Read more

Peter Olsthoorn

Zelfcensuur uit angst voor stigmatisering

Kritiek op berichtgeving asielzoekers door Trouw

Met een flinke groep jonge Syrische asielzoekers in Nederland gaat het niet goed. Ex-columnist Sylvain Ephimenco verwijt Trouw, waarvoor hij werkte, op dit onderwerp zelfcensuur toe te passen. Klopt dit? Wat zegt dit?

Nadat de wegen van Trouw en columnist Ephimenco scheidden na een conflict (na al eenscherp politiek meningsverschil twee jaar eerder) begint hij met publiceren op Substack. Op 27 augustus 2026 schrijft Sylvain over asielmigratieen beschuldigt Trouw, met een terugblik op de tijd dat hij nog in dienst was:

“In februari [2026] schreef ik een stuk over de vermeende ‘ondankbaarheid’ van sommige leden uit die toch zo ruimhartig ontvangen Syrische migrantengroep. Dit naar aanleiding van de alarmkreet van burgemeester Marcouch…"Het is vijf voor twaalf. Vooral de ernst van de criminaliteit baart me zorgen: het gaat om straatroven, winkeldiefstallen en aanrandingen."

Maar hoewel ik op de quote van de burgemeester leunde voor mijn stuk, kreeg ik bijna onmiddellijk de dienstdoende hoofdredacteur op mijn dak. Geef niet, hoort erbij. Overigens ontving ik kort daarop een intern bericht van een redacteur. Hij was nogal geschokt omdat hij de zorgen van Marcouch in een stuk wou verwerken en kreeg de deksel op zijn neus. ‘Hij viel van zijn stoel’ zei hij. De redactie vond Marcouch hierover ‘stigmatiserend, want niet iedere jongere uit Syrië veroorzaakt problemen.’ Zo werkt selectieve journalistiek die op ideologie stoelt en niet door de banale realiteit wenst lastig te worden gevallen.”

Na vijf maanden artikel

Tot zover Ephimenco die op verzoek wat bewijzen levert. Het ging om een freelancer die het onderwerp aandroeg, dat vervolgens werd afgewezen bij Trouw.  Ik vroeg wederhoor bij Wendelmoet Boersema van de hoofdredactie van Trouw. Zij reageerde niet. De druk kwam volgens Ephimenco van mede-hoofdredacteur Karel Smouter die Ephimenco de ‘eigenlijke baas van Trouw’ noemt.

Onder anderen Johan van Heerde en Phaedra Werkhoven schrijven bij de krant over asiel. De eerste was bij deze afwijzing van een artikel over criminele Syrische vluchtelingen in februari betrokken. Hij vreesde voor stigmatisering van de hele groep Syriërs in Nederland, en hield het onderwerp uit de krant, waarschijnlijk in overleg met de hoofdredactie.

Wel publicatie, maar laat

Maar Trouw publiceerde later wel over het probleem van de jonge Syriërs, eerst op 25 mei 2026, door Stefan Keukenkamp: “Professionals zien verschuiving: vaker overlast door Syrische jongeren in opvanglocaties”. Dit artikel gaat echter over overlast in opvanglocaties, op grond van een rapport, en niet over overlast en criminaliteit op straat.

Een artikel daarover verschijnt wel in Trouw op 30 juli 2026, van de hand van Phaedra Werkhoven, met een accent op de hulpverlening: “Syrische jongeren die ernstige delicten plegen: waarom Arnhem juist die groep wil leren kennen”. De eerder onwelgevallige gewraakte feiten staan verderop in het verhaal:

“Niet alleen de gemeente Arnhem wordt geconfronteerd met de problematiek van deze jongeren. Ook steden als Groningen, Utrecht, Den Bosch en Den Haag worstelen ermee. Volgens de Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch zijn het stevige delicten die door de jongeren gepleegd worden.

Tientallen zitten er gedetineerd. Diefstal, zedendelicten, steekpartijen, gevechten onderling, intimidatie. “Ze zijn snel heel gewelddadig en voelen nergens binding. De urgentie dringt nog niet echt door in Den Haag,” zegt Marcouch. “Maar de heftigheid van het geweld baart ons zorgen. Velen hebben geen kans om te blijven, maar ondertussen zijn ze wel hier.”

Mosterd

Dit artikel is gepubliceerd na het vertrek van Ephimenco bij Trouw. Hij beschouwt dit, in wederhoor, niettemin als “mosterd na de maaltijd”. Andere media waren volgens hem veel eerder met artikelen over dit onderwerp.

Is dat zo? Dat is na te gaan. Op de eerste plaats werd Trouw al in februari 2026 geattendeerd op de uiting van Marcouch (PvdA), die niet bekendstaat om stigmatisering van immigranten. Trouw wilde het nieuws toen niet publiceren. Artikelen elders over criminele Syriërs.

• NRC: 19 mei 2025

• Nieuwsuur 20 mei 2025

• AD/Gelderlander, 30 mei 2025 en 16 januari 2026

• NOS: 28 augustus 2025

• Volkskrant: 30 januari 2026

• De Kanttekening: 16 februari 2026

• EenVandaag, 4 september 2025  en 16  maart 2026

Dit is geen uitputtende opsomming. Er was een eerste serie publicaties over criminaliteit van Syrische asielzoekers in mei 2025 en vervolgens vanaf eind januari 2026. Trouw was op 30 juli 2026 de laatste in de rij met een artikel over criminaliteit van Syrische jongeren, maar was veel vroeger op de hoogte.

Angst voor stigmatisering van de hele groep (Syrische) vluchtelingen is de reden voor Trouw om nieuws achter te houden. Of dat juist een goede reden is of niet, moet iedereen zelf maar beoordelen. Trouw-redacteur Johan van Heerde wil liever niet op dit artikel reageren.

Het is wel een minachting van de (hoofd)redactie van Trouw over het kritisch vermogen van haar lezers. Alsof die snel overgaan tot stigmatisering van een hele groep en/of vatbaar zijn voor negatief nieuws over asielzoekers. Uiteindelijk vond Trouw een voor de titel passende vorm

https://www.netkwesties.nl/2517/kritiek-berichtgeving-asielzoekers-door.htm

Een recordwerkgelegenheidsgraad, een schuld van minder dan 45 % van het bbp, vrijwel geen werkloosheid: het Nederlandse model geeft een les die Parijs liever negeert.

Het is ook weer tijd voor het nieuwe schooljaar voor de 21 landen van de eurozone. Met zijn rampzalige cijfers op het gebied van overheidsfinanciën en buitenlandse handel is Frankrijk de notoire slechte leerling van de klas. Nederland is daarentegen de beste leerling en blinkt uit in alle vakken: een ongeëvenaarde arbeidsparticipatie (73 % van de 15- tot 74-jarigen), een aanzienlijk handelsoverschot (103 miljard euro in 2025), vrijwel geen werkloosheid (3,6 %) en een BBP per inwoner, uitgedrukt in koopkrachtstandaard, van 55.600 euro, tegenover 40.700 in Frankrijk, wat neerkomt op een verschil van 36 %. Het is dan ook niet verwonderlijk dat rijke Nederlanders massaal hun zomervakantie komen doorbrengen in ons mooie en zonnige – maar verarmde – land.

Tot slot, en niet in de laatste plaats, laten de Nederlanders, die bekend staan om hun begrotingsdiscipline, overheidsfinanciën zien waarvan de uitstekende gezondheid tot de verbeelding spreekt. Ondanks een sterke stijging van de militaire uitgaven bleef hun tekort vorig jaar beperkt tot 1,6 % (na -0,7 % in 2024 en -0,3 % in 2023), terwijl hun overheidsschuld – je moet jezelf even knijpen om het te geloven – minder dan 45 % van het bbp bedraagt. Kortom, ze voldoen moeiteloos en patriottisch aan de criteria van Maastricht, de hoofdstad van de provincie Limburg.

Nederland is echter geen ver en exotisch land: het heeft dezelfde munteenheid als wij, het valt onder hetzelfde rentebeleid dat door de ECB wordt bepaald, het wordt net als wij geconfronteerd met een vergrijzende bevolking en het is de afgelopen jaren niet op wonderbaarlijke wijze gespaard gebleven van de Covid-19-pandemie en de energiecrisis.

Het Centraal Planbureau (CPB) is geen onbekende in deze schitterende economische prestaties. Dit onafhankelijke onderzoeksinstituut, opgericht in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog, houdt zich met name sinds 1986 – op gezamenlijk verzoek van de drie belangrijkste politieke partijen van die tijd – bezig met het gedetailleerd analyseren van de verschillende economische programma’s bij elke nationale verkiezing. Nog voordat de verkiezingscampagnes van start gaan, stelt het CPB voor de vier jaar van de komende zittingsperiode groeiprognoses op die alle partijen gebruiken om hun plannen op te stellen, waardoor volstrekt fantasierijke en overdreven optimistische macro-economische kaders worden voorkomen.

Nu de presidentscampagne in Frankrijk van start gaat, zouden we graag zien dat er een „Centraal Planbureau“ was om ons te beschermen tegen de fiscale waanzin en de uitgavengekte van de kandidaten die zich schuldig maken aan economische bedrog en financiële charlatanerie.

Read more

Tim die een blanke man is wil dol graag zwart worden. Een verhaal.

Al vroeg in de ochtend was Tim op de tram gestapt. De demonstratie zou om tien uur beginnen. Deze was niet aangevraagd en alleen leden van de gesloten Facebook-groep voor TransZ, afkorting van ‘Transzwart’ die ook als nom de guerre werd gebruikt, konden hiervan op de hoogte zijn. Sinds de…

Read more

Wat linkse journalistiek betreft ben ik vanzelfsprekend een ervaringsdeskundige. Althans, nooit heeft een rechtse krant of blad mij gevraagd. Geen Telegraaf of Elsevier op de stoep, hooguit heb ik een paar radiocolumns voor de EO geschreven en stukjes en artikelen voor de neutrale Krant op Zondag (1990-1992).

Ik beging dus mijn eerste stukje op mijn 15de voor het regionale dagblad La Marseillaise. De krant was bij het Franse communistische verzet in 1943 ontstaan en leunde nog tegen de PCF aan (Parti Communiste Français). Omdat ik weigerde consequent lid van de partij te worden, mocht ik op de redactie niet ‘kameraad’ worden genoemd maar werd als ‘sympathisant’ beschouwd.

Vervolgens schreef ik voor het links-libertair nationale dagblad Libération dat door de linkse filosoof Jean-Paul Sartre (1905-1980) was gesticht. Sartre heb ik overigens nooit ontmoet: hij stierf een jaar vóór mijn begin bij ‘Libé’. Vervolgens werkte ik voor het toen al linksdraaiende dagblad NRC dat bezig was zijn liberale veren af te schudden, de linkse Groene Amsterdammer, en de centrumlinks-christelijke krant Trouw die later bezig werd zijn woke-veren te laten aangroeien.

Ondanks deze beladen geschiedenis ben ik, zoals ik ooit door mijn Gewaardeerde Collega Rob Hoogland (De T.) werd gekarakteriseerd, als ‘niet rechts maar kritisch op links’. Weer wat geleerd!

Kritisch, hoe dat komt?

Laten we teruggaan naar de jaren zeventig. Ik zat als zestienjarige op een middag bij de regioredactie van La Marseillaise te Aix-en-Provence, toen de redactiechef Henri Geniez door de voorzitter van de lokale communistische CGT-vakbond Edmond Toucas werd gebeld. Het werd een zwaar uit de bocht vliegend gesprek en Henri gebaarde me geëmotioneerd om mee te gaan luisteren. De vakbondsman was woest op mijn chef omdat hij een advertentie van de supermarkt Monoprix had geplaatst terwijl het personeel aldaar staakte. Beide mannen kenden elkaar goed en waren zelfs bevriend.

Ik hoorde mijn chef nog zeggen:

- ‘Nee Momo dat meen je niet!’

- ‘Ja, Henri dat meen ik wel. Want je hebt ons verraden.’

Op de lijn hoorde je heel wat geklik, teken dat ook de inlichtingendienst van de politie (Renseignements Généraux) meeluisterde. In die tijd was de Unie van Links (Union de la Gauche) van socialisten en communisten dicht bij een verkiezingsoverwinning.

En toen gebeurde het weer:

- ‘Maar Momo het is maar een commerciële advertentie!’

- ‘Nee Henri, dat had je nooit moeten plaatsen. En als we straks aan de macht zijn gekomen, sturen we jou naar de ‘maison-carrée’!

Mijn chef, lijkwit, hing op. ‘Maison Carrée’ betekent ook ‘gevangenis’ in bepaalde Franse kringen, wat Henri me later uitlegde. Zo had ik in een klap niet alleen een nieuw woord geleerd maar vooral hoe verdraagzaam links soms kan zijn. Je kunt in de pas lopen, lid van de club zijn, maar als je een stap opzijzet of niet meer in de smaak valt, krijg je Lenin, Stalin, Pol Pot, Grote Broer en Momo op je dak. Maison Carrée! Hup, achter de tralies beste vriend. Toen moest het woke-woord ‘cancelen’ nog worden uitgevonden.

Wordt vervolgd.

Tim die een blanke man is wil dol graag zwart worden.

Dat de lucht tot het laatste CO2-deeltje uit Tims longen was verdwenen, was het probleem niet. Het probleem was dat geen verse zuurstof zijn bronchiën meer kon passeren. Hij voelde nu al de optredende lichtheid in zijn hersenen. Als in een roes. Hij besefte ook dat deze nu nog aangename bedwelming straks zijn einde ging inluiden.

De Cis drukte nu zijn knie met nog meer kracht op zijn keel. Zijn adamsappel leek te splijten, de pijn was nog niet eens zo hevig. Eerder zoetig, als de smaak van het bloed dat hij op zijn tong proefde. De mist in zijn hoofd verdikte. Een lachwekkende gedachte sijpelde erdoor: hij ging stikken. Sterven door verstikking, doodgaan. Precies zoals George Floyd stierf toen hij onder de knie van agent Chauvin bezweek, besefte hij ineens. Maar bij hem zou dit geen negen minuten duren. Hij moest er nu al paars uitzien. Of rood. Wat is de kleur van een stervende bij zuurstofgebrek? Hij knipte met zijn ogen om de beelden weg te jagen.

Wat hij nu zag, was geen oud televisiefragment met een politieagent half zittend op andermans lijf. Het was echt. Hij was het zelf die op de grond lag en de Cis boven op hem toonde een bijna nonchalant geduld. Hij leek alle tijd te hebben. Verrassend vond hij wel dat hij geen spoor van haat in zijn blik kon zien. Eerder iets routineus. Hij hoefde alleen maar Tims luchtpijp dicht te drukken en wachten dat alles klaar was. En dat deed hij in stilte. Zonder zijn energie te verspillen met nutteloze woorden of verwensingen.

Tim keek door zijn tranen heen naar de Cis. Een mooie man, dat toch wel. Een man die hij had kunnen zijn, en misschien ook willen zijn, maar ook een man die hoe dan ook hem grondig moest haten. Zijn aanstaande dood zou met het gewicht van een existentieel misverstand voor altijd op zijn nagedachtenis gaan wegen. Hij keek naar de volmaakte dikke lippen van de Cis, vol en rood afgetekend, als een contrasterende penseelstreek met de koffiebruine tint van zijn huid. Hij keek naar zijn stompe neus met vanonder gezien twee wijd opengesperde neusvleugels. Hij keek naar de man die hem bezig was te vermoorden, naar zijn gelaatstrekken, en voelde een soort afgunst opkomen.

Misschien was het een reflex. Of een gecodeerde boodschap die zijn nog werkende hersenen naar hem hadden gezonden. Maar plots stak hij zijn rechterarm in de lucht. De rug van zijn hand gleed langs de gespierde binnenkant van de dij van de Cis. Hij duwde zijn hand verder omhoog langs het bovenbeen van zijn belager tot hij diens kruis bereikte. Hij voelde dat de grijze joggingbroek die hij nu betastte geen beletsel kon zijn. Die hing slap tussen de benen van de Cis. Hij voelde hoe de geslachtsdelen van zijn moordenaar in de broek hingen en bungelden. Als losse onderdelen. Geen strakke onderbroek om de geslachtsdelen minder grijpbaar te maken.

Hij greep naar de ballen. Snel en ferm.

Hij voelde eraan als aan een vrucht die je van zijn tak gaat plukken. Het was de eerste keer dat hij de testikels van een man aanraakte. Die ballen waren enorm. Twee ovale pruimen die zijn hand vulden. Hij verbeeldde zich dat de twee pruimen overrijp waren, klaar om te barsten. Met al de kracht die hem nog restte drukte hij met zijn vijf vingers de pruimen tegen zijn handpalm. Hij wilde ze laten barsten, scheuren, splijten, exploderen. Hij kneep nog harder, voelde hoe zijn vingers verstijfden en verkrampten. Het leek alsof de pijn bij zijn adamsappel, hoe harder hij in de ballen kneep, wegvloeide. De knie van de Cis werd lichter. Door de strot van Tim siste met een zuur geluid wat verse zuurstof en hij voelde nu duidelijker hoe de dunne stroom lucht zijn bronchiën plots passeerde. Hij voelde dat zijn bevrijding aanstaande was.

Hij wachtte.

Eerst hoorde hij de schreeuw. Een lang duister gebrul uit de diepte van uitspugende longen waar geen einde aan leek te komen. Een explosie van leed. Goed, dacht hij. De Cis trok zijn knie subiet op en bevrijdde Tim. Hij liet de geslachtdelen niet los. Nu moest hij doorzetten, nu dat prikkelende zuurstof zijn borstkast eindelijk bereikte. Hij hoestte een klodder van speeksel en bloed uit, trok zijn vingers ietsje terug om zijn nagels in het zachte weefsel van de testikels te planten. Zo diep als hij kon.

De Cis probeerde hem met zijn rechtervuist te raken, miste hem en kantelde op zijn rechterzij. Tim liet zijn ballen los en sprong over hem heen. Hij voelde de handen van de Cis die zijn linkervoet probeerden te grijpen, trok zijn been weg en struikelde bijna. Buiten de portiek stond een groep omstanders samengeklonterd. Passief en nieuwsgierig. Ze hadden al die tijd naar de worsteling gekeken en niemand had zich verroerd. Tim passeerde de groep. Hij zag heel veel melkwitte gezichten die hem aanstaarden. Walgelijke gezichten.

Hij hoorde het gereutel in de bodem van zijn longen brommen en slurpte met een gulzige mond weer zuurstof naar binnen. Geen andere belager op straat te zien. De man die hem had achtervolgd, bij zijn schouders gepakt en in de portiek had geduwd, handelde kennelijk alleen. Hij keek achterom naar de portiek waar de Cis nog op zijn zij lag te kermen en rende weg. Hij hoorde hem nog achterna schreeuwen. Door de pijn in zijn kruis maar eveneens uit wrok en teleurstelling.

‘Rot dan maar op, Trans!’

Hij rende dit stuk Nieuwe Binnenweg uit, passeerde een Antilliaanse kapperssalon en zag door het raam hoe wachtende klanten verbaasd naar hem keken. Hij bereikte buiten adem het Heemraadsplein, de plek waar alles was begonnen.

Nu lag het plein er bijna verlaten bij. Op die twee politiewagens na en enkele agenten die bezig waren resten van vertrapte en verbrande spandoeken te verzamelen. Vanuit de Mathenesserlaan zag hij hoe een wagen van de ROTEB, de gemeentereinigingsdienst van Rotterdam, het plein opreed om waarschijnlijk de in de haast achtergelaten spandoeken, of wat daarvan overbleef, op te ruimen.

Tim streelde zijn nog pijnlijke strot. Hij voelde aan zijn adamsappel alsof hij zich wilde verzekeren dat deze niet door de knie van de Cis was verpletterd. Heel even maakte hij aanstalten richting het groepje agenten te lopen om zijn relaas te doen, maar stopte na een tiental meters. Zijn soort was niet bijster populair bij autoriteiten en aangifte doen zou weinig kans maken bij de politie. Hij was zich er terdege van bewust dat deelnemen aan een illegale demonstratie hem weinig sympathie zou opleveren bij de flikken. Niet de belagers, de Cissen, werden als ordeverstoorders aangemerkt, maar juist de Transen. De overheid beschouwde zijn groep als een bende extremistische opruiers die met hun herhaalde protesten de stabiliteit van de rechtsstaat in gevaar brachten. Men vond daarentegen dat Cissen voor hun rechten en de bescherming van hun cisidentiteit opkwamen. Ze werden als een tegenbeweging beschouwd, geboren uit een natuurlijke, gefundeerde behoefte.

Een golf van zwaarmoedigheid rolde uit de diepte van zijn transwezen. Het had een prachtige dag kunnen zijn.

Deel 2 volgt binnenkort

Aan het begin van dit millennium kocht mijn vader een familiegraf in het lieflijke Provençaalse dorp Les Milles. Hij bracht het nieuws op een nogal directe manier door het vers aangelegde graf te filmen. Op die lugubere beelden hoor ik nog zijn commentaarstem uit het tv-toestel galmen.

Ja zeg, gezellig al die Ephi's op elkaar gestapeld in een konijnenhok…

Read more

Hieronder het voorwoord van Jodenjacht

Jodenjacht, uitgeverij Ezo Wolf, is mijn twaalfde boek.

Ik ging net aan het voorwoord voor Jodenjacht beginnen toen dit bericht uit Frankrijk op mijn scherm verscheen.

Een olijfboom die in een voorstad van Lyon was geplant ter nagedachtenis aan Ilan Halimi, een jonge Franse Jood die in 2006 werd doodgemarteld, is omgehakt.

Het drama rond Ilan Halimi, 23 jaar, schokte heel Frankrijk in 2006 door zijn uitzonderlijkheid, maar vooral ook door zijn gruwelijkheid. Ilan Halimi, een verkoper van mobieltjes, werd in januari 2006 zomaar ontvoerd, opgesloten en zwaar gemarteld door een twintigtal personen die zichzelf ‘de bende van de barbaren’ (le gang des barbares) noemden. Zijn ontvoerders dachten van deze jonge Franse Jood dat hij ‘zoals alle Joden rijk moest zijn’.

Het was niet de eerste keer dat een boom die ter nagedachtenis aan Ilan Halimi was geplant, werd omgezaagd. Vijf maanden eerder, in augustus 2025, gebeurde precies hetzelfde in Epinay-sur-Seine. Twee broers met Tunesische nationaliteit werden hiervoor veroordeeld.

Het is de boodschap van de daders, gewapend met een eenvoudige cirkelzaag, aan een heel volk. ‘Jullie leed, hoe groot ook, hoe pijnlijk, hoe onverdraaglijk, zullen wij uitwissen. Evenals het korte bestaan van jullie martelaar. We zullen iedere vorm van herdenking vernietigen, onmogelijk maken. We zullen de toegang tot jullie verdriet met onze haat versperren.’

Het gebruik van het woord ‘genocide’ om de oorlog in Gaza te typeren, is in mijn ogen ook een poging om bomen van de herinnering om te zagen. Als je Joden van ‘genocide’ beschuldigt zaag je niet alleen de bomen om van hun herinnering. Wis je ook het proces dat de grondslag vormt voor de stichting van de Joodse staat Israël. Door de dood van tienduizenden Gazanen, veelal burgers en dat betreur ik, tijdens een oorlog tegen een terroristische beweging, impliciet gelijk te schakelen met de industriële vernietiging van zes miljoen Joden vorige eeuw, bereik je het eindpunt van het meest walgelijke revisionisme. Je zet de deur open voor de meest kwaadaardige beweringen.

Het boek ‘Jodenjacht’ bevat de teksten die ik gedurende de jaren na Zeven Oktober in Trouw heb gepubliceerd. Het is een tijdsdocument, een kroniek van het weerzinwekkende antisemitisme die de laatste jaren in Nederland explodeerde. De voorbereidingen voor de huidige aanslagen op een synagoge in Rotterdam en een Joodse school in Amsterdam, vonden plaats in die periode van ongebreideld antisemitisme, door pro-Palestijnse activisten gefaciliteerd. Ik heb wel nieuwe teksten voor dit boek geschreven. Ook het lange essay ‘Nederland liegt’ toegevoegd dat ik in 1994 publiceerde en dat toen ophef veroorzaakte.

Het woord ‘Jodenjacht’ dat wel degelijk door Jodenjagers op 6 en 7 november in Amsterdam werd gebruikt tijdens aanvallen op Joodse voetbalsupporters uit Israël, lijkt nu taboe te zijn geworden. In bepaalde media, zoals Trouw, is het gangbaar om ‘Maccabi-rellen’ te gebruiken in plaats van dit tienletterwoord dat wringt, schuurt en schaamte in zich draagt. Des te meer een reden voor mij om dit woord als titel van dit boek te kiezen.

Je zou verwachten dat de verslechterde sfeer rond de asielproblematiek in Nederland, met soms gewelddadige protesten rond AZC’s, een ontmoedigingseffect sorteert bij kandidaten voor asielmigratie. Het is begrijpelijk en menselijk om op een betere toekomst elders te blijven hopen. Maar wie wil nu in een Nederlands overvol asielzoekerscentrum terechtkomen…

Read more

Het zwaarste seizoen dat we ooit hebben gemaakt”: we hebben de afleveringen van “Fauda” rond 7 oktober bekeken

Lior Raz, de ster van de Israëlische serie, sprak met ‘Le Point’ naar aanleiding van de release van seizoen 5 op Netflix in september. Het hoogtepunt is de tragedie van 7 oktober, waaraan twee afleveringen zijn gewijd. Een schok.

Het was ons moeilijkste seizoen om te schrijven, te regisseren en te spelen. Het moeilijkste dat we ooit hebben gedaan.” De mede-bedenker en hoofdrolspeler van de cultserie Fauda windt er geen doekjes om: het schrijven en filmen van de 11 nieuwe afleveringen van het vijfde seizoen heeft mentaal veel van hem geëist. Ze zijn vanaf 8 september te zien op Netflix, en het is een understatement om te zeggen dat er reikhalzend naar wordt uitgekeken.

Ten eerste omdat dit spannende verhaal, dat draait om een Israëlische speciale eenheid – gespecialiseerd in het infiltreren van terroristische netwerken op de Westelijke Jordaanoever en in Gaza – een wereldwijd fenomeen is geworden. De serie is er namelijk in geslaagd om de kijkers in de 190 landen waar deze is uitgezonden onder te dompelen in de smeltkroes van het Israëlisch-Palestijnse conflict – waarbij de serie de top 10 van de series bereikte, onder meer in Jordanië, Marokko en Saoedi-Arabië, en zelfs de nummer één werd in Libanon en de Verenigde Arabische Emiraten – en hen de volledige complexiteit van binnenuit te laten beleven.

Ten tweede omdat dit vijfde seizoen van Fauda (‘chaos’ in het Arabisch) de eerste serie zal zijn die de tragedie van 7 oktober – waaraan de hoofdrolspelers van de serie persoonlijk hebben deelgenomen – en de gevolgen daarvan.

Lior Raz, voormalig lid van deze speciale eenheid, de zogenaamde Duvdevan-eenheid, snelt naar het zuiden van het land om de bedreigde burgers te redden: zijn zus heeft hem zojuist telefonisch gewaarschuwd, terwijl hij in Roemenië aan het filmen was, dat ze zich met haar zoon in de schuilkelder van een kibboets bij Gaza bevindt, gewapend met een mes, en hem vraagt om hen te komen ‘redden’. De producent, Matan Meir, komt twee maanden later om het leven in een met een bom bezaaide tunnel in Gaza.

Fauda, dat in 2015 werd uitgezonden op de Israëlische zender Yes TV en in 2016 door Netflix werd overgenomen, werd vanaf de start geprezen om zijn nuance en de menselijke kant van de personages, inclusief de Palestijnen. Er wordt dan ook reikhalzend uitgekeken naar dit nieuwe seizoen in een wereld waarin 7 oktober „alles heeft veranderd“, zoals Lior Raz het uitdrukte. Met een kaalgeschoren hoofd, schuw en zelfs mysterieus (we zullen niet te weten komen vanuit welk land de ster ons tijdens onze videoconferentie toespreekt), legt degene die zich in Fauda Doron Kabilio noemt, ons uit hoe, in een waanzinnige en ongekende symbiose met de werkelijkheid, de fictie die hij samen met zijn vriend Avi Issacharoff – eveneens een voormalig lid van de mista’arvim, die eenheden van soldaten die vloeiend Arabisch spreken en zich in de Palestijnse samenleving infiltreren – heeft bedacht, op zijn kop is gezet.

QDe verhaallijn is dus vervangen door een scenario waarin zijn helden-soldaten, gebroken door de gruweldaden van Hamas tijdens die verwoestende aanval die geen enkele Israëlische veiligheidsdienst had zien aankomen, twee jaar later een nieuw aanslagplan van de islamistische beweging in het hart van Israël moeten verijdelen. „We zijn helemaal opnieuw begonnen. Avi en ik vonden het onmogelijk om een vijfde seizoen te schrijven waarin 7 oktober niet aan bod zou komen”, legt hij uit, en achter zijn vastberadenheid is de emotie voelbaar. „Die dag was een enorm trauma en is dat nog steeds. We moesten dit onderwerp onder ogen zien, niet om onze mening te geven of een politiek statement te maken: we moesten ons hart en onze ziel laten spreken, alles wat in ons borrelde eruit laten stromen. We zijn direct na 7 oktober begonnen met schrijven en het schrijven van de elf afleveringen heeft ons iets meer dan een jaar gekost.”

NACHTMERRIE VAN EEN BOOMER

Op deze zonnige, warme en vochtige 24 november 2050 vier ik in stilte mijn vierennegentigste verjaardag. In stilte, om geen aandacht te trekken. Vooral die van de buurtkinderen niet, die iedere dag tegen mijn raam bonken en schreeuwen: ‘Hé, opa, nog niet dood? Aso! Maak eens plaats voor anderen!’ Ja, in onze overbevolkte wereld zijn hoogbejaarden weinig populair.

De klok aan de muur, een ouderwetse koekoeksklok uit Zwitserland, slaat negen uur in de ochtend. Ik veer op en kijk door het raam. De straat is door daklozen gevuld. Ze liggen hopeloos zij aan zij en nemen alle plaats op de al niet te brede stoepen zodat straks amper ruimte overblijft voor de voorbijgangers. Die daklozen schuilen onder stukken karton en gespannen dekens. Ze plassen in de goot en poepen in onze portieken. Wat kunnen ze anders doen? Maar dakloos is niet per se werkloos. Sommigen wachten tot ze op hun werk zijn aangekomen om netjes hun behoeftes te doen. Ach, behalve hun drek dagelijks opruimen voor je deur, heb je van die stakkers geen last. Alleen als ze vol afgunst naar binnen loeren, voel ik wat ongemak. Ik hoor ze bijna denken: zo veel ruimte voor die eenzame ouwe, die egoboomer…

De klok slaat een tweede keer negen uur en nu verschijnt het vogeltje. Verteder werp ik een blik naar het beestje, mijn laatste en onafscheidelijke compagnon. Dit ding, deze klok dat ik van mijn ouders heb geërfd, heb ik ooit gehaat. Ik was jong, en we zwommen nog in een zee van ruimte in dit land. Wat heb ik toen het belachelijke vogeltje gehaat dat vanachter zijn deurtje plots verscheen en een zuur kreetje produceerde. En ik haatte ook de kitscherige smaak van mijn moeder, bij wie deze klok perfect paste. Nu springt het vogeltje ieder uur uit zijn huisje van eikenhout en vult mijn woonkamer en mijn wegsmeltende dagen met zijn lang gerekte tjip, tjip. Gek maar met de tijd ben ik van hem gaan houden als van een verre herinnering die steeds sneller vervaagt. Zeker nu dat mijn geheugen mij steeds vaker in de steek laat.

Ik kijk naar de muur waar de digitale nieuwskrant zich uitrolt: 'Cop 56 nu al een succes', staat er als eerste in schreeuwende letters. Ik knik en zucht. Deze zesenvijftigste klimaattop sinds 1995 wordt sinds vorige week in Abuja, Nigeria, gehouden. Laat me niet lachen! Toen ik geboren werd telde Nigeria veertig miljoen inwoners; nu is dat driehonderdtwee miljoen. Eigenlijk zaten de VN er niet zo ver naast toen ze in hun rapport World population prospects uit 2015 de Nigeriaanse bevolking op driehonderdachtennegentig miljoen in 2050 schatten.

De kinderen uit de verzamelde gemeentelijke abri zijn laat vandaag. Het geeft me tijd om rustig een nieuwe kop koffie te maken. Een luxe, maar daarvoor ben je ook jarig, nietwaar? Ik gebruik zoals altijd het opgevangen douchewater dat ik in een speciale filter laat lopen. Zeep komt er bij het douchen, eens in de twee weken, nooit aan te pas natuurlijk. Het geeft anders een nare smaak aan de koffie en de kokende pasta.

Ik ben jarig en vandaag eenzamer dan ooit met mijn overpeinzingen.

Op de digitale muurkrant volgt nu een aaneenschakeling van superlatieven om het succes van de Cop 56 te benadrukken. Nigeria schijnt trots te zijn, staat er ook geschreven. Maar niemand gelooft nog in de groene propaganda van het Wereldbestuur. Het duizelt in mijn hoofd: 2015, de Cop 21 in Parijs! Die dag van toen lijkt wel als die van gisteren. Ik had in dat jaar nog geen kunstheup en geen nieuwe kunstknieën die door mijn medikopieerapparaat in 3D waren gemaakt. Maar ja, net als nu durfde toen niemand in Parijs de tumor aan te wijzen die de terminale ziekte van onze planeet heeft veroorzaakt. Ook in de commentaren van de kranten werd niet gewaarschuwd voor de galopperende werelddemografie. Het ging destijds en nu nog steeds over CO2-uitstoot, korter douchen en minder vlees eten. Iemand verzon ook, zonder zich daarvoor te schamen, dat we beter ons plas konden ophouden totdat we gingen douchen. Het scheelde een doorspoelbeurt, kraaide men! Die stomme Groene Khmers van de politieke ecologie dachten werkelijk de mensheid te redden door eens per dag onder de douche te pissen! Alles was kennelijk geoorloofd om met een grote bocht om de moeder aller kwalen heen te lopen. Ach, ik verzuur weer in mijn gedachten.

Uit de straat stijgt een soort rumoer dat ik al te goed ken. Ze naderen mijn huis in een draaikolk van exclamaties, kreetjes en lachsalvo’s. Onbezorgde jeugd die straks erop los gaat copuleren om nog meer dakloze zielen uit hun onderbuiken te spugen. Het lawaai zwelt aan. Ze gaan zoals gewoonlijk van huis tot huis en bonken op de ramen van de bejaarden in de straat. Die kleine gore fascisten eisen lebensraum voor zichzelf. Ze willen hun stinkende lijven eens onder een echte douche wassen, hun bevlekte kleren eens kunnen reinigen. Mijn hemel wat stinken ze. Maar ik kan hun hunkering naar stromend water wel begrijpen. Bij mij is dit gelukkig nog anderhalf uur per dag. Tegen woekerprijzen, dat wel.

Het is altijd hetzelfde ritueel. Eerste krassen ze met hun vuile nagels op het raam. Als een meute geagiteerde zombies met hun gezichten vol korstjes en steenpuisten. Daarna beginnen ze te bonken en te schreeuwen. Soms spugen ze dikke fluimen tegen het glas en gaan weer met hun tong eroverheen om toch geen vocht te verliezen. Te veel Dune gelezen, zeker. Ze willen maar één ding: een dak boven hun hoofd om niet op de stoep onder een kartonnen dakje te eindigen. Maar er zijn amper huizen.

Ik dwaal weer af[BdW1.1]. Het mag wel een keer in dat vierennegenstigste jaar na mijn geboorte. Waar was ik gebleven? O ja, in 2015 waren we met zeven miljard mensen op aarde; nu is dat tien miljard. Het kostte ons honderdduizend jaar om de eerste miljard te bereiken. Nu komt er een nieuw en vers miljard mensen na een dikke tien jaar bij, in ons open riool binnen ploffen.

Houd eens op met dat CO2-gejeremieer! Ja, ik besef wel dat ik met de jaren een oude zemelaar ben geworden. De rimpels op mijn lijf zijn mijn gedachten binnengeslopen. Mijn gemoedtoestand is even stijf als mijn gewrichten geworden. Ouderdom is als een schipbreuk, zei ooit iemand waarvan ik de naam ben vergeten. Maar had men mij ooit verteld dat ik in mijn oude dagen het slechter dan mijn eigen ouders zou krijgen? Mijn allang gestorven ouders? Die konden tenminste iedere dag douchen en hoefde geen airco midden in november aan te zetten!

Nu ben ik alweer de draad van mijn gedachten kwijt geraakt. Ja, CO2… Een mens zelf produceert rond een kilo CO2 per dag, alleen al door rustig te ademen. En traag en rustig ademen zul je van de regering! We krijgen zelf gratis cursussen respiratie. Laatst werd een nieuwe campagne gelanceerd: ‘In- en uitademen? Geniet, maar met mate.’ Joggen door de stad en sporten in clubverband is allang bij wet verboden. Voetballen worden niet meer gemaakt en verkocht. Zelf tegen een leeg blikje trappen op straat kan een kind de kinderbijslag van zijn ouders kosten. Ik ben misschien een stokoude zeur, maar wel eentje die nog weet te calculeren. Per jaar ademt de mensheid nu tegen de drieduizend zeshonderdvijftig miljard kilo CO2 rustig uit. Dat heb ik zelf uitgerekend. Je longen met mate laten werken veroorzaakt dus meer CO2-emissies dan alle auto's op aarde die veelal toch elektrisch rijden. Om die mobiliteit te garanderen moest overigens veel stroom worden vervaardigd. En daarvoor worden tegenwoordig bijna alle bomen op aarde in de biomassacentrales verbrand. Maar niet alleen hout en huisafval worden in de elektriciteitscentrales verbrand…

Door het stijgen van het waterniveau in de oceanen en zeeën slonk de ruimte op onze gemaltraiteerde planeet. Kerkhoven werden als eerste opgeruimd om wolkenkrabbers op te bouwen waar vervolgens zoveel mogelijk mensen in werden gepropt, dit tegen astronomische huurprijzen. Als ik hier aan denk, aan ons familiegraf dat ook met inhoud en al is weggeruimd, krijg ik tranen in mijn ogen. Toen ontstond een nieuw probleem: waar moesten de doden naar toe zonder al die begraafplaatsen? Er sterven tegenwoordig bijna honderd miljoen mensen per jaar in de wereld. De oplossing was snel gevonden, dit ondanks het felle verzet van het Vaticaan. Cremeren werd het parool, maar niet zomaar in traditionele crematoriums waar te veel verloren gaat en niets wordt omgezet. Het cremeren van lijken moest voortaan nieuwe energie opleveren. Overal in de wereld gaat nu zonder uitzondering, op straffe van zware boetes, het menselijke overschot de biomassacentrales in. Tussen afvalhout, platanen uit de Provence, plasticbekertjes uit verjaardagspartijen of versleten autobanden van de KwikFit. Dankzij die mijloenen overledenen, gegrild en droog gekookt tussen het verse hout en het oud vuil, kunnen levenden redelijk schoon en CO2-vrij in hun files blijven rijden. Het geeft een geruststellend gevoel: niets gaat verloren, alles woord omgezet. En omdat er extra mensen door de gore lucht van de biomassacentrales aan longziektes sterven, is een soort circulaire economie ontstaan die de mensheid nog wat precair welzijn verschaft. De miljoenen doden worden in stroom omgezet ten gunste van de miljarden overlevenden! Zelf het Vaticaan ging op een gegeven moment om en liet bij iedere biomassacentrale een kerkje bouwen, dit om de katholieke doden een laatste afscheidsgroet te kunnen brengen voordat de ‘omzetting’ of ‘conversie’ plaatsvindt. Ja bij de papen zijn woorden als verbranden en cremeren taboe.

Buiten is de temperatuur in de vroege ochtend al gaan klimmen. Binnen bromt de airco. Raar is het wel om te denken dat ik die frisse lucht misschien ook aan een paar buren te danken heb, die onlangs de pijp uitgingen. Ik greep naar mijn looprek en duw mijn lijf richting de keuken. Ik moet uit hun zicht komen voordat ze voor het raam gaan springen en dansen. Ze noemen dit belachelijke gekronkel ‘de danse macabre van de jarige’. Alleen als je jarig bent heb je de eer om dit dansfeest voor je raam te mogen aanschouwen. Deze zombiejeugd houdt alle verjaardagen van ouderen die in de straat wonen keurig bij. Op onze geboortedag krijgen we dan deze speciale behandeling: eerst krassen als zombies, spugen, bonken dan dansen en uiteindelijk in koor voor de deur gaan zingen:

‘Snel zal hij sterven/ snel zal hij sterven/ snel zal hij sterven in de gloria. Op-ge-ruimd-staat-netjes/ Op-ge-ruimd-staat-netjes. Over en uit… hoera! Over en uit… hoera! Over en uit… hoera!’

Ik kan het niet aanhoren.

Hé wat gek, ik hoor ze nu aan het einde van de straat halt maken. En het ‘Snel zal hij sterven’ klinkt uit tientallen kelen. Nog nooit geweten dat een andere boomer op dezelfde dag als ik jarig was! Mijn koffie smaakt flauw, en ik proef bijna mijn laatste douche erin. Ik vis een haartje uit het kopje dat aan de filtratie was ontsnapt. Ach, was het alleen maar de CO2! Met vandaag tien miljard aardbewoners poepen we samen zevenhonderddertig miljard kilo fecaliën per jaar (tweehonderd gram per persoon per dag) en sproeien we vijfduizend miljard liter urine (vijfhonderd liter per persoon per jaar). Een menselijke ramp omdat meer dan veertig procent van de wereldbevolking niet over riolering beschikt. Daardoor sterven miljoenen kinderen ieder jaar aan infecties. De allerarmsten, die amper schoon water en voedsel kunnen vinden, zijn nu met rond de vier miljard op aarde. Uit Afrika, waar de bevolking de laatste vijfendertig jaar meer dan verdubbeld is, zijn honderden miljoenen zielen op weg gegaan richting Europa. Maar sinds een jaar of tien worden hun vliegtuigen afgeschoten en boten tot zinken gebracht door onze meedogenloze MBG (Middellandse BewakingsGarde). Sinds 1 januari gingen een miljoen tweehonderdduizend Afrikaanse levens verloren op zee en in de lucht.

In feite hadden al die duurzame maatregelen vanaf begin deze eeuw maar één doel: de wereldbevolking ongemoeid laten groeien zonder ooit een bovengrens te stellen. 'Wir schaffen das!'. Nee, wir schaffen das nicht. In hun onmetelijke lafheid om het taboe van de overbevolking eindelijk te slechten, hopen wereldleiders nu stiekem dat de achtste pandemie van deze eeuw de helft van de wereldbevolking zal uitroeien.

Plotseling hoor ik hoe een steen door mijn raam vliegt. Mijn raam is stuk! Nooit eerder heeft een van die opgewonden standjes het aangedurfd een steen er tegen te smijten. Wie weet komen ze straks binnen en gooien ze mij eruit… door een mengeling van vrees en woede bevangen, werp ik een blik over de fauteuil waar ik achter ben gaan schuilen. Ik zie hun vuile kinderhoofden en hun verwrongen monden vol wrok. ‘Ga eens dood, ouwe!’. Ze zijn met velen, bijna ontelbaar. Ze klonteren om het kapotte raam als de neushoorns uit het theaterstuk van Eugène Ionesco. Steeds talrijker. Ze swingen en zwieren, zetten hun macabere danspassen in. En dan begin het. Dan wordt het ‘Snel zal hij sterven’ in koor gezongen.

Wat gebeurt er met mij? De angst is weggeëbd, de woede is in een furieuze stroom gemuteerd die nu door mijn bloedbanen vloeit. Ik duw de stoel met kracht omver. Een kracht die ik niet meer dacht te bezitten. Ik verjong met iedere nieuwe hartslag. Ik wil die fascistische neushoorns te lijf gaan. Ik recht mijn rug en grijp mijn looprek. Nee, geen looprek. Een, twee passen. Ik struikel bijna maar blijf toch rechtop staan. Ik schuifel zonder mijn evenwicht te verliezen. Nog drie meter voor ik de deur bereik. Verjongen? Ik zie hoe mijn hand bibbert als ik de drie sloten van de deur losmaak en de deurknop grijp. Ik hoor mijn longen sissen. Kromgebogen duw ik de deur open.

Ik sta nu buiten, in hun midden. Ze kijken mij verbaast aan. Ze lijken op een kudde stinkende neushoorns uit Ionesco’s Rhinocéros. Het ‘Snel zal hij sterven’ verstomt. Ik hef mijn beide armen in de lucht en rochel mijn woorden uit. Of schreeuw ik?

‘Ook al zou ik de laatste jarige in de straat zijn, nooit zal ik capituleren. Horen jullie dat? Ik ca-pi-tu-leer niet!’

Ik bal mijn vuist tegen de snotneuzen.

‘Wacht, ik word straks nog honderd!’

Ze kijken me verschrikt aan. Een onverwachte kracht vloeit door mijn lijf. Mijn ruggengraat is nu van ijzer, mijn spierballen bollen in mijn kamerjas. Wie weet, krijg ik straks misschien een erectie… Ik domineer de meute.

‘Nee, nee, luister goed: ik word wel honderdtien! Of, hahaha, honderdtwintig! Ik ca-pi-tu-leer niet.’

NACHTMERRIE VAN EEN BOOMER

Op deze zonnige, warme en vochtige 24 november 2050 vier ik in stilte mijn vierennegentigste verjaardag. In stilte, om geen aandacht te trekken. Vooral die van de buurtkinderen niet, die iedere dag tegen mijn raam bonken en schreeuwen: ‘Hé, opa, nog niet dood? Aso! Maak eens plaats voor anderen!’ Ja, in onze overb…

Read more