Jeśli szukacie wytchnienia od stołecznego skwaru, przyjdźcie do CSW. Grube mury Zamku zapewnią chłód, a rozległa zieleń parku pomoże Wam złapać oddech. Stojąc na szczycie skarpy pozbędziecie się poczucia miejskiej klaustrofobii.

W upalne dni cień staje się czymś więcej niż tylko chwilową ulgą — pozwala zobaczyć rzeczy wyraźniej i odnaleźć własne tempo. Podczas warsztatów z cyklu {Stany graniczne} poprzez ruch, medytację i praktyki artystyczne odnajdziecie ucieczkę od męczącej codzienności. Klasyki kinowego ekranu i autorskie produkcje na długie godziny wciągną Was w całkowicie odmienne rzeczywistości.

A gdy Wasze oczy przyzwyczają się już do półmroku, zaprosimy Was na wystawy o żałobie po umierającym środowisku, o sztuce w czasie wojny, a także o granicach, migracji i międzygatunkowych sojuszach.

Czasem bowiem dopiero gdy przestaniemy odwracać wzrok od tego, co najtrudniejsze, będziemy mogli faktycznie poczuć ulgę. Trzeba nam zejść z palącego słońca pod powierzchnię codzienności. Głębiej i głębiej, w stronę życiodajnego cienia.

Na horyzoncie

• Przez cały sierpień trwa cykl wydarzeń i warsztatów zainspirowanych aktualnymi wystawami {Stany graniczne}.

• W ramach cyklu {Na żywo} co tydzień spotykamy się z osobami artystycznymi, by rozmawiać o sztuce i procesach twórczych.

  Najbliższe spotkania:
  12/08 — Julia Woronowicz
  19/08 — Mikołaj Chylak
  26/08 — Marta Kwiatek

• 22 sierpnia Piotrek Kowalski oprowadzi po wystawie Kolporter z cyklu {Project Room} 2025/2026.

• W niedzielę 23 sierpnia zapraszamy na wydarzenie z programu muzycznego — klub zaproszenie 12, które obejmie trzy koncerty: music lovers anonymous & Staś Czekalski, Usof i juleryk.

• 27 sierpnia zobaczymy wystawę Nie woda nie ziemia oczami Joanny Pawluśkiewicz – improwizatorki, scenarzystki, od 2017 roku związanej z Puszczą Białowieską.

• W weekend 29–30 sierpnia w sali przy Punkcie Info odbędzie się prezentacja projektu Channelers — doświadczenia VR z sześcioma stopniami swobody.

Kino

W sierpniu zapraszamy do naszego kina na pokazy towarzyszące wystawie Nie woda nie ziemia. Jej kuratorzy mapują bagno jako „strefę czasu beztlenowego” – przestrzeń, która stawiając opór modernizacji, konserwuje przemoc, mity i wyparte wersje historii. Proponowany przez nas program filmowy wchodzi z tymi założeniami w dialog, a czasami wręcz bierze je pod włos. Dzięki rezygnacji z gatunkowego rygoru, przegląd funkcjonuje na wzór kinowego kłącza, które rozrasta się w nieprzewidzianych kierunkach. Program zderza dokumentalny wideo-art z hollywoodzkim kampem oraz kinem autorskim – i na tym grząskim gruncie buduje wielowątkową, bogatą w niespodzianki narrację.

Harmonogram pokazów:

23/08 (niedziela) o 20:00

Upstream Color, reż. Shane Carruth

30/08 (niedziela) o 19:30

Córki pyłu, reż. Julie Dash

Praca wydania

Wchodząc na wystawę Kolporter Piotrka Kowalskiego, trafiamy w sam środek scenerii współtworzonej przez obiekty, które wyglądem przypominają stanowiska urzędowe, budki kiosków z prasą czy automaty z napojami. Kinetyczna instalacja znajdująca się w centrum przestrzeni przywołuje na myśl kolejkę górską lub maszynę losującą. W rzeczywistości to tor dla piłeczki pingpongowej, ale także system, który co cztery minuty wydaje binarny werdykt. Otrzymano odmowę, wynik jest pozytywny, konkurs został rozstrzygnięty, saldo konta jest ujemne. Trochę w tym zabawy, trochę ryzyka, ale też frustracji, która pojawia się przy obcowaniu z nieznoszącą sprzeciwu infrastrukturą.

— Fragment tekstu kuratorskiego Weroniki Wojdy.

Wystawa Kolporter Piotrka Kowalskiego w Project Room jest czynna do 23 sierpnia 2026.

Aktualne informacje o bieżących wydarzeniach czekają na Was na naszej stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych (instagram, facebook, linkedin).

Widzimy się w Zamku!

Podróż poza soniczną stratosferę to ostatni badany w ramach serii Spekulatywne ekologie wymiar: od sonifikacji danych kosmicznych z archiwów NASA, przez spekulatywne sci-fi romansu Słońca i Ziemi, po temat związany z ekstraktywizmem kosmicznym i rozważania wokół istnień pozaziemskiej inteligencji. Odcinek prezentuje również utwory zaproszonych artystów: Emilii Kuryłowicz i Ludwiga Wandinger’a. Całość zawiera liczne utwory Jagody Wójtowicz – autorki odcinka.

Realizacja produkcji dźwiękowej i kompozycji muzycznej odcinka

• Jagoda Wójtowicz

Utwory

• Official NASA records – Data Sonification

• Ludwig Wandinger – Blue Blood

• Emilia Kuryłowicz – Web of Entities

• Jagoda Wójtowicz – Love of the Sun

• Jagoda Wójtowicz – Silver Eye

• Jagoda Wójtowicz – Cyclonopedia

• Jagoda Wójtowicz – MDL705, pearlescent dawn, no.title, Quanta

• XIII utwór z płyty NASA Golden Records: Chuck Berry – Johnny B. Goode

Projekt finansowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności; Komponent: Odporność i konkurencyjność gospodarki; Inwestycja A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.

Realizacja produkcji dźwiękowej i kompozycji muzycznej odcinka

• Justyna Górowska

Utwory:

• Agata Polak – Nymph’s Orgasm, HyperDub

• Na hrjanoj niedzieli – Białoruś, Usochskaja Buda (2012), nagranie: Muzyka Odnaleziona

• Gamelan Bedhaya Ketawang [fragment, YouTube: Silver Frost Channel]

• Drexciya – Black Sea [fragment]

• Pauline Oliveros, Stuart Dempster, Panaiotis ‎– Deep Listening (Full Album) – [fragment]

• Songs of the Humpback Whale – [fragment]

• Diana Lelonek, Denim Szram – Melting Gallery [fragment]

• Iza Koczanowska – Lullaby for Depressed River Mussels

• Jana Winderen – The Listener [fragment]

Projekt finansowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności; Komponent: Odporność i konkurencyjność gospodarki; Inwestycja A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.

Odcinek audycji stanowi równocześnie nawiązanie do wystawy Nie woda nie ziemia, kuratorowanej przez Annę Czaban i Krzysztofa Gutfrańskiego.

Realizacja produkcji dźwiękowej i kompozycji muzycznej odcinka

• Jagoda Wójtowicz

• Justyna Górowska

• Agata Polak

Współtworzyli

• Anna Czaban

• Krzysztof Gutfrański

• kolektyw Zakole

Utwory:

• Gupa Zakole – Medytacja bagiennej turzycy

• Agata Polak aka Presence 777 – Field of Light

Projekt finansowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności; Komponent: Odporność i konkurencyjność gospodarki; Inwestycja A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.

W rozmowie z Katarzyną Janotą – edukatorką, projektantką spekulatywną i strateżką projektową – przyglądamy się temu, jak internet i branża muzyczna zużywają świat. Odcinek dotyka również napięcia między dźwiękiem jako narzędziem kontroli a jego potencjałem emancypacyjnym.

