere lokale nieuwsberichten die elke dag online komen.

Een dag later was het artikel verdwenen. Geen rechtzetting, geen uitleg en geen melding dat er iets fout was gelopen. Het volledige stuk was simpelweg van de website gehaald. Blijkbaar besefte de redactie achteraf dat de foto waarop het artikel gebaseerd was vermoedelijk AI-gegenereerd of minstens niet authentiek was. De journalist had de afbeelding online gevonden en er vrijwel onmiddellijk een nieuwsartikel rond gebouwd, zonder eerst te controleren of de foto wel echt was. Dat vind ik eerlijk gezegd hallucinant.

We leven vandaag in een tijd waarin artificiële intelligentie op enkele minuten tijd beelden kan maken die nauwelijks nog van echte foto’s te onderscheiden zijn. Net daarom zou je verwachten dat journalisten voorzichtiger zijn dan ooit. Een foto is vandaag immers geen bewijs meer omdat ze er realistisch uitziet. Integendeel: net omdat AI zo goed geworden is, zou verificatie opnieuw de absolute basis van journalistiek moeten zijn. Blijkbaar was de drang om snel online te publiceren belangrijker dan de plicht om eerst de feiten te controleren.

Regionaal nieuws geniet nog altijd een bijna vanzelfsprekend vertrouwen. Veel mensen geloven dat lokaal nieuws betrouwbaarder is dan nationale of internationale berichtgeving. Dat klinkt logisch. Het gaat over gebeurtenissen in je eigen buurt, geschreven door journalisten die de streek kennen en gemakkelijk zelf ter plaatse kunnen gaan. Alleen blijkt dat beeld steeds vaker een illusie te zijn. Ook regionale redacties leven vandaag onder dezelfde druk als de grote nationale media. Er moeten voortdurend nieuwe artikels online verschijnen, sociale media zijn vaak sneller en de concurrentie om de eerste te zijn is enorm. In die omgeving wordt snelheid beloond en grondigheid steeds vaker een luxe.

Nochtans ging het hier niet over een ingewikkeld internationaal conflict of een politiek dossier waarvoor tientallen bronnen moesten worden geconsulteerd. Het ging over een vrachtwagen die zich zou hebben vastgereden onder een tunnel in Wezemaal. Een gebeurtenis die zich letterlijk enkele kilometers van de redactie afspeelde en die perfect gecontroleerd kon worden. Een telefoontje naar de politie, de gemeente of iemand ter plaatse had al veel duidelijkheid kunnen brengen. Zelfs een kritische blik op de foto had vragen kunnen oproepen. Toch verscheen het artikel online zonder dat die basiscontrole blijkbaar had plaatsgevonden.

Wat mij misschien nog het meest stoort, is niet eens dat er een fout gemaakt werd. Iedereen maakt fouten, ook journalisten. Het probleem ontstaat wanneer zo’n fout vervolgens stilzwijgend verdwijnt. Waarom geen eenvoudige melding onderaan de pagina waarin wordt uitgelegd dat het artikel werd verwijderd omdat de informatie of het gebruikte beeldmateriaal onvoldoende geverifieerd bleek? Dat zou eerlijk zijn tegenover de lezers. Nu lijkt het alsof het artikel nooit bestaan heeft. Wie het gelezen heeft, blijft met vragen achter. Wie het niet gelezen heeft, zal nooit weten dat er een fout werd gemaakt. Op die manier wordt het geheugen van het internet achteraf ongemerkt herschreven.

Het pijnlijke is bovendien dat Robbe Truyts volgens zijn publieke profiel masterstudent journalistiek is aan de KU Leuven en sinds begin dit jaar als freelancer voor HLN werkt. Laat mij duidelijk zijn: dit is geen persoonlijke aanval. Iedereen moet ergens beginnen en iedere jonge journalist zal fouten maken. Maar precies daarom verwacht je dat er binnen een professionele redactie nog een vorm van controle bestaat. Een eindredacteur hoort niet alleen op schrijffouten te letten, maar ook na te gaan of de basis van een verhaal klopt. Wanneer een artikel dat gebaseerd blijkt te zijn op een twijfelachtige afbeelding zonder problemen gepubliceerd raakt, zegt dat minstens evenveel over de werking van de redactie als over de journalist zelf.

HLN is vandaag de grootste nieuwswebsite van Vlaanderen. Miljoenen mensen vertrouwen dagelijks op wat daar verschijnt. Dat brengt ook een enorme verantwoordelijkheid met zich mee. Als zelfs bij een relatief banaal lokaal incident de basiscontroles blijkbaar niet meer vanzelfsprekend zijn, hoeveel vertrouwen mogen we dan nog hebben in complexere dossiers waar de waarheid veel moeilijker te achterhalen is?

Misschien is dat wel de belangrijkste les van dit voorval. Lokaal nieuws is niet automatisch betrouwbaarder dan nationaal nieuws. Het speelt zich alleen dichter bij huis af. Wie schrijft over een tunnel in Wezemaal hoeft geen buitenlandse bronnen te raadplegen of weken onderzoek te voeren. Je kunt letterlijk ter plaatse gaan, de bevoegde diensten contacteren en controleren of de foto waarop je je artikel baseert wel degelijk echt is. Dat zijn geen uitzonderlijke journalistieke prestaties. Dat is de absolute basis.

Het artikel is ondertussen verdwenen. De vragen die het oproept, zijn dat allerminst.

Steven Arrazola de Oñate

We bespraken een hele reeks boeiende en actuele thema’s. Alleen al het feit dat Gaby wilde langskomen, verdient respect. Op veel vlakken verschillen we fundamenteel van mening, maar net daarom vinden we dit soort gesprekken zo waardevol.

In een tijd waarin debatten vaak ontaarden in geroep en mensen vooral hun eigen gelijk proberen te halen, kozen wij voor een ander format: luisteren, kritische vragen stellen en elkaar met respect behandelen. Je mag van mening verschillen, zolang je ook bereid bent naar elkaar te luisteren.

Volgens mij is dat in deze aflevering goed gelukt. Oordeel vooral zelf en laat ons weten wat je ervan vond.

🎧 Bekijk de volledige aflevering van Behaved podcast op YouTube of Spotify.

Link naar YouTube:

https://youtu.be/SJ2uXGhl2dw?is=oEpdUZ1_2lJNxR8M

Steven Arrazola de Oñate

Onze gast is Anneke Lucas. Ze vertelt haar persoonlijke verhaal over het misbruik dat ze als kind meemaakte door invloedrijke en machtige mensen. Ze legt ook uit waarom zij ervan overtuigd is dat er verbanden bestaan tussen verschillende bekende dossiers uit de Belgische geschiedenis.

De traditionele media hebben haar verhaal nauwelijks of nooit een platform gegeven. Wij vonden dat iedereen de kans moet krijgen om er zelf naar te luisteren en een eigen oordeel te vormen.

Ik zeg het niet vaak, maar deze aflevering moet je gezien hebben.

🎧 Bekijk de volledige aflevering van Behaved podcast op YouTube of Spotify.

Link naar YouTube:

https://youtu.be/bdcQjEVJYAw?is=pXUt-5BmiJvN_OjC

Steven Arrazola de Oñate

Gisterenavond deelde minister van Defensie Theo Francken op X een tekst van Wouter Verschelden. Hij presenteerde die als een vrijspraak. De documenten zouden hem vrijpleiten van manipulatie. Wat volgt is die tekst integraal, zoals Francken hem deelde en zoals Verschelden hem schreef. Daarna leg ik uit waarom dit document geen vrijspraak is, maar juist het zoveelste bewijs van hoe diep de incompetentie bij Defensie en op het kabinet-Francken zit.

(Begin artikel)

Gecheckt: Francken bezorgde een filmpje aan Het Laatste Nieuws over drones, dat later een helikopter bleek. Het leverde hem forse miserie op. Maar iedereen bevestigde toen wel dat het drones waren.

“Francken, het ongeleid projectiel uit Lubbeek, heeft vrij spel gekregen over 11 miljard euro defensiebudget.” En nog meer: “Hij verspreidde fake news en zaaide paniek, om een bevriend bedrijf te bevoordelen.”

Het waren bijzonder straffe woorden van Kamerlid Staf Aerts (Groen), in april dit jaar, na de uitzending van een Pano-reportage, die suggereerde dat minister van Defensie Theo Francken de boel belazerd en gemanipuleerd zou hebben. Om snel ‘zijn’ anti-droneaankopen van 50 miljoen euro door de kern te krijgen, zou er een verhaal van drones op Zaventem zijn ‘opgeklopt’, zo suggereerde ook het onderzoeksprogramma Pano.

Omdat Aerts bleef aandringen, en de wet van openbaarheid van bestuur inriep, moest het kabinet van Defensie nu alle documenten rond heel het incident lossen. Die pleiten Francken nu wel vrij van de forse beschuldigingen.

Alles draait immers rond een reeks van waarnemingen op 4 november, op de luchthaven van Zaventem. Die kwam er nadat eerder al boven verschillende militaire domeinen in België drones gespot waren, en minister Francken effectief op 2 november al aankondigde “nu zo snel mogelijk” die aankoop van anti-dronemateriaal te willen doen.

Op die bewuste 4 november was er echter sprake van een grotere impact: het luchtverkeer op de nationale luchthaven werd twee keer stilgelegd, 50 vluchten werden geannuleerd, 48 werden er omgeleid.

Op de website van HLN verscheen ook een filmpje, dat een drone voorstelde. Rond dat filmpje kwam achteraf bakken miserie, voor Francken, die het bezorgde aan de krant.

Het was achteraf immers dé reden voor de oppositie en ook Pano om te stellen dat het dossier “kunstmatig opgeklopt was, om vervolgens snel een aankoop te kunnen plaatsen”.

Wat blijkt: er waren wel degelijk drones op Zaventem, maar ook een video met heli. Pas op 12 november werd dat op het kabinet besproken.

Het was om 23 uur die dag dat het kabinet via WhatsApp een video van Skeyes, de luchtverkeersleiding op Zaventem, binnenkreeg.

Daarin een groot vliegend voorwerp dat oplichtte in het donker, en waarvan men meldde dat het een grote drone was.

Het kabinet van Defensie vraagt expliciet of ze “zeker zijn dat het niet de ‘Dafa Heli’ is?”, de helikopter van de federale politie. Die is immers uitgestuurd om te gaan kijken of zij iets konden zien, nadat er meldingen waren binnengelopen.

“Was zeker niet de Dafa Heli”, zegt Skeyes bevestigend.

Diezelfde nacht krijgt het kabinet een mail van de Joint Staff Director van Defensie zelf: die deelt de bevindingen mee van Readiness & Operations, over wat gebeurde op Zaventem de dag voordien.

Hun inschatting: ze hebben het over een drone, “type quadcopter, propeller 14-15 inch”, zo is te lezen.

Defensie ziet het als een gestuurde missie, een “overt ‘show the flag’-operation”. Een openlijk machtsvertoon dus, van een actor die wil laten zien wat ze kunnen, zo is de inschatting.

De federale politie heeft de volgende ochtend om 7.45 uur telefonisch contact met het kabinet, en bevestigt: “Het ging niet om onze helikopter.”

Op 6 november, twee dagen na de heisa op Zaventem, wordt het dossier van de aankoop van de anti-drones goedgekeurd op de kern. Op dat moment heeft geen van de betrokken diensten al informatie doorgespeeld aan het kabinet om te twijfelen aan de beelden van de drones.

Een ‘hetze’ was het ook niet: uit de documenten die nu geopenbaard zijn, blijkt andermaal dat er wel degelijk drones waren boven Zaventem die bewuste 4 november.

De militaire veiligheidsdienst ADIV bevestigt dat, maar tegelijk is er nooit een fysiek persoon gepakt die de drones liet vertrekken of terug binnenhaalde.

De theorie van het Britse International Institute for Strategic Studies (IISS), dat de drones (die niet enkel in België op dat moment gespot worden, maar in heel West-Europa) gelost werden vanuit de Russische schaduwvloot, werd wel door ADIV betwist: de afstand tussen die schepen en Zaventem was op dat moment te ver.

Achteraf: wel degelijk “de Dafa Heli”.

Bijna een week na de kern waarop het dossier beslist wordt, en na het verlengde weekend van 11 november (waardoor het rapport bleef liggen), wordt er op 12 november een tussentijds rapport van Defensie op het kabinet besproken, dat toch de beelden van het bewuste ‘filmpje’ van HLN in twijfel trekt: dit zou wel degelijk de politiehelikopter kunnen zijn.

Navraag van het kabinet bij de federale politie leert dat ze ook daar nu twijfelen. “Die video om 21 uur 36, dat is toch onze heli, denk ik”, zo stuurt men via WhatsApp.

Het kabinet vraagt te checken met het exacte tijdstip dat de helikopter de lucht in ging. “Dat wordt exact bijgehouden maar ja, 5 minuten verschil kan als de klok niet gelijk staat”, zo klinkt het antwoord van de federale politie. Geen echt uitsluitsel dus.

Pas op 18 november, nog een week later, komt ook een mail van ADIV met een officiële doorlichting van de bewuste video, die het bevestigt: zij stellen nu dat het “hoogstwaarschijnlijk” de politieheli is.

Een VRT-factcheck komt een dag later tot dezelfde conclusie: die beelden die op HLN verschenen zijn, zijn een helikopter.

Tegelijk blijkt uit de documenten wel dat die helikopter niet alleen vloog: op één van de video’s in het dossier is zowel de heli als een drone te zien, op die 4 november.

Waarom dit ertoe doet: de politieke gevolgen waren groot.

Dat de Pano als een schokgolf door de Wetstraat ging dit voorjaar, is een understatement. De oppositie ging op de achterste poten staan, en ook coalitiepartners Vooruit en cd&v gingen fors in de aanval.

Ze kondigden aan voortaan elke aankoop extra in het oog te houden, en gaven ‘Tijger Theo’, zoals hij ondertussen genoemd werd, er fors van langs. Nog altijd wordt elke aankoop zo met argusogen gevolgd binnen Arizona.

De documenten tonen nu hoe de beschuldigingen geen grond hadden: Francken bezorgde de video wel, maar ging voort op wat hij op dat moment wist, op basis van drie officiële kanalen.

Pikant detail overigens: toen de bewuste Pano uitgezonden zou worden, zou dat eerst op VRT MAX online staan. Pas op het allerlaatst besliste de VRT om dat niet al in de namiddag te doen, maar samen met het uitzenduur van de analoge uitzending, pas ’s avonds.

Eén oppositiepartij zette die namiddag op Instagram plots wél al allerlei kritische bedenkingen en zelfs conclusies over de Pano nog voor van die reportage één seconde van te zien was geweest: Groen.

De beelden en tekst werden er later weer van de account van de partij gehaald, maar het is volgens het kabinet van Francken meer dan duidelijk dat er één-tweetjes worden gespeeld tussen de groenen en de openbare omroep.

(Einde artikel)

Als dit alles is wat er nodig is om een minister van Defensie vrij te pleiten, dan zitten we diep in de shit.

Verschelden doet alsof de documenten bewijzen dat “iedereen bevestigde dat het drones waren”. Wat hij niet hard genoeg zegt, is dat die “iedereen” maanden later genuanceerd, gecorrigeerd of gewoonweg ongeloofwaardig is gebleken. De video die Francken zelf naar HLN stuurde, bleek een politiehelikopter. ADIV zei pas op 18 november, twee weken na de kernbeslissing van 6 november, dat het “hoogstwaarschijnlijk” die heli was. De VRT-factcheck kwam tot precies dezelfde conclusie.

Een half jaar later is er nog altijd geen enkel hard bewijs van vijandige drones boven België. Dat is geen mening. Dat is de harde conclusie van de Pano-reportage van april 2026 en van onafhankelijke analyses, onder meer van de Nederlandse site Dronewatch. De federale procureur onderzoekt nog altijd, maar er is geen enkel fysiek bewijs, geen gevangen operator, geen telemetry, geen RF-signatuur die een vijandige missie aantoont.

En toch werd er op 6 november 2025, midden in de paniek, een spoedaankoop van 50 miljoen euro anti-dronemateriaal door de kern gejaagd. Zonder openbare aanbesteding. Tegen het negatieve advies van de Inspectie van Financiën in. Met prijzen die volgens latere kritiek tot vier keer te hoog lagen. En met sterke geuren van vriendjespolitiek.

Francken beweerde in het parlement dat hij niet proactief had gecommuniceerd. Pano toonde het tegendeel: hij lekte zelf de beelden. Hij riep “militaire crisis”, sprak over “professionals” en “show the flag”-operaties, en suggereerde zelfs 5G-sturing. Terwijl specialisten binnen de luchtmacht en inlichtingendiensten, mensen die dit al jaren van dichtbij volgen, van meet af aan zeiden dat dit niet klopte. “Alleen iemand die gatachterlijk is, kan dit geloven”, was de steevaste reactie die ik die week kreeg van mijn voormalige militaire collega’s.

Sinds de aankopen rond zijn, zijn de “mysterieuze drones” als bij toverslag verdwenen. Denkt iemand serieus dat Poetin plots besloot te stoppen omdat Theo Francken 50 miljoen had uitgegeven? Of is het eenvoudiger: de paniek was nuttig zolang hij de spoedprocedure nodig had, en daarna niet meer?

Nog een detail dat in Verscheldens tekst ontbreekt: de journalisten die met een drone door de politie werden staande gehouden aan Zaventem. Dat verhaal kwam dankzij mij naar buiten, werd eerst belachelijk gemaakt, bleek een week later correct, kreeg even media-aandacht… en verdween daarna weer. De angst voor de Russische drones moest immers hoog gehouden worden. Belgische media speelden vrolijk mee. De Nederlandse journalist Wiebe de Jager van Dronewatch deed het echte werk en toonde systematisch hoe vaak “drones” gewoon helikopters, vliegtuigen of lichtjes bleken te zijn.

Dit is geen subtiel verschil van mening over interpretatie. Dit is een minister die zelf beelden lekt waarvan later blijkt dat ze fout zijn, die een spoedprocedure afdwingt terwijl zijn eigen diensten nog geen uitsluitsel hebben, die een bedrag van 50 miljoen euro door de kern jaagt zonder normale concurrentie, en die nu triomfantelijk een stuk deelt alsof hij is vrijgesproken.

Ofwel is de hele keten, van Skeyes over de Joint Staff tot ADIV en het kabinet, zo incompetent dat ze een politiehelikopter voor een vijandige quadcopter houden en daarop een miljoenenoperatie baseren. Ofwel wisten ze beter en is er bewust paniek gezaaid om een aankoop door te drukken.

In beide gevallen is het antwoord hetzelfde: dit is geen leiderschap. Dit is amateurisme op het hoogste niveau. En het is precies daarom dat elke volgende aankoop onder Francken met argusogen moet worden bekeken. Want als dit het niveau is waarop België zijn luchtruim en zijn budget beschermt, dan is de echte dreiging niet een hypothetische Russische drone. De echte dreiging is een minister die denkt dat hij ermee wegkomt.

Steven Arrazola de Oñate

"Schaf gesubsidieerd hoger onderwijs af."

"AI heeft doctoraten grotendeels achterhaald."

Wie zulke uitspraken hoort, zal wellicht spontaan denken dat Roland Duchâtelet de weg kwijt is. Maar net daarom wilden Dylan en ik dit gesprek voeren.

Niet omdat we het noodzakelijk eens zijn met al zijn voorstellen, wel omdat we ervan overtuigd zijn dat het enorm interessant is om zonder taboes naar belangrijke maatschappelijke thema’s te kijken. En laat dat nu precies zijn wat vandaag veel te weinig gebeurt.

Roland Duchâtelet is niet alleen een miljardair of voormalig politicus. Hij is vooral een ingenieur en ondernemer die problemen op een totaal andere manier bekijkt dan de meeste beleidsmakers. Zijn analyse van het Belgische onderwijs vertrekt niet vanuit ideologie, maar vanuit één eenvoudige vraag:

Levert ons onderwijssysteem vandaag nog wel wat de samenleving van morgen nodig heeft?

Waarom werken vandaag zoveel meer mensen in het onderwijs dan honderd jaar geleden? Moeten jongeren meer leren op de werkvloer? En wat betekent de opkomst van artificiële intelligentie voor universiteiten en doctoraten?

Het zijn stuk voor stuk vragen die ongemakkelijk kunnen aanvoelen. Niet omdat de antwoorden eenvoudig zijn, maar omdat we sommige uitgangspunten van ons onderwijs al decennialang als vanzelfsprekend beschouwen.

Of je nu volledig akkoord gaat met Roland Duchâtelet of zijn ideeën totaal verwerpt, deze aflevering zal je bijna zeker aan het denken zetten.

En dat is uiteindelijk precies waarom we Behaved maken.

Bekijk hierboven alvast een kort fragment. Benieuwd naar de volledige redenering? Dan vind je de volledige aflevering via de link hieronder.

Behaved#214 – Roland Duchâtelet: "Kinderarbeid Vanaf 12? Waarom Eigenlijk Niet?"

 Steven Arrazola de Oñate

Ik werd gisteren oprecht misselijk toen ik in de krant las dat de Vlaamse overheid 800.000 euro uittrekt voor een videopodcast die bij de lancering amper enkele honderden kijkers bereikte.

Het gaat om Het Wassalon, een videopodcast van het Vlaamse Agentschap Binnenlands Bestuur, gemaakt in samenwerking met communicatiebureau LDV United. Actrice Daphne Agten ontvangt er gasten om te praten over identiteit, gender, geaardheid, handicap en discriminatie. Kleding en een wassalon worden daarbij gebruikt als metafoor voor de etiketten die mensen in onze samenleving opgeplakt krijgen.

Op zich heb ik daar geen probleem mee. Iedereen mag een podcast maken. Iedereen mag gesprekken voeren over thema’s die hij of zij belangrijk vindt. Ook de onderwerpen die in Het Wassalon worden besproken, mogen uiteraard aan bod komen.

Mijn probleem begint wanneer de overheid beslist om daar 800.000 euro belastinggeld tegenover te zetten.

Dat bedrag zou niet bestemd zijn voor één aflevering en ook niet rechtstreeks in de zakken van de presentatrice verdwijnen. Het gaat volgens de beschikbare informatie om een raamcontract voor een communicatieproject dat over drie jaar loopt. Daaronder vallen vermoedelijk redactie, productie, opnames, montage, distributie, promotie, sociale media en projectbeheer.

Die nuance moet eerlijkheidshalve worden gemaakt.

Maar ook mét die nuance blijft 800.000 euro een hallucinant bedrag.

Bij de start haalde de eerste aflevering op YouTube amper 661 weergaven. Verdedigers wijzen erop dat er ook bereik is via Spotify, Instagram, TikTok en andere kanalen. Dat klopt. Een podcast mag nooit uitsluitend op zijn YouTube-cijfers worden afgerekend. Minister Caroline Gennez kondigde bovendien aan dat het volledige bereik later geëvalueerd zal worden.

Allemaal goed en wel. Maar voor 800.000 euro mogen belastingbetalers meer verwachten dan de belofte dat het bereik later misschien nog zal groeien.

De fundamentele vraag is niet eens of deze podcast goed of slecht is. De vraag is waarom een overheidsagentschap zelf voor honderden duizenden euro’s mediamaker moet spelen, terwijl Vlaanderen barst van onafhankelijke podcastmakers die zonder subsidies, zonder grote communicatiediensten en zonder gegarandeerde distributie een publiek proberen op te bouwen.

Ik ben een van die makers.

Compleetdenkers: gesprekken in een periode van uitsluiting

Enkele jaren geleden maakte ik de podcast Compleetdenkers. Meer dan een jaar lang publiceerde ik elke week een lang en diepgaand gesprek.

Dat deed ik tijdens de coronaperiode, toen onze samenleving bijzonder hard en vijandig was geworden tegenover mensen die de officiële keuzes in vraag durfden te stellen. Ik had zelf beslist om me niet tegen corona te laten vaccineren. Dat was een persoonlijke keuze, maar de overheid behandelde die keuze niet als een persoonlijke kwestie.

Mensen zonder vaccin werden uitgesloten.

We mochten bepaalde plaatsen niet meer binnen. Er werd gesproken over ons alsof we gevaarlijke, asociale of domme burgers waren. Politici en opiniemakers vonden het blijkbaar normaal om hele bevolkingsgroepen tegen elkaar op te zetten. Wie vragen stelde bij het beleid, bij het Covid Safe Ticket, bij de proportionaliteit van de maatregelen of bij de wetenschappelijke onderbouwing ervan, werd al snel weggezet als “wappie”, “antivaxer” of verspreider van desinformatie.

Ik sprak wekelijks met artsen, professoren, wetenschappers en andere deskundigen die niet noodzakelijk het volledige beleid verwierpen, maar wel kritische vragen stelden. Vragen over de doeltreffendheid van bepaalde maatregelen, de neveneffecten van lockdowns, de maatschappelijke schade, de uitsluiting van niet-gevaccineerden en de manier waarop wetenschappelijke onzekerheid uit het publieke debat werd geweerd.

Niet elke gast had over alles gelijk. Dat heb ik ook nooit beweerd. Wetenschap is geen verzameling onaantastbare dogma’s. Wetenschap leeft juist van discussie, twijfel, nieuwe gegevens en voortschrijdend inzicht.

Maar veel waarschuwingen die toen als gevaarlijk of onaanvaardbaar werden weggezet, bleken achteraf op zijn minst legitiemer dan men destijds wilde toegeven. Het publieke debat was tijdens corona veel te eng geworden. Kritische stemmen werden niet inhoudelijk weerlegd, maar sociaal en professioneel verdacht gemaakt.

Compleetdenkers gaf die stemmen een plaats.

Sommige afleveringen bereikten tienduizenden mensen. Andere gingen richting honderdduizend weergaven of meer. Ik kreeg berichten van luisteraars die zich dankzij de podcast voor het eerst niet meer alleen voelden. Mensen die door vrienden, familieleden of collega’s werden uitgesloten, hoorden plots artsen en academici rustig uitleggen dat twijfelen geen misdaad is.

Wat ik nu ga zeggen klinkt misschien zwaar, het is echter niet overdreven: Voor sommige mensen was die podcast geen ontspanning, maar een reddingsboei. Hij gaf hun opnieuw voldoende zelfvertrouwen om verder te gaan met hun leven.

Hoeveel subsidie kreeg ik daarvoor?

Nul euro.

Geen Vlaamse steun. Geen communicatiebudget. Geen betaalde promotiecampagne. Geen ploeg ambtenaren die vooraf doelgroepen en distributiekanalen uitstippelde. Ik moest het doen met mijn eigen tijd, mijn eigen middelen en de hulp van mensen die in het project geloofden.

Steven Spreekt: zonder budget tussen de grote mediahuizen

Na meer dan een jaar besefte ik dat ik te lang op één onderwerp had ingezoomd. Corona raakte gelukkig steeds verder achter ons en ik wilde niet de rest van mijn leven de man van de coronapodcast blijven.

Daarom begon ik met Steven Spreekt.

Daarin bracht ik uiteenlopende diepgaande gesprekken over politiek, maatschappij en actualiteit. Opnieuw zonder budget. Opnieuw zonder subsidies. Opnieuw zonder de steun van een groot mediabedrijf.

Met die podcast won ik uiteindelijk vorige zomer de Belgian Podcast Award in de categorie Politiek.

Ik nam het op tegen podcasts van grote Belgische mediahuizen. Organisaties met professionele redacties, studio’s, technische medewerkers, marketingbudgetten en betaalde journalisten. Ik had dat allemaal niet. Toch won ik.

Ook daarna kwam niemand van de overheid vragen of men onafhankelijke politieke podcastmakers kon ondersteunen. Er kwam geen fonds. Geen open oproep. Geen erkenning in de vorm van structurele middelen.

En opnieuw: ik heb nooit gevonden dat de overheid mij persoonlijk geld verschuldigd was. Wie iets onderneemt, moet in de eerste plaats zelf verantwoordelijkheid dragen. Ik werk hard in mijn verzekeringskantoor om mijn inkomen te verdienen. Podcasts maak ik omdat ik geloof dat lange en vrije gesprekken maatschappelijk waardevol zijn.

Maar precies daarom is de zaak-Het Wassalon zo frustrerend.

Onafhankelijke makers krijgen jarenlang te horen dat ze hun eigen publiek, inkomstenmodel en infrastructuur moeten opbouwen. Dat aanvaard ik. Tot de overheid plots zelf beslist om bijna een miljoen euro uit te trekken voor een project waarvan de zichtbare belangstelling bij de lancering bijzonder beperkt is.

Dan voelt “zoek het zelf maar uit” niet langer als een principe. Dan wordt het willekeur.

Behaved: journalistiek zonder journalistenloon

Vandaag maak ik samen met Dylan Verlooy de podcast Behaved.

Het voorbije jaar ontvingen we gasten van letterlijk elke politieke partij. We spraken met politici, ondernemers, academici, auteurs en opiniemakers. Niet in interviews van zeven minuten waarin vooraf vastligt welk citaat de krant wil gebruiken, maar in gesprekken waarin mensen hun argumenten uitgebreid moeten uitleggen en verdedigen.

Daar kruipt enorm veel werk in.

Gasten zoeken. Onderwerpen voorbereiden. Dossiers lezen. Opnemen. Monteren. Fragmenten maken. Titels bedenken. Thumbnails ontwerpen. Publiceren. Sociale media onderhouden. Reacties opvolgen. Technische problemen oplossen.

We doen werk dat in een traditioneel mediabedrijf over verschillende betaalde functies zou worden verdeeld. Wij doen het na en naast onze gewone professionele activiteiten. We werken immers beiden nog voltijds. We steken enorm veel tijd én zelfs ons spaargeld in deze podcast.

We krijgen daar geen structurele steun voor.

Ondertussen vloeien er jaarlijks honderden miljoenen euro’s publieke middelen naar de VRT. Afhankelijk van welke toelagen en financieringsstromen men meetelt, gaat het om een overheidsfinanciering in de grootteorde van ruim een kwart miljard euro per jaar. Zou binnen zo’n gigantische financieringsstroom werkelijk geen één miljoen euro per jaar kunnen worden vrijgemaakt voor onafhankelijke podcasts?

Eén miljoen euro is ongeveer een derde van één procent van 300 miljoen euro. Voor de VRT en de Vlaamse overheid is dat een afrondingsverschil. Voor onafhankelijke podcastmakers kan het een wereld van verschil betekenen.

Laat de Vlaming mee beslissen

Zo’n fonds mag uiteraard geen politieke vriendenclub worden. Het mag niet afhangen van welke ideologie een minister sympathiek vindt of welke onderwerpen ambtenaren graag willen promoten.

Daarom stel ik een eenvoudig systeem voor.

Reserveer jaarlijks één miljoen euro voor onafhankelijke Vlaamse podcasts. Verdeel een deel op basis van objectieve cijfers: aantoonbaar bereik, regelmaat, publieksgroei, engagement en eigen investeringen. Een maker die jarenlang een groot publiek bereikt, bewijst ten minste dat er maatschappelijke belangstelling bestaat.

Verdeel een ander deel via een publiek platform waarop Vlamingen zelf kunnen stemmen welke podcasts volgens hen ondersteuning verdienen. Leg daarbij transparante voorwaarden op en bouw controles in tegen manipulatie.

Niet alleen de podcasts die beleidsmakers belangrijk vinden, maar de podcasts die burgers daadwerkelijk beluisteren, zouden zo een kans krijgen.

Men kan ook categorieën creëren: politiek en actualiteit, wetenschap, cultuur, ondernemerschap, geschiedenis, gezondheid en lokaal talent. Nieuwe projecten kunnen een beperkte starterssteun krijgen. Gevestigde onafhankelijke makers kunnen middelen ontvangen om professioneler te produceren, onderzoek te financieren of medewerkers correct te betalen.

Dat lijkt mij eerlijker dan 800.000 euro in één door de overheid gekozen communicatieproject te pompen.

De Vlaamse overheid zegt diversiteit belangrijk te vinden. Welnu, echte diversiteit betekent niet dat de overheid zelf bepaalt welke stemmen divers genoeg zijn. Echte diversiteit betekent dat ook onafhankelijke, kritische en politiek ongemakkelijke makers toegang krijgen tot kansen.

Ik vraag geen cheque voor mezelf.

Ik vraag eerlijke spelregels.

Want wie zonder één euro subsidie tienduizenden mensen bereikt, een nationale podcastprijs wint en jarenlang relevante gesprekken produceert, hoeft geen medaille te krijgen. Maar hij mag zich wel afvragen waarom de overheid bijna een miljoen euro vindt voor een eigen podcastproject, terwijl onafhankelijke makers zelfs niet de kans krijgen om voor een fractie daarvan mee te dingen.

Dat is geen jaloezie.

Dat is een vraag naar elementaire rechtvaardigheid.

Steven Arrazola de Oñate

P.S. Gisteren verscheen alweer een nieuwe aflevering van Behaved. Tijdens de zomermaanden publiceren we geen twee afleveringen per week, maar we willen jullie toch regelmatig een boeiend gesprek blijven aanbieden.

Deze keer ontvangen we ondernemer Roland Duchâtelet voor een bijzonder interessant gesprek over ons onderwijs, artificiële intelligentie, arbeid en de toekomst van onze samenleving.

Hieronder vinden jullie de link naar de aflevering op YouTube:

Behaved#214 – Roland Duchâtelet: “Kinderarbeid Vanaf 12? Waarom Eigenlijk Niet?”

Ze is echt de moeite... al zeg ik het zelf. 😊

Want terwijl zij de vlag uithangen en de Vlaming een schouderklopje geven, rollen ze stilletjes een nieuw belastinginstrument uit dat de brave burger rechtstreeks raakt. Een wegenvignet. Digitaal, gekoppeld aan je nummerplaat, en afdwingbaar via de camera’s die er al jaren hangen. Van 1 mei 2027 af moet je 90 tot 125 euro per jaar betalen om op onze snelwegen en gewestwegen te rijden, afhankelijk van hoe vervuilend je wagen is. Oude diesels tot 125 euro, elektrische wagens “slechts” 90 euro. De opbrengst? Zo’n 200 miljoen euro per jaar nationaal, waarvan Vlaanderen er 130 miljoen in het laatje hoopt te zien. En wie controleert of je betaald hebt? Juist, de ANPR-camera’s.

Diezelfde ANPR-camera’s die minister Jan Jambon destijds als een “nationaal cameraschild” tegen criminelen en terroristen aan de man bracht. Tien jaar geleden was de belofte kristalhelder: dit dient uitsluitend om zware jongens te pakken. Geen brave burgers, geen kleine overtredingen, puur veiligheid. In de praktijk pakken ze vooral de brave Vlaming. LEZ-boetes, gsm-gebruik achter het stuur, gordel niet om, geen geldige verzekering of keuring, alles wordt automatisch afgevinkt en beboet. En nu dus ook het vignet. Wie had gedacht dat de “terroristen” die Jambon zou oppakken uiteindelijk gewoon burgers zonder vignet zouden blijken te zijn? Iedereen met een beetje gezond verstand, zou ik zeggen.

En het stopt niet. De vorige regering besliste al dat er nog eens tienduizend camera’s bij moeten komen. Dit is nog maar het begin. De N-VA mag de coalitiepartners CD&V, Vooruit en de rest dankbaar zijn dat zij het voorbereidende werk netjes hebben gedaan. De ANPR-infrastructuur was “voor onze veiligheid”. In werkelijkheid blijkt het de zoveelste leugen waarmee de Vlaming werd aangesmeerd. Burgers constant monitoren is niet oké. Punt. Dat is geen vrij land meer, dat is een controlemaatschappij in wording. En ondertussen blijft de uitbreiding doorgaan, gefinancierd met boetegeld. Een verdienmodel verpakt als verkeersveiligheid.

Niets te vieren dus. Kijk eens wat er de afgelopen jaren allemaal is bijgekomen of verhoogd: meerwaardebelasting, zorgpremie die verdubbelt, CO₂-taks, verhoging van verkeersboetes, effectentaks die twee keer omhoogging, roerende voorheffing van 15 naar 18 procent, verhoging van de BTW op voeding, centenindexering die de facturen doet oplopen, hogere verzekeringstaks, praktijktesten voor werkgevers, verhoogde en complexere administratie, en nu het wegenvignet.

De PS was altijd de belastingpartij bij uitstek. De N-VA gaat die helaas ruimschoots overtreffen. In de geschiedenis van dit land heeft geen enkele partij zoveel nieuwe belastingen, accijnzen, taksen en controlemiddelen ingevoerd als de N-VA in de afgelopen jaren. En dan hebben we het nog niet eens over de structurele verhoging van de administratieve last die elke zelfstandige en kmo voelt. Dezelfde partij die ooit “minder belastingen, meer Vlaanderen” riep, bouwt stelselmatig een fijnmazig netwerk van heffingen en camera’s uit. De naïeve kloten die loyaal op N-VA bleven stemmen, worden beloond met… nog een vignet.

Ik begrijp oprecht niet waarom de mainstream media Bart De Wever nog steeds blijven ophemelen als de man die de boel in orde gaat brengen. Zelfs Alexander De Croo, en ik was allerminst fan van hem, had zijn begroting beter onder controle dan wat we nu zien. En die moest nog regeren met de PS. Hallucinant. Vandaag zitten we met een federaal tekort dat de komende jaren verder uit de hand loopt, met miljarden extra nodig om de Europese normen te halen. Vlaanderen claimt op koers te liggen voor evenwicht in 2027, maar ook daar lopen de tekorten op tot meer dan twee miljard euro dit jaar. Schuld is de belasting van morgen. Dat lijkt bijna niemand nog te beseffen.

En wat pakt minister-president Matthias Diependaele gisteren uit in zijn 11 juli-toespraak? Een pleidooi voor echte fiscale autonomie. Klinkt stoer, klinkt Vlaams. Maar in de praktijk betekent dat vooral dat Vlaanderen zelf nog meer belastingen wil kunnen heffen zonder federaal gedoe. Terwijl de begroting al kreunt en de Vlaming al gebukt gaat onder lasten en camera’s. Een betaalde Vlaamse feestdag? Leuk idee, maar niet als je de rekeningen niet op orde krijgt. Eerst de centen, dan de symbolen.

De N-VA heeft de Vlaming ontzettend hard bedrogen en stopt niet. Ze hebben de ANPR-camera’s verkocht als wapen tegen criminaliteit en gebruiken ze als melkkoe voor de staatskas. Ze introduceren een wegenvignet terwijl ze beloven dat het “niet extra kost” voor Vlamingen, maar bijna iedereen zal toch meer betalen via de hervormde verkeersbelasting. Ze bouwen een surveillance-infrastructuur uit die steeds dieper in het privéleven van de gewone burger kijkt. En ondertussen blijft de media applaudisseren.

De feesten van gisteren waren voor de N-VA. Voor de rest van Vlaanderen was het vooral een reminder: de rekening komt. Altijd. En wie blijft stemmen op de partij die dit mogelijk maakt, mag zich niet meer naïef noemen. De leugens zijn te vaak herhaald.

Tijd om wakker te worden. Voor het te laat is.

Steven Arrazola de Oñate

Laat ik het glashelder stellen: Chat Control is een voorstel dat techbedrijven verplicht om alle privéberichten, foto’s en video’s van miljoenen Europeanen te scannen op “verdachte” inhoud. End-to-end encryptie? Die moet eraan geloven. Jouw WhatsApp, Signal, Telegram of iMessage? Voortaan open boek voor de staat. En wie bepaalt wat “verdacht” is? Precies dezelfde instellingen die nu al worstelen met het onderscheid tussen kritiek en “desinformatie”.

Dit heeft niets te maken met het beschermen van kinderen tegen misbruik. Dat is het emotionele schild waarachter ze zich verschuilen. Het echte doel is controle. Massasurveillance. Het einde van privécommunicatie zoals we die kennen. George Orwell zou trots zijn op de Newspeak: “denk aan de kinderen” terwijl ze de fundamenten van een vrije samenleving slopen.

De Belgische schande

En dan de Belgische delegatie. Achttien van de 22 aanwezige Belgische Europarlementsleden stemden. Kijk even mee, en onthoud het voor de rest van je leven.

Voor verwerping (dus tégen Chat Control):

• Gerolf Annemans, Barbara Bonte en Tom Vandendriessche (VB/PfE)

• Marc Botenga en Rudi Kennes (PVDA-PTB/Links)

• Saskia Bricmont (Ecolo) en Sara Matthieu (Groen)

• Kathleen Van Brempt en Bruno Tobback (Vooruit/S&D)

• Hilde Vautmans (Open Vld/Renew)

Tegen verwerping (dus vóór Chat Control):

• Pascal Arimont (CSP/EVP)

• Wouter Beke en Liesbet Sommen (CD&V/EVP)

• Assita Kanko en Kris Van Dijck (N-VA/ECR)

• Benoit Cassart en Yvan Verougstraete (Les Engagés/Renew)

Onthouding: Estelle Ceulemans (PS/S&D)
Niet gestemd: Olivier Chastel en Sophie Wilmès (MR/Renew), Elio Di Rupo (PS/S&D), Johan Van Overtveldt (N-VA/ECR)

Vooral de N-VA springt eruit. Meer dan twee jaar lang verkondigden ze luid en duidelijk dat ze pertinent tegen Chat Control waren. “Wij beschermen de privacy”, zeiden ze. “Geen massasurveillance.” Assita Kanko en Kris Van Dijck stemden vandaag mee met de voorstanders. Glansrol, inderdaad. De kiezer heeft het recht om zich verraden te voelen. Woorden zijn blijkbaar goedkoop in de Europese hoofdstad.

De procedurele coup

Hoe kon dit gebeuren terwijl een meerderheid van de aanwezige parlementsleden tégen stemde? Simpel: de EU-top veranderde de spelregels onderweg.

Normaal volstaat een gewone meerderheid van de aanwezigen om een voorstel te verwerpen. Maar plots werd er een “uitzonderlijke spoedprocedure” uit de hoge hoed getoverd. Ineens was er een absolute meerderheid nodig: 361 stemmen over het voltallige Parlement, niet alleen de aanwezigen. En dat midden in het zomerreces, wanneer veel critici afwezig waren.

Dit is geen toeval. Dit is een patroon. We hebben het eerder gezien bij het Migratiepact, bij delen van de Green Deal, bij andere hete hangijzers. Lastige dossiers worden doorgeduwd via late stemmingen, herstemmingen, procedurele trucs en lege zalen. Het Europees Parlement is een democratie onwaardig. Het is een theater waarin de uitkomst vooraf bepaald lijkt, en de burgers mogen applaudisseren of zwijgen.

Vandaag was er nog een ultieme stemming om Chat Control 1.0 te verwerpen. Die absolute meerderheid werd niet gehaald. De zombie kroop weer uit het graf. Een aanwezige meerderheid kon het niet tegenhouden omdat de regels stiekem veranderd waren. Klassieke EU: als de democratie in de weg staat, verander je gewoon de democratie.

Het grotere plaatje: totalitaire creep

Dit is geen geïsoleerd incident. Dit past in een bredere verschuiving naar een surveillancestaat. Na COVID, na de “desinformatie”-hysterie, na de drang naar digitale identiteit en CBDC’s, is Chat Control de logische volgende stap. Eerst de banken controleren, dan de communicatie controleren, dan de gedachten controleren.

Ze zullen zeggen: “Het is maar voor kinderporno.” Tot ze het uitbreiden naar “haatspraak”, “klimaatontkenning”, “anti-overheidspropaganda” of wat dan ook de heersende ideologie bedreigt. We hebben het al gezien in landen als het Verenigd Koninkrijk en Canada, waar online meningen leiden tot politie aan de deur. In de EU gaat het nu Europees en geautomatiseerd.

De ironie is dodelijk. Terwijl ze ons vertellen dat dit nodig is tegen “extremisme”, creëren ze precies de frustratie die extremisme voedt. Mensen die zich niet meer vrij kunnen uiten, die voelen dat hun privéruimte geschonden wordt, radicaliseren sneller dan welke algoritme dan ook. Maar dat willen ze blijkbaar niet begrijpen.

N-VA, CD&V, Les Engagés en de anderen die vandaag voor meewerkten: jullie hebben meegeholpen aan de grootste aanslag op het briefgeheim sinds de uitvinding van de post. Jullie hebben gekozen voor de veiligheidsdeep state in plaats van voor de vrijheid van de burger. Geschiedenisboeken zullen dit niet vergeten, en kiezers ook niet.

Wat nu?

Chat Control is nog niet finaal wet. Er komt nog onderhandeling met de Raad en de Commissie. Maar de richting is duidelijk: de EU wil scannen, controleren, wissen. Nationale overheden die nog een beetje ruggengraat hebben, moeten nu weerstand bieden. Burgers moeten wakker worden. Dit is niet meer “een beetje privacy inleveren”. Dit is het einde van de privé-sfeer zoals we die kennen.

We moeten eisen dat encryptie onaantastbaar blijft. Dat client-side scanning verboden wordt. Dat overheden zich niet langer verschuilen achter “denk aan de kinderen” terwijl ze de volwassen bevolking knevelen.

Vandaag was een triomf van de bureaucratie over de democratie. Een overwinning van procedurele sluwheid op gezond verstand. Een herinnering dat de EU niet gerepareerd kan worden met kleine aanpassingen. Ze is structureel vervreemd van de burgers die ze beweert te vertegenwoordigen.

De zombie loopt. Maar zombies kunnen nog altijd worden neergehaald. Met felle tegenstand, met transparantie en met kiezers die zich de namen herinneren van hen die vandaag de verkeerde kant kozen.

Dit was geen technische stemming over een reglementair detail. Dit was een fundamentele keuze: vrijheid of controle. Privacy of surveillance. Burger of subject.

Veel te veel Belgische en Europese politici kozen vandaag voor het laatste. De schaamte is groot. De strijd is nog maar begonnen.

Steven Arrazola de Oñate