Realizacja produkcji dźwiękowej i kompozycji muzycznej odcinka

• Agata Polak

Wywiad przeprowadzony z Katarzyną Janotą

Utwory

• Jagoda Wójtowicz – Kin

• Agata Polak – Speculative Ecology Soundscapes

• Agata Polak – Dark Matter

• Agata Polak – Desire Territory

• Justyna Górowska – notatki dźwiękowe – noise pollution

• PLK – Luba

• Agata Polak – Myco Synthesis

• PLK – Hope Is No the Solutions

Projekt finansowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności; Komponent: Odporność i konkurencyjność gospodarki; Inwestycja A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.

Projekt Spekulatywne ekologie to seria słuchowisk eksplorujących dźwięk jako narzędzie poznania, spekulacji i krytyki. Zamek Ujazdowski – jego przestrzeń oraz ekosystem (ogród, podziemia, najbliższe otoczenie) – staje się dla projektu formą katalizatora. Przez swoją transformację w architektoniczne ciało-wehikuł zabiera słuchaczy w soniczną podróż po kolejno badanych wymiarach ekosystemów w ujęciu spekulatywnym.

Punktem wyjścia dla struktury całej serii jest gra pojęciem skali. Każda audycja, wykorzystując na różne sposoby medium dźwięku, przybliża nas do jednego z badanych wymiarów ekosystemów: od mikro i lokalnych relacji po globalne i kosmiczne perspektywy.

Poszczególne odcinki to hipertekstualne, soniczne hybrydy pozwalające na głębsze zanurzenie się w specyfice wybranego wymiaru oraz wyzwań, z jakimi mierzy się on w dobie postępującego ekstraktywizmu. Wspólnym rdzeniem wszystkich odcinków staje się badanie relacji między ludzkimi i nieludzkimi agentami (planetą, organizmami, artefaktami, technologiami) poprzez dźwięk, z użyciem takich metod jak: sonic fiction i spekulacja, field recording, transmisje, rozmowy z badaczami, kompozycje zawierające elementy storytellingowe czy dźwiękowa medytacja.

Odcinek Sonic fiction to pierwszy etap dźwiękowej eksploracji „spekulatywnych ekologii” oraz forma wprowadzenia do całości serii. To w nim przestrzeń Zamku Ujazdowskiego po raz pierwszy transformuje w dźwiękowy wehikuł – poznajemy soniczną historię zamku, podróżujemy po jego przestrzeniach, wsłuchujemy się w jego istniejące formy w historii i koncepcję sonic fiction, zanurzamy się również w początkach wirtualnego storytellingu i w dźwięku elektronicznym, który odsłania przed nami kompozytorka i artystka dźwiękowa, jedna z pierwszych polskich cyberfeministek – Dorota Błaszczak.

Realizacja produkcji dźwiękowej i kompozycji muzycznej odcinka

• Agata Polak

• Justyna Górowska

• Jagoda Wójtowicz

Wywiady z

• Dorotą Błaszczak

• Anną Czaban

Utwory:

• Agata Polak – Untitled

• Agata Polak – Palace of Solastalgia

• Agata Polak – Soundscape of the Well and the Ice Etude

• Hyperdub – Sonic Warfare, Black Sun

• Coil – 7-Methoxy-β-Carboline (Telepathine)

• Jagoda Wójtowicz – Moving Map

Zespół autorski:

• Agata Polak

• Justyna Górowska

• Jagoda Wójtowicz

• we współpracy z Anną Czaban

Projekt finansowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności; Komponent: Odporność i konkurencyjność gospodarki; Inwestycja A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.

Sztuka to nie tylko rysunek – ten naskalny i ten na tablecie – to również dźwięk, film, przedmioty codziennego użytku, często krzesło, pisuar czy lodówka, a także krew i łzy. To plastik, stal, drewno, szkło, tampon i coraz więcej terabajtów nieograniczonej pamięci. Nieograniczonej, bo nie twojej. Twoją ogranicza polityka, niewyraźna historia rodzinna, zaprogramowany przez kogoś nadmiar bodźców, zwyczajny strach dnia powszedniego i zapewne również ten właśnie narastający – strach przed wojną.

Czy kuratorki Anna Łazar i Lada Nakonechna zajmują się strachem? Zapewne tak, jednak to słowo raczej rzadko pojawia się w rozmowach o roli sztuki w świecie wojen i roli wojen w świecie sztuki. Ważniejsze od strachu jest dla nich artystyczne przetworzenie rzeczywistości wojną spowodowane, ewolucja tej transformacji na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci oraz niełatwe wybory obecnych na wystawie „Ten kot został narysowany w czasie wojny” artystek i artystów, dla których temat wojny stał się ważny, może nawet najważniejszy. A co z kotem? Na wystawie jest jeden, ale w każdej chwili możesz dorysować mu kocie towarzystwo, żeby nie czuł się samotny pośród wystraszonych ludzi.

Na horyzoncie

• 24/04/2026 o 19:00 otwieramy wystawę Nie woda nie ziemia, badającą mitologiczne i polityczne wymiary bagien.

• 30/04/2026 o 19:00 zapraszamy na wernisaż wystawy Ani Grzymały Białe nieba, białe światy, zrealizowanej w ramach cyklu {Project Room}.

• 25/04/2026 o 19:00 w Zamku odbędzie się koncert audiowizualny Disturbed Ground (CTM Festival, ∄), poświęcony ekologicznym konsekwencjom wojny w Ukrainie. Link do biletów znajdziecie tutaj.

• Już 22/05/2026 w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski rozpocznie się druga edycja targów książki artystycznej Nobody Reads This.

• W ramach cyklu {Na żywo} co tydzień spotykamy się z osobami artystycznymi, by rozmawiać o sztuce i procesach twórczych.

  Najbliższe spotkania:
  29/04 — Piotr Bujak
  13/05 — Alicja Wysocka

• Post Porn Lab to cykl wydarzeń na styku postpornografii, sztuki krytycznej, feminizmu, teorii queer i polityki ciała. Kwietniowe wydarzenie jest już wyprzedane — wkrótce pojawią się informacje i bilety na majową odsłonę.

• Do 25/04/2026 trwa nabór na do nowego programu edukacyjnego dla osób artystycznych — Szkoła Metod Artystycznych. Szczegółowe informacje i formularz zgłoszeniowy znajdziecie tutaj.

Mediateka

Polecamy Waszej uwadze opublikowane ostatnio na portalu Mediateki dokumentacje wystawy Artemija Kopacha oraz dokumentację projektu Archipelag Jazdów z 2015 roku, kiedy to w ciągu dwunastu weekendów (19/06-06/09/2015) wspólnie z artystami i przy aktywnym zaangażowaniu uczestników stworzona została kulturowa i społeczna mapa Jazdowa. Kluczem do kolektywnej eksploracji przestrzeni oraz do otwartych działań edukacyjno-artystycznych było wsłuchiwanie się w głosy, historie i opowieści.

Archipelag Jazdów 2015 Mediateka | Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski

Artemij Kopach: Bez tytułu Mediateka | Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski

Praca wydania

W ramach wystawy Nie woda nie ziemia Alia Farid zaprezentuje film Chibayish, zrealizowany na terenach bagien Mezopotamii — jednego z najbardziej symbolicznie obciążonych krajobrazów mokradeł. Praca powstała na południu Iraku, u zbiegu Tygrysu i Eufratu, w regionie silnie przekształconym przez przemysł naftowy i degradację środowiska, zamieszkiwanym przez społeczności Arabów bagiennych.

Film operuje między obserwacją a fragmentarycznym językiem wizualnym, podążając za codziennością mieszkańców.

Wystawa Nie woda nie ziemia otworzy się 24/04/2026 o 19:00 w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski.

Aktualne informacje o bieżących wydarzeniach czekają na Was na naszej stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych (instagram, facebook, linkedin).

Autorem tekstu Wojna to nie wszystko jest Darek Foks.

Widzimy się w Zamku!

Coraz częściej mówi się dziś o tym, że instytucje kultury nie są tylko „miejscami programu”, lecz ekosystemami ludzi: kuratorek, artystów, edukatorek, badaczek, osób produkujących, projektujących, piszących i myślących. Jeśli chcemy bardziej sprawiedliwego świata, to właśnie tu warto testować mikrozmiany: jasne zasady, otwarte rozmowy o pieniądzach, minimum domysłów. Nie dlatego, że wszystko da się od razu naprawić, ale dlatego, że niewidzialność kosztuje. A przejrzystość — nawet jeśli bywa niewygodna — buduje zaufanie.

Dlatego coraz wyraźniej widzimy, że prawdziwa zmiana zaczyna się od konkretu: od jasno określonych stawek za udział w wystawach, realizację nowych prac, prowadzenie warsztatów i wykładów. Dlatego robimy kolejny krok: bodaj jako pierwsza instytucja w Polsce wprowadzamy honoraria członkowskie — 2000 zł brutto w skali roku — dla Rady Programowej jako wynagrodzenie za konkretną pracę. I mówimy wprost: regulowanie honorariów to część szerszej strategii budowania instytucji wrażliwej na potrzeby środowiska artystycznego. Takiej, która nie traktuje rozmowy o pieniądzach jako wstydliwej. Chcemy otwarcie dyskutować o wartości pracy w kulturze — z całym ciężarem, sprzecznościami i napięciami, jakie jej towarzyszą. Bo może transparentność nie polega na tym, że wszystko jest idealne? Może polega na tym, że przestajemy udawać i działać za zamkniętymi drzwiami. I zaczynamy budować zasady, które będziemy dalej wspólnie negocjować.

Być może transparentność to nie tylko hasło z prezentacji strategicznych, lecz raczej szansa na zbudowanie instytucji odpornej na wyzwania współczesności. Takiej, w której dba się o relacje, o granice i o uczciwość wobec siebie nawzajem.

Na horyzoncie

• 28/02/2025 odbędzie się performans Drobne monety i piach. Czik czik Aleksandry Kubiak

• 28/02/2025 zapraszamy na panel dyskusyjny towarzyszący projektowi Przepływy Kuby Bąkowskiego, realizowanemu w ramach cyklu {Monolit}.

• 28/02/2025 w Kinie odbędzie się pokaz filmu Człowiek do wszystkiego, któremu towarzyszyć będzie spotkanie i rozmowa z twórcami — Anką i Wilhelmem Sasnalami.

• 04/03/2025 zapraszamy na spotkanie w ramach cyklu {Na żywo} z Bartoszem Zaskórskim — artystą wizualnym, rysownikiem, twórcą obiektów, słuchowisk i muzyki elektronicznej.

• Do 05/04 trwa wystawa (No) Escape Room Apolonii Bokszyckiej. Ekspozycja jest częścią Project Room 2025/2026

• Nadchodzące wystawy:

  • 20 marca o 19:00 otwieramy od razu dwie wystawy — Ten kot został narysowany w czasie wojny (kuratorki — Anna Łazar i Lada Nakonechna) i O czym jest mowa, kiedy rozmawiamy o Krymie (kuratorki i kurator — Kateryna Semenyuk, Oksana Dovgopolova, Alim Aliev).

• Nabory otwarte na rezydencje artystyczne dla artystek i artystów z obywatelstwem oraz rezydentów podatkowych Polski.

  • Ćwiczenia ze współistnienia. Nabór na jesienną rezydencję w Zamku Ujazdowskim. Trwa do 15 marca.

  • Nabór na rezydencje w Akademie Schloss Solitude w Stuttgarcie i w ARC Bukareszt. Trwa do 20 marca.

  • Nabór na rezydencję w MORPHO, Antwerpia. Trwa do 22 marca.

Mediateka

Opracowaliśmy ostatnio dokumentację Archipelagu Jazdów 2014: Zielony Jazdów 2014 (Mediateka | Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski). Zachęcamy do zapoznania z dokumentacją wcześniejszych edycji z 2013 i 2012 roku, dostępną na portalu.

Opracowane dokumenty obejmują:

• Oleg Kulik – wystawa 2000

• Kinga Araya – wystawa 2000

• Pożegnanie wiosny, rekonstrukcja balu i wystawa 2006

Zidentyfikowaliśmy także interesujące rejestracje:

• proces montażu wystawy Korytarz dwóch banalności z udziałem artystów i kuratora

• krótka rejestracja odsłony projektu Plamy z grudnia 2012 roku (Pozdrowienia z Alei Ujazdowskich) z udziałem artystki i Jarosława Suchana

Zainteresowanych udostępnieniem materiałów zapraszamy do kontaktu z Mediateką.

Praca wydania

Dominika Olszowy, Cmentarz wiecznego odpoczynku (2018)

Całą drugą salę na wystawie Elementy dekoracyjne wnętrz (trwającej do 29 marca) zajmuje instalacja z 2018 roku Cmentarz wiecznego wypoczynku. Olszowy stworzyła beżowy pokój zainspirowany wnętrzami polskich domów z przełomu wieków, w których obowiązkowo znajdował się komplet mebli popularnie zwany wypoczynkiem. Kanapo-pufy z ekoskórki zostały tak rozstawione na linoleum w cielistym kolorze, żeby przypominały układ grobów na cmentarzu. Sale galeryjne tworzą układ amfiladowy i aby przejść do dalszej części ekspozycji, widzowie muszą odwiedzić beżowy cmentarzyk. Między pikowanymi grobami rozstawione zostały filiżanki z rozlaną kawą. „To ironiczna i upiorna wizja naszej rzeczywistości, w której wypoczynek, śmierć i praca zlewają się w jedno” – powiedziała w jednym z wywiadów artystka. A może to jest cmentarz domu? Nieoczywistość to sedno sztuki Dominiki Olszowy. W sali cmentarnej towarzyszy widzom specjalnie skomponowana przez Jasię Rabiej muzyka o narracyjnym charakterze, wprowadzająca do instalacji aktywny komponent.

Podobno dotykanie prac w tej sali przynosi nieszczęście.

Aktualne informacje o bieżących wydarzeniach czekają na Was na naszej stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych (instagram, facebook, linkedin).

Widzimy się w Zamku!

Wśród premierowych wystaw zbiorowych znajdą się między innymi: Ten kot został narysowany w czasie wojny, Nie woda, nie ziemia, Konstytucja dla Ziemi i ciała poza prawem. Ku sprawiedliwości więcej-niż-ludzkiej oraz O czym mowa, kiedy rozmawiamy o Krymie. Równolegle zaplanowano indywidualne prezentacje twórczyń i twórców, w tym wystawy Róży Litwy, Anny Baumgart, Imrana Perretty oraz — w ramach cyklu MSK — Piotra Bosackiego, Karoliny Breguły i Anety Grzeszykowskiej.

W nadchodzącym roku kontynuowany będzie dobrze przyjęty cykl {Na żywo} — cotygodniowe, środowe spotkania z osobami artystycznymi, które stwarzają przestrzeń do bezpośrednich, nieformalnych rozmów o sztuce, procesach twórczych i codziennym wymiarze pracy artystycznej.

Jesienią widzowie ponownie będą mogli uczestniczyć w kolejnej i ostatniej odsłonie festiwalu Rozdroże. Natomiast całoroczny program kinowy CSW obejmie premiery najnowszych produkcji reprezentujących najciekawsze zjawiska współczesnej kinematografii artystycznej i jej peryferii, a także cykle filmowe towarzyszące wystawom, tworzone we współpracy z zespołem kuratorskim. Uwadze polecamy także program muzyczny rozbudowany wokół instalacji dźwiękowych, mocno związanych z Zamkiem i jego otoczeniem, który realizowany będzie w trzech cyklach: wiosennym, letnim i jesiennym.

Publiczność może spodziewać się również kolejnej — trzynastej już — odsłony cyklu {Project Room}, dającego szansę na instytucjonalny debiut młodym polskim artystkom i artystom. Jak co roku Program CSW uzupełnią rezydencje artystyczne, oferujące osobom twórczym czas, przestrzeń i warunki do pracy nad projektami często silnie osadzonymi w aktualnym kontekście społecznym. Całość dopełnią publikacje, oprowadzania i warsztaty, rozwijające wątki podejmowane w programie wystawienniczym.

Wybrane wystawy i wydarzenia w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w 2026:

Ten kot został narysowany w czasie wojny

• wystawa zbiorowa

• kuratorki: Anna Łazar i Lada Nakonechna

• kuratorka programu publicznego: Kateryna Iakovlenko

• 20/03—13/09/2026

Artystki i artyści demaskują dominujące dyskursy polityki wizualnej nawet w obliczu wojny, konfliktów, przemocy i kryzysów społecznych. Mierząc się z dziełem sztuki, warto stawiać sobie pytania tak o ich przekaz, jak i wizualne narzędzia retoryczne oraz źródła aspektów formalnych. Tytuł wystawy Ten kot został namalowany w czasie wojny tylko pozornie jest oczywistym komunikatem. Po pierwsze: To nie jest kot („Ceci n’est pas une pipe”), a jednak odsyła do dopaminy uwalnianej podczas kontaktu z obrazami kotków. Po drugie – na wystawie najwięcej będzie instalacji i wideo. Po trzecie mierzymy się z pytaniem o ukierunkowanie własnych działań i własnej siły w czasie totalnego kryzysu. Ważne jest również pytanie o to, jak sztuka działa podczas wojny, czy jest tutaj przestrzeń na bardziej wymagającą estetykę. Jak wreszcie wygląda kwestia weaponizacji sztuki i kultury. W wystawie dotykamy kwestii długiego trwania obrazów II wojny światowej, wojny po rozpadzie Jugosławii i wreszcie wojny, która jest nam najbliższa terytorialnie – rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie.

Nie woda, nie ziemia

• wystawa zbiorowa

• kuratorzy: Anna Czaban i Krzysztof Gutfrański

• 24/04—27/09/2025

Wystawa bada graniczne pejzaże – geograficzne, polityczne i symboliczne – oraz ich zdolność do przechowywania śladów przemocy, pamięci i wyobrażeń o naturze. Wyrasta z obszaru mokradeł pogranicza polsko-białoruskiego, ale także z napięć między życiem i rozkładem, pamięcią i zapomnieniem, oglądanych przez pryzmat wiwianitu – minerału, który na kościach i mokrym drewnie przybiera hipnotyczny, zielonkawoniebieski odcień. Ten „błękit z bagna” staje się przewodnim światłem wystawy: pigmentem historii i filtrem, przez który czytana jest polityka granic, migracyjne szlaki oraz fantazje o „czystej naturze”. Artyści i artystki traktują bagno jako laboratorium czasu beztlenowego – przestrzeń, która zatrzymuje rozkład, konserwuje przemoc i marzenia, a zarazem podważa stabilne kategorie tego, co ludzkie, racjonalne czy narodowe. W tej rozpadającej się geologii oficjalnych narracji wiwianit pełni rolę przewrotnego markera.

O czym mowa, kiedy rozmawiamy o Krymie

• wystawa zbiorowa

• kuratorki i kurator: Oksana Dovgopolova i Kateryna Semenyuk Alim Aliev

• 20/03—28/06/2026

Multidyscyplinarny duet kuratorski we współpracy z ukraińskim działaczem na rzecz praw człowieka i dziennikarzem, który jest zastępcą dyrektora generalnego Instytutu Ukraińskiego zgromadzi prace ukraińskich artystów z różnych pokoleń. Ich celem jest kształtowanie zrozumienia pól kształtujących współczesny dyskurs o Krymie i jego roli w europejskim systemie wartości artystycznych i cywilizacyjnych.

Konstytucja dla Ziemi i ciała poza prawem. Ku sprawiedliwości więcej-niż-ludzkiej

• wystawa zbiorowa i program publiczny

• kuratorka: Małgorzata Kaźmierczak, Arkadiusz Półtorak

• listopad 2026—marzec 2027

Czy ekosystemy mogą posiadać prawa? Wystawa podejmuje to pytanie, odwołując się do przykładów z Ekwadoru, Boliwii, Kolumbii, Indii, Bangladeszu, Nowej Zelandii i Hiszpanii, gdzie rzeki, góry czy Matka Ziemia zyskały status podmiotów prawnych. Takie decyzje – jak uznanie wszystkich rzek Bangladeszu za osoby prawne w 2024 roku czy wpisanie Pachamamy do konstytucji Ekwadoru – stają się narzędziem walki z degradacją środowiska, ale też sposobem na dochodzenie sprawiedliwości przejściowej po okresach systemowej przemocy politycznej. Wystawa bada, w jaki sposób sztuka może uczestniczyć w redefinicji współczesnych pojęć sprawiedliwości społecznej, ujawniając złożone relacje ludzi z naturą i wskazując na potrzebę sprawiedliwości więcej-niż-ludzkiej. W tym kontekście — mimo skali ekologicznych szkód odziedziczonych po przemysłowym dziedzictwie regionu — przygląda się również historii transformacji w Polsce i krajach byłego bloku wschodniego jako utraconej szansie na środowiskowy wymiar sprawiedliwości po upadku systemu komunistycznego.

Wystawa indywidualna Róży Litwy

• kuratorka: Ewa Gorządek

• artystka: Róża Litwa

• październik 2026––luty 2027

Indywidualna wystawa Róży Litwy, malarki, rysowniczki i artystki wizualnej. Motywem przewodnim jej twórczości jest figura człowieka. W swoich pracach malarskich i rzeźbiarskich Litwa tworzy narracje za pomocą zwielokrotnienia, powtarzania motywu ludzkiej postaci. Figury, a właściwie figurki artystki, nigdy jednak nie mają właściwości, które by je indywidualizowały, nie posiadają twarzy ani różnicujących cech charakterystycznych. Zawsze są tylko modułami w kompozycjach, czasami przypominających dziwne ornamenty. Róża Litwa wskazuje raczej na tłum niż społeczeństwo, na zbiorowisko zaprogramowanych jednostek. Łączy malarstwo i rzeźbę tworząc niedosłowne, lecz spójne opowieści o człowieku. Świat postrzega w perspektywie posthumanistycznej, jako ulegający nieustannym zmianom mechanizmem o własnym rytmie.

Wystawa indywidualna Anny Baumgart

• 16/10/2026—14/02/2027

Anna Baumgart skoncentruje się na temacie wody jako czynnika ewolucyjnego, kulturowego i klimatycznego w świetle inspiracji hipotezami Elaine Morgan na temat akwamałpy. Artystka bada modele adaptacyjności, graniczności i współzależności człowieka w środowisku. Kontynuujemy zatem refleksję nad przeplataniem się współczesnej nauki oraz sztuk wizualnych.

Anna Baumgart to artystka krytyczna i feministyczna, tworzy prace wideo, rzeźby, instalacje, fotografie, jest autorką performensów. Ukończyła Wydział Rzeźby PWSSP w Gdańsku, dyplom uzyskała u prof. Franciszka Duszeńki w 1994 r. W latach 1994-96 współtworzyła gdańską Galerię Delikatesy Awangardy, Forum Sztuki Współczesnej Galeria Gazownia, a także realizowała projekt Salon Sztuki Wideo. W 1994 roku utworzyła (z Norbertem Walczakiem) grupę artystyczną „Ogon żółwia”, a w 1998 powołała Biuro Inicjatyw Twórczych. Wraz ze ze Zbigniewem Liberą założyła kawiarnię artystyczną Cafe Baumgart/Libera (później Cafe Baumgart) przy Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie (działała w latach 1999–2006).

{Project Room} 2025/2026

• cykl wystaw debiutujących artystów i artystek

• kuratorka: Krystyna Różańska-Gorgolewska

• styczeń—grudzień 2026

W trzynastej edycji Project Room 2025/2026 artyści, artystki i kolektywy artystyczne zgłaszały propozycje wystaw, korzystając z formuły open call. Cykl {Project Room} 2025/2026 umożliwia debiutującym osobom artystycznym prezentacje twórczości w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, korzystanie z funduszy na realizację zwycięskich projektów, a także ze wsparcia kuratorskiego, produkcyjnego i promocyjnego. Wyboru finałowych sześciu prezentacji, spośród blisko 800 zgłoszeń, dokonało Kolegium Kuratorskie CSW ZU. Pierwsza wystawa otworzy się w grudniu 2025, kolejnych pięć już w roku 2026. Zaprezentujemy projekty: Mateusza Hadasia i Marcina Pietrucina, Apolonii Bokszyckiej, Anny Grzymały, Piotrka Kowalskiego. Aleksandry Przybysz i Piotra Stechury.

Cykl {Na żywo}

• cotygodniowe spotkania z artystkami i artystami

• koncepcja: Anna Łazar

• program: kolegium kuratorskie CSW

• styczeń—grudzień 2026 i dalej

Cykl {Na żywo} to kontynuacja rozpoczętych w 2025 roku cotygodniowych spotkań z artystkami i artystami, które umożliwiają bezpośrednią rozmowę o sztuce, warsztacie i aktualnych praktykach twórczych. Otwarta formuła spotkań zachęca do udziału zarówno osoby zawodowo związane ze środowiskiem artystycznym, jak i te, które chcą poznać twórców w swobodnej, nieformalnej atmosferze. Do cyklu zapraszane są osoby na różnych etapach rozwoju kariery, których postawy i praktyki istotnie wpływają na współczesny dyskurs – poprzez podejmowaną tematykę lub oryginalne rozwiązania formalne.

W programie pojawiają się zarówno goście wcześniej współpracujący z instytucją, jak i twórcy debiutujący w CSW. Ważnym elementem cyklu są także rozmowy z osobami, które w nieszablonowy sposób tworzą programy instytucji artystycznych. Dobór uczestników wynika z pracy Kolegium Kuratorskiego. W czasach napięć i kryzysów

{Na żywo} stanowi przestrzeń wspólnego namysłu nad rolą sztuki współczesnej i jej zdolnością do reagowania na wyzwania teraźniejszości, pełniąc funkcję narzędzia wzmacniającego społeczną odporność.

Magazyn Studyjny Kolekcji

• prezentacja stała i wystawy czasowe

• kuratorka: Ewa Gorządek

Magazyn Studyjny Kolekcji to przestrzeń łącząca funkcję przechowywania zbiorów z funkcją edukacyjną i programem kuratorskim. Magazyn jest tak zorganizowany, by publiczność podczas wizyt studyjnych mogła z bliska zapoznać się z wybranym fragmentem kolekcji. W roku 2026 kontynuujemy rozpoczętą w 2025 roku współpracę z Wydziałem Wzornictwa ASP. Studenci, którzy zapoznali się z MSK, zaproponują inspirowane kontaktem z dziełami sztuki prace własne. W ramach prezentacji stałej w 2026 roku odbywać się będą dwa spotkania w miesiącu poświęcone kolekcji i wybranym artystom, których prace znajdują się w naszych zbiorach.
W przestrzeni Galerii 1, która sąsiaduje z Magazynem Studyjnym Kolekcji, pokazane zostaną trzy wystawy indywidualne artystów i artystek, których prace znajdują się w zbiorach CSW ZU: Piotra Bosackiego (kwiecień–czerwiec), Karoliny Breguły (czerwiec–wrzesień) i Anety Grzeszykowskiej (październik–grudzień). Odpowiednio kuratorki wystaw: Sara Szostak, Anna Czaban, Ewa Gorządek.

Program muzyczny

• kurator: Michał Libera

Program muzyczny odbędzie się w trzech cyklach: wiosennym, letnim oraz jesiennym. Punktem wyjścia będą instalacje dźwiękowe. Wiosenna instalacja będzie kontynuacją projektu badawczo-artystycznego Erika Smitha Trzy przestrzenie pod ziemią. Druga – instalacją/interwencją w przestrzeni parku przygotowaną specjalnie na okazję prezentacji w Zamku przez Mario de Vega. Trzecią będzie instalacja Sztuczny pejzaż Justyny Stasiowskiej we współpracy z Miasto Pracownią. Wszystkim trzem towarzyszyć będą koncerty, performanse, prezentacje dźwiękowe, dyskusje i warsztaty inspirowane wątkami i tematami wprowadzonymi przez instalacje. Wszystkie wydarzenia będą odnosiły się do ogólnej ramy programu muzycznego, jakim jest ekologia dźwiękowa. Najważniejszym kontekstem będzie tutaj architektura i otoczenie Zamku, stanowiące realny materiał dźwiękowy i akustyczny dla prac artystycznych. Drugim istotnym punktem odniesienia będzie historia budynku oraz instytucji. Dodatkowo prowadzony będzie program mapowania dźwiękowego Zamku Ujazdowskiego i jego okolic.

Targi Książki Artystycznej
Nobody Reads This

• 22–24/05/2026

Na zamkowym dziedzińcu odbędzie się druga edycja targów książki artystycznej, które będą miały międzynarodowy charakter. To wydarzenie tworzone z myślą o środowisku artystycznym, wydawniczym i projektowym – potrzebie przestrzeni do regularnych spotkań, wymiany doświadczeń i prezentacji twórczości w formie książkowej.

Centrum Sztuki Współczesnej otwiera się dla miłośników i miłośniczek druku, kolekcjonerów i kolekcjonerek, ale również dla wszystkich osób, które dopiero odkrywają różnorodność sceny wydawniczej. W czasach cyfrowego nadmiaru targi Nobody Reads This to okazja, żeby skupić się na osobistym, namacalnym doświadczeniu obcowania z książką. To też przestrzeń spotkania wydawców, projektantów, artystów – okazja do rozmowy i wymiany doświadczeń.

Aktualne informacje o bieżących wydarzeniach czekają na Was na naszej stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych (instagram, facebook, linkedin).

Widzimy się w Zamku!

Rozmawiajmy o pieniądzach: otwarcie, partnersko i z wrażliwością na specyfikę działalności artystycznej. Ta zaś – jak mówi dyrektorka Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski Anna Łazar – nie może być wyłącznie przywilejem osób, które są w stanie utrzymać się także z innych źródeł. Pole artystyczne powinno dać wybrzmieć głosom dochodzącym z różnych miejsc; głosom o różnych częstotliwościach, natężeniach, a także tym, których nośność trzeba wzmocnić. W tej sferze wolny rynek wcale nie daje wolności, ale wciska mute tam, gdzie i tak jest już najciszej. Stawki w sztuce nie są metaforą, a ich ujawnianie i urealnienie to nie kwestia dobrej woli, ale dobra praktyka: coś, co powinno stać się normalne, jeżeli zależy nam na budowaniu i podtrzymywaniu etycznego i uważnego środowiska kultury współczesnej. Jeśliby spojrzeć na kulturę właśnie jak na ekosystem – spójny układ, w którym wszystko nawzajem od siebie zależy – to godne, transparentne honoraria uznać można za ważną jego część. Bez niego ta żywa sieć relacji zawsze będzie trochę mniej sprawna, a reguły jej funkcjonowania – niejasne.

Rozmowę o pieniądzach czasem trudno jest zacząć, trochę nie wiadomo jak to zrobić, ani co w zasadzie jest dla niej punktem odniesienia. Jednak trzeba przerywać tę ciszę, robić głośniej, for those people in the back. Stabilnym miernikiem jest między innymi płaca minimalna w Polsce. Jak względem niej rysują się zarobki osób artystycznych, badawczych, kuratorujących? Musimy o tym porozmawiać. Głośniej robi dziś Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej, które wypracowało Nowe Porozumienie w sprawie minimalnych wynagrodzeń dla twórczyń i twórców. Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski uczestniczy w tej debacie, bo instytucja to nie tylko miejsce, do którego przychodzisz na wystawę.

Na horyzoncie

• 18/12/2025 o 18:00 odbędzie się oprowadzanie Dominiki Olszowy po wystawie Elementy dekoracyjne wnętrz

• 20/12/2025 o 18:00 zapraszamy na pokaz filmu Silver, po projekcji odbędzie się rozmowa z reżyserką Natalią Koniarz

• W okresie świątecznym Zamek będzie otwarty w następujących dniach:

  24 grudnia (środa) – nieczynne

  25 grudnia (czwartek) – nieczynne

  26 grudnia (piątek) – nieczynne

  27 grudnia (sobota) – czynne

  28 grudnia (niedziela) – czynne

  29 grudnia (poniedziałek) – nieczynne

  30 grudnia (wtorek) – czynne

  31 grudnia (wtorek) – nieczynne

  01 stycznia (środa) – nieczynne

  06 stycznia (wtorek) – czynne

Wystawa wydania

Do 25/01/2026 w ramach cyklu {Project Room} możecie odwiedzić wystawę Minimalizacja potrzeb transformacji Mateusza Hadasia i Marcina Pietrucina. Artyści przyglądają się ukrytym kosztom energii elektrycznej – materialnym, wyobrażeniowym i potencjalnie politycznym.

Pod technicznym językiem optymalizacji kryje się system, który z samej swojej natury może się zepsuć i doprowadzić do katastrofy. To, co w oficjalnych przekazach wygląda na neutralną i racjonalną inżynierię, w praktyce polega na ciągłym balansowaniu między kontrolą a ryzykiem awarii.

W kontrze do tego napięcia twórcy budują strefę użytkową z automatem do kawy i stolikami. To miejsce krótkiego odpoczynku i bezpośredniego kontaktu ze sztuką, które jednocześnie komentuje nasze codzienne korzystanie z infrastruktury – zwykle bez refleksji nad jej ukrytą logiką.

{Project Room} to przestrzeń prezentacji wystaw debiutujących artystów, artystek oraz kolektywów.

Aktualne informacje o bieżących wydarzeniach czekają na Was na naszej stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych.

Autorką tekstu o stawkach jest Marcelina Obarska.

Widzimy się w Zamku!

Książkę można bowiem także przeżyć, obrzucić spojrzeniem, musnąć palcami, obracać w dłoniach, zdziwić się jej kontrastem albo brakiem kontrastu, zrobić jej fragmentowi zdjęcie i pokazać przyjaciółce, położyć na regale jako coś poruszającego, osobliwego albo pięknego, przyglądać się zapamiętale jednej ze stron; można zostawić ją na stole otwartą na tej właśnie stronie i nigdy nie zamykać. Dowartościowując aspekty inne niż tekstowy, osoby twórcze i projektujące poddają refleksji samą formę książki jako sposobu na utrwalenie pewnych idei. Nie przerzucisz tego na czytnik, nie przescrollujesz na telefonie. Poczujesz się natomiast zaproszona/y do osobistego, bezpośredniego i zmysłowego doświadczenia.

Obcowanie z książką to współcześnie praktyka przede wszystkim indywidualna – zwykle lekturę przeżywamy samotnie, lecąc samolotem, ucząc się, odpoczywając na kanapie lub wykorzystując ostatnie chwile przed snem. Wydarzenia takie jak Targi Książki Artystycznej Nobody Reads This w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski umożliwiają doświadczanie książki we współbyciu – w ramach spotkania między osobami twórczymi, wydawcami i wydawczyniami a miłośni(cz)kami artystycznych i fotograficznych publikacji, zinów, druków konceptualnych czy papierowych obiektów. Przestrzenią spotkania stanie się wkrótce także nowa księgarnia artystyczna w Zamku, której otwarcie zbiegnie się z Targami Nobody Reads This – będzie to miejsce manifestujące misję CSW związaną z prezentacją wszystkich przejawów aktywności twórczej; miejsce splecione z instytucją, spójne z jej architekturą i zachęcające do różnych form kontaktu ze sztuką w przestrzeniach wystawienniczych. Na przykład takiego, którego nie ogranicza wyszeptane przez obsługę wystawy „prosimy nie dotykać”.

Na horyzoncie

• 28/11/2025 o 19:00 odbędzie się wernisaż wystawy Dominiki Olszowy Elementy dekoracyjne wnętrz.

• 11/12/2025 otwiera się wystawa Minimalizacja potrzeb transformacji Mateusza Hadasia i Marcina Pietrucina, realizowana w ramach cyklu {Project Room}.

• Do niedzieli w Sali Marmurowej trwa wystawa Kat Zavady Ambasada. 30/11 o 17:00 zapraszamy na spotkanie finisażowe z artystką.

• 27/11/2025 o 18:00 zapraszamy na spotkanie z pracownią architektuniczną TŁO w ramach cyklu {Background Check}.

• Ponadto czekają nas aż trzy wydarzenia z programu muzycznego CSW: prezentacja nagrań terenowych (30/10), otwarcie drugiej interwencji Erika Smitha z cyklu Trzy przestrzenie pod ziemią (06/12) oraz koncert na szklanych hybrydowych stworzeniach w wykonaniu Francesco Cavaliere (06/12).

Mediateka

Spotkania z cyklu {Na żywo} odbywają się w każdą środę o 18:00 w Zamku i gorąco zachęcamy, żeby pojawiać się na nich osobiście – to najlepsza okazja, by porozmawiać z artystkami, artystami i osobami artystycznymi oraz posłuchać o ich doświadczeniach i praktykach. Jeśli jednak nie uda Wam się dotrzeć, nie wszystko stracone. Spotkania są nagrywane do celów archiwalnych i udostępniane w Mediatece, gdzie można obejrzeć je online. Aby uzyskać dostęp do nagrania, prosimy o wcześniejszy kontakt mailowy: mediateka@u-jazdowski.pl

Praca wydania

Drobny opad Dominiki Olszowy to jedna z prac, którą będzie można zobaczyć już za dwa dni podczas otwarcia wystawy Elementy dekoracyjne wnętrz. Ekspozycja zajmuje cztery sale galeryjne i można ją odbierać jak cztery akty, epizody lub fragmenty artystycznej wypowiedzi. Artystka zestawiła prace starsze i zupełnie nowe, wśród których pojawiają się też dobrze znani bohaterowie jej sztuki, przypominający aktorów w charakterystycznych rolach. Wystawa skupia się na temacie bezsilności i wysiłkach podejmowanych w celu jej przezwyciężenia. Dominika Olszowy wykorzystuje bogaty zestaw własnych środków artystycznych, próbując za ich pomocą radzić sobie z sytuacjami wymykającymi się spod kontroli. Cztery sale zostały zaaranżowane w rytmie przypominającym oddychanie: wdech–wydech.

Po wernisażu, na który serdecznie zapraszamy 28/11/2025 o 19:00, wystawa będzie dostępna dla zwiedzających w dniach 29/11/2025—15/03/2026.

Aktualne informacje o bieżących wydarzeniach czekają na Was na naszej stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych.

Autorką tekstu o księgarni jest Marcelina Obarska.

Widzimy się na Targach Książki Artystycznej!

Dlatego dobrze napisane narracje to takie, które z jednej strony oswajają świat, z drugiej – dają impuls do zadawania pytań. Stąd moc i trwałość baśni i mitów: rytm opowieści przynosi spokój, nawet jeśli opowieść budzi w nas coś trudnego. Dziś często wydaje się, że główną regułą stała się fragmentaryczność, a wiodącą poetyką – kryzys. Zapośredniczone narracje pęcznieją i pękają, niepokojąco rozlewają się jak bateria w starym walkmanie. Zapraszają do pogubienia się, zmuszają do ciągłego wybierania i zastanawiania się co, jeśli wybrałabym inaczej? Nie możemy się na to obrazić, nie da się wyłączyć gry. Pora przyjrzeć się fragmentom, wejść w dialog z rozrastającą się, zakłóconą opowieścią i doświadczyć jej potencjału.

Jeśli sztuka wchodzi w grę, to wyobraźnia zaczyna odgrywać kluczową rolę, zmieniając funkcję widza w sprawczość gracza. Wystawa JEŚLI/TO kuratorowana przez Sarę Szostak i Martę Grytczuk jest właśnie taką propozycją: zaproszeniem do doświadczania wielu ścieżek i eksploracji w ramach swobody dokonywania wyboru (dobrego? lepszego? cofnij?). Nie chodzi tu jednak tylko o przymus doznawania , ale – co charakterystyczne dla Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski – żywe współuczestnictwo w debacie, w tym przypadku tej rozwijającej się na przecięciu tego, co digitalowe z tym, co materialne; tego, co wychylone w niestabilną przyszłość, z tym, co zakotwiczone w tęsknocie za przejrzystością reguł.

Jeśli każdy i każda z nas opowiada świat na wiele sposobów, to sami też jesteśmy wielokrotnie i wielowymiarowo opowiadani. 23 osoby artystyczne, które wzięły udział w wystawie JEŚLI/TO tworzą środowisko testu opowieści i refleksji nad własną rolą w grze.

Na horyzoncie

• 29/10/2025 zapraszamy na wyjątkowe spotkanie z cyklu {Na żywo} z Pavlem Makovem – ukraińskim artystą grafikiem, który mieszka i pracuje w Charkowie.

• 30/10/2025 odbędzie się oprowadzanie kuratorskie Sary Szostak i Marty Grytczuk po wystawie JEŚLI/TO.

• 31/10/2025 zapraszamy Was na halloweenowy wieczór w naszym kinie, podczas którego przyjrzymy się jednemu z najbardziej kultowych filmów kultury queer: Rocky Horror Picture Show.

• 02/11/2025 w U–jazdowski Kino odbędzie się przegląd kina palestyńskiego Palestine Cinema Days Poland 2025.

Mediateka

19/10 w Cysternie odbyło się otwarcie pierwszej interwencji Erika Smitha w ramach projektu Trzy przestrzenie pod ziemią. Tego samego dnia Susana Santos Silva dała wyjątkowy koncert, w którym jej gra na trąbce wchodziła w dialog z ziemią, podkreślając symboliczne połączenie muzyki i natury. To jedno z wielu wydarzeń, które odbyły się w podziemnej Cysternie. Na stronie Mediateki możecie zapoznać się z innymi projektami realizowanymi w tym miejscu, m.in. z Rekonstrukcją Tadashiego Kawamaty z 2003 roku, która zrewitalizowała przestrzeń.

Praca wydania

Erik Smith, pierwsza interwencja Trzy przestrzenie pod ziemią , 2025. Fot. Dominika Jaruga

Instalacja dźwiękowa Smitha, w ramach której artysta zdemontował część podłogi, podwaja i rozbija ciągłość pejzażu dźwiękowego Cysterny. Składa się z nagrań ziemi, w tym jej aktywności elektromagnetycznej, uwypuklając ambiwalencję tego, co dostępne i niedostępne. Projekt pokazuje, że dźwięk nigdy nie jest tylko dźwiękiem – jest fragmentem szerszego spektrum, z którego większość pozostaje poza naszym zasięgiem. Interwencje artysty sugerują, że tę niewyobrażalność można odnaleźć także w wymiarach architektonicznym, technologicznym, społecznym i kulturowym, a im mniej słyszymy, tym lepiej możemy się do niej dostroić

Do 15/04/2026 instalacja jest dostępna do odwiedzenia w każdy czwartek (11:00–19:00) i sobotę (11:00–20:00), po wcześniejszym umówieniu na info@u-jazdowski.pl. W razie potrzeby możliwe jest również ustalenie innego terminu.

Aktualne informacje o bieżących wydarzeniach czekają na Was na naszej stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych.

Do zobaczenia na wystawach!

Od 2002 roku w U–jazdowskim działa program rezydencji artystycznych – pierwszy tego typu w Polsce. Od momentu jego powstania odwiedziło nas ponad 300 artystek i artystów. Osoby rezydenckie nie muszą nic tworzyć ani pokazywać. Wiele osób pracuje na co dzień w innych zawodach i tu po raz pierwszy ma czas i przestrzeń na własną twórczość. Albo po prostu na regenerację. Tutaj mogą odpocząć, nabrać energii i poznać ludzi.

Stawiamy na działania długotrwałe, efemeryczne, pozwalające na błędy i eksperymenty – mówi Ika Sienkiewicz-Nowacka, założycielka i kierowniczka programu rezydencyjnego. Tworzymy bezpieczne środowisko testowania, a efekty często przekładają się na późniejsze prace artystek i artystów.

Od lat jednym z centrów spotkań pozostaje kuchenny stół w budynku Laboratorium. To właśnie tam artystki i artyści z różnych krajów i dziedzin spędzają czas razem, a wspólne posiłki i rozmowy często owocują przyjaźniami, długotrwałymi współpracami, a nawet małżeństwami. Dla wielu rezydencja staje się momentem przełomowym – jak dla Pipy Ambrogi, która właśnie tu zmieniła swoją praktykę z grafiki na gotowanie.

Gotowanie zresztą często stanowi część programu – symbolem tego faktu jest piec chlebowy stworzony przez artystkę i szefową kuchni Juliette Delventhal w 2011 roku, do dziś służący jako miejsce spotkań, również z publicznością. Przy piecu, w kuchni i innych przestrzeniach wspólnych rodzą się oddolne inicjatywy: kluby czytelnicze, wspólne oglądanie filmów, karaoke. Ułatwiamy takie spotkania, ale nikogo nie zmuszamy. Introwertycy też muszą mieć komfort – podkreśla producentka rezydencji, Olga Miękus.

W społeczeństwie, które po pandemii i kolejnych kryzysach społeczno-politycznych w dużej mierze przeniosło kontakty do przestrzeni cyfrowej, coraz częściej mówimy o ważności budowania i rozwijania wspólnot.

Z jednej strony poszerza to horyzonty, inspiruje i otwiera nowe możliwości współpracy. Dbamy, aby każdy w U–jazdowskim czuł się częścią grupy, miał szansę dzielić się zasobami oraz łączyć z lokalnymi środowiskami. Relacje często przybierają formę przyjaźni i długotrwałych współprac opartych na zaufaniu.

Z drugiej – w niestabilnym świecie sieć kontaktów daje poczucie bezpieczeństwa i pozwala wspólnie mierzyć się ze zmianami i trudnymi okolicznościami. Dziś naszą siłą jest plastyczność – zdolność dostosowania się do różnych kontekstów i zmieniającego się otoczenia. To wyznacza kierunki naszych działań, obszary tematyczne i sposoby pracy z artystkami i artystami zarówno programu rezydencji, jak i całego Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski.

Na horyzoncie

• Ostatni weekend z wystawą AI władza sztuki.

• 3/10/2025 zapraszamy na otwarcie zbiorowej wystawy JEŚLI/TO [IF/THEN]. Wystawa prezentuje prace międzynarodowych osób artystycznych eksplorujących granicę między światem cyfrowym a rzeczywistością, wykorzystując jako narzędzia w praktyce artystycznej różne metodologie narracyjne, przede wszystkim te znane z gier.

• 26/09/2025 startuje 28. edycja Międzynarodowego Festiwalu Sztuk Performatywnych Rozdroże.

• 24/09/2025 w ramach cyklu {Na żywo} obejrzymy film Jesteś tu? Xawerego Deskura, a po seansie spotkamy się z artystą, który opowie o swoim projekcie badawczym Obce Pióra.

• 25/09/2025 zapraszamy na pierwsze spotkanie z programu publicznego do wystawy Gleba i przyjaciele. We wrześniu i październiku będziemy rozmawiać z zaproszonymi gościniami i gośćmi o agroekologii w rolnictwie chłopskim, życiu w antropocenie i dżdżownicach. Wystawie towarzyszy także program filmowy.

• 13/10/2025 koncert w Laboratorium Zamku Ujazdowskiego zagrają bhutański gitarzysta improwizator Tashi Dorji i artysta dźwiękowy DJ Lenar [Marcin Lenarczyk].

Mediateka

Międzynarodowy Festiwal Sztuk Performatywnych Rozdroże od 1994 roku prezentuje unikalne dzieła artystów z zagranicy, które nie były wcześniej pokazywane w Warszawie czy w Polsce. Na stronie Mediateki U–jazdowskiego prezentujemy wybrane materiały fotograficzne ze spektakli, które odbyły się w ramach różnych edycji festiwalu.

Praca wydania

Deirdre O'Mahony, The Quickening, 2024, film (zamówiony przez The Douglas Hyde Gallery of Contemporary Art w Dublinie). Fot. Bartosz Górka

W pandemii wszystkie miałyśmy dziwne pomysły. Irlandzka artystka Deirdre O’Mahony, po trzydziestu latach rzeźbienia, malowania, organizowania akcji i pielenia przydomowego ogródka, zamarzyła, by posadzić przy wspólnym stole władze, biznes, rolniczki, badaczki i producentki żywności – a więc ludzi, którzy kształtują oblicze jej ziemi. Tak, aby jeszcze przed ostatnią wieczerzą zachęcić ich do rozmowy. Wymiany. Przebaczenia. Fermentacji poglądów. I wspólnego bajania na rzecz przyszłości, w której jeszcze da się żyć.

Spotkania zorganizowała w kilku irlandzkich wsiach. Deirdre je zarejestrowała, a potem wraz z Joanną Walsh spisały z transkrypcji rozmów libretto, które następnie zostało wyśpiewane na głosy żuków, krów, dżdżownic oraz ludzi. Ta oddolna pieśń nad pieśniami – manifest gleby i przyjaciół – to najpiękniejsza i najśmieszniejsza modlitwa do ziemi oraz najkrótsze i najprostsze wprowadzenie do socjologii upraw, jakie można sobie wymarzyć. — pisze o pracy Anka Wandzel, autorka narracji literackiej po wystawie Gleba i przyjaciele.

Zapraszamy na oprowadzanie Deirdre O’Mahony po wystawie 27 września o 12:00.

Aktualne informacje o bieżących wydarzeniach czekają na Was na naszej stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych.

Do zobaczenia na wystawach!

Odporność społeczna

Odporność społeczna to umiejętność reagowania na kryzysy – nie samotnie, ale razem. Być może dziś to jedne z najważniejszych kompetencji kulturowych: nie dać się uproszczeniom, wspólnie praktykować krytyczne myślenie, uczyć się od siebie nawzajem.

W procesie budowania odporności społecznej sztuka bywa treningiem. Wierzymy, że spotkanie z artystą lub artystką nie jest tylko obcowaniem z jego czy jej dziełem. Twórcy i twórczynie, dysponujący takimi środkami jak wyobraźnia, intuicja, wrażliwość i rygor, potrafią dostrzec niewidoczne lub pomijane aspekty rzeczywistości i rzucić na nie nowe światło. A rozmowa, wymiana i współobecność wzmacniają zdolność wspólnoty do radzenia sobie z niepewnością. W tym sensie sztuka staje się ćwiczeniem: uczy patrzeć pod prąd, akceptować złożoność i budować relacje w sytuacjach, które nie mają prostych scenariuszy.

Na żywo w U–jazdowskim

Dlatego wystartowaliśmy z nowym cyklem. {Na żywo} to cotygodniowe spotkania z osobami artystycznymi, które zamiast wykładów i gotowych analiz proponują rozmowę w czasie rzeczywistym. Co środę będziemy rozmawiać o procesach twórczych, inspiracjach, emocjach i tych codziennych gestach, które w sztuce nabierają znaczenia społecznego i kulturowego.

Kolejne spotkanie odbędzie się 27/08/2025 o 18:00 w Pracowni. Naszą gościnią będzie Zorka Wollny – artystka interdyscyplinarna, reżyserka i choreografka działań performatywnych realizowanych we współpracy z muzykami, aktorami, tancerzami i lokalnymi społecznościami.

Na marginesie:

• Ostatni tydzień, by odwiedzić wystawę Oczy moje zwodzą pszczoły.

• Trwa nabór zgłoszeń kandydatów i kandydatek do Nagrody im. Kazimierza Malewicza dla ukraińskich artystek, artystów i kolektywów artystycznych.

• Avant Art Film 2025 startuje w U–jazdowski Kino w dniach 16–21/09/2025, pełen program dostępny tutaj.

Mediateka:

Wystawę Piotra Wyrzykowskiego Promocja (kuratorka – Ewa Gorządek) otworzyliśmy 4/06/1999, czyli 26 lat temu. Materiały znajdziecie tutaj. Dziś w U–jazdowskim ponownie możecie zobaczyć efekty pracy tego duetu kuratorsko-artystycznego, czyli wystawę AI władza sztuki, czynną do 21/09/2025.

Praca wydania:

Ewelina Węgiel, Nora (2025)

„Kto nie chciałby czasem zapaść się pod ziemię? Odłączyć od świata? Zaszyć w przytulnej i bezpiecznej norze jak z bajki? Pachnącej grzybami, futrem i mchem, a nie śmieciami, zgnilizną czy gazem. Glebę też można i upupić, i wyidealizować.

Nora Eweliny Węgiel – złożona z babcinych firanek, starych ogrodzeń, zwałów ziemi i trawy wyrwanej razem z korzeniami przez tę czy inną koparkę – przypomina, że rzeczywistość jest bardziej złożona niż nasze posthumanistyczne czy postapokaliptyczne fantazje. Wiesz, że Warszawa produkuje rocznie dość śmieci, by zapełnić nimi powierzchnię sześciu stadionów narodowych? Ciekawe, co my zostawimy potomnym. Ciekawe, czy będą mieli co po nas zbierać...”

— pisze Anka Wandzel, autorka narracji literackiej po wystawie Gleba i przyjaciele. 4 września Anka oprowadzi po wystawie i opowie o pracy nad tekstami do niej.

Od dziś wszystkie wydania {Bez tytułu} znajdziecie na naszym Substacku – możecie do nich wracać w każdej chwili. Aktualne informacje o bieżących wydarzeniach czekają na Was na naszej stronie internetowej oraz w mediach społecznościowych: Facebooku, Instagramie, LinkedInie, YouTubie i TikToku.

Do zobaczenia na żywo